Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ت می کنند، لباس هایی زشت برای ساقدوش ها طراحی می کنند و نام مادر ایان را اشتباه روی کارت دعوت می نویسند. والدین آرام و محافظه کار ایان، در ضیافت شام پرهیاهوی خانوادهٔ یونانی حضور می یابند. وقتی بستگان تولا آن ها را با اوزو مست می کنند، گاس خشمگین می شود و می گوید آن ها با خانواده اش مثل حیوانات باغ وحش برخورد کرده اند. تولا نگران است که پدرش ایان را نپذیرفته باشد، اما ماریا او را آرام می کند و یادآوری می کند که آن ها به آمریکا آمدند تا فرزندان شان آزادی ای را داشته باشند که خودشان نداشتند. در مراسم جشن عروسی، گاس سخنرانی احساسی ای می کند و بر این نکته تأکید دارد که تفاوت های فرهنگی میان داماد و عروس اهمیتی ندارد. او و ماریا فاش می کنند که برای تولا و ایان خانه ای خریده اند. در حالی که دو خانواده با هم می رقصند، تولا در روایت پایانی می گوید که اگرچه خانواده اش پر سر و صدا و غیرمتعارف اند، اما می داند که دوستش دارند و همیشه در کنارش خواهند بود. شش سال بعد، تولا و ایان از خانه شان—که درست کنار خانهٔ گاس و ماریاست—بیرون می آیند تا دخترشان «پاریس» را به مدرسهٔ یونانی ببرند.
پادشاهی متحد اسرائیل () نامی است که به پادشاهی اسرائیل در زمان شائول (طالوت)، داوود و سلیمان داده شده است. این پادشاهی از سال ۱۰۳۰ تا ۹۳۰ قبل از میلاد وجود داشت تا اینکه پس از مرگ سلیمان به دو قسمت تقسیم شد. پادشاهی شمالی اسرائیل از ده قبیله و پادشاهی یهودا در جنوب از دو قبیله اسرائیل تشکیل شد. بیشتر تاریخ موجود در مورد این برهه از کتاب مقدس است و بعضی تاریخدانان در مورد صحت این تاریخ شبهاتی را مطرح کرده اند. نخستین اشارهٔ غیر کتاب مقدسی به اسرائیل در کتیبهٔ مرنپتاح، ساختهٔ فرعون مرنپتاح در سال ۱۲۰۸ پیش از میلاد، دیده می شود. بر اساس تاریخ نگاری تثنیوی در کتاب مقدس عبری، یک پادشاهی متحد یا پادشاهی یکپارچهٔ اسرائیل تحت سلطنت شائول، ایش-بوشت، داوود و سلیمان وجود داشت که قلمرو هر دو پادشاهی بعدیِ یهودا و اسرائیل را دربر می گرفت. اینکه آیا پادشاهی متحد وجود داشته است ـ و اگر چنین بوده، تا چه اندازه ـ موضوعی است که همچنان در میان پژوهشگران محل بحث و جدل است. در دههٔ ۱۹۸۰، برخی از محققان کتاب مقدس استدلال کردند که شواهد باستان شناختی برای وجود یک پادشاهی گسترده پیش از اواخر سدهٔ هشتم پیش از میلاد بسیار ضعیف است و ر
وش شناسی به کاررفته برای به دست آوردن این شواهد نیز دارای نقص است. پژوهشگران همچنان به سه دسته تقسیم می شوند: کسانی که تاریخی بودن روایت کتاب مقدس را تأیید می کنند، کسانی که به آن تردید دارند یا آن را رد می کنند، و کسانی که وجود نظری پادشاهی را می پذیرند اما معتقدند روایت کتاب مقدس اغراق آمیز است. طرفداران وجود پادشاهی متحد به طور سنتی آن را میان حدود ۱۰۴۷ پیش از میلاد تا حدود ۹۳۰ پیش از میلاد تاریخ گذاری می کنند. بر اساس روایت کتاب مقدس، پس از جانشینی رَحبعام، پسر سلیمان، پادشاهی متحد به دو پادشاهی جداگانه تقسیم شد: پادشاهی اسرائیل در شمال، شامل شهرهای شکیم و شومرون (سامره)؛ و پادشاهی یهودا در جنوب، شامل اورشلیم و معبد یهود. تاریخ. بر اساس کتاب قاضیان، قوم اسرائیل ابتدا دارای پادشاه مشخصی نبود و شورایی از قاضیان بر آن مدیریت می کرد. مردم به تدریج درخواست پادشاهی کردند که بتواند اختلاف داخلی بین قبایل اسرائیل را کم کرده و آن ها را هم متحد کند. در این زمان سموئل، شائول (طالوت) از قبیله بنیامین را به عنوان اولین شاه مسح کرد. کتاب مقدس اشاره می کند که قوم اسرائیل در مورد داشتن پادشاه مطمئن نبودند زیرا پادشاه کسی
