Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ت اجاره بهای عقب افتاده شان تملیک کند و با دولت شوروی معامله شود. قراردادی با دولت شوروی برای تشکیل «کمپانی مختلط ایران و شوروی» بسته شد. طبق قرارداد، نیمی از سرمایه کمپانی به دولت ایران و نیم دیگر به دولت شوروی تعلق می گرفت. بخش دیگری از دارایی لیانازوفها را دولت شوری تملیک کرد. در سال ۱۲۹۹ شمسی پیش از کودتای رضاخان، قرارداد ایران و شوروی ۱۹۲۱ بین دو کشور آماده سازی شده بود و مورد توافق قرار گرفته بود. با این وجود مسئله چگونگی برقراری روابط اتحاد شوروی با ایران، همچنان مسئله مجادله برانگیزی در حکومت شوروی بود. یک آلترناتیو که لو کاراخان آن را پیشنهاد می کرد «شوروی سازی» ایران از طریق مداخله مستقیم و برکناری شاه و شکل دهی یک حکومت سوسیالیستی-ملی گرا بود. اما این اهداف رادیکال پی گرفته نشد و در عوض تلاش شد روابط با ایران از طریق تدابیر اقتصادی صلح آمیز توسعه یابد. این سیاست ها زمانی پیاده شد که رضاشاه در حال تحکیم قدرت و نفوذ خود بر ایران بود. او همواره شخصاً از دسیسه های سیاسی مسکو در هراس بود، و این نه تنها در مورد توسعه نفوذ کمونیستی بلکه در مورد امکان سو قصد او توسط مأمورین ان ک و د بود. با این حال منافع ک
شور و توسعه استان های شمالی نیازمند عادی سازی روابط بود. تا سال های ۱۹۲۳–۲۵ هر دو کشور ساختار دولتی و اداری خود را تثبیت کرده بودند و توانسته بودند جنبش های داخلی جدایی طلبانه را سرکوب کنند. در این زمان مشکلات اصلی به فضای اقتصاد منتقل شد. شرکت های مشترکی بین ایران و شوروی برای تجارت پنبه، ابریشم، و شیلات تشکیل شد. تجارت بین ایران و شوروی در این دوره برای هر دو کشور اهمیت داشت. انصاری بار دیگر در بهار ۱۳۰۶ به مسکو فرستاده شد تا برای بستن پیمان بازرگانی مذاکره کند. مأموریت او در روسیه چند ماه طول کشید. در هشتم مهر ۱۳۰۶ «عهدنامه تأمینیه و بی طرفی» را با گئورگی چیچرین وزیرخارجه و قرارداد شیلات و قرارداد گمرکی را با لو کاراخان قائم مقام وزیرخارجه روسیه امضا کرد. «عهدنامه تأمینیه و بی طرفی» دو دولت را متعهد می کرد از هر نوع فعالیت علیه یکدیگر در خاک خود جلوگیری کنند، در صورت بروز جنگ در خاک هر کدام، نسبت به دیگری بی طرف بمانند و در محاصره یا تحریم اقتصادی علیه یکدیگر شرکت نکنند. بعدها که ارتش شوروی خاک ایران را اشغال و از برپایی دولت خودمختار در آذربایجان حمایت کرد، همین عهدنامه سندی برای واداشتن شوروی به خارج ساخ
تن نیروهایش شد. قرارداد شیلات نیز در واقع تأیید قراردادی بود که پیشتر میان دو کشور برای تشکیل «کمپانی مختلط ایران و شوری» و اعطای امتیاز بهره برداری از شیلات ایران به این کمپانی بسته شده بود. در دهم خرداد ۱۳۰۷ (۳۱ مه ۱۹۲۸) فتح الله پاکروان کفیل (سرپرست) وزارت امورخارجه ایران «قرارداد عبور و مرور سکنه قوای سرحدی» را با یعقوب داودیان سفیر کبیر فوق العاده اتحاد شوروی در تهران امضا کرد که به ساکنان روستاهای واقع در حد فاصل تا ۲۵ کیلومتری مرز دو کشور از طرفین اجازه می داد «برای اقدام به ساختمان و تسطیح اراضی و غیره، تجارت، ایفای تکالیف خانوادگی، مساعدت رفع آفات طبیعی، امداد طبی، تجسس حیوانات گمشده و اموال مسروقه و برای مراجعه به مأمورین محلی به جهت اتخاذ اقدام های لازم علیه مجرمین حقوق عمومی که از سرحد فرار و به منطقه سابق الذکر پناه برده باشند» از مرز بگذرند و تا حداکثر ۲۵ کیلومتر وارد خاک یکدیگر شوند، مشروط بر آنکه «جواز مخصوص» داشته باشند و فقط از گذرگاه های رسمی عبور و مرور کنند. این جوازها دو نوع بودند: جواز سی روزه که فقط برای عبور بود و جواز یک ساله که فقط برای تسهیل زراعت اراضی واقع در فاصله حداکثر سه کیلو
