Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
یورش به لنکران نبردی است که در جریان دوره اول جنگ های ایران و روسیه در تاریخ ۱۳ ژانویه ۱۸۱۳ (۲۳ دی ۱۱۹۱ خورشیدی) در ناحیه تالش شمالی و شهر لنکران به وقوع پیوست. رویدادها. لنکران از اواخر دوره پادشاهی نادرشاه مرکز حکومت خانات تالش بود. پس از نفوذ آرام آرام و تدریجی ارتش روسیه در سرزمین های قفقاز شمالی و جنوبی به ویژه در دهه ۱۷۶۰ میلادی، میر مصطفی خان تالش که خان تالش از دیناچال تا بالهارود مغان بود، کوشید تا روابط خود را روسیه تقویت کند. دوره اول جنگ های ایران و روسیه پس از تسخیر گنجه به دست روسیه تشدید یافت. دلیل روی گردانی خان تالش از قاجارها، کشته شدن دو تن از برادران او به نام های "میر عیسی بیگ" و "میر قاسم بیگ" و شماری از بزرگان تالش با دستور شخص آغامحمدخان قاجار پادشاه ایران بود. میر مصطفی خان پس از نشستن آغامحمدخان بر تخت پادشاهی دو برادر خود و شماری از بزرگان و خواص سرزمین تالش را برای به دست آوردن اعتماد و اطمینان او راهی دشت مغان کرد. در همان هنگام آغامحمدخان پس از بازگشت فاتحانه از گرجستان در مغان اقامت داشت و پس از آن رهسپار خراسان بود. در همان هنگام که نمایندگان تالش در راه مغان بودند، شماری از را
هزنان نواحی اُجارود تالش (شمالی ترین نواحی مرزی آن) با نگهبانان پل های خداآفرین و سپاه آغامحمدخان درگیر شده و آنان را از پای درآوردند. در این میان سپاهیان قاجار به اشتباه نمایندگان تالش را با راهزنان یکی دانسته و آن ها را دستگیر کردند و به نزد آغامحمدخان بردند. او نیز بی درنگ و بدون هیچ بازجویی و تفتیش میر مصطفی خان را عامل رخدادهای پل های خداآفرین دانست و دستور کشتن نمایندگان او را صادر کرد. پس از به دار آویخته شدن این افراد، پیکر آنان تا سه روز برای عبرت مردم بر سر دار باقی ماند. او همچنین دیگر رقیبان میر مصطفی خان را مورد احترام قرار داد و حکومت آن ها را بر تالش تایید کرد. بدین ترتیب پس از این رخداد ها میر مصطفی خان از قاجارها فاصله گرفت و حتی پس از کشته شدن آغامحمدخان در شوشی قره باغ نیز روابط او با مقامات ایران بهبودی چندانی پیدا نکرد. پس از به تخت نشستن فتحعلی شاه او در این میان با همراهی برادر آغامحمدخان، مرتضی قلی خان قاجار و حاکم موروثی شفت "آقا علی شفتی" برای مدتی کوتاه شهر رشت را تصرف کرد، اما با رسیدن سپاهیان فتحعلی شاه به سرعت به لنکران بازگشت. پس از گذشت مدتی و چندین نامه نگاری و فرستادن سفیر و
نماینده از تهران به لنکران و رد تمامی درخواست های آن ها توسط میر مصطفی خان، به دستور فتحعلی شاه سپاهی نزدیک به سی هزار سرباز به فرماندهی "بابالی خان" رهسپار لنکران شدند. میر مصطفی خان به سرعت چند نماینده را برای دریافت کمک فوری به سوی روسیه فرستاد. پس از پذیرش درخواست او توسط روس ها، دستوری به ژنرال کوتلیارفسکی که در آن هنگام در قفقاز با نیروهای ایران قاجاری درگیر بود، رسید تا به یاری میر مصطفی خان بیاید؛ گرچه کوتلیارفسکی شخصاً به لنکران نیامد، اما نیروهایش را به سوی لنکران گسیل کرد. خان تالش این نیروها را در قلعه کهنه آستارا، روستای گرمی در اُجارود و دیوان خانه شهر لنکران در کرانه دریا اسکان داد. در این میان خود با نیروها و همراهان خود و شماری از نیروهای روس از لنکران خارج شد و برای مدتی ابتدا در گامیشوان و سپس در کوه های تالش اقامت داشت. پس از گریز به گامیشوان همه پل هایی که در مسیر لنکران به آن بود را از بین برد و استحکامات نظامی در مسیر قرار داد. او فرزند خود میر حسن خان و شماری از مردم گامیشوان را حافظ و حارس این گذرگاه ها قرار داد. روس ها نیز به سوی کشتی های لنگر گرفته در جزیره ساری گریختند و در آن پناه
