Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ن با مشکل مواجه خواهد شد. حسن نیز ضمانت محکمی از معاویه نگرفت. مادلونگ قرارداد صلح حسن را چنین می نویسد: واله یری می نویسد احتمال دارد که حسن به علت نبود نهضت حامیش، صلح را پذیرفته باشد. اگر بپذیریم که علی، هفته به هفته خزانه را خالی می کرد و محتویاتش را بین مردم تقسیم می کرد، بنابراین دولت حسن با مشکلات مالی روبرو بود. علاوه بر آن، علی در سال های آخر خلافتش با شکست های پی در پی مواجه شد و این مهم در زمان خلافت حسن تشدید شد. از این رو حسن نمی توانست به سربازانی تکیه کند که میل چندانی به جنگیدن نداشتند. تبعات بعدی صلح، بر علویان بسیار گران آمد. در بحث هایی که با آن ها می شد، آن ها در مورد این مطلب که حسن از حق خودش به عنوان خلیفه کناره گرفته و بنابراین آن ها دلیلی برای مخالفت ندارند، پاسخی نداشتند. سید محمدحسین طباطبایی با اشاره به صلح حسن می نویسد: «اگر حسن یا حسین با معاویه می جنگیدند کشته می شدند و برای اسلام کمترین سودی نمی بخشید و در برابر سیاست حق به جانبی معاویه که خود را صحابی، کاتب وحی و امیرالمؤمنین معرفی کرده و هر دسیسه را به کار می برد، تأثیری نداشت.» بعد از درگذشت حسن در ۴۹ هـ برابر با سال ۶۷۰م، م
عاویه در سال ۵۰ هجری بر خلاف قرارداد یزید را ولی عهد خود کرد و اهالی شام را مجبور به بیعت با یزید کرد همچنین معاویه در این هنگام هزار اسب سوار را به بهانهٔ حج به مکه فرستاد سپس آن ها وارد مدینه شدند، مردم را تحت فشار شمشیرها ناگزیر به بیعت با یزید کردند. ۱۰ سال پس از ولی عهدی یزید، معاویه ۶۰ هـ (ماه آوریل ۶۸۰م) می میرد و یزید خلیفه می شود. بدین ترتیب خلافت اولیه به پایان رسید و دولت اسلامی دوم، خلافت اموی آغاز شد که نظام حکومتی از شورا و ساده زیستی حاکمان (نسبت به پادشاهی های معاصر) به نظام وراثتی و شبیه به پادشاهی تبدیل شد که خلافت های اسلامی بعد از امویه نیز شیوهٔ امویه را در پیش گرفتند. رابطه دین و دولت. بعضی از پژوهشگران و تاریخ نگاران به خصوص غربی ها (که نظر آن ها در ادامه می آید) خلافت راشدین را حاکمیت دینی می گویند، ولی بعضی از مسلمانان نظیر مصطفی حلمی در مقابل آن را نادرست می دانند. دیدگاه رایج اسلام شناسان غربی آن است که هرچند محمد نماینده خدا بر زمین هم در امور دینی و هم در امور سیاسی بود، اما پس از وی، خلافت تنها جانشینی وی در امور سیاسی بود. اقتدار مذهبی پس از وی جانشینی نداشت یا به طور عمومی به ه
مه صحابه و پس از آن ها به هر کس که راوی احادیث وی بود منتقل شد. این گروه بعداً، به نام «علما» شناخته شدند. با این حال خلفای راشدین چون هم از صحابه بودند و هم جانشینی سیاسی را بر عهده داشتند، اقتدار سیاسی و مذهبی هم زمان در آن ها جمع شده بود؛ لذا پس از پایان این دوره و شرو ع خلافت امویان، عملاً این دو شأن جدا گردید و جانشینی دینی و سیاسی دو مسیر جداگانه را طی کردند. هرچند اغلب شیعیان با دیدگاه جدایی این دو مخالفند و به خصوص امامیه، علی به عنوان جانشین مشروع محمد نه تنها شئون سیاسی بلکه اقتدار دینی وی را نیز به ارث می برد. هرچند در عمل، پس از علی، امامان به عنوان جانشین مشروع محمد از جایگاه سیاسی خود عزل شدند، اما در اصل حائز هر دو صلاحیت هستند. البته برخی اسلام شناسان متأخر نظیر پاتریشیا کرون و مارتین هیندز دیدگاه جدایی دین و سیاست بعد از خلفای راشدین را حتی نزد اهل سنت رد می کنند. آن ها می گویند خلافت در اساس، حتی در زمان امویان، هم واجد صلاحیت سیاسی و هم صلاحیت مذهبی بود، به طوری که خلیفه مسئول تعریف قانون اسلام بود و هیچ مسلمانی بدون بیعت با خلیفه به رستگاری نمی رسید؛ یعنی، دیدگاه اولیه از خلافت شبیه به اعت
