Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ست؛ مثلاً بند ۱ از بند ۷۰ یشت ۱۰ است. از سوی دیگر، مضمون بندهای این یشت در یشت های دیگر دیده می شود. مانند بندهای ۲۸ تا ۳۳ که در بندهای ۶ تا ۱۳ یشت ۱۶ تقلید شده است. دارای ۱۱ کرده و ۵۷ بند در مدح وَیو (=وای)، ایزد فضا است و تألیف آن متاخر به نظر می رسد. در بند ۱ ستایش و تمجید و توصیف این ایزد آمده و در بنده های ۲ تا ۴۱ از کسانی که این ایزد را ستوده و از او درخواست کمک کرده اند مانند اَهورَه مَزدا، هوشنگ، تهمورث، جمشید، ضحاک، فریدون، گرشاسب، کیخسرو، هوتوس (یا هُتوس، همسر گشتاسب)، و دوشیزه های عموماً یاد شده است و این بخش شباهت به یشت ۵ دارد. بندهای ۴۲ تا ۵۸ دربارهٔ ستایش این ایزد و کارهای اوست و ابهامات بسیار دارد. تألیف این یشت متاخر به نظر می رسد، گرچه مطالب آن قدیمی است. به نظر کریستن سن بندهای ۱ تا ۵ و نیز بندهای ۳۸ تا ۵۸ تألیف سستی است. اما بخش هایی که حاوی ستایش و مدح قهرمان های قدیم در پیشگاه ویو است (بندهای ۷ تا ۳۷) از دورهه ای بسیر متاخر نیست. دارای ۷ کرده و ۲۰ بند در توصیف و ستایش چیستا است که در این یشت با صفاتی مانند «کسی که به راه نیک رهنمون می شود» و «کسی که به گذرگاه نیک راهبر است» توصیف شده است
. از این توصیف ها چنین به نظر می رسد که وی ایزدبانوی راه و سفر بوده است. موهبت هایی نیز که از وی خواسته می شود مانند «گذر از راه های خوب (برای رسیدن به مقصد)»، «راه های خوب در کوهستان ها» و «راه های خوب از میان جنگل ها» و «گذرگاه های خوب از میان رودخانه» (بند ۳) و «نیرومند پا و شنوایی گوش و قوت بازو» (بند ۷) این نظر را تأیید می کند. این ایزدبانو با دین (در اوستا دینا) ارتباط نزدیک دارد. هر دو این ایزدبانو هدایت به راه راست را، چه در این جهان و چه در جهان دیگر، بر عهده دارند. این احتمال نیز وجود دارد که چیستا به معنی «درخور توجه، آنکه مورد توجه است» در اصل صفت دین (دینا) بوده است. بندهای ۱ تا ۴ به توصیف و ستایش این ایزدبانو اختصاص دارد. بندهای ۵تا ۱۳ دربارهٔ ستایش زرتشت از این ایزدبانو است و در بندهای ۱۴ تا ۲۰ سخن از ستایش هووی (همسر زرتشت) روحانیِ به (سفر) دور فرستاده شده و رئیس کشور است. به نظر کریستین سن، کوتاهی جملات و سبک انشای خشک دلیل متاخر بودن این یشت است. به نظر او بندهای ۷ تا ۱۳ از نظر جوهر شعری تا حدی شبیه به یشت های کهن است و بندهای ۶ و ۷ با تغییرات مختصری در یشت ۱۴ بندهای ۲۸ تا ۳۳ ملاحظه می شود و
شاید تقلیدی از آن باشد. دارای ۱۰ کرده و ۶۲ بند و در ستایش اَشی، ایزدبانوی ثروت و برکت است. بندهای ۱ تا ۵ در ستایش و معرفی این ایزدبانو و در بندهای ۶ تا ۱۴ از ثروت های مادی که اَشی می بخشد، سخن رفته است. بندهای ۱۵ تا ۲۲ دربارهٔ ملاقات زرتشت با اَشی است. در بندهای ۳۲ تا ۵۲ سخن از شاه های اساطیری و پهلوان ها و شخصیت هایی در میان است که این ایزدبانو را ستوده اند و از او یاری خواسته اند. مانند هوشنگ، جمشید، فریدون، ضحاک، هوم، کیخسرو، زرتشت، گشتاسب (بندهای ۳ تا ۳۱ یشت ۹). بندهای ۵۳ تا ۶۲ در ستایش اَشی و آیین های پرستش وی است. در بند ۵۳ فهرست کسانی ذکر شده است که از نثارهایی که به اَشی هدیه می شود، محروم اند. در بندهای ۵۵ و ۵۶ به اسطوره ای اشاره شده است که بر طبق آن اشی در هنگامی که تورانی ها او را تعقیب می کردند، خود را در زیر پای گاو و بعد زیر گردن قوچی پنهان کرد، اما پسرهای جوان و دوشیزه های شوی ناکرده جای او را نشان دادند و اَشی از این رفتار گله مند است. در بندهای بعد سه گله او از گناهکارها ذکر شده است. اردیشت از جهت زبانِ توصیفی، غنی است. خانه های مردهایی که از لطف اَشی برخوردارند، زن های آن ها که بر بالش های
