Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
جام باشگاه های اروپا ۶۶–۱۹۶۵ یازدهمین فصل رقابت های موسوم به جام باشگاه های اروپا بود. در این فصل تیم رئال مادرید با پیروزی ۲–۱ برابر پارتیزان بلگراد در بازی پایانی قهرمان شد. برای ششمین بار قهرمان شد. بازی پایانی در ورزشگاه کینگ بودوئن در شهر بروکسل در تاریخ ۱۱ مه ۱۹۶۶ برگزار شد. دور انتخابی. Note: Starting in the 1964/65 tournament, only the title holder, اینتر میلان، joined directly in the مرحلهٔ یک هشتم نهایی. دور برگشت. "رئال مادرید در مجموع ۶–۲ به برتری رسید." "کیلمارناک در مجموع ۱–۰ به برتری رسید." "اندرلشت در مجموع ۵–۱ به برتری رسید." "دری سیتی در مجموع ۸–۶ به برتری رسید." "پاناتینایکوس در مجموع ۴–۲ به برتری رسید." "فرنس واروش در مجموع ۱۳–۲ به برتری رسید." "دینامو بخارست در مجموع ۷–۲ به برتری رسید." "منچستر یونایتد در مجموع ۹–۲ به برتری رسید." "Vorwärts Berlin در مجموع ۳–۱ به برتری رسید." "بنفیکا در مجموع ۱۸–۰ به برتری رسید." "لفسکی صوفیه در مجموع ۷–۲ به برتری رسید." "اسپارتا پراگ در مجموع ۴–۰ به برتری رسید." "گورنیک زابژه در مجموع ۵–۲ به برتری رسید." "وردر برمن در مجموع ۱۰–۰ به برتری رسید." "پارتیزان
در مجموع ۴–۲ به برتری رسید." مرحلهٔ یک هشتم نهایی. دور برگشت. "اندرلشت در مجموع ۹–۰ به برتری رسید." "رئال مادرید در مجموع ۷–۳ به برتری رسید." "اینتر میلان در مجموع ۳–۲ به برتری رسید." "فرنس واروش در مجموع ۳–۱ به برتری رسید." "اسپارتا پراگ در مجموع ۵–۱ به برتری رسید." "پارتیزان در مجموع ۳–۱ به برتری رسید." "منچستر یونایتد در مجموع ۵–۱ به برتری رسید." "بنفیکا در مجموع ۵–۴ به برتری رسید." مرحلهٔ یک چهارم نهایی. دور برگشت. "رئال مادرید در مجموع ۴–۳ به برتری رسید." "اینتر میلان در مجموع ۵–۱ به برتری رسید." "Partizan won 6–4 در مجموع به برتری رسید." "منچستر یونایتد در مجموع ۸–۳ به برتری رسید." نیمه نهایی. دور برگشت. "رئال مادرید در مجموع ۲–۱ به برتری رسید." "پارتیزان در مجموع ۲–۱ به برتری رسید." بهترین گلزنان. The top scorers from the 1965–66 European Cup (including preliminary round) are as follows:
جام باشگاه های اروپا ۶۷–۱۹۶۶ دوازدهمین فصل رقابت های موسوم به جام باشگاه های اروپا بود. در این فصل تیم سلتیک با پیروزی ۲–۱ برابر اینتر میلان در بازی پایانی برای نخستین بار قهرمان شد. بازی پایانی در ورزشگاه ملی لیسبون در شهر لیسبون در تاریخ ۲۵ مه ۱۹۶۷ برگزار شد. پیش مقدماتی. دور رفت. "زسکا صوفیه در مجموع ۶–۱ به برتری رسید. " "Vorwärts Berlin در مجموع ۱۲–۱ به برتری رسید. " دور انتخابی. 1 لیورپول beat Petrolul Ploieşti 2–0 in a بازی پلی آف to proceed to the Second Round. 2 گورنیک زابژه beat Vorwärts Berlin 3–1 in a بازی پلی آف to proceed to the Second Round دور برگشت. "باشگاه فوتبال اتلتیکو مادرید|اتلتیکو مادرید ۵–۱ در مجموع به برتری رسید. " "Vojvodina در مجموع ۱–۰ به برتری رسید. " "نانت در مجموع ۸–۴ به برتری رسید. " "سلتیک در مجموع ۵–۰ به برتری رسید. " "آژاکس در مجموع ۴–۱ به برتری رسید. " "لیورپول ۳–۳ Petrolul Ploieşti در مجموع به برتری رسید. " "لیورپول در بازی پلی آف به برتری رسید. " "Dukla Prague در مجموع ۶–۰ به برتری رسید. " "اندرلشت در مجموع ۱۲–۱ به برتری رسید. " "اینتر میلان در مجموع ۱–۰ به برتری رسید. " "
واشاش در مجموع ۷–۰ به برتری رسید. " "مونیخ ۱۸۶۰ در مجموع ۱۰–۱ به برتری رسید. " "Linfield در مجموع ۹–۴ به برتری رسید. " "زسکا صوفیه در مجموع ۳–۲ به برتری رسید. " "گورنیک زابژه و Vorwärts Berlin به تساوی ۳–۳ رسیدند. " "گورنیک زابژه|گورنیک زابژه در بازی پلی اف به برتری رسید. " مرحلهٔ یک هشتم نهایی. دور برگشت. "اتلتیکو مادرید ۳–۳ Vojvodina در مجموع به برتری رسید. " "Vojvodina ۳–۲ در بازی پلی آف. " "سلتیک در مجموع به برتری ۶–۲ رسید. " "آژاکس در مجموع به برتری ۷–۳ رسید. " "Dukla Prague در مجموع به برتری ۶–۲ رسید. " "اینتر میلان در مجموع به برتری ۴–۱ رسید. " "رئال مادرید در مجموع به برتری ۳–۲ رسید. " "Linfield در مجموع به برتری ۵–۲ رسید. " "CSKA Red Flag 4–3 در مجموع به برتری رسید. " مرحلهٔ یک چهارم نهایی. دور برگشت. "Celtic 2–1 در مجموع به برتری رسید. " "Dukla Prague 3–2 در مجموع به برتری رسید. " "Internazionale 3–0 در مجموع به برتری رسید. " "CSKA Red Flag 3–2 در مجموع به برتری رسید. " نیمه نهایی. 1Internazionale beat CSKA Red Flag 1–0 in a play-off match to qualify to the Final. دور برگشت. "Celtic 3–1 در مجموع به
