Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
صومعه کچاریس () یک مجموعه رهبانی ارمنی قرون وسطایی است که تاریخ آن به سده های ۱۱ تا ۱۳ میلادی بر می گردد، و در ۶۰ کیلومتری شهرایروان، در شهر اسکی خیز تساغکادزور در ارمنستان واقع شده است. کچاریس که واقع در دل کوه های بامباک است، از سوی یک شاهزاده پاهلاوونی در سده ۱۱ ایجاد شد و ساخت آن تا میانهٔ سده ۱۳ ادامه یافت. کچاریس در سده های ۱۲ و ۱۳ از مراکز مهم مذهبی ارمنستان و مکانی برای آموزش عالی بود. امروزه این صومعه به طور کامل مرمت شده و از شیب های اسکی به طور کامل قابل مشاهده است.
هتل ماتینیون () اقامت گاه رسمی نخست وزیر فرانسه است. این ساختمان در منطقه ۷ پاریس، فرانسه واقع شده است.
جوزپه پیرو "بِپِه" گریلو (به ایتالیایی: Giuseppe Piero "Beppe" Grillo؛ ؛ متولد ۲۱ ژوئیه ۱۹۴۸) کمدین، بازیگر، وبلاگ نویس و فعال سیاسی اهل ایتالیا است. او از سال ۲۰۰۹ درگیر سیاست شده و بنیان گذار حزب سیاسی جنبش پنج ستاره ایتالیا است.
این کودک را دعا کنید یک فیلم ترسناک فراطبیعی است محصول سال ۲۰۰۰ از آمریکا و آلمان، به کارگردانی چاک راسل. در این فیلم بازیگرانی همچون کیم بسینگر، جیمی اسمیتس، آنجلا بتیس، روفوس سوئل، کریستینا ریچی، هلیستون کولمن، مایکل گستن، لومی کاوازوس و ایان هولم ایفای نقش کرده اند. داستان. «مگی اوکانر» زندگی خود را بر محور کار در یک بیمارستان پررفت وآمد نیویورک، به عنوان یک پرستار خلاصه کرده، او سال هاست که از خواهرش «جینا» بی خبر است تا اینکه یک شب بارانی در ایام کریسمس، جینا که نه تنها به هروئین معتادشده بلکه با نوزاد دختر مبتلا به اوتیسم خود سرزده وارد می شود. جینا پس از مشاجرهٔ شدید، بدون دخترش «کودی»، خانهٔ مگی را ترک می کند. به این ترتیب مگی صاحب دختری که هرگز نداشت می شود و به طور فزاینده ای به دختر علاقه مند می شود. آنگونه که پیداست، کودی دارای مهارت هایی غیرمعمولی است. پس از شش سال به طور ناگهانی، جینا با شوهر مرموز جدیدش «اریک»، وارد می شود و آن دو کودی را به زور می ربایند. با آن که مگی هیچ حق قانونی بر کودی ندارد، پلیس را در جریان می گذارد. «جان تراویس» مأمور اف بی آی، کارشناس در قتل های مرسومات فرقه ای، به زود
ی پی می بَرَد که تاریخ تولد کودی با چند کودک تازه مفقود شدهٔ دیگر یکی است. به زودی روشن می شود که مهارت های غیرمعمول کودی، مهارت های پیش پا افتاده نیستند بلکه بروز توانایی های فوق العاده ای هستند که برای دست یابی و کنترل آنها، نیروهای شر و شیطانی سده های فراوانی انتظار می کشیده اند. ربوده شدن کودی جرقهٔ درگیری بین نیروهای نیک و بد را می افروزد و در پایان با توانایی فوق العادهٔ یک کودک کوچک می تواند یکسره شود.
لومی کاوازوس (زاده ۲۱ دسامبر ۱۹۶۸) بازیگر مکزیکی است. از فیلم های معروف او می توان به بازی در نگهدار کودک و آخرین ایستادگی در رودخانه صیبر اشاره کرد.
