Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
حییم نحمان بیالیک شاعر عبری زبان، نویسنده کودک، مترجم، ناشر و پیشگام شعر نو عبری بود. از وی به عنوان «شاعر ملی اسرائیل» و یکی از چهره های مهم و تأثیرگذار در ادبیات عبری و ییدیش یاد می شود. حییم بیالیک در اوکراینی نشین امپراتوری روسیه متولد شده بود. وی از اعضای اولین هیئت علمی دانشگاه عبری اورشلیم و از سخنرانان مراسم افتتاح دانشگاه در ۱ آوریل ۱۹۲۵ میلادی بود. حییم بیالیک پس از دوره ای بیماری، بر اثر عفونت عمل پروستات در وین درگذشت. خاکسپاری وی در تل آویو و در میان جمع زیادی از مردم برگزار شد. باورها. حییم بیالیک به تعهد نگارش و مسئولیت پذیری نویسندگان نسبت به مشکلات و کمبودهای جامعه و تن ندادن به خودسانسوری تأکید داشت.
سن-پدرو، ساحل عاج (به لاتین: San-Pédro, Ivory Coast) یک منطقهٔ مسکونی در ساحل عاج است. خصوصیات. سن-پدرو ۲۶۱٬۶۱۶ نفر جمعیت دارد و ۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده است.
بیگ یر یک فیلم کمدی به نویسندگی هاوارد فرانکلین و کارگردانی دیوید فرانکل محصول سال ۲۰۱۱ آمریکا است. خلاصه داستان. سه نفر که علاقه خاصی به پرندگان دارند برای مسابقه ای به نام «بیگ یر» به منطقه خاص می روند تا خاص ترین پرندگان را شکار کنند…
ژان-فیلیپ گبامن (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل فرانسه است، که در پست هافبک دفاعی برای باشگاه ترابزون اسپور بازی می کند. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به لانس، ماینتس ۰۵ و اورتون اشاره کرد.
کنی تته (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل هلند است که در پست دفاع راست برای فولام بازی می کند. وی همچنین در تیم ملی فوتبال هلند بازی کرده است. تته که خود متولد و بزرگ شدهٔ آمستردام در هلند است، از پدری موزامبیکی و مادری اندونزیایی زاده شده است. زندگی شخصی. تت از پدری موزامبیکی و مادری اندونزی در آمستردام متولد و بزرگ شد. پدر او در طول جنگ استقلال موزامبیکا در سن ۵ سالگی با خانواده اش به هلند نقل مکان کرده بود و یک قهرمان سابق کیک بوکسینگ در سنگین وزن اروپا است. تته پس از نزاع در کافی شاپی در آمستردام دستگیر شد.
امره تاشدمیر (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل ترکیه است که در پست دفاع چپ برای بورسااسپور در سوپر لیگ فوتبال ترکیه بازی می کند. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به آنکاراگوچو اشاره کرد. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ترکیه بازی کرده است.
پتار استویانوویچ (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل اسلوونی است که در پست دفاع راست برای باشگاه فوتبال دینامو زاگرب در لیگ برتر فوتبال کرواسی بازی می کند. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به باشگاه فوتبال ماریبور اشاره کرد. وی همچنین در تیم ملی فوتبال اسلوونی بازی کرده است. استویانوویچ سابقهٔ یک قهرمانی در لیگ برتر فوتبال کرواسی به همراه دینامو زاگرب و ۴ قهرمانی در لیگ دسته اول فوتبال اسلوونی به همراه ماریبور را در کارنامه دارد.