بود که قدرت زیادی بر مردم داشت و در تفکر آنان این موقعیت مختص خداوند بود. کتاب مقدس اشاره می کند که شائول به خدا پایبند نبود و از این رو پادشاهی او از بین رفت. در کتاب مقدس، شائول در جنگ با فلسطین خودکشی می کند. داوود و شائول ابتدا اختلافاتی با یکدیگر داشتند ولیکن جاناتان پسر شائول و میشال دختر داوود، به داوود کمک کردند که از دست شائول فرار کرده و بعد مدتی صلح کنند. جانشین شائول، ایشبوشت، به پادشاهی اسرائیل رسید ولیکن فقط به مدت دو سال پادشاهی کرد تا اینکه به قتل رسید و داوود جانشینش شد. بعضی تاریخدانان معتقدند که ممکن است داوود در قتل ایشبوشت نقش داشته باشد. قوم اسرائیل علیه داوود شورش می کند و پسر او ابسالوم را به پادشاهی برمی گزیند؛ ولیکن داوود موفق می شود شورشیان را شکست دهد و قدرت خود را بر تمامی اسرائیل اعمال کند. داوود پادشاهی متحد قدرتمندی ایجاد می کند و اورشلیم را در سال ۱۰۰۶ قبل از میلاد به پایتختی انتخاب می کند (قبل از آن، حبرون پایتخت اسرائیل بود) و دشمنان اسرائیل را شکست می دهد و قدرت مهمی در منطقه می شود. پسر داوود، سلیمان، جایگزینش شد. در زمان او اسرائیل بسیار قدرتمند و ثروتمند شد و معبد سلیما
ن را در اورشلیم ساختند. بعد از مرگ سلیمان در ۹۲۶ قبل از میلاد، پادشاهی اسرائیل به دو بخش پادشاهی شمالی اسرائیل و پادشاهی یهودا تقسیم می شود. به عقیده آلتر، تلاش برای توضیح تقسیم قبیله ها (در سفر تثنیه باب ۲۷) با رویکرد به شجره نامه راه به جایی نخواهد برد. رویکرد به جغرافیا هر چند ممکن است کافی نباشد اما بهترین توضیح را فراهم می کند. هر شش قبیله ای که در کوه شمالی (عبال) ساکن بودند، قلمرویی در شمال و یا شرق اردن داشتند و بخشی از پادشاهی شمالی شدند. چهار قبیله از شش قبیله که در کوه جنوبی (گریزیم) ساکن بودند، در قلمرویی در جنوب مرج ابن عامر ساکن شدند. یافته های باستان شناسی. در دههٔ ۱۹۸۰، شماری از پژوهشگران کتاب مقدس اظهار کردند که شواهد باستان شناسی برای وجود یک پادشاهی گسترده پیش از اواخر سدهٔ هشتم پیش از میلاد بسیار ضعیف است و روش شناسی به کاررفته برای به دست آوردن این شواهد نیز دارای کاستی هایی است. در سال های ۱۹۹۵ و ۱۹۹۶، اسرائیل فینکلشتاین دو مقاله منتشر کرد که در آن ها «گاهنگاری پایین» (Low Chronology) را برای لایه نگاری عصر آهن در اسرائیل پیشنهاد داد. مدل فینکلشتاین تاریخ های لایه شناسی پذیرفته شده در گا
هنگاری سنتی را تا حدود یک قرن به جلو می راند؛ بنابراین او نتیجه گرفت که بخش زیادی از معماری یادمانی منسوب به اسرائیل سدهٔ دهم پیش از میلاد ـ که معمولاً با پادشاهی متحد کتاب مقدس مرتبط دانسته می شود ـ در واقع به سدهٔ نهم تعلق دارد. فینکلشتاین نوشت: «پذیرفتن گاهنگاری پایین به معنای زدودن بناهای یادمانی از پادشاهی متحد است، از جمله سنگ چینی های اَشلار و سرستون های پروتو-یونیک.» بر پایهٔ دیدگاه فینکلشتاین و نیل سیلبرمن، نویسندگان کتاب "کتاب مقدس برآمده از دل خاک" ("The Bible Unearthed")، ایدهٔ پادشاهی متحد تاریخ واقعی نیست، بلکه «بیان های خلاقانهٔ یک جنبش اصلاح دینی قدرتمند» است که احتمالاً «بر پایهٔ هسته های تاریخی معینی» شکل گرفته است. آنان می پذیرند که داوود و سلیمان پادشاهان واقعی یهودا در حدود سدهٔ دهم پیش از میلاد بودند، اما یادآور می شوند که نخستین اشارهٔ مستقل به پادشاهی اسرائیل به حدود ۸۹۰ پیش از میلاد و به پادشاهی یهودا به حدود ۷۵۰ پیش از میلاد بازمی گردد. برخی بر این باورند که پادشاهی متحد در دوران تبعید بابلی ساخته وپرداخته شد و در این روند، داوود و سلیمان از قهرمانان محلی به فرمانروایانی با جایگاه بی