قادات شیعیان بود. وداد کادی و آرام شاهین در دانشنامه اندیشه سیاسی اسلام پرینستون کارویژه های خلیفه را چنین برمی شمارند: رهبری جامعه مسلمان دقیقاً مشابه با محمد اما بدون نقش نبوت. در نتیجه این جایگاه، خلیفه صاحب جایگاه ارشد اقتدار و قضاوت در قلمروش بود و مقامات حکومت را منصوب می کرد، نظم را در جامعه برقرار می ساخت، از اجتماع مسلمان در برابر دشمنان دفاع می کرد، مالیات را جمع آوری و توزیع می کرد. اما فراتر از همه این نقش های سیاسی رهبر مذهبی مسلمانان بود که تبعیت جامعه مسلمان از شریعت الهی را تضمین می کرد؛ بنابراین نماز جمعه را امامت می کرد و خطبه جمعه به نام وی خوانده می شد و سپاهیان مسلمان را در جهاد رهبری می کرد و مناسک حج را هر سال در مکه برپا می کرد. نظام سیاسی. انتخاب خلیفه. خلافت با بیعت مردم به شرط پایبندی خلیفه به قوانین اسلام شروع می شد و اگر خلیفه به قوانین اسلام پایبند می ماند تا آخر عمرش خلافت ادامه داشت. فرمانداران و کارگزاران. یکی از ویژگی های خلافت راشدین پیروی دولت از احکام اسلام بود. این دولت یک حکومت تمرکزگرا بود که در رأس آن خلیفه قرار داشت و اداره های نظارت بر استان ها از آن زیر شاخه می شد.
و به نظر احمد اشعری شبیه به اداره محلی در عصر حاضر بود. در استان ها، قوه قانون گذاری - با مسئولیت خلیفه - از قوه مجریه - با مسئولیت فرماندار - جداگانه اداره می شد، همچنین قوهٔ قضاوت از قدرت فرماندار مستقل بود. تصمیم گیرنده نهایی در تمامی مسائل خود خلیفه بود. خلیفه وزیری نداشت اما اگر مجبور به مسافرت می شد، فردی دیگر را به جای خود به طور موقت می گماشت. تقریباً تمامی خلفا، صحابه را بر طبق توان و شایستگیشان به فرمانداری استان ها انتخاب می کردند و مدت آن هم متناسب با خشنودی خلیفه از شیوهٔ ادارهٔ آن شخص بود. مسئولیت های فرمانداران حفاظت از مرزها، آموزش سربازان، جاسوسی از دشمنان، گماشتن کارگزاران و کارمندان با رتبهٔ کمتر به حکومت بر شهرها و آباد کردن استان ها بود (مانند حفر چاه ها و بهبود و گسترش راه های ارتباطی، ساختن پل و مسجد و …). اختیارات فرمانداران کم کم با گسترش قلمروی خلفای راشدین گسترش یافت؛ چنانچه در دوران عثمان نیروی نظامی را به طور کامل در اختیار داشتند و کشورگشایی می کردند و قلعه می ساختند، ولی این صلاحیت ها شامل بخش مالی نمی شد و این بخش در دست مسئولان خراج و جمع کنندگان صدقات و زکات باقی ماند. عمر بن
خطاب - پس از کشورگشایی های گسترده- دولت خلفای راشدین را به چندین استان تقسیم کرد و بر هر کدامش استانداری گماشت تا به نمایندگی از خودش بر آنجا حکم کند و عمر هرکدام از این افراد را به دقت زیر نظر داشت و هر سال در زیارت فرمانداران را فرا می خواند و از احوالشان جویا می شد. عمر از نامه رسان ها می خواست که پس از رسیدن آن ها به استان ها، پس از انجام مأموریت، دور از چشم فرماندار شکایات مردم را بپرسند و به وی اطلاع دهند. در کنار کارگزاران استان ها، همیشه یک قاضی مستقل برای به عهده گرفتن قانون و جمع آوری مالیاتها بود. عمر چند سازمان برای کمک و سازماندهی آن ها ترتیب داده بود، که از مهم ترین آن ها نگهبان شب مسئولان کنترل منکرات، لشکرگاه و دادگاه بود. عمر تصمیم گرفت که اداره زمین های تازه تصرف شده بر عهدهٔ تصرف کنندگانش باشد، به دلیل آنکه آن ها بیشترین نیرو برای بهره بردن از آن را دارند. در مقابل از آن ها خراج و جزیه گرفته می شد. عمر طبق قوانین اسلام زنان، کودکان، پیرمردان و فقیران را از پرداخت جزیه معاف کرد. عثمان دولت را به همان شیوهٔ سخت گیرانهٔ عمر اداره نمی کرد. تاریخ نگاران زیادی بر این باور هستند که عثمان بعضی از
