Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ه هدیه می گرفتند. عیسی بارها خود را به تاک انگور تشبیه کرده است. شراب مراسم پاتاراک از انگور فراهم شد. عیسی در شام آخر شراب سرخ را برگرفت، خشنودی نمود و به شاگردان داد و گفت:(این خون من است) از دیگر جشن های کلیسای ارمنی را می توان به: «جشن (آنواناگوچوتیون به معنی نامگذاری) روز هشتم پس از میلاد مسیح، روز نامگذاری عیسی مسیح است. روزه (آراجاوُراتس باهک به معنی روزه نخستگان)، نخستین روزه ای که گریگور روشنگر برقرار کرد روزه نخستگان نام گرفت. یکشنبه رانده شدن به جای واژه ارمنی آرتاکسمان گیراگی، دومین یکشنبه روزه بزرگ، یکشنبه رانده شدن نام دارد و به رانده شدن آدم از بهشت می پردازد. یکشنبه نابخرد به جای واژه ارمنی آنارکی گیراگی، سومین یکشنبه روزه بزرگ را یکشنبه نابخرد می نامند. یکشنبه کارگزار به جای واژه ارمنی دندِسی گیراگی، چهارمین یکشنبه روزه بزرگ را یکشنبه کارگزار می نامند. یکشنبه دادور به جای واژه ارمنی داداوُری گیراگی، پنجشنبه یکشنبه روزه بزرگ را یکشنبه دادور می نامند. یکشنبه ظهور به جای واژه ارمنی گالستیان گیراگی، ششمین یکشنبه روزه بزرگ را یکشنبه ظهور می نامند. پنجاهه به جای واژه ارمنی هینونک، فاصله پنجاه روز ا
ز (زادیک) تا جشن (فرود روح القدس) را پنجاهه یعنی پنجاه روز می نامند. یکشنبه نو به جای واژه ارمنی نُرگیراگی، یکشنبه پس از زادیک را یکشنبه نو یا زادیک دوباره (به جای واژه ارمنی گِرگنازادیک ) می نامند. یکشنبه نخستین ماتور یا یکشنبه سبز به جای واژه ارمنی آشخاراماتور، نخستین ماتور جشن کلیسایی است که پس از زادیک برگزار می شود. یکشنبه سرخ به جای واژه ارمنی گارمیرگیراگی، دومین یکشنبه زادیک را یکشنبه سرخ می نامند. گل آرایی دوم به جای واژه ارمنی یِرکْرُرد تساقکازارد، هفتمین یکشنبه زادیک که پس از عروج می آید، گل آرایی دوم نام دارد. جشن فرود نور به جای واژه ارمنی شوقاگات. جشن هفته مهتر به جای واژه ارمنی آواگ شابات، از روز دوشنبه جشن گل آرایی تا روز زادیک را هفته مهتر می نامند. فرود روح القدس، به جای واژه ارمنی هوکه گالوست، پنجاه روز پس از زادیک مقدس، جشن فرود روح القدس است. فرود روح القدس آمدن روح القدس به شکل کبوتر بر حواریون است.انتقال مریم خدازای مقدس به جای واژه ارمنی وراپوخوم، مریم مقدس در آرامش و آسودگی درگذشت. حواریون و مسیحیان خداپرست او را به خاک سپردند. برتولما (بارتلمیوس) مقدس در هنگام خاکسپاری حضور نداشت، اما
او خواستار دیدن قبر وی شد، به همراه حواریون به محل دفن او رفت، سنگ قبر را برداشتند، اما پیکر مریم مقدس را در آن ندیدند.» سرود بزرگداشت مریم مقدس در جشن وراپوخوم: "«ای مادر و دوشیزه و تیماردار مسیح، تو که همیشه شفیع جهانیان هستی، جمله اقوام تو را ستایش و شکر می گویند. کبوتر پاک و عروس آسمان، مریم، نیایشگاه و نشستگاه پسر خدا. جمله اقوام تو را شکر می گویند.»" "«در میان گناهانم گمگشته ام. تو ای رهایی بخش گناه کاران. ای مادر خدایگان، آه، ای مادر خدایگان. حداقل قطره ای برافشان. از زندگی توانمند دوشیزه ات. آه، از زندگی توانمندت. از خوشی های پیشینم، به حق رانده شدم. بر منِ بی نوا، آه برمنِ بی نوا، این زمین، آه برمنِ بی نوا. خار و خس رویاند، آه برمنِ بی نوا»"
سمیر بریکهو (زاده ۳ مه ۱۹۵۹) کارآفرین، بازرگان و مدیر ارشد اجرایی سوئدی لبنانی تبار است، که در حال حاضر به عنوان مدیر عامل اجرایی شرکت آمک فعالیت می کند.
مارک ویلسون (زاده ۱۹۶۶) کارآفرین، بازرگان و مدیر ارشد اجرایی نیوزیلندی است، که در حال حاضر به عنوان مدیر عامل اجرایی شرکت آویوا فعالیت می کند.
