Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
شناخت شناسی صوری با بهره گرفتن از ابزارهای صوری مانند ریاضیات و منطق به پژوهش در زمینه شناخت و دانش می پردازد. این موضوع پژوهشی میان رشته ای است که با هوش مصنوعی، علوم رایانه، اقتصاد، فلسفه، روانشناسی، ریاضیات و منطق ارتباط تنگاتنگی دارد. برای مثال ریاضیات مورد استفاده می تواند نظریه احتمالات، نظریه مجموعه ها باشد یا اینکه می تواند از منطق و گونه های مختلف منطق ماند منطق شناختی، منطق فازی، یا منطق های غیر کلاسیک برای مدل سازی استفاده کند. سؤال های مهم در این حوزه، اغلب همانند سؤال هایی است که در شناخت شناسی یا معرفت شناسی سنتی پرسیده می شود. سؤال هایی چون دانش چیست؟ چه تفاوتی میان دانستن چیزی با داشتن عقیده ای دربارهٔ آن وجود دارد؟ چه چیزی عقیده ما را موجه می سازد؟ البته پرسش هایی هم هستند که ویژه شناخت شناسی صوری هستند. شناخت شناسی صوری تنها به جنبه کیفی باور نمی پردازد و دربارهٔ جنبه کمی باور هم پژوهش می کند. ما درجات باور داریم. از این روی نظریه احتمالات، نظریه فازی، یا نظریه رنک ها می تواند به مدل سازی هایی دست بزند و به پرسش هایی پاسخ دهد که برای شناخت شناسی سنتی موضوعاتی ناشناخته بودند.
شهرستان اسکیرنیه ویتسه (به لاتین: Skierniewice County) یک شهرستان در لهستان است که در استان ووتسکی واقع شده است. خصوصیات. شهرستان اسکیرنیه ویتسه ۷۵۶٫۱۲ کیلومترمربع مساحت و ۳۷٬۷۷۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بژژینه (به لاتین: Brzeziny County، تلفظ: ) یک شهرستان در لهستان است که در استان ووتسکی واقع شده است. خصوصیات. شهرستان بژژینه ۳۵۸٫۵۱ کیلومترمربع مساحت و ۳۰٬۶۰۰ نفر جمعیت دارد.
بتمینگن (به لاتین: Bottmingen) یک بخش در سوئیس است که در بازل-لاندشافت واقع شده است.
سی ام ای سی جی ام نام یک شرکت کشتیرانی و حمل ونقل بارگنج فرانسوی است که توسط ژاک سعاده مدیریت می شود.این شرکت سومین شرکت بارگنجی بزرگ جهان است که دارای ۱۷۰ مسیر حمل ونقل در ۴۰۰ بندرگاه بین ۱۵۰ کشور مختلف می باشد.مرکز فرماندهی این شرکت در مارسی و مرکز فرماندهی آمریکای شمالی در نورفک، ویرجینیا قرار دارد.سی ام ای سی جی ام سرواژه عبارت شرکت حمل ونقل بار دریایی و شرکت عمومی دریایی می باشد. تاریخچه. گروه سی ام ای سی جی ام که در سال ۱۹۷۸ در مارسی توسط ژاک سعدی تأسیس شد نشان داد که شرکت های خانوادگی از لحاظ اجتماعی و اقتصادی کارآمد هستند. ۱۹۷۸. در سال ۱۹۷۸، سی ام ای یک خط حمل و نقل بین بیروت، لاتاکیا، مارسی و لیورنو داشت. یک کشتی و چهار کارمند در کنار ژاک سعدی کار می کردند. ۱۹۹۶. در سال ۱۹۹۶ فرانسه تصمیم به خصوصی سازی کمپین عمومی دریایی (به اختصار سی جی ام) کرده و ژاک سعدی در سال ۱۹۹۹ این دو شرکت را با هم ادغام می کند. ۲۰۰۰. با وارد شدن سی ام ای سی جی ام به ۱۰ شرکت برتر توانست عنوان شرکت سال را دریافت کند. ژاک سعدی در سال ۲۰۰۷ به عنوان شخصیت سال انتخاب شد. ناوگان. ناوگان سی ام ای سی جی ام در سال ۲۰۱۷ : این ناوگان دار
ای ۱۷۰ مسیر حمل ونقل در ۴۰۰ بندر بین ۱۵۰ کشور مختلف می باشد.در دنیا ۵۲۱ بندر تجاری وجود دارد. برخی از کشتی های ناوگان :
