Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
کواتروچنتو یا چهارصد به رویدادهای هنری و فرهنگی سده ۱۵ میلادی ایتالیا گفته می شود که نام آن برگرفته از عدد ۴۰۰ یا ۱۴۰۰ میلادی است. سبک کواتروچنتو توانست سبک های هنری اواخر قرون وسطی (شناخته شده با گوتیک بین المللی) و دوران اولیهٔ رنسانس را تحت تأثیر قرار دهد. تاریخچه. بعد از انحطاط امپراتوری روم غربی در سال ۴۷۶ میلادی رکود اقتصادی و تجاری در اروپا به وجود آمد. و دوران ابتدایی میان دوره آغاز شد و تا سده ۱۱ میلادی ادامه بافت در زمانی که اقتصاد رشد کرد و جمعیت افزایش یافت و پاپ ها به قدرت رسیدند. در انتهای میان دوره ساختار سیاسی قاره اروپا به مرو از کوچک و بسیار ناپایدار به دولت-ملت های بزرگتر که توسط پادشاه اداره می شدند تبدیل شد در نتیجه ثبات بیشتری در اروپا برقرار شد در ایتالیا مرکز شهرها از بازرگانانی که توانایی ابراز وجود داشتند پر شدند. پول جایگزین زمین شد و رعیت ها آزاد شدند تغییرات در ایتالیای قرون وسطی و افول نظام ارباب رعیت اجتماع، فرهنگ و اقتصاد را تغییر داد. کواتروچنتو به عنوان تغییر از دوران قرون وسطی به دوران رنسانس شناخته می شود. به صورت عمده در شهرهای رم، فلورانس، میلان، ونیز و ناپل این تغییرات د
یده می شوند. توسعه سبک کواتروچنتو. هنر کواتروچنتو با موزائیک های تزئینی به هم پیوسته هنر بیزانتین و آثار سبک های گوتیک و مسیحیت در شیشه رنگی، فرسکو، تذهیب و تندیس گری ادامه یافت. با این وجود آثار هنری و مجسمه سازی کواتروچنتو با شکل های کلاسیکی که توسط یونانی ها و رومیان توسعه یافته بود به هم پیوستند. فهرست هنرمندان کواتروچنتو. به علت همپوشانی هنرمندان دوره کواتروچنتو و دوره رنسانس نمی توان به صورت مشخص هنرمندان این دوره را مشخص کرد تعیین اینکه فلان هنرمند تعلق به جنبش رنسانس دارد یا به رویداد کواتروچنتو کاری غیر دقیق می باشد. به احتمال زیاد هنرمندان آن دوره قائل به تفکیک سبک بین همدیگر نبودند. همچنین به فهرست ۲۷ نقاش مشهور سده ۱۵ که توسط جووانی سانتی پدر رافائل که در قالب شعر برای دوکِ اوربینو تهیه شده بود توجه نمایید.
سندویک شرکت خدمات مهندسی سوئدی است، که در سال ۱۸۶۲ توسط گوران فردریک گورانسون، در شهر سندویکن تأسیس شده است. شرکت سندویک، یک گروه مهندسی است، که خدماتی مانند ساخت ابزارآلات، تکنولوژی مواد، تجهیزات استخراج معادن و تاسیسات ساخت وساز را ارائه می دهد. شمار کارکنان این شرکت بیش از ۵۰ هزار نفر بوده که در ۱۳۰ کشور، فعالیت می نمایند. گروه سندویک در سال ۲۰۱۱ فروش سالیانه ای بالغ بر ۹۴ میلیارد کرون سوئد را داشته است.
