Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
تسوتانا پاسکالوا (؛ ؛ زادهٔ ) یک نویسنده، روزنامه نگار و مستندساز اهل بلغارستان-ارمنستان که عضو انجمن بین المللی مستند (لس آنجلس). است. در سال ۱۹۹۴ به خاطر آثار مستند وی «پلاک برنزی» جشنواره بین المللی فیلم و ویدئو کولومبوس به وی اعطا گردید. زندگی نامه. پاسکالوا در بلغارستان به دنیا آمد و آکادمی ملی هنرهای نمایشی و سینمایی در صوفیه فارغ التحصیل شد. پاسکالوا برای طی نمودن یک برنامه دکتری مستندسازی در مؤسسه سینمایی گراسیموف در مسکو پذیرفته شد و وی در حین تحقیقاتش در سال ۱۹۹۰ برای فیلمبرداری فیلمی دربارهٔ درگیری های قومی به منطقه اوستیای جنوبی در گرجستان سفر نمود. کمی بعد از آن وی از جمهوری آرتساخ دیدن نمود و فیلمی از اخراج ارمنیان ساکن :گتاشتن (شاهومیان)، :قره بلاغ (گوی گول) و شاهومیان توسط وزارت امور داخلی جمهوری شوروی آذربایجان با حمایت نیروهای امنیت داخلی شوروی تهیه نمود. در آن زمان پاسکالوا تصمیم گرفت تحقیقات پی اچ دی خویش را در مسکو رها کند و در جمهوری آرتساخ باقی بماند تا درگیری بین ارمنستان و آذربایجان را تحت پوشش قرار دهد. وی نخستین خبرنگار خارجی بود که اخراج دسته جمعی ارمنیان ساکن شهرستان گورانبوی توسط
نیروهای ویژه وزارت امور داخلی جمهوری شوروی آذربایجان در عملیات حلقه () گزارش داد. در بین سال های ۱۹۹۳–۱۹۹۴ وی فیلم های خویش را در کنگره ایالات متحده آمریکا، مجلس کانادا، سازمان ملل متحد، عفو بین الملل و دیگر سازمان ها به نمایش گذاشت و سخرانی های در دفاع از جامعه ارمنی آرتساخ ایراد نمود. جوایز. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون مدال موسس خورناتسی شده است. زندگی خصوصی. در تاریخ ۷ آوریل ۲۰۱۴ پاسکالوا گذرنامه ارمنستانی دریافت کرد.
گریگور پشتیمالجیان (؛ زادهٔ ۱۷۷۴/۱۷۷۸ - درگذشت ۱۸۳۹) یک فیلسوف، آموزگار، ترجمه، و زبان شناس برجسته ارمنی تبار اهل امپراتوی عثمانی بود. وی یک چهره برجسته در جنبش بیداری و اصلاح طلبی ارمنیان در سده نوزدهم میلادی بود. زندگی نامه. گریگور پشتیمالجیان در شهر کنستانتینوپل به دنیا آمد. باقی حیات خویش را به نویسندگی و آموزش اختصاص داد. وی مدیر مدرسه ارمنی بزچیان شد جایی که وی همچنین زبان، علم بدیع، فلسفه و مذهب را تدریس می نمود. در سال ۱۸۲۸ به محض تأسیس مدرسه مذهبی و الحاق به اسقفی Kum Kapi وی به سمت سرآموزگاری و مدیریت اصلی آنجا برگزیده شد. وی در یک مدرسه علوم دینی در Haskoy تدریس می نمود و به عنوان معلم خصوصی یک خانواده بانکداران فعالیت می کرد
سمبات بیوراد (؛ ۱۸۶۲–۱۹۱۵) یک اندیشمند، نویسنده و کنشگر اجتماعی اهل ارمنی تبار اهل امپراتوری عثمانی بود که در جریان نسل کشی ارمنی ها توسط حکومت ترکان جوان عثمانی کشته شد. زندگی نامه. وی در تاریخ ۳ مارس ۱۸۶۲ با نام اصلی سمبات در-قازاریان در شهر زیتون به دنیا آمد. در سال ۱۸۷۱ به اورشلیم رفت جایی که وی در مدرسه Jarankavorats حاضر شد و در سال ۱۸۸۰ از آنجا فارغ التحصیل شد. دوره های تربیتی در سوربن فراگرفت و در مدارس ارمنی شهرهای مختلف به تدریس پرداخت. در سال ۱۸۸۵ در روستای ارمنی نشین سیس مدرسه ای افتتاح نمود. وی کنشگر سیاسی شد و به همراه همسرش (که در زندان ترکی نابینا شد) دستگیر و به مدت پنج سال در زندان های ماراش و حلب سپری نمود در نامه ای که توسط اهالی ارمنی زیتون که به نخست وزیر بریتانیا، ویلیام اوارت گلدستون نوشتند وضعیت بیوراد در زمان دستگیری در زندان و درمان را توصیف کردند. مرگ. بیوراد در تاریخ ۲۴ آوریل ۱۹۱۵ دستگیر شد و به همراه دیگر اندیشمندان ارمنی تبعید شد، و در عایاش زندانی شد و در نهایت در آنکارا کشته شد.