گرفتند. محاصره نیروهای میر مصطفی خان و روس ها توسط ارتش ایران ۴ ماه به درازا انجامید. به دستور امیرخان قاجار که از سوی فتحعلی شاه به منطقه فرستاده شده بود چندین برجک نظامی در فاصله قزل آغاج، ارکیوان، شیله ور و لنکران ساخته شد تا تحرکات نیروهای روس و میر مصطفی خان زیر نظر نیروهای ایرانی باشد. پس از مدتی مذاکراتی برای آتش بس با میانجی گری فرانسوی ها و انگلیسی ها صورت گرفت اما بی نتیجه ماند. به دستور فتحعلی شاه املاک و خانه های میر مصطفی خان در لنکران و نمین سوزانده شد و اموال و دارایی های او به تاراج رفت؛ گرچه پس از مدتی با میانجی گری عباس میرزا اموال و املاک با او بازگردانده شد؛ اما بخش های جنوبی تالش (در ایران امروزی) میان شماری از خاندان های نامی و مهم منطقه تقسیم شد تا از ادعای اراضی و تاخت و تاز دوباره خاندان میر مصطفی خان بر آن نواحی جلوگیری کند. در اوت ۱۸۱۲ میلادی سپاه ایران قاجاری شهر لنکران را پس از درگیری با روس ها به دست آورد و نیروهای باقی مانده روس از راه آبادی گامیشوان به جزیره ساری پناه بردند. پس از آگاهی کوتلیارفسکی از هزیمت و شکست نیروهای روس در لنکران ماموریت داشت تا شخصاً فرماندهی حمله به لن
کران را بر عهده بگیرد. عباس میرزا به درخواست افسران انگلیسی مبنی بر ایجاد پاسگاه های نگهبانی در اصلاندوز به منظور جلوگیری از تازش های روس ها بی توجهی کرد؛ در نتیجه، فرمانده کوتلیارفسکی، دو کمین موفق علیه ایرانیان را رهبری کرد و خسارات چشمگیری برای ایرانیان به بار آورد و بیش تر توپخانه عباس میرزا را به دست آورد. به دلیل عقب نشینی عباس میرزا به سمت تبریز در پی شکست در نبرد اصلاندوز، کوتلیارفسکی فرصت حمله به لنکران را پیدا کرد. در پی شکست عباس میرزا و ارتش ایران در نبرد اصلاندوز، ارتش روسیه در آن ناحیه پادگان و پایگاهی برای تثبیت قدرت خود ایجاد کردند. دولت امپراتوری روسیه بی درنگ پس از آگاهی از این پیروزی درجه ژنرال کوتلیارفسکی را ارتقا دادند و اختیار حمله و نبرد در سخت ترین محورهای جنگی را به او سپردند. فرماندهی کل ارتش روسیه در قفقاز و سنت پترزبورگ از شورش های رخ داده بر ضد روسیه در تالش شمالی نگرانی بسیاری داشت. در این هنگام میر مصطفی خان با رایزنی مشاوران و همراهان خود سیاست همراهی با دولت روسیه را در پیش گرفته بود. در این میان در دسامبر ۱۸۱۲ میلادی ژنرال کوتلیارفسکی با دستور سر فرماندهی کل قفقاز از رود ارس
گذر کرد و رهسپار تالش (در برخی از کتاب ها طالش) شد. او در هنگام گذر از دشت مغان به تالش با مقاومت و پایداری شدیدی از عشایر شاهسون ها و نیروهای کُرد روبه رو شد، اما بر آن ها چیره شد و وارد سرزمین های تالش شد. در همین هنگام یک گردان از ارتش ایران برای جلوگیری از پیشروی روس ها از شهر اردبیل به راه افتاد اما بارش سنگین برف آن ها در ارشق زمین گیر کرد. کوتلیارفسکی به همراه نیروهایش در ۲۵ دسامبر ۱۸۱۲ به جزیره ساری و آبادی گامیشوان (گوی شبان امروزی در نزدیکی لنکران) رسید و به آنان پیوست. این آبادی محل گردهمایی نیروهای روسی پس از درخواست یاری میر مصطفی خان از دولت روسیه بود. فرماندهی نیروهای روس در این آبادی را "ناخدا یکم وسلاگو" (Веселаго) بر عهده داشت. به این ترتیب ارتش روسیه امکان و توانایی هجوم از راه خشکی و دریا به لنکران را به دست آورد. ناخدا وسلاگو پیش از رسیدن کوتلیارفسکی نقشه ها و برنامه های تصرف لنکران را آماده کرده بود. او در نوامبر ۱۸۱۲ یک گردان از ناخدا "یاکویف" و دو مسلسل از هنگ پیاده "ترویتسکی" را دریافت کرده و در آبادی گامیشوان مستقر شده بود. اندکی پیش از محاصره لنکران، کوتلیارفسکی به ۴۰۰۰ سرباز ایرانی
