Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
سر: به طور کلی اگر بخواهیم از اختصاصات عمومی و ویژگی های اختصاصی ناحیهٔ سر در اسب عرب صحبت کنیم می توان گفت که اسب عرب سری متناسب با بدن خود دارد که سر در ناحیهٔ گونه ها عمق زیادی دارد و معمولاً در ناحیهٔ پیشانی در حد فاصل چشم ها برجستگی سپر مانندی به نام جبه دارد و در ناحیه لب ها و پوزه کمی جمع تر می شود و کلاً سر فرمی مثلثی شکل پیدا می کند و در ناحیه دو فک تحتانی فضای وسیعی وجود دارد که در اسب خوب این فاصله منحصربه فرد است. ب) مشخصات بدن و یال و دم: ج) اندام های حرکتی: از شاخص ترین ویژگی های اندام حرکتی سم های سخت، بزرگ و معمولاً مقطع گرد آن ها است. همچنین دست ها و پاها کاملاً عضلانی و قلم در اندام های حرکتی جلو و عقب قطر متناسب و قوی دارند و همچنین یکی از ویژگی های اسب عرب وجود موهایی در پشت ناحیه بخلق است که به نام Feather نامیده می شوند. همچنین در مفصل خرگوشی (Hock) در اسب عرب خمیدگی نسبت به بقیه نژادها اندکی بیشتر است). یکی از ویژگی های اسب عرب، گردن آن است که معمولاً اسب عرب قوسی در ناحیه گردن دارد که معمولاً به سر فرمی قوسی شکل یا قویی شکل می دهد که اصطلاحاً به آن Mitbah می گویند. تفاوت اساسی ساختار و
ترکیب بدن اسب عرب با اسب های دیگر. اسب های دنیا دارای ۱۸ دنده – ۶ مهره کمری و ۱۸ مهره دمی هستند اما اسب عرب دارای ۱۷ دنده – ۵ مهره کمری و ۱۶ مهره دمی است. این اختلاف، به تحرک زیاد و ناحیه دم حیوان کمک می کند. ناحیه پشت حیوان کوتاه و تا حدودی مقعر است. دست و پای قوی و بدن جمع و جور از صفات خوب اسب عرب است. اسب ترکمن. اسب ترکمن نژادی زیبا از اسب ها است که در منطقهٔ ترکمن صحرا زیست کرده و پرورش می یابد. رنگ آن ها بیشتر خاکستری رنگ است و بدنی کشیده و لاغر دارند. شکم آن ها برخلاف بسیاری از نژادهای دیگر اسب ها، تخت و به معنی دیگر شکم آن ها لاغر است. صادرات این اسب به خارج از ایران ممنوع است. اسب ترکمن اسبی است دارای ویژگی های منحصربه فردی از جمله: قد ۱۴۸ تا ۱۵۵ سانتی متر، گوش های بلند و متحرک، سینه فراخ و متناسب، کپل کم شیب با عرض خوب، مفاصل قوی، سم های محکم با زاویه مناسب، تحمل حرکات سنگین ورزشی و…است. رنگ های اصلی این نژاد: کهر، نیله، کرنگ، سمند و قره کهر است. نژادهای شناخته شده از اسب ترکمن در چهار گروه: یومود، آخال تکه، چناران (مخلوط از تلاقی اسب ترکمن و عرب) و گوگلان (منقرض گردیده) دسته بندی شده اند. اسب ترکم
ن اندامی کشیده، دُمی باریک، سر و گردن زیبا دارد. برای اسب های با نژاد ترکمن در سال های گذشته ذخیره های ژنتیک این اسب، تقاضای جهانی یافته است. اسب ترکمن در نزد ترکمن ها پیشینه ای طولانی در سنن و زندگی صحرانشینی و جنگ و گریزها در گذشته داشته است. گفتنی است برنامه های اشتباه ایران در نیم قرن گذشته لطمه زیادی به ذخیره ژنتیکی اسب های ترکمن زده است و متأسفانه تعداد اسب های ترکمن خالص و خوب به شدت کاهش یافته است. امروزه خالص ترین اسب های ترکمن ایران را در ترکمن صحرا (استان گلستان) و منطقه راز و جرگلان از توابع استان خراسان شمالی می توان یافت که بیشترین جمعیت این اسب را دارا هستند. در سال های اخیر توجه بیشتری به تولید اسب های ترکمن شده است. تعدادی اندک و پراکنده از این نژاد توسط علاقه مندان در تبریز، اصفهان، تهران و همدان نیز نگهداری می شوند. اسب انگلیسی (تروبرد Thoroughbred). این نژاد، پیشینه ای طولانی ندارد و از آمیزش اسب های اصیل عربی با اسب های محلی در انگلستان به وجود آمده است. بلندی جدوگاه اسب های اصیل انگلیسی بین ۱٫۶۵ تا ۱٫۸۰ متر است. اسبان این نژاد تیزپاترین اسب های دنیا هستند و از آن ها در مسابقات اسب دوانی