ارمنستان غربی (Արեւմտեան Հայաստան،Arevmdian Hayasdan) اصطلاحی است که به بخش های شرقی کشور ترکیه (در گذشته امپراتوری عثمانی) که در قسمت هایی از سرزمین تاریخی ارمنیان بوده است گفته می شود که امروزه شامل بخش هایی از ناحیه آناتولی شرقی و ناحیه دریای سیاه ترکیه امروزی می باشد و با مناطقی از لازستان و کردستان ترکیه هم پوشانی دارد. ارمنستان غربی همچنین به ارمنستان بیزانس اشاره دارد که به دنبال تقسیم ارمنستان بزرگ بین امپراتوری بیزانس و شاهنشاهی ساسانی در سال ۳۸۷ میلادی تشکیل شد. ارمنستان غربی به بخشی از فلات مرتفع ارمنستان و منطقه ای از کرانهٔ رودخانهٔ کورا و ساحل دریای سیاه، به سمت ارمنستان کوچک که این منطقه را به نام ناحیه آناتولی شرقی تغییر نام دادند و همچنین ارمنستان عثمانی یا ارمنستان ترکیه عثمانی هم می نامند. این سرزمین در سده ۱۶ میلادی و بعد از نبرد چالدران و شکست صفویان، توسط امپراتوری عثمانی اشغال شد. در طول سده ۱۹ میلادی توسط امپراتوری روسیه، شش ولایت ارمنی ترکیه اشغال شد. از سال ۱۸۹۰میلادی تا ۱۹۲۳میلادی توسط دولت عثمانی (نسل کشی ارمنی ها) و بعد از تأسیس رژیم جمهوری ترکیه توسط مصطفی کمال آتاتورک به طور سیس
تماتیک ارمنیان از ساکن در سرزمین های آبا و اجدادی خود اخراج یا کشته شده اند و ارمنیان با سیاست دولت کمالی مبنی بر ایجاد وطن خالص تُرک در نواحی شرقی ترکیه که هنوز تعدادی از ارمنی ها در آنجا ساکن بودند روبرو شدند و این سیاست را آتاتورک در همان اوایل ایجاد نظام جمهوری با مهاجرت دادن تُرک های ساکن بلغارستان و یوگسلاوی به مرزهای شرقی آناتولی برای تقویت تُرک های آن نواحی عملی کرد. میراث فرهنگی ارمنیان در ترکیه به طور عمده نابود شد. اگرچه در عمل هیچ ارمنی در آن منطقه زندگی نمی کند ولی تعداد نامعلومی از افراد با اصلیت ارمنی در ترکیه وجود دارند که امروزه از تبار خود آگاه نبوده و چیزی حدود ۳۰۰ هزار نفر (در برخی تخمین ها ۳ تا ۵ میلیون نفر) هستند که ارامنهٔ نهانی هستند که مسیحیان کریپتو یا پنهان (ارمنی های پنهان) نامیده می شوند. همچنین مردم همشین که اصالت ارمنی دارند امروزه اغلب در استان آرتوین و استان ریزه ترکیه (ولایت ترابزون امپراتوری عثمانی) حضور دارند. تاریخ. لایحهٔ قانون (تهجیر) که در ۱۹۱۵م از طرف طلعت پاشا، تدوین و به مجلس مبعوثان (پارلمان) عثمانی ارائه شد درواقع، زمینهٔ حقوقی این نقشهٔ پلید دولتی بود. براساس مفاد
این لایحه می بایست روند کوچ اجباری ارمنیان از ارمنستان غربی و سایر مناطق همجوار، که از زمان جنگ جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷-۱۸۷۸) آغاز شده بود و نیز روند کشتار جمعی آنان در همین مناطق، که از ۱۸۹۴م شروع شده بود، تسریع می شد. ارمنستان غربی دروازهٔ راهیابی به شرق و تصرف سرزمین های توران برای حکومت عثمانی بود و از همین رو، مسئله ارمنی ماهیتاً (خط قرمز) پان ترکیسم محسوب می شد. تاریخ نگاری رسمی ترکیه موجودیت ارمنستان غربی را در سرحدات فعلی جمهوری ترکیه به شدت نقض می کند و نظریه های کاملاً نادرستی از جمله (اصرار بر ریشه های ترکی امپراتوری اورارتو)، (غیر بومی بودن ملت ارمنی در ارمنستان غربی) و (مهاجرت ارمنیان به آناتولی در هزارهٔ اخیر) را پیش می کشد. ساختار اداری و اقتصادی ارمنستان غربی. ساختار اداری ارمنستان غربی متأثر از تشکیلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی امپراتوری عثمانی دستخوش تحولات فراوانی شد و وضعیت خاصی برای ساکنان این سرزمین به وجود آمد. بر اساس این تغییرات سرزمین ارمنستان غربی به پاشانشین های مختلفی تقسیم و در رأس تمامی این تقسیم ها فردی با عنوان پاشا تعیین شد که مسئولیت ادارهٔ این بخش ها را به طور رسمی بر عهده