تزئین شده تکیه زده اند و مرکب های این مردها به خوبی توصیف شده است. دارای ۹ بند است. اَشتاد صورت پهلوی اَرشتات اوستایی به معنی «درستی، عدالت» است. نام این یشت با مطالب آن مناسب نیست و حتی این واژه در متن این یشت نیامده است. بندهای ۱ و ۲ دربارهٔ فره ایرانی و غلبه آن بر دیوهای گوناگون و کشورهای غیر آریایی است. در بندهای ۳ و ۴ و در بند ۸ دعای اهونَوَر ستایش شده است و یشت با ستایش مجدد فره ایرانی پایان می پذیرد. دارای ۱۵ کرده و ۹۶ بند است و به دو بخش اصلی تقسیم می شود: بندهای ۱ تا ۸ فهرستی از کوه های سرزمین آریایی است و بندهای ۹ تا ۹۶ ستایش فره (در اوستا خورنَه) است؛ بنابراین، این یشت پیش از آن که مربوط به زمین (در اوستا زَم) باشد، مربوط به فره است. در بنده های ۹ تا ۱۳ فره اهوره مزدا ستوده شده که به کمک آن آفریدگان خوب را آفریده است و تا پایان جهان آن ها را نگاه می دارد. در بندهای ۱۴ تا ۲۰ فره امشاسپندان ستوده شده است. بندهای ۲۱ تا ۲۴ به ستایش فره ایزدان و منجیان بشر اختصاص دارد. بندهای ۲۵ تا ۷۷ اختصاص به فره شاه ها و قهرمان های اساطیری و اعمال آنان دارد. در این قسمت از هوشنگ (پادشاهی او بر هفت کشور جهان و برانداخ
ت دو سوم دیوها)، تهمورث (چیرگی او بر دیوها و مردم ها و جادوگرها و پری ها، درآوردن اهریمن به پیکر اسب و سوار شدن بر او به مدت سی سال) سخن رفته است. در مورد جمشید، به تفضیل بیشتری سخن رفته است: او بر هفت کشور زمین فرمانروا بود، هم نیکبختی و هم شهرت، هم گله و هم رمه و هم حرمت را از دیوها برگرف، در دوران پادشاهی او خوردنی ها کاهش نمی یافت، چهارپاها و مردم ها نمی مردند و گیاه ها خشک نمی شدند، در آن هنگام سرما و گرما و پیری و مرگ و رشک وجود نداشت و این پیش از آن بود که او دروغ بگوید. پس از آن، فره به صورت مرغی از پیش او به بیرون شتافت (بندهای ۳۰ تا ۳۴). به دنبال آن آمده است که فره سه بار به صورت مرغ و ارغنه درآمد. بار نخست ایزدمهر و بارد دوم فریدون (شکست دهنده ضحاک) آن را به دست آوردند. بار سوم آن را گرشاسب تصاحب کرد. از قهرمانی های گرشاسب و اژدهاهایی که کشته، به تفضیل سخن رفته است و متن خصوصیات حماسی دارد (۳۵ تا ۴۴). آنگاه شرح ستیز سپند مینو و اهریمن بر سر به دست آوردن فره آمده است.. هر یک از این دو، پیک های خویش را فرستادند: یپندمینو بهمن و اردیبهشت (دو تن از امشاسپندان) و آتش را فرستاد و اهریمن، اَکومن و خشم و ض
حاک و سپیتور (اره کننده جمشید) را روانه کرد. سرانجام، آتش توانست ضحاک را پس براند و فره از مهلکه گریخت و به دریای فراخکرد جست و اَپام نپات، ایزد آب ها، توانست آن ها را به دست آورد (۴۵ تا ۵۱). بندهای ۵۲ و ۵۳ در ستایش این ایزد است. در بندهای ۵۲ تا ۵۴ از موهبت هایی سخن رفته است که کسی که فره با او باشد، به دست می آورد. بندهای ۵۵ تا ۶۴ شرح کوشش افراسیاب برای به دست آوردن فره است. بدین منظور او سه بار بره شده و به دریای فراخکرد رفت ولی هر سه بار ناموفق بود و ناسزاگویان از آن دریا بیرون آمد. در بندهای ۶۵ تا ۶۹ ظاهراً از فره رودخانه هیرمند (یا به تعبیری فره سوشیانس) سخن رفته است و در بندهای ۷۰ تا ۷۷ از فره کیفباد و کی اَپیوه و کی کاووس و کی پشین و کی بیارش و سیاوش و کی خسرو یاد شده است. در بندهای ۷۸ تا ۸۲ از فره زرتشت و در بندهای ۸۳ تا ۸۷ از فره گشتاسب و در بندهای ۷۸ تا ۸۲ از فره زرتشت و در بندهای ۸۳ تا ۸۷ از فره گشتاسب و در بندهای ۸۸ تا ۹۰ از فره سوشیانس سخن در میان است و در دو بند اخیر توصیفی از پایان جهان و فرشگرد (=کامل شدن جهان در پایان آن) شده است. بندهای ۹۱ تا ۹۶ به اَستوت ارته که همان سوشیانس یا آخرین منجی ا