آرا بالیوزیان (؛ ; زادهٔ - درگذشته ۷ دسامبر ۲۰۱۹) مؤلف، مترجم و منتقد اهل ارمنستان بود. زندگی نامه. وی تحصیلاتش را در کالج مخیتاریست «موارد رافائلیان» در ونیز، ایتالیا انجام داد و در نهایت در رشته های علوم سیاسی و علم اقتصاد از دانشگاه کا فوسکاری ونیز فارغ التحصیل شد. وی اواخر عمر در انتاریو، کانادا زندگی می کرد، جایی که بیشتر وقت خویش را به نویسندگی اختصاص می داد. وی آثارش را به زبان های ارمنی و انگلیسی به چاپ می رساند. او همچنین به خاطر آثار ادبی خویش از جمله داستان، درام، نقد ادبی و ترجمه از زبان های ارمنی، ایتالیایی و فرانسوی برنده جوایز و کمک هزینه های دولتی زیادی شد.
رتئوس بربریان (؛ زاده ۱۰ اکتبر ۱۸۴۸ – درگذشته ۷ آوریل ۱۹۰۷) یک آموزگار، نویسنده، شاعر، و علوم پرورشی ارمنی تبار اهل عثمانی که بنیانگذار مدرسه مشهور بربریان بود. زندگی. رتئوس بربریان در محله Hasköy کنستانتینوپل با اکثریت جمعیت ارمنی به دنیا آمد؛ و در سال ۱۸۶۶ از کالج محلی نرسسیان فارغ التحصیل شد.
ماری بیلریان (؛ ؛ زادهٔ ۱۸۷۷ در بشیکتاش، کنستانتینوپل - درگذشته ۱۹۱۵) یک کنشگر فمینیست، نویسنده، و چهره اجتماعی ارمنی تبار اهل امپراتوری عثمانی بود. وی در سال ۱۹۱۵ در جریان نسل کشی ارمنی ها توسط حکومت ترکان جوان عثمانی کشته شد. زندگی نامه. «کالج یسائیان» در کنستانتینوپل را به پایان رسانید سپس در «استودیویی برا» به تحصیل پرداخت. وی با روزنامه های مختلفی همچون «آرویک» و «هونچاک» همکاری نمود. بیلریان یکی از سازمان دهندگان «تظاهرات باب-علی» در ۱۸ سپتامبر ۱۸۹۵ بود که توسط پلیس مورد آزار و اذیت قرار گرفت. وی در سال ۱۸۹۶ مجبور به ترک پایتخت شد و در مصر به عنوان شغل آموزگاری پرداخت. در بین سال های ۱۹۰۲–۱۹۰۳ وی روزنامه زنان ارمنی «آرتمیس» را منتشر نمود که نخستین گاهنامه تخصصی در بابا ایده های آزادیخواهانه زنان بود. پس از انقلاب ترکان جوان وی به امپراتوری عثمانی بازگشت و در مناطق مختلف به شغل آموزگاری و همچنین مدیریت کالج دخترانه «Eudokia» پرداخت. وی مؤلف یک اثر ادبی تحت عنوان «به سوی بالا» ("Depi Ver") است.
گورگن میکائلی بوریان (؛ ; زاده – درگذشته ) یک شاعر، مترجم و نمایش نامه نویس اهل ارمنستان بود. زندگی نامه. وی در شوشی به دنیا آمد و تحصیلات عالی خویش را در انستیتو ماکسیم گورکی مسکو در رشته ادبیات به اتمام رسانید. پیشه نویسندگی را در سال ۱۹۳۰ آغاز نمود و نخستین مجموعه اشعار خویش را در سال ۱۹۳۷ به چاپ رساند. بین سال های ۱۹۳۸ تا ۱۹۴۱ ویراستار Grakan Tert بود. وی پدیدآورنده مجموعه اشعار «راهی به سوی دریا» "The way to the sea" (۱۹۴۰), «برگزیده آثار» "Selected works" (۱۹۵۳), «اشعار» "Poems" (۱۹۵۴) «اری یا نه» "Yes and no" (اشعاری برای کودکان ۱۹۵۵), نمایشنامه های «زیر سقف یکسان» "Under the same roof" (۱۹۵۷) و «خانه ای در کنار جاده» "House on the roads" که توسط تئاتر سوندوکیان ایروان اجرا شده است؛ و دو مرتبه بین سال های ۱۹۳۸–۴۱ و ۱۹۵۰–۵۴ سمت دبیری اتحادیه نویسندگان ارمنستان شوروی را برعهده داشت؛ و از سال ۱۹۶۸ تا زمان فوتش معاون وزیر فرهنگ ارمنستان شوروی بود. فیلم «برادران سارویان» ("Saroyan brothers") محصول آرمن فیلم بر اساس نمایشنامه مشهوری از بارویان ساخته شده است.