برتری رسید. " "CSKA Red Flag 2–2 Internazionale در مجموع به برتری رسید. " بهترین گلزنان. The top scorers from the 1966–67 European Cup (excluding preliminary round) are as follows:
جام باشگاه های اروپا ۶۳–۱۹۶۲ هشتمین فصل رقابت های موسوم به جام باشگاه های اروپا بود. در این فصل تیم فوتبال میلان با شکست تیم بنفیکا در بازی پایانی با نتیجه ۲–۱ برای نخستین بار قهرمان شد. بازی پایانی در ورزشگاه ومبلی در شهر لندن در تاریخ ۲۲ مه ۱۹۶۳ برگزار شد. دور انتخابی. 1 باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد beat سروت ۱۸۹۰ ۳–۱ in a play–off to qualify for the first round. یادداشت: بنفیکا, و استاد رنس received byes. دور برگشت. "میلان ۱۴–۰ در مجموع به برتری رسید. " "ایپسویچ ۱۴–۱ در مجموع به برتری رسید. " "گالاتاسرای در مجموع ۴–۱ به برتری رسید. " "Polonia Bytom 6–2 در مجموع به برتری رسید. " "زسکا صوفیه در مجموع ۶–۲ به برتری رسید. " "اندرلشت در مجموع ۴–۳ به برتری رسید. " "اسپورتینگ در مجموع ۷–۱ به برتری رسید. " "داندی ۸–۵ در مجموع به برتری رسید. " "Servette 4–4 باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد در مجموع به برتری رسید. " "باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد 3–1 in play-off match. " "واشاش در مجموع ۱۱–۱ به برتری رسید. " "آستریا وین در مجموع ۷–۳ به برتری رسید. " "دوکلا پراگ در مجموع ۴–۰ به برتری رسید. " "Esbjerg در مجموع ۲–۱ به برت
ری رسید. " "نورکوپینگ ۳–۱ در مجموع به برتری رسید. " مرحلهٔ یک هشتم نهایی. 1 باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد beat واشاش 1–0 in a پلی آف to qualify for the quarter-finals. دور برگشت. "میلان ۴–۲ در مجموع به برتری رسید. " "گالاتاسرای در مجموع ۴–۲ به برتری رسید. " "اندرلشت در مجموع 4–2 به برتری رسید. " "داندی ۴–۲ در مجموع به برتری رسید. " "باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد 3–3 Vasas در مجموع به برتری رسید. " "فاینورد ۱–۰ در بازی پلی آف به برتری رسید. " "استاد رنس در مجموع ۷–۳ به برتری رسید. " "دوکلا پراگ در مجموع ۵–۰ به برتری رسید. " "بنفیکا در مجموع ۶–۲ به برتری رسید. " مرحلهٔ یک چهارم نهایی. دور برگشت. "میلان در مجموع ۸–۱ به برتری رسید. " "داندی در مجموع ۶–۲ به برتری رسید. " "باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد ۲–۱ در مجموع به برتری رسید. " "بنفیکا در مجموع ۲–۱ به برتری رسید. " نیمه نهایی. دور برگشت. "میلان در مجموع ۵–۲ به برتری رسید. " "بنفیکا در مجموع ۳–۱ به برتری رسید. "
سباستین ژاک هِنری وَن دِ گور در تلفظ دیگر بس فَن دِ گور با نام مستعار باس (زاده ۴ سپتامبر ۱۹۷۱ در برابانت شمالی) بازیکن سابق تیم ملی والیبال هلند است. سباستین از بازیکن های دوران طلایی والیبال هلند به شمار می رود. او به همراه تیم ملی هلند به مدال طلا المپیک ۱۹۹۶ رسید. دگور در المپیک سال های ۱۹۹۶ و ۲۰۰۰ به عنوان با ارزش ترین بازیکن این رقابت ها انتخاب شد، هانری ون د گور در این بخش با به دست آوردن دو عنوان باارزش ترین بازیکن در المپیک رکوردار است. ون دگور در سال های اخیر دچار دیابت شد و بنیادی را به نام بس ون دگور برای درمان مبتلایان به دیابت احداث نمود. منابع. رود. او به
سمز کلاب شرکت عمده فروشی آمریکایی است، که از شرکت های تابعه وال مارت (بزرگترین شرکت جهان در سال ۲۰۱۳) محسوب می شود. سمز کلاب فعالیت خود را از سال ۱۹۸۳ در بنتون ویلی، آرکانزاس آغاز کرد و نام آن نیز از سام والتون؛ بنیانگذار فروشگاه های وال مارت گرفته شده است. این شرکت هم اکنون با ۶۱۲ شعبه در ایالات متحده و ۲۵ شعبه بین المللی، پس از کاستکو، دومین عمده فروشی ایالات متحده به شمار می آید، همچنین از سال ۲۰۰۸ نیز به عنوان هشتمین شرکت خرده فروشی آمریکا شناخته می شود.