ست؛ و ظهور او از دریای کانسه در سیستان و پیروز نیروهای خیر بر شر اختصاص دارد. زامیاد یشت از زمره یشت های بزرگ قدیمی است، که در جای جای آن زبان شاعرانه و حماسی ملاحظه می شود، گرچه در متن آن تصحیفات بسیار راه یافته و گاه متن را دشوار کرده است. این یشت با سیستان ارتباط بسیار دارد. ذکر قهرمانی گشاسب به تفضیل، برشمردن رودها و دریاچه ها و کوه های این ناحیه و ظهور سوشانس از آنجا، دال بر صحت این نظر است. احتمالاً تدیون نهایی این یشت در سیستان بوده است. دارای ۲ بند در ستایش هوم است. یسن نهم را نیز در حقیقت می توان یشت خاص هوم به شمار آورد. دارای ۱ بند در ستایش ستاره وَنَند یا نَسر واقع است، که از همکاران تیشتر به شمار می رود. متنی است مشتمل بر هشت فرگرد و ۶۵ بند است. در این متن زرتشت چکیده از اصول دین خود را به گشتاسب می آموزد، به همان شیوه ای که اهوره مزدا در فرگرد نوزدهم وندیداد چنین اصولی را برای زرتشت بیان می داد. در این یشت قطعاتی از وندیداد، که غالباً از جهت دستوری پُر از غلط است، نقل گردیده است. در آغاز دعای زرتشت به گشتاسب (که تقلیدی از آفرین پیغامبر است) آمده است. سپس به وظائف شاه نسبت به روحانیون و حمایت او
از دین و رعایا اشاره رفته است. آنگاه به اهمیت بعضی آئین های دینی اشاره شده و سرانجام شرحی از سرنوشت روان پس از مرگ ذکر گردیده است. ویشتاسپ یشت، همانند آفرین پیغامبر زرتشت، احتمالاً متعلق به نَسک دوم از ۲۱ نسک دوره ساسانی به نام وِشتاسپ ساست بوده است. ترجمه پهلوی متاخری از هر دو متن در دست است. از آنجا که یشت ها حاصل تلفیق اعتقادات پیش از زرتشت و عقاید زرتشتی است، بر حسب مضمون دو گونه اشعار در آن ها قابل تشخیص است. اشعاری که در آن ها از اعمال ایزدها و قهرمان ها و شاه های اساطیری با زبانی شاعرانه شخن رفته و در آن ها صور خیال و تشبیهات شاعرانه به کار گرفته شده است و اشعاری که مشتمل بر دعاها و اذکار دینی است و رنگ زرتشتی دارد. در غالب اشعار دسته اول ابیات هشت هجایی است و در اشعار دسته دوم بیشتر به ابیات هفت هجایی و نه هجایی و غیره برمی خوریم؛ بنابراین می توان احتمال داد که ابیات یشت ها اصولاً هشت هجایی بوده و بعدها بر اثر انتقال شفاهی اوستا از سینه به سینه، در طی قرون و اعصار، سپس به کتابت در آمدنش تغییراتی در تعداد در تعداد هجاها راه یافته است. علاوه بر این، تدوین کنندگان نهایی یشت ها نیز، که در پی تلفیق عقاید ز
رتشتی با مطالب آریانای قدیم متعلق به پیش از زرتشت بوده اند، گاه نتوانسته اند قواعد عروض یشت ها را مراعات کنند. احتمال نیز می رود که جملات منثور نیز در میان قطعات موزون راه یافته باشد. از این روست که در بخش های متاخر یشت های قدیمی نیز به بیت های غیر هشت هجایی برمی خوریم. بررسی و مقایسه دقیق یشت ها و اشعار فارسی میانه و پارتی این نظر را که وزن یشت ها بر اساس تکیه بوده است، تأیید نمی کند و نظریه هجایی بودن این سروده ها هم چنان به قوت خود باقی است. آفرین پیغامبر زرتشت (بلخی). متن کوتاهی است که در آن از زبان زرتشت به گشتاسب دعا شده و در ضمن آن خصوصیات و صفت های شاه ها و قهرمان های باستانی و ایزدها ذکر گردیده است. سرگذشت کتاب اوستا و نقل آن به خط اوستایی. بنابر روایتی که در بعضی از کتاب های پهلوی آمده است، زرتشت به فرمان گشتاسب کتاب اوستا را همراه با تفسیر آن (=زَند) بر روی پوست گاو یا بر الواح زرین نوشت و آن را در گنج شاهی یا خزانه آتشکده سمرقند نهاد. روایت دیگری که احتمالاً بازتاب نظر روحانیان زرتشتی جنوب ایران امروزی است، در کتاب چهارم دینکرد آمده است و بر طبق آن دارا پسر دارا (یعنی داریوش سوم ۳۳۶/۵ تا ۳۳۰ پ. م)