ادوارد نازار کوستیکیان (; ؛ زادهٔ - درگذشته ) یک سیاست مدار، و نویسنده حزب دموکرات ارمنی-آمریکایی بود که به خاطر اصلاحات حزب دموکرات در نیویورک سیتی شناخته می شود. زندگی نامه. کوستیکیان در تاریخ ۲۴ سپتامبر ۱۹۲۴ در ویهاکن، نیوجرسی به دنیا آمد. در سال ۱۹۴۰ به همراه والدینش، میهران ان. کوستیکیان و برت ام. کوستیکیان و برادر بزرگترش، اندرو ام. کوستیکیان به محله مورنینگساید هایتس، منهتن نقل مکان نمودند. وی از مدرسه هوراس مان جایی که مادرش در آنجا تدریس می کرد و در طی جنگ جهانی دوم خدمت می کرد، فارغ التحصیل شد. وی در سال ۱۹۴۷ از دانشگاه کلمبیا فارغ التحصیل شد. کوستیکیان در سال ۱۹۶۲ به ریاست کمیته حزب دموکرات شهرستان نیویورک برگزیده شد و به مدت دو سال این سمت را برعهده داشت. کوستیکیان در روز ۲۲ ژوئن ۲۰۱۲ در سن ۸۷ سالگی در منزل دخترش در ماونت پلزنت، کارولینای جنوبی درگذشت.
ژیرایر هرایری آنانیان (تر-آنانیان) (؛ – ) یک نمایش نامه نویس اهل ارمنستان بود. وی در سال ۱۹۵۸ از دانشگاه دولتی علوم پرورشی خاچاطور آبوویان ارمنستان فارغ التحصیل گشت. وی پدیدآورنده نمایش کمدی «تاکسی، تاکسی» یکی از محبوب ترین آثار ارمنستان از دهه ۱۹۷۰ است. در طی یک دوره بیش از ۱۰۰ بار در تئاترهای شوروی به روی صحنه رفت.
میهران آپیکیان (؛ زادهٔ ۱۸۵۵ - درگذشته ۱۹۳۸) یک نویسنده ارمنی تبار اهل عثمانی بود. زندگی نامه. میهران افندی در شهر ساماتیا به دنیا آمد. در سال ۱۸۷۳ به عنوان معلم زبان ترکی عثمانی مدرسه محلی ارمنی ساهاکیان "Sahakyan Mektebi" در زادگاهش برگزیده شد. وی همچنین در دبیرستان مرکزی ارمنیان شاغل بود. آپیکیان حدود ۳۰ کتاب زبان و فرهنگ ترکی نوشته است. وی همچنین وی یک فرهنگ لغت ارمنی-ترکی تألیف کرده است.
آرتاشس کالانتاریان (؛ – ) یک روزنامه نگار، مترجم، نمایش نامه نویس، و طنز نویس اهل ارمنستان بود. زندگی نامه. آرتاشس کالانتاریان در ایروان به دنیا آمد. از دانشکده فلسفه دانشگاه دولتی ایروان در رشته روزنامه نگار فارغ التحصیل شد. بین سال های ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۲ وی در تلویزیون ارمنستان فعالیت می کرد. وی ۱۵ کتاب تألیف نمود. زندگی شخصی. وی با جولیتا کالانتاریان ازدواج نموده است و صاحب چهار فرزند است.
گوهار مارکوسیان-کاسپر (؛ زادهٔ - درگذشته ) یک پزشک، و رمان نویس اهل ارمنستان است که در تالین استونی زندگی می کرد. زندگی نامه. پدر وی خواننده اپرا و مادرش بالرین بود. وی از دانشکده پزشکی دولتی ایروان فارغ التحصیل شد. در سال ۱۹۹۰ با Kalle Käsper نویسنده و مترجم اهل استونی ازدواج نمود. پیش از نقل مکان به استونی، گوهار مارکوسیان در شهر ایروان به حرفه طبابت اشتغال داشت. فعالیت به عنوان نویسنده. معروفترین اثر مارکوسیان-کاسپر احتمالاً رمان «پنه لوپه» می باشد که به زبان های فرانسوی، آلمانی، هلندی و اسپانیایی نیز ترجمه شده است. رمان دیگرش «هلنا و کاریاتیدس» نیز اثر موفقی در روسیه و اروپای غربی بوده است. آثار وی در سبک واقع گرایی جادویی بود. وی کتاب هایش را به زبان روسی می نوشت. مارکوسیان-کاسپر همچنین عضو اتحادیه نویسندگان استونی بود.
ووسکان مارتیکیان (؛ ۱۸۶۷ – ۱۹۴۷) یک سیاست مدار، ویراستار و نویسنده ارمنی تبار اهل امپراتوری عثمانی بود. زندگی. ووسکان مارتیکیان در ارزنجان از والدینی ارمنی به دنیا آمد. در سن جوانی برای کسب تحصیلات عالیه به کنستانتینوپل نقل مکان نمود.
نوریتزا ماتوسیان (؛) یک نویسنده، بازیگر، broadcaster، و فعال حقوق بشر ارمنی تبار اهل قبرس-بریتانیا است. وی دربارهٔ هنر، موسیقی کلاسیک معاصر، تاریخ، و ارمنستان مطالبی می نویسد زندگینامه. ماتوسیان نخستین زندگی نامه و تحقیق انتقادی آهنگساز یونانی، یانیس زناکیس را به چاپ رساند. وی کودکی اش را همراه با خانواده ارمنی خویش در قبرس گذراند. در انگلستان تحصیل نمود.