تاریخچه ابداع بردوفیکس. در سال ۱۳۸۴ بردوفیکس به عنوان فرمولاسیون جدیدی از ترکیب بردو توسط مهندس جلیل ایپکچی(۱۳۸۸–۱۳۰۰) (شرکت باغبان تاک) ابداع شد. بردوفیکس علاوه برداشتن مزایای ترکیب بردو، قابلیت ها و کارایی هایی بیشتری دارد و می توان آن را در تمام فصل های سال استفاده کرد. در سال ۱۳۸۴ بردوفیکس به تصویب هیئت نظارت بر سموم رسید. بردوفیکس قارچ کش و باکتری کش حفاظتی تماسی است که برای پیشگیری و درمان انواع بیماری های درختان میوهٔ دانه دار، هسته دار، نیمه گرمسیری خزان دار، خشکباری، همیشه سبز، دانه ریز، سبزی، صیفی، زینتی و غیرمثمر توصیه می شود. بردوفیکس قارچ کش و باکتری کش مسی با اثر حفاظتی، با LD50&gt;4000 mg/kg و جزء سالم ترین سموم معدنی است. بردوفیکس تاییدیه های انجمن ارگانیک ایران، شرکت بیوسان گواهو تاییدیهٔ Bio inspecta را برای بردوفیکس دریافت کرده است. خواص فیزیکی و شیمیایی. بردوفیکس با داشتن pH حدود ۷، در تمام فصل های سال قابل استفاده است. پس از پاشیده شدن روی گیاه بردوفیکس در اثر رطوبت و گازکربنیک محیط و گیاه به تدریج تبدیل به ترکیبات کمپلکسی می شود که مرتباً یون مس آزاد می کند.بردوفیکس بدون بافت کریستالی اس
ت و به صورت تودهٔ به هم چسبیده و یکنواخت روی گیاه کاملاً می نشیند درحالی که سایر ترکیبات مسی به دلیل داشتن بافت کریستالی ذراتی جدا از هم داشته و کمتر بر روی گیاه می نشینند. سایر ویژگی های بردوفیکس. دیر پایی بردوفیکس. بردوفیکس به دلیل آزاد کردن تدریجی یون مس اثر دیرپایی دارد. اثر قارچ کشی و باکتری کشی ترکیبات مسی مربوط به آزاد شدن حداقل یک پی پی ام یون مس (Cu++) است که می تواند تا حدودی بیماری را کنترل کند. برای کنترل شدن کنیدی و کنیدی فورهای قارچ در اواخر آلودگی به ۳ تا ۵ پی پی ام یون مس نیاز است. بردوفیکس بیشتر از ۵ پی پی ام یون مس آزاد می کند، درحالی که دیگر ترکیبات مسی نمی تواند این میزان یون مس را آزاد کنند تا در کنترل عوامل بیماری زا مؤثر باشد.بردوفیکس با دانه بندی ۲ تا ۳ میکرون، مؤثرتر از دیگر سموم مسی است. بردوفیکس به دلیل دانه بندی بسیار ریز و چسبندگی مطلوب، کارایی مؤثری داشته و در مقایسه با سموم پودری مقرون به صرفه است. ماندگاری پس از بارش. به دلیل دانه بندی بسیار ریز، چسبندگی بالا و تثبیت شدن به صورت کمپلکس روی بافت گیاه حتی پس از بارش های طولانی نیز یون های مس روی گیاه باقی مانده و نسبت به سایر سمو
م مسی ماندگاری طولانی تری روی گیاهان دارد. سمیت. بردوفیکس با داشتن LD50 Oral for rat&gt;4000 mg/ kg جزء سالمترین سموم می باشد. جلوگیری از سرمازدگی. بردوفیکس به دلیل از بین بردن باکتری هایی که هسته اولیه بلورهای یخ Bacterial Ice Nucleation را می سازند، خطر سرمازدگی را کم می کند. دافع حشرات. بردوفیکس برای زنبور عسل بی خطر بوده.، دافع حلزون و حشراتی مانند زنجرک و موریانه است. اختلاط با سایر سموم. بردوفیکس با اکثر سموم و کودها و روغن ولک قابل اختلاط است. ؛ نحوهٔ اثر بردوفیکس. بردوفیکس یک بازدارنده چند نقطه اثر است. یون های مس پس از جذب شدن در دیواره سلول باکتری یا قارچ، همزمان بازدارنده چندین روند فیزیولوژیکی درون سلول است. بردوفیکس با ایجاد پیوندهای شیمیایی جدید، پروتئین ها را درهم شکسته، کارکرد آنزیم ها را برهم زده، در روندهای حیاتی سلول مانند تنفس اختلال به وجود آورده، فعالیت غشاء سلولی را کاهش داده و در نهایت منجر به مرگ سلول می شود. این ویژگی سبب می شود عامل بیماری نتواند خود را در برابر بردوفیکس مقاوم کند.
ادوارد سبل (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل اوکراین است که در پست دفاع چپ به شکل قرضی از شاختار دونتسک برای باشگاه فوتبال زوریا لوهانسک در لیگ برتر فوتبال اوکراین بازی می کند. باشگاهی. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به متالیست خارکوف و متالورگ دونتسک اشاره کرد.
یایرو ریدوالد (؛ زادهٔ در هارلم) یک بازیکن فوتبال اهل هلند است که در پست مدافع مرکزی برای کریستال پالاس در لیگ برتر فوتبال انگلستان بازی می کند. وی توانایی بازی در پست دفاع چپ نیز دارد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال هلند بازی کرده است. زندگی شخصی. وی در هارلم هلند به دنیا آمده است. پدرش سورینامی و مادرش هلندی-اندونزیایی است.
پدرو پریرا (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل پرتغال است که در پست دفاع راست برای سمپدوریا در سری آ بازی می کند. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به باشگاه فوتبال بنفیکا اشاره کرد. عملکرد باشگاهی. وی در سال ۲۰۱۵ از باشگاه بنفیکا پرتغال به سمپدوریا ایتالیا پیوست و نخستین بازی خود را برای این تیم در سری آ در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۵ مقابل بولونیا انجام داد.