دستور داد که همه اوستا و زند را در دو نسخه، یکی در خزانه شاهی و دیگری در دز نبشت، نگاه دارند. در روایتی دیگر از دینکرد آمده است که به دستور گشتاسب تعلیمات زرتشت به کتابت درآمد و نسخه اصلی آن را در گنج شاهی نهادند و رونویس هایی از آن پخش گردید. پس از آن، نسخه ای را نیز در دزِ نبشت فرستادند. با آمدن اسکندر نسخه ای که در دزِ نبشت بود، به دست یونانی افتاد و آن را به زبان یونانی ترجمه کردند. بلاش اشکانی (احتمالاً بلاش اول: حدود ۵۱ تا ۷۶/۸۰ م) به نواحی مختلف فرمانی فرستاد که آنچه از اوستا و زند به صورت مکتوب یا شفاهی از گزند در امان بود، نگاه دارند. بعدها اردشیر بابکان (۲۲۶ تا ۲۴۱ م) به راهنمایی توسر (مشهور به تنسر) همه آن تعلیمات پراکنده را به دربار خواست. آنچه معتبر بود، پذیرفت و بقیه را کنار گذاشت. در مرحله بعد، شاپور پسر اردشیر (شاپور اول: ۲۴۱ تا ۲۷۲ م) کتاب هایی را، که در اصل منشعب از دین (یعنی کتاب اوستا) بودند، یعنی کتاب مربوط به پزشکی، ستاره شناسی، حرکت، زمان، مکان، جوهر، آفرینش، کون، فساد، تغییرِ عَرَض، منطق و دیگر صنایع و فنون در هندوستان و روم و دیگر سرزمین ها پراکنده بودند، بازگردآوری کرد و آن ها را با
دین (=مطالعات کتاب اوستا) تطبیق داد و به دستور او، نسخه ای از هرچه در دست بود، به گنج شاهی سپرده شد. بعدها، شاپور پسر هرمز (شاپور دوم: ۳۰۹ تا ۳۷۹ م) دستور داد که، برای اطمینان و ایمان مردم به دین، در مورد اقوال و افکار تحقیق شود؛ و از همین رو، آذرباد مَهرَسپنَدان، رئیس موبدان زمان، متحمل آزمایش دینی شد و بر طبق روایات بر سینه او روی گداخته ریختند و از آزمایش پیروز به درآمد. وی اهل قرق و نحل گوناگون و نیز کسانی که به تحقیق در نسک اوستا می پرداختند، از بددینی و انحراف برحذر داشت. خسرو پسر قباد (انوشیروان: ۵۳۱ تا ۵۷۹ م) آگاهی و تفکر دربارهٔ هر گونه بدعت در میان چهار طبقه اجتماعی را افزایش داد. وی بر آن بود که زبان اوستایی از طریق سنت شفاهی و کتاب ها و رساله ها حاوی مطالب فراوانی است، و از همه روحانیون خواست که به تفکر دربارهٔ اوستا و زند بپردازند و از یافته های خود بر دانش مردم جهان بیفزایند. در روایت دیگری، به ارتباط انوشیروان، با سرگذشت کتاب اوستا اشاره شده است: مجمعی از موبدان زرتشتی به ریاست وِه شاپور موبدان موبد زمان خسروانوشیروان، بیست یک نَسک اوستا را تعیین کرد و به اتفاق نظر، بر رأی خود مهر نهاد. از روا
یات مذکور چنین مستفاد می شود که در نظر مؤلفان کتاب های پهلوی، که در قرن سوم هجری می زیستند، ولی روایات ساسانی را منعکس می کردند، صورت مکتوب اوستا و زند و خط آن به خود زرتشت بازمی گردد که پس از پراکنده شدن اوستا بر اثر حمله اسکند، چندین شاه ایرانی در زمان های گوناگون در صدد جمع آوری و تدوین مجدد آن برآمدند. همین نظر را در کتاب های عربی و فارسی قرون اولیه اسلامی، که مطالبشان مبتنی بر گفته ها و نوشته های زرتشتیان است، نیز می یابیم. در نامه تنسر آمده است که اسکندر کتاب دین (=اوستا) را که بر دوازده هزار پوست نوشته شده بود، در اصطخر (فارس) سوزانید و یک سوم آن در دل ها ماند. طبری می نویسد که زرتشت کتابی را بر گشتاسب عرضه داشت که ادعا می کرد خدا بر او وحی کرده است. آن را بر دوازده هزار پوست گاو نوشتند و به صورتی که (نوشته ها) بر پوست کنده و با زر منقش شده بود. گشتاسب آن را در محلی در اصطخر به نام دزِ نبشت نهاد و هیربدان را بر آن گماشت و عموم مردم را از فراگیری آن منع کرد. ثعالبی، مسعودی، مقدسی، ابن مسکویه، و ابن بلخی نیز روایتی نظیر آن را آورده اند. آنچه در روایات مذکور دربارهٔ کتابت اوستا به خط اوستایی در زمان زرتشت