داویت ادواردی مورادیان (؛ زادهٔ ) یک نویسنده، و نمایش نامه نویس اهل ارمنستان است. زندگی نامه. وی در ۱۲ دسامبر ۱۹۵۱ در ایروان به دنیا آمد و از دانشگاه دولتی ایروان (۱۹۷۳) فارغ التحصیل گشت. وی در انستیتو دولتی سینما و تئاتر ایروان تدریس می کند. وی در رادیوی عمومی ارمنستان، های فیلم، اتحادیه نویسندگان ارمنستان، ، دانشگاه دولتی علوم پرورشی خاچاطور آبوویان ارمنستان، انستیتو دولتی سینما و تئاتر ایروان و دانشگاه دولتی ایروان فعالیت کرده است. وی همچنین برنده جوایزی همچون چهره هنری افتخاری جمهوری ارمنستان شده است.
اسقف نِرسِس پوزاپالیان (؛ زادهٔ - درگذشته ) یکی از اسقف های کلیسای حواری ارمنی بود. زندگی نامه. هاکوب پوزاپالیان در شهرک kırkhan در سوریه فرانسه (هم اکنون در ترکیه) به دنیا آمد. خانواده وی در سال ۱۹۳۹ به بیروت مهاجرت نمودند جایی که وی تحصیلات ابتدایی خویش را در «کالج نوباریان» متعلق به ارمنیان، «مدرسه علوم دینی ارمنیان أنطلیاس» و کالج عالی مرکزی بیروت فرا گرفت. خانواده وی در سال ۱۹۵۷ به جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان بازگشتند جایی که وی تحصیلات خویش را در مدرسه علوم دینی الهی گوُرکیان در سریر مریم مقدس اچمیادزین کسب نمود.
ناهاپت روسینیان (؛ ۱۸۱۹ – ۱۸۷۶) یک شاعر، ناشر، پزشک، سخنور، نویسنده، کنشگر سیاسی و مترجم مردم ارمنی بود. زندگی نامه. ناهاپت روسینیان از والدینی ارمنی در روستای Efkere در نزدیکی قیصریه به دنیا آمد. خانواده وی در سال ۱۸۲۸ به کنستانتینوپل نقل مکان نمودند. وی تحصیلات متوسطه را در سال ۱۸۴۰ در کنستانتینوپل به اتمام رساند. روسینیان تحصیلات پزشکی خود را در پاریس به اتمام رساند و در ۱۸۵۶م به منزلهٔ پزشک سلطنتی انتخاب شد. او همزمان سردبیر روزنامهٔ لاگازته د اورینت (La Gazette de Orient) بود و از ۱۸۷۴م، به مدت دو سال، در دانشکدهٔ پزشکی استانبول فلسفه و زبان فرانسه تدریس می کرد. از کارهای مهم وی می توان انتشار کتاب فلسفه را نام برد. فعالیت ادبی. ناهاپت روسینیان آثار بیشماری از آثار پدیدآورندگان فرانسوی از جمله "ریبلاس" ویکتور هوگو را به زبان ارمنی ترجمه نموده است. شعر وی "کیلیکیه", از شعر فرانسوی "My Normandy" سروده Frédéric Bérat اقتباس شده که حاوی تم عاطفی و ملی گرایانه است. که متن ترانه یک موسیقی مشهوری به همین نام شد.
آناهیت آرامی ساهینیان (؛ زادهٔ - درگذشته ) یک نویسنده، و مترجم اهل ارمنستان است. زندگی نامه. ساهینیان در واردابلور، لوری به دنیا آمد و در ۱۹۳۶ از «دانشکده فلسفه و مدرسه فنی ساختمانی ایروان» و در ۱۹۴۱ از دانشگاه دولتی ایروان فارغ التحصیل شده است. بین سال های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۹ میلادی وی ویراستار ماهنامه "Pioneer" () بود. نخستین اثر با عنوان «Vayelk» در سال ۱۹۴۲ منتشر شد. مهمترین رمان های ساهینیان عبارتنداز: «Crossroads» (۱۹۴۶)، «Thirst» (۱۹۵۵)، و «Longing» (۱۹۷۴) وی همچنین تعداد زیاد کتاب کودکان به زبان ارمنی ترجمه نمود.
پتروس هاجیان (؛ زادهٔ - درگذشته ) یک نویسنده، روزنامه نگار، و آموزگار اهل ارمنستان است. زندگی. در میانه دههٔ ۱۹۶۰ پس از تدریس تاریخ ارمنستان در «مدرسه هایکازیان» در ارمنیان شهر حلب، در سال ۱۹۶۸ به مدیریت «مدرسه Karen Jeppe Gemaran» (دومین مدرسه حلب و یکی از مهمترین مدارس جماعت ارمنیان پراکنده) برگزیده شد. در سال ۱۹۷۰ به بوئنوس آیرس نقل مکان نمود. کتاب ها. «Ճանապարհ դէպի Կարկեմիշ» (ایروان، ۲۰۰۸).