می گرفت. بر مبنای این تقسیم ها از نیمهٔ نخست قرن نوزدهم میلادی تا ۱۸۳۰م شهرها و روستاهای ارمنستان غربی و برخی شهرهای ارمنی نشین در محدودهٔ پاشانشین های کارین، داروینک، کارس، واسپوراکان، تیگراناکرت، ماژاک، سباستیا و آخالتسیخه قرار می گرفت و برخی مناطق ارمنی نشین نیز در حدود پاشانشین ترابزون واقع می شد. شهرها و روستاهای ارمنی نشین کیلیکیه نیز درمحدودهٔ پاشانشین های آدانا و ماراش قرار گرفتند. این تقسیم ها از ۱۸۳۶م به بعد تا پایان قرن نوزدهم میلادی با تغییر و تحولات فراوانی همراه بود. پاشانشین ها به ولایتها تبدیل شدند و در محدودهٔ جغرافیایی آن ها تغییراتی به وجود آمد که بارها حدود مرزهای نواحی مختلف ارمنستان غربی، اعم از شهرها و روستاها، را در محدودهٔ ولایت های مختلف تغییر داد. اگرچه قالب تقسیمات کشوری یاد شده و حدود جغرافیایی آن در طی قرن نوزدهم میلادی، تحت تأثیر وقایع و رخدادهای متعدد، بارها دچار تغییراتی شد اصول ادارهٔ آن با تحولات چندانی همراه نبود و ساکنان ارمنی به منزلهٔ رعایای امپراتوری عثمانی موظف به اطاعت از تمامی قوانین و اصول به نسبت سختی بودند که برای آن ها تعیین شده بود. در طی نبردهای روسیه و عثمانی
، ارمنیان ساکن این نواحی سختی ها و دشواری های اقتصادی بسیاری را، که ناشی از شرایط جنگی حاکم بود، پشت سر گذاردند و صدمات جبران ناپذیری را متحمل شدند. از این رو، وضعیت برای ادامهٔ بقا سخت شد و در نهایت، خیل عظیمی از روستاییان و شماری از ساکنان شهرهای این نواحی به سوی ارمنستان شرقی، که در آن زمان تحت سلطهٔ روسیه تزاری قرار داشت، مهاجرت کردند. بر مبنای برخی مدارک تاریخی تا اواخر ۱۸۲۹م حدود ۱۴٬۰۴۷ خانوار ارمنی از این نواحی کوچ کردند که بیشتر آن ها از کشاورزان، صنعتگران و صاحبان فنون مختلف بودند و شمار کلی آن ها را در این زمان رقمی بالغ بر نود تا یک صد هزار نفر تشکیل می داده. این مهاجرت ها اگرچه آثار مثبتی در اقتصاد ارمنستان شرقی بر جای گذارد عواقب ناخوشایندی برای برخی از نواحی ارمنستان غربی داشت و سبب تضعیف بخشی از چرخهٔ اقتصادی آن شد. ساختار فرهنگی ارمنیان در ارمنستان غربی. در قرن نوزدهم میلادی، با تصویب قانون اساسی در ترکیهٔ عثمانی(۱۸۶۳م)، ارمنیان، ارمنستان غربی، با وجود ممنوعیت ها و محدودیت های بیشمار، در صدد تنظیم اساسنامه ای درون قومی به منظور احیای حیات ملی خود برآمدند. البته کاری آسان نبوده و مشکلات بسیاری
به همراه داشته است. اولین کودکستان ارمنیان، بین ۱۸۸۸–۱۸۸۹م، در روستای "گاته"(محله ای در استانبول)، به دست "گایانه ماداکیان"، مربی آموزش و تربیت کودکان، که از ارمنستان شرقی به استانبول آمده بود، پایه گذاری شد و در اندک زمانی مراکز آموزشی مشابه و متعددی در نقاط مختلف استانبول، ارمنستان غربی و برخی استان های ارمنی نشین ترکیهٔ عثمانی احداث شد. در ۱۸۶۶م، در استانبول، ۶۴ مدرسه و مؤسسهٔ علمی خاص ارمنیان وجود داشت (۳۲ مدرسهٔ پسرانه و ۱۴ مدرسهٔ دخترانه). تعداد شاگردان پسر۴٬۷۰۰ نفر، تعداد شاگردان دختر ۱٬۴۷۲ نفر و تعداد معلمان ۱۴۲ نفر بود. از نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی، ارمنیان اقدام به تأسیس مدارسی مختلط در تمام نقاط ارمنستان غربی و حتی روستاهای دورافتاده کردند. در اوایل قرن نوزدهم میلادی موسیقی در ارمنستان غربی و کل امپرتوری عثمانی در اختیار خوانندگان و نوازندگان دوره گرد بود. آن ها آهنگ ها و نواهای منتقل شده از نسل های پیش را، که به صورت شفاهی در بین مردم مرسوم شده بود، حفظ و اجرا می کردند. در آن زمان، امپراتوری عثمانی کلاً فاقد هنر موسیقی به صورت کنسرواتوار و هنرستان یا گروه هایی منظم دارای آیین نامه و اساسنامه بود