نزدیکان و فامیلهایش را برای رسیدن به منصب فرماندار استان گمارد. چنان که علی بیشتر فرمانداران عثمان را برکنار کرد. با وجودی که تعدادی از نزدیکانش را مانند عثمان به عنوان فرماندار انتخاب کرد، اما فرقش این بود که با شدت در برابر کارهای خلاف قانون آن ها برخورد می کرد که نمونه اش برکناری عبدالله بن عباس از فرمانداری بصره بود. تقسیمات کشوری. دولت خلافت راشدین در زمان ابوبکر به هفت استان تقسیم شده بود که اسامی آن ها: حجاز، نجد، سرزمین بحرین، عمان، یمن (با استان حضرموت)، عراق و شام بود. افزون بر این مناطق، مدینه، پایتخت دولت، مستقیم زیر نظر خلیفه اداره می شد. تقسیمات اداری در زمان ابوبکر نسبت به زمان محمد تغییری نکرد، ولی دولت در زمان عمر گسترش چشم گیری یافت، چنان که شامل مناطق جدید می شد که شهروندانش نیز از مردمان بافرهنگ و متمدن بودند. به همین دلیل مسلمانان برای اولین بار از قوانین آن ها در تقسیمات اداری برداشت کردند. عمر برای اولین بار قلمرو خلافت را به پنج بخش بزرگ تقسیم و هر کدام را نیز به استان تقسیم کرد؛ ایران ساسانی (شامل سیستان، مکران، کرمان، طبرستان و خراسان)، عراق به دو استان (بصره وکوفه)، وشام هم دو استان
(دمشق، حمص و فلسطین استان مستقل) و شمال آفریقا به سه استان تقسیم شد. عمر در زمانی که خلافت را به عهده داشت یمن را زیر نظر یک فرماندار یک پارچه ساخت اما سرزمین شام به چند قسمت نظامی موقت بین تصرف کنندگانش تقسیم کرد؛ تعداد آن قسمت ها پنج قسمت بود که به هرکدام "جند" می گفتند، این جندها شامل: جند دمشق، جند حمص، جند قنسرین و جند اردن و جند فلسطین (تقسیم به «جند» در هیچ استان دیگر از استان های این دولت استفاده نشد). بعضی از این جندها گاهی زیر نظر یک فرماندار قرار می گرفت، برای مثال قنسرین و حمص با هم به معاویة ابن ابی سفیان سال ۳۱ هـ پیوند خورد. شورا. شیوهٔ خلفای راشدین در اجرا کردن شورا و سیره سیاسی شان متفاوت بود. ابوبکر برای نمونه، نخست مشورت می کرد و سپس تصمیم می گرفت و عمر مشورت می کرد و سپس اجرا می کرد. اعضای شورا از تعداد معینی تشکیل نشده بود و همچنین خلیفه مجبور نبود به نظرات اعضای شورا عمل کند و تصمیم اول و آخر همیشه به عهدهٔ خود خلیفه بود. به نوشته شاکر ابوبکر، عمر بن الخطاب و عثمان بن عفان به شورا اعتقاد داشتند و نیز شورا آثار مثبت فراوانی بر روی تصمیم گرفتن و حل اختلافات در دولت آنان داشت. برای شورا در
زمان خلفای راشدین مثال های زیادی است، یکی از این نمونه ها مربوط به روزهای پایانی عمر محمد بود، چنان که بعد از شورا فرمان داد که اسامه بن زید برای جنگ با روم شرقی برود. با فرمان محمد اردوگاهی در بیرون از مدینه برای سربازان برپا شد، ولی محمد در خلال این ماجرا درگذشت و جنگ های ارتداد شروع شد. ابوبکر به اسامه فرمان داد سپاهش را به حرکت درآورد، اما تعدادی از صحابه از تهدید مرتدان، از دین اسلام برگشتگان، برای مدینه نگران بودند، به این دلیل که بیشتر نیروهای نظامی مسلمانان برای جنگ به روم رفتند و مدافعان مدینه کم شده بود. به همین دلیل عمر بن خطاب، عثمان بن عفان، ابوعبیده جراح، سعد بن ابی وقاص و سعید بن زید به پیش ابوبکر رفتند و گفتند که حملهٔ اسامه را تا از بین رفتن جنگ های ارتداد به تأخیر بیندازد ولی ابوبکر پیشنهاد آنان را رد کرد. شاکر برای نمونهٔ دیگری از شورا می نویسد که ابوبکر در بستر مرگ از صحابه خواست که خلیفه را خودشان انتخاب کنند و در زمانی که در آن قضیه سرگردان شدند، از ابوبکر خواستند که یکی را برایشان کاندید کند. ابوبکر در خصوص عمر مشورت صحابه را گرفت پس از تأیید آنان خلیفه بعد از خود را عمر خواند. مجلس شو