مستقر در دژ و پیرامون آن و همچنین فرمانده آنها "صادق خان قاجار" فرصت تسلیم را پیشنهاد داده بود، اما آنها نپذیرفتند. به دنبال آن پس از گذشت پنج روز و در شب عاشورای سال ۱۲۲۸ هجری قمری، کوتلیارفسکی گلوله باران شهر را آغاز کرد و تا ۱۳ ژانویه، با وجود برتری عددی طرف ایرانی، موفق به حمله به دژ شدند و لنکران را تصرف کردند. اگرچه روس ها متحمل خسارات سنگینی در محاصره شدند و در طی آن بیشتر افسران و درجه داران نظامی ارتش روس کشته شدند، با تصرف این دژ، شهر لنکران و سایر مناطق تالش را تصرف کردند. در این میان بیش تر مدافعان و همچنین صادق خان کشته شدند و کوتلیارفسکی نیز به شدت زخمی شد. پس از تصرف دژ، همه بازماندگان توسط روس ها کشته و اعدام شدند و هیچ یک به اسارت در نیامدند. کوتلیارفسکی پس از آن دیگر نتوانست در ادامه جنگ شرکت کند. همچنین از هنگ ۱۷ روسیه در این نبرد که متشکل از ۲۹۶ نفر بودند، تنها ۷۴ تن از آنها در جنگ کشته شدند. کوتلیارفسکی پس از نبرد نشان درجه ۲ گئورگی مقدس را از سوی فرماندهان ارشد ارتش روسیه دریافت کرد. کوتلیارفسکی مدت زیادی در لنکران نماند و پس از بهبودی جزئی در ماه مارس ۱۸۱۳ به قره باغ بازگشت. ناخدا وسلا
گو نیز در سمت خود ابقا شد و نیروهای روس را در لنکران رهبری می کرد. میر مصطفی خان پس از پایان درگیری ها به لنکران بازگشت و این بار با تایید و همراهی روس ها خانات تالش را در دست داشت. ساخته شدن دژ لنکران. در جریان جنگ نخست روسیه و ایران (۱۸۱۳–۱۸۰۴)، روابط ایران با انگلستان تقویت شد. هاردفورد جانسون یکی از سفرای انگلستان بود که از سوی دولت این کشور رهسپار تالش و شهر لنکران شد. پس از سفر به تالش در ۱۶ اوت ۱۸۱۰ میلادی با همراهی نیروهای ویژه شاه ایران، فتحعلی شاه و اقامت ۱۰ روزه در لنکران، با میر مصطفی خان دیدار کرد و با او چند قرارداد همکاری بازرگانی و نظامی امضا کرد. به دنبال آن انگلیسی ها تصمیم به ساخت یک دژ مستحکم در لنکران گرفتند. این دژ دارای دیوارهای سنگی بلند و دندانه های تیزی در بالای دیوار بود. همچنین این دژ توسط سنگرهای عمیق احاطه شده بود. این دژ به شکل یک چهارضلعی نامنظم (به عرض ۸۰ پا) در ساحل سمت چپ رودخانه لنکران (لنکران چای) و در فاصله کمی از دریای کاسپین جای داشت. این رودخانه در نزدیکی مرداب های نزدیک به دژ جای داشت. این دژ در بخش جنوب غربی ۱۳۰ متر درازا داشت. بخش شمال شرقی آن که به شکل چندضلعی نامن
ظم ساخته شده بود، تا ۸۰ متر درازا داشت. ضلع جنوب شرقی این دژ در راستای رودخانه لنکران چای و به سوی دریای کاسپین بود. همچنین دیوارهای این دژ از جهت شمال غربی هر کدام ۱۰۰ متر درازا داشتند. افزون بر این، در هر گوشه دژ سنگرها قرار داشتند و بزرگ ترین آنها در جهت شمال شرقی بود. خندق مقابل دژ ۴ متر عمق و ۱۰ پهنا داشت. پیش زمینه. پس از چندین سال جنگ بی نتیجه در مناطق گوناگون ماورای قفقاز هیچ یک از طرفین جنگ به پیروزی چشمگیری دست نیافته بودند اگرچه روس ها یک برتری نسبی برای خود به دست آورده و با تصاحب حکومت های محلی شمال قفقاز از جمله چچن، داغستان، دربند، گرجستان و شماخی به نزدیکی سرزمین های ایران قاجاری در ناحیه اران و شروان رسیده بودند. عباس میرزا ولیعهد ایران در ماه اوت ۱۸۱۲ با سرکوب ناآرامی ها در تالش شمالی، کنترل کامل لنکران را به دست آورد و به سوی دشت مغان حرکت کرد. در سپتامبر ۱۸۱۲ در حالی که مذاکراتی میان ایران و روسیه در تفلیس با میانجی گری گور اوزلی و نماینده او جیمز موریه از انگلستان برای صلح در حال انجام بود خبری منتشر شد که ناپلئون بناپارت به نزدیکی مسکو رسیده است؛ به همین دلیل مذاکرات به حالت تعلیق درآمد.