متری از مرز بود. سوق پیدا کردن فزاینده هر دو کشور به سوی دیکتاتوری و نیز بحران اقتصادی جهانی موجب تحولات بعدی در روابط دو کشور شد. در دوره ۱۹۲۹–۳۳ تجارت خارجی ایران ۳٫۳ برابر کم شد و ۳۵ درصد تجارت خارجی ایران با شوروی بود، اما برای ایران حفظ بازار شوروی مهم بود. در آن سالها، شوروی ۱۰۰ درصد صادرات ماهی و کنف، ۹۷٫۵ درصد برنج و گاو، ۹۰ درصد پنبه، ۸۶ درصد پشم، ۶۸ درصد پیله کرم ابریشم، ۴۷ درصد چرم را به خود اختصاص می داد. ایران در سال ۱۹۳۱ قانونی تصویب کرد که باعث انحصار در تجارت خارجی شد و پیش از آن قانونی برای انحصار پولی تصویب شده بود، و دولت به شدت شروع به مداخله در اقتصاد کشور از جمله در تجارت خارجی کرد. شوروی نخستین کشوری بود که انحصار در تجارت خارجی که ایران و روسیه اعلان کرده بودند را در عهدنامه ۱۹۳۱ اقامت، تجارت و بحرپیمایی بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی به رسمیت شناخت. این عهدنامه اصل تثبیت توازن تجاری را مورد تأیید قرار داد، گرچه در این زمان این امر نه برای هر تراکنش بلکه برای نتایج سالانه بود. عهدنامه ۱۹۳۱ قواعد تجاری را برای یک بازه سه ساله در بر می گرفت. در این سال ها سیاست های نوین اقتصادی در حال پی
اده سازی در شوروی بود و تمامی سرمایه های خصوصی از صنعت و نیز بازرگانی بیرون رانده شدند و همه شرکت های مشترک ایران و شوروی به جز شرکت شیلات کار خود را متوقف ساختند. در این دوران شرکت های دولتی درگیر تجارت و همکاری بودند. وقتی شوروی در سال ۱۹۳۴ به جامعه ملل پیوست، ایران سعی کرد از این فرصت برای متقاعد کردن شوروی به الغای فصل ۶ قرارداد ۱۹۲۱ استفاده کند، اما شوروی از این کار اجتناب کرد و اثر سوئی بر توسعه بیشتر روابط دو کشور داشت. با انقضای دوره اعتبار عهدنامه ۱۹۳۵، ایران از تمدید آن خودداری کرد که باعث توقف روابط اقتصادی دو کشور شد. روابط سیاسی شوروی با ایران در سطحی پایین تر از ترکیه و افغانستان قرار داشت. مفهوم آلمان به عنوان یک قدرت سوم برای متوان ساختن نفوذ بیش از حد روسیه و بریتانیا در امور ایران نقش فزاینده ای در سیاست خارجی ایران پیدا کرد. وخامت روابط در این دوره تا حدی در پیوند با تدابیر به طور فزاینده ای سرکوبگرانه حکومت ایران علیه کمونیست ها و سندیکاهای ایرانی بود. این دوره ای بود که مهاجران ایرانی از شوروی به ایران اخراج شدند. بسیاری از آنها کارگران فصلی بودند که قدمت حضورشان به دوره روسیه تزاری بازمی
گشت و بسیاری شان در قفقاز جنوبی، در آذربایجان می زیستند. شمار کسانی که فقط از قفقاز اخراج شدند بالای ۳۰۰۰ تن بود. حکومت شوروی مجبور بود شبکه کنسولگری های خود را کوچک کند و تعداد نمایندگی های کنسولی و دیپلماتیک خود را کاهش دهد. تا سال ۱۹۳۸، تنها کنسولگری در بندر پهلوی فعال بود. در همان زمان رهبری شوروی خواستار کاهش تعداد کنسولگری های ایران درون شوروی شد. مشکلات مرزی در مناطق مغان و اترک حل ناشده باقی مانده بود. وضعیت حقوقی دریای خزر در دهه ۱۹۳۰ برای نخستین بار حل شد. در سال ۱۹۳۱، قرارداد اقامت، تجارت و بحرپیمایی تصویب شد که در آن وضعیت حقوقی دریا به عنوان یک دریای مشترک وضع شد. با این حال مسئله جداسازی آب ها طرح نشده بود. در سال های بعد شوروی به طور یکجانبه خط مرز دریایی را به صورت یک خط متعارف متصل کننده نقاط دو سوی مرزی از آستارا تا حسنقلی تعیین کرد که کشتی های ایرانی اجازه نداشتند از این خط جلوتر بیایند. گرایش پذیرای حکومت ایران نسبت به توسعه حضور اقتصادی و نظامی آلمان در اواخر دهه ۱۹۳۰ روابط بین ایران و شوروی را وخیم تر هم کرد. با این که ایران پس از شروع جنگ جهانی دوم بیطرفی خود را اعلام کرده بود، خطر است