شافعیان ایران به مسلمانان سنی پیرو فقه شافعی در ایران می گویند که از کهن ترین مذاهب اسلامی در سرزمین ایران است. شافعیان ایران هم اکنون در استان های کرمانشاه، کردستان، گیلان، فارس، هرمزگان، اردبیل، تهران، البرز، بوشهر، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، زنجان، مازندران و ایلام پراکنده اند و زندگی می کنند. پیشینه. برپایهٔ سخن مقدسی در "احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم" نوشتهٔ ۹۸۵م؛ در ربع نیشابور در خوره های چاچ، طوس، ابیورد، اسفراین و حومهٔ آن شافعی مذهب اند و آیین ایشان به کار بسته می شود. خطیب های شهر نیشابور، همه شافعی مذهب بودند.از سدهٔ سوم تا ششم قمری نیشابور از مراکز تصوف بوده و بیشتر صوفیان در نیشابور اهل سنت و پیروی مذهب شافعی بودند که مشهورترین اینان، عطار نیشابوری است.
جاناتان دِیوید گونزالِس والِنسیا (به ؛ – ) بازیکن فوتبال اهل اکوادور بود که در پست هافبک برای باشگاه فوتبال ایندیپندنته در سری آ اکوادور بازی می کرد. وی در تیم ملی فوتبال اکوادور بازی کرده بود و در مسابقات کوپا آمریکا ۲۰۱۵ نیز حضور داشت. درگذشت. گونزالِس در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵، به ضرب گلوله توسط مظنونی ناشناس، در سن ۳۰ سالگی در استان اسمرالداس، اکوادور کشته شد.
مارتین بنیتز (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل آرژانتین است که در پست مهاجم برای اتلتیکو ایندپندینته در لیگ برتر فوتبال آرژانتین بازی می کند.
در موسیقی، اصطلاح «سویینگ» (swing)، دو استفاده اصلی دارد، یکی از آن ها جهت توصیف کیفیتی جلو برنده یا «احساسی» از ضرب آهنگ است، به ویژه هنگامی که موسیقی پاسخ جسمی را برانگیزد، همچون ضرب پا یا تکان دادن سر. این حس را در زبان انگلیسی «groove» (شیار) نامیده شده و به «shuffle» (درهم آمیختگی) نیز شناخته می شود. استفاده دیگری از این اصطلاح «swung note(s)» (نوت های سوانگ) و «swung rhythm» (ریتم سوانگ) است که این مورد هم به طور خاص جهت اشاره به فنی (که اغلب مرتبط با جاز است، اما در سایر ژانرها نیز به کار رفته است) به کار می رود که دربرگیرندهٔ طویل سازی و کوتاه سازی متناوب اولین و دومین نوت های پیاپی در دو بخش از قسمت های پالس (pulse-divisions) یک ضرب است.
انور الغازی (زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل هلند است که در پست وینگر برای استون ویلا در لیگ برتر فوتبال انگلستان انگلستان بازی می کند. الغازی پس از درخشش در آژاکس راهی لیل فرانسه شد و پس از یک فصل به استون ویلا قرض داده شد. وی همچنین در تیم ملی فوتبال هلند بازی کرده است. او از بوندس لیگا به علت حمایت از فلسطین اخراج شده است.
آندرس کوباس (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل آرژانتین است که در پست هافبک برای بوکا جونیورز در لیگ برتر فوتبال آرژانتین بازی می کند. پدر وی پاراگوئهای است.
آدام نادی (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل مجارستان است که در پست هافبک برای بولونیا در سری آ بازی می کند. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به باشگاه فوتبال فرنتس واروش اشاره کرد. وی همچنین در تیم ملی فوتبال مجارستان بازی کرده است و در جام ملت های اروپا ۲۰۱۶ حضور داشته است.