به خصوص مسابقات تاخت استفاده می شود. این اسب ها معمولاً در مسابقات درساژ و پرش با اسب نیز موفق هستند. اسب های اصیل انگلیسی نسبتاً حساس، زودشکن و عصبی هستند، که با توجه به تقلا و ریسکی که حین مسابقات می کنند قابل توجیه است. رنگ بدن آن ها نیز معمولاً کهر، کهر تیره، خاکستری و مشکی است. رنگ های ابرش و طلایی نیز در آن ها دیده می شود. رنگ سفید بسیار نادر است. گردن و پاهای این نژاد بسیار کشیده است. در ایران تعداد کمی از این نژاد اسب وجود دارد و به صورت وارداتی است. از سال ۲۰۱۷ به بعد دیگر این نژاد به ایران وارد نشد. این نژاد اسب از قیمت نسبتاً بالایی برخوردار است. لازم است ذکر شود که تنها نژاد از اسب هاست که تغییر ژنتیکی نداده است و گونه غیر اصیل از آن برخلاف نژادهای دیگر وجود ندارد و با جفت غیر همگون خود جفت گیری نمی کند. هانوورین (Hanoverian). اسب های هانوورین یا هانووری شناخته شده ترین اسب های نژاد خونگرم اروپایی به شمار می روند و در ایالات متحده و همچنین در کل جهان به خوبی شناخته شده اند. اسب نژاد هانوورین در رشته های پرش، درساژ و سه روزه عملکردی بسیار خوب دارد. بنابراین اگر در فکر خرید اسبی برای سوارکاری حرفه ا
ی و شرکت در مسابقات پرش و به ویژه درساژ هستید اسب نژاد هانووری برایتان مناسب است. موفقیت هایی که این نوع اسب در رقابت های مختلف به دست آورده است برتری او را به خوبی نشان می دهد. در المپیک سال ۱۹۹۲، ۱۳ مدال به اسب های نژاد هانووری تعلق گرفت و ۴ عنوان قهرمانی پی درپی پرورش اسب جهان همراه با ۵ مدال طلا، ۱ نقره و ۲ برنز در مسابقات درساژ و پرش نمایشی در المپیک سال ۱۹۹۶ جایگاه این اسب ها را هرچه بیشتر نشان داد. انجمن اسب هانوورین آمریکا در سال ۱۹۷۸ شکل گرفت. پیشینهٔ نژاد هانووری. این نژاد از ایالت نیدرزاکسن واقع در شمال آلمان منشأ گرفته است که پادشاهی سابق هانووری در آن وجود داشت. در آنجا یک صنعت پر رونق پرورش اسب در شهر [سل] ([Celle]) به مدت تقریباً ۳۰۰ سال وجود داشت. با این که نسب نامهٔ اسب هانووری رسماً از سال ۱۸۸۸ آغاز شد، اما نسب نامه های دقیق از سال های سدهٔ ۱۷۰۰ میلادی نگه داشته شده بود. در اصل تولید نژاد هانووری از آنجا آغاز شد که اسب نژاد تروبرد با مادیان هولشتاینر یا هولستینر (Holsteiner) جُفت شد تا اسب هایی با خصوصیات بهتر برای استفاده های نظامی و مزرعه داری تولید شود. اما در سدهٔ گذشته، برنامه های تولید
نژاد هانووری به سمت تأمین نیاز به اسب هایی ورزشی برای سوارکاری سوق یافته است که باعث شد نژادهای مناسب دیگر اسب نیز به این برنامه وارد شوند. اسب نژاد هانووری مدرن حاصل کار این برنامه ها است. ویژگی های اسب هانووری. شیوهٔ راه رفتن اسب نژاد هانووری بسیار با انعطاف است و به طرزی نرم گام برمی دارد، یورتمه رفتن آن حالت شناوری دارد، و در هنگام تاخت، حرکتش سریع، منظم و ریتم دار است. شاید به همین دلیل باشد که این نوع اسب را برای درساژ بسیار مناسب می دانند. قد اسب هانووری به ۱٫۵۳ تا ۱٫۶۲ سانتی متر می رسد. این اسب ها اسب هایی قدرتمند و ورزشی هستند و رفتاری کاملاً آرام و متعادل دارند. ویژگی های فیزیکی این نژاد. پشت قوی، بدن و اندام زیبا، حرکات ورزشی سبک و زیبا. بسیار مناسب جهت درساژ. به رنگ های شابلوطی، قهوه ای، سیاه، سفید و خاکستری وجود دارند. ویژگی های اخلاقی. مهربان و باهوش هستند و یه آسانی به تربیت و تعلیم پاسخ می دهند. اغلب دارای خلق و خوی ثابت هستند. اسب کوارتر (Quarter). این نژاد آمریکایی بوده و از آمیزش نژادهای عرب، بارب و اسپانیایی به وجود آمده و با آمیزش با اسب های اصیل انگلیسی اصلاح یافته است. قد متوسط آن حدود