متغیرهای محیطی مجموعه ای از مقادیر نام گذاری شده هستند که می توانند نحوه رفتار کردن فرایندهای در حال اجرا را تغییر داده و بر روی آنها اثر بگذارند. متغیرهای محیطی، از فرایند والد به فرایندهای فرزند به ارث می رسند. این متغیرها بخشی از محیط عملیاتی هستند که فرایند در آن اجرا می شود. به عنوان مثال، یک فرایند در حال اجرا می تواند مقدار متغیر TEMP را بخواند تا محل مناسبی برای ذخیره کردن فایل های موقت خود پیدا کند؛ یا همینطور می تواند با خواندن متغیرهای HOME و USERPROFILE، ساختار دایرکتوری که متعلق به کاربر صاحب فرایند است را پیدا کند. این متغیرها در شکل مدرن خود در سال ۱۹۷۹ و در نسخه ۷ یونیکس معرفی شدند و از آن موقع تا کنون در تمامی نسخه های یونیکس از لینوکس تا مک اواس ده بکار گرفته شده اند.
گوست اسکریپت یک مجموعه نرم افزاری است که مبتنی بر مفسری برای زبان های توصیف صفحه پست اسکریپت و پی دی اف شرکت ادوبی است. هدف اصلی این پروژه رندر کردن و شظرنجی کردن این نوع صفحات و تبدیل آنها به یکدیگر است. این پروژه در سال ۱۹۸۶ توسط ال پیتر دوش برای پروژه گنو نوشته شد و تحت پروانه جی پی ال منتشر شد. بعدها دوش شرکت Aladdin Enterprises را به منظور ارائه کردن گوست اسکریپت تحت یک پروانه انحصاری ایجاد کرد. در حال حاضر گوست اسکریپت در اختیار شرکت Artifex Software قرار دارد و توسط کارمندان این شرکت و همین طور جامعه کاربری جهانی آن توسعه و نگهداری داده می شود. نسخه فعلی این برنامه تحت پروانه جی پی ال در دسترس است، اما با پرداخت مبلغی پول می توان از آن در پروژه های تجاری هم استفاده کرد. گوست ویو یک رابط گرافیکی برای این برنامه است.