رابرت یکم، دوک نورماندی ملقب به باشکوه () (۲۲ ژوئن ۱۰۰۰ – ۱ تا ۳ ژوئیه ۱۰۳۵) از سال ۱۰۲۷ تا هنگام مرگش دوک نورماندی بود. بیشتر او را رابرت یکم نامیده اند. (با توجه به اینکه مشخص نیست او چندمین رابرتی است که در دوک نشین نورماندی حاکم بوده است) زندگی. او پسر ریچارد دوم، دوک نورماندی و جودیت دختر کانن یکم، دوک بریتانی بود . او همچنین نوه ریچارد یکم، دوک نورماندی، نبیره ویلیام یکم، دوک نورماندی و ندیده رولو اولین دوک نورماندی و فرمانده وایکینگ ها است. وایکینگ هایی که دوک نشین نورماندی را پایه ریزی کردند. پیش از مرگ ریچارد دوم، وی تصمیم گرفته بود پسر بزرگ خود ریچارد سوم را جانشین خود کند در حالی که رابرت پسر دومش را کنت ایم کند. در اوت ۱۰۲۶ ریچارد دوم درگذشت و ریچارد سوم تبدیل به دوک شد. اما خیلی زود پس از آن رابرت علیه برادر خود شورشی به راه انداخت و پس از آن شکست خورد و مجبور شد به برادر بزرگتر خود ریچارد سوگند وفاداری بخورد. آغاز فرمانروایی. زمانی که ریچارد سوم درگذشت تا یک سال بعد سوء ظنی وجود داشت که رابرت در مرگ او دست داشته است. اگر چه هیچ کس نمی توانست ثابت کند که رابرت در این مورد کاری انجام داده است. جنگ
داخلی که رابرت علیه برادرش ریچارد سوم بپا کرده بود هنوز هم باعث بی ثباتی در دوک نشین شده بود. همچنین در طی این زمان که بسیاری از اشراف نورماندی آنجا را ترک کرده و به دنبال بخت و اقبال خود در جنوب ایتالیا یا جاهای دیگر بودند. اندکی پس از رسیدن به جایگاه دوک، در پی کینه جویی با عموی خود رابرت دوم، سراسقف روآن و کنت اورو شد. شاید به این احتمال که هنگامی که با برادرش ریچارد در جنگ بود، عمویش از ریچارد پشتیبانی کرده است. با توافق آتش بس به عمویش این اجازه را داد تا نورماندی را ترک و در تبعید زندگی کند. اما این منجر به فرمان تکفیر سراسر نورماندی شد که تنها زمانی که سر اسقف رابرت اجازه بازگشت را یافت و جایگاه خود را به عنوان کنت دوباره بدست آورد تکفیر برداشته شد. همچنین رابرت به کشیش نیرومند دیگری به نام هوگوی سوم که پسرعموی وی و اسقف بایو بود یورش آورد و او را برای مدت طولانی از نورماندی مطرود کرد. رابرت همچین مقداری زیادی از دارایی های کلیسا در صومعه فکامپ (فرانسوی: Fecamp) را مصادره کرد. بیرون از نورماندی. رابرت باوجود داشتن مشکلات داخلی تصمیم گرفت که در جنگ داخلی فلاندر میان بالدوین پنجم، کنت فلاندر و پدرش بالد
وین چهارم دخالت کند. تنش میان آن ها باعث شد تا بالدوین جوان از فلاندر رانده شود. بالدوین از پشتیبانی پدر زن خود روبر دوم پادشاه فرانسه برخوردار بود. در سال ۱۰۳۰ هنگامی که دوک رابرت به یاری از بالدوین پدر برخاست و برای کمک نظامی به وی اعلام آمادگی کرد، بالدوین پسر از در آشتی درآمد. از سوی دیگر پس از مرگ شاه روبر دوم، دوک رابرت به آنری یکم پادشاه آتی فرانسه پناه داد، زیرا مادرش شهبانو کنستانس پسر کوچکتر و دلبند خود را به جانشینی پدر بر تخت نشاند. رابرت در ازای کمکی که به آنری کرد، ناحیه وکسین را به عنوان پاداش دریافت نمود. در آغاز دهه۱۰۳۰ آلان سوم، دوک بریتانی دامنه نفوذ خود را در منطقه رن گسترش داد و به نظر می رسید نقشه هایی برای ناحیه مون سن-میشل دارد. پس از چپاول دول-دو-برتانی، کوشش وی در پیشروی به منطقه آورانشز ناکام ماند. در این هنگام دوک رابرت اردوکشی بزرگی علیه پسرعموی آلان به راه انداخت. گرچه پس از این رویداد آلان از دایی خود رابرت سراسقف روآن درخواست میانجیگری کرد؛ که با پادرمیانی سراسقف صلحی میان آلان و دوک رابرت برقرار شد و آلان دست نشانده رابرت درآمد. از سویی عمه زادگان ویلیام ادوارد و آلفرد به همرا