. اولین گروه های موسیقی در ارمنستان غربی، در قرن نوزدهم میلادی، به دست "کاراپت پاپازیان"، رهبر ارکستر، آهنگساز و ترانه سرای معروف ارمنی، تشکیل شد. نابودی آثار باقیمانده. «کلایو فوس»، استاد تاریخ باستان در دانشگاه ماساچوست بوستون، که کارهای باستان شناسی گسترده ای را در ترکیه انجام داده است (وی متخصص سکه های ارمنستان باستان است) «فوس» در مقاله خود، به نام «ملتی در حال نابودی» می نویسد که دولت ترکیه «به طور سیستماتیک نام روستاهای ارمنستان غربی را تغییر می داد تا آن ها را ترک سازی کند. هر نامی که در زبان ترکی معنی نداشته باشد، یا ترکی به نظر نرسد و از هر منشأ ای باشد، با توجه به شرایط و سنت های محلی، یک نام پیش پا افتاده به ترکی توسط یک دفتر در آنکارا جایگزین می شود». به گفته فوس، دولت ترکیه، تاریخ ارمنستان را به طور مبهم و بدون شناسایی مشخص معرفی می کند یا حتی قدم را فراتر گذاشته و فرهنگ و تاریخ ارمنی را به عنوان بخشی از تاریخ ترکان می شناساند. در همه این ها، خط روشنی مشهود است:و آن وجود و تاریخ ارمنستان تا آنجا که ممکن است به فراموشی سپرده شود".
سریاس، روستایی از توابع بخش باینگان شهرستان پاوه در استان کرمانشاه ایران است. جمعیت. این روستا در دهستان شیوه سر قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، این شهر دارای ۲۰۱ خانوار بوده و جمعیت آن ۸۲۳ نفر است که از این جمعیت، ۳۸۰ نفر زن و ۴۴۳ نفر نیز مرد تشکیل می دهد.
شمشیر، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان پاوه در استان کرمانشاه ایران است. این روستا در ۶ کیلومتری پاوه و ۱۱۰ کیلومتری کرمانشاه قرار گرفته است. گردشگری. باغات سرسبز گردو، چشمه ها جاری و آب و هوای خنک روستای شمشیر را به مقصدی گردشگری برای مسافران تبدیل کرده است. جمعیت. این روستا در دهستان شمشیر قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، این شهر دارای ۵۹۲ خانوار بوده و جمعیت آن ۲٬۳۳۵ نفر است باستان شناسی. طبق یافته های باستان شناسان انسانهایی از گونه نئاندرتال پیش از ۴۰ هزار سال پیش در یک پناهگاه های صخره ای نزدیک به شمشیر می زیستند. این آثار سکونت که شامل دست افزار سنگی اند، مربوط به دوره پارینه سنگی میانی است.(ببینید) علاوه بر این یک دخمه در دیواره صخره مشرف به روستا تراشیده شده که احتمالاً مربوط به دوره های اسلامی است. گوردخمه شمشیر در ۱۵۰ متری شمال غربی روستای شمشیر و مشرف به آن واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۴۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کالج ساناساریان( یک مؤسسه آمزشی عالی ارمنی زبان بود که در سال ۱۸۸۱ در شهر ارزروم -که ارامنه کارین خطابش می کردند- امپراطوری عثمانی به توسط یک بازرگان ارمنی به نام مکردیچ ساناساریان تأسیس شد.
بازی آسفالت اوردرایو یک بازی ویدئویی است که توسط کمپانی بزرگ گیم لافت در سال ۲۰۱۴ تولید و عرضه گردیده است. این بازی یازدهمین سری از بازی های آسفالت می باشد. این بازی اولین بار در نمایشگاه سرگرمی های الکترونیکی در ژوئن ۲۰۱۴ نسخه اولیخ آن و در سپتامبر ۲۰۱۴ نسخه های اندروید و آی او اس و ویندوز فون را به بازار عرضه نمود. این نسخه از آسفالت نسبت به سری های قبلی این بازی تغییراتی را داشته است ولی همچنان از اتومبیل های واقعی در این بازی بهره برده است البته اتومبیل هایی از دهه ۸۰میلادی! و سناریو بازی آن بیشتر به سبک تمپل ران و ساب وی سرفرز می باشد. از دیگر تمایزهای این بازی بهره گیری از محیط شهر کالیفرنیا در سال های ۱۹۸۰ و موسیقی پشت زمینه ای آن دوران می باشد. سناریو بازی. بازی آسفالت اوردرایو از نسبت به نسخه های پیشن خود تغییر نموده و به جای مسابقه دادن با سایر رانندگان با تعقیب پلیس آغاز می گردد. با افزایش نیترو می توانید پلیس ها را فریب داده و به مسیر خود ادامه دهید. همچنین شبیه به سایر مسابقه های اتومبیلرانی به افزایش درآمد و پول درون بازی می توانید اتومبیل خود را ارتقا دهید. همچنین هر مسابقه از یک نقطه آغاز می ش
ود و چنانچه مسابقه ای را دوباره شروع کنید بازی از یک منطقه دیگر آغاز خواهد شد.