هاماستغ (؛ زادهٔ ۱۸۹۵–۲۶ نوامبر ۱۹۶۶) یک شاعر، نویسنده ارمنی بود. هاماستغ یکی از بنیانگذاران ادبیات جماعت ارمنیان پراکنده است. وی در بین سال های ۱۹۲۱ تا ۱۹۶۶ فعالیت نمود. زندگی. با نام اصلی هامبارتسوم کلنیان () در روستای Perjench در نزدیکی خارپرت به دنیا آمد و کودکی خویش را نیز در زادگاهش گذارند و تحصیلات ابتدایی را مدرسه آنجا کسب نمود سپس در کالج شهر الازیغ ادامه داد. معلم وی تلگادینتسی بود. به توصیه پدرش در سال ۱۹۱۳ به ایالات متحده آمریکا نقل مکان نمود. وی مدفورد، ماساچوست در نزدیکی بوستون زندگی کرد. وی تنها یک بار به اروپا سفر نمود. آثار. معروفترین آثار وی عبارتنداز: مجموعه «روستا» (۱۹۲۴)، مجموعه داستان «باران» (۱۹۲۸)، رمان کوتاه «نخستین عشق»، و رمان «اسب سوار سفید».
آرتم میکائیلی هاروتیونیان (؛ زادهٔ در استپاناکرت، جمهوری آرتساخ) یک شاعر، متخصص ادبیات، و مترجم اهل ارمنستان است. زندگی نامه. پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه دولتی ایروان در سال ۱۹۹۱ مدرک پی اچ دی به عنوان استاد در رشته ادبیات انگلیسی (انگلیسی و آمریکایی) از انستیتو ادبیات جهان ماکسیم گورکی مسکو دریافت نمود. هاروتیونیان بین سال های ۱۹۹۴–۱۹۹۵ نماینده جمهوری آرتساخ در واشینگتن بود. کتابشناسی. هاروتیونیان نه کتاب شعر تألیف نموده است: همچنین وی جوایز ادبی رنه شار (فرانسه) و «واهان تکیان» V. Tekeyan و "H. Ouzounyan" دریافت نموده است. «نامه به نوح و سایر اشعار» (Letter to Noeh and Other Poems) (نیویورک سیتی، ۱۹۹۴) نخستین کتاب وی به زبان انگلیسی است.
ژورا "گئورگ" ساقاتلی هاروتیونیان (؛ – ) یک فیلم نامه نویس، و نمایش نامه نویس اهل ارمنستان بود. زندگی نامه. وی عضو کمیته اتحادیه نویسندگان ارمنستان بود. در سال ۲۰۰۳ به مناسبت ۷۵مین زادروز ژورا هاروتیونیان مجموعه آثار پیشین منتشر نشده وی توسط دخترش گایانه هاروتیونیان به چاپ رسید.
بارسق شاهباز (؛ زاده ژوئن ۱۸۸۳ - درگذشته ۱۹۱۵) یک وکیل، کنشگر سیاسی، روزنامه نگار و ستون نویس اهل مردم ارمنی بود که در جریان نسل کشی ارمنی ها توسط حکومت ترکان جوان عثمانی کشته شد. وی از اعضای حزب فدراسیون انقلابی ارمنی بود. وی در کالج موراد-رافائلیان واقع در صومعه ارمنی جزیره سن لازار تحصیل نمود.
سیمون سیمونیان (؛ زاده - درگذشته ۱۱ مارس ۱۹۸۶) یک متفکر ارمنی که بنیانگذار گاهنامه ارمنی زبان ادبی-اجتماعی «اسپیورک» بود. زندگی نامه. سیمونیان پسر بزرگ اُوه از اهالی ساسون و مانوش از اهالی غازی عینتاب، یک بازمانده نسل کشی ارمنی ها بود. در سال ۱۹۲۱ خانواده اش به حلب مهاجرت کردند. در بین سال های ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۵ سیمونیان در مدرسه دینی أنطلیاس تحصیل نمود. وی آرشیو اصلی سریر مقدس کیلیکیه، لبنان را سرپرست نمود. وی تعداد زیادی داستان کوتاه، رمان و به علاوه تعداد زیادی کتاب درسی دربارهٔ تاریخ و زبان را تألیف نمود. وی همچنین مدیر خانه انتشاراتی «سِوان» (Sevan) بود جایی که وی حدود ۶۰۰ کتاب به چاپ رساند. در سال ۱۹۵۴ وی از ارمنستان شوروی دیدار نمود جایی که وی با شاعر ارمنستانی سیلوا کاپوتیکیان ملاقات نمود. از سال ۱۹۳۶، وی رئیس اتحادیه Compatriotic ساسون بود.
هوُسپ هاکوبی شیشمانیان با نام ادبی تسرنتس (; ؛ زاده - درگذشته ) یک نویسنده برجسته ارمنی بود. زندگی نامه. تسرنتس در بین سال های ۱۸۳۱ تا ۱۸۳۷ در مدرسه مخیتاریست در جزیره San Lazzaro degli Armeni، ونیز تحصیل نمود و در بین سال های ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۳ آن را در پاریس ادامه داد. وی در سال ۱۸۵۳ به کنستانتینوپل بازگشت و برای سالیان در قبرس زندگی کرد و به عنوان معلم و دانشمند به فعالیت پرداخت. در سال ۱۸۷۸ به همراه دخترش به تفلیس نقل مکان نمود و به عنوان معلم در مدرسه نرسیسیان تدریس نمود. در طی این دوره به عنوان یک دکتر از وان، آلاشکرت، باسین و دیگر شهرهای ارمنستان غربی دیدن نمود. وی در پانتئون ارمنیان تفلیس به خاک سپرده شده است.