ه عمه اش امای نورماندی و شوهرش اتلرد بدفهم پادشاه در تبعید انگلستان در دربار وی در نورماندی زندگی می کردند؛ که این امتیاز بزرگی برای رابرت بوده است. گفته شده در پس پرده رابرت در اندیشه تاختن به انگلستان بوده که گویا به دلیل بادهای مخالف از اجرای آن ناکام ماند. با وجود آسیب رساندن طوفان به ناوگان رابرت، وی در جزیره گرنزی پیاده شد. در سالنامه دوک های نورمان آمده است که کانوت بزرگ سفیرانی نزد رابرت روانه کرد و به وی پیشنهاد کرد که نیمی از پادشاهی انگلستان به ادوارد و آلفرد برسد. پس از آنکه رابرت اردوکشی دریایی خود را به تأخیر انداخت، تصمیم گرفت که به یک سفر زیارتی در اورشلیم برود و هرگونه تصمیم گیری در این باره را به آینده موکول کرد. ارتباط با کلیسا. نگرش رابرت به کلیسا پس از اینکه عمویش دوباره به جایگاهش به سراسقفی روآن بازگشت به طرز محسوسی دگرگون شد. در تلاش برای عادی سازی روابط خود با کلیسا تمامی دارایی هایی را که خودش یا دست نشاندگانش مصادره کرده بودند بازگرداند و دارایی ها و اشیایی که در سال ۱۰۳۴ از صومعه فکامپ تاراج کرده بود بازپس فرستاد. رابرت پیش از آنکه برنامه سفر خود را آغاز کند، پسر هشت ساله و نامشروع
خود به نام ویلیام را به جانشینی خود برگزید. برپایه نوشته های سالنامه دوک های نورمان، او از مسیر قسطنطنیه به اورشلیم رسید. اما به شدت بیمار شد و در راه بازگشت در نیقیه در ۲ ژوئیه ۱۰۳۵ درگذشت.
شیخ عمر عبد الرحمن (زاده ۳ مه ۱۹۳۸ – درگذشته معروف به شیخ نابینا در منابع انگلیسی، رهبر نابینای مسلمان مصری بود که تا زمان مرگ دوره محکومیت حبس ابد خود را در زندان فدرال باتنر در کارولینای شمالی، آمریکا می گذراند. عبدالرحمان که قبلاً در نیویورک بود به همراه نه نفر دیگر محکوم به توطئه فتنه گرانه شدند. این نوع محکومیت حتی با طراحی عملیات موجب دستگیری می شود. تعقیب قانونی عبدالرحمان از طرح بمب گذاری سال ۱۹۹۳ در مرکز تجارت جهانی شروع شد.عبدالرحمان متهم به رهبری جنبش اسلام گرایی جامعه اسلامی مصر شد که توسط ایالات متحده و مصر جنبش تروریستی شناخته می شود. جنبش جامعه اسلامی مصر مسئول بسیاری از اقدامات خشونت آمیز از جمله قتل عام اقصر در نوامبر ۱۹۹۷ که موجب کشته شدن ۵۸ توریست خارجی و ۴ مصری شد، است. عمر عبدالرحمن در ۱۸ فوریه ۲۰۱۷ در سن ۷۸ سالگی درگذشت. او دانش آموخته دانشگاه معتبر مذهبی الازهر قاهره مصر بود. جوانی. عبدالرحمان در شهر جمالیه، استان دقهلیه مصر در روز ۳ می ۱۹۳۸ زاده شد. در ۱۰ ماهگی چشم خود را در اثر دیابت از دست داد. در کودکی شروع به یادگیری خط بریل قرآن کرد و در سن ۱۱ سالگی حافظ و به مدرسه شبانه روزی فرست
اده شد. او به کارهای ابن تیمیه و سید قطب که از طرفداران اسلام بودند علاقه مند شد. او در رشته الهیات دانشگاه مصر تحصیل کرد و پس از مدتی دکترای خود را از دانشگاه معتبر دانشگاه الازهر در رشته تفسیر گرفت. مدتی کوتاه پس از خارج شدن از دانشگاه، شروع به سخنرانی هایی بر ضد رژیم سکولار جمال عبدالناصر کرد. عبدالرحمان تبدیل به یکی از اولین روحانیان مسلمانی شد که حکومت سکولاریسم مصر را محکوم کرد. خانواده. عمر دو زن دارد که برای او ۱۰ فررند به دنیا آورده اند: عایشه حسن گودا (۷ پسر) و عایشه زهدی (۳ فرزند). تنی چند از پسران او به اسم های عبدالله، احمد، محمد عمر عبدالرحمان و عاصم عبدالرحمان هستند. محمد در سال ۲۰۰۳ در پاکستان دستگیر و پس از مدتی به مصر استرداد شد. او در سال ۲۰۱۰ آزاد شد. احمد در سال ۲۰۱۱ بر اثر حمله پهپاد در افغانستان کشته شد.
مایکل بینیجه (؛ زادهٔ ) یک بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به دیترویت پیستونز اشاره کرد. وی در مسابقات کشوری و بین المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده است.