جَوّ زمین، هواسپهر یا اَتمُسفِر بالاترین بخش تشکیل دهندهٔ سیارهٔ زمین است که ترکیبی از گازهای گوناگون شامل نیتروژن (۷۸٪)، اکسیژن (۲۱٪)، آرگون (۰٫۹٪) و کربن دی اکسید (۰٫۰۳٪) است. اتمسفر زمین از سطح زمین آغاز شده و تا ارتفاع ۱۰٫۰۰۰ کیلومتر ادامه می یابد و پنج لایهٔ اصلی تروپوسفر، استراتوسفر، مزوسفر، ترموسفر و اگزوسفر را در بر می گیرد. مولکول های اوزون (O3) که لایهٔ اوزون را تشکیل می دهند، در استراتوسفر قرار دارند و از ورود پرتوهای فرابنفش خورشید جلوگیری می کنند و موجب ادامهٔ زندگی بر سطح زمین می شوند. سردترین بخش جو زمین با دمای ۹۰- درجهٔ سلسیوس در بالای مزوسفر قرار دارد. یونوسفر، مگنتوسفر و کمربند وان آلن بخش های جداگانه ای در جو با توجه به ویژگی های الکترومغناطیس هستند. نخستین اتمسفر زمین حدود ۴٫۵۷ میلیارد سال پیش شکل گرفت که شامل گازهای هیدروژن و هلیم بود؛ که پس از مدتی به دلیل سبک بودن، بر گرانش زمین غلبه کردند و به فضای بیرونی گریختند. جو دوم حدود ۳٫۵ یا ۲٫۷ میلیارد سال پیش شکل گرفت و شامل گازهایی مانند بخار آب، کربن دی اکسید و آمونیاک بود. با فعالیت باکتری ها و انجام فرایند فتوسنتز و عوامل دیگر، اکسیژن در
جو آزاد شد و موجب شکل گیری جو سوم شد. در این زمان، ابردوران پیدازیستی شکل گرفت که طی آن جانوران با تنفس اکسیژن، زندگی های جانوری را تشکیل دادند. هرچه از سطح زمین به ارتفاعات می رویم، فشار هوا و چگالی کاهش می یابد. مجموع جرم جو زمین ۱۰۱۸×۵٫۵ کیلوگرم است. بخشی از نور خورشید در جو پراکنده می شود. نور خورشید دارای طیف های الکترومغناطیسی مختلفی است که یکی از آن ها طیف مرئی است که چشم انسان قادر به تشخیص آن است. ضریب شکست هوا ۱٫۰۰۰۲۹ است. گردش جوی موجب توزیع گرما در سطح زمین می شود. سه چرخش پایه در گردش عرضی به نام های سلول هادلی، سلول فرل و سلول قطبی وجود دارند. ترکیبات. اتمسفر مخلوطی از گازهای مختلف است که غلظت گروهی از گازها مانند نیتروژن، اکسیژن و آرگون به طور تقریبی ثابت و غلظت گروه دیگر مانند بخار آب، کربن دی اکسید و ازون متغیر است. اگرچه مقادیر گازهای متغیر ناچیز است، اما این گازها برای ادامهٔ زندگی بر زمین ضروری هستند. برای نمونه، کربن دی اکسید علاوه بر درگیر شدن در فرایند فتوسنتز، در جذب پرتو فروسرخ نقش دارد. همچنین اکسیژن و کربن دی اکسید در دو فرایند فتوسنتز و تنفس نقش دارند. "ذرات معلق در هوا" به ذرات ج
امد و مایع در موجود در جو گفته می شود که مقادیر آن در جو از اقیانوس ها، بیابان ها، کوه ها، جنگل ها، یخ و اکوسیستم بیشتر است. برخلاف اندازهٔ کوچک این ذرات، تأثیر مهمی بر آب وهوا و سلامتی دارند. ذرات مهم معلق در هوا شامل سولفات ها، کربن آلی، کربن سیاه، نیترات ها، گرد و غبارهای معدنی و نمک دریا می شوند. حدود ۹۰ درصد ذرات معلق در هوا منشأ طبیعی دارند. برای نمونه، آتشفشان ها خاکسترهای آتشفشانی را بیرون می رانند و آتش سوزی در جنگل ها موجب پراکنده شدن کربن آلی نیمه سوخته در جو می شود. ۱۰ درصد باقی ماندهٔ این ذرات یا ساختهٔ بشر هستند یا توسط انسان ها در جو معلق شده اند. خودروها، کارخانه های ذوب، نیروگاه های تولید برق، جنگل زدایی، چرای بی رویهٔ دام، کشیدن سیگار، پخت وپز، شومینه و شمع از منابع انسانی معلق کنندهٔ این مواد در جو هستند. گاز گلخانه ای از دیگر گازهای جو است و به گازی گفته می شود که پرتو فروسرخ را جذب می کند و موجب انجام گرفتن پدیده ای به نام اثر گلخانه ای می شود. مهم ترین این گازها کربن دی اکسید، متان و بخار آب هستند. ازون، اکسیدهای نیتروژن دار و گازهای فلوئوردار از اجزای دیگر این گازها هستند. انرژی خورشید