ن المللی تبدیل شدند. فینکلشتاین همچنین احتمال داده است که پادشاهی متحدی واقعی در سدهٔ هشتم پیش از میلاد، در زمان یَربعام دوم وجود داشته باشد، حال آنکه پادشاهی متحد پیشین احتمالاً در دوران یوشیا اختراع شد تا گسترش ارضی او را توجیه کند. دیدگاه های فینکلشتاین به شدت از سوی امیحای مَزار مورد انتقاد قرار گرفته است؛ مزار در پاسخ، «گاهنگاری متعارف تعدیل شده» (Modified Conventional Chronology) را پیشنهاد کرد که آغاز دورهٔ عصر آهن IIA را در اوایل سدهٔ دهم پیش از میلاد و پایان آن را در میانهٔ سدهٔ نهم قرار می دهد. این چارچوب، مشکلات گاهنگاری بالایی (High Chronology) را برطرف می کند و در عین حال کشفیات باستان شناسی را همچنان به سدهٔ دهم پیش از میلاد نسبت می دهد. گاهنگاری پایین فینکلشتاین و دیدگاه های او دربارهٔ پادشاهی، از سوی دیگر پژوهشگران نیز به شدت مورد نقد قرار گرفته است، از جمله امنون بن-تور، ویلیام جی. دِوِر، کنت کیچن، دورون بن-عمی، راز کلِتر و لارنس استیگر. با آنکه املی کورت تصریح می کند که «هیچ کتیبهٔ سلطنتی از زمان پادشاهی متحد در دست نیست (در واقع به طور کلی مواد مکتوب بسیار اندکی وجود دارد) و حتی یک اشارهٔ ه
مزمان به داوود یا سلیمان دیده نمی شود»، او در نهایت نتیجه می گیرد: «در برابر این کمبود، باید شواهد مربوط به توسعه و رشد قابل توجه در چندین محوطه را قرار داد که به طور معقول می توان آن را به سدهٔ دهم نسبت داد.» کنت کیچن (دانشگاه لیورپول) نیز به نتیجه ای مشابه می رسد و استدلال می کند که «باستان شناسی عینیِ کنعانِ سدهٔ دهم با وجود پیشین یک دولت یکپارچه در قلمرو آن سازگار است.» در ۴ اوت ۲۰۰۵، باستان شناس ایلات مَزار اعلام کرد که در اورشلیم چیزی را کشف کرده است که ممکن است کاخ پادشاه داوود بوده باشد. این کشف که اکنون به «ساختار سنگی بزرگ» (Large Stone Structure) معروف است، شامل یک ساختمان عمومی متعلق به سدهٔ دهم پیش از میلاد، یک طومار مسی، سفال هایی از همان دوره و یک بولای سفالی (مُهر نقش دار) متعلق به یهوقَل بن شَلمیا بن شَوی است؛ مقامی که دست کم دوبار در کتاب ارمیا ذکر شده است. در ژوئیهٔ ۲۰۰۸، او بولای دومی را نیز کشف کرد که به جِدَلیا بن پَشهور تعلق داشت؛ فردی که همراه با یهوقل در ارمیا ۳۸:۱ نام برده شده است. امیحای مَزار این یافته را «چیزی شبیه به یک معجزه» خواند و گفت که باور دارد این ساختمان ممکن است همان «د
ژ صهیون» باشد که گفته می شود داوود آن را تصرف کرده بود. با این حال، دیگر پژوهشگران تردید دارند که دیوارهای پیِ این بنا به کاخ داوود تعلق داشته باشد. همچنین، یوسف گارفینکل در سال ۲۰۱۳ مدعی شد که کاخ داوود را در خِربت قیافه، در فاصلهٔ ۲۵ کیلومتری، کشف کرده است. حفاری های خِرْبِت قیافه، یک محوطه عصر آهن در یهودا، یک سکونتگاه شهریافته را آشکار کرد که با روش تاریخ گذاری رادیوکربن تاریخ گذاری شده و بسیار پیش تر از زمانی است که پژوهشگرانی چون فینکلشتاین آغاز شهرنشینی در یهودا را پیشنهاد کرده اند. این کشف از وجود یک پادشاهی شهریافته در سدهٔ دهم پیش از میلاد پشتیبانی می کند. ادارهٔ عتیقات اسرائیل اعلام کرد: «حفاری های خِرْبِت قیافه نشان می دهد که جامعه ای شهریافته در یهودا از اواخر سدهٔ یازدهم پیش از میلاد وجود داشته است. دیگر نمی توان ادعا کرد که پادشاهی یهودا تنها در اواخر سدهٔ هشتم پیش از میلاد یا در زمانی دیرتر شکل گرفته است.» روش ها و تفسیرهایی که برای رسیدن به برخی نتایج مربوط به خِرْبِت قیافه به کار رفته اند، توسط برخی پژوهشگران از جمله فینکلشتاین و الکساندر فانتالکین مورد انتقاد قرار گرفته اند. در سال ۲۰۱۰، با