۱٫۵۰ متر است. سر آن کوچک و مثلث شکل است و بدنی عضلانی دارد. سرعت این اسب در مسافت های کوتاه بالاست و در مسابقات وسترن و رودئو مورد استفاده بسیار قرار می گیرد. تقریباً همهٔ رنگ ها در این نژاد دیده می شوند. آپالوسا. اسب آپالوسا به اسب سرخ پوستی هم معروف است؛ زیرا برای اولین بار توسط سرخ پوست ها پرورش داده شده است. اسب آپالوسا حاصل پرورش انتخابی توسط سرخپوستان Nez Perce ایداهو در شمال شرقی اورگن و جنوب شرقی واشینگتن بوده است. آن ها اساس این نژاد را اسب های اسپانیایی قرار دادند. آپالوسا نیز نامی است که از رودخانه ای به نام پالوس، نزدیک یکی از قبایل سرخ پوست گرفته شده است. در ژورنال لوئیس و کلارک از سفرهای سال ۱۸۰۶ آن ها از این اسب های خالدار یاد شده است. پس از این که ارتش سواره نظام ایالات متحده، سرخ پوستان را تا کوه های بیرپا در مونتانا دنبال کرد و آن ها را قتل عام نمود، این نژاد اسب تقریباً از بین رفت. در سال ۱۹۳۸، گروهی از حامیان اسب در مسکو، آیداهو، یک مرکز ثبت نژاد اسب آپالوسا تشکیل دادند و برای نجات و حفظ این نژاد تلاش کردند. این نژاد در حال حاضر سومین نژاد پرجمعیت اسب در جهان است. شاید منحصربه فردترین ویژ
گی اسب های آپالوسا، خالدار بودن یعنی وجود لکه های رنگی روی بدن آن هاست که در شکل ها و رنگ های مختلف بر روی زمینه های متنوع دیده می شود. به همین دلیل اسب های این نژاد از نظر ظاهری بسیار متنوع هستند. معمول ترین الگوی خال های بدن اسب آپالوسا، رنگ تیرهٔ کل بدن با خال های روشن (دانه برفی) یا رنگ روشن کل بدن با خال های تیره (پلنگی) است. اسب خالدار به شکل های دیگری نیز دیده می شود، از جمله بدن برفکی با لکه های سفید، رنگ سفید مرمری که کل بدن اسب را پوشانده، یا لکه سفید بزرگی روی کپل اسب که معمولاً خال های تیره رنگ هم روی آن وجود دارد. سم اسب آپالوسا عموماً راه های سیاه یا سفید دارد. نژاد آپالوسا امروزه به واسطه ترکیب آن با اسب کوارتر دارای انواع گوناگونی است. بسیاری از آپالوساها یال و دم کم پشت دارند، و بعضی افراد معتقدند چشم اسب های آپالوسا حالتی انسان گونه به آن ها می دهد. قد اسب آپالوسا بین ۱۴٫۳ تا ۱۵٫۴ وجب است. بلندی جدوگاه این اسب ها بین ۱٫۴۲ تا ۱٫۶۳ متر است و دارای سینه ای پهن و کمری کوتاه هستند. از دیگر ویژگی های شناخته شدهٔ اسب آپالوسا، طبیعت آرام آن است. این اسب ها را می توان برای اهداف مختلف استفاده کرد؛ در
پرش قدرتمندند و در رویدادهای وسترن و سه روزه قابلیت بالایی نشان داده اند. آپالوسا برای پیمودن مسیرهای طولانی نیز کاملاً مناسب است. فالابلا. با این که فالابلا از نظر قد، اسبچه محسوب می شود، ولی به دلیل ریشه های نژادش در لیست اسب ها قرار می گیرد. این نژاد به احتمال قوی از آمیزش اسب های اصیل انگلیسی با شتلندها (Shetland) به وجود آمده است. قد فالابلا حدود ۷۸ سانتی متر است و به نوعی یک اسب مینیاتوری محسوب می شود. با این وجود، نسبت به قد کوتاهش از توان بدنی بالایی برخوردار است. شایر (Shire). این نژاد از شمال انگلستان ریشه می گیرد و بزرگ ترین نژاد اسب است. قد شایرها به ۲ متر نیز می رسد. وزن آن هم حدود ۱ تن است. این نژاد نیز بسیار قدیمی بوده و نام آن توسط سزار هزاران سال پیش در ماجرای جنگ های گالی (Gaules) آمده است. رنگ شایرها معمولاً سیاه بوده، ولی به رنگ کهربایی با لکه هایی سفید در پاها یا سر نیز دیده می شوند. بدن آن ها بسیار عضلانی و قوی است و از آن ها برای کشیدن درشکه یا گاری استفاده می شد. این نژاد بسیار آرام، مهربان و مطیع است. اسب اسپانیایی (اَندلسی). این نژاد قدیمی از منطقه ای به نام «اَندَلُس» در اسپانیا ری