درخت چنار کهنسال اسکو، یک درخت چنار کهنسال در شهر اسکو در استان آذربایجان شرقی است. درخت چنار اسکو بر اساس گمانه زنی صورت گرفته بر تنه درخت و طبق نظر کارشناسان، دارای قدمتی ۱۲۰۰ ساله است، که جزو قدیمی ترین درختان چنار کهنسال کشور محسوب می گردد. این درخت در حال حاضر در بخش مرکزی شهر اسکو و در وسط سبزه میدانِ این شهر واقع شده است. این درخت به عنوان یکی از مهم ترین ذخایر ژنتیکی گیاهی کشور مطرح است. این درخت در ۸ بهمن ۱۳۹۰ در فهرست میراث طبیعی ایران به شماره ۱۲۵ ثبت شده است. ویژگی ها. درخت چنار اسکو از دو سمت شمال و جنوب به ابنیه تجاری شهر محدود گشته است که در فاصله ۶ متری از آن قرار گرفته ­­اند. همچنین این درخت در میانه خیابان شرقی-غربی شهر قرار گرفته که احتمالاً میدان این قسمت از شهر به سبب اهمیت وجود درخت کهنسال در این قسمت، به «سبزه میدان» معروف گشته است. قطر شرقی-غربی این درخت ۱۹۰ سانتیمتر و قطر شمالی-جنوبی آن در حدود ۳۴۰ سانتیمتر است. محیط تنه درخت در ارتفاع ۱۵۰ سانتیمتری حدود ۹٬۵ متر است. درخت مذکور از دو سمت جنوبی و شرقی و به ویژه در بخش شرقی، دچار پوسیدگی شدید شده است، به طوریکه این قسمت از درخت از درون
تهی گشته و پیش از اقدامات حفاظتی شهرداری توسط تخریبات انسانی به کفاش خانه ­ای مبدل گشته بود که در چند سال اخیر این قسمت و بخش پوسیده دیگر در سمت جنوبی با اقدامات حفاظتی شهرداری با مصالحی چون سیمان پرگشته و راه ورودی به بخش های آسیب­ دیده به طور کامل مسدود گشته است. در حال حاضر تندیس مرد پینه دوز به صورت نمادین در محل سابق خود نصب شده است. بخش آسیب­ دیده درخت در سمت شرقی از ابعادی در حدود ۱۵۰ در ۲۲۰ سانتیمتر و ابعاد پوسیدگی بخش جنوبی آن در حدود ۸۰ در ۱۴۰ سانتیمتر می­ باشد که اکنون درون آن جهت حفاظت پُر شده است. قطر این درخت در جایی که با زمین در تماس است به اندازه ۳٬۴۰ متر و ارتفاع آن در حدود ۱۸ متر است. طی گذشت زمان، برخی شاخه های فوقانی این درخت در اثر تخریبات انسانی بریده شده است. ابعاد تاج این درخت ۱۹ متر شمالی-جنوبی در ۲۰ متر شرقی- غربی است. محوطه­ ای که این درخت کهنسال در آن قرار گرفته، در حدود ۳۵ متر مربع است که به عنوان نمادی از قدمت شهر در میانه سبزه میدان و ۲۵ متری جنوب شرق مسجد جامع اسکو قرار گرفته است. آبشخور این درخت، چشمهٔ «چنار سویی» بود که از زیر این درخت عبور کرده و از حمام تاریخی بهادری بیرون
می آمد.
نیکولو کامپریانی (؛ زادهٔ ) یک تیرانداز اهل ایتالیا است که در رشتهٔ تفنگ فعالیت می کند. او در المپیک ۲۰۱۲ در تفنگ ۵۰ متر سه وضعیت و تفنگ بادی ۱۰ متر، مدال های طلا و برنز به دست آورد. هم چنین در المپیک ۲۰۱۶ در هر دو رشته مدال طلا را کسب کرد.
کامیون یا کشنده به انگلیسی (Truck) ماشین سنگینی با موتور های قدرتمند دیزل است که برای بار کشتی و جابجایی بار های سنگین استفاده می شود.کامیون یا کشنده، خودرو موتوری سَنگین و کششی است که قدرت محرک لازم را برای یک بار یدک و یا تریلی فراهم می کند. این واحد ها به دو دسته عمده تقسیم می شوند. انواع کشنده ها. کشنده ها به لحاظ ظاهری به دو دسته ی اصلی تقسیم می شوند: Cab Over Engine (اتاق بالای موتور) یا به اختصار COE که با نام بدون دماغ هم شناخته می شوند، و به Conventional (موتور در جلوی اتاق یا دماغدار) تقسیم می شوند. به طور عمومی، کشنده های اروپایی به دلیل قوانین و مقررات ترددی و عرض جاده ها به صورت بدون دَماغ هستند. از جمله این سبک کشنده ها می توان به اسکانیا S500، ولوو FH500، مرسدس بنز آکتروس MP5، دیما HT490، پیلسان 480، ویرا Y3 و... اشاره کرد. از نمونه های دماغدار هم می توان به گونه هایی از پیتربیلت 386، ولوو VNL، شاکمان ویرا Z3 اشاره کرد. از شرکت های مهم در زمینه واردات کشنده راهکو است.