ستان شناس ایلات مَزار از کشف بخشی از دیوارهای باستانی شهر در اطراف شهر داوود خبر داد که او بر این باور است به سدهٔ دهم پیش از میلاد تعلق دارد. به گفتهٔ مَزار: «این مهم ترین سازه ای است که از روزگار معبد اول در اسرائیل در اختیار داریم» و «این بدان معناست که در آن زمان، یعنی سدهٔ دهم، در اورشلیم حکومتی وجود داشته که توانایی انجام چنین ساخت وسازی را داشته است.» سدهٔ دهم همان دوره ای است که کتاب مقدس آن را به دوران سلطنت سلیمان نسبت می دهد. با این حال، همهٔ باستان شناسان با مَزار هم عقیده نیستند و آرن مائیر، باستان شناس دیگر، نسبت به این ادعاها و تاریخ گذاری مَزار تردید دارد. در «کتاب مطالعات یهودی» (۲۰۱۴)، اودد لیپشیتس بیان می کند که مفهوم پادشاهی متحد باید کنار گذاشته شود، در حالی که آرن مائیر معتقد است شواهد کافی در حمایت از وجود پادشاهی متحد وجود ندارد. در اوت ۲۰۱۵، باستان شناسان اسرائیلی در ویرانه های شهر باستانی جَت، که زادگاه جالوت دانسته می شود، استحکامات عظیمی کشف کردند. اندازهٔ این استحکامات نشان می دهد که جَت در سدهٔ دهم پیش از میلاد شهری بزرگ بوده است، شاید بزرگ ترین شهر در کنعان در آن زمان. استاد سرپ
رست این کاوش ها، آرن مائیر، برآورد کرد که جَت تا چهار برابر بزرگ تر از اورشلیم هم دورهٔ خود بوده است، که این امر تردیدهایی را بر قدرت پادشاهی داوود مطابق آنچه در کتاب مقدس توصیف شده است وارد می کند. در کتاب خود با عنوان «پادشاهی فراموش شده» (۲۰۱۳)، اسرائیل فینکلشتاین بر این باور است که شائول، که اصالتاً از سرزمین بنیامین بود، در حدود سدهٔ دهم پیش از میلاد در منطقهٔ زادگاهش جبعون قدرت گرفت و اورشلیم را در جنوب و شکیم را در شمال فتح کرد و بدین سان واحد سیاسی ای پدید آورد که برای مقاصد ژئوپلیتیک مصر خطرناک بود. از این رو، شوشنگ یکم از مصر به این سرزمین یورش برد و این واحد سیاسی نوپا را نابود ساخت و داوودِ بیت لِحِم را در اورشلیم (یهودا) و یَرُبعام یکم را در شکیم (اسرائیل) به عنوان حاکمان محلی کوچک منصوب کرد که تابع مصر بودند. فینکلشتاین نتیجه می گیرد که یادِ پادشاهی متحد از قلمروِ فتح شدهٔ شائول الهام گرفته بود؛ نخست در خدمت ایده آل یک پادشاهی متحد بزرگ تحت فرمانروایی پادشاهی شمالی در روزگار یربعام دوم، و سپس در خدمت ایدهٔ پادشاهی متحدی که از اورشلیم فرمان می راند. در مقاله ای در مجلهٔ بررسی باستان شناسی کتاب مق
دس، ویلیام جی. دِوِر نظریهٔ فینکلشتاین را به شدت مورد انتقاد قرار داد و آن را سرشار از «خطاهای فراوان، تحریف ها، ساده سازی های بیش از حد و تناقضات» خواند. دِوِر یادآور شد که فینکلشتاین پیشنهاد می کند شائول بر واحد سیاسی ای حکومت می کرد که از شمال تا یزرعیل و از جنوب تا حبرون امتداد داشت و مرز آن به جَت می رسید، با پایتختی در جبعون نه اورشلیم. به گفتهٔ دِوِر، چنین واحد سیاسی ای خود به تنهایی یک پادشاهی متحد به شمار می رود و به طور طنزآمیزی سنت کتاب مقدس را تأیید می کند. افزون بر این، او این تصور که جبعون پایتخت چنین واحدی بوده را رد کرد، زیرا «هیچ شواهد باستان شناسی روشنی از سکونت در سدهٔ دهم، چه برسد به معماری یادمانی، وجود ندارد.» دِوِر حتی نظریهٔ فینکلشتاین را «زاییدهٔ خیال او، برخاسته از وسواسش برای اثبات اینکه شائول، داوود و سلیمان پادشاهان واقعی نبوده اند و اینکه پادشاهی متحد اختراع یک نویسندهٔ کتاب مقدس با گرایش یهودایی است» دانست. دِوِر در پایان نتیجه گرفت: «فینکلشتاین یک پادشاهی فراموش شده را کشف نکرده است. او آن را اختراع کرده است. با این حال، خوانندهٔ دقیق نکاتی را دربارهٔ اسرائیل به دست خواهد آورد