از جو عبور می کند و به سطح زمین می رسد و آن را گرم می کند. بخشی از این انرژی به عنوان پرتو فروسرخ به فضا بازمی گردد. پرتوهای فروسرخ هنگام بازگشت به فضا توسط گازهای گلخانه ای جذب می شوند و در جو باقی می مانند و موجب گرمایش زمین می شوند. اکنون غلظت گازهای گلخانه ای به بیشترین مقدار در ۳ میلیون سال پیش رسیده است که در تاریخ بشریت بی سابقه بوده است. غلظت کربن دی اکسید برای نخستین بار در طول ۳ میلیون سال پیش به ۴۰۰ پی پی ام رسیده است. تکامل جو. جو نخست. منظومه شمسی و کرهٔ زمین حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش و جو زمین حدود ۴٫۵۷ میلیارد سال پیش شکل گرفتند. نخستین جو زمین را به احتمال زیاد هیدروژن (H۲) و هلیم (He) تشکیل می دادند، زیرا این دو گازهای اصلی تشکیل دهندهٔ گرد و غبار بودند که به دور از خورشید، سیارات را تشکیل می دادند. در آن زمان، زمین و جو آن بسیار داغ بودند. مولکول های هیدروژن و هلیم به ویژه در دمای زیاد سریع حرکت می کردند. سرعت حرکت این مولکول ها آن قدر زیاد بود که سرانجام بر گرانش زمین غلبه کردند و به فضا گریختند. جو دوم. جو دوم حدود ۳٫۵ یا ۲٫۷ میلیارد سال پیش شکل گرفت. پیدایش جو دوم احتمالاً با فعالیت های آت
شفشانی مرتبط بوده است. آتشفشان ها با انتشار بخار آب (H۲O)، کربن دی اکسید (CO۲) و آمونیاک (NH۳) جو دوم را پدیدآوردند. همچنین، گازهایی مانند نیتروژن و کربن مونوکسید در جو دوم وجود داشتند. اکسیژن توسط باکتری های ساده و تابش پرتوهای فرابنفش (دارای طول موج کوتاه) بر بخار آب در جو دوم پدید آمد. به طوری که پرتوهای فرابنفش با انرژی بسیار خود بخار آب را شکستند و آن را به هیدروژن و اکسیژن تبدیل کردند که هیدروژن از جو گریخت و اکسیژن در جو باقی ماند. پس از آن، عمل فتوسنتز آغاز به فعالیت کرد. موجودات زنده مانند سیانوباکترها (جلبک های سبزآبی)، کربن دی اکسید و آب را دریافت کردند و آن ها را در فتوسنتز به کار بردند و کربوهیدرات (مواد قندی) تولید کردند و موجب آزادسازی اکسیژن شدند. کشف سیانوباکترها در سنگ های آهک ۳٫۵ میلیارد ساله نشان می دهد که سیانوباکترها در آن زمان وجود داشته اند. جو سوم. جو سوم حدود ۴۰۰ میلیون سال پیش پدید آمد. بسیاری از مولکول های کربن دی اکسید (CO۲) در اقیانوس ها حل شدند و باکتری های ساده ای پدید آمدند که اکسیژن تولید کردند. در همین زمان، مولکول های آمونیاک توسط تابش خورشید شکسته شدند و نیتروژن و هیدروژن
های آن ها از هم جدا شد و هیدروژن ها به دلیل سبک بودن خود از جو به فضا گریختند. در این زمان، ابردوران پیدازیستی (ابر دورانی که جانوران در زمین فراوان شدند) شکل گرفت که طی آن جانوران با تنفس اکسیژن انواع مختلف زندگی جانوری را آغاز کردند. جو زمین زمانی تکامل یافت که دارای اکسیژن شد. این مولکول سپس خود موجب پیدایش لایهٔ ازون شد؛ لایه ای که از زندگی بر روی زمین محافظت می کند و از ورود پرتوهای مضر فرابنفش به سطح زمین جلوگیری می کند. آلودگی هوا. هوا زمانی آلوده است که دارای گازها، گرد و غبار، دود و بوهای زیان آور باشد و آلودگی هوا می تواند به سلامتی انسان، جانوران، گیاهان و مواد آسیب برساند. موادی که موجب آلودگی می شوند، "آلاینده" نام دارند. آلاینده هایی که از جای دیگر وارد هوا شده و به طور مستقیم هوا را آلوده می کنند، آلاینده های اولیه نامیده می شوند که شامل کربن مونواکسید خارج شده از اگزوز خودروها و گوگرد دی اکسید حاصل از سوختن زغال سنگ است. علاوه بر این، اگر آلاینده های اولیه در جو با یک دیگر واکنش دهند، آلاینده های ثانویه را تولید می کنند که مه دود فتوشیمیایی از این نوع است. مطالعه ای جدید نشان می دهد که شمار کس