سربوهی دیوساب (؛ زادهٔ ۱۸۴۰ - درگذشته ۱۹۰۱) یک نویسنده، و اولین رمان نویس زن اهل ارمنستان است. وی خواهر هوهانس واهانیان بود. زندگی نامه. دیوساب با نام اصلی سربوهی واهانیان در محله اورتاکوی، کنستانتینوپل به دنیا آمد. دیوساب دو فرزند به نام های Dorine و Edgar داشت Dorine در سال ۱۸۹۱ درگذشت.
هُوْهانِس هیساریان (؛ زادهٔ ۱۸۲۷ - درگذشته ۱۹۱۶) یک نویسنده، رمان نویس، باستان شناس، ویراستار، و معلم اهل ارمنستان است. زندگی. هوهانس هیساریان در شهر قسطنطنیه (استانبول کنونی) دنیا آمد و تحصیل نمود. پس از تکمیل تحصیلاتش وی به عنوان آموزگار و استاد در بسیاری از مؤسسات دولتی آموزشی امپراتوری عثمانی در تاریخ ۱ ژانویهٔ ۱۸۵۱،یک ماهنامه به نام پاناسر ( فلسفه دان ) را منتشر کرد و خودش سردبیری آن را به عهده گرفت. وی سپس یک گاهنامهٔ فرانسوی تحت عنوان «Journal Asiatic de Constantinople» تأسیس نمود. وی در سال ۱۹۱۶ در سن ۸۹ سالگی در قسطنطنیه (استانبول کنونی) درگذشت. حرفهٔ نویسندگی. هوهانس هیساریان نخستین رمان نویس ارمنی در سبک رمانتیسم به شمار می رود. زبان ارمنی
آرا آلویان (؛ زادهٔ ) یک شاعر، نویسنده، موسیقیدان، pedagogue و روزنامه نگار اهل ارمنستان و عضو اتحادیه نویسندگان ارمنستان (استان گغارکونیک) است. زندگی نامه. آرا آلویان از مدرسه دولتی ادوارد پوقوسیان واردنیس (۱۹۸۸ تا ۱۹۹۸) فارغ التحصیل شد. وی همچنین در بین سال های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۵ در دپارتمان مجسمه سازی و طراحی مدرسه هنری وارنیس، در دپارتمان دودوک مدرسه موسیقی وارنیس (۱۹۹۱ تا ۱۹۹۶) در نهایت در بین سال های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۰ در کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان (۱۹۹۸–۲۰۰۳) تحصیل نمود و فارغ التحصیل شد. از سال ۲۰۰۷ وی به عنوان روزنامه نگار فعالیت می کند. وی از سال ۲۰۱۴ به عنوان خبرنگار، فیلمنامه نویس و ویرایستار با شبکه های تلویزیونی همچون "Yerkir Media", "Hay TV", "TV 5", "Armenia", "Atv" همکاری نموده است. وی همچنین اشعار وی در لبنان، صربستان، آبخاز، روسیه، ایران و چندین کشور دیگر ترجمه و به چاپ رسیده است. وی چهار جلد کتاب شعر روایتی به چاپ رسانیده است.
گوورگ هامبارتسومی آباجیان (؛ زاده - درگذشته ) یک منتقد ادبی و نمایشی اهل ارمنستان بود. زندگی نامه. مدرک دکتری فلسفه خویش را در سال ۱۹۵۶ کسب نمود. عنوان هنری «کنشگر برجسته ارمنستان شوروی» در سال ۱۹۷۲ به وی اعطا شد. وی کهنه سرباز جنگ جهانی دوم بود. از سال ۱۹۴۵ ذر «تئاتر دراماتیک گیومری» مشغول به فعالیت بود. سپس سردبیر کمیته برنامه های فرهنگی تلویزیون دولتی ارمنستان شوروی و رئیس بخش خبر کمیته روابط فرهنگی جماعت ارمنیان پراکنده شد.
مانگاسار ماگوردیچ مانگاساریان (؛ زادهٔ - درگذشته ) یک نویسنده در مکتب خردگرایی و سکولاریسم ارمنی-آمریکایی بود. زندگی نامه. وی در Mashger، امپراتوری عثمانی به دنیا آمد. در «کالج رابرت» (Robert College) در کنستانتینوپل حضور یافت و در سال ۱۸۷۸ به در سال مرزیفون به عنوان کاهن (مسیحیت) مقرر شد. در حدود سال ۱۸۸۰ در دانشگاه پرینستون ثبت نام نمود. وی از سال ۱۸۸۲ تا ۱۸۸۵ پیشوای روحانی (pastor) کلیسای پرسبیترین در فیلادلفیا بود زمانی که یک واعظ مستقل و سخنران «مذهب مستقل» (independent religion) در نیویورک باشد استعفا داد. در سال ۱۸۹۲ رهبر گروه «جامعه فرهنگ اخلاقی شیکاگو» (the Ethical Culture Society of Chicago) که توسط فیلیکس آدلر تأسیس شده بود، شد. در سال ۱۹۰۰ وی «جامعه مذهبی مستقل شیکاگو» را که یک گروه خردگرایی بود سازماندهی نمود که تا سال ۱۹۲۵ در سمت پیشوای رهبری باقی ماند. وی بازنشسته شد و باقی زندگی خویش را در پیدمانت، کالیفرنیا گذراند. وی در طول حیات خویش کتاب هایی به رشته تحریر درآورد. معروفترین آنها «The Truth About Jesus — Is He a Myth?» (۱۹۰۹) و «The Bible Unveiled» (۱۹۱۱) هستند. کتاب ها و مقالات وی به فرانسو
ی آلمانی اسپانیایی و سایر زبان های خارجی ترجمه شده است.