شه می گیرد. قبل از قرون وسطی، این اسب ها به دلیل چابکی و نرمی حرکات، در جنگ ها بسیار مورد استفاده قرار می گرفتند. در قرون وسطی، به دلیل سنگینی سلاح های جنگی، اسب های درشت هیکل تر ترجیح داده می شدند تا این که با رنسانس نرمی و سبکی حرکات این اسب ها دوباره مورد توجه قرار گرفت. امروزه از این نژاد به خصوص در نمایش ها و سیرک ها استفاده می شود. بلندی این اسب ها بین ۱٫۵۵ تا ۱٫۶۵ متر است و معمول ترین رنگ آن ها خاکستری است. رنگ آن ها با بالا رفتن سن به تدریج روشن تر می شود. یال اسبان اصیل اسپانیایی بلند و حالت دار است. فریسن (Friesian). اسب فریسن از جمله قدیمی ترین نژادهای اسب هاست. استخوان های سه هزار سالهٔ آن در اروپا در هلند کنونی یافت شده اند. ابتدا از فریسن برای کشیدن گاری استفاده می شد. در قرون وسطی به دلیل ظاهر و وقار و حرکات شاهانه اش در دوئل ها برای از رو بردن حریف استفاده می شد. قد متوسط فریسن بین ۱٫۵۵ تا ۱٫۶۵ متر است. بعضی از فریسن ها به ۱٫۷۵ متر نیز می رسند. رنگ آن ها معمولاً سیاه یک دست است، به همین دلیل به مروارید سیاه معروف اند. یال و دم آن ها نیز مشکی، بلند و مجعد یا حالت دار است. حرکات این اسب، به خصوص
به هنگام یورتمه بسیار باوقار است. رفتار این اسب ها به "طلا" معروف است، زیرا بسیار قابل اعتماد هستند و به صاحب خود دلبستگی زیادی دارند. همچنین در بسیاری از مسابقات مثل درساژ بسیار خوب عمل می کنند. انگلیسی-عرب. این نژاد فرانسوی است که با آمیزش اسب های اصیل عرب و انگلیسی اصلاح یافته است. اسب اصیل عرب علاوه بر زیبایی و وقار، به این نژاد مقاومت و انعطاف و نرمی در حرکات بخشیده است؛ درحالی که اسب اصیل انگلیسی قد آن را افزایش داده و سرعت آن را بالا برده است. قد اسب انگلیسی-عرب حدود ۱٫۶۶ متر است و به هر رنگی دیده می شود، ولی کهربایی، کرنگ و خاکستری متداول ترند. امروزه از این اسب ها در مسابقات پرش، استقامت و درساژ استفاده می شود. پینت (Paint). این نژاد از نژاد کوارترها است، با این تفاوت که این اسب ها ابلق هستند. قد آن ها بین ۱٫۴۸ تا ۱٫۶۰ متر است. خصوصیات آن ها بسیار به کوارترها شبیه است. بارب (Barb). این نژاد بسیار قدیمی است و از آفریقای شمالی ریشه می گیرد. به این نژاد پیرامون دو هزار سال پیش در کتاب های رومی اشاره شده است. از آن زمان تعداد زیادی بارب به اروپا به خصوص انگلستان برده شد. ریشهٔ بسیاری از نژادهای امروزی ا
ز جمله اسب اسپانیایی به نژاد بسیار قدیمی بارب ها بر می گردد. از این اسب امروزه برای اصلاح نژاد بسیار استفاده می شود. اسب های این نژاد دارای سری بلند، گردنی متوسط و شانه هایی پهن هستند. موهای یال و دم این اسب ها پرپشت بوده و سم های آن ها سخت است. قد متوسط آن ها حدود ۱٫۵۵ متر است. رنگ آن ها نیز معمولاً خاکستری، کهربایی، کهربایی تیره و سیاه است. بارب ها اسب هایی آرام، شجاع، مقاوم و سریع هستند، به همین دلیل از آن ها خیلی در مسابقات غیر دو استفاده می شود. این حیوان در شرایط بیابانی بسیار مقاوم است. اسب کاسپین (خزری). شواهدی مربوط به وجود یک اسبِ سواری اولیه و همچنین اسبی که متفاوت با اسب های هند و اروپایی باشد در دست است. محققان سال ها از وجود نقش یک اسب کوچک روی سنگ نگاره ها در ایران آگاه بودند اما اغلب این طور تفسیر می کردند که حجاری اسب های کوچک به دلیل کمبود جا بوده است. در بعضی از موارد این امر ممکن است دلیلی برای به تصویر درآوردن اندازه های متفاوت باشد، همان طور که این روش گاهی برای تمیز موقعیت دو یا چند تصویر به کار می رفته است ولی به ندرت در یک حجاری در مورد تندیس ها یا حیوانات رزمی که دارای اندازه های کام