در ۳۱ اکتبر ۱۸۱۲ در حالی که نمایندگان ایران و روسیه در تفلیس آماده انجام مذاکرات بودند، ژنرال پیوتر کوتلیارفسکی حملهٔ شبانهٔ غافلگیرانه ای (با نام نبرد اصلاندوز) به اردوگاه ایران در اصلاندوز انجام داد که منجر به شکست کامل ارتش عباس میرزا و کشته شدن یکی از افسران پشتیبانی کننده انگلیس به نام کریستی شد. از آنجا که به طور فزاینده ای آشکار شد که تهاجم ناپلئون به روسیه ناموفق بوده است، روس ها به دنبال عملیات تهاجمی تری در ناحیه قفقاز بودند. پس از مدتی با ورود ارتش روسیه به دشت های پهناور نواحی جنوبی قفقاز در ۱۸ دسامبر ۱۸۱۲ میلادی، گروهان نظامی ارتش روسیه به رهبری ژنرال پیوتر کوتلیارفسکی از رودخانه ارس گذر کرده و ۸۰ مایل را به طور مستقیم بدون هرگونه جاده و از میان نمکزارها و مرداب ها از راه دشت های منطقه مغان به سوی مناطق جنوبی تر طی کردند و به مرزهای خانات تالش نزدیک تر شدند. پس از گذر از مرداب ها و نمکزارها سربازان به هوای برفی و کولاک وحشتناک برخوردند. در آن هنگام، ارتش روسیه و گردان های کوتلیارفسکی نیاز شدیدی به تأمین تجهیزات به ویژه آب آشامیدنی و غذا داشتند. در ۲۰ دسامبر، گروهان روسی به شماری از قبایل شاهسون
برخورد کردند که اغلب از روس ها فرار می کردند و برخی توسط روس ها دستگیر می شدند و دام هایشان مصادره می شد. در ۲۱ دسامبر، گروهان تحت فرمان کوتلیارفسکی به مرزهای خانات تالش در نزدیکی رود ارس رسیده بود. آن ها در همین هنگام با ۵۰۰ سوارنظام ایرانی روبرو شدند که فرماندهی آن را شخصی به نام "ابوسالم" بر عهده داشت. نیروهای ایرانی و ابوسالم برای کاهش میزان خسارت ها و تلفات حاضر به درگیری نشدند و به شهرک ارکیوان (که در کتاب های تاریخی از آن با نام "ارکوان" هم یاد شده است و امروزه در نزدیکی شهر ماسال لی جای دارد و دارای یک قلعه تاریخی و مهم است) عقب نشینی کردند. در ادامه، آوانگارد روسی با سردار سواره نظام پیرقلی خان و یک گروه از ۱۰۰۰ سرباز ایرانی روبرو شد. پس از تبادل آتش کوتاه، ایرانیان عقب نشینی کرده و توسط کازاک ها مورد تعقیب قرار گرفتند. در ۲۲ دسامبر، کوتلیارفسکی برای تحت پوشش قراردادن قوای ارتش روسیه در خانات تالش گروهانی را به فرماندهی سرگرد دیاچکووا به همراه ۲۰۰ پیاده، ۱۷۰ کازاک و چندین اسب سوار از ناحیه قره باغ و یک قبضه اسلحه و توپ از قره یازی به سوی ارکیوان فرستاد. پس از آن بخشی از مردم قره باغ که در اسارت روس ه
ا بودند آزاد شدند اما شاهسون های اسیرشده همچنان در اسارت روس ها باقی ماندند. نیروهای حاضر در دژ ارکوان با توجه به آگاهی از رخدادهای اصلاندوز بدون پایداری دژ را رها کردند. پادگان نظامی ارکوان با در اختیار داشتن ۱۵۰۰ سرباز ایرانی و ۴۰۰ سرباز روس که به صفوف سپاه ایران پیوسته بودند (و با نام گردان بهادران شناخته شده بودند) به فرماندهی بالاخان و اصغرخان دژ شهر ارکوان را ترک کردند و با دو اسلحه میدانی و توپ و تمام ذخایر توپخانه و علوفه به سوی لنکران عقب نشینی کردند. کوتلیارفسکی ۴۰۰ نیروی جاگر و ۳۰۰ کازاک را به فرماندهی سرهنگ دوم اوشاکوف برای تعقیب قوای ایران فرستاد که متعاقباً ۱۵ مایل به دنبال ایرانیان رفتند. در جریان این تعقیب و گریز، ۵۰ تن از ۴۰۰ سرباز روس فراری شدند و نزدیک ۳۰۰ تن از ایرانیان هم کشته شدند. در پی آن روس ها بیش از ۶۰۰ اسب و یک بار قابل توجه از تجهیزات و اسلحه را توقیف کردند. خسارت های وارد به شامل روس ها نیز ۱ کشته و ۵ زخمی بود. در همین میان کنترل ارکوان به دست نیروهای روس افتاد. ۱۰۰ نیروی جاگر برای نگهبانی و محافظت از دژ ارکوان در این شهرک باقی ماندند. احمدخان کاشانی با آگاهی از حرکت نیروهای روس