بیماری لی () که با عناوینی چون «انسفالومیلوپاتی نکروزدهندهٔ تحت حاد خردسالان»، «سندرم لی»، «انسفالومیلوپاتی نکروزدهندهٔ تحت حاد نوزادان» و «انسفالومیلوپاتی نکروزدهندهٔ تحت حاد» (SNEM)، هم شناخته می شود، یک اختلال نادر ژنتیکی است که دستگاه عصبی مرکزی را تحت تأثیر خود قرار می دهد. این بیماری، نام خود را از عصب روان شناسِ بریتانیایی «آرچیبالد دنیس لی» (۱۹۹۸–۱۹۱۵) می گیرد که نخستین بار در سال ۱۹۵۱ میلادی، این بیماری را توصیف کرد. علائم این بیماری تا قبل از یک سالگی ظاهر شده و ظرف چندین سال، منجر به مرگ می شود؛ اما احتمال دارد نخستین علائم بیماری، از سه ماهگی تا دو سالگی و حتی خیلی به ندرت، در سنین کودکی و نوجوانی یا حتی بلوغ آغاز شود. گاهی نیز این بیماری، در رحم مادر شروع می شود. علائم بیماریِ لی اغلب زمانی خود را نشان می دهد که انرژی سلول های بدن در اثرِ واقعه ای همچون عفونت یا جراحی، کاهش یابد. سیرِ رایج بیماری نیز به صورت عقب افتادگی سریعِ رشد و تکامل کودک است. نوزادان مبتلا به این بیماری، علائمی همچون اسهال، استفراغ و دشواری در بلع دارند که به اختلال رشد کودک منجر می شود. در مراحل اول آن، نوزاد بی قرار است و
بیشتر از حدِ معمول گریه می کند. در اغلب موارد، تشنج نیز وجود دارد. سطحِ اسید لاکتیکِ ادرار، مایع مغزی-نخاعی و خون بالاست که علت آن، «اسیدوز لاکتیک» است. با پیشرفت بیماری، دستگاه ماهیچه ای در سرتاسر بدن دچار ضعف می شود و مغز توانای کنترل انقباضی بدن را از دست می دهد. هیپوتونی (کاهش تُن عضلانی)، دیستونی، آتاکسی (فقدان کنترل بروی حرکات عضلانی) در بیشتر این افراد دیده می شود. چشم ها از جمله اعضایی هستند که بیش از بقیه، تحت تأثیر بیماری واقع شده و ماهیچه های چشمی، دچار ضعف و فلج و عدم کنترل شده و اُفتالموپلژی (ضعف یا فلچ چشم) و نیستاگموس (حرکات غیرارادی چشم) رخ می دهد. گاهی سیکاد چشمی (حرکات سریع چشم) هم پیش می آید. قلب و ریه نیز ممکن است دچار نارسایی شوند. «کاردیومیوپاتی هایپرتروفیک» (ضخیم شدگی بخشی از دیواره قلب) محتمل و از دلایل مرگ این بیماران است. «هایپرتروفی غیرقرینهٔ دیوارهٔ بین بطنی» هم در این بیماران گزارش شده است. در کودکانی که در اثرِ بیماری لی، دچار نقص دیواره بین بطنی ناشی از «کمبود پیرووات دِهیدروژناز» هستند، پیشانی بلند و گوش های بزرگ دیده می شود؛ اما نقایصِ ناحیهٔ چهره، جزء تظاهراتِ رایجِ بیماری لی
نیست. در مجموع، شایعترین علت مرگ این بیماران نارسایی تنفسی است. سایر علائمِ عصبیِ بیماری شاملِ نوروپاتی محیطی و از دست رفتنِ حس در اندامِ تحتانی به دلیلِ گرفتاری دستگاه عصبی محیطی است. گاهی در این بیماران پرمویی هم دیده می شود که علت آن جهش در ژنِ «SURF1» است. تاریخچه. این بیماری نخستین بار، در سال ۱۹۵۱ میلادی توسط «دنیس لی» توصیف شد و در سال ۱۹۵۴ آن را از «انسفالوپاتی ورنیکه» افتراق دادند. در سال ۱۹۶۸ میلادی، ارتباط آن با فعالیت میتوکندری ها پیشنهاد شد؛ اما کشفِ رابطهٔ آن با جهش های ژنی سیتوکروم اکسیداز سی و سایر پروتئین های زنجیره انتقال الکترون تا سال ۱۹۷۷ میلادی به طول انجامید. همه گیرشناسی. احتمال بروز سندرم لی در جمعیت عادی، ۱ از ۴۰۰۰۰ مورد تولدِ زنده است؛ اما در برخی جمعیت ها، این بیماری شیوع بیشتری دارد. به عنوان مثال، در ناحیهٔ سگنه-لاک-سن-ژان در مرکز استان کبکِ کانادا، احتمالِ تقریبیِ بروز آن ۱ از ۲۰۰۰ نوزاد است. اساس ژنتیکی. جهش در دی ان ای میتوکندریایی (mtDNA) و همچنین ۳۰ ژن در دی ان ای هسته ای (از جمله ژن «SURF1» و چند فاکتور ساخت سیتوکروم اکسیداز سی) از جمله دلایلِ مطرح در ایجاد بیماری لی هستند