لاً متفاوت هستند به کار گرفته شده است. تخت جمشید و دارابگرد نمونه هایی عالی از مورد آخر هستند. در حجاری های تخت جمشید اختلاف اندازه بین اسب نسایی و اسب های کوچک لیدیایی به ۸٫۲۱ سانتی متر می رسد. با تطابق این مقدار با اندازه های طبیعی، اختلاف قد این دو اسب ۴۰ سانتی متر است. در حجاری های دارابگرد که از زمان ساسانیان به جا مانده نیز اختلاف بین اندازهٔ این اسب ها در همین حد بوده است. اسب خزر به لحاظ ظاهری، تناسب اندام یک اسب بزرگ را دارد برخلاف بسیاری از پونی ها که دارای دست و پای کوتاه و تنه درشت هستند، دقیقاً یک اسب مینیاتوری است که شناخت آن از روی عکس و تصویر به راحتی امکان پذیر نیست و از آن جا که شناخت زیادی با اسب نژاد عرب دارد، باید آن را در کنار یک شاخص قرار داد تا بتوان آن را تشخیص داد. سر کوچک، چشم های درشت و برجسته، پیشانی کمی محدب و گوش ها کوچک است. پوزهٔ آن ها معمولاً کوچک و دارای منخرین باز هستند. گردن آن ها معمولاً قوس دار، باریک و دارای تناسبی مطلوب است. یال و دم پُرپشت و زیبا، کمر تا حدودی کشیده و بدن آن ها تقریباً باریک است. اندام حرکتی در عین ظرافت دارای استخوان بندی بسیار قوی و محکم است. دارای
سُم بسیار سفت و بیضی شکل است که احتیاج به نعل بندی ندارد. از نظر رنگ این نژاد به رنگ های سفید، سیاه، نیله یا خاکستری، کرنگ، کهر همانند رنگ کرنگ است فقط یال، دم، دست و پا سیاه است. سمند که همانند رنگ طلایی است فقط موهای یال، دم و قسمت های پایینی دست و پا سیاه است. در این نژاد تا کنون اسب ابلق دیده نشده است. قد اسب خزر کمتر از ۱۲۰ سانتی متر است.
دنیل کلپنر ( (۱۶ دسامبر ۱۹۳۲–۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵) استاد بازنشسته فیزیک در دانشگاه اِم آی تی و مدیر مشترک مرکز تحقیقاتی اتم های فوق سرد ِ اِم آی تی - هاروارد بود. او در سال ۲۰۰۵ جایزه ولف در فیزیک را به خاطر پژوهش هایش در مورد فیزیک اتمیِ سامانه های شبه هیدروژنی دریافت کرد. وی همچنین در سال ۲۰۰۶ موفق به دریافت نشان ملی علوم گردید. کلپنر به همراه رابرت کولنکو، نویسندهٔ یک کتاب درسی مقدماتی بسیار مشهور در زمینه مکانیک کلاسیک است. ترجمه فارسی این کتاب توسط مرکز نشر دانشگاهی به چاپ رسیده است.
شغال می آید ( هانگول: 자칼이 온다؛ هانجا: 胡狼來了، همچنین با عناوین اسم رمز: شغال و شغال وارد می شود نیز شناخته می شود. ) عنوان فیلمی کمدی - اکشن، ساختهٔ کشور کره جنوبی در سال ۲۰۱۲، با بازی ، از گروه و می باشد. کارگردانی این فیلم بر عهدهٔ "به هیونگ جون"، خالق آثاری همچون «» و «»، بود. این فیلم در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲ به اکران عمومی درآمد. خلاصهٔ داستان. بونگ مین جونگ (با بازی ) جهت قتل ستارهٔ معروف، چوی هیون (با بازی )، گماشته می شود. مین جونگ در «هتل بهشت» به کمین می نشیند، هتلی که افسران پلیس نیز در آن بدنبال قاتلی زنجیره ای به نام «شغال» هستند. در این بین مین جونگ متوجه می شود هیون همان هنرمند مورد علاقهٔ اوست، همچنین هیون مطلع می شود برنامه ریزی این قتل توسط دوست دختر سابقش صورت گرفته است. تولید. فیلم در شش کشور: ژاپن، تایلند، سنگاپور، اندونزی، مالزی و برونئی پیش فروش شد.