انی که در اثر آلاینده های سمی اگزوز هواپیماها درگذشته اند، از شمار کسانی که در سقوط هواپیماها درگذشته اند، بیشتر است. در سال های اخیر، حدود هزار نفر سالانه در اثر سقوط هواپیماها و حدود ده هزار نفر در اثر تولید گازهای گلخانه ای هواپیماها درگذشته اند. اگزوز هواپیماها مانند اگزوز خودروها شامل انواع آلاینده های هوا مانند گوگرد دی اکسید و اکسیدهای نیتروژن است. با این که این ذرات آلاینده، کوچکتر از عرض تار موی انسان هستند، مقصر اصلی سلامتی انسان هستند و می توانند وارد ریه و احتمالاً جریان خون شوند. گازهای آلایندهٔ هوا شامل گوگرد دی اکسید، نیتروژن دی اکسید، کربن مونواکسید که نگرانی اصلی در شهرها هستند، از سوخت های سنگواره ای مانند نفت، بنزین و گاز طبیعی تولید می شوند. ازون (یکی از اجزای مهم مه دود فتوشیمیایی) نیز یک آلایندهٔ گازی است که از واکنش های شیمیایی پیچیده میان نیتروژن دی اکسید و ترکیبات آلی فرار (برای نمونه، بخارهای بنزین) تشکیل می شود. کربن مونواکسید گازی نامرئی و بی بو است که از سوختن ناقص تشکیل می شود. علاوه بر این، وسایل نقلیه، سیستم های گرمایش خانه ها و برخی از فرایندهای صنعتی مقدار قابل توجهی از این گ
از تولید می کنند. این گاز به شدت زیان آور است و به آسانی می تواند در جریان خون جایگزین اکسیژن شود که حتی منجر به خفگی می شود. گوگرد دی اکسید گازی بی رنگ و دارای بو است که در اثر سوختن زغال سنگ یا نفت تشکیل می شود. تنفس این گاز می تواند به چشم ها، گلو و بافت ها آسیب برساند. این گاز همچنین در هوا با اکسیژن و بخار آب واکنش می دهد و موجب تشکیل سولفوریک اسید می شود. سولفوریک اسید نیز یکی از اجزای باران اسیدی است که به زمین می رسد و موجب آسیب رساندن و نابود کردن ماهی ها می شود و باعث خوردگی و فرسایش فلزات می شود و سطوح ساختمان ها و سازه های عمومی را از بین می برد. نیتروژن دی اکسید نیز موجب ورم ریوی و تجمع بیش از حد مواد مایع در ریه ها می شود و این گاز نقش مهمی در تشکیل مه دود فتوشیمیایی دارد. گرمایش زمین. به پدیدهٔ افزایش میانگین دمای جو در نزدیکی سطح زمین از یک تا دو سدهٔ گذشته گرمایش (گرم شدن) زمین می گویند. از اواسط سدهٔ بیستم، دانشمندان علوم جوی مشاهدات دقیقی از پدیده های آب وهوایی مختلف (مانند دما، بارش و توفان) و تأثیرات مربوط به آب وهوا (مانند جریان های اقیانوسی و ترکیب شیمیایی جو) جمع آوری کرده اند. این داد
ه ها نشان می دهد که آب وهوای زمین از ابتدای مقیاس زمانی زمین شناسی تاکنون بسیار تغییر کرده و نیز فعالیت های انسانی، حداقل از انقلاب صنعتی به بعد، با تغییرات آب وهوای زمین پیوند زیادی داشته است. عامل گرمایش زمین، انتشار گازهای گلخانه ای است و انسان ها این گازها را به شیوه های گوناگونی منتشر می کنند. بیشتر گازهای گلخانه ای از سوختن سوخت های سنگواره ای در خودروها، کارخانه ها و نیروگاه های تولید برق پدید می آیند. بزرگ ترین عامل گرمایش زمین، گاز کربن دی اکسید (CO۲) است. همچنین متان آزادشده از محل های دفن زباله و کشاورزی، دی نیتروژن مونواکسید از کودها، گازهای مورد استفاده برای