رای ابوبکر از عمر، عثمان، علی، عبدالرحمن بن عوف، معاذ بن جبل، ابی بن کعب و زید بن ثابت تشکیل شده بود. نیروی امنیت شهری. نیروی امنیت شهری یا پاسبانی در زمان خلفای راشدین به صورت ابتدایی شناخته شده است. این نیرو در ابتدا تابع نظام قضایی بود، یعنی فقط احکام قضایی را انجام می داد و کم کم گسترش یافت و مأموریت هایش برای تمام شهر گسترش یافت. نیروی امنیت شهری در زمان ابوبکر وجود خارجی نداشت، چنان که دولت ارتش را حامی امنیت شهر می دانست؛ ولی نیاز به نیروی امنیت شهر (پلیس در حال حاضر) در اواخر دوران عمر احساس شد. عمر پاسبانی در شب را راه اندازی کرد. عمر محلی را برای بازداشت مجرمان ایجاد کرد و نام «"سجن"» (زندان) روی آن گذاشته شد (قبل از آن مجرمان در مسجد حبس می شدند)، سپس عثمان نیروی امنیت شهر را در استان ها و مناطق تأسیس کرد تا اولین کسی باشد که نیروی امنیت شهری (پلیس) را در خلافت راشدین ایجاد کرده باشد. علی نیروی امنیت شهری را سازمان دهی کرد، و بر رئیس آن رئیس می گماشت. که در کل این گروه "شرطةالخمیس" نام گرفت. قوهٔ قضاوت. به اعتقاد عبدالفتاح خلفای راشدین در طول حکومتشان به عدالت گستری و اجرایی کردن آن می پرداختند، چن
ان که عدالت به یکی از ارزش های مهم جامعه اسلامی تبدیل شده بود، جمال البنا، اعتقاد دارند که دولت راشدین پرپایهٔ احترام به حقوق بشر و عدالت برپا بود، با وجود این ارزش ها با شروع شدن خلافت اموی و خلافت های متعاقبش به شکل گسترده ای از بین رفت. ابوبکر - مثل زمان محمد - شخصاً دستگاه قضاوت و حکم کردن را در دست می گرفت. اولین کسی که قاضی ها را بر استان ها و سرزمین های دوردست گماشت عمر بود. همچنین عمر اولین خلیفه ای بود که دستگاه قضاوت را از دولت جدا کرد و برای هر ولایت قاضی گماشت و قوانین و احکام برای قاضی ها وضع کرد، تا قاضی ها به آن شیوه عمل کنند. دیوان ها. در دوران عمر نظام دیوان ها (دفتر محاسبه در قدیم) برای حکومت خلفای راشدین تأسیس شد. در خصوص تاریخ تأسیس دیوان ها بین تاریخ نگاران اختلاف نظر وجود دارد چنان که محمد بن جریر طبری می گوید دیوان ها در سال ۱۵ هـ (۶۳۶م) تأسیس شد اما الماردی می گوید در سال ۲۰ هـ تأسیس شده است. روایتی است که می گوید فکر تأسیس دیوان ها به زمانی که ابوهریره از اقلیم بحرین با نیم میلیون درهم به مدینه آمد بازمی گردد؛ عمر مردم را فراخواند که چگونه این پول ها بین مردم تقسیم شود، یکی از حاضران
گفت که مکانی ایجاد شود تا این مبالغ در آن نوشته شود و عمر هم آن را تأیید کرد. در ادامه با ازدیاد پول های حاصل از غنیمت های جنگی از ایران و شام نیاز به سازماندهی و پخش این پول ها احساس شد. به همین دلیل عمر "دیوان بیت المال" را تأسیس کرد، که آن شروع کار دیوان ها در تاریخ اسلام بود. دیوان ها بعدها گسترش یافت و دیوان دیگر در زمان عمر به نام "دیوان عطا" ایجاد شد که هدفش برای سازماندهی بخشش های مالی بین مردم بود (عمر مردم را در بخشیدن این پول ها درجه بندی کرده بود و اولویت هم با اهل بیت، کسانی که