به سوی جنوب پس از شکست ارتش ایران در اصلاندوز، با شتاب همه پادگان ها، انبارها، اصطبل ها و دژ لنکران را برای رویارویی با نیروهای ارتش روس بازسازی و با سلاح و مهمات جنگی تجهیز و آماده کرد. کوتلیارفسکی پس از ورود به مناطق شمالی خانات تالش، به ساکنان این ناحیه اعلام کرد: این سخنان کوتلیارفسکی بخشی از مردم تالش را تحت تأثیر قرار داد و در پی آن آغاز به بریدن درختان جنگلی کردند که گفته می شد سربازان فراری ایرانی در آن پنهان شده بودند. فتح لنکران. محاصره. صادق خان با لشکری متشکل از ۴۰۰۰ سرباز در قلعه لنکران در محاصره بود. عباس میرزا، ولیعهد ایران و فرمانده کل ارتش قاجاریه برای او مأموریت فرستاد: این نامه برای همه افسران و سربازان درون پادگان خوانده شد. پادگان در موافقت با سخنان ولیعهد به اتفاق آرا فریاد زد: صادق خان همچنین از همه ساکنان خواست تا برای محافظت از دژ اسلحه برداشته و تمام اقدامات لازم را انجام دهند. همچنین برای جلوگیری از حملات از سمت شمال و غرب اسکادران ارتش مستقر شد. صادق خان از ترس حمله غافلگیرانه ارتش امپراتوری روسیه افزون بر این که خود از نزدیک تحرکات دشمن را دنبال می کرد، بر افسران و سربازان جوان نی
ز نظارت داشت. در ۲۷ دسامبر، کوتلیارفسکی نامه ای با مضمون پیشنهاد برای تسلیم لنکران به صادق خان فرستاد: در همان روز، صادق خان پاسخ داد: کوتلیارفسکی پس از خواندن نامه فوق، دستور تیرباران دژ را صادر کرد. برای حمله به دژ، کشتی باید توپخانه جنگی خود را به نزدیکی ساحل برساند و از آن ها استفاده کند. در روزهای ۲۸ دسامبر - ۲۹ دسامبر، توپخانه روسی دائماً دژ را تیرباران می کند، اما موفقیت زیادی حاصل نمی شود زیرا گلوله های کوچک توپخانه نمی توانند به دیواره های مستحکم لایه های خشتی نفوذ کنند و نیروهای درون دژ که توپ های پادگان را اداره می کنند به مخفیگاه های خود پناه می برند. کوتلیارفسکی با دیدن بی فایده بودن گلوله باران نامه دومی را به لنکران فرستاد و از خان ها و سران پادگان خواست که از خود، همسران، فرزندان و دارایی خود بدون ریختن خون دریغ نکنند و دژ را تحویل دهند. کوتلیارفسکی نیز چنین نوشت: صادق خان پاسخ به این نامه را ضروری ندانست. در همین حال، موقعیت نیروهای روسیه در حال بحرانی شدن بود. گلوله های توپخانه خالی شده بود و مردم از سرما رنج می بردند. افزون بر این، اخباری دریافت شد که عباس میرزا، فرمانده ارتش ایران، برای نج
ات لنکران در راه است. کوتلیارفسکی تصمیم گرفت زمان را از دست ندهد و با حمله ای سریع دژ را تصرف کند. شدت گرفتن درگیری ها. درگیری لنکران توسط روس ها کمی پیش از برآمدن آفتاب در ساعت ۵ صبح آغاز شد. نیروهای روس در سکوت کامل به حرکت درآمدند، اما ایرانیان در حالت هشدار و آماده باش قرار داشتند و اسلحه ها و تفنگ ها آماده شده بود. با این حال، روس ها به سرعت از خندق گذر کردند و سربازان پس از قرار دادن نردبان، از دیوار به سمت برج های دژ بالا رفتند و شروع به پرتاب نارنجک به پایین کردند. در سری نخست تلفات، تقریباً همه افسران روس کشته یا زخمی شدند. برجک نخست شاهد مرگ سرهنگ دوم اوشاکوف بود، زیرا او برای مدتی تردید داشت. کوتلیارفسکی پس از آن، از ناحیه پا آسیب دید. او بالای بدن اوشاکوف ایستاد و در حالی که دست او را گرفته بود، دستور داد: اینجا با من! و شخصاً وارد درگیری مستقیم شد، اما کمی پس از آن با دو گلوله از ناحیه سر زخمی شد و به درون خندق غلتید. سربازان روسی که فرماندهان خود را از دشت دادند، همچنان حمله را ادامه دادند. معلم و ادیب آذربایجانی تیمور بیگ بایرام علی بی اف این وقایع را به شرح زیر توصیف کرد: در همین حال، برج های