فاده از قلمروی آن توسط سربازان آلمانی به طور قابل توجهی بالا بود. ایران برای آلمان دارای منفعت استراتژیک بود، ایران هم سرپل پیشروی به درون شوروی و هم یک منبع نفت بود. پس از حمله آلمان به شوروی، شوروی در یادداشتی دیپلماتیک به حکومت ایران در ۲۶ ژوئن، ۱۹ ژوئیه و ۱۶ اوت ۱۹۴۱ خواستار اخراج مأموران آلمانی از این کشور شد. فشار فزاینده شوروی-بریتانیایی بر ایران با تجمع سربازان در مرزها همراه شد. مبنای قانونی آوردن سربازان فصل ۶ قرارداد ۱۹۲۱ بود. در ۲۵ اوت ۱۹۴۱، سربازان شوروی از طریق قفقاز و آسیای مرکزی وارد قلمروی شمال ایران شدند، و سربازان بریتانیا از جنوب وارد ایران شدند. قرارداد بین ایران، شوروی و بریتانیای کبیر در ۸ سپتامبر ۱۹۴۱، وضعیت سربازان را تعیین می کرد به نحوی که سربازان ایرانی در مرکز ایران می ماندند. با این حال از آنجا که شرایط اصلی توافق، از جمله اخراج نمایندگان آلمان برآورده نشده بود، سربازان متفقین تهران را در ۱۵ سپتامبر اشغال کردند. رضاشاه یک روز بعد به نفع پسرش محمدرضا کناره گیری کرد. دلیل رسمی داده شده برای آوردن سربازان تهدید حمله ایران به شوروی، پیشگیری از استفاده احتمالی از سربازان ایرانی علیه ش
وروی و ضرورت انتقال تدارکات نظامی و غذا به شوروی از طریق قلمروی ایران بود. عملیات ایران در عمل تنها موفقیت نظامی در دوره ابتدایی جنگ بود، چرا که آلمان تا سپتامبر ۱۹۴۱ جمهوری های بالتیک، بلاروس و بخش قابل توجهی از اوکراین را تصرف کرده بودند و ارتش سرخ تلفات سنگینی را متحمل شده بود. دوران جمهوری اسلامی. اتحاد جماهیر شوروی اولین کشوری بود که جمهوری اسلامی ایران را در فوریه ۱۹۷۹ به رسمیت شناخت. با این حال، در طول جنگ ایران و عراق، مقادیر زیادی تسلیحات متعارف را به صدام حسین رساند. آیت الله خمینی اسلام را اصولاً با آرمان های کمونیستی (مانند الحاد) اتحاد جماهیر شوروی ناسازگار دانست و صدام را متحد مسکو گذاشت. با این حال، در طول جنگ، ایالات متحده تحریم تسلیحاتی را علیه ایران اعمال کرد و اتحاد جماهیر شوروی از طریق کره شمالی به ایران تسلیحات ارسال کرد. با سقوط اتحاد جماهیر شوروی و انقلاب ۱۳۵۷ ایران، روابط تهران و مسکو افزایش ناگهانی روابط دیپلماتیک و تجاری را تجربه کرد و روسیه به زودی وارث قراردادهای تسلیحاتی ایران ̠شوروی شد. در اواسط دهه ۱۹۹۰، روسیه با برنامه ریزی برای پایان دادن به ساخت نیروگاه راکتور هسته ای در بوشه
ر، که نزدیک به ۲۰ سال به تعویق افتاده بود، موافقت کرد به کار بر روی توسعه برنامه هسته ای ایران ادامه دهد. در ایران این دوره، از مناسبات با روسیه، درک و دریافتی راهبردی وجود داشته است و «نگاه به شرق» به عنوان یکی از پایه های اساسی قدرت برای مقابله با آمریکا تصور می شد. جمهوری اسلامی در دورانش، برای ایجاد «تمدن اسلامی جدید»، در چارچوب گسترش عمق استراتژیکش به سوی «قدرت سازی» در برابر یک قدرت بین المللی جهان و متحدانش در منطقه که شامل اسرائیل می شود، اینگونه حساب کرده است که «نگاه به شرق» نیز یاری رسانی اش خواهد کرد و می تواند روی امکانات کشورهایی چون روسیه و چین نیز حساب کند. روسیه نیز ضعف یا برچیده شدن نظام جمهوری اسلامی (از بازیگران منطقه ای) را از دست رفتن یک «شریک مهم» می دانسته است. دیدگاهی نیز می گوید که هردو کشور، در این دوره برای مقابله با «جاه طلبی های آمریکا» همکاری داشته اند. با این حال، چالش هایی نیز وجود دارد. قفقاز از بخش های همکاری و اشتراک دو کشور است که محل چالش منافع ایران و روسیه نیز است. در برخی تغییرات این منطقه، جمهوری اسلامی کم و بیش، برکنار مانده است در حالی که کشورهایی چون ترکیه نیز دخال