شکل گیری سوئد مدرن از اتحاد کالمار در ۱۳۹۷ آغاز شد و تا زمان شاه گوستاف اول سوئد که کشور را در سده ۱۶ متحد نمود ادامه یافت. در سده ۱۷ سوئد سرزمین های خود را گسترش داد؛ و امپراتوری سوئد را به وجود آورد. بسیاری از این سرزمین های فتح شده به ناچار در طول سده ۱۸ پس داده شدند. در اوایل سده ۱۹ فنلاند و مناطق باقی مانده در خارج از شبه جزیره اسکاندیناوی از دست رفتند. پس از آخرین جنگ در سال ۱۸۱۴، سوئد به یک اتحاد شخصی با نروژ وارد شد که تا سال ۱۹۰۵ به ادامه داشت. از سال ۱۸۱۴، سوئد در صلح بوده و در زمان صلح سیاست خارجی غیرمتعهد و در زمان جنگ سیاست بی طرفی در پیش گرفت. پیش از تاریخ: ۹۰۰۰ پیش از میلاد تا ۸۰۰ پس از میلاد. سوئد، مانند کشور همجوارش نروژ، دارای سنگ نگاره های بسیاری در سراسر کشور است، بیشترین تمرکز این سنگ نگاره ها در استان بوهوسلان، اطراف گملبی و وستویک در شهرهای شمالی کالمار می باشد. نخستین سنگ نگاره ها با قدمتی بیش از ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد، در استان یمتلاند یافت می شوند. آن ها حیوانات وحشی مانند گوزن، خرس و فک را به تصویر کشیده اند. دوره ۲۳۰۰–۵۰۰ پیش از میلاد دوره فشرده ای از کنده کاری روی سنگ بوده با نقش ه
ایی با موضوع کشاورزی، جنگ، کشتی، حیوانات اهلی، و غیره. آغاز تاریخ سوئد: ۸۰۰–۱۵۰۰. " جستار اصلی: تاریخ سوئد (۸۰۰-۱۵۰۰) " برای قرن ها، سوئدی ها به بازرگانانی مشهور بودند که داد و ستدی گسترده دارند. در طول سده های ۱۱ و ۱۲ سوئد رفته رفته یک پادشاهی مسیحی یکپارچه گردید که بعدها شامل فنلاند نیز شد. تا سال ۱۰۶۰ پادشاهان اوپسالا به جز بر بخش هایی از کرانه جنوبی و باختری، که تا سده ۱۷ تحت حکومت دانمارک بود، بر بیشتر بخش های سوئد امروزی حکومت می کردند. پس از یک سده جنگ های داخلی خانواده سلطنتی جدیدی پدید آمد که پادشاهی را به سود اشراف و نجبا تقویت کرده و به آن ها امتیازاتی مانند معافیت از مالیات در ازای خدمت نظامی دادند، فنلاند گرفته شد. سوئد هرگز به حال یک سیستم فئودالی توسعه یافته در نیامد، و دهقانانش هیچگاه در حد رعیت تنزل نیافتند. وایکینگ ها از سوئد به روسیه سفر کردند. سرزمین روسیه بزرگ بود و رودخانه های قابل کشتیرانی فراوان آن چشم انداز خوبی برای داد و ستد و البته گاهگاهی چپاول، ارائه می داد. در طول سده نهم میلادی، شهرک های اسکاندیناوی بزرگی در خاور دریای بالتیک ساخته شدند. گذار از بت پرستی نورس به مسیحیت روندی پی
چیده، آهسته و گاه خشونت آمیز بود (معبد اوپسالا را ببینید). به سبب تماس اسکاندیناوی ها با ساکسون ها در دانلا (Danelaw) انگلستان نخستین منبع اصلی نفوذ دینی بود. راهبان مبلغ ایرلندی نیز در این میان نقش داشتند. به رغم تلاش آنسگار (Ansgar)، نفوذ آلمان در آغاز کمتر آشکار بود اما کم کم، به ویژه پس از گرفته شدن انگلستان توسط نورمن ها، به عنوان نیروی مذهبی غالب در منطقه پدیدارشد. با وجود روابط نزدیک بین سوئد و اشراف روسیه (نگاه کنید به روس)، هیچ مدرکی از تأثیر ارتدوکس، احتمالاً به خاطر مشکل زبان، وجود ندارد. حدود سال ۱۰۰۰ میلادی، نخستین پادشاه به حاکمیت شناخته شده در سویلاند و گوتالاند، اولاف اسکوتکنونگ بود، اما دربارهٔ پادشاهانی که دوره سلطنت شان مشخص نیست تاریخ مبهم است. در سده ۱۲، سوئد هنوز هم درگیر کشمکش بین خانواده های اریک و اسورکر بود، که با ازدواج یک خانوادهٔ سوم با خانوادهٔ اریک و بر تخت نشستن خاندان فلکونگ به پایان رسید. این سلسله به رفته رفته سوئد پیش از پیمان کالمار را به یک دولت قوی تبدیل کرد، و پادشاه مگنوس چهارم به نروژ و نیز اسکونه فرمانروایی می کرد. پس از طاعون سیاه این اتحاد به شدت ضعیف شد و دانمارک