دژ به طور چشمگیری تضعیف شدند، زیرا دیوارها با مهاجمان جدید به طور مداوم از بین می رفتند. سرانجام یک نارنجک انداز موفق شد تا از دیوار بالا رفته و اسلحه ای را به دست آورد که بی درنگ آن را برگرداند و با شلیک به درون دژ دشمن داخل را هدف قرار دادند. این امر حمله به دو برجک دیگر را آسان کرد؛ همچنین توانستند از دیوار و به طرفین بالا بروند و دشمن را تضعیف کنند. در این میان هنگامی که شمار چشمگیری از روس ها توانستند وارد دژ شوند، درگیری شدید میان مهاجمان و مدافعان رخ افتاد. روزه الصفا مورخ فارسی این وقایع را توصیف کرد: تیمور بیگ نوشت: مدافعان باقی مانده دژ کوشیدند در رودخانه لنکران پناه بگیرند، اما توسط دو توپ که در سمت راست تحت پوشش ۸۰ تفنگدار روس نصب شده بودند، روبرو شدند. هنگام بازگشت، فراریان با سرنیزه سربازان محاصره کننده روس روبرو شدند. پادگان ایران کاملاً فروپاشید. هیچ زندانی به اسارت گرفته نشد. صادق خان، فرمانده دژ و حدود ده دستیار و فرزندان آن ها نیز کشته شدند. اهالی شهر که اسلحه ای همراه خود نداشتند، با از خودگذشتگی کامل با هر وسیله ای که همراه داشتند همچون بیل و کلنگ در برابر روس ها جنگیدند و کشته شدند. کوتل
یارفسکی نیمه جان در زیر اجساد پیدا شد. او دچار آسیب از ناحیه چشم راست، شکستگی آرواره و بخش زیرین پا شده بود اما زنده ماند. پس از پایان درگیری، کوتلیارفسکی و سربازان زخمی روس که ابزار و وسیله های پرستاری و زخم بندی نداشتند، نزد میر مصطفی خان در گامیشوان رفتند. او برای آن ها جای استراحت فراهم کرد و کوشید شماری را برای درمان و مداوای آن ها فرابخواند. بر اساس برخی منابع تاریخی، مجموع شمار کشته های ایران در جبهه اصلاندوز، ارکوان و لنکران نزدیک به چهار هزار نفر و شمار کشته های سپاه روسیه در این سه جبهه به ۲۸۱۴ تن رسید. از میان فرماندهان ایرانی، صادق خان قاجار، فرج الله خان، جعفرقلی خان هزاره ای، مهدی خان گیلانی و حسن خان بسطامی کشته شدند. پیامدها. در پی فتح دژ و شهر لنکران و در پی آن امضای پیمان گلستان، تالش شمالی تقریباً برای همیشه از خاک ایران جدا شد. پس از پایان درگیری ها در لنکران میر مصطفی خان بار دیگر بر مسند خانات تالش نشست. میر مصطفی خان در اواخر دوران حکومت خود با روس ها دچار مشکل شد و از آن ها روی برگرداند. او دو سال پس از نبرد لنکران و در سال ۱۸۱۴ میلادی (۱۲۳۰ هجری قمری) در شهر لنکران درگذشت و فرزند ارشد