ذکر شده، افسانه آمیز است. از سوی دیگر، از روایات خارجی چنین بر می آید که پیروان ادیان دیگر زرتشتیان را دارای کتابی که در زمان زرتشت به کتابت آمده باشد، نمی دانستند. در یکی از روایات مانوی نقل شده در کتاب کفالایا آمده است: «زرتشت کتاب ننوشت، بلکه شاگردان او پس از مرگش (سخنان او را) به خاطر سپردند و به صورت کتاب هایی درآوردند که امروز می خوانیم. از این گفته می توان استنباط کرد که در قرن سوم میلادی زرتشتیان کتاب های دینی داشته اند، اما معلوم نیست منظور کدام نوشته هاست. احتمال می رود که مقصود از این کتاب ها، نوشته هایی باشد که از دیرباز در بین النهرین به نام زرتشت معروف بوده است و نه نوشته های خود زرتشت. باسیلیوس (در حدود ۳۷۷ م) گفته مغان کتاب نداشتند… بلکه پسران از پدران خود تعلیم می گرفتند؛ بنابراین، هیچ سندی در دست نیست که بر ما روشن سازد که کتاب اوستا پیش آنکه به خط کنونی درآید، به چه خطی مکتوب بوده است. اهمیت سنت شفاهی و حفظ آثار دینی به صورت سینه به سینه در ایران، دلالت بر این دارد که کتاب اوستا بیشتر بدین صورت حفظ می شده است تا به شکل مکتوب. چنان که در نامه تنسر نیز آمده است که پس از اسکند فقط یک سوم اوست
ا در دل ها مانده بود. حتی از نوشته های پهلوی و عربی و فارسی مذکور، که در آن ها سخن از اوستای مکتوب شده است، چنین استنباط می شود که نسخه های اوستا کم بوده است؛ بنابراین گفته ها، فقط ۲ نسخه، یکی در دزِ نبشت، و دیگری در خزانه شاهی، نگهداری می شده است. در نتیجه، بعید می نماید که تا پیش از تدوین اوستا و نگارش آن به خط اوستایی موجود، این کتاب، به صورت مجموعه واحدی به تمام و کمال، به خطی نوشته شده باشد. البته احتمال اینکه در زمان هایی (از جمله بلاش اشکانی) کوشش برای کتابت آن شده باشد، منتفی نیست. همچنین بعید نیست که در دوره ساسانی، پیش از آنکه آن را به خط کنونی نوشته باشد، کوشش شده که به خط پهلوی نیز برگردانند. منظور از جمع آوری اوستا به دستور شاهان در زمان های گوناگون، ظاهراً گردآوری روایات سینه به سینه بوده است. در رساله شگفتی های سیستان آمده است که نسک های اوستا در میان دودمان های نیکان (=زرتشتیان) پیوسته بر جای ماند… پس از اسکندر، این نسک ها نزد زنان بود و یکی از آن ها را به نام بَغ نَسک، جوانی سیستانی به خاطر سپرد و بدین گونه دین (=کتاب دینی) به سیستان بازگشت… جز در سیستان، جاهای دیگر آن را در سینه نسپردند. مسع
ودی نیز به سنت حفظ سینه به سینه اوستا در سیستان اشاره کرده است. حتی پس از به کتابت درآمدن اوستا نیز موبدان آن را از حفظ می خواندند. در کتاب دینکرد آمده است که: «منطقی است که سخن زنده شفاهی را از آنچه مکتوب است، مهم تر به شمار آوریم.» و در جای دیگر همین کتاب اشاره شده است که اثر مکتوب، صورت کامل نیست. در کتاب های پهلوی مکرراً به موبدانی اشاره شده است که همه اوستا و ترجمه و تفسیر (=زند) را از حفظ داشته اند. کتاب اوستا تا مدت ها اساساً سینه به سینه حفظ می شد. احتمالاً در دوره اشکانی در زمان بلاش اول یا در اوایل ساسانی کوشش شد که آن را به خطی از نوع خطوط مشتق از آرامی متداول در ایران، مانند خط پهلوی بنویسند. در این گونه خطوط برای مصوت ها در خط عامت خاصی وجود ندارد و گاهی از صامت ها برای نشان دادن بعضی مصوت ها استفاده می شود؛ مثلاً برای ـُ (کوتاه) و اُو (بلند) در خط علامتی نیست و برای ضبط این دو صدا و خصوصاً اُو (بلند) گاهی از حرف واو استفاده می شود. علاوه بر آن، این گونه خطوط واحد حروف کافی برای نشان دادن همه صامت های اوستایی نیستند. نگارش کلمات اوستایی به خط پهلوی، که گاه گاه در کتاب های پهلوی آمده است، به خوبی