. احتمالاً اختلال در فسفریلاسیون اکسیداتیو که طی آن سلول های بدن به ساخت منبع اصلی انرژی خود یعنی آدنوزین تری فسفات می پردازند، به دلیلِ جهش در دی ان ای میتوکندریایی یا ژن هایی در دی ان ای هسته ای است. جهش ژن های دی ان ای هسته، نقش مهمتری دارد، اما گاهی نمی توان، نوعِ جهشِ ژنی را در افراد مبتلا، به دقت مشخص کرد. در بیماری لی، از ۵ کمپلکسِ پروتئینی دخیل در فسفریلاسیون اکسیداتیو، ۴ پروتئین دچار اختلال می شود که یا به دلیل اشکالات ساختاری پروتئین است یا اشتباه در ترکیب بندی این کمپلکس های پروتئینی. به هر تقدیر، دلایل ژنتیکی بیماری هرچه که باشد، پروتئین های دخیل در فسفریلاسیون اکسیداتیو نمی توانند نقش کلیدی خود را ایفا کنند و به ویژه سلول های حیاتی در ساقهٔ مغز و عقده های قاعده ای مغز تحت تأثیر این واقعه قرار می گیرند. این تغییرات سبب می شود تا سلول ها، دچار کاهش مزمن انرژی شده و در نهایت از بین بروند و بدین ترتیب، دستگاه عصبی مرکزی و عملکرد حرکتی آن دچار اختلال می شود. قلب و عضلات بدن نیز که عموماً نیازمند مقادیر زیاد انرژی هستند، دچار مرگ سلولی تدریجی می شوند. انواع. ۲۰ تا ۲۵ درصد موارد بیماری را شامل می شود. ا
طلاعاتِ ژنتیکیِ دی ان ای میتوکندری، در ساخت چندین آنزیم کلیدی در تولید ATP بکار می رود. شایع ترین نوع جهش ژنی در بیماری لی مرتبط با میتوکندری ها، «جهشِ نقطه ای» در نوکلئوتید ۸۹۹۳ در ژن MT-ATP6 است. سایر موارد، شاملِ جهش در ژن های MTND2، MTND3، MTND5 و MTND6 است. دی ان ای میتوکندی، همواره از مادر به ارث می رسد (چه در فرزند مذکر و چه مؤنث) و نوعی وراثتِ غیرمندلی است و هرگز از پدر به ارث نمی رسد. ۷۵ تا ۸۰ درصدموارد بیماری را شامل می شود. دی ان ای هسته ای، بخش اعظمِ ژنوم جانداران را تشکیل می دهد و اگر سندرم لی به دلیل جهش در این ژن ها باشد، توارث آن به صورت «اتوزومال مغلوب» است. این جهش، کمپلکس چهارمِ فسفریلاسیون اکسیداتیو و سیتوکروم اکسیداز سی (COX) را مختل می کند و شایع ترین نوع آن، جهش در ژنِ «SURF1» است که در بازوی بلند کروموزوم ۹ قرار گرفته است. جهش های ژنی در SURF1 زیرگروه های متفاوتی دارد و در برخی از آنها، علائم بیماری در سنین بالاتری خود را نشان می دهند و روند بیماری در افراد مبتلا، بسیار متغیر است. نوع دیگری از جهش ژنی که در بیماری لی رخ می دهد، جهشی است که عملکردِ پروتئین «پیرووات دِ هیدروژناز» را مختل
می کند که یکی از آنزیم های مهم راهِ گلیکولیز است. سایر انواع جهش ژن های هسته ای در بیماری لی در این مکان ها رخ می دهند: بسیاری از این ژن ها، کمپلکسِ اولِ فسفریلاسیون اکسیداتیو را تحتِ کنترل دارند. یکی از دلایل دیگر بیماری لی، کمبود «کمپلکس پیرووات دِ هیدروژناز» (PDHC) است که یکی از زیربخش های آن توسط ژنی به نام «OMIM» که بر روی کروزوم X قرار دارد، کُد می شود. علائم مغزی و عصبی این نوع از بیماری لی، کاملاً مشابه انواع دیگر است؛ اما علائم غیرعصبی (به استثنای اسیدوز لاکتیک) در این نوع از بیماری لی، دیده نمی شود. احتمال ابتلایِ جنین مذکر در این نوع وراث، بیشتر از دختران است؛ چرا که فقط یک نسخهٔ معیوب از کروموزوم X برای ابتلای آنان کافی است، حال آنکه جنین مؤنث برای ابتلا به بیماری، باید هر دو نسخهٔ کروموزوم X معیوب را دریافت دارد. نوعی از بیماری لی که در ناحیهٔ سگنه-لاک-سن-ژان در مرکز استان کبکِ کانادا شیوع بیشتری دارد، در اثر جهش در ژن «LRPPRC» رخ می دهد که بر روی بازوی کوتاه کروموزوم شماره ۲ واقع است و نخستین بار در سال ۱۹۹۳ میلادی بر روی ۳۴ کودک مبتلا به کمبودِ شدیدِ سیتوکروم اکسیداز سی (COX) کشف شد. این کمبود