هنری النسون (؛ زادهٔ ) یک بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است. وی در مسابقات بین المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده است.
رجی بولک (؛ زادهٔ ) یک بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به دیترویت پیستونز، لس آنجلس کلیپرز، و فینیکس سانز اشاره کرد. او در فوریه سال ۲۰۱۹ به تیم لس آنجلس لیکرز پیوست.
پوست کَنده یا اکروشه () به نقاشی یا تندیسی گفته می شود که در آن پوست فرد یا جاندار را نکشیده باشند به طوری که ماهیچه های او پیدا باشد. این گونه از نقاشی در دوره رنسانس در اروپا رایج شد. رواج آن پس از آن بود که معمار و نظریه پردازی به نام لئون باتیستا آلبرتی به نقاشان توصیه کرد که در نگاشته های خود نخست ماهیچه ها و استخوان ها را درست رسم کنند و پس از آن پوست را بر روی جسم نقاشی شده ترسیم نمایند تا انحناها درست تر پیاده شوند. اصطلاح پوست کنده، خود تنها در سده نوزدهم ساخته شده و رواج یافت. از معروف ترین هنرمندان شیوه نقاشی پوست کنده می توان به لئوناردو دا وینچی اشاره کرد. او رسم های دقیقی از کالبد انسان کشیده است.
در واجشناسی خوشه همخوانی به توالی واجی بیش از دو همخوان گفته می شود. خوشه همخوانی می تواند در یک هجا یا در مرز دو هجا تشکیل شود. خوشه های همخوانی می توانند در آغاز، میان، یا انتهای یک واژه ظاهرشوند. خوشه های همخوانی بخشی از واج آرایی یک زبان را تشکیل می دهند. شکل گیری خوشه های همخوانی در زبان های مختلف با محدودیت هایی روبروست. در برخی از زبان ها، مانند زبان هاوایی و زبان های مالایی-پلینزی تشکیل خوشه های همخوانی مجاز نیست؛ در برخی دیگر، مانند زبان ژاپنی، خوشه های همخوانی تنها در مرز هجا مجاز است؛ در برخی از زبان ها تنها در موقعیت های مشخصی ظاهرمی شود؛ برای نمونه در زبان عربی خوشه همخوانی نمی تواند در آغاز واژه حاضرشود. خوشه همخوانی در زبان فارسی. خوشه های همخوانی در زبان فارسی از توالی دو یا سه همخوان شکل می گیرند. از آنجائیکه زبان فارسی دارای سه نوع هجای CV, CVC، و CVCC است، خوشه های دوهمخوانی در درون هجای CVCC و در مرز دو هجا تشکیل می شوند؛ درحالیکه خوشه های سه همخوانی تنها در مرز میان دو هجا که عضو نخست آن هجای CVCC است، ظاهرمی شوند. در زبان فارسی ۲۳ همخوان وجوددارد که ترکیب این همخوان ها می تواند به طور با
لقوه ۵۲۹ خوشه همخوانی به همراه داشته باشد؛ بااین حال، محدودیت های حاکم بر شکل گیری خوشه های همخوانی در درون یک هجا تنها ۲۰۵ خوشه و در مرز دو هجا تنها ۳۳۱ خوشه را به همراه دارد. غیبت ۳۲۴ خوشه را می توان به چهار عامل نسبت داد: ۱۰ خوشه پربسامد زبان فارسی که در درون یک هجا ظاهرشده اند، به ترتیب، عبارتند از: nĵ, šk, rz, ft, xt, rd, nd, št, ng, st محدودیت های حاکم بر خوشه های همخوانی زبان فارسی. فهرست زیر محدودیت های حاکم در شکل گیری خوشه های همخوانی در زبان فارسی را نشان می دهد:
تولید میل () یا ماشین میل اصطلاحی است که توسط ژیل دلوز و فلیکس گاتاری در کتاب ضد ادیپ (۱۹۷۲) ابداع شده است. دلوز و گاتاری در صورتبندی این مفهوم، با نقد مفهوم میل در روانکاوی فرویدی، تحت تأثیر نظریه اراده معطوف به قدرت نیچه بوده اند و در واقع تعبیر جدیدی از این نظریه ارائه داده اند. مفهوم میل. به نظر دلوز و گاتاری انسان در ابتدایی ترین شکل خود موجودی زیست شناختی است. به همین دلیل در او میل یا کشش تصاحب اشیاء وجود دارد. میل چونان ماشینی است که آدمی را به پیش می راند. میل، جریانی آزاد دارد و از بدو تولد تا پایان عمر با انسان است، اما نحوه بروز و سمت و سوی آن در طول زندگانی هر فرد متفاوت است. آن ها در مخالفت با مفهوم فرویدی ناخودآگاه به مثابه تئاتر بازنمایی، الگوی کارخانه تولیدی را ارائه کردند: از نظر آن ها میل نیروی خیالی مبتنی بر فقدان نیست، بلکه نیرویی واقعی و زاینده است. آن ها ماهیت مکانیکی میل را به مثابه نوعی ماشین میل توصیف می کردند که به عنوان قطع کننده جریانی در یک جریان بزرگتر ماشین های گوناگون دیگر که با آن ها مرتبط است عمل می کند. در این بین ماشین میل جریانی از میل را نیز از خودش تولید می کند. دلوز و