نقص این خط را برای ضبط آواهای کتاب دینی نشان می دهد. از این رو، ضبط کتاب اوستا به خطی از این گونه بی تردید رضایت بخش نبوده است، زیرا موبدان زرتشتی مانند همه روحانیون دیگر معتقد بودند و هستند که کتاب دینی باید با تلفظی درست و با مراعات تجوید خوانده شود. مسلماً هیچ یک از خطوط موجود آن زمان نمی توانست این نیاز را برآورده سازد؛ بنابراین، موبدان از روی خط پهلوی، که خود از آرامی اقتباس شده بود و به علت اینکه یک حرف نشانه چندین آوا بود ابهام فراوانی داشت، خطی را اختراع کردند و اوستا را با آن نوشتند. در اختراع این خط بسیار دقت و زمان صرف شده است و احتمالاً هیئتی از روحانیان و دبیران در آن دست داشتنه اند. این دانشمندان برای جلوگیری از هر گونه ابهامی در ضبط اوستا، بر آن شدند که برای هر آوای اوستایی حرف واحدی را در نظر بگیرند و بدین منظور با اعمال تغییراتی در حروف پهلوی، که نشانگر چندین آوا بود، حروف جدیدی را اختراع کردن که هر یک نشانگر یک آوا باشد؛ مثلاً حرف الف پهلوی نشان دهنده چهار آوای ـَ، آ، ه، خ است. مخترعان خط اوستایی این حرف را برای نمایاندن آوای ـَ اوستایی اختصاص دادند و با افزودن دندانه ای به آخر آن حرفی را سا
ختند که نشانگر آوای آ باشد و با افزودن حلقه ای بدان حرف ه و با افزودن دنباله ای بدان حرف خ اوستایی ایجاد کردند. علاوه بر آن کوشش شد که همه جزئیات و ظرائف تلفظ کلمات با اختراع حروف خاصی نشان داده شود. خط موجود اوستایی دارای ۵۳ حرف است، ولی از مطالعه نسخه های موجود اوستا ۵۸ حرف اوستایی به دست می آید که بعضی ها در آن ها گونه های خطی یک حرف هستند و این رفم نزدیک به رقم ۶۰ است که مسعودی برای خط اوستا ذکر کرده است. نام این خط در کتاب های پهلوی دین دبیریه، به معنی خط دین است که در کتاب های عربی به صورت دین دفیریه، دین دبیره و دین دویره ضبط شده است. دقیقاً معلوم نیست که در چه تاریخی این خط اختراع و اوستا بدان نوشته شده است. از فعالیت دو شاه ساسانی در توجه به دین در منابع پهلوی و عربی سخن رفته است، یکی شاپور دوم و دیگری انوشیروان است؛ بنابراین، شاید بتوان تاریخی میان قرن چهارم و ششم میلادی را زمان نگارش اوستا به خط کنونی آن دانست. می توان احتمال داد که این کتاب در قرن چهارم میلادی به کتابت درآمده و در قرن ششم میلادی تدوین نهایی یافته باشد. پس از به کتابت درآمدن اوستا باز هم موبدان آن را از حفظ می کردند و از بر می خوان
دند و صورت شفاهی را مهم تر از متن مکتوب می دانستند. از اوستا نسخه های خطی متعددی در دست است، اما هیچ یک از آن ها به تنهایی متن کامل اوستا را در برندارد. بعضی از نسخه های اوستا همراه با ترجمه های پهلوی است و ترجمه پهلی زیر هر سطر متن اوستایی نوشته شده است. قدیمی ترین نسخه اوستایی موجود، نسخه K7 (محفوظ در دانشگاه کپنهاگ) است. این نسخه که به صورت عکسی منتشر شده و فقط ویسپَرَد را دربردارد در سال ۶۳۷ یزگردی برابر با ۱۲۶۸ میلادی (یا ۱۲۸۸ میلادی) است. نسخه های قدیمی دیگر از قرن چهاردهم میلادی و در دوره ساسانیان به کتابت درآمده اند و نسخه های متاخرتر از قرن هفدهم میلادی به بعد در هندوستان استنتاخ شده اند. اما از انجامه های کاتبان این نسخه ها می توان به وجود یک نسخه خطی مادر در قرن سوم/چهارم هجری (نهم/دهم میلادی) کتابت شده بوده، پی برد. اوستای مکتوب زمان ساسانی به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ یا به اصطلاح پهلوی نَسک بود و هر یک از نَسک ها نیز به فصل ها و اجزاء کوچکتری تقسیم می شد. نام سه کتاب بزرگ و ۲۱ نسک اوستای زمان ساسانی به زبان پهلوی با خلاصه ای از مطالب آن ها به این زبان در کتاب هشت