کلوزو زادهٔ ۹ آوریل، ۱۹۸۰ یک خواننده، رپر، ترانه سرا و تهیه کنندهٔ آلمانی است. او با نام اصلی توماس هوبنر در ارفورت متولد شد. او نامش را در آغاز کارهای هنری اش در سال ۱۹۹۵ از بازرس کلوزو از سری پلنگ صورتی اقتباس کرد. آغاز کارهایش را با خواننده ها و گروه های مختلف انجام داد و در سال ۲۰۰۶ با آلبوم "Weit Weg" به شهرت رسید. کلوزو تاکنون هفتآلبوم استودیویی عرضه کرده و جدیدترین آلبوم او با نام "An und für sich" (به خودی خود) در ۲۵ مارس ۲۰۱۱ عرضه شد. او با اجرای ترانهٔ «چٍلو» به همراهی اودو لیندنبرگ در همان سال که پرافتخارترین و پرفروش ترین اثر او تاکنون می باشد، به شهرت و محبوبیت زیادی دست یافت.
تاریخ اراک به دوره قاجار بر می گردد، علی رغم اینکه آثار باستانی چند هزار ساله در اطراف آن به دست آمده است که تاریخ سکونت در این منطقه را تا چند هزار سال افزایش می دهد. نام قدیم این شهر سلطان آباد بود که در کتیبه سردر بازار شهر و کتیبه راهروی ارگ حکومتی نیز این نام دیده می شد. در دوره پهلوی نام این شهر به اراک تغییر پیدا کرد، و تا امروز نیز به همین نام باقی مانده است. پیشینه وجود اسکان در منطقه اراک. دیرنگی سکونت انسان در محدوده اراک به دوران نوسنگی و تا ۱۵ هزار سال پیش بازمی گردد. با استناد به مدارک تاریخی، منطقه اراک در گذشته جزو ایالت پاساردا (معروف به ماد سفلی) بود. وجود تپه های تاریخی در اطراف منطقه اراک مانند مشهد ذلف آباد و تپه چلپی ساروق (مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد)، دلالت بر وجود سکونتگاه هایی از دوران عیلامیان در منطقه داشته است. پس از فتح ایران توسط مسلمانان، عرب های مسلمان منطقه ای که هم اکنون اراک و استان مرکزی نیز در آن است را جبال نامیدند. یونانیان این منطقه را مدیا می خواندند. در زمان عباسیان شهری به نام کرج ابودلف در این ناحیه برقرار بوده که دارای شهرت و اعتبار بوده و در کتب تاریخی متعدد
مربوط به این دوره از آن نام برده شده است. موقعیت این شهر در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب شهر فعلی اراک تخمین زده می شود و گمان بر این می باشد که در مکان فعلی شهر آستانه واقع بوده است. علل بنای شهر و مکان یابی. بنیان شهر اراک به دوره قاجار و پادشاهی فتحعلی شاه می رسد. در اوایل سلطنت قاجار به دلیل وسعت و جمعیت زیاد منطقه عراق عجم، همواره ناامنی و اختلافات محلی وجود داشت و این امر از لحاظ سیاسی و اقتصادی حکومت مرکزی را دچار مشکل کرده بود. فتحعلی شاه برای در دست گرفتن کنترل منطقه به فکر سربازگیری از مردم این منطقه افتاد، بنابراین قشونی به نام قشون عراق به فرماندهی سپهدار یوسف خان گرجی تشکیل گردید. یوسف خان گرجی از شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون پادگان نظامی احداث کند. در آن زمان در این ناحیه دو طایفه باقدرت ساکن بودند، خان های فراهان که در بخش فراهان کنونی ساکن بودند و خان های کَزّاز که در بخش زالیان کنونی ساکن بودند. هردو طایفه بعد از مطلع شدن از تصمیم احداث شهر جدید (پادگان)، سعی نمودند حکومت مرکزی را قانع کنند که شهر را در منطقه مسکونی آن ها بنا نهد که هرکدام به دلایلی توفیق کسب نکردند. در نهایت یوسف خان گرجی تصمیم