ماکروپدیا ، در ۱۷ جلد سومین مجموعه از دانشنامه بریتانیکا است. دو مجموعهٔ دیگر میکروپدیا در ۱۲ جلد و پروپدیا در یک جلد هستند. نام "ماکروپدیا" نوواژه ای است که از واژه های «بزرگ» و «آموزش» در زبان یونانی باستان توسط مورتیمر ادلر رقم زده شده است. آدلر می خواست که "ماکروپدیا" ابزاری در خدمت به دانش پژوهانی که مایل به فراگیری یک زمینهٔ دانشی در عمق باشند قرار گیرد؛ در مقایسه با، مقاله های کوتاه میکروپدیا که برای بررسی سریع حقایق و چک کردن در نظر گرفته شده اند. "ماکروپدیا" ضمیمهٔ نسخهٔ پانزدهم (۱۹۷۴) در ۱۹ جلد و داشتن ۴۲۰۷ مقاله ارائه شد. در سازماندهی مجدد و جامع از آن نسخه در سال ۱۹۸۵، این مقاله ها در هم ادغام شده و به صورت ۱۷ جلد در حدود ۷۰۰ مقالهٔ فشرده، از ۲ تا ۳۱۰ صفحه ارائه شدند. طولانی ترین مقالهٔ "ماکروپدیا"؛ ایالات متحده آمریکا، خود منجر به از ادغام ۵۰ مقاله در هر ایالت شد. مقاله های "ماکروپدیا" به طور کلی بوسیله و زیر نام اهداکنندهٔ مقاله نوشته می شوند و دارای منبع هستند و این در برابر شیوهٔ به کار رفته در ارائهٔ کم وبیش ۶۵۰۰۰ مقاله در میکروپدیاست که به هیچ گونه نام اهداکننده یا به منابعی اشاره نمی شود. ب
ا این حال، برخی از قسمت های "ماکروپدیا" توسط هیئت تحریریه دانشنامه بریتانیکا نوشته شده بودند؛ این گونه مقاله های «سردبیری» با نویسه (".Ed" ای دی) مشخص شده اند. از زمان سازماندهی دوباره آن، "ماکروپدیا" در همان شکل ماندگار نمانده است. مقاله های تازه دائماً با نرخ پایداری به آن افزوده گردیده، در حالی که مقاله های قدیمی تر نیز گاهی تقسیم، ادغام در مقاله های دیگر یا به شدت کوتاه گشته اند، یا حتی حذف شده اند. یک مثال برای این مورد: در سال ۱۹۸۹ مقاله (Adhesives چسب) است، که مقاله خود در سال ۱۹۸۹ از ۷ صفحه تشکیل می شد. این مقاله در "ماکروپدیای" ۱۹۹۱ در مقاله متفاوتی به زحمت یک صفحه بوده، اما صرفاً بوده است.
کلام المهدی کتابی است که سید محمد مشعشع از بزرگان مذهبی شیعی و مؤسس سلسله مشعشعیان در سال ۸۶۵ ه. ق نگاشته است. سید محمد مشعشع در این کتاب خود را سیدی نایب مناب مهدی (عج) می داند و «و هذا السید المناب عن الغائب» تعبیری است که از خود در این کتاب به کار برده است. وی علاوه بر نایب مهدی، خود را «امام امت» هم می خواند. محمّد بن فلاّح پیش از این در سال ۸۴۰ق (یکی دو سال پیش از فوت ابن فهد) از جانب امام مهدی ادعای نیابت کرد و به این ترتیب از جانب استاد مرتد اعلام و محکوم به قتل شد. با توجه به کتاب کلام المهدی، در واقع سید محمد مشعشع اولین بیان کننده بحث ولایت فقیه در زمان غیبت امام عصر بود. هم اکنون نسخی خطی از این اثر تاریخی مذهبی در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود. همچنین میکروفیلمهایی از ان در کتابخانه دانشگاه تهران موجود است.
جنگ فرسایشی ()، جنگی است که آن را جمال عبدالناصر «جنگ فرسایشی» نام نهاد. این جنگ بین مصر، اردن و سازمان آزادی بخش فلسطین از یک طرف و از طرف دیگر اسرائیل در سال ۱۹۶۷ درگرفت و تا سال ۱۹۷۰ ادامه یافت. هدف اعراب از آغاز جنگ بازپس گیری مناطق از دست رفتهٔ کشورشان در جنگ شش روزه بود. پس از جنگ شش روزه ۱۹۶۷، هیچ تلاش دیپلماتیک جدی برای حل مسائل اصلی درگیری اعراب و اسرائیل صورت نگرفت. اجلاس اتحادیه عرب در سال ۱۹۶۷ در ماه سپتامبر سیاست «سه نه» را تدوین کرد که مانع صلح، به رسمیت شناختن یا مذاکره با اسرائیل می شد. جمال عبدالناصر، رئیس جمهور مصر، معتقد بود که تنها ابتکار نظامی، اسرائیل یا جامعه بین المللی را مجبور به تسهیل عقب نشینی کامل اسرائیل از سینا می کند و خصومت ها به زودی در امتداد کانال سوئز از سر گرفته شد. این درگیری ها در ابتدا به شکل دوئل های توپخانه ای محدود و تهاجم های کوچک به سینا بود، اما تا سال ۱۹۶۹، ارتش مصر خود را برای عملیات های بزرگتر آماده ارزیابی کرد. در ۸ مارس ۱۹۶۹، ناصر آغاز رسمی جنگ فرسایشی را اعلام کرد که با گلوله باران گسترده در امتداد کانال سوئز، جنگ هوایی گسترده و حملات کماندویی مشخص می شد. خص
ومت ها تا اوت ۱۹۷۰ ادامه یافت و با آتش بس پایان یافت. مرزها مانند زمان شروع جنگ، بدون هیچ تعهد واقعی به مذاکرات جدی صلح باقی ماندند.