گاتاری جهانی چند کارکردی متشکل از چنین ماشین های مرتبط با همی را به تصویر می کشند: «ماشین های میلی که خارج از ماشین های جامعه که در مقیاس بزرگ شکل گرفته اند وجود ندارد؛ و هیچ ماشین اجتماعی بدون ماشین های میلی که آنها را در مقیاس کوچک ساکن کنند وجود ندارد». تولید میل حالتی انفجاری دارد و ماشین میلی امکان شکل گیری بدون ویران کردن تمام بخش های اجتماعی را ندارد. انواع میل. از نظر دلوز و گاتاری دو نوع میل وجود دارد: ۱- میل پارانویی ۲- میل شیزویی. میل پارانویی، خاستگاه اجتماعی و تاریخی دارد. از لحظه ای که کودک از مادر جدا می شود تا هنگامی که پا به عرصه اجتماع و فرهنگ می گذارد، به هنجارها و قواعدی برمی خورد که میل او را مرتباً سرکوب می کنند و آن را در کانال ها و جهات خاصی سوق می دهند. این میل با ترس برانگیخته می شود. ترس از اینکه فاقد چیزی باشیم که دیگران دارند. ترس از اینکه دیگرانی که آن را دارند دربارهٔ ما قضاوت نادرست بکنند، ترس از مجازات، ترس از ریشخند شدن و… اما چه چیزی این ترس را ایجاد می کند؟ جامعه سرکوبگر و فرمانروایان مستبد و ستمکار. در واقع در هر جامعه ای، امیال انسان ها در اشکال متفاوت اجتماعی رمزگذاری می
شود. میل پارانویی افسرده و منجمد است؛ چرا که به وسیله اجتماع و خانواده سرکوب و آنگاه هدایت می شود. اینجاست که دیگر، ما راننده «ماشین» میل مان نیستیم، بلکه جامعه و در راس آن فرمانروایان، آن را به حرکت درمی آورند. جامعه از اینکه خود آدمی رانندگی ماشین میل را عهده دار شود، هراس دارد، از این رو آن را کنترل و محدود می سازد، اما آن بخش طبیعی و اصیل میل که میل شیزویی نام دارد در لایه های زیرین اجتماع و فرهنگ در حرکت و سیلان است و همواره درصدد یافتن راه نفوذی به بیرون است. میل شیزویی هنجارشکن، انقلابی و ضد اجتماعی است. خصلت سیاسی میل. امیال از آنجا که توسط جامعه واپس زده می شوند وجهی از قدرت محسوب می شوند و خصلتی سیاسی پیدا می کنند. این میل تعبیری نو از اراده معطوف به قدرت نیچه است. از آنجا که امیال آدمی به صورت مستمر سرکوب می شوند، شیوه هایی خاص از زندگی را ایجاد و مفاهیم و تفکر خاص خود را نیز تولید می کنند. تنها انسان شیزوفرن می تواند از این حصار بسته خارج شود و مفاهیمی نو ابداع کند. شیزوفرن کنایه از فردی است که خود را در چارچوب های بسته محصور نمی کند و در برابر ادیپ مقاومت می کند. انسان شیزوفرن همواره میان دو قلم
رو میل منجمد و ایستا و میل زایا و هنجارشکن در نوسان است. شخصیت شیزوفرنیک ذهنیت خویش را از قید واقعیت های بورژوایی و خود سرکوب کننده و محدودیت های ناشی از فراخود رها می کند و دام هایی را که ادیپ برای او گسترده است، کنار می زند. به عبارت دیگر فرایند شیزوفرنیک دارای خصلتی مرکز گریز است و شخصیت پارانویا و فاشیست را به سمت انقلاب سوق می دهد.
استفان ورمبل () یک گیتاریست و آهنگ ساز جاز متولد فرانسه و ساکن نیوجرسی است. او در سبک جیپسی جاز فعالیت می کند. او همچنین به شدت تحت تأثیر موسیقی ملل است. ورمبل از چهارسالگی پیانو می نواخت. سپس، در شانزده سالگی، گیتار را به عنوان ساز حرفه ای خود برگزید. او تاکنون چندین آلبوم منتشر کرده است.