او میر حسن خان پس از مدتی کشمکش و اختلاف با برادرانش بر مسند خانات تالش نشست. روس ها گرچه رابطه خوبی با میر حسن خان نداشتند، حکومت او بر خانات تالش را تایید کردند و به او پرچم زرین و خنجر جواهرنشان پیشکش کردند. این اتفاق باعث شد روابط او با خواهران، برادران و مادرش "فخرالنسا خانم" که خود سودای قدرت داشتند، رو به تیرگی برود. روس ها نیز با آگاهی از این اختلاف سرگرد ایلینسکی را با دستور ژنرال یرمولوف، سرفرماندهی کل قفقاز به لنکران اعزام کردند و کوشیدند تا خاندان میر حسن خان را بیش از پیش از هم جدا کنند و تالش را آسان تر تسخیر کنند. سرگرد ایلینسکی بر اساس دستورهایی که به او محول شده بود به تدریج اختیار و زمام تمامی امور را از میر حسن خان و منشی ارشد او میرزا خداوردی که در کل تالش از احترام ویژه ای برخوردار بود گرفت. میر حسن خان فردی ایران گرا و روس ستیز بود و با تجربه هایی که از دوران فرمانروایی پدرش بر خانات تالش داشت، کوشید تا سیاست های همسو با ایران قاجاری داشته باشد؛ از این رو روابط نزدیکی را با فتحعلی شاه قاجار و ولیعهد او عباس میرزا برقرار کرد. میر حسن خان با روی گردانی کامل از روسیه به نشانه اعتراض و مخال
فت در ژوئن ۱۸۲۶ میلادی با شمار فراوانی از همراهانش و برادرانش که به او پیوسته بودند، از راه زووند به ایران رفت. عباس میرزا در اردبیل به پیشواز میر حسن خان و همراهان رفت. ایلینسکی پس از شنیدن خبر با خرسندی بسیار بی درنگ ارگ میر حسن خان را به همراه افسران روس تصرف کرد. به این ترتیب تالش شمالی به دست سرگرد ایلینسکی افتاد. آن ها نام خان نشین تالش را به دژبانی تالش تغییر دادند. ایلینسکی دستور داد آن دسته از اعضای خانواده میر حسن خان که همراه با او به ایران نرفته اند از جمله مادرش را در جزیره ساری زندانی کرد؛ همچنین شمشیر و خنجر جواهرنشان میر حسن خان که نزد مادر او بود مصادره و به دژبانی باکو فرستاده شد. در زووند موجی از ناخرسندی و شورش علیه سرگرد ایلینسکی به راه افتاد. روس ها برای خاموش کردن صدای مردم چند دادگاه ساختگی برای محکوم کردن او به راه انداختند که در پایان از همگی اتهامات تبرئه شد. میر حسن خان رهبری چندین خیزش مردمی علیه روس ها را در شمال رودخانه آستارا و جنوب رود ارس برعهده گرفت و ضربات فراوانی را به نیروهای روسیه وارد کرد . پس از امضای پیمان گلستان بخش هایی از سرزمین تالش که در تصرف نیروهای ارتش روسیه ب
ود از جمله شهر لنکران در این قرارداد گنجانده شد؛ اگرچه حدود دقیق مرزی در این پیمان مشخص نشد. این اتفاق باعث پیدایش زمینه های دوره دوم جنگ های ایران و روسیه شد. در این هنگام اعتراضات گسترده ای در سراسر سرزمین های قفقاز آغاز شد که منجر به درگیری های پراکنده مردم با روس ها شد. میرحسن خان تالش فرزند میرمصطفی خان که فرماندهی خانات تالش را به دست گرفته بود، مخالفت خود را با امضای پیمان گلستان اعلام کرد. او با فرستادن پیک هایی به عباس میرزا اطلاع داد که می خواهد سرزمین های از دست رفته را به خاک ایران بازگرداند. او به همراه محمدخان قاجار دولّو نیروهای خود در ۹ محرم ۱۲۴۲ هجری قمری (۱۴ سال پس از سقوط دژ لنکران) به سوی شهر لنکران تاخت و روس ها با تلفات بسیار و ترس از پاشیده شدن کامل صفوف نظامی خود تا شهر سالیان و آن سوی رود ارس عقب نشینی کردند. نیروهای ایرانی به رهبری میر حسن خان در لنکران ۶۰۰ اسیر و هفت عراده توپ به دست آوردند. نیروهای قاجار به رهبری "جهانگیر میرزا" که از اردبیل به راه افتاده بودند، در آبادی همه شره به میر حسن خان و یارانش پیوستند. در نبرد سالیان دژ شهر که در دست روس ها بود به همراه یکصد هزار خروار گند