سردخانه ها و فرایندهای صنعتی و نیز از بین رفتن جنگل ها که توانایی جذب کربن دی اکسید را دارا هستند، از دیگر عوامل گرمایش زمین هستند. گازهای گلخانه ای توانایی به دام انداختن گرما را دارند و حتی برخی از آن ها توانایی بیشتری نسبت به گاز کربن دی اکسید برای به دام انداختن گرما دارند؛ برای نمونه، گاز متان بیش از ۲۰ برابر کربن دی اکسید، گاز دی نیتروژن مونواکسید ۳۰۰ برابر کربن دی اکسید و گازهایی مانند کلروفلوئوروکربن ها (سی اف سی ها) هزاران برابر کربن
دی اکسید توانایی به دام اندازی گرما در جو زمین را دارا هستند. اما به این دلیل که غلظت این گازها بسیار پایین تر از کربن دی اکسید است، تأثیر آن ها نسبت به کربن دی اکسید در گرم کردن جو کمتر بوده است. گرمایش زمین تأثیراتی بر زمین گذاشته اند که از میان آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد: اگر گرمایش زمین ادامه یابد، در اواخر سده می تواند اتفاقات زیر روی دهد: آیندهٔ جو زمین. اگر در آینده نیز انرژی حاصل از سوخت های سنگواره ای در جهان مصرف شود، غلظت گازهای گلخانه ای و درجهٔ حرارت زمین افزایش خواهد یافت. هیئت بین دولتی تغییرات آب وهوایی تخمین زده است که درجهٔ حرارت زمین تا ۲ تا ۶ درجهٔ سانتی گراد افزایش خواهد یافت. در آینده گرمای زمین در روزهای گرم بیشتر و در روزهای سرد کمتر خواهد شد (روزهای گرم، گرمتر و روزهای سرد، سردتر خواهد شد). طبق پژوهش ناسا، طی سدهٔ آینده بارش باران در بخش های مرطوب زمین افزایش خواهد یافت و بخش های خشک زمین دوران خشکسالی طولانی تری را خواهند داشت. به ازای افزایش هر درجهٔ فارنهایت، بارش در مناطق مرطوب ۴ درصد افزایش و دورهٔ خشکسالی و فقدان بارش در بخش های خشک ۲٫۶ درصد کاهش خواهد یافت. دلیل علمی
این تغییر جوی این است که هم زمان با افزایش دما، جو می تواند مقدار بیشتری از بخار آب را در خود حفظ کند و بیشترین بخش این بخار آب در بخش های مرطوب ذخیره خواهد شد و بارش در بخش های خشک کاهش می یابد. سرعت وقوع این تغییرات جوی در الگوی بارش به میزان تولید کربن دی اکسید بستگی دارد، اما دانشمندان ناسا می گویند که این پژوهش ها و پیش بینی ها مربوط به سدهٔ آینده است. سناریوهای بسیاری توسط هیئت بین دولتی تغییرات آب وهوایی برای پیش بینی تغییرات جوی در آینده پیشنهاد شده است. این سناریوها به فرضیات گوناگون دربارهٔ میزان رشد، جمعیت، توسعهٔ اقتصادی، تقاضای انرژی و پیشرفت فناوری بستگی دارد و با افزایش گازهای گلخانه ای، رشد اقتصادی و افزایش استفاده از فناوری سازگار با محیط زیست در ارتباط است. بخش های مختلف. بخش بندی بر پایهٔ دما. تروپوسفر. تروپوسفر پایین ترین لایهٔ جو و نزدیک ترین لایه به سطح زمین است و از سطح زمین آغاز شده و تا ارتفاع ۱۸–۱۰ کیلومتری (۱۱–۶ مایلی) ادامه می یابد. بسیاری از ابرها و سیستم های آب وهوایی در این لایه قرار دارند. ضخامت تروپوسفر در قطب حدود ۸–۷ کیلومتر (۵ مایل) و در استوا حدود ۱۸–۱۶ کیلومتر (۱۱–۱۰ مای