اسکونه را گرفت. در آغاز سده های میانه (قرون وسطی) دولت سوئد گسترش یافته و نورلاند و فنلاند را در کنترل خود درآورد. اینکه چگونه این اتفاق روی داده است، روشن نیست. در برخی از منابع از جنگ های صلیبی شمالی برای مسیحی کردن فنلاندی ها نام برده شده ولی این منابع غیرتاریخی هستند. آنچه روشن است این است که این گسترش، تنش با روسیه را برانگیخت، تنشی که به درازای تاریخ سوئد ادامه یافت. پس از مرگ سیاه و درگیری های داخلی در سوئد، مارگارت یکم ملکه دانمارک با تصویب اشراف سوئد، کشورهای شمال اروپا را با اتحاد کالمار در ۱۳۹۷ متحد کرد. تنش مستمر در داخل کشورهای درون اتحادیه کم کم به درگیری بین سوئدی ها و دانمارکی ها در سده ۱۵ انجامید. رقابت بین دانمارک و سوئد دست آورد فروپاشی نهایی این اتحاد در سال های نخست سده ۱۶ بود. سوئد مدرن: ۱۵۲۳. " جستار اصلی: تاریخ سوئد (۱۵۲۳–۱۶۱۱) " در سده شانزدهم، گوستاف واسا برای سوئدی مستقل مبارزه کرد، تلاش برای بازسازی اتحاد کالمار را از بین برد و یک سوئد مدرن را پایه گذاری کرد. وی در همان هنگام از پاپ و کلیسای رم گسست و کلیسا را اصلاح و بهسازی کرد. فروپاشی نهایی اتحاد کالمار در آغاز سده ۱۶ رقابتی دیر
پا بین نروژ و دانمارک از یک سو و سوئد (شامل فنلاند) از سوی دیگر به ارمغان آورد. اسقف های کاتولیک از کریستیان دوم پادشاه دانمارک پشتیبانی کرده بودند، اما گوستاف واسا (۱۴۹۰–۱۵۶۰) او را سرنگون کرد و سوئد (و فنلاند) مستقل شد. گوستاف از اصلاحات پروتستانی برای مهار قدرت کلیسا استفاده کرد و با نام گوستاف یکم در سال ۱۵۲۳ پادشاه سوئد شد. وی در ۱۵۲۷ پارلمان ایالت ها (شامل اشراف، روحانیون، شهروندان و دهقانان) را متقاعد کرد تا زمین های کلیسا را که شامل ۲۱ درصد از زمین های کشاورزی می شد، مصادره کنند. گوستاف از اصلاح طلبان لوتری پشتیبانی کرد و مردان خود را به عنوان اسقف گمارد و اشراف مخالفت را با سیاست های دینی و تلاش های تمرکزگرایی اش سرکوب کرد. در سال های ۱۵۳۸ و ۱۵۵۸ اصلاحات مالیاتی صورت گرفت که به موجب آن مالیات های پیچیده کشاورزان مستقل، ساده و قانون مند شدند و ارزیابی مالیاتی کشتزارها بر پایهٔ توانایی پرداخت تنظیم شد. درآمدهای مالیاتی تاج و تخت افزایش یافت، اما مهم تر از آن سیستم جدید عادلانه تر و قابل قبول تر شد. جنگ با لویبک در سال ۱۵۳۵ اخراج بازرگانان هانزا را که تا آن زمان داد و ستد خارجی را در انحصار داشتند، در پ
ی داشت. با تصدی بازرگانان سوئدی قدرت اقتصادی سوئد به سرعت شکوفا شد و تا سال ۱۵۴۴ گوستاف دارای ۶۰٪ از زمین های کشاورزی تمام سوئد شد. سوئد دارای اولین ارتش مدرن در اروپا شد که با سیستم مالیاتی پیچیده و دیوان سالاری دولتی پشتیبانی می شد. گوستاف پادشاهی سوئد را در دودمان واسا موروثی اعلام کرد. او بر سوئد (۱۵۲۳–۱۶۵۴) و بر لهستان (۱۵۸۷–۱۶۶۸) فرمانروایی کرد. آغاز دوران مدرن. " جستار اصلی: تاریخ سوئد (۱۶۱۱-۱۶۴۸) " در طول سده ۱۷ سوئد- فنلاند (با داشتن جمعیتی کمی بیش از ۱ میلیون نفر) پس از پیروزی در جنگ در برابر دانمارک، روسیه و لهستان، به عنوان یک قدرت بزرگ، کنترل مستقیم منطقه بالتیک را که منبع اصلی دانه، آهن، مس، چوب، قیر، کنف و خز برای اروپا بود، در دست گرفت. هنگامیکه در جنگ لیوونی تصمیم گرفته شد تا استونی از سوئد تبعیت کند، سوئد نخستین جای پا را در خارج از قلمرو استان های سنتی اش در سال ۱۵۶۱ بدست آورد. در سال ۱۵۹۰ سوئد می بایست اینگریا و ککسهولم را به روسیه واگذار کند و زیگیسموند سوم واسا کوشید تا استونی سوئد را در دوک نشین لیوونی بگنجاند، قلمرو سوئد کم کم در خاور منطقه بالتیک رو به گسترش نهاد. در سری جنگ های لهستا