م به دست نیروهای میر حسن خان افتاد. پس از این موفقیت بزرگ، عباس میرزا که خود در حال نبرد در جبهه ایروان و نخجوان بود، لقب "اسبق المجاهدین" را به میر حسن خان داد و ضمن فرستادن خلعت و هدایای فراوان، او را به حکمرانی سراسر منطقه تالش از دیناچال تا سالیان و بالهارود منصوب کرد. او به مدت ۲ سال بر تالش حکمرانی کرد. با شنیدن پیروزی بزرگ ایرانیان در سالیان مردم دیگر ایالت های اشغال شده در باکو، گنجه، شکی، شماخی و داغستان علیه روس ها شورش کرده و دست به کشتار آنان زدند. اگرچه پس از جنگ های نخست ایران و روس مردم سراسر ایران خواهان عضویت در ارتش ایران برای اعزام به قفقاز بودند و با تجدید قوای سپاهیان ایران دور جدیدی از جنگ های ایران و روس موسوم به جنگ های دوم ایران و روسیه آغاز شد و ارتش ایران دوباره بخش های از دست رفته فراوانی را از جمله تالش شمالی و سالیان را بازپس گرفت، اما با لشکرکشی های دوباره ارتش روسیه تمامی مناطق بازپس گرفته شده به همراه خانات ایروان و خانات نخجوان و بخشی باقی مانده از شمال گردنه حیران (شهرستان لریک امروزی) بر اساس پیمان ترکمانچای از خاک ایران جدا شدند. روس ها با پیش روی برق آسای خود گنجه و نخجوا
ن را تصرف کردند؛ سپس با گذر از رود ارس، شهرهای تبریز، خوی، سلماس و میانه به تصرف آنان درآمد. با رسیدن خبر ورود روس ها به دروازه های تبریز، عباس میرزا به همراه خانواده اش شبانه از تبریز به سوی زنجان گریختند. در این میان جهانگیر میرزا والی اردبیل اقدام به استحکام دژ شهر کرد و با فرستادن پیکی به میر حسن خان درخواست یاری کرد. میر حسن خان پس از دریافت پیام به همراه بیش از هزار نفر از نیروهای پیاده و تفنگ دار وارد اردبیل شد. کمی پس از آن هم خبر توافق مصالحه ایران و روسیه در آبادی ترکمانچای به آن ها رسید و آن ها به لنکران بازگشتند. مردم تبریز که دل خوشی از روس ها نداشتند هر شب به شماری از نیروهای روس شبیخون زده و آن ها را می کشتند. ژنرال ایوان پاسکویچ فرمانده روس ها با آگاهی از کاهش نیروهایش نامه ای جهت درخواست بازگشت به شمال رود ارس را به مقامات مرکزی روسیه داد و با دریافت تاییدیه عقب نشینی کردند. پس از گذشت چند هفته مفاد پیمان ترکمانچای آشکار شد. روس ها خواهان تمامی سرزمین هایی که پیش از درگیری به دست آوردند بودند شدند و نام لنکران نیز در این میان قرار داشت. میر حسن خان میرزا خداوردی منشی ارشد خود را به تبریز فرست
اد تا چند و چون ماجرا را از شخص عباس میرزا جویا شود. عباس میرزا به او گفت که تمام کوشش خود را برای حفظ و نگهداشت تالش انجام داده اما میسر نشد. او از میر حسن خان خواست تا لنکران را تخلیه کرد و به جنوب رود آستارا آمده و والی ولایت های اردبیل، ویلکیج، اسالم و کرگانرود شود. پس از ورود نیروهای روس به شهر لنکران، میر حسن خان و همراهانش با خواهش فراوان از سوی عباس میرزا از آن شهر خارج و در آبادی های چلوند، لوندویل و کانرود در جنوب رود آستارا ساکن شدند. میر حسن خان به محض شنیدن خبر کشته شدن الکساندر گریبایدوف، وزیر مختار روسیه در سفارت این کشور در تهران بیش از هزار نیروی پیاده و تفنگدار از کرگانرود و اسالم را با خود همراه کرد تا بار دیگر به لنکران برود، اما با پافشاری عباس میرزا و جهانگیر میرزا وی منصرف شد. روس ها از عباس میرزا خواستند تا میر حسن خان و نیروهایش را در نواحی دورتر از مرز اسکان دهد. میر حسن خان با رد این درخواست در چلوند باقی ماند. عباس میرزا بالاخان کرگانرودی را که به دستور فتحعلی شاه به مقام خانی رسانده بود مامور کرد تا میر حسن خان را به سوی رشت هدایت کند. میر حسن خان پس از درگیری با نیروهای بالاخان،