ت قابل توجهی داشته اند. موضع محتاط و محافظه کارانهٔ ایران، خوشایند روسیه بوده است. یورش آمریکا برای ضعیف سازی نظام جمهوری اسلامی یا یک تغییر رژیم در این کشور، برای روسیه گونه ای تهدید شمارده شده است. ولادیمیر پوتین در سال ۲۰۰۷ برای شرکت در اجلاس رؤسای کشورهای حاشیه دریای خزر به ایران سفر کرد. در پی این سفر، با اینکه محور اصلی مذاکرات حقوق دریای خزر بود، انتظار عمومی بر این بود که مذاکرات جانبی در مورد مسایل هسته ای ایران انجام شود که محمود احمدی نژاد چنین احتمالی را رد کرد. پوتین در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۵ برای شرکت در نشست صادرات گاز، به تهران سفر کرد. این دومین ملاقات پوتین و رهبر ایران بود. علی اکبر ولایتی دیدار پوتین و خامنه ای در تهران را مهم ترین ملاقات در تاریخ جمهوری اسلامی ایران خوانده است. خامنه ای در این دیدار «آقای پوتین را شخصیت برجسته ای در دنیای امروز» خواند و از همراهی این کشور در مذاکرات اتمی و از مواضع روسیه در برابر بحران جاری در سوریه تمجید کرد. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در یک گفتگو، با اشاره به کارشکنی های روسیه در مذاکرات برجام، اعلام کرد که: «هدف روس ها این بود که توافق هسته ا
ی انجام نشود. آن ها وقتی دیدند ما داریم به توافق می رسیم، شروع کردند به ایجاد مانع. چرا روسیه در حالی که می توانست از روی مدیترانه خاک سوریه را بزند اما از روی ایران زد… این اتفاق ها همه مال بعد از برجام است. روسیه و فرانسه می خواستند خطرناک ترین متن ممکن را به برجام اضافه کنند، همین روسیه می خواست هر ۶ ماه یک بار برجام در شورای امنیت بررسی شود». وی همچنین اعلام داشت که روسیه از سال ۱۳۹۴، می خواسته است که مانع انجام توافق برجام شود و لاوروف نیز می خواست که «در شب توافق، همه چیز را بهم بزند». بر پایهٔ اعلام همین طرف ایرانی، لاوروف در این هنگام، پافشاری می کرده است که مذاکره متوقف شود و به ظریف گفت: «تو که دستورالعمل نداری؛ برو دستورکار بگیر و برگرد». در بخشی دیگر، ظریف اعلام کرد که سفر قاسم سلیمانی، فرماندهٔ نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب به روسیه با اراده و خواست مسکو انجام شد و نه با ارادهٔ ایران. وی اعلام کرد که «ارادهٔ روسیه به آن بود که دستاورد وزارت خارجه ایران را نابود کند؛ روسیه زمانی پذیرفت آقای سلیمانی به روسیه برود که برجام امضا شد… پوتین وارد جنگ شد اما با نیروی هوایی، اما نیروی زمینی ایران را هم ب
ه جنگ کشید». قاسم سلیمانی، فرماندهٔ نیروی قدس که رابطه اش با رئیس جمهور روسیه، مورد توجه رسانه ها قرار گرفت و مخالفان، وی را «سردارِ پوتین» نامیدند. سید جلال ساداتیان از کارکنان پیشین وزارت خارجه ایران، دربارهٔ روابط با روسیه اعلام داشت که روس ها به دنبال منافع و سود خودشان بوده اند و هنگامی که به نتیجهٔ کار رسیده اند، به گونه ای به منافع ایران، بی اعتنایی هایی داشتند. او همچنین گفت که یورش های اسرائیل به مواضع ایران در سوریه، با سکوت از سوی روسیه یا با تأیید این کشور بوده اند. روسیه که در این دوران رسماً متحد ایران شناخته شده است، در مناطق عملیات ها، دارای رادار و سامانه های دفاع