م دینکرد ضبط شده است. از نوشته دینکرد بر می آید که در زمان دوین این کتاب (قرن سوم) گاه متن اصلی اوستایی و گاه اصل و ترجمه پهلوی بعضی از نسک ها از میان رفته بود. نام سه کتاب بزرگ اوستا به زبان پهلوی چنین است: گاهانیگ، هاذگ مانسَریگ و دادیگ. کتاب گاهانیگ مشتمل بر گاهان و تفسیرهای آن، هادگ مانسَریگ مشتمل بر ادعیه و اذکاری بوده که در مراسم دینی خوانده می شد و دادیگ مشتمل بر متون فقهی بوده است. ترجمه و تفسیر (=زَند) سه نَسک گاهانیک موضوع کتاب نهم دینکرد است. از میان ۲۱ نسک عهد ساسانی، تنها وندیداد (نسک پنجم از نسک های دادیگ) است که به صورت کامل در دست است. از ۲۱ نسک اوستای ساسانی در زمان تدوین دینکرد (قرن سوم هجری) هم متن اوستایی و هم ترجمه پهلوی نسک ۱۱ از میان رفته بود و ترجمه پهلوی نسک ۵ نیز در دست نبوده است. نسک های ۱۵ تا ۱۸ مفصل تر از نسک های دیگر شرح شده است. ترجمه و تفسیر سه نسک نخستین را در کتاب نهم دینکرد می یابیم.
توربین نام پروژه ای است در دولت ایالات متحده تا کامپیوتر های شخصی را به جاسوس افزار آلوده سازد. این پروژه را خبرنگاری به نام گلن گرینوالد افشا کرد.
سرویس تحقیقات جنایی نیروی دریایی مهمترین مرجع قانونی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا است و وظیفه آن تحقیقات درباره جرائمی است که در نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا و نیروی تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا اتفاق می افتد. در سال های اخیر مأموریت هایی به مأموریت های قبلی این نیروها اضافه شده از جمله امنیت ملی و عملیات ضد تروریست وعملیات ضد اطلاعات و جاسوسی.
منابع در تعداد فرزندان علی بن ابی طالب دچار اختلاف هستند. در ارشاد شیخ مفید و اعلام الوری، تعداد فرزندان علی، ۲۷ نفر، در کشف الغمه اربلی ۲۸ نفر، در تذکرة الخواص ۳۴ نفر، در طبقات ابن سعد ۳۴ نفر، در ینابیع المودة ۳۵ نفر و در تهذیب الکمال ۳۶ نفر گزارش شده اند. فرزندان فاطمه. فاطمه دختر محمد پیامبر اسلام است. او با علی ازدواج کرد و صاحب ۵ فرزند شد به نام های زیر: فرزندان لیلی. لیلی دختر مسعود هم زن علی بود و علی از او صاحب دو فرزند شد که هر دو در کربلا کشته شدند. فرزندان ام البنین. ام البنین که از لحاظ شهرت دومین زن علی است، صاحب چهار فرزند پسر شد که همگی در کربلا کشته شدند. فرزند خوله. خوله دختر جعفر بن قیس کنیزی بود که در جنگ یرموک اسیر شد و به مدینه آمد. با علی ازدواج کرد و صاحب پسری بنام محمد حنفیه شد. فرزند پسر کنیز. از کنیز همسر علی تنها یک پسر است به نام محمد اصغر که در کربلا کشته شد. فرزندان اسما. اسما دختر عمیس همسر علی بود که علی از او صاحب دو فرزند شد. فرزندان صهبا. علی از او صاحب دو فرزند دوقلو شد. فرزند امامه. امامه دختر ابوالعاص نوه دختری محمد است: فرزندان ام سعید. ام سعید دختر عروه بن مسعود است. او
با علی ازدواج کرد و صاحب دو دختر بنام ام الحسین و رمله کبری شد. فرزند محیاء. از محیاء دختر امرالقیس تنها یک دختر بنام ام یعلی بود که در خردسالی درگذشت. دختران علی از کنیزان او. سیزده دختر هستند، به نام های: ام هانی - میمونه - زینب صغری -رقیه صغری- رمله صغری - ام کلثوم صغری - فاطمه - امامه - خدیجه کبری - خدیجه صغری - ام کرام - ام اسلمه - جمانه - نفیسه - صفیه دختران علی. رقیه، ام حسن، ام هانی، فاطمه، زینب صغری، میمونه، نفیسه، خدیجه، امامه، رمله کبری، جمانه، ام سلمه، رقیه صغری، ام کلثوم صغری، رمله صغری، ام کرام، ام جعفر، و به گزارش برخی سکینه
قوانین نظامی یا عدالت نظامی یا قوانین نیروهای مسلح، قوانینی هستند که در یک کشور برای پرسنل نیروهای مسلح آن کشور وضع شده اند. در ایالات متحده آمریکا، در هر ایالت قوانین مخصوصی برای رسیدگی به جرائم نظامی وجود دارد. در بعضی ایالات دادگاه های ویژه نظامی به موارد تخلف از این قوانین رسیدگی می کنند و در برخی ایالات دادگاه های عمومی.