زودتر مسلمان شده بودند، آن هایی که در جهادکردن پیشی گرفته بود و در پایان هم هرکس که بر جنگیدن تواناتر بود گذاشت). دیوان دیگر با نام "دیوان ارتش" برای نوشتن اسم های سربازان و میزان شایستگی آن ها در کسب درآمد تأسیس شد. "دیوان استیفا" هم برای نوشتن و حساب کردن خراج سرزمین های تصرف شده تأسیس شد. اقتصاد. منابع درآمد. دولت خلفای راشدین به شیوه ای که به توازن بین درآمد و خرجشان دست یابند گام برمی داشتند، منابع در آمدشان عبارت بود از: زکات، عُشور (یک دهم)، جزیه، خمس، الفی، خراج وغنیمت های جنگی بود. خِراج مالیاتی است که بر زمین های
ی که مسلمانان با جنگ تصرف کرده اند گرفته می شد. امام یا خلیفه خراج معینی که در هر سال گرفته می شد بر آن زمین ها وضع می کرد، مبلغ خراج تا پرداخت نشده است به عهدهٔ ارباب زمین های تصرف شده باقی می ماند، فرقی نمی کرد که آن ها مسلمان یا اهل ذمَّه باشند، اگر خودشان یا اربابشان مسلمان می شدند خراج از عهدهٔ آن ها برداشته نمی شد بلکه افزون بر خراج زکات نیز باید پرداخت کنند به این ترتیب که هیچ کدامشان مانع پرداخت دیگری نمی شود، که در این مسئله تمامی دانشمندان مسلمان اتفاق نظر دارند. عمر بن خطاب، نخستین بار در زمان تصرف عراق خراج را وضع کرد. عراق بین تصرف کنندگانش تقسیم نشد و بر آن سرزمین خراج وضع شد. در مابقی کشورگشایی ها (فتح شام، مصر و …) در زمان خلفای راشدین، همین رویه دنبال شد. در آن زمان دو نظام برای جمع آوری خراج بود: نظام مُقاسمه و نظام التزام، خلفای راشدین کارگزارانی بر آن ها می گماشتند که از فرماندار و فرماندهان نظامی کاملاً مستقل بودند. همچنین هر کس که مسئولیت کارگزاری جمع آوری خراج را به عهده می گرفت باید دارای شرایطی معینی باشد، همچون صاحب نظران او را به عنوان مشاور انتخاب کنند و در میان مردم به پاک دامنی و
ترس از خدا مشهور شده و هم فقیه و عالم باشد. اما نصبت خراج برابر با ۲۰ دینار طلا بود. همچنین خلفای راشدین به «العشور» یا «یک دهم» نیز برای به دست آوردن مخارج سالانه، روی آوردند که مانند گمرک و مالیاتی است که بر تاجران امروزی نیز وضع شده است. اولین کسی که این نوع مالیات را وضع کرد عمر بن خطاب بود. بعد از اینکه شام تصرف شد، ابوموسی اشعری وی را آگاه کرد که تا پیش از آن مسئولان حکومت روم شرقی در شام از تاجران «یک دهم» می گرفتند و همچنین برای تاجران مسلمان نیز استثنایی قائل نشده بودند. پس از رسیدن این خبر به عمر، وی برای ابوموسی اشعری نوشت، همان مقدار که از مسلمانان می گرفتند از آن ها نیز گرفته شود. التبه از تاجران اهل ذمه نصف آن میزان و از تاجران مسلمان ۲٫۵٪ گرفته شود و میزان بخشش مالیات هم ۲۰۰ درهم قرار داد. اما جزیه مبلغی است که اجباری شدن پرداختن به شروط خاصی بستگی دارد و شبیه به خراج است که بر اهل کتاب و مقصود از اهل کتاب یهودی، مسیحی، زرتشتیان و مندائیان است. همان گونه که زکات بر مسلمانان واجب است جزیه نیز به این گروه واجب شود تا این دو که در یک سرزمین زندگی می کنند با هم برابر باشند. پرداخت جزیه برای مردان