می گیرد که شهر را در محل کنونی که آخرین نقطه قلمرو فراهانی ها و اولین نقطه قلمرو کزازها بود بنا نهد تا از بروز اختلاف و درگیری جلوگیری شود. قبل از ساخت شهر اراک، در محل آن روستایی به نام دسکره یا دستجِرده وجود داشت که پس از متروکه شدن آن در اوایل دوره زندیه، هشت قلعه در اطراف آن ساخته شد. در دوره قاجار، یوسف خان گرجی این قلعه ها را خراب کرد و قلعه ای بزرگتر ساخت و مردم قلعه ها را به قلعه نوین کوچ داد. این قلعه بنای اولیه شهر اراک محسوب می شد. روند ساخت شهر. یوسف خان گرجی برای ساخت شهر، مکان شهر جدید را در منطقه ای خوش منظره (بر روی خرابه های دسکره) که در مرکز ولایت عراق عجم بود و به اطراف اشراف کامل داشت، انتخاب کرد. این خطه در دامنه شمالی رشته کوه سفیدخانی قرار داد که از شدت سرمای زمستان و گرمای تابستان محفوظ و از امکانات ارتباطی و منابع آب قنات ها بهره مند بود. تاریخ بنای شهر طبق سنگ نوشته های سردر بازار جمله «نمود یوسف ثانی بنای مصر جدید» است که با توجه به محاسبه حروف ابجد، برابر با ۱۲۳۱ قمری و ۱۸۰۸ میلادی می باشد. با اینحال تاریخ های دیگری نیز در خصوص بنای شهر اراک و آغاز سکونت در آن، در اسناد حکومتی و د
ست نوشته های مورخان ذکر شده است که بازه ای از ۱۲۲۶ تا ۱۲۳۱ را در بر می گیرد. بنای شهر اندیشیده شده مشتمل بر بنای ارگ دولتی شامل کلیه ادارات آن روز، مدارس، تعداد زیادی مسجد، حمام، کوچه، اماکن مسکونی، بازار، برج و بارو و تمام تأسیسات شهری بود. یوسف خان که شهرهای گرجستان و قفقاز را مشاهده کرده بود، سعی کرد شهری مرتب و منظم بنا کند که تمام کوچه ها در فواصل معین یکدیگر را قطع کنند و عرض همه آن ها ۶ ذرع محاسبه شده بود. همچنین بازار شهر در وسط آن تعبیه شد که برای عموم مردم در دسترس قرار گیرد. بنابر مکتوبات تاریخی دوره قاجار، برای بناهای ساخته شده در این شهر، مبلغ ۲۰۰ هزار تومان هزینه اختصاص یافت و ساخت آن ۳ سال طول کشید. شهر اراک از ابتدا با هدف شهرسازی و طبق یک اسلوب منظم شکل یافت که در آن تمام پیش بینی های لازم انجام گرفته بود. اراک از معدود شهرهای ایران است که طبق نقشه ساخته شده است. تریزر، مهندس فرانسوی که به همراه ژنرال گاردان از سوی ناپلئون به ایران آمده بود، اراک را مطابق شهر نیس فرانسه طراحی کرد. طول قلعه اولیه ۸۵۰ متر و عرض آن در حدود ۶۰۰ متر بوده است. کوچه های موازی و مستقیم آن، ۸ در ۶ بوده که مجموعاً ۴۸ ب
قعه را تشکیل می دهند. در اطراف شهر قدیم اراک، خندقی به عمق ۸ متر حفر شده بود که در کنار دیوارهای تنومند شهر و ۸ برج احداث شده در دیوارها و ۵ عراده توپ اهدایی از جانب فتحعلی شاه (در سال ۱۲۴۴ هجری قمری)، به خوبی می توانستند از این شهر در مقابل تاراج یاغیان یا حملات سایر والیان و حاکمان، مردم شهر را محافظت نمایند. قلعه از همان ابتدا دارای چهار دروازه بود و بازار کنونی اراک شبکه ارتباطی داخلی این دروازه ها بود. این دروازه ها عبارتند از: این شهر تا سال ۱۲۷۱ هجری قمری محل سکونت سپهدار قشون عراق عجم بود و نظری که دولت به آنجا داشت، بیشتر به خاطر جنبه راهبردی شهر بوده است. در این سال به نقل از اعتماد السلطنه، میرزا حسن، نایب الحکومه عراق، دکان های شهر سلطان آباد و عمارت و باغ های دیوانی تعمیر و درختکاری شد و از شهرهای دیگر از هر قبیل صاحبان صنایع و حرفه های گوناگون به شهر آورده شدند و ساکن شدند. قلعه مزبور در سال ۱۲۷۲ هجری قمری به وسیلهٔ محمدحسن خان امیرنظام، برادر امیرکبیر، تعمیر و تشجیر شد. در اوائل سده ۱۴ هجری قمری، بالغ بر ۵۰ کمپانی خارجی در این شهر شعبه داشتند. در سال ۱۳۰۶، اداره برق شهر دایر شد. در خلال سال های