لورِتا لین (؛ – ) خواننده و ترانه سرای موسیقی کانتری اهل آمریکا بود. او از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۲ مشغول فعالیت بود.
خوان پابلو پاز (؛ زاده ۱۹۵۹ در بوئنوس آیرس) یک فیزیک دان اهل آرژانتین است که در زمینه رایانه کوانتومی فعالیت می کند. وی به عنوان یک پژوهشگر هم اکنون در دانشگاه بوئنوس آیرس مشغول فعالیت است، وی همچنین در بین سال های ۱۹۸۴ تا ۲۰۰۴ در آزمایشگاه ملی لس آلاموس در ایالات متحده آمریکا فعالیت نموده است. وی جایزه گوگنهایم را در سال ۲۰۰۴ کسب نموده است.
بنیامین یغیشه ای مارکاریان (؛ زاده ۲۹ نوامبر ۱۹۱۳ - درگذشته ۲۹ سپتامبر ۱۹۸۵) یک اخترفیزیک دان اهل ارمنستان بود. وی برادر مارو مارکاریان شاعر و مترجم برجسته ارمنی بود. وی عضو فرهنگستان ملی علوم ارمنستان بود.
ریچارد گانس (؛ زاده ۷ مارس ۱۸۸۰ درگذشته ۲۷ ژوئن ۱۹۵۴) یک فیزیک دان اهل آلمان بود.
ماریو گاراواگلیا (؛ زاده ۱۹ مارس ۱۹۳۷) یک فیزیک دان اهل آرژانتین است.
میگل آنگل ویراسورو (؛ زاده – درگذشته ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۱) یک فیزیک دان اهل آرژانتین بود.
خوان مارتین مالداسنا (؛ زاده ) فیزیک دان نظری آرژانتینی است.
ماریو بونگه (؛ زاده – درگذشته ۲۵ فوریه ۲۰۲۰) فیلسوف و فیزیک دان اهل آرژانتین بود.
آبراهام اسکورکا (؛ زاده ۵ ژوئیه ۱۹۵۰) یک فیزیک دان، و شیمی دان اهل آرژانتین است.
خولیو ناوارو (؛ زادهٔ ۱۹۶۲ در شهر سانتیاگو دل استرو) فیزیک دان و ستاره شناس اهل آرژانتین است.
مارگرت هیبرگ باس (؛ زاده ۱۸۶۶ درگذشته ۱۹۵۲) یک فیزیک دان دانمارکی تبار اهل آرژانتین بود.
تمپورا اسم رمز سامانه رایانه ای درگذشته محرمانه ای است که ستاد ارتباطات دولت بریتانیا استفاده می کند. این سامانه برای ردگیری بیشتر ارتباطات اینترنتی استفاده می شود که از کابل های فیبر نوری بدست آمده اند. بنابراین می توان آنها را در آینده، پردازش و جستجو کرد. آزمایش تمپورا از سال ۲۰۰۸ (میلادی) آغاز و در سال ۲۰۱۱ (میلادی) عملیاتی شد. تمپورا داده کابل های فیبر نوری را شنود الکترونیک می کند که به صورت ستون فقرات اینترنت کار می کنند. با این کار، به داده شخصی بسیاری از کاربرانی دست می یابد که حتی مشکوک یا زیر نظر نیستند. داده شنود شده، در بریتانیا و خارج از آن کشور نگهداری می شود. این داده، اطلاعات شرکت های دارنده کابل فیبر نوری یا گذرگاه کابل را نیز در بر می گیرد. وجود تمپورا بدست ادوارد اسنودن در مه ۲۰۱۳ فاش شد. اسناد اسنودن نشان دادند که داده گردآوری شده با تمپورا با آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا همرسانی می شود. عملیات. بر پایه اسناد اسنودن، تمپورا از دو بخش اصلی "چیرگی بر اینترنت" و "بهره برداری از مخابرات جهانی" پدید آمده است. هر کدام از این بخش ها ترافیک اینترنت و تلفن را با یکدیگر می آمیزند. اگرچه، این