— یعنی اسرائیل فینکلشتاین.» بررسی معتدل تری در همان مجله توسط آرون بُرک نوشته شد: بُرک کتاب فینکلشتاین را «جاه طلبانه» توصیف کرد و از سبک ادبی آن ستایش نمود، اما نتایج او را نپذیرفت. به گفتهٔ بُرک، رسالهٔ فینکلشتاین عمدتاً بر اساس «گاه نگاری پایین» پیشنهادی او بنا شده است، در حالی که انتقادهایی را که از سوی پژوهشگرانی چون امیحای مَزار، کریستوفر برانک رمزی و دیگران مطرح شده نادیده می گیرد و به چندین گمانه زنی می پردازد که باستان شناسی و منابع کتاب مقدسی و فرابین المتنی توان اثبات آن را ندارند. او همچنین فینکلشتاین را به دلیل تلاش مداوم برای کوچک نمایی نقش داوود در توسعهٔ اسرائیل باستان مورد انتقاد قرار داد.در کتاب های خود، فراتر از متون (۲۰۱۸) و آیا باستان شناسی کتاب مقدس را به خاک سپرده است؟ (۲۰۲۰)، ویلیام جی. دِوِر از تاریخی بودن پادشاهی متحد دفاع کرده و تأکید می کند که سلطنت های شائول، داوود و سلیمان «به طور معقولی به خوبی تأیید شده اند.» استدلال های مشابهی نیز توسط امیحای مَزار در دو مقالهٔ نوشته شده در سال های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۳ مطرح شد که به شواهد باستان شناسی اشاره دارند که از محل های حفاری در اورشلیم توسط ایل
ات مَزار و در خِرْبِت قیافه توسط یوسف گارفینکل به دست آمده اند. باستان شناس آورهام فاوست در بررسی کتاب فراتر از متون اظهار داشت: «دیدگاه دِوِر دربارهٔ تاریخی بودن پادشاهی متحد ـ که احتمالاً بیشترین توجه بسیاری از خوانندگان را به خود جلب خواهد کرد ـ این است که دولت یا دولت ها در اوایل سدهٔ دهم پدید آمدند، اما باید به عنوان یک "دولت نوپا و ابتدایی" تعریف شوند، نه امپراتوری ای که در کتاب مقدس توصیف شده است.» در سال ۲۰۱۸، آورهام فاوست اعلام کرد که حفاری های او در تَل اِیتون (که گمان می رود همان عجلون کتاب مقدس باشد) یک خانهٔ اشرافی را آشکار کرده است (که او آن را «اقامتگاه فرماندار» نامید) که بنیان های آن با استفاده از تحلیل کربن-۱۴ به اواخر سدهٔ یازدهم تا دهم پیش از میلاد تاریخ گذاری شده است، یعنی زمانی که معمولاً به شائول، داوود و سلیمان نسبت داده می شود. چنین تاریخ گذاری ای نظریهٔ وجود یک دولت متمرکز در زمان داوود را تقویت می کند. به گفتهٔ دِوِر (۲۰۲۱)، یهودا در سدهٔ دهم «چیزی شبیه به یک "دولت نوپای ابتدایی" بود که تا سدهٔ نهم پیش از میلاد به طور کامل یکپارچه نشده بود»، در حالی که اسرائیل مسیر تکاملی جداگانه ای
را طی می کرد. در کتاب خود با عنوان «پادشاهان اول کتاب مقدس» (۲۰۲۵)، آورهام فاوست و زِو فربر استدلال کرده اند که پادشاهی متحد یک امپراتوری کوچک تاریخی بوده و شواهد باستان شناسی و سنت های کهن کتاب مقدسی ظهور آن در سدهٔ دهم پیش از میلاد را تأیید می کنند. فاوست و فربر می گویند که تا سال ۲۰۲۵ دانشمندان کتاب مقدس به شکاکیت رادیکال دربارهٔ پادشاهی متحد گرایش دارند، اما باستان شناسان چنین دیدگاهی ندارند.
کوکا-کولا ایچجک شرکت نوشیدنی ترکیه ای است، که ۵۰ درصد از سهام آن متعلق به شرکت آنادولو افس و ۲۰ درصد از سهام آن در اختیار شرکت کوکاکولا می باشد. شرکت کوکا-کولا ایچجک در سال ۱۹۶۴ تأسیس شد و در حال حاضر ششمین تولیدکننده محصولات کوکاکولا در جهان است، که محصولاتش را در کشورهای جمهوری آذربایجان، ترکیه، عراق، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، سوریه، تاجیکستان، ترکمنستان و اردن عرضه می کند. دفتر و کارخانه مرکزی این شرکت در شهر استانبول، ترکیه قرار دارد و بخشی از سهام آن در بازار بورس استانبول معامله می شود.