۱۳۰۷ تا ۱۳۱۰ هجری قمری، کمپانی فرش زیگلر قلعه بزرگی در شهر ساخت که امروز نیز بخش هایی از آن باقی مانده است و به «قلعه فرنگی» معروف است. در سال ۱۳۰۸، چند خیابان در شهر ایجاد گردید و چند بنای مهم از جمله مریض خانه پهاوی، بنای شهرداری، باغ فردوس، بنای شیر و خورشید، عمارت دارایی، کوی کارمندان و چند بنا و سازه دیگر ایجاد گردید. در سال ۱۳۱۷، ساختمان های اداره راه آهن تأسیس شد. اهمیت شهر با تکمیل راه آهن سراسری جنوب به شمال ایران در سال ۱۹۳۸ میلادی افزایش یافت و در طول دوره جنگ جهانی دوم، آب و سوخت در این شهر انبار می شد. سکونت دادن مردم توسعه شهر. پس از پایان بنای شهر، سپهدار گرجی درصدد تشویق مردم اطراف برای سکونت در شهر جدید می نماید. وی کار خود را از روستاهای کرهرود، سنجان و فیجان آغاز می کند که در آن زمان به «سه ده» معروف بودند. همچنین تعداد زیادی از خان ها و رعایای اطراف در دو محله قلعه و حصار سکونت داده شدند. همچنین در مکتوبات تاریخی از روستایی به نام ده کهنه نام برده شده که تمامی اهالی آن به اراک منتقل شدند و روستا بعد از خالی شدن از اهالی آن، به مرور زمان تخریب و از بین رفت. بافت اولیه اراک بر اساس آخرین تح
ولات فنی شهرسازی عصر خود بوده و دارای ویژگی های با ارزشی بوده است. سلسله مراتبی بودن بخش خدمات و نیازمندی های عمومی، قطعه بندی منظم اراضی، بافت شطرنجی گونه شهر، تقسیمات محله ای و تمایز محله ای مناسب و وجود بازار در قسمت میانی شهر از جمله شاخصه های بودند که شهرسازان اراک به آن ها توجه کردند. به دلیل اینکه شیب شهر از طرف جنوب به شمال است و مظهر تمام قنات ها در جنوب بوده، لذا گسترش شهر در ابتدا به طرف جنوب و جنوب غرب متوجه شد و بسیاری از تجار و پیشه وران، عمارت های مجللی را در محله عباس آباد بنا کردند. از جمله علل گسترش نامنظم شهر در سال ها بعد، این بوده که اکثر باغ های شهر به منازل مسکونی تبدیل شد و چون حدود باغ ها با جوی های آب با مسیرهای غیر مستقیم معین می شد، منازل احداث شده به پیروی از آن ها نامنظم ساخته شدند. دلیل دیگر نامنظم بودن خیابان ها، نظارت نداشتن بلدیه به ساخت و سازها تا آن زمان بود. در سال ۱۲۷۱ قمری سیل مهاجران از نقاط مختلف مانند گلپایگان، خمین، بروجرد، کاشان، اصفهان، تبریز، قم و خوانسار به سوی اراک آغاز گشت و موجب آغاز رونق اقتصادی شهر شد. به همین اساس محله هایی مانند عباس آباد، منق آباد، پشت خن
دق و هزاوه ای ها شکل گرفت و در سال ۱۳۰۸ با همکاری بلدیه عراق، خیابان امام خمینی امروزی، عباس آباد و باغ ملی احداث شد و بافت قدیمی شهر مرمت شد. سکنی دادن افرادی از قومیت های مختلف در این شهر، نه تنها انس و الفتی به وجود نیاورد، بلکه موجبات اختلافات قومی و نفاق را در سال های نخستین بین اهالی موجب شد. قائم مقام فراهانی در همین مورد سروده: دوران مشروطه. شهر اراک یکی از موفق ترین نمونه های شهرسازی در دوران قاجار بود. عوامل گوناگونی مانند موقعیت جغرافیایی، پس کرانه های حاصلخیز، قرار گرفتن در مسیر جاده اصلی، سابقه تولیدات صنعتی و صادراتی و برخورداری از استعدادهای مذهبی و علمی در کنار امنیت سبب رشد سریع شهری در اراک شد، به گونه ای که اندک زمانی پس از تأسیس، این شهر به مهم ترین مرکز تولیدی تجاری و شهری ناحیه مرکزی ایران تبدیل شد. به موازات توسعه شهری زمینه مناسب برای رشد اندیشه های مدرن و ترقی خواهانه در اراک فراهم شد. بخش عمده ای از ساکنان را به این دلیل که شهر مرکز تجارت فرش بود، بازرگانان و دست اندرکاران این صنعت تشکیل می دادند. در سال ۱۲۸۵ خورشیدی که فرمان مشروطه صادر شد، ۹۲ سال از عمر شهر سلطان آباد می گذشت. در آ