ل) است. علاوه بر این، ارتفاع این لایه به تغییر فصل ها نیز بستگی دارد. ۸۰ درصد کل جرم جو و ۹۹ درصد بخار آب جو در تروپوسفر قرار دارد. بخار آب موجود در تروپوسفر در مناطق گرم و به ویژه مناطق استوایی زیاد و در مناطق قطبی کم است. بخار آب با جذب انرژی تابشی گرمایی خورشید نقش مهمی در تنظیم آب وهوای زمین دارد. با افزایش ارتفاع در تروپوسفر، چگالی گازها کاهش می یابد و هوا رقیق تر می شود؛ بنابراین، دمای هوا با افزایش ارتفاع در این لایه نیز کاهش می یابد. همچنین با افزایش ارتفاع، فشار هوا نیز کاهش می یابد. دمای هوا در سطح زمین ۱۵ درجهٔ سانتی گراد و ارتفاع ۱۰ کیلومتر ۴۹٫۹- درجهٔ سانتی گراد است. فشار در سطح زمین ۱٫۰۱۳۲ بار و در ارتفاع ۱۰ کیلومتر ٫۲۶۵ بار است. با افزایش ارتفاع، چگالی کاهش می یابد و در نتیجه تروپوسفر چگال ترین لایهٔ جو است. ابرهایی مانند کومولوس و استراتوس در این لایه قرار دارند. هواپیماها عمدتاً در این لایه پرواز می کنند. در این لایه، مولکول های ازون تروپوسفری وجود دارند که آلاینده هستند. مولکول های ازون موجود در تروپوسفر می توانند به راحتی با بافت های زیستی واکنش داده و آن ها را از بین ببرند. این مولکول ها م
وجب احساس سوزش در شش های انسان می شوند. پژوهشگران دانش پزشکی دریافته اند که تنفس ازون بیش از چند ماه تا چند سال، یکی از عوامل برگشت ناپذیری است که به شش های پستانداران آسیب می رساند. مولکول های ازون به ویژه برای کودکان، سالمندان و بزرگسالانی خطرناک است که در فصل تابستان به طور منظم برای ورزش بیرون از خانه می روند. تروپوپاز مرز میان تروپوسفر و استراتوسفر است. استراتوسفر. استراتوسفر دومین لایهٔ جو زمین است که از ارتفاع ۱۰ کیلومتری (۶٫۲ مایلی) آغاز شده و تا ارتفاع ۵۰ کیلومتری (۳۱ مایلی) ادامه می یابد. ارتفاع استراتوسفر به طول و عرض جغرافیایی و تغییر فصل ها بستگی دارد. استراتوسفر از ارتفاع ۱۶ کیلومتری (۱۰ مایلی) بر فراز استوا و از ارتفاع ۱۰ کیلومتری (۶ مایلی) بر فراز قطب آغاز می گردد. بخار آب بسیار کمی در استراتوسفر وجود دارد و دلیلش این است که تقریباً همهٔ ابرها به استثنای ابرهای استراتوسفری قطبی در تروپوسفر قرار دارند. این ابرها در ارتفاع ۲۵–۱۵ کیلومتری (۱۵٫۵–۹٫۳ مایلی) یافت می شوند. هوا در این لایه تقریباً هزار برابر نازکتر از هوا در سطح دریا است (تراکم مولکول ها در سطح دریا تقریباً هزار برابر تراکم مولکول ها
در استراتوسفر است). در این لایه با افزایش ارتفاع، دما نیز افزایش می یابد و دلیل آن وجود غلظت بالایی از مولکول های ازون است. دما در ارتفاع ۵۰ کیلومتری به حدود ۶- درجهٔ سانتی گراد می رسد. پرتوی فرابنفش تولید شده توسط تابش خورشید در صورت رسیدن به سطح زمین می تواند موجب سرطان پوست، آب مروارید چشم، آسیب رساندن به سیستم ایمنی بدن و تأثیر منفی بر رشد گیاهان شود. مولکول های ازون و اکسیژن که در استراتوسفر قراردارند، پرتوهای فرابنفش خورشید را جذب می کنند و مانند یک سپر مانع از ورود این پرتوها به سطح زمین می شوند. ازون و اکسیژن می تواند ۹۹٫۹–۹۵٪ پرتوهای فرابنفش به ویژه فرابنفش نوع C و B که پرانرژی ترین پرتوهای فرابنفش هستند و موجب آسیب زیستی می شوند را جذب کند. نقش نگهبانی ازون به قدری حیاتی است که به باور دانشمندان زندگی بر روی زمین بدون لایهٔ ازون امکان پذیر نبود. لایهٔ ازون پرتو فرابنفش را به پرتو فروسرخ تبدیل می کند و به سطح زمین می فرستد. کلروفلوئوروکربن ها (سی اف سی ها) باعث کاهش مولکول های ازون در استراتوسفر زمین شده اند. هالوکربن ها نیز از دیگر مواد تخریب کنندهٔ ازون استراتوسفری هستند و با انتشار کلر و برم لایهٔ