پادشاهی یهودا ( عبری: מַמְלֶכֶת יְהוּדָה مملکت یهودا ) پادشاهی جنوبی اسرائیل بعد از تجزیه پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد) پس از مرگ سلیمان بود. زمان آغاز آن در حدود قرن ۹ قبل از میلاد است. پادشاهی یهودا یک پادشاهی اسرائیلی در جنوب شام در عصر آهن بود. این پادشاهی که در مرتفعات غرب دریای مرده متمرکز بود، پایتختش اورشلیم بود. به مدت چهار قرن توسط سلسله داودی حکومت شد. یهودیان از نام یهودا گرفته شده اند و عمدتاً از مردمی که در این منطقه زندگی می کردند، نسل می برند. پادشاهی یهودا با پادشاهی آشوریان روابط خوبی داشت و به واسطه تجارت با آنان بسیار ثروتمند شد؛ ولیکن در سال ۶۰۹ قبل از میلاد پادشاهی آشوریان نابود شد و پادشاهی بابلیان جایگزین آن شد. بابلیان بین سالهای ۵۹۷ تا ۵۸۲ قبل از میلاد به یهودا حمله کردند و سرزمین آن ها را نابود کرده و اشرافیان آن را به اسارت در بابل بردند. در قرن ۷ پیش از میلاد، جمعیت پادشاهی به شدت افزایش یافت و علی رغم شورش حزقیا علیه پادشاه آشوری سناخریب، تحت تابعیت نو-آشوری رونق یافت. یوشیا از خلأ سیاسی ناشی از زوال آشور و ظهور حکومت مصری ساییت بر منطقه استفاده کرد تا اصلاحات مذهبی خود را اجرا
کند. تاریخ تثنیه گرایانه که تاریخ بنی اسرائیل از یوشع تا یوشیا را بازگو می کند و جهان بینی مبتنی بر اصول حقوقی موجود در کتاب تثنیه را بیان می کند، فرض بر این است که در همین دوره زمانی نوشته شده و بر اهمیت حفظ آن ها تأکید دارد. با سقوط نهایی امپراتوری نو-آشوری در ۶۰۵ پیش از میلاد، رقابتی بین مصر ساییت و امپراتوری نو-بابلی بر کنترل شام ظهور کرد که در نهایت به زوال سریع یهودا منجر شد. اوایل قرن ۶ پیش از میلاد شاهد موجی از شورش های یهودی با پشتیبانی مصر علیه حکومت بابل بود که سرکوب شدند. در ۵۸۷ پیش از میلاد، نبوکدنصر دوم محاصره اورشلیم را آغاز کرد که در نهایت به تخریب شهر و پایان پادشاهی منجر شد. تعداد زیادی از یهودیان به بابل تبعید شدند و پادشاهی سقوط کرده به عنوان استان بابلی ضمیمه شد. در کتاب مقدس. کتاب مقدس پادشاهی یهودا را به عنوان یکی از دو دولت جانشین پادشاهی متحد اسرائیل تصویر می کند، اصطلاحی که به سلطنت متحد تحت پادشاهان کتاب مقدس شائول، داود و سلیمان اشاره دارد و قلمرو یهودا و اسرائیل را پوشش می دهد. با این حال، در طول دهه ۱۹۸۰، برخی از محققان کتاب مقدس شروع کردند به این استدلال که شواهد باستان شناسی بر
ای پادشاهی گسترده قبل از اواخر قرن ۸ پیش از میلاد بسیار ضعیف است و روش شناسی مورد استفاده برای به دست آوردن شواهد دارای نقص است. در قرن های ۱۰ و اوایل ۹ پیش از میلاد، قلمرو یهودا ممکن است به صورت محدود جمعیت داشته باشد و شامل برخی مکان های مستحکم و بسیاری از شهرک های روستایی غیرمستحکم بوده باشد. سنگ نبشته تل دان که در سال ۱۹۹۳ کشف شد، نشان می دهد که این پادشاهی به شکلی در اواسط قرن ۹ پیش از میلاد وجود داشته، اما میزان قدرت آن را نشان نمی دهد. با این حال، کاوش های اخیر در خربه قیافه، بر اساس گفته کاوشگران، از وجود پادشاهی متمرکز و شهرنشین در قرن ۱۰ پیش از میلاد حمایت می کند. بر اساس کتاب مقدس پادشاهی یهودا بعد از فروپاشی پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد) شکل گرفت. پادشاهی متحد از سال ۱۰۲۰ قبل از میلاد تا ۹۳۰ قبل از میلاد وجود داشت. وقتی ده قبیله حاضر نشدند پسر سلیمان، رِحُبُعام، را به پادشاهی قبول کنند و تنها دو قبیله یهودا و بنیامین به او وفادار ماندند، پادشاهی متحد به دو بخش شمالی (تحت تسلط آن ده قبیله) و جنوبی (تحت تسلط یهودا و بنیامین) تقسیم شد. دو پادشاهی به صورت همسایه یکدیگر وجود داشتند تا اینکه پادشاهی شم