آنزیمی، در مغز و کبد نزدیک به ۱۰۰ درصد و در فیبروبلاست ها و ماهیچه های اسکلتی در حدود ۵۰ درصد بود. بافت قلب و کلیه کمبود COX نداشتند. علائم این نوع از بیماری لی، مشابه سایر انواع است. سنِ شروعِ علائم به طور میانگین، ۵ ماهگی است و میانگین سنِ مرگ، ۱ سال و ۷ ماهگی است. اختلال های تحولی خاص، تغییرات خفیف در چهره همچون هایپوپلازی میانهٔ صورت، پُل بینیِ پهن، اسیدوز متابولیک مزمن و هایپوتونی (شُلی عضلانی) در این کودکان دیده می شود. علائم دیگری همچون تاکی پنه، هیپوگلیسمی، لرزش هم وجود دارد و اسیدوز متابولیکِ ناگهانی و شدید، یکی از دلایلِ اصلیِ مرگ است. در جمعیتِ عادیِ مردمِ این ناحیه، ۱ از ۲۳ تا ۱ از ۲۸ نفر، حاملِ ژنِ معیوب هستند و احتمال بروز بیماری در جنین، ۱ از ۲۰۶۳ تا ۱ از ۲۴۷۳ تولدِ زنده است. بر اساس مطالعات ژنتیکیِ انجام یافته، حدس زده می شود که نخستین جهش های ژنی را، مهاجران اروپایی به این ناحیه از کانادا آورده باشند. پاتوفیزیولوژی. بخشی از علائم و مشخصات بیماری لی به سببِ ضایعاتِ موضعی در ساقه مغز، عقده های قاعده ای مغز، مخچه و سایر نواحی مغز است. این ضایعات موضعی به اَشکالِ گوناگون همچون، دِمیلینه شدن، اسف
نجی شدن، گلایوز، نکروز و رشد مویرگی است. دِمیلینه شدن، عبارت است از «از دست رفتنِ غلاف میلینِ اطراف آکسون در سلول های عصبی» که منجر می شود این سلول ها نتوانند با یکدیگر ارتباط عصبی داشته باشند. ساقهٔ مغز انسان در اعمال حیاتی اولیه و مهمی چون تنفس، بلع و گردش خون نقش دارد. عقده های قاعده ای مغز، مخچه در حرکات بدن و تعادل نقش دارند. آسیب به این نواحی، موجب اختلال در عملکردهای مهم آنان می شود. دلیل اسیدوز لاکتیک، تجمع مادهٔ پیرووات به دلیل اختلال در فسفریلاسیون اکسیداتیو است. پیرووات اضافی، دو سرنوشت دارد: یا توسط آنزیم آلانین آمینوترانسفراز به آلانین مبدل می شود؛ یا آنکه توسط آنزیم «لاکتات دِهیدروژناز» به اسید لاکتیک تبدیل می شود. در پایان، هر دوی این محصولاتِ نهایی، در بدن تجمع می یابند. تشخیص. سندرم لی توسط مجموعه ای از یافته های بالینی، تست های آزمایشگاهی و ژنتیک تشخیص داده می شود. یافته های بالینی. دیستونی، نیستاگموس و اختلالاتِ سیستمِ اتونوم، نشانه ای از آسیب به ساقه مغز و عقده های قاعده ای مغز است. پرمویی و ناشنوایی عصبی هم از علائم دیگر بیماری است. یافته های آزمایشگاهی. اسیدوز لاکتیک، اسیدمی و هایپرآلانی
نمیا (بالا رفتن سطح آلانین خون) و همچنین ارزیابی سطح «اسیدهای ارگانیک ادرار» می توانند در تشخیص بیماری کمک کننده باشند. تشخیص های افتراقی. برخی بیماری های دیگر وجود دارند که علائمشان، شبیه به بیماری لی است و لازم است پیش از تشخیصِ بیماری لی، احتمال وجود این اختلالات، رد شده باشد. این بیماری ها عبارتند از: آسفیکسی پری ناتال (کمبود اکسیژنِ جنین حوالی تولد)، مسمومیت با منوکسید کربن، مسمومیت با متانول، کمبود ویتامین ب۱، بیماری ویلسون، آنسفالیت و «بیماری عقده های قاعده ای مغز مرتبط با بیوتین». آسفیکسی پری ناتال موجب آسیب دوطرفه به عقده های قاعده ای و همچنین تالاموس شده و علائمی مشابه سندرم لی ایجاد می کند. اگر هیپربیلیروبینمی نوزادان با نوردرمانی برطرف نشود، بیلی روبین در عقده های قاعده ای تجمع یافته و احتمال بروز علائمی مشابه با سندرم لی وجود دارد؛ هرچند با ابداع و انجام روش نوردرمانی، دیگر این مسئله شیوع چندانی ندارد. درمان. رژیم تغذیه ای. سندرم لی، یک بیماری بسیار نادر است و در حال حاضر درمان قطعی ندارد. رژیم غذایی پُرچربی و کم قند در فرمی از بیماری که ژن کروموزوم X را درگیر کرده، کمک کننده است. اگر بیمار کمبود