موشکی زمین به هوا بوده است و این توان را داشته است که به آسانی از یورش های اسرائیل پیشگیری کند اما آسمان سوریه و لبنان را به روی این سری یورش ها، بازنگه داشت. بر پایهٔ گزارشی در سال ۲۰۱۹ در رادیو فردا، «تن دادن» به پذیرش کنوانسیون حقوقی تازهٔ دریای خزر زیر فشارهای رهبران کرملین، که در ایران نیز اعتراض های پرشماری را حتی از سوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی، به همراه داشت، اهدای تسهیلات پرواز به بمب افکن های روسیه در بخش پایگاه نظامی ه
مدان، «تن دادن» به امکان پرواز و عبور موشک های روسیه از فراز آسمان ایران (به سوی سوریه)، پذیرایی کردن از کشتی های جنگی روس در بندر بوشهر و دادن سرویس هوایی به نیروی هوایی روسیه در پایگاه شکاری بوشهر در جهت پایدارسازی حضور روس ها در خلیج فارس (همچون آنچه که در همدان شد)، «نمونه های اعلام شده» از امتیازهای پر شماری اند که نظام جمهوری اسلامی در پی انزوای سیاسی و تهدیدها به روسیه داده است؛ با این وجود، «روسیه حتی در حد مشتری متعارفی نیز تهران را در کنار خریداران دیگر، مانند ترکیه یا عراق قرار نمی دهد». در برابر این موارد در سال ۲۰۲۱، خبرگزاری تسنیم پستی با عنوان «ایران و روسیه در مسیر آیندهٔ درخشان» را به همراه مقالهٔ کاظم جلالی سفیر تام الاختیار جمهوری اسلامی در روسیه منتشر کرد. در سال ۲۰۲۱، نامهٔ خامنه ای به پوتین که توسط قالیباف به رئیس دومای روسیه رسانده شد، جنجال آفرین شد و گفتگوهای پیرامون حامل نامه و چرایی نداشتن ملاقات با شخص پوتین، بر اصل این نامه، سایه انداخت. جنجال ها تا اندازه ای پیش رفت که در گفتگویی در رادیو فردا در همین دوره، از اینکه «جمهوری اسلامی نسبت به احترام روسیه نسبت به خود، توهم دارد» مطال
بی طرح شد و اعلام شد که بخش بزرگی از صاحبان قدرت و تصمیم گیران جمهوری اسلامی به ویژه نزدیک به سپاه، باور دارند که به روسیه می توان به عنوان متحدی واقعی نگاه کرد و سعی دارند روابط را حفظ کنند. بر پایهٔ گزارشی در ایندیپندنت فارسی، با وجود اشتیاق بالا از سوی علی خامنه ای و سپاه در جهت برقراری رابطه هایی راهبردی با روسیه اما این کشور همیشه به ایران به عنوان یک «کارت بازی» و تنظیم کنندهٔ روابط خویش با ایالات متحده آمریکا نگاه داشته است. اگرچه مقامات جمهوری اسلامی، روسیه را به عنوان متحد در جنگ ۱۰ سالهٔ سوریه نگاه می کردند اما با فروکش جنگ در سوریه، نمایان شد که روسیه برای بیرون انداختن سپاه پاسداران و گروه های نیابتی اش از سوریه، تلاش کرده است. منافع و سود سپاه و علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی، در ادامه دادن دشمنی ها با ایالات متحده و نداشتن اعتنا به اروپا و ادامه دادن «عشق یکسویه به چین و روسیه» بوده است. روسیه و چین نیز در توجه به شانسی که این وضع برای منافع بیشتر آنان فراهم آورده، از آن استقبال کرده اند. به گزارش این رسانه، ایران و ایرانیان در این وضعیت، متضرر اصلی خواهند بود و از رابطه ای «معقول و منطقی» با ج
هان محروم مانده و مجبور به تحمل کردن رابطه های پرهزینه، غیر راهبردی و غیرطبیعی حکومت جمهوری اسلامی با روسیه و چین بوده اند. ۲۰۲۲. روسیه اولین کشوری بود که رسماً از انتخاب سیدابراهیم رئیسی به عنوان رئیس جمهوری اسلامی ایران و شروع به کار دولت جدید استقبال کرد. مقامات روس روابط تهران - مسکو در دوره دولت کنونی جمهوری اسلامی ایران به ریاست آقای رئیسی را مستحکمتر پیش بینی کرده اند و آن را نقطه عطفی در روابط دو کشور می دانند. دی ۱۴۰۰ موافقتنامه جامع همکاری های بیست ساله بین ایران و روسیه در سفر رئیسی به روسیه مطرح شد.