گل افعی رسمی یا بلووید گونه ای از گیاهان گلدار در تیره گاوزبانیان است. این گیاه بومی بیشتر مناطق اروپا و آسیای مرکزی و غربی است. و گونه ای معرفی شده در شمال شرقی آمریکای شمالی است. توصیف. گیاهی دو ساله یا پایای مونوکارپیک است که تا ارتفاع ۳۰ الی ۸۰ سانتیمتر رشد کرده و برگهایی زبر، کرک دار و نوک تیز دارد. گل ها ابتدا صورتی هستند سپس به رنگ آبی روشن درمی آیند و ۱۵ تا ۲۰ میلیمتر هستند و روی یک سنبله ای که به چند بخش منشعب شده قرار دارند و پرچمها همگی بیرون زده اند. رنگ گرده ها آبی است، اما رشته های پرچم در مقایسه با رنگ آبی گل به رنگ قرمز می مانند. این گیاه بین ماه مه و سپتامبر گل می دهد. آنها در علفزارهای خشک آهکی و بوته زارها، مکان های لخت و زباله ها در امتداد خطوط راه آهن و کنار جاده ها، روی صخره های ساحلی، تپه های شنی و توفال ها یافت می شوند. توزیع. این گیاه بومی اروپا و آسیای معتدل است. به آمریکای شمالی معرفی و آورده شده است و به بخشهایی از این قاره خو گرفته است. و در ایالت واشنگتن در لیست گونه های مهاجم قرار گرفته است.
خرم آباد روستایی در دهستان مهیار بخش مرکزی شهرستان قائنات استان خراسان جنوبی ایران است.
اسلُوبلُو () گروه موسیقی فولک و الکترونیک دونفرهٔ ایسلندی متشکل از داگور کری و اوری یونسون است که اوایل دههٔ ۱۹۹۰ شکل گرفت. از آثار قابل توجه گروه می توان به ساخت موسیقی فیلم مستقل نوی زال اشاره کرد.
بازبینیِ باور یا تجدید نظر در باور به مفهوم فرایند تغییر باورها برای به حساب آوردن قطعه جدیدی از اطلاعات است. ساختار منطقی تجدید نظر در باور برای طراحی کارگزاران هوشمند در فلسفه، بانکهای اطلاعاتی و هوش مصنوعی مورد تحقیق قرار می گیرد. آنچه باعث غیر بدیهی بودن تجدید نظر در باور می شود، امکان وجود راه های متفاوت و متعددی برای انجام این کار است. به عنوان مثال اگر دانش موجود شامل سه حقیقت "A درست است", "B درست است" و "اگر A و B درست پس از آن C درست است" باشد، با معرفی حقیقت جدید "C نادرست است" فقط در صورتی می توان ثبات را حفظ کنیم که حداقل یکی از سه حقیقت موجود را حذف کنیم. در این مورد حداقل سه راه مختلف برای این تجدید نظر وجود دارد. به طور کلی ممکن است راه های متعدد متفاوتی برای تغییر دانش وجود داشته باشد. تجدید نظر و به روز رسانی. دو نوع از تغییرات معمولاً انجام می شوند: تجدید نظر. فرض اصلی تجدید نظر در باور، انجام حداقل تغییرات است: دانش قبل و بعد از تغییر باید تا حد امکان یکسان باشد. در مورد به «روز رسانی»، این اصل فرض سکون را می سازد. در مورد «تجدید نظر» این اصل تا آنجا که ممکن است باعث محافظت از اطلاعات در ب
رابر تغییر می شود.
مهیار روستایی در دهستان مهیار بخش مرکزی شهرستان قائنات استان خراسان جنوبی ایران است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این روستا ۴۷ نفر (در ۱۶ خانوار) بوده است.
مرکز سیاست امنیتی ژنو یا GCSP یک بنیاد بین المللی است که در سال ۱۹۹۵ طبق قانون «ارتقای ایجاد و حفظ صلح، امنیت و ثبات» در سوئیس تأسیس شد. مدیریت این مرکز در ژنو قرار دارد.