آزاد، سالم، عاقل و توانا بر پرداختش واجب می شده است؛ یعنی از بی چارگان گرفته نمی شده است. گاهی نیز به آن ها صدقه داده می شد. مقصود از بیچارگان نابینایان و فلج شدگان است، زنان و کودکان نیز از پرداخت معاف بودند. درصد پرداخت جزیه ۲٫۵٪ سالیه بود، این مقدار از زکات کمتر بود. غنیمت های جنگی یکی از منبع درآمدهای اصلی مسلمانان به شمار می رفت. مسلمانان موفقیت های خوبی در کشورگشایی داشتند که میزان غنیمت های زیادی نیز در پی داشت. از مهم ترین غنیمت هایی که مسلمانان کسب کرده اند غنیمت هایی بود که از قصرها ساسانی و تاق کسری بود که در مورد آن ها "خارج از توصیف به دلیل ازدیادش" گفته می شد. مبالغ زیادی، یزدگرد سوم نتوانسته بود با خود ببرد به همین دلیل در قصرش مخفی کرده بود، پس از پیدا شدن این مبالغ، برای عمر در مدینه به عنوان غنیمت فرستاده شد و او هم طبق خمس، اموال تصرف شده را بین مسلمانان تقسیم کرد. دیگر منبع مالی دولت فیء بود. مورد یادشده به هرگونه درآمد جنگی گفته می شود که مسلمانان بدون نبرد آن را به دست بیاورند. همچنین به آنچه طرف درگیر با مسلمانان، برای پایان دادن به نبرد می پرداخت نیر فیء گفته می شد. آیه ای از قرآن نیز
در مورد فیء گفته است: بیت المال. مسلمانان با نظام بیت المال از زمان محمد آشنا بودند، محمد کسی بود که در زمان زندگیش فرمانداران و کارگزاران سرزمین ها را می گماشت که مأموریت هر کارگزار جمع آوری زکات، صدقهها، جزیه، خمس و خراج بود. در زمان عمر بن خطاب به دلیل سرازیر شدن پول های حاصل از کشورگشایی به پایتخت مسلمانان، مدینه، مسلمانان مجبور شدند که دستگاه مالی برای دولت به منظور سامان دهی این پول ها و میزانی از آن ها که طبق قوانین اسلام باید زکات داده شود تأسیس کنند، به همین دلیل عمر سریع به ساخت دیوان های لازم، شبیه به شیوهٔ روم و ساسانیان فرمان داد. در پی این دستور دیوان جُند و دیوان جبایه در قلمروی اسلامی ایجاد شد. گفته می شود که خالد بن ولید یا هرمزان یا ولید بن مغیره، به ساخت این دیوان ها برای شمارش پول ها و شیوهٔ پخش آن ها اشاره کرده اند. سیاست عمر این بود که اموال جمع آوری شده را برای روزهای سخت در بیت المال ذخیره نسازد؛ بلکه به نیازمندان در ابتدای کار برسد. ابن جوزی می گوید عمر هرساله بیت المال را تمام خالی می کرد تا به مستحقانش پرداخت شود. همچنین علی بن ابی طالب هر جمعه پول های بیت المال را تقسیم می کرد تا چ
یزی از آن نماند؛ نگران بود که پول، صاحبان قدرت را وسوسه کند و به مردم پرداخت نشود. خلفای راشدین بین اداره های سیاسی و مالی را جدا کرده بودند؛ مثلاً عمر عمار یاسر را به امارت کوفه گماشته بود و همراهش عبدالله بن مسعود را هم فرستاده بود تا مسئولیت بیت المال کوفه را متصدی شود. همچین دست مزد اهل کتاب که در سپاه اسلام داوطلب شده بودند، از بیت المال پرداخت می شد. وجه نقد. نظام پولی در ابتدای خلافت راشدین همانند نظام دارایی حکومت محمد در مدینه بود. آن هم همان شیوه ای بود که در زمان جاهلیت، پیش از ظهور اسلام رواج داشت بود؛ اعراب پیش از اسلام از درهم ساسانی و دینار روم شرقی در مبادلات تجاری استفاده می کردند که محمد نیز آن را رایج ساخت ابوبکر هم از آن شیوه پیروی کرد بعد از آن عمر هم در ابتدای خلافتش پیروی می کرد. اما در زمان خلافت عمر هنگامی که خلافت اسلامی با کشورهایی با نظام سکههای ثابت در شام، ساسانیان و مصر روبه رو شد برای تجارت و کار کردن با این کشورها سکه های ویژه خلافتش را ضرب کرد. عمر بر پول های از جنس طلا و نقره که در آن زمان رایج بود و بر روی آن ها نقاشی های روم شرقی، مسیحیت و ساسانی بود باقی ماند، ولی کلمهٔ «