عقیده بر این است که شهر ارومیه در هزاره دوم قبل از میلاد مسیح تأسیس شده است. پیش از اسلام. از تل های متعدد در نزدیکی شهر (گوک تپه، دیگاله، ترمنی، احمد، سارالان، دیزه تپه و شمس حاجیان) تا به حال اشیای بسیار قدیمی به دست آمده است. ارومیه در اورارتوی باستانی قرار داشت (اواخر هزاره دوم قبل از میلاد-اوایل هزاره اول قبل از میلاد) که دارای ارتباطات زبانی با هوریان آناتولی بود ولی شدیداً تحت تأثیر آشوریان بود. درست زیر دریاچه ارومیه شهر و امارت منا قرار داشت، که در قرن هشتم با قدرت فزاینده آشور که سارگون شاه آن اورارتویی ها را در ۷۱۴ قبل از میلاد شکست داده بود، علیه اورارتو درآمد گرچه شاهان اورارتو تا قرن ۷ قبل از میلاد همچنان حضور داشتند. عقیده بر این است که شهر ارومیه در هزاره دوم قبل از میلاد مسیح تأسیس شده است. ارومیه قبل از اسلام مرکز سلطنت مرکز سلطنت کلده و آشور بوده و نام شهر که مأخوذ از زبان کلدانی گواه بر این مدعا است. ساحل غربی دریاچه ارومیه تا سال ۳۸۷ در واقع به عنوان استان نور شیراکان یا استان شانزدهم ارمنستان بزرگ شناخته می شد. این شهر مدتی نیز تحت تسلط رومیان بوده است. پس از اسلام. صدقه بن علی، از خدمهٔ
عضدالدوله دیلمی ارومیه را فتح کرد، و قلعه های زیادی در آنجا بنا کرد؛ بنا بر روایتی دیگر، عتبة بن فرقد که عمر او را ۲۰ق/۶۴۰م گسیل داشته بود تا موصل را فتح کند، ارومیه را گرفت. جغرافیدانان قرن ۴ هجری نظیر ابن حوقل و اصطخری در بین شهرهای آذربایجان (پس از اردبیل و مراغه) جایگاه سوم را می دهند و به پرآب بودن، و غنایش از نظر میوه و حاصلخیزی تأکید می کنند. المقدسی، ارومیه را در ارمنستان قرار می دهد و می گوید از دوین اداره می شده است. در این دوره، ارومیه بر سر بزرگراه اردبیل-مراغه-ارومیه-برکری (به شمال غرب دریاچه وان)-آمِد قرار داشت. از آنجا که تبریز هنوز اهمیت چندانی نداشت، جاده به جنوب منحرف می شد تا از شهرهای اصلی رد شود. ممکن است حضور عوامل غیر مطیع در شمال آذربایجان هم بر انحراف جاده به جنوب تأثیر گذاشته باشد. تیولی بوده است که در آن انشعابات دودمان هایی که در آذربایجان حکومت می کردند، به انزوا می زیستند. در سده دوم و سوم هجری بر ناحیه ای از غرب دریاچه ارومیه تا فرات حکمرانی می نمودند. در دوره سیطره دیلمیان بر آذربایجان، در ارومیه به جستان بن شرمزن برمی خوریم. این سردار از ۳۴۲ق/۹۵۳م به عنوان یکی از جنگجویان وفا
دار دیسم کرد ظهور کرد. بعدتر که دیلمیان ارمنستان را شکست دادند، او تحت امر مرزبان حاکم ارمنستان درآمد. وقتی جستان در ۴۳۶–۸ق/۹۵۷م جایگزین پدرش مرزوبان شد جستان بن شرمزن زیر بار سروری و اقتدار او نرفت. اول ارومیه را ترک کرد و با ابراهیم بن مرزبان که مراغه را برایش فتح کرده بود متحد شد. او بعدتر او را ترک کرد و به ارومیه برگشت و دور آن دیوار کشید و سربازخانه مستحکمی هم در آنجا ساخت. سپس به خدمت مدعی خلافت؛ المستجیر بالله درآمد و از حمایت کردهای قحطانی برخوردار شد؛ ولی پسران مرزوبان (جستان و ابراهیم) او را با کمک کردهای هذبانی شکست دادند. در ۳۴۹ق/۹۶۰–۹۶۱م به تحریک وهسودان، برادر مرزوبان او بر ابراهیم بن مرزوبان شکستی را تحمیل کرد، بازمانده سپاه او را تسخیر کرد و مراغه را به ارومیه منضم کرد. در ۳۵۵ق/۹۶۶م به میانجیگری رکن الدوله بویی، او دوباره اقتدار ابراهیم را به رسمیت شناخت. وقتی غزها در ۴۲۰–۴۳۲ق/۱۰۲۹–۱۰۴۱م آذربایجان را اشغال کردند، حاکم ارومیه ابوالهیجا بن ربیب الدوله، رئیس کردهای هذبانی بود که مادرش خواهر امیر تبریز، وهسودان روادی بود. این پسر ربیب الدوله به خود می بالید که از ۲۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ غزی را که سعی می ک