هاروت ساسونیان (؛ زادهٔ ۱۹۵۰ در حلب) یک نویسنده، مقاله نویس، مفسر تلویزیون، تحلیل گر سیاسی، برندهٔ جوایز مستندسازی، سخنران و فعال حقوق بشر، کنشگر اجتماعی و ناشر ارمنی-آمریکایی هفته نامه کالیفرنیا کوریر است که به خاطر ستون نظرات هفتگی ساسونیان شناخته است. وی برای مدت ۱۰ سال به عنوان نماینده حقوق بشری غیردولتی سازمان ملل در ژنو بود. زندگی. ساسونیان مدرک در رشته MA در رشته روابط بین الملل از دانشگاه کلمبیا و مدرک ام بی ای از دانشگاه پپرداین دارد. بین سال های ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۲ به عنوان یک مدیر اجرایی بازاریابی بین المللی در پروکتر اند گمبل در ژنو به فعالیت پرداخت. وی رئیس «صندوق ارمنیان متحد» "United Armenian Fund" بود که مبلغ ۷۲۰ میلیون دلار کمک بشردوستانه به ارمنستان را فراهم کرد. وی نایب رئیس «صندوق لیندسی» کرک کرکوریان بود که مبلغ ۲۴۲ میلیون دلار برای پروژه های زیربنایی در ارمنستان تهیه نمود. ساسونیان ناشر و سردبیر روزنامهٔ کالیفرنیا کوریر است. تفسیرهای هفتگی او به چندین زبان زندهٔ دنیا ترجمه و در بیش از دویست نشریه و وب سایت های گوناگون از جمله هافینگتن پست منتشر می شود. او در کشورهای گوناگونی در بارهٔ نسل کشی ار
امنه سخنرانی کرده است. او مؤسس و رئیس بنیاد ارمنیان متحد است، که ائتلافی از پنج سازمان خیریة آمریکایی ـ ارمنی است و در زلزلهٔ ۱۹۸۸ بیش از هفتصد میلیون دلار کمک های انسان دوستانه به ارمنستان ارسال کرده است. وی به عنوان معاون ارشد بنیاد کِرک گریگوریان، کارهای زیربنایی به ارزش ۲۴۲ میلیون دلار در ارمنستان به اجرا گذاشته است. ساسونیان به عنوان یکی از اعضای حقوق بشر در سازمان ملل متحد در ژنوِ سوییس به مدت ده سال از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۸ فعالیت کرد. او در به رسمیت شناختن نسل کشی ارامنه توسط کمیتهٔ فرعی سازمان ملل در پیشگیری از تبعیض و حمایت از اقلیت ها در ۱۹۸۵ نقش رهبری را داشت. جوایز. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان آنانیا شیراکاتسی شده است.
سودا سوان (؛ زاده ۶ نوامبر ۱۹۴۵ – درگذشته ) دیپلمات و نویسنده برجسته اهل ارمنستان-بلغارستان که بین سال های ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۵ سفیر ارمنستان در بلغارستان بود. زندگی نامه. سودا سوان با نام اصلی فرانسوهی گئورگی باهچجیان ( در تاریخ ۶ نوامبر ۱۹۴۵ در نووا زاگورا به دنیا آمد. وی سومین همسر واربان استاماتوف، نویسنده و ویراستار بلغارستانی بود. وی فارغ التحصیل دانشگاه صوفیه بود. در مصاحبه ای که Novinar در تاریخ ۱۷ آوریل ۲۰۰۸ با سودا سوان انجام داد وی گفت که من شرمسارم که پارلمان ما [بلغارستان] نسل کشی ارمنی ها را به رسمیت نشناخته است. سودا سوان یکی از چهرهای برجسته ادبیات معاصر جماعت ارمنیان پراکنده بود. وی در روز ۱۶ مه ۲۰۰۹ در سن ۶۳ سالگی در صوفیه درگذشت.
توماس هاکوبی ترزیان (؛ زاده ۲۱ اکتبر ۱۸۴۰ – درگذشته ۸ فوریه ۱۹۰۹) یک شاعر، نمایش نامه نویس، و استاد دانشگاه ارمنی تبار اهل امپراتوری عثمانی بود. زندگی. توماس ترزیان از پدری ارمنی و مادری ایتالیایی به دنیا آمد. پس از حضور در مدرسه محلی مخیتاریست، وی در کالج موراد-رافائلیان در «جزیره سن لازار» در ونیز، ایتالیا حاضر شد جایی که وی از آنجا در سال ۱۸۵۸ فارغ التحصیل شد.