ن- سوئد (۱۶۰۰–۱۶۲۹) و در جنگ اینگریا بین روسیه و سوئد، گوستاف آدولف، اینگریا و ککسهولم (در پیمان استولبوو۱۶۱۷) و نیز لیوونی سوئد (در پیمان آلتمارک، ۱۶۲۹) را باز پس گرفت. در جنگ سی ساله شمال سوئد نقشی تعیین کننده در توازن سیاسی و مذهبی قدرت داشت. از نبرد اشترالسوند (۱۶۲۸) و پیمان استتین در پومرانیا (۱۶۳۰)، ارتش سوئد به سوی جنوب امپراتوری مقدس روم پیشروی کرد. در جنگ تورستنون دانمارک و نروژ را از استونی دانمارک، یامتلاند، گوتلاند، هالاند، هاریه دالن، ایدر و سارنا محروم کرد و از پیمان سوند نیز معاف شد ونسبت به برمن- وردن ادعای مالکیت نمود. همه این ها در پیمان برومسبرو (۱۶۴۵) گنجانده شد. در سال ۱۶۴۸ سوئد قدرتی تضمینی برای صلح وستفالیا بود، صلحی که جنگ سی ساله را پایان داد و بیشتر بخش های برمن- وردن، پومرانیای سوئد و ویسمار را برای سوئد به ارمغان آورد. از سال ۱۶۳۸ سوئد دارای یک مستعمره در امتداد رودخانه دلاور در آمریکای شمالی به نام سوئد جدید بود. سوئد به عنوان یک قدرت بزرگ ۱۶۴۸–۱۷۲۱. " جستار اصلی: امپراتوری سوئد " جایگاه سوئد به عنوان یک قدرت بزرگ بدون چالش باقی نماند. پس از جنگ شمالی دوم، در پیمان روسکیلد (۱۶۵۸)
توانست کرانهٔ خاوری سوند را در کنترل داشته باشد، و در پیمان اولیوا (۱۶۶۰) قلمرو جنوب خاوری اش توسط قدرت های بزرگ اروپایی به رسمیت شناخته شد ولی از گسترش بیشتر در کرانهٔ جنوبی دریای بالتیک منع شد. سوئدی که از جنگ اسکونه تلفات ناچیزی داشت تا حد زیادی مرهون فرانسه بود که دشمنان سوئد را مجبور به پذیرش پیمان های فونتن بلو (۱۶۷۹) و سن ژرمن (۱۶۷۹) نمود. دورهٔ صلحی که در پی آمد به کارل دهم اجازه داد تا اصلاحات انجام داده و در قلمرو ثبات ایجاد کند. او درآمد تاج و تخت را با احیای بزرگ (۱۶۸۰) تثبیت کرد. وی در امور مالی، تجارت، دریایی و زمین تسلیحات داخلی، روند دادگستری، کلیسا و آموزش و پرورش نیز دگرگونی ایجاد کرد. جنگ بزرگ شمالی. در سال ۱۷۰۰ روسیه، ساکسونی، لهستان، دانمارک و نروژ با هم متحد شده و به امپراتوری سوئد حمله کردند. شاه جوان سوئد کارل دوازدهم (۱۷۱۸–۱۶۸۲) در سال های نخست جنگ بزرگ شمالی به پیروزی هایی دست یافت که از همه چشمگیرتر پیروزی بر روسیه در نبرد ناروا(Narva) و برنامه جنگی اش برای یورش به مسکو و واداشتن روس ها به صلح بود. روس ها در نبرد پولتلوا (Poltava) در ژوئن ۱۷۰۹ به پیروزی رسیدند و بخش بزرگی از ارتش خس
ته سوئد را اسیر کردند. کارل دوازدهم و باقیماندهٔ ارتشش از سوئد دور شده و به قلمرو عثمانی در جنوب گریختند، جایی که او سه سال در آن به سر برد و از رفتن خودداری کرد تا زمانی که میزبانش پذیرفت که به او در جنگ با تزار روس، پتر اول بپیوندد. وی برای وادار کردن دولت سرسخت عثمانی به پیروی از سیاستش، از اردوگاهش در قسطنطنیه یک شبکه قدرتمند سیاسی تأسیس کرد که حتی مادر سلطان نیز به آن پیوسته بود. پافشاری کارل کارگر بود و نیروهای عثمانی ارزیابی ارتش پتر را آغاز کردند. با این حال، ناکامی ترک ها در به دست آوردن پیروزی های بیشتر خشم کارل را برانگیخت و از آن پس رابطه اش با دولت عثمانی تیره شد. هم زمان رفتار سربازانش بدتر شد. در مولداوی سربازان سوئدی اقدام به ویرانی، دزدی، تجاوز و قتل کردند که ناشی از نبود نظم بود و این وضعیت برای مردم محلی غیرقابل تحمل شد. در همین حال دوباره در شمال، سوئد توسط دشمنانش مورد تاخت و تاز قرار گرفت. کارل در سال ۱۷۱۴ به خانه بازگشت، زمانی که برای بازگرداندن امپراتوری از دست رفته و میهن فقیرش دیر شده بود. او در سال ۱۷۱۸ در گذشت. در پیمان های صلحی که در پی آمد، نیروهای متفقین که پروس و انگلستان و هان