ردند از سرزمینش عبور کنند را در نزدیکی یک پل نابود کرده است. همهٔ اغوزها از آذربایجان مراجعت نکرده و عده ای در منطقه ماندند. احتمالاً این عده در ارومیه ساکن بودند. اغوزهای تحت امر دانا که در ارومیه مانده بودند، بعد از خروج از شهر به ارامنه حمله کرده عدهٔ زیادی را کشتند یا اسیر نمودند و غنایمی به دست آوردند. کردهای هذبانی تحت امر ابوالهیجا که ساکن حوالی ارومیه بودند، به جنگ با اغوزها پرداختند. اغوزها بعد از غارت روستاهای کردها عدهٔ زیادی از آنان را کشتند. سکونت اغوزها در ارومیه و دادن شهر به عنوان تیول به آنان می باید در ارتباط با ازدواج فرمانده اغوزها با یکی از اقربای وهسودان، حاکم آذربایجان، صورت پذیرفته باشد. چون ابوالهیجا رئیس کردهای این منطقه با وهسودان عداوت داشت. در محرم ۴۵۵ق/ ژانویه ۱۰۶۳م سلطان طغرل از ارومیه گذر کرد. وقتی مسعود از بغداد به آذربایجان برگشت، امیر حاجب تاتار موضع خود را در ارومیه مستحکم کرده بود ولی بعدتر به سلطان تسلیم شد. در ۵۴۴/۱۱۴۹ ارومیه به ملک محمد بن محمود بن محمد، برادرزاده و داماد مسعود بن محمود بن ملکشاه تعلق داشت. وقای آخرین طغرل سلجوقی با عمویش به نزاع برخاست، قزل ارسلان از ح
مایت امیر حسن بن خفجخ برخوردار بود و ارومیه را در ۵۸۵ق/۱۱۸۹م محاصره کرد. شهر در اثر طوفان تسخیر، تاراج و نابود شد. در ۶۰۲ق/۱۰۲۵م، ابوبکر اتابک تبریز، اشنویه و ارومیه را به علا الدین، اتابک مراغه داد تا جبران خسران مراغه را بکند. یاقوت، که ارومیه را در ۶۱۷ق/۱۲۲۰م دیده از نبود امنیت به دلیل ضعف حکمران آن ازبک بن پهلوان می گوید. در جریان حکومت جلال الدین خوارزمشاه بر آذربایجان، اورمیه، سلماس و خوی حوزه امیره سلجوقی بود که جلال الدین او را از دست شوهر اولش ازبک به درآورده بود. در ۶۲۳ق/۱۲۲۶م ترکمان های ایوایی ارومیه را تسخیر کرده و خراج وضع کردند. با شکایت امیره، شوهرش جلال الدین قشون فرستاد که ترکمانان را شکست دادند. از طرف دیگر، بنا بر جوینی، سرداران گرجی شلوا و ایوانه که در نبرد گرنی زندانیان را گرفتند و در ابتدا توسط جلال الدین با احترام مورد رفتار قرار می گرفتند کوتاه مدتی مرند، سلماس، ارومیه و اشنویه را در اختیار گرفتند. در ۶۲۸ق/۱۲۳۰–۱۲۳۱م که خوارزمشاه شدیداً تحت فشار مغولان بود، زمستان را در ناحیه اورمیه-اشنو گذراند. ماندن او در آنجا ممکن است توضیح دهنده ساخته شدن سه گنبد توسط او و حتی تدفین او در ارومیه با
شد. بنا بر وقایع نامه های محلی، تیمور، ارومیه را به عنوان تیول به گرگین بیگ از ایل افشار داده بود. او در دژ توپراق قلعه در یک چهارم فرسخی ارومیه مستقر شد. هرچند "ظفرنامه" از تیزک نامی به عنوان حاکم ارومیه یاد می کند که حقوقش در ۷۸۹ق/۱۳۰۷م توسط تیمور تفیذ شده بود. در سال ۸۰۲ ه .