تاریخ اجتماعی مادها به موارد مربوط به تاریخ اجتماعی در دورهٔ پادشاهی ماد می پردازد؛ که شامل حوزهٔ وسیعی از جلوه های مختلف زندگی و طبقات اجتماعی مادها می شود. سرزمین ماد. مادها مردمی از تیرهٔ آریاییان بودند که در آغاز قرن بیست تا میانهٔ قرن بیست و دوم پیش از میلاد در نواحی غربی و مرکزی ایران، حدود آذربایجان و کردستان امروزی، حکومتی تشکیل دادند. مجموعهٔ لشکرکشی های آشور به سرزمین ماد در قرن هشتم پیش از میلاد و خطر حمله از غرب به وسیلهٔ دولت آشور، نیاز تشکیل یک دولت متمرکز را برای مادها که جدیدترین مهاجران به زاگرس بودند به وجود آورد. بعدها با همدستی کلده و بابل در سال ۶۱۲ پیش از میلاد، توانستند بر آشوری ها غلبه کنند و پادشاهی وسیعی تشکیل دادند که از رود هالیس در ترکیهٔ امروزی (قزل ایرماق) تا خراسان امتداد داشت و حدود ۱۵۰ سال دوام داشت. دیاکو بنیان گذار پادشاهی ماد در پایتخت خود همدان بر روی تپه ای، هفت قلعهٔ تودرتو ساخت و هریک را به رنگی خاص درآورد و نام این شهر را هگمتانه نهاد. هووخشتره بزرگترین پادشاه ماد بود که توانست بر آشوریان غلبه کند و آخرین پادشاه مادها ایشتوویگو بود که در سال ۵۵۰ پیش از میلاد به دست کو
روش دوم شکست خورد و پادشاهی ماد از بین رفت. طوایف ماد. هرودوت پس از تأسیس پادشاهی ماد، از شش طایفهٔ مادی نام می برد و محتملاً پیش از تأسیس پادشاهی ماد همهٔ قبایل مذکور اصالتاً مادی نبودند: از میان این طایفه ها فقط آریزانتایی ها، به معنای «دارای اصل و نسب آریایی» دارای ریشه شناسی آشکار ایرانی است، این طایف در منطقه ملایر امروزی سکونت داشته اند . اما در مورد دیگر قبایل تقریباً هیچ اطلاعاتی در دست نداریم. تمدن ماد. آثار مربوط به تمدن مادها بسیار اندک است و اطلاعات موجود نیز مستقیماً از تاریخ بابل و آشور به ما رسیده است. از آثار کشف شده از تپه سیلک کاشان که مربوط به تمدن مادی است می توان به گورهایی اشاره کرد که عبارت بودند از گودال هایی که روی زمین کنده شده و سپس جسد به همراه وسایلش در آن قرار داده شده بود. از آثار باستانی دیگر منسوب به ایشان، بناها و سنگ نگاره هایی است که در نواحی همدان، کرمانشاه و لرستان باقی مانده است و مهم ترین آن ها مجسمه شیر سنگی و دخمه هایی با نقش فَرَوهر از آن جمله است. جامعه و اقتصاد مادها. در حال حاضر، هیچ اطلاعات مستقیمی از نهادهای اجتماعی و سازمان های اقتصادی جامعهٔ ماد در دست نداریم.