رئیسی پیش نویس پیشنهادی ایران برای قرارداد همکاری ۲۰ ساله جدید بین ایران و روسیه را تحویل داد. به گفته تحلیل گران، روابط روسیه با ایران در این دوره به طور قابل توجهی قوی تر از دوران ریاست جمهوری حسن روحانی است».در این دیدار دربارهٔ مسئله هسته ای، امکان خرید تسحیلات نظامی از سوی ایران؛ همکاری های منطقه ای؛ حمایت روسیه از ایران برای به دست آوردن جایگاه بیشتری در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و مسائل امنیتی منطقه صحبت کردند. در کنار چین، ایران و روسیه بارها 'یکجانبه گرایی' آمریکا را محکوم کرده اند. و مسکو و پکن
اخیراً از تلاش موفق تهران برای عضویت کامل در سازمان همکاری شانگهای حمایت کردند. ۲۰۲۵. در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵، ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، رؤسای جمهور روسیه و ایران، «معاهده مشارکت راهبردی جامع ایران و روسیه» را امضا کردند؛ معاهده ای که حوزه هایی چون سیاست، امنیت، تجارت، حمل ونقل و انرژی را در بر می گیرد. با این حال، این معاهده هیچ بند دفاع جمعی و یا تعهد نظامی متقابل را شامل نمی شود. در آوریل همان سال، در پی هشدارهای رئیس جمهور پیشین آمریکا، دونالد ترامپ، درباره تلاش احتمالی ایران برای دستیابی به سلاح هسته ای، آندری رودنکو، معاون وزیر خارجه روسیه، تأکید کرد که بر اساس این توافق، روسیه هیچ تعهدی برای کمک نظامی به ایران، در صورت حمله آمریکا ندارد و نقش مسکو در چنین شرایطی، تنها به تلاش های دیپلماتیک برای تسهیل گفتگو میان تهران و واشینگتن محدود خواهد بود. در پی جنگ ایران و اسرائیل، مقامات روسیه نگرانی خود را از تشدید خشونت در خاورمیانه ابراز کردند و وضعیت را "هشدار آمیز" و "خطرناک" توصیف کردند. با این حال، رسانه های روسی بر مزایای ژئوپلیتیکی بالقوه برای مسکو تأکید کردند، از جمله افزایش درآمدهای نفتی، کاهش تمرکز غ
رب بر اوکراین، و فرصتی برای موضع گیری دیپلماتیک. علی رغم این سیگنال ها، تحلیلگران هشدار دادند که یک جنگ طولانی خطر بی ثبات کردن ایران—و احتمالاً سرنگونی رهبری آن—را به همراه دارد و روسیه را از یک شریک منطقه ای حیاتی محروم می کند، به ویژه پس از کاهش نفوذ آن در سوریه. همان طور که جنگ تشدید شد و هم اسرائیل و هم ایالات متحده حملات هوایی علیه اهداف ایرانی انجام دادند، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵ به مسکو سفر کرد. در اظهارات علنی، پوتین اقدامات آمریکا را "تجاوز کاملاً بی انگیزه" محکوم کرد و حمایت لفظی خود را از ملت ایران ابراز کرد. عراقچی در پاسخ از روسیه به خاطر محکومیت لفظی آن تشکر کرد و تنظیم مسکو با حقوق بین الملل را ستود. با این حال، پوتین به طور قابل توجهی از ارائه هرگونه کمک مادی یا نظامی خودداری کرد و در عوض آمادگی کلی برای کمک به حل دیپلماتیک بحران را ابراز کرد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، تأیید کرد که مسکو پیشنهاد میانجیگری داده اما تأکید کرد که گام های آینده به درخواست های ایران بستگی دارد. این سفر محدودیت های روابط ایران با روسیه را آشکار کرد. علی رغم زبان دیپلماتیک قوی، مسکو هی