ق امیر تیمور طایفه اوصانلو افشار را به منظور سرکوب کردها و عشایر شورشی ارومیه روانه آن نموده و گرگین بیگ اوصانلو را به حکومت ارومیه منصوب نمود وی در قریه توپراق قلعه که اکنون دهکده ای در ربع فرسخی شمال قلعه ارومیه قرار دارد و در آن وقت حاکم نشین بوده نزول کرد بعد از وفات او الامه سلطان پسرش به جای پدرش نشست و به مدت ۳ سال شهر ارومیه از تحمیلات دیوانی معاف داشت و بعد از وی برادر کهترش یادگار سلطان اوصانلو افشار به جای برادر کهترش حکومت ارومیه را به دست گرفت نیکتین تعداد حکمران افشار اوصانلو را در این دوره ۶ نفر ذکر نموده است. بنابر تاریخ عالم آرای عباسی در ۱۵۵۹م، در دوره شاه طهماسب کبیر به دلیل شاهسون شدن کردهای برادوست مناطق ترگور و مرگور به آنان داده شد. شاه عباس در ۱۰۱۲/۱۶۰۳ چونکه امیرخان برادوست تسلیم عثمانی ها نشده بود حکومت ارومیه
و اشنویه را به او داد. اگرچه بعدهااو در مظان اتهام قرار گرفت. به نظر می رسد نوکیشی به تشیع در دوران صفویه، در میان مردم بومی ارومیه حالتی ایزوله داشته است؛ تا جایی که امروز کردها و تعدادی روستا هنوز بر مذهب تسنن هستند. نفوذ طریقت تسنن نقشبندی را می توان از این امر که در سال ۱۰۴۹ق/۱۶۳۹م، سلطان مراد عثمانی، شیخ محمود ارموی را که ۳۰ تا ۴۰ هزار طرفدار دو آتشه داشت، در دیاربکر اعدام کرد فهمید. برای سال ۱۰۶۵ق/۱۶۵۵م ما گزارش پرجزئیات اولیای چلپی را داریم. شوربختانه سفرنامه اولیای چلپی بسیار درهم و برهم است. او برج و باروی شهر و دیوارهای گچ مالی شده آن را توصیف می کند و می گوید که: «همچون قویی سفید» به نظر می آید. محیط شهر ۱۰ هزار گام، ارتفاع دیوارها ۷۰ ذراع و پهنایشان ۳۰ ذراع، پهنای جوی شهر ۸۰ ذراع و دور تا دورش ۱۵ هزار ذراع بوده. مشعل ها در طول شب دیوارها را روشن می کردند. نیروی مستقر در پادگان آن شامل ۴ هزار نفر و ۳۱۰ اسلحه بود. خان ۱۵ هزار سرباز و ۲۰ هزار نوکر یا خدمتکار داشت. شهر ۶۰ محله، ۶ هزار خانه و ۸ مسجد جامع داشت؛ از آن جمله مسجد اوزون حسن آق قویونلو که بنایش توسط پسرش یعقوب به پایان رسید. ۳۰۰ هزار روستایی
نیز در ۱۵۰ روستای دشت ارومیه زندگی می کردند. اولیای چلپی شهر را «فوق العاده باشکوه» توصیف می کند و فهرستی از مکان های مقدس، مکتب ها، مدارس، کافه ها و نرخ قیمت ها ارائه می دهد. در سده ۱۸ میلادی که سرنوشت ارومیه به سرنوشت افشارهای مستقر در دشت ارومیه گره خورده بود، رئیسشان به عنوان بیگلربیگی نائل آمد. روئسای آنان به طور مکرر با همسایگانشان می جنگیدند و حتی گاهی به شرق دریاچه ارومیه نیز لشکرکشی می کردند. عثمانی ها طی نبرد ۱۷۲۴م کردهای حکاری را برای دفع افشارها —که آذوقه ارتش ایران را تأمین می کردند— به خدمت گرفتند. وقتی ترک ها در سال ۱۷۲۵م به زمامداری این سرزمین رسیدند، حکومت موروثی طایفه قاسملو افشار را بر ارومیه -با عنوان خانات ارومیه- به رسمیت شناختند. نادر مراغه، مهاباد و دیمدم را در سال ۱۷۲۹م از ترک ها بازپس گرفت ولی حکیم اوغلو پاشا علی و رستم پس از یک ماه مقاومت مذبوحانه در سال ۱۷۳۱ ارومیه را اشغال کردند. ارومیه به رئیس ایل بنیانشین حکاری واگذار شد. تنها پس از قرارداد ۱۷۳۶م بود که ترک ها از آذربایجان بیرون رفتند. پس از انقراض افشاریان در ۱۱۶۱ق/۱۷۴۸م، آزادخان یکی از فرماندهان ارتش نادر، فرزند یکی از روئسای