الی اسرائیل توسط آشوریان در سال ۷۲۲ نابود شد و تنها پادشاهی یهودا باقی ماند. بر اساس کتاب مقدس تمامی پادشاهان اسرائیل و یهودا «خوب» نبودند زیرا موفق نشدند تنها پرستش یهوه را باقی بگذارند. حزقیا (۷۲۷ تا ۶۹۸ قبل از میلاد) پادشاهی خوب بود که که پرستش بعل و اشیره را ممنوع کرد؛ ولیکن جانشین او مناسه (۶۹۸ تا ۶۴۲ قبل از میلاد) و آمون (۶۴۲ تا ۶۴۰ قبل از میلاد) دوباره به بت پرستان اجازه پرستش دادند که باعث خشم یهوه شد. یوشیا به پرستش یهوه بازگشت، ولیکن این بازگشت دیگر بسیار دیر بود و یهوه تصمیم گرفته بود که اجازه دهد بابلیان قوم یهود را به اسارت در بابل ببرند. آخرین پادشاه یهودا یهویاکیم بود که در ابتدا به بابلیان خراج می پرداخت. بعد از شکست بابلیان در جنگ با مصر در سال ۶۰۱ قبل از میلاد، پرداخت خراج به بابل قطع گردید. بابلیان عصبانی شده و در سال ۵۹۹ قبل از میلاد اورشلیم را محاصره کردند. یهویاکیم در حین محاصره از دنیا رفت و پسرش یکونیاه که تنها هشت یا هجده سال داشت پادشاه شد. شهر اورشلیم سه ماه بعد در ۲ آذار ۵۹۷ قبل از میلاد سقوط کرد. نبوکدنصر هم اورشلیم و هم معبد سلیمان را تخریب کرد و یهودیان را به بابل تبعید نمود. نب
وکدنصر صدقیا برادر یهویاکیم را به عنوان پادشاه منصوب کرد. برخلاف توصیه حزقیال نبی، صدقیا تصمیم به شورش علیه نبوکدنصر گرفت و پرداخت خراج را متوقف کرد. نبوکدنصر بار دیگر به اورشلیم حمله کرده و اینبار تمامی شهر و معبد سلیمان را به صورت کامل نابود کرد. تا سال ۵۸۶ قبل از میلاد پادشاهی یهودا تقریباً از بین رفته بود و در وضعیت بسیار بد اقتصادی و معیشتی بود. در این زمان اورشلیم خالی از سکنه شد و بابل مرکز اصلی تجارت در آن منطقه گردید. بابلیان شهری جدید به نام مصفه (מצפה/Mizpah) ایجاد کردند که مرکز استان یهودا شد. بازگشایی تحت حکومت هخامنشیان. در سال ۵۳۹ قبل از میلاد کوروش هخامنشی به بابل حمله کرد و بابلیان را شکست داد. او یهودیان را آزاد کرد و اجازه بازگشت به اورشلیم و بازسازی آن را داد. ساخت معبد دوم اورشلیم به دستور کوروش آغاز شد و پس از وقفه ای نسبتاً طولانی در زمان داریوش بزرگ تکمیل گردید. استان یهودا تحت سلطه هخامنشیان بسیار ثروتمند و قدرتمند شد تا اینکه حکومت هخامنشیان به دست اسکندر مقدونی سقوط کرد. جغرافیا. پادشاهی یهودا در کوهستان های یهودا واقع بود که از اورشلیم تا حبرون (خلیل) کشیده شده و به صحرای نگب (نگو)
امتداد می یافت. خط الراس مرکزی که از کوه های پوشیده از جنگل و بوته زار که به آرامی به سمت تپه های شفله در غرب شیب داشت، تا مناظر خشک و بیابانی صحرای یهودا که به سمت دره اردن در شرق فرود می آمد، هسته پادشاهی را تشکیل می داد. مرز شمالی یهودا از شرق به غرب از ساحل شمال غربی دریای مرده کشیده شده، از نزدیکی اریحا تا منطقه گزر می گذشت. در غرب، مرز از گزر از میان شفله تا بئرشبع در شمال نگب امتداد داشت. در شرق، مرزهای یهودا از عربه تا ساحل غربی دریای مرده پیروی می کرد. در دوران های رونق، نفوذ یهودا گسترش یافت و به سمت جنوب تا بئرشبع و فراتر از آن، شامل قادش برنیع و احتمالاً کونتیلت عجرود کشیده شد. نفوذ آن احتمالاً تا خلیج ایلات در جنوب و همچنین دشت ساحلی در غرب در قلعه مساد هاشوویاهو امتداد یافته بود. سوابق باستان شناسی. تشکیل پادشاهی یهودا موضوع بحث شدیدی میان محققان است و اختلافی بین کم گرایان کتاب مقدس و زیادگرایان کتاب مقدس در این موضوع خاص ظهور کرده است. به دلیل عوامل ژئوپولیتیکی مانند مسائل امنیتی، انزوا و تغییرات سیاسی، منطقه هسته ای پادشاهی یهودا در مرتفعات جنوب-مرکزی نسبت به مناطق غرب رود اردن اکتشاف باستان