چ حمایت ملموسی در حساس ترین لحظه تهران ارائه نداد—که شکاف بین شراکت استراتژیک روی کاغذ و اتحاد واقعی در عمل را نشان داد. اکراه روسیه برای کمک، تصور اینکه ایران مجبور است تنها با عواقب جنگ روبه رو شود را تقویت کرد. اقتصاد و بازرگانی. به دنبال ماجرای اوکراین و تحریم روسیه، یک مسیر تجاری بین قاره ای جدید بین دو کشور شکل گرفته است که از لبه شرقی اروپا تا اقیانوس هند به طول ۳ هزار کیلومتر امتداد دارد. برآورد شده است که ایران و روسیه بالغ بر ۲۵ میلیارد دلار در این مسیر تجاری سرمایه گذاری کرده باشند. به عقیده کارشناسان این امر نشان می دهد شبکه های تجاری جدیدی در اقتصاد جهانی در حال شکل گیری هستند و اقتصاد بین الملل به سرعت در حال خارج شدن از حالت تک قطبی و مبدل شدن به اقتصاد چند قطبی است. شهر بندری آستراخان در فاصله ۵۰ کیلومتری شمال دریای خزر و در خاک کشور روسیه واقع شده است و از طریق رودخانه ولگا به دریای خزر متصل می شود. بندر سالیانکا در منطقه اقتصادی استان آستراخان قرار دارد و ایران مالکیت ۵۳ درصد از آن را در اختیار دارد. روابط ایران و روسیه در دوره پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی یکی از موضوعات بحث ب
رانگیز هم در حوزه سیاست خارجی دو کشور و هم در متن سیاست بین الملل بوده است. تاریخ روابط تهران و مسکو ضمن وجود پیچیدگی های فراوان، شاهد فرازها و نشیب های بسیاری بوده است و عوامل داخلی، دوجانبه، منطقه ای و بین المللی بسیاری در تعیین نوع این ارتباط از دوستانه تا خصمانه اثرگذار بوده است. مالی و بانکی. در بهمن ماه ۱۴۰۱ قرارداد اتصال سامانه های پیام رسان ملی بانک های ایران و روسیه امضا شد. بر اساس این قرارداد ۷۰۰ بانک روسی می توانند با بانک های ایرانی تبادل پیام های مالی داشته باشند. علاوه بر این ۱۰۶ بانک غیر روسی از ۱۳ کشور دیگر هم به این سامانه پیام رسان متصل شده و می توانند با بانک های ایرانی تبادلات مالی داشته باشند. اتصال شبکه پرداخت کارتی شتاب و میر. اتصال شبکه پرداخت کارتی شتاب و میر تاکنون در ۲ مرحله اجرایی شده است: در مرحله نخست این در آبان ماه سال ۱۴۰۳، شهروندان ایرانی توانستند با استفاده از برنامه های مربوطه از ایستگاه های خودپرداز در کشور روسیه وجه نقد به واحد پولی روبل دریافت کنند. در مرحله دوم در اردیبهشت ماه ۱۴۰۴، شهروندان کشور روسیه می توانند با استفاده از اپلیکیشن میرپی در پایانه های فروشگاهی کشور
ایران خرید انجام کنند. بازرگانی. روسیه در سال ۲۰۱۹ میلادی، موفق به صادرات نزدیک به ۴۲۶ میلیارد دلار به دیگر کشورهای جهان شده است و در همین سال چیزی نزدیک ۲۴۷ میلیارد دلار، کالا از دیگر کشورها وارد کرده است تا در این سال تراز تجاری منفی داشته باشد. در این سال چین، آلمان، بلاروس، آمریکا، ایتالیا، فرانسه، کره جنوبی، قزاقستان و… بیشترین مبادلات تجاری با این کشور را داشته اند که چین از ۲۴۷ میلیارد دلار واردات روسیه، بیشترین سهم را نصیب خود کرده است. به طور کلی مبادلات بازرگانی ایران و روسیه درصد بسیار پایینی از مبادلات بازرگانی خارجی بزرگ ترین کشور جهان را تشکیل می دهد که با ایران از طریق دریای خزر مرز دریایی دارد و نسبت به روابط گسترده سیاسی-امنیتی دو کشور، رقمی ناچیز به شمار می رود. برای نمونه بر اساس آمار رسمی، ایران و روسیه در سال ۲۰۱۹ یک میلیارد و ۵۹۰ میلیون دلار مبادلات بازرگانی داشته اند که یک میلیارد و ۱۹۸ میلیون دلار آن را صادرات به ایران و ۳۹۲ میلیون دلار را واردات از ایران شامل می شود. شاید بتوان یکی از بهترین دوره های همکاری های اقتصادی ایران و روسیه را در سال های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۱ دانست، به نحوی که در سال