هرودوت اشاره می کند که مادها ۶ قبیله بودند که از میان آن ها فقط آریزانتایی ها، به معنای «دارای اصل و نسب آریایی» دارای ریشه شناسی آشکار ایرانی است، اما در مورد دیگر قبایل تقریباً هیچ اطلاعاتی در دست نداریم. ظاهراً، برخی از عناصر سیستم مدیریتی و اداری مادها که از آشوریان آموخته بودند، تا پس از سقوط آشور نیز در استان های مادی ادامه داشت و مادها به تدریج این سیستم اداری را همچون نهادهای سنتی خودشان تصور می کردند. یانوش هارماتا کوشید تا منشأ سیستم اداری مادها را ردیابی کند و در این کار، مبنای استدلال های خود را عمدتاً بر روی داده های زبان شناسی قرار داد. وی به این نتیجه رسید که مادها دارای «سازمان اداری بسیار توسعه یافته ای بودند که پس از آن ها نیز این سیستم توسط هخامنشیان مورد استفاده و اقتباس قرار گرفت.» در هر صورت، جایگاه ساتراپ که هخامنشیان از آن استفاده می کردند، حتی پیش از ظهور دولت ماد نیز برای تعیین رؤسای مستقل وجود داشته است. آثار ارزشمند باستان شناختی به دست آمده از تپه نوشیجان، گودین تپه و دیگر محوطه های باستانی و همچنین سنگ نگاره های آشوری، نشان می دهند که در نیمهٔ نخست هزارهٔ یکم پیش از میلاد، سکونت
گاه های شهری در مناطق مختلفی از ماد وجود داشته اند که مراکز تولید صنایع دستی و اقتصاد دامداری و کشاورزی اندکی را تشکیل می دادند. با قضاوت بر اساس منابع آشوری، شغل اول و اصلی مردم مناطق ماد، پرورش اسب و تولید صنایع دستی بود. آشوریان از مناطق مادی، اسب، گاو، گوسفند، شتر باختری، سنگ لاجورد، برنز، طلا، نقره و دیگر فلزات و همچنین پارچه های پشمی و کتانی را به عنوان باج و خراج دریافت می کردند. معیار ثروت در جامعه ماد گذشته از عواید توزیعی حاصل از ترانزیت تجارت سنگ لاجورد هنوز با تعداد پَسو-ویرا یعنی حیوانات اهلی، عمدتاً اسب و مردانی که با تابعیت مشترکشان در اختیار یک پدرسالار بودند، سنجیده می شد. هر چند که خاندان های اشرافی طبعاً اشیای ساخته از طلا، نقره و مس نیز در اختیار داشتند. اما مقدار آن ها چنان نبود که رقم جداگانه ای را در خراج پرداختی به آشور را تشکیل دهد. اما با تسخیر آشور و نینوا، مادها یک شبه به ثروت های هنگفت و باورنکردنی دست یافتند که طبعاً میان افراد معدودی همچون اشرافیت و رهبران نظامی جمع می شد. تردیدی نیست که ترکیب جامعه ماد بسیار شبیه به دورهٔ ایران هخامنشی بود که از راه کتیبهٔ بیستون، بایگانی های
تخت جمشید و مؤلفان یونانی از آن آگاهی داریم. ویژگی های اجتماعی. خانواده به صورت پدرسالاری اداره می شد و از مجموع چند خانواده، تیره و از مجموع چند تیره، عشیره تشکیل می شد که در محلی بنام دهکده و ولایت زندگی می کردند. از جمع عشیره ها، قبیله و از جمع قبیله ها کشور به وجود می آمد. سالمندترین فرد به عنوان رئیس عشیره انتخاب می شد؛ عشیره ها زندگانی سیاسی و اجتماعی مستقلی داشتند. هنگامی که جامعهٔ طبقاتی شکل گرفت، همین رئیسان به عنوان اشراف و طبقهٔ حکم محسوب می شدند. مادها مردمی بودند که حشم و گله زیاد داشتند، شبانی می کردند و در عرابه ها حرکت می نمودند. خانواده بر ریاست مطلقهٔ پدر و تعدد زن ها تشکیل می شد، طلا و نقره را می شناختند و در صنعت در مرحلهٔ ابتدایی بودند و بعدها به زراعت پرداختند و شهرنشین شدند. تحولات جامعهٔ ماد را از آثار به جامانده از تمدن آن ها می توان حدس زد. وجود دژها و قلعه های سنگی از جنگ های مداوم حکایت دارد. مادها که تا پیش از این از هم جدا زندگی می کردند، با احساس خطر از طرف دشمن و برای دفاع از خود، شروع به ساخت و زندگی در دژهای محکمی نمودند که این زندگی باعث ایجاد تحولات جدیدی در جامعه شد، از جم