ازون را تخریب می کنند. همچنین، برخی از مواد تخریب کنندهٔ لایهٔ اُزون در وسایل نقلیهٔ هوایی، گازهای به کاررفته در فرایند خنک سازی در یخچال، حلال (شیمی) ها، افشانه ها و کپسول های آتش نشانی وجود دارند. گرمایش زمین افزایش نظام مند گرمای زمین است که عمدتاً ناشی از گازهای گلخانه ای است. ازون یک گاز گلخانه ای است و در آب وهوای کرهٔ زمین نقش دارد. افزایش گازهای گلخانه ای مانند کربن دی اکسید ممکن است بر چگونگی بهبود لایهٔ ازون در سال های آینده اثر بگذارد. لایهٔ ازون سالانه کوچک تر از پیش می شود. به طوری که آمار ناسا در ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۷ نشان داد که حفره ازون به اوج خود رسیده است و لایهٔ ازون تنها می تواند ۹٫۷ میلیون مایل مربع (یعنی به قاره ای به اندازهٔ آمریکای شمالی) را پوشش دهد. حفرهٔ ازون در قطب جنوب هنوز مثل هر سال است. دلیل این پدیده نیز ورود کلرهای موجود در مواد شیمیایی ساخته شده توسط انسان ها به استراتوسفر است. ناسا اعلام کرده است که دو سوم لایهٔ اُزون تا سال ۲۰۶۵ نه تنها بر فراز قطب جنوب، بلکه در همه جای زمین نابود خواهدشد. مرز میان استراتوسفر و مزوسفر، استراتوپاز نام دارد. مزوسفر. مزوسفر لایهٔ بعدی زمین است که
میان استراتوسفر و ترموسفر قرار دارد. این لایه از ارتفاع ۵۰ کیلومتری (۳۱ مایلی) آغاز شده و تا ارتفاع ۸۵ کیلومتری (۵۳ مایلی) ادامه می یابد. با افزایش ارتفاع در مزوسفر، دما کاهش می یابد. سردترین بخش جو زمین با دمای ۹۰- درجهٔ سانتی گراد در بالای این لایه قرار دارد. فشار هوا در بخش های بالایی مزوسفر یک میلیونیم فشار هوا در سطح دریا است. روزانه حدود ۵۰ تن شهاب سنگ وارد جو زمین می شود. و بیشتر آن ها در لایه مزوسفر تبخیر می شوند. این گونه مواد موجود در شهاب سنگ ها در مزوسفر پراکنده می شوند و این لایه هم اکنون دارای مقادیر آهن و فلزات دیگر است. بالون های هواشناسی و هواپیما نمی توانند به این لایه برسند. ابرهای شب تاب از دیگر ابرها بسیار بالاتر هستند و بالای مزوسفر قرار دارند. جزر و مد جو نیز تحت تأثیر این لایه است و هوا در این لایه بسیار رقیق است. مرز میان مزوسفر و ترموسفر، مزوپاز نام دارد. ترموسفر. ترموسفر بالاترین لایهٔ جو زمین است که میان مزوسفر و اگزوسفر قرار دارد. این لایه از ارتفاع ۹۰ کیلومتری (۵۶ مایلی) آغاز شده و تا ارتفاع ۵۰۰ کیلومتری (۳۱۱ مایلی) یا ۱٬۰۰۰ کیلومتری (۶۲۱ مایلی) ادامه می یابد. با افزایش ارتفاع د
ر ترموسفر، دما در بخش های پایینی این لایه به شدت افزایش می یابد اما در بخش های بالایی دما نسبتاً ثابت می ماند. فعالیت های خورشیدی دما در این لایه را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. دمای ترموسفر معمولاً در طول روز ۲۰۰ درجهٔ سانتی گراد بیشتر از شب است و زمان هایی که خورشید بسیار فعال است، دما در این لایه از ۵۰۰ درجهٔ سانتی گراد به ۲٬۰۰۰ درجهٔ سانتی گراد افزایش می یابد. چگالی در ترموسفر بسیار کم است و برخی بر این باورند که فضای بیرونی از بخش های پایینی ترموسفر آغاز می گردد، اما این لایه بخشی از جو زمین به شمار می آید. شاتل های فضایی و ایستگاه های فضایی بین المللی در این لایه قرار دارند. در بخش های پایینی این لایه اکسیژن اتمی (O)، نیتروژن اتمی (N) و هلیم (He) اجزای اصلی هوا هستند. بخش عمده ای از پرتو ایکس و فرابنفش در این لایه جذب می شوند. یونوسفر زمین متشکل از ذرات یونیزه شده در جو است و با ترموسفر که از نظر الکتریکی خنثی است، هم پوشانی دارد. ذرات باردار یونوسفر با اتم ها و مولکول های ترموسفر برخورد می کنند و انرژی اضافی تولید می کنند. این انرژی اضافی توسط فوتون ها به شکل نور ساطع می شود و شفق های قطبی را رخ می ده