پیرووات دِهیدروژناز دارد، تجویز تیامین (ویتامین B1) ضرورت می یابد. علائم اسیدوز لاکتیک را می توان با رژیم های حاوی بی کربنات سدیم و سیترات سدیم بهبود بخشید. دی کلرو استات در درمان اسیدوز لاکتیک این بیماران مؤثر بوده و تحقیقات بیشتری در این مورد در حالِ انجام است. کوآنزیم کیو ۱۰ در بهبود علائم برخی از بیماران مؤثر بوده است. درمان دارویی. هم اکنون آزمایش های بالینی با داروی جدیدی به نام EPI-743 در جریان است. درمان مبتنی بر جابه جایی میتوکندی. در این روش از میتوکندری فرد دیگری استفاده می شود. در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۶ اولین نوزاد (پسر) با سه والد به دنیا آمد! مادر این پسر حامل ژن های سندرم لی بود که به دو کودک پیشین این مادر که هر دو مرده بودند٬ انتقال یافته بود. این زن همچنین چهار بار دچار سقط جنین شده بود. این زن به همراه همسر خود به مرکز باروری نیو هوپ در منهتن نیویورک روی آوردند تا نوزادی داشته باشند که از لحاظ ژنتیکی به آنان مربوط باشد، اما حامل ژن های این بیماری ارثی نباشد. از آنجایی که آمریکا اجازه استفاده از روش سه والدی را برای مقاصد باروری نمی دهد، پزشک آن ها ژانگ در ماه مه برای انجام این کار به مکزیک رفت که
به قول او در آن کشور قانونی در این زمینه وجود ندارد. یک روش دیگر برای حل مشکل این زوج به نام انتقال پیش هسته ای (pronuclear transfer) از نظر آنان قابل قبول نبود زیرا انجام آن مستلزم نابودی دو رویان بود. ازآنجایی که مادر ژن های این بیماری را در میتوکندری حمل می کند و در نتیجه DNA معیوب از طرف مادری انتقال می یابد، ژانگ از DNA هسته ای تخمک مادر استفاده کرد و به شیوهٔ «انتقال هسته ای دوکی»، آن را با میتوکندری به دست آمده از یک سلول تخمک اهدایی ترکیب کرد. او برای انجام این کار هسته یکی از تخمک های مادر را خارج کرد و آن را به درون یک تخمک اهدایی که قبلاً هسته آن خارج شده بود، وارد کرد. تخمک حاصل - حاوی DNA هسته ای مادر و DNA میتوکندری از اهداکننده- بعداً با اسپرم پدر بارور شد. ژانگ با این شیوه پنج رویان را به وجود آورد، اما فقط یکی از آن ها به طور طبیعی رشد کرد. این رویان به رحم زن منتقل شد و به تولد پسری انجامید که ظاهراً سالم است. در آینده می توان دربارهٔ ایمنی این روش نظر داد. پیش آگهی. بیماری لی از لحاظ ژنتیکی و اتیولوژی، دلایل متفاوتی دارد که هریک از این انواع، پیش آگهی متفاوتی دارند اما در مجموع، تمامی آن ه
ا پیش آگهیِ بدی دارند. شدیدترین فرمِ بیماری که به دلیل فقدان پروتئین های خاصی است، ظرف چند سال منجر به مرگ می شود. اگر کمبود پروتئین های مذکور شدید نباشد، پیش آگهی کمی بهتر است و کودک حدود ۷–۶ سال عمر می کند و گاهی به ندرت، به سال های نوجوانی هم می رسد.
سرگی میلینکویچ-ساویچ (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل صربستان است که برای باشگاه الهلال بازی می کند. ساویچ فوتبال حرفه ای را از باشگاه وویوودینا در صربستان آغاز کرد و پس از پیوستن به لاتزیو به شهرت رسید. باشگاهی. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به خنک و وویوودینا اشاره کرد. زندگی شخصی. پدر وی، «نیکولا میلینکویچ»، بازیکن سابق فوتبال و مادرش «ملینا ساویچ»، بازیکن سابق بسکتبال است. برادر کوچک تر وی، ونجا میلینکوویچ-ساویچ نیز در حال حاضر دروازه بان باشگاه فوتبال تورینو است.