له تقسیم بندی در مشاغل همچنین وجود این قلعه ها از جهتی نشانهٔ پیدایش اختلاف سطح ثروت و جنگ های بین حاکمان و دولت های کوچک بود. زبان مادی. استرابون معتقد است که زبان مادها به زبان پارسیان، آریاییان، باختریان و سغدیان شباهت داشته است. دارمستتر معتقد است زبان مادی با زبان اوستایی مطابق بوده و بی شک زبان تکلمی آنان آریایی بوده است و همچنین با زبان پارس ها نیز قرابت و نزدیکی دارد. اما هرودت به تفصیل از ایشان یاد کرده و از زبان ایشان به کلماتی چون «سپاکو» به معنی «سگ ماده» و «پَرَدَنُر» به معنی «باغ های پیرامون کاخ و آبادی» اشاره کرده است. زبان و خط مادی را بسیار نزدیک به زبان و خط فارسی باستان حدس می زنند که به تدریج از میان رفته است. ادبیات مادی. هیچ اثر مکتوبی از زبان مادی در دست نیست و مشخص نیست که این زبان اصولاً به رشتهٔ تحریر درآمده یا نه؛ اما در نوشته های مورخان یونانی، مانند کتزیاس و دینون و هرودوت به داستان ها، قصه ها و اشعار این دوره اشاره شده است. برای نمونه، عشق استریانگایوس به زرینا، ملکهٔ سکاها و ناکام ماندن وی «زریادرس و اداتیس» را می توان نام برد که در مآخذ متعددی دیده می شود که به نظر مری بویس اصل
مادی دارد و بعدها به صورت داستان گشتاسپ و کتایون در "شاهنامه" بازتاب یافته است. از دیگر آثار ادبی مادی می توان از داستان های حماسیِ مادی یاد کرد که به پایه گذاری دولت ماد انجامیده و در آثار کتزیاس نقل شده است. به گفتهٔ هرودوت، در زمان پادشاهی دَهیوکه، دعاوی ای را که می نوشتند، نزد وی می فرستادند. سپس او دربارهٔ آنچه نزدش آورده شده بود، داوری می کرد و داوری هایش را بازپس می فرستاد. تنها شاهد مستقیمی که نشان می دهد مادها خط را می شناختند، تکه ای سیمین است که در تپهٔ نوشیجان کشف شده و بخش هایی از دو نشانهٔ خط میخی بر آن به جا مانده است، اما شناسایی نوع خط میخی و زبان آن ناممکن است. به باور دیاکونوف، خط میخی هخامنشی باستان (خطی که برای کتیبه هایشان به کار می بردند)، در اصل نوآوری مادها بوده، درحالی که رودیگر اشمیت احتمال می دهد مادها از خط میخی آشوری بهره می بردند. پوشش مادها. جمعیت ولایات غربی ماد، هم در شیوه و نوع زندگی و از جمله لباس پوشیدن از بابلی ها تقلید می کردند –اما در جانب شرقی زاگرس لباس رایج مردمان تقلیدی از لولویی های هزارهٔ سوم پیش از میلاد بود، یعنی یک پوستین بر روی یک بلوز کوتاه که در روی شانهٔ چ
پ سفت و محکم می شد و گهگاه در زیر کمر تا می خورد؛ جنس این پوستین برای نُجبا پوست پلنگ و برای دیگران پوست گوسفند بود. موها با یک روبان قرمز بسته می شد و مردها ریش خود را اصلاح می کردند. لباس مادها یک پیراهن گشاد با آستین های بلند و گشاد و شلوارهای گشاد و پیله دار یعنی عملاً دامن هایی بلند که از میان پاها عبور می کرد و روی کمر تا می خورد و یک کت کوتاه از پارچه ای بافته شده که با نخ های پشمی رنگارنگ گل دوزی شده بود. این لباس ها اندکی به لباس سکاها شبیه است. روحانیون مادی جامه هایی بلند دربردارند که آن هم مطابق با عرف زرتشتی متاخر بود. دین مادها. دین ماد باستان یک دین ابتدائی مزدایی بود. در ماد یک مزداپرست را مَزُدَیزنَه (mazdayazna) می خواندند که از صورت اوستایی اش مَزُدیسنَه (mazdayasna) آشکارا جدا می شود. آنان در دیرین ترین زمان مجموعه ای از خدایان را می پرستیدند که می بایست با آریاییان میتانی شباهت بسیاری داشته باشند. آیین زروانی دین مغان مادی پیش از فرارسیدن دین زرتشت بود. مغان گروه روحانی دولت کهن ماد بودند. مغان پیش از دین زرتشتی دارای بررسی هایی دربارهٔ زمان به گونهٔ تکامل یافتهٔ آن بودند که ظاهراً درون م
ایهٔ دین ایشان را می ساخت. خدایان زمان در صورت ابتدائی خود در همه جا در دین های ابتدائی دیده می شوند و غالباً جای ویژه ای در میا خدایان ندارند این ها خدایان سرنوشت و خدایان ابتدائی مرگ هستند ولی خدای زمانی که در ماد پرستش می شد، بالاترین خداست. نام خدای زمان در زبان های ایرانی میانه زروان یا زوروان است. معنای اصلی این واژه زمان است. آئین زروانی صورتی از دین مزدایی است ولی مسلماً زرتشتی نیست. در مورد اینکه از چه زمانی تبلیغ دین زرتشتی در ری، پایگاه مرکزی مغان آغاز به فعالیت کرد، قرائن و شواهد روشنی موجود نیست. گمان می رود که دیرترین هنگام برای این رویداد هنگام بنیادگذاری دولت هخامنشیان بوده باشد.