افغان ابتدا به شهرزور رفته و از کشمکش میان افشاریان کمال استفاده را کرده و ارومیه را تصرف کرد. او ارومیه را با رضایت فتح علی خان گرفت. ارومیه به پایتخت امیرنشین زودگذر آزاد تبدیل شد. نام کوه اوغان داغی در شمال ارومیه به نظر می آید که از اسم این حاکم افغان به یادگار مانده است. محمدحسن خان قاجار در سال ۱۱۶۹ق/۱۷۵۵–۶م آزاد را در گیلان شکست داده و ارومیه را تصرف کرد. فتح علی خان افشار به محمد حسن خان پیوست. با مرگ او علی خان افشار دوباره به صحنه برگشت و از ارومیه، مراغه و تبریز را تصرف کرد. کریم خان زند ارومیه را در زمستان ۱۱۷۳ق/۱۱۷۳م محاصره کرد. ارومیه پس از محاصره چند ماهه گرفته شد. تا سال بعد آذربایجان جزئی از قلمرو کریم خان شد. پس از پایان سلسله زندیه، افشارهای ارومیه به همراه شقاقی های سراب و دنبلی های خوی، ائتلافی علیه قاجاریان تشکیل دادند ولی موفقیتی حاصل نکردند. فتحعلی شاه قاجار به محمد علی خان اجازه داد که تا هنگام مرگ بر حکومت ارومیه قرار داشته باشد. او با خواهر حسین قلی خان افشار ازدواج کرد. پسرانش نخستین حاکمان ارومیه بودند که از طرف حکومت مرکزی منصوب می شدند. سربازان روس طی جنگ ایران و روسیه، در سال
۱۸۲۸م ارومیه را چند ماه اشغال کردند. در نبود حاکم شهر -شاهزاده ملک میرزا قاسم- بیگلربیگی نجف قلی خان افشار بر ارومیه حکم می راند. شیخ عبیدالله از اهالی شمدینان در سال ۱۸۸۰م به آذربایجان حمله کرد. کردها ارومیه را محاصره کردند و تا مرز تسلیم شدن شهر پیش رفتند که خان ماکو سررسید و شهر را نجات داد. دوره معاصر. پس از درماندگی روسیه به دلیل شکست های پی درپی در جبهه شرق دور، عثمانی در اوت ۱۹۰۶ منطقه ارومیه -به جز شهر ارومیه- را به بهانه اختلافات مرزی -چون که هیچگاه مرز ایران و عثمانی مشخص نبود- اشغال کرد. سربازان عثمانی با شروع جنگ بالکان به آنجا فراخوانده شدند. پس از درگیری های تبریز، در دسامبر ۱۹۱۱م سربازان روس، ارومیه را اشغال کردند. اداره شهر بدست آشوریان. از دهه ۳۰ سده نوزده میلادی تا جنگ جهانی اول، ارومیه به پایتخت معنوی آشوریان تبدیل شده بود. در طی جنگ جهانی اول ارومیه چندین نوبت دست به دست گشت. پس از فروپاشی ارتش روسیه در سال ۱۹۱۷م، مسئولیت حقیقی اداره امور در شهر به دست شورای مسیحیان آشوری (موتاوا) سپرده شد. پس از یک سلسله رویدادهای پی درپی غم انگیز و وقایع خونینی چون کشتار مسلمانان ارومیه به دست مسیحیان در
۲۲ فوریه ۱۹۱۸، ترور مطران مارشیمون به دست کردهای طرفدار سمکو در ۲۲ فوریه، رسیدن ۲۰ هزار ارمنی پناهجو از وان، جنگ های بین آشوری ها و ترک ها در نتیجه همهٔ جمعیت آشوریان در جلگه ارومیه جمع شدند. این جمعیت ۵۰ تا ۷۰ هزار نفری از آشوریان به سوی جنوب حرکت کردند تا تحت الحمایه بریتانیا قرار گیرند. این مهاجرت دسته جمعی به همراه زنان، کودکان و رمه ها از طریق صائین قلعه و همدان، در میان نبرد با ترک ها و کردها صورت گرفت. پناهجویان در بعقوبه -در نزدیکی شمال بغداد - اسکان یافتند. پس از رفتن آشوریان، سونتاگ، عالی جناب اسقف کاتولیک و اچ فلاومر، مبلغ باپتیست در آگوست ۱۹۱۸م در ارومیه به قتل رسیدند. شورش سمکو. اسماعیل سیمیتقو شکاک در سال ۱۲۹۹ش به کمک ارشدالملک شهر ارومیه را گرفت. پس از رسیدن نیروهای ارتش در سال ۱۳۰۱ش سمکو متواری شد و مدتی بعد کار او پایان گرفت. پس از ویرانی و خالی از سکنه شدن شهر، ناراحتی بر ارومیه حکمفرما شد. رفته رفته حکومت مرکزی در تهران توانست قدرت حاکمیتی خود را در غرب دریاچه ارومیه بدست آورد. ارومیه مابین حکومت خودمختار آذربایجان و جمهوری مهاباد. مناطق غربی شهرستان های ارومیه، نقده و سلماس به دلیل داشتن