شناسی محدودی دیده است. کاوش ها و بررسی های کمی در آنجا انجام شده که شکاف قابل توجهی در دانش نسبت به شفله که به طور گسترده مطالعه شده در غرب ایجاد کرده، جایی که بررسی های منظم و کاوش های علمی متعددی انجام شده است. در حالی که به طور کلی توافق وجود دارد که روایات داود و سلیمان در قرن ۱۰ پیش از میلاد چیز کمی در مورد خاستگاه یهودا می گویند، در حال حاضر اجماعی وجود ندارد که آیا یهودا به عنوان جدایی از پادشاهی متحد اسرائیل (همان طور که کتاب مقدس ادعا می کند) یا به صورت مستقل توسعه یافت. برخی محققان پیشنهاد کرده اند که اورشلیم، پایتخت پادشاهی، تا پایان قرن ۸ پیش از میلاد به عنوان مرکز اداری مهم ظهور نکرده بود. قبل از آن، شواهد باستان شناسی نشان می دهد جمعیت آن برای حفظ پادشاهی قابل دوام بسیار کم بود. محققان دیگر استدلال می کنند که کشفیات اخیر و آزمون های کربن رادیواکتیو در شهر داود به نظر نشان می دهد که اورشلیم در قرن ۱۰ پیش از میلاد از قبل شهر مهمی بوده است. دیدگاهی که فینکلشتاین، کوخ و لیپشیتز (۲۰۱۱) مطرح کردند مبنی بر اینکه شهر داود باید در کوه معبد قرار داده شود، تا حد زیادی توسط محققان جغرافیای تاریخی رد شده اس
ت. بخش عمده ای از بحث حول این موضوع می چرخد که آیا کشفیات باستان شناسی که به طور مرسوم به قرن ۱۰ تاریخ گذاری می شوند، باید به جای آن به قرن ۹ تاریخ گذاری شوند، همان طور که اسرائیل فینکلشتاین پیشنهاد کرده است. کشفیات باستان شناسی اخیر توسط ایلات مازار در اورشلیم و یوسف گارفینکل در خربه قیافه به عنوان حمایت از وجود پادشاهی متحد تفسیر شده اند، اما تاریخ گذاری ها و شناسایی ها به طور جهانی پذیرفته نشده اند. سنگ یادبود تل دان نشان می دهد که "سلسله داوود" تاریخی پادشاهی در جنوب سرزمین های سامریه در قرن ۹ پیش از میلاد حکومت می کرد، و گواهی هایی از چندین پادشاه یهودی از قرن ۸ پیش از میلاد کشف شده اند، اما این ها کمک کمی به نشان دادن میزان توسعه واقعی دولت می کنند. لوح نمرود K.3751، با تاریخ حدود ۷۳۳ پیش از میلاد، اولین سند شناخته شده از نام "یهودا" است (که در خط میخی آشوری به صورت یائودا یا KUR.ia-ú-da-a-a نوشته شده)، در حالی که ارجاع قبلی تر به فرستاده یهودی به نظر در فهرست شراب از نمرود با تاریخ دهه ۷۸۰ پیش از میلاد ظاهر می شود. اورشلیم. وضعیت اورشلیم در قرن ۱۰ پیش از میلاد موضوع اصلی بحث است. قدیمی ترین بخش اورشلیم
و هسته شهری اولیه آن، شهر داوود است که شواهدی از فعالیت مسکونی قابل توجه اسرائیلی حدود قرن ۱۰ نشان می دهد. برخی ساختارهای اداری منحصر به فرد مانند ساختار سنگی پلکانی و ساختار سنگی بزرگ که در اصل یک ساختار را تشکیل می دادند، حاوی فرهنگ مادی مربوط به عصر آهن ۱ هستند. اسرائیل فینکلشتاین به دلیل فقدان ادعایی فعالیت اسکان در قرن ۱۰ پیش از میلاد، استدلال می کند که اورشلیم آن زمان دهکده کوچک روستایی در تپه های یهودا بود، نه پایتخت ملی، و اوسیشکین استدلال می کند که شهر کاملاً غیرمسکونی بود. امیحای مازار ادعا می کند که اگر تاریخ گذاری عصر آهن ۱ / عصر آهن ۲ آ ساختارهای اداری در شهر داود درست باشد، که او معتقد است چنین است، "اورشلیم شهر نسبتاً کوچکی با قلعه ای قدرتمند بود که می توانست مرکز حکومت منطقه ای قابل توجهی باشد." ویلیام جی. دیور استدلال می کند که اورشلیم شهر کوچک و مستحکمی بود که احتمالاً فقط توسط دربار سلطنتی، کاهنان و منشیان سکونت داشت. آبراهام فاوست و زو فاربر استدلال می کنند که اورشلیم در مقایسه با اکثر محل های کوهستانی در اسرائیل باستان به طور قابل توجهی بزرگ بود و حاوی تحکیمات و ساختمان های عمومی بود. سط