د. شفق های قطبی عمدتاً در ترموسفر رخ می دهند. ترموپاز مرز میان ترموسفر و اگزوسفر است. اگزوسفر. اگزوسفر بالاترین لایهٔ جو زمین است که جو پس از آن پایان می پذیرد و خلأ آغاز می گردد. هوا در این لایه بسیار رقیق است و تفاوت چندانی با خلأ ندارد. اجزای اصلی این لایه هیدروژن و هلیم هستند که تراکم کمی دارند و بسیاری از ماهواره ها در این لایه قرار دارند. اگزوسفر مرز میان جو و فضای بیرونی به شمار می رود و از ارتفاع حدود ۵۰۰ کیلومتر آغاز شده و تا ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر (۶٬۲۰۰ مایل) ادامه می یابد. اتم ها و مولکول های هوا در این لایه به طور مداوم به فضا می گریزند و راه می یابند. این لایه شامل حرکات ذرات به درون و بیرون مغناطیس سپهر (مگنتوسفر) و باد خورشیدی است. به دلیل رقیق بودن بسیار هوا در اگزوسفر، گرمای زیادی در هوا به اشیاء منتقل نمی شود، حتی اگر هوا بسیار گرم باشد. بخش بندی بر پایهٔ ویژگی های الکترومغناطیسی. یونوسفر. یونوسفر (یون کره) بخشی از بخش های بالایی جو است که توسط تابش های خورشیدی یونیزه شده است و در ارتفاع حدود ۸۰۰–۶۰ کیلومتر قرار دارد. بخش عمده ای از این یونیزه شدن توسط پرتو ایکس و فرابنفش و باد خورشیدی صورت می گیرد
. اگرچه خورشید مهم ترین عامل یونیزه شدن است، اما پرتوهای کیهانی نیز در این عمل سهم کمی دارند و هرگونه اختلال در جو، در یونیزه شدن اثر می گذارد. به دلیل رقیق بودن بسیار هوا در تروپوسفر، الکترون های آزاد در این لایه وجود دارند، اما امکان دارد الکترون ها توسط کاتیون ها (یون های مثبت) اسیر شوند. تعداد الکترون ها به اندازه ای است که می توانند بر انتشار فرکانس رادیویی تأثیر بگذارند. این بخش یونیزه شدهٔ جو را یونوسفر می نامند. تراکم پلاسما در یونوسفر در طول روز و شب و فصل ها تغییر می کند و به گرانش زمین نیز بستگی دارد. بیشترین چگالی پلاسما در یونوسفر در ارتفاع ۳۰۰–۲۵۰ کیلومتر است. یونوسفر می تواند امواج رادیویی در محدودهٔ فرکانس خاصی را منعکس کند. مگنتوسفر. مگنتوسفر فضای پیرامون یک جسم فضایی است که توسط میدان مغناطیسی جسم کنترل می شود. مگنتوسفر منطقهٔ تعامل میان میدان مغناطیسی طبیعی سیاره و باد خورشیدی است. در این منطقه بسیاری از ذرات دارای بار الکتریکی نزدیک سیاره وجود دارند. بخش های اصلی مگنتوسفر زمین، باد خورشیدی و میدان مغناطیسی هستند. میدان مغناطیسی زمین تا ۳۶٬۰۰۰ مایل به درون فضا می رسد. مگنتوسفر این میدان مغن
اطیسی را پوشش داده است و از بسیاری از ذرات خورشید مانند باد خورشیدی که می تواند به زمین آسیب برساند، جلوگیری می کند. اما برخی از بادهای خورشیدی از مگنتوسفر هم می گذرند و شفق های قطبی می سازند. مگنتوسفر زمین علاوه بر مزایای پنهان خود خطراتی نیز دارد که یکی از این خطرات توفان های مغناطیسی هستند. هنگامی که بادهای نیرومند خورشیدی با مگنتوسفر برخورد می کنند، می توانند به مدارهای الکتریکی آسیب بزنند و موجب قطع برق و خاموشی بشوند. خورشید و سیارات دیگر مگنتوسفر دارند، اما مگنتوسفر زمین نیرومندترین مگنتوسفر در میان سیارات سنگی است. کمربند وان آلن. کمربند تابشی وان آلن از دو لایهٔ هلالی شکل ساخته شده و دارای ذرات باردار انرژی (پلاسما) است و پیرامون زمین قرار دارد و میدان مغناطیسی زمین را در جای خود نگه می دارد. کمربند وان آلن از ارتفاع ۱٬۰۰۰ کیلومتر آغاز شده و تا ارتفاع ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر گسترش می یابد. این کمربند دارای دو منطقهٔ درونی و بیرونی است. منطقهٔ درونی در ارتفاع ۳٬۰۰۰ کیلومتر (۱٬۸۶