۲۰۱۰ این مبادلات به بیش از سه و نیم میلیارد دلار رسیده بود. در این آمارها به این نکته باید توجه کرد که همواره کفهٔ این مبادلات به سود روسیه سنگین بوده است و این از حجم مبادلات ایران و روسیه در سال های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۹ به وضوح مشخص است. بررسی وضعیت مبادلات اقتصادی ایران و روسیه، بیانگر این است که در حال حاضر تقویت این روابط به صورت جدی از سوی طرفین پیگیری نشده است به نحوی که برای نمونه تنها صادرات دو کشور قزاقستان و ترکیه به روسیه در سال ۲۰۱۹ و به مبلغ ۵ حدود میلیارد دلار، ارزشی بیش از سه برابر کل مبادلات تجاری ایران و روسیه در این سال داشته است. این عدد در رابطه با آلمان به ۲۵ میلیارد دلار، آمریکا ۱۳، بلاروس ۱۲ و ایتالیا ۱۱ می رسد که خود بیانگر تفاوت فاحش مبادلات تجاری این کشورها با روسیه نسبت به ایران است. سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه در نوامبر ۲۰۲۴ اظهار داشته که ضمن اشاره به مزایای تجارت آزاد ایران با کشورهای اوراسیا، افزود: بیش از ۸۰ درصد از کالاهایی که بین ایران و روسیه مبادله می شود، مشمول لغو تعرفه می باشد. بندر سالیانکا و حضور ایران. بندر سالیانکا (Salyanka Port) یکی از بنادر مهم واقع در منطقه آستارا
خان روسیه، در شمال غربی دریای خزر و در دهانه رودخانه ولگا است. این بندر به دلیل موقعیت راهبردی خود، نقش کلیدی در تجارت دریایی میان روسیه و کشورهای حوزه دریای خزر ایفا می کند. در سال های اخیر، جمهوری اسلامی ایران با هدف تقویت مسیرهای ترانزیتی و توسعه کریدور بین المللی حمل ونقل شمال–جنوب (INSTC)، اقدام به سرمایه گذاری در این بندر نموده است. در همین راستا، گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (IRISL) با سرمایه گذاری اولیه حدود ۱۰ میلیون دلار، عملیات بازسازی، تجهیز و توسعه بخشی از زیرساخت های بندر سالیانکا را بر عهده گرفت. اگرچه مالکیت حقوقی بندر سالیانکا همچنان در اختیار دولت روسیه است، اما ایران بر اساس توافقات دوجانبه، حق بهره برداری و مدیریت بخشی از این بندر را برای فعالیت های تجاری و لجستیکی خود در اختیار دارد. این اقدام بخشی از راهبرد ایران برای افزایش نفوذ اقتصادی در منطقه اوراسیا و تقویت مسیرهای صادرات و واردات غیرمستقیم به اروپا، قفقاز، و آسیای مرکزی محسوب می شود. بندر سالیانکا همچنین به عنوان یکی از گلوگاه های مهم اتصال دریای خزر به شبکه ریلی و جاده ای روسیه شناخته می شود و نقش قابل توجهی در تسهیل حمل ونقل
چندوجهی میان ایران، روسیه و دیگر کشورهای عضو کریدور شمال–جنوب ایفا می کند. صادرات خدمات فنی مهندسی. در آبان ماه ۱۴۰۱ به دنبال تحریم های روسیه و ممانعت از بازگرداندن توربین های شرکت زیمنس که به جهت تعمیرات در کانادا بود؛ قرارداد صادارت ۴۰ دستگاه توربین ساخت ایران به روسیه امضا شد. در اسفندماه ۱۳۹۵ نیز رئیس شرکت دولتی دفاعی روستک روسیه از تلاش برای انعقاد قراردادی با ایران برای تأمین تجهیزات توربین های گازی برای دو نیروگاه منطقه کریمه خبر داده بود. روسیه تاکنون ۴ نیروگاه از جمله نیروگاه منتظرقائم اصفهان و نیروگاه رامین اهواز را در ایران احداث کرده است. احداث نیروگاه حرارتی ۱۴۰۰ مگاواتی سیریک نیز در دستور کار است. در سال ۱۴۰۳، احداث خط ترانزیت گاز از شمال به جنوب از مسیر ایران توسط روسیه در دستور کار قرار گرفت. فرصت ها. روسیه چهاردهمین کشور پرجمعیت در سال ۲۰۱۹ با حدود جمعیت ۱۴۴میلیون نفر و دارای ۵ درصد خشکی جهان است. بیشترین کالاهای پرمصرف این کشور وارداتی بوده و این ویژگی خاص بازار روسیه محسوب می شود. در زیر ده گروه برتر واردات روسیه از سایر کشورها در سال ۲۰۱۹ آمده است. ۱. ماشین آلات از جمله رایانه: ۴۳٫۲ میلیا