لشکرکشی های روس های وارنگی به دریای خزر مجموعه ای از حملات نظامی در بین سال های ۸۶۴ تا ۱۰۴۱ میلادی به سواحل دریای خزر بوده است. روس های وارنگی ابتدا در قرن نهم میلادی به عنوان بازرگانان پوست، عسل و برده در سرزمین های اسلامی (سرکلند) ظاهر شدند. این بازرگانان در مسیر تجاری ولگا به خرید و فروش می پرداختند. نخستین حملهٔ آنان در فاصله سال های ۸۶۴ تا ۸۸۴ میلادی در مقیاسی کوچک علیه علویان طبرستان رخ داد. نخستین یورش بزرگ روس ها در سال ۹۱۳ رخ داد و آنان با ۵۰۰ فروند درازکشتی شهر گرگان و اطراف آن را غارت کردند. آن ها در این حمله مقداری کالا و برده را به تاراج بردند و در راه بازگشتن به سمت شمال، در دلتای ولگا، مورد حملهٔ خزرهای مسلمان قرار گرفتند و بعضی از آنان موفق به فرار شدند، ولی در میانهٔ ولگا به قتل رسیدند. دومین هجوم بزرگ روس ها به دریای خزر در سال ۹۴۳ به وقوع پیوست. در این دوره ایگور یکم، حاکم روس کیف، رهبری روس ها را در دست داشت. روس ها پس از توافق با دولت خزرها برای عبور امن از منطقه، تا رود کورا و اعماق قفقاز پیش رفتند و در سال ۹۴۳ موفق شدند شهر بردعه، پایتخت اران (جمهوری آذربایجان کنونی)، را تصرف کنند. روس
ها در آنجا به مدت چند ماه ماندند و بسیاری از ساکنان شهر را کشتند و از راه غارت گری اموالی را به تاراج بردند. تنها دلیل بازگشت آنان شیوع بیماری طاعون یا اسهال خونی در میانشان بود. سویاتوسلاو یکم، شاهزادهٔ روس های کیفی، در اعزام بعدی نیروها به دریای مازندران، در سال ۹۶۵، به لشکریانش دستور داد که دولت خزرها را نابود کنند، تا مجبور نباشند به آنان مالیاتی بپردازند. نابودی خزرها تسلط بر راه های تجاری شمال و جنوب ولگا از طریق مناطق استپی و دریای سیاه را برای شاهان روس کیفی فراهم آورد. علاوه بر این، مبارزه های سویاتوسلاو منجر به رشد جمعیتی و فرهنگی اسلاوها، که روس ها با آنان درآمیخته بودند، در مناطق میان نواحی استپی و جنگلی سالتوو-مایاکی شد. در سال ۱۰۳۰، روس ها به منطقهٔ شروان حمله کردند و حاکم گنجه برای کمک در سرکوب شورش بیلقان مبلغ زیادی پول به آن ها پرداخت. یک سال بعد، در ماه نوامبر سال ۱۰۳۱، روس ها در نزدیکی باکو شکست خورده و اخراج شدند. در سال ۱۰۳۲ روس ها حملهٔ دیگری به شروان داشتند، که در آن الانان و سریرها به آنان ملحق شدند. مسلمانان محلی در ۱۰۳۳ روس ها را شکست دادند. سپس، روس ها از حوزهٔ دریای خزر حمله کرده و
پس از مدت کوتاهی به اغوزها در نبردهای خوارزم کمک کردند. آخرین دورهٔ اعزام نیرو و یورش روس ها به دریای خزر در سال ۱۰۴۱ توسط اینگوار دوردست نورد به منظور شرکت در جنگ های بین گرجستان و بیزانس و احتمالاً نبرد ساسیرتی انجام پذیرفت، که نیروهای روس وارنگی نیز در این اعزام شرکت داشتند. هدف از این اردوکشی ها، احتمالاً بازگشایی مسیرهای تجاری قدیمی روس ها بود؛ چنان که در آن زمان بلغارهای ولگا و خزرها دیگر موانع بزرگی نبودند. پس از آن، هیچ گونه اقدام مشابهی توسط روس های وارنگی انجام نپذیرفت و بدین ترتیب مسیر مابین دریای بالتیک و دریای خزر هیچگاه بازگشایی نشد. منبع شناسی. منابع مورد استفاده برای لشکرکشی روس های وارنگی به دریای خزر شامل کتب تاریخی و جغرافی ملل مختلف، سکه ها، نامه ها، داستان ها و کتیبه ها می شود. منبع مکتوب بی طرفی وجود ندارد، زیرا اغلب منابع مربوط می شود به راویانی که شهرهایشان مورد حملهٔ روس ها قرار گرفته است. همچنین برخی از منابع تاریخ نگاران و جغرافی دانان مسلمان دارای تناقضاتی آشکار هستند. از طرفی ادبیات اسکاندیناوی پس از عصر وایکینگ ها به وجود آمده است و تا آن زمان تنها افسانه هایی داشتند که فقط «عطش