جائز» را به آن ها افزود. در سال ۱۸ ه .ق برابر با ۶۳۹م، عمر اولین کسی شناخته شد که ضرب سکه در تاریخ اسلام را رایج کرد. نقش سکه های ساخت عمر از نقش سکه های ساسانی برداشت شده بود با این تفاوت که به آن ها عبارت «الحمد لله» برخی «لا إله إلَّا الله» بر قسمتی دیگر اسم «عُمر» افزوده بود؛ ولی عثمان به افزودن نقش «الله أکبر» اکتفا کرد. این سکه ها امروزه معروف به سکه های عرب ساسانی است. وضعیت اجتماعی. ساختار جمعیت مسلمانان عرب. به نوشتهٔ شاکر مسلمانان تا پیش از فرارسیدن دوران عثمان با هم اتحاد داشتند و نیز از دولت راضی بودند. تا پیش از فرارسیدن دوران عثمان مسلمانان از درآمد اندکی که داشتند راضی بودند؛ مردم زندگی ساده ای داشتند و برای بهتر شدن زندگیشان به نبردها و کشورگشایی می پرداختند؛ ولی ثروت در اثر کشورگشایی، خصوصاً در زمان عثمان، شروع به ازدیاد کرد و باعث شد سطح زندگی عرب ها بالا برود و خواسته هایشان افزایش یابد. با گسترش دولت و افزایش چشم گیر کشورگشایی ها، ساختار جمعیت شروع به تغییر کرد. در این زمان تعداد زیادی از عرب ها و مسلمانان در سرزمین های تازه تصرف شده سکونت دائم کردند و با ساکنان آن سرزمین ها آمیختند. از جه
ت دیگر، تعداد شهروندان شبه جزیرهٔ عربستان به خصوص مدینه کاهش یافت، زیرا بیشترشان به سرزمین های دیگر برای جنگ و نظایر آن می رفتند. اما بیگانگان همچون موالی و برده ها از مناطق تصرف شده به شبهٔ جزیرهٔ عربستان سرازیر می شد. نتیجهٔ آن اتحاد مسلمانان هم نژاد عرب از بین رفت و برخلاف گذشته گروه هایی با اختلاف طبقاتی در این اجتماع پدید آمد. اختلافات سیاسی و مذهبی. دوگانگی مسلمانان در زمان عثمان بسیار شدید بود و بعضی از مردم به برخی از سیاست هایی که عثمان در پیش می گرفت اعتراض کردند که مقدمه ای برای ماجرای کشته شدن عثمان بود و ماجرا با هجوم بردن به منزل عثمان و کشتنش به پایان رسید. این دوگانگی خصوصاً از طرف بنی امیه که مدینه را به مقصد مکه ترک کرده بودند در زمان علی هم ادامه یافت. در کل اختلافات بر سر جانشینی محمد مسلمانان را به دو دست تقسیم کرد: یاران و تأییدکنندگان خلافت علی (شیعه) و اهل سنت که این اختلافات در عصر حاضر هم ادامه دارد. موالی و اهل ذمه. بین پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد که اموال بیت المال بین موالی (مسلمانان غیر عرب) و سایرین به صورت برابر تقسیم می شده است، بعضی می گویند که بین عرب ها اموال بیشتری نسبت
به غیر عرب دریافت می کردند در حالی که بعضی دیگر می گویند که نسبت بین عرب ها و غیر عرب مساوی بوده است. نجمان یاسین از منابع تاریخی چنین برداشت می کنند که دوران ابوبکر شاهد برابری کامل عرب ها و موالی بوده است؛ به غیر عرب ها اجازه داده می شد تا در نبردها شرکت کنند و همان سهم عرب های مسلمان را داشتند همچنین مشارکت های مهمی هم در خیلی از کشورگشایی ها مانند شام و غیره داشتند. ولی عمر بین عموم مردم فرق می گذاشت و اولویت را به اهل بیت، پیشی گرفتگان به اسلام و پیشی گرفتگان به جنگ داده بود ولی این امر همگانی بود و محدود به غیر عرب ها نمی شد. باوجود این، در زمان عثمان شاهد تبعیض در دریافت مبلغ بود. چنانچه موالی که با زنان عربی ازدواج کرده بودند، حق دریافت پول بیشتری داشتند. این سیاست هم شبیه به دیگر سیاست های عثمان بود که یکی از دلایل قیام شهروندان کوفه در عراق برضدش شد؛ ولی علی مواظبت می کرد - برخلاف عثمان - تا قبیله های کوفه خشنود باشند و این بی عدالتی را برداشت و بار دیگر تساوی بین عرب و موالی را برقرار کرد. ایران. بیشتر تاریخ نگاران مسلمان نوشته اند که هنگام کشورگشایی مسلمانان شروع شده بود، مجتمع مدنی در ایران رو ب