زاره ورپونی (; ؛ زادهٔ - درگذشته ) یک رمان نویس، ویراستار، نویسنده ارمنی تبار بود. زندگی. زاره ورپونی در شهر اردو در ساحل جنوب شرقی دریای سیاه به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه محلی موسسیان فرا گرفت. پدرش در زمان نسل کشی ارمنی ها در سال ۱۹۱۵ توسط دولت ترکان جوان کشته شد و مادرش نیز به همراه چهار فرزندش، زاره، نورهان، ملانوش، و کاراپت به سواستوپول در شبه جزیره کریمه گریخت. پس از یک سال خانواده به کنستانتینوپل نقل مکان نمود جایی که زاره بین سال های ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۲ در مدرسه بربریان حضور یافت و در ۱۹۲۲ به فرانسه نقل مکان نمودند. آنها به مدت دو سال در مارسی، سپس پاریس (۱۹۲۴–۳۰) و استراسبورگ (۱۹۳۰–۳۷) زندگی کردند. از اولین روزهای اقامت در فرانسه زاره به عنوان یک کتابخوان مشتاق خود را با روند فکری اروپایی و آثار برجسته ادبیات فرانسه از جمله مارسل پروست آشنا نمود.
ریتا ورپریان (؛ ) یک روزنامه نگار، نویسنده، مترجم، و پژوهشگر ارمنی-آمریکایی است. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان مسروپ ماشتوتس شده است. منابع.
وارطان پاشا (؛ زادنام هُوسپ وارطانیان زادهٔ ۱۸۱۳ یا ۲۸ مارس ۱۸۱۵ –درگذشته ۲۰ اوت ۱۸۷۹) یک سیاستمدار، پدیدآور، تاریخ نگار و ویراستار و روزنامه نگار ارمنی تبار اهل امپراتوری عثمانی در سده ۱۹ میلادی بود. پس از سه دهه فعالیت در عرصه خدمات حکومتی به درجه پاشا ارتقا یافت. وی همچنین به خاطر نگارش رمان «داستان آکابی» (Akabi Hikayesi) مشهور است که در سال ۱۸۵۱ به زبان ترکی با الفبای ارمنی به چاپ رسید (که در سده ۱۹ام میلادی امری غیرمرسوم بود) زندگی نامه. وی با زادنام هوُسپ وارطانیان () در سال ۱۸۱۳ میلادی یا ۲۸ مارس ۱۸۱۵ در یک خانواده کاتولیک ارمنی به دنیا آمد. در سن ۱۳ به ونیز فرستاده شد جایی که وی در مدرسه مخیتاریست ثبت نام نمود. به محض بازگشت به امپراتوری عثمانی برای چندین سال به عنوان معلم مشغول به کار بود. پس از آن در سال ۱۸۳۷ سمتی در دفتر دیلماج امپراتوری عثمانی گرفت. وی در در کنستانتینوپل به دنیا آمد و از فارغ التحصیل شد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون شده است. وی در ۲۰ اوت ۱۸۷۹ در سن ۶۴ سالگی در کنستانتینوپل درگذشت.
گغام در-کاراپتیان (؛ 1865 – ۲۸ نوامبر ۲۸ ۱۹۱۸) یک نویسنده و سیاستمدار برجسته ارمنی تبار اهل امپراتوری عثمانی بود که با نام ادبی «مشو گغام» () شناخته می شود. زندگی نامه. در-کاراپتیان در سال ۱۸۵۶ در روستای خیبیان در ولایت بیتلیس، امپراتوری عثمانی به دنیا آمد. وی مهمترین نویسنده ادبیات استانی ارمنستان غربی بود. وی همچنین سیاست مدار و روزنامه نگاری متعهد بود. در-کاراپتیان به عنوان نماینده فدراسیون انقلابی ارمنی در Ottoman Chamber of Deputies خدمت کرد.
لِوون زاوِن سورمِلیان (؛ زادهٔ ۱۹۰۵ - درگذشته ۱۹۹۵) یک پدیدآورنده ارمنی-آمریکایی بود. وی اثر حماسی ارمنیان «داوید ساسونی» (; Sasna tsřer) را به زبان انگلیسی ترجمه نمود و در سال ۱۹۶۴ به چاپ رسید. زندگی نامه. لوون سورملیان در ترابزون در ولایت ترابوزان در امپراتوری عثمانی به دنیا آمد پدر وی کاراپت سورملیان داروساز بود و مادرش زوارت دیرادوریان نام داشت. لوون سومین فرزند کوچک خانواده بود (۱ برادر و دو خواهر). در سال ۱۹۱۵ در طی نسل کشی ارمنی ها توسط دولت حکومت ترکان جوان عثمانی، سورملیان والدین خویش را از دست داد و به همراه دو خواهر و یک برادرش توسط یک پزشک یونانی که دوست خانواده شان بود به فرزندخواندگی پذیرفته شد. در سال ۱۹۱۶ هنگامی که سورملیان ۱۱ ساله بود سوار یک کشتی روسی شد و ابتدا به باتومی و سپس کراسنودار رفت پس از متارکه جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۸، سورملیان و دوستانش به استانبول رسیدند و دیرتر در مدرسه کشاورزی در آرماش شرکت جستند. در سال ۱۹۲۲ سورملیان به همراه اتحادیه کشاورزی ارمنستان به کانزاس در ایالات متحده آمریکا سفر نمود و دیرتر شروع به تحصیل در دانشگاه های کالیفرنیا و نبراسکا نمود. سورملیان نخستین کتاب