وفر نیز به آن ها پیوسته بودند، به امپراتوری سوئد به عنوان یک قدرت بزرگ پایان دادند و روسیه بر شمال مسلط شد. پارلمان خسته از جنگ به خواست قدرت های جدید گردن نهاد و قدرت پادشاه را تا اندازهٔ یک پادشاه مشروطه کم کرد و قدرت در دست یک دولت غیرنظامی قرار گرفت که پارلمان کنترلش می کرد. «عصر آزادی» آغاز شد و اقتصاد با تکیه بر صادرات آهن و چوب به بریتانیا بازسازی شد. دوران فرمانروایی کارل بحث برانگیز است؛ تاریخ نویسان سردرگم اند که چرا این نابغهٔ نظامی زیاده خواهی کرد و سوئد را ناتوان گردانید. اگر چه بیشتر تاریخ نویسان اول سدهٔ ۱۹ تمایل به پیروی از راهنمایی های ولتر در ستایش پادشاه جنگجو داشتند، دیگران او را به عنوان یک متعصب، قلدر، و جنگ طلب و خونخوار مورد انتقاد قرارداده اند. دیدگاهی میانه، فرمانروایی نظامی نشان می دهد که بسیار تواناست و ویژگی ناسزاگویی بارها به خوبی به او کمک کرده اما در پیگیری ماجراجویی های خارجی پایگاه خود در سوئد را نادیده گرفته است. حزبی از اشراف، که خود را «کلاه» می نامیدند، با یادآوری قدرت از دست رفتهٔ سوئد که رؤیای انتقام روسیه را داشتند بر کشور از سال ۱۷۳۹ تا ۱۷۶۵ حکومت کرد. آن ها در سال ها
ی ۱۷۴۱، ۱۷۵۷، ۱۷۸۸ و ۱۸۰۹، درگیر جنگ شدند که نتایج کم و بیش فاجعه باری داشت چون پس از هر شکست سوئد، نفوذ روسیه گسترش یافت. عصر روشنگری. سوئد به فرهنگ روشنگری در هنر، معماری، دانش و آموزش پیوست. قانون جدیدی در ۱۷۶۶ برای نخستین بار پایهٔ آزادی مطبوعات را بنا نهاد که یک گام قابل توجه به سوی آزادی باورهای سیاسی بود. فرهنگستان علوم در سال ۱۷۳۹ و فرهنگستان ادبیات، تاریخ و آثار باستانی در سال ۱۷۵۳ تأسیس شدند. رهبر برجسته فرهنگی کارل لینه (۱۷۰۷–۱۷۷۸) بود که کارهایش در زیست شناسی و مردم نگاری تأثیر بزرگی بر دانش اروپایی گذاشت. پس از نیم سده، سلطه پارلمان بسر آمد. شاه گوستاف سوم (۱۷۴۶–۱۷۹۲) در سال ۱۷۷۱ به تخت نشست، و در سال ۱۷۷۲ با پشتیبانی فرانسوی ها و با یک کودتا، به عنوان یک «مستبد روشنفکر» آغاز به حکومت کرد. دورهٔ آزادی و حزب های سیاسی برآشفته و تندخو پایان یافت. او که باهوش و فرهیخته بود، حامی هنر و موسیقی شد. با قوانین او بوروکراسی اصلاح و ارزش پول رایج بهتر شد، داد و ستد گسترش یافت و توان دفاعی کشور پیشرفت کرد. جمعیت به ۲ میلیون نفر رسیده بود و کشور کامیاب بود، اگر چه اعتیاد به الکل شایع و یک مشکل اجتماعی رو به
رشد بود. هنگامی که گوستاف در جنگ با روسیه ضعیف عمل کرد، اشراف که از تلاش او به سود کشاورزان روستایی در محدود کردن حقوق ویژهٔ آن ها خشمگین بودند، با توطئه ای او را ترور کردند. پادشاهی مطلقه ادامه یافت تا اینکه شکست در جنگ های ناپلئون، سوئد را مجبور کرد که در سال ۱۸۰۹ فنلاند را به روسیه به واگذار کند. مستعمره ها و برده داری. سوئد تجربهٔ کمی در مستعمره های دوردست داشت که می توان از سوئد نو در آمریکا درسال های ۱۶۴۰ نام برد. سوئد جزیره کوچک سن بارتلمی را از فرانسه در سال ۱۷۸۴ خرید، و سپس آن را در سال ۱۸۷۸ دوباره به فرانسه فروخت. بخشی از ساکنان جزیره برده بودند که دولت سوئد آن ها را در سال ۱۸۴۷ آزاد کرد. آغاز شهرنشینی. بین سال های ۱۵۷۰ و ۱۸۰۰ سوئد در دو دوره توسعه شهری داشت، یکی در سال های ۱۵۸۰تا۱۶۹۰ و دیگری میانهٔ سده ۱۸ که یک دورهٔ رکود نسبی از ۱۶۹۰ تا حدود ۱۷۲۰ این دو را از هم جدا کرد. دورهٔ نخست پویا تر بود و شامل افزایش درصد ساکنان شهر استکهلم بود که یک الگوی قابل مقایسه با افزایش جمعیت شهری در سایر شهرهای بندری و پایتختهای اروپایی بود. چند شهر کوچک جدید نیز در این دوره ساخته شد. افزایش جمعیت در شهرهای کوچک در