ه انحطاط بود و ایرانیان اسلام را با آغوش باز پذیرفتند و تمدن ایرانی از بین نرفت بلکه در کالبد اسلام به پیشرفتش ادامه داد. اما بیشتر تاریخ نگاران ایرانی می گویند مقاومت ایرانیان در مقابل فاتحین عرب شدید و طولانی مدت بوده است. ایرانیان پس از شکست در مقابل اعراب کم کم مسلمان شدند و الفبایشان را به الفبای عربی تغییر دادند اما بر عکس عراق، شام، مصر عرب نشدند و ترجیح داند ایرانی باقی بمانند. فرهنگ ایرانی نیز با عربی مخلوط شد که به فرهنگ ویژه ای در شرق تبدیل شد. ارتش. نیروی زمینی. عمر پس از اینکه سرزمینش گسترش یافت نیاز به ارتش های نظیر ساسانیان و روم شرقی را احساس کرد به همین دلیل ارتش خلفای راشدین را همانند این دو ارتش سازماندهی کرد؛ عمر در استان های خلافت گروه های نظامی ثابت ایجاد کرد که هر یک از آن ها چهار هزار اسب سوار بود. این کار به این دلیل بود که می خواست تمام این استان ها را به هم مرتبط سازد. مهم ترین اعضای پیاده نظام کسانی به نام "مُبارزون" بودند؛ این افراد اکثراً از بیشترین نیرو برخوردار بودند و مأموریتشان شکستن روحیهٔ دشمنانشان بود. آن ها همیشه قهرمانان و فرماندهان ارتش مقابل را به مبارزهٔ تن به تن فرا
می خواندند و قبل از شروع نبرد، مأموریت داشتند آن ها را بکشند. سواره نظام سبک (متحرک الطلیعه) یکی از موفق ترین گروه در زمان خود بود، که مسلمانان برای مبارزه با روم شرقی و ایران ساسانی در نبرد یرموک و جنگ قادسیه، از این گروه استفاده کردند که سبب پیروزی مسلمانان در آن جنگ ها بودند، دلیل آن این بود که ساسانیان و رومیان همانند عرب ها در بکارگیری این نوع سواره نظام مهارت نداشتند. این بخش از سلاح به خیاله و هجَّانه تقسیم بندی می شد. خیَّالة گروهی بود که اسب ها را می راند و هجَّانه هم گروهی بود که شتر یک کوهانه را می راندند. شاخه ای از مورد دوم، یعنی هجانه در جنگ ها و شاخه ای دیگر از این گروه در انتقال آب و ذخیرهٔ غذایی شرکت داشت. اضافه بر نیروهای سواره نظام و پیاده نظام، خالد بن ولید نیروی جاسوسی را سازماندهی کرد. ارتش خلفای راشدین به سلاح های معمولی آن زمان مجهز بود که مهم ترینش شمشیرهای کوتاه عربی، شمشیرهای بلند ایرانی، نیزه، کمان و تیر بود. بعضی از این سلاح ها را عرب ها از طریق تجارت با شام، ساسانیان، روم شرقی و مصر و بعضی دیگر را از راه غنیمت های جنگی از روم و ساسانیان به دست آوردند. پیاده نظام بیشترین پوشش حفاظ
تی را به کار می گرفت. در ابتدا پیاده نظام پوست سخت ساخت محلی در شبه جزیرهٔ عربستان را استفاده می کردند و سپس به پوشیدن زره های زنجیری که احتمال می رود از غنیمت ها به دست آوردند استفاده کردند. و اسب سوار و سرباز پیاده سپر ساخته شده از پوست سخت را حمل می کرد که با آن خود را از ضربات شمشیر و تیرها حفاظت کرد. زمانی که مسلمانان با رومیان در اطراف شبه جزیرهٔ عربی و شام برخورد کردند، از آن ها کاربرد برخی از ماشین آلات و وسایل محاصره چون منجنیق، برج متحرک و دژکوب را فراگرفتند. نیروی دریایی. معاویه بن ابی سفیان فرماندار شام پس از اینکه با مقاومت شدید مردم طرابلس مواجه شد نامه ای به عمر نوشت و از او اجازهٔ ساخت ناوگان دریایی خواست تا به محاصرهٔ طرابلس شدت ببخشد. اما عمر که از هجوم دریایی نفرت داشت درخواستش را رد کرد. بعد از درگذشت عُمر، معاویه درخواستش را این بار به عثمان برای ساخت ناوگان دریایی برای تصرف جزیرهٔ قبرس تکرار کرد، ولی این بار هم خلیفه گفت که باید به سیاست های دفاعی کنونی التزام داشته باشد؛ ولی بعد از اینکه تهدید روم نسبت به سواحل شام افزایش یافت، عثمان با ساخت ناوگان دریایی موافقت کرد. همچنین فرمان داد که