شدید جنگجویی» آنان را می نماید. از جمله منابع مکتوب دست اول، کتاب های مورخان و جغرافیدانان مسلمان مانند ابن فضلان، ابن رسته، گردیزی، اصطخری (ف. پس از ۹۵۱) علی بن حسین مسعودی، ابن حوقل (ف. ۹۷۸ م)، ابن مسکویه، ابن خردادبه، و… هستند. در خصوص نخستین لشکرکشی روس ها در سال ۹۱۲ میلادی مسعودی و ابن مسکویه گزارش نسبتاً کاملی ارائه می دهند. ابن مسکویه، ماجرا را از منظر شاهدان دست اول می نگارد و مسعودی روس ها را تا فرجام کارشان در سرزمین خزرها دنبال می کند. علی بن حسین مسعودی (۸۹۶ – ۹۵۷ میلادی) هم هست که جهانگردی کنجکاو بوده و به «هردوت عرب» شهرت دارد. از نقدهایی که بر آرتور کستلر بر وی وارد می کند، برخورد و پرداختن سطحی به موضوعات و پذیرش غیرنقادانهٔ همهٔ مسائل است. از مهم ترین منابع اولیه برای دوره آغازین لشکرکشی ها، سفرنامه ابن فضلان است. نویسندهٔ این کتاب، که فرستادهٔ خلافت عباسیان به سرزمین های شمال دریای خزر بوده است، از بغداد در ژوئن سال ۹۲۱ میلادی به سمت بلغارستان ولگا گسیل شد و پس از گذشتن از همدان، ری، نیشابور، مرو، بخارا، خوارزم، حوضهٔ دریاچه آرال، اوست یورت، یائیک (در قزاقستان کنونی) و حوضهٔ رود ولگا، پس از
۱۱ ماه، در مه ۹۲۲ میلادی به سرزمین بلغارهای ولگا رسید. سفر وی پس از نخستین لشکرکشی روس ها بوده است و وی با روس ها در سرزمین بلغارهای ولگا و خزرها برخوردهایی داشت و با تنفر و دشمنی از آن ها یاد می کند. از معاصران ابن فضلان، شخصی به نام ابن رسته است که مانند او از نخستین جغرافی نگاران مسلمان است که به ذکر مطالبی دربارهٔ سرزمین و مردمان خزر، بُرداس، بلغارها، مجارها، اسلاوها، روس ها، سریرها و آلان ها پرداخته است. در کتاب ابن رسته نقل قول هایی از شخصی به نام «سلام ترجمان» با استناد به ابن خردادبه (حدود ۸۲۰ – ۹۱۲ میلادی) وجود دارد. سلام ترجمان که مردی دوستدار سیر و سفر بود، کتاب هایی را از دیگر زبان های پیرامون اقوام شمالی برای الواثق بالله (۷۹۴–۸۴۷ میلادی)، خلیفهٔ عباسی، ترجمه می کرد. در این که ابن خردادبه یا جیهانی (حدود ۸۹۳ تا ۹۰۷ میلادی) از منابع ابن رسته بوده اند یا نه، اختلاف نظر وجود دارد. ابن رسته برخلاف ابن فضلان نگاه مثبتی به روس ها ارائه می دهد، ولی در برخی از موارد کلام خود را نقض می کند. البته در باب جنگاوری روس ها، با دیگران هم نظر است. در طبقه بعدی منابع اولیه، اثر "کتاب الاقالیم" اصطخری، که پیش از
۹۵۰ میلادی می زیست، دربارهٔ جغرافیای جهان اسلام نگاشته شده است، که در آن به اقلیم دریای خزر، دیلم، آذربایجان، اران، ارمنستان و خزر پرداخته است. اما اطلاعات وی دربارهٔ خزرها اشکالاتی دارد. یاقوت حموی در معجم البلدان در توصیف خزرها از وی نیز بهره جسته است. ابن حوقل (فوت حدود ۹۷۸ میلادی) بین سال های ۹۴۳ تا ۹۷۰ میلادی در سرزمین های اسلامی به قصد تجارت سیاحت کرده و کتاب صورة الارض (یا المسالک و الممالک) را در ۹۷۷ میلادی تألیف کرده است. به نوشته جعفر شعار، وی ممکن است مبلغ مذهبی یا داعی سیاسی بوده باشد و در سال ۹۵۵ میلادی از مناطق شمالی قلمرو مسلمانان شامل آذربایجان و ارمنستان دیدار کرده است. وی همچنین به رود ولگا و سرزمین بلغارستان ولگا سفر کرده است و اطلاعاتی از خزرها داشته است، که در خصوص دست اول بودن آن بین پژوهشگران اختلاف وجود دارد. اما، اطلاعات وی در خصوص سرزمین ها غیرمسلمان برگرفته از شنیده ها و دارای اشتباهاتی است بنا بر نوشته گلدن در ویراست سوم دانشنامه اسلام، ابن حوقل تنها کسی است که غارت شهر سمندر در خزرستان را گزارش کرده است اما، به نوشته آرتور کستلر، ابن حوقل برخلاف جغرافی دانان یادشده، در مناطق مذکور
نبوده و بیشتر کتاب "صورة الارض" یا المسالک و الممالک، که وی در ۹۷۷ میلادی تألیف کرده، نقل از کتاب اصطخری (نگاشتهٔ ۹۳۲ میلادی) است. خود اصطخری هم اغلب از روی شخصی به نام «بلخی»، که متعلق به سال ۹۲۱ است، کتابش را نوشته است. تفاوت این سه کتاب در شیوهٔ ارائهٔ آن ها بوده؛ بلخی بیشتر بر نقشه ها تأکید داشته و اصطخری حاشیه نویسی ها را افزایش داده و در کتاب ابن حوقل بیشتر مطالب به شکل متن است. ابن عبری (۱۲۲۶–۱۲۸۶ میلادی) نیز در کتاب تاریخ خود گزارشی از لشکرکشی دوم روس ها به آذربایجان به دست داده است. همچنین در منابع بیزانسی نیز مطالبی آمده، به خصوص رسالهٔ کنستانتین هفتم (۹۰۵ — ۹۵۹ میلادی) به نام "De Administrando Imoerio" که در حوالی ۹۵۰ میلادی نوشته شده و مطالب آن از منابع گوناگونی گردآوری شده است. این کتاب که توسط امپراتور وقت بیزانس تألیف شده، یک «شاهکار فنی» توصیف شده ولی به موجب شیوهٔ گردآوری مطالب، ندرتاً تناقضاتی در آن یافته اند. در بین منابع خزری، نامهٔ سچچتر، که مکاتباتی میان دو یهودی ناشناس است و در مصر کشف شده، نیز اطلاعاتی دربارهٔ چند شخصیت حاضر در ماجرا را می دهد. همچنین مکاتبات خزر، که بین یوسف بن هارون
، خاقان خزرها طی دهه های ۹۵۰ و ۹۶۰ میلادی، و حسدای بن شپروط(۹۱۵–۹۷۰ میلادی)، منشی یهودی خلیفه اموی قرطبه، انجام شده است. دو قرن پس از این سلسله منابع اولیه، یاقوت حموی (۱۱۷۹–۱۲۲۹) با نگارش "معجم البلدان" عصر دانشنامه نویسی را آغاز کرد. در کتاب یاقوت هم اطلاعات ابن فضلان و هم ابن حوقل دربارهٔ خزرها آمده است. یاقوت به اشتباه مطالب هر دو را با نام ابن فضلان ثبت می کرد و لذا پیش از کشف نسخهٔ خطی کتاب ابن فضلان در مشهد، اختلافات نظر فراوانی دربارهٔ این منابع وجود داشت که حال وضعیت آن ها روشن شده است. در بین مکتوبات خود روس ها، کتاب "قصهٔ سالیان گذشته" در نیمهٔ اول قرن دوازدهم بر اساس نوشته های قدیمی تر نوشته شده است که جالب توجه می باشد. علاوه بر آن بخشی از حماسه های مکتوب آن ها بر روی حدود ۲۶ سنگ رونی وجود دارد که اکثراً در سوئد وجود دارند و شامل افسانه اینگوار می شوند. این افسانه ماجرایی است از آخرین اعزام نیروهای وایکینگ به دریای خزر است، که در سال ۱۰۴۱ و برای شرکت در جنگ های گرجستان-بیزانس انجام پذیرفت. سکه های درهم عربی، ساسانی و عربی-ساسانی که در اطراف سن پیترزبورگ یافته شده و شیوهٔ ضرب برخی سکه ها در دوران
علویان طبرستان، نیز از آثاری هستند که اطلاعاتی از وقایع و زمان آن ها می دهند. پیشینه. روس های وارنگی. وایکینگ ها مردمی در شمال اروپا بودند که به تعبیر آرتور کستلر به صورت ناگهانی «مانند آتشفشانی» به سمت جنوب هجوم آوردند و به حملات شدیدی علیه ملل مختلف دست زدند. در حالی که عده ای از آن ها به غرب رفته و در ایسلند و نورماندی ساکن شدند و حتی به قاره آمریکا رسیدند، عدهٔ دیگری از آن ها به شرق آمده و تا دریای مازندران پیشروی کردند. در اوایل قرن نهم میلادی، روس های وارنگی، که وایکینگ های به شرق آمده بودند، پس از عبور از دریای بالتیک و خلیج فنلاند از راه رود وولخوف به دریاچه ایلمن در جنوب سن پترزبورگ وارد شده و شهر نووگورود را در جزیرهٔ مناسبی ساختند. همچنین روس ها یک شهر به نام آلدیگجا را بنا نهاده بودند، این شهر حدود ۹٫۷ کیلومتری جنوب رود وولخوف، در دهانهٔ دریاچه لادوگا، بود. این موقعیت جغرافیایی باعث می شد تا روس ها بتوانند از طریق ولگا به دریای خزر و از طریق دنیپر به دریای سیاه راه یابند. مسیر تجاری ولگا به قلمرو جنگجویان بلغار و خزرها منتهی شده و مسیر تجاری دنیپر آنان را به مرزهای اقوام اسلاو می رساند. روس ها نخس
تین بار، در مناطق مسلمان نشین مجاور دریای خزر، به عنوان معامله گر و بازرگان وارد شدند. آن ها در امتداد مسیر تجاری دنیپر شهرهایی ساختند و با تجارتشان را با امپراتوری بیزانس آغاز کردند و با مسلمانان سرزمین های اطراف دریای خزر که در طول مسیر تجاری ولگا بودند، ارتباط یافتند. اواخر قرن نهم، ابن خردادبه از خرید و فروش روس ها با اجناس خزری در بازارهای پایین ولگا و بازارهای سراسر شهرهای پیرامون دریای خزر سخن به میان می آورد. این بازرگانان، پوست، عسل و برده می فروختند، حتی برخی از این تاجران، با شتر در مسیر بغداد تجارت می کردند و بردگان اروپایی نیز کار ترجمه را برایشان انجام می دادند. توماس سچاب نونان، مورخ و مردم شناس، معتقد است که روس ها در سال ۸۰۰ نیز به بغداد رفته اند، چون سکه های درهم ساسانی، عربی و عربی-ساسانی متعلق به ۸۰۴–۸۰۵ در پترگوف، در نزدیکی سن پترزبورگ، یافته شده است. روس ها مسیر دنیپر را به ولگا ترجیح می دادند. این مسیر از مسکن اقوام اسلاوی می گذشت که باج گزار خزرها بودند. این اسلاوها شامل قبایل پولیانی ها در کیف، ویاتیچی ها در جنوب مسکو، رادی میشچی در شرق دنیپر، سوریان در حاشیه رود درنا و… می شدند و اغل
ب به کشاورزی مشغول، و برخلاف اقوام ترک مسیر ولگا، آرامش طلب بودند. این شیوه زندگی باعث می شد «طعمهٔ طبیعی» روس های وارنگی به شمار آیند. مسیر دنیپر دارای هفت آبشار بود که کشتی های روس با گذشتن از آن نهایتاً می توانستند به قسطنطنیه (پایتخت بیزانس) برسند. بعدها روس ها این مناطق را باج گزار خود کردند و نهایتاً، الگ نووگورود شهر کیف را فتح کرد و پایتخت روس های کیف قرار داد. تدریجاً فرهنگ روس ها تحت تأثیر اسلاوها قرار گرفت و در آن هضم شد. روس ها دین مسیحیت را پذیرفتند و در اواخر سده دهم میلادی به صورت روسهای امروزی درآمد. از حدود ۸۶۰ میلادی (۲۲۶ قمری) تجاوز روسهای وارانگی از اسکاندیناوی به سرزمین خزران و امپراتوری بیزانس آغاز گردید. از سوی دیگر روس ها برای رسیدن به دریای خزر می بایست از مسیر ولگا به سمت جنوب می آمدند و از تپه های والدای و پیچ و تاپ های رودخانهٔ ولگا می گذشتند. آن ها برای رسیدن به دریا مجبور بودند از شاخه های یک رودخانه کشتی را به خشکی برده و حمل کنند تا به شاخهٔ دیگری از رود برسند. بلغارهای ولگا و خزرها در این مسیر حضور داشتند. وضعیت ممالک مسیر ولگا. خزرها در نیمهٔ دوم قرن هشتم، در قالب یک حکومت یه
ودی با موقعیت اقتصادی و نظامی مناسب بودند که با خلافت عباسیان (مسلمانان) و بیزانس (مسیحیان) هم مرز بودند و میان این حکومت ها و خزران صلح برقرار بود؛ طوری که با احساس خطر نسبت به روس های تازه رسیده، خزرها با کمک مهندسان بیزانسی، پایتخت جدید خود، سارکل، را بنا کردند و سدی در میان این دشمن جدید با امپراتوری بیزانس و خلافت اسلامی شدند. بلغارهای ولگا در میان رودخانه های ولگا و کاما و در اراضی جنوبی محل پیوستن این دو رود می زیستند. دربارهٔ مرزهای قلمرو بلغار در منابع مطلب چندانی یافت نمی شود. قبایل ترک، فین و اویغور در شمال سرزمین شان بودند و زیر قیادتشان قرار داشتند. باشقیرها نیز در مشرق دست نشاندهٔ بلغارها بودند و بعضی از قبایل پچنگ و غُز در جنوب شرقی مستقل از بلغارها به زندگی چادرنشینی خود ادامه می دادند. قوم برطاس هم در بیشه های میان بلغارها و خزرها جای داشت و مطیع خزران بود و مکرراً با هجوم بلغارها روبرو شدند و بعدها نیز جزو دولت بلغارها گشتند. بلغارهای ولگا از متحدان خلافت عباسی بودند و به دین اسلام درآمده بودند، ولی هنوز استقلال کامل نداشتند و تابعیت خزرها بر آنان همچنان وجود داشت. در زمان ابن فضلان رفته رفت
ه بلغارها به یکجانشینی روی می آوردند. وضعیت سرزمین های جنوب و غرب دریای خزر. در آستانه تهاجمات روس های وارنگی، به واسطه سیاست های اداری، مالی و نظامی متوکل، خلیفهٔ عباسی، از جمله ولخرجی فراوان، عدم ثبات مقامات اداری و تغییر مکان پایتخت به سامرا و نیز چرخش مذهبی وی به سمت حنابله، خلافت تضعیف شد و با قتل وی در ۸۶۱ میلادی توسط غلامان ترک زمینهٔ زوال قدرت عباسیان فراهم شد. با وقوع جنگ داخلی در بغداد و سامرا طی یک دهه پس از مرگ متوکل، که به کشته شدن چهار خلیفه انجامید؛ خلافت عباسی عملاً تکه تکه شد و سلسله های نسبتاً مستقلی توسط قدرت های نظامی محلی تحت عنوان «امیر» در جای جای سرزمین های اسلامی ظهور کردند. این سلسله های جدید برخلاف امرای قبلی (نظیر طاهریان) در پی خودمختاری و مرکزگریزی بودند. در این دوره عباسیان از اعمال مؤثر حاکمیت خود، جز در بخش محدودی از سرزمین عراق، ناتوان بودند. بدین ترتیب، سرزمین مسلمانان دچار تجزیه سیاسی شده بود. در نیمهٔ دوم سدهٔ نهم میلادی در سواحل جنوبی دریای مازندران، علویان به رهبری داعی کبیر در طبرستان حکومت جدیدی بنا نهاده بودند که طاهریان را شکست دادند و عوامل آن ها را از نواحی شمالی ا
یران کنونی خارج کردند. این حکومت تازه تأسیس، زیدی مذهب و با خلفای عباسی در حال جنگ بود. آن ها حتی در بین مردم برخی از شهرهای عراق محبوبیت داشتند. گرچه این حکومت توسط سامانیان شکست سختی خورد، ولی در زمان ناصرالحق اطروش علویان احیا شدند و بخش اعظم مردمان گیلان در این دوره مسلمان زیدی شدند. بعدها با زوال علویان، حکومت های دیلمی مانند جستانیان، آل زیار و آل بویه تبدیل به قدرت های منطقه ای شدند. محمد بن مسافر از افرادی بود که با استفاده از اختلافات موجود در بین خاندان های دیلم، سلسله سالاریان را در ۹۱۶ میلادی در طارم، تأسیس کرد. این خاندان خارج از دیلم به سمت غرب و شمال گسترش یافت و مرزبان بن محمد بر آذربایجان و بخشی از ارمنستان تسلط یافت. سرزمین میان دو رود کورا و ارس و از شمال محدود به شهر دربند، که منطبق بر جمهوری آذربایجان امروزی است، را اران می نامیدند. مرکز این ولایت شهر بردعه بود و حاکمان آن باجگزار خلفای عباسی بودند. یکی از نواحی اران، شروان بود که حاکمان آن تابع عباسیان بودند و در دوران متوکل عباسی به استقلال رسیدند. فرمانروایان حکومت جدید که به زودی تمامی اران را فتح کردند، شروانشاه نام داشتند و در ابتدا
عرب تبار بودند در حدود ۹۴۴ میلادی محمد بن یزید، که خود را به صورت موروثی ارانشاه می نامید، شروانشاه پیشین را شکست داده و این لقب را بر نام خود افزود. تاریخچهٔ حملات از ۸۵۰ تا ۹۵۰ میلادی. نخستین حملات. نخستین باری که روس ها به کناره دریای خزر هجوم بردند، در زمان فرمانروایی حسن بن زید، مؤسس دودمان علویان در طبرستان، بوده است. وی از ۸۶۴ تا ۸۸۴ میلادی حکومت می کرده است. روس ها در این سفر به جزیرهٔ آبسکون در سواحل شرقی دریای خزر حمله کردند، که ناموفق بود، البته این حمله احتمالاً در مقیاس کوچکی رخ داده است. به نظر ارنست کونیک، مورخ روس، سکه های ضرب شده در زمان حسن بن زید که در نزدیکی آبسکون و فرح آباد کشف شدند، می تواند نشان دهد که وی می خواست با ارجاع به آیه هایی از قرآن مردم را تشویق به جنگیدن با متجاوزان روس کند. مفهوم این آیه چنان است که «به کسانی که جنگ بر آنان تحمیل گردیده، اجازه جهاد داده شده است.» دومین حمله در سال ۹۰۹ یا ۹۱۰ رخ داد، هدف از این اعزام نیز آبسکون بوده است. این حمله هم مشابه هجوم پیشین، کوچک بود و فقط با شانزده کشتی انجام شد. طبق گفته های ابن اسفندیار، "ابوالضرغام احمد بن القسم"، حاکم شهر سار