شمال و باختر در دوره دوم رشد شهری در حدود سال ۱۷۵۰ صورت گرفت که پیامد تغییر جهت داد و ستد سوئد از منطقه بالتیک به اقیانوس اطلس شمالی بود. سده نوزدهم. از دست دادن فنلاند: ۱۸۰۹. فنلاند در جنگی که از فوریه ۱۸۰۸ تا سپتامبر ۱۸۰۹ به طول انجامید به روسیه واگذار شد. به عنوان یک نتیجه از توافق صلح فنلاند دوک نشین تبدیل شد که به طور رسمی توسط تزار روسیه اداره می شد ولی بخشی از روسیه نبود. اتحاد با نروژ. در سال ۱۸۱۰ یک ژنرال فرانسوی به نام ژان باپتیست برنادوت که یکی از ژنرال های رده بالای ناپلئون بود، توسط پارلمان ایالتها به عنوان شاهزاده کارل برگزیده شد. در سال ۱۸۱۳، نیروهای برنادوت به دشمنان ناپلئون پیوستند و دانمارکی ها را در برونهود شکست دادند. در پیمان کیل، دانمارک سرزمین نروژ را به پادشاه سوئد واگذار کرد. با این وجود نروژ اعلام استقلال کرد، یک قانون اساسی به تصویب رساند و پادشاهی جدید برگزید. سوئد به نروژ حمله کرد تا او را به انجام مفاد پیمان کیل مجبور نماید. این آخرین بار بود که سوئد درگیر یک جنگ می شد. پس از جنگی کوتاه، صلح بین دو کشور برقرار شد. با اینکه هردو کشور یک پادشاه داشتند نروژ کمابیش مستقل از سوئد بود
، به جز امور خارجی که در کنترل سوئد بود. هنگامی که سوئدی ها اجازه ندادند که نروژ دیپلمات های خود را داشته باشد، نروژی ها فرمانبرداری از پادشاه سوئد را نپذیرفتند (در سال۱۹۰۵) و پادشاه خود را برگزیدند. در دوران فرمانروایی کارل چهاردهم (۱۸۱۸–۱۸۴۴)، نخستین مرحله از انقلاب صنعتی به سوئد رسید. این نخستین خیزش در آهنگریها، کارگاهای کوچک نساجی و کارخانه های چوب بری روستایی پایه ریزی شد. پیدایش مطبوعات مخالف، لغو انحصارات صنفی در تولید و داد و ستد به منظور حمایت از شرکت های آزاد، زمینه سازی برای انتخابات و اصلاحات مالیاتی، راه اندازی یک خدمت نظامی ملی، و افزایش شمار رای دهندگان به سه حزب اجتماعی اصلی حزب دموکرات، حزب لیبرال و حزب میانه رو (محافظه کار)، از مشخصه های سده ۱۹هستند. مدرنیزه شدن سوئد. بین سال های ۱۸۶۰ و ۱۹۱۰ سوئد مانند ژاپن و درست هم زمان با این کشور از یک جامعه راکد روستایی به یک جامعه صنعتی پر جنب و جوش تغییر کرد. اقتصاد کشاورزی رفته رفته از روستای اشتراکی به کشاورزی خصوصی که کارآمدتر بود تبدیل شد. نیاز کمتر به نیروی کار در کشتزارها موجب شد تا بسیاری به شهرها رفتند، و در حدود ۱ میلیون سوئدی بین سال های ۱۸
۵۰ و ۱۸۹۰ به آمریکا مهاجرت کرند. برخی از آن ها که بازگشتند از بهره وری بالاتر صنعت آمریکا سخن گفتند که این انگیزه ای شد برای حرکت سریعتر به سوی نوسازی. در سال ۱۸۷۳، سوئد و دانمارک اتحادیه پولی اسکاندیناوی را تشکیل دادند. بهداشت. حدود سال ۱۸۱۰کاهش پایدار نرخ مرگ و میر در سوئد آغاز شد. میزان مرگ و میر در این دوره برای مردان و زنان در سن کار یکسان نیست که بر می گردد به افزایش بیش از حد مرگ مردان در سال های نیمه اول این سده. پیش از سال ۱۸۰۰ میزان مرگ نوزادان و کودکان بالا می باشد. بیماری آبله مرگ کودکان بین سن یک تا چهار سال را به بالاترین میزان در سال های ۱۷۷۰ تا ۱۷۸۰ رسانید که پس از آن کم شد. از دیگر دلایل آمار بالای مرگ در این بازهٔ زمانی بیماری های مربوط به هوا، خوراک، آب است که این هم در آغاز سدهٔ ۱۹ کمتر شد. کاهش بیماری های گوناگون در این زمان محیطی بهتر برای افزایش مقاومت کودکان در برابر بیماری ها ایجاد کرد که مرگ و میر آن ها را به گونهٔ چشمگیری کاهش داد. سده بیستم. با آزادی حق رأی، سه حزب سیاسی عمده - سوسیال دموکرات، لیبرال و میانه رو در سوئد پدیدار شدند. احزاب برای گسترش حق رأی به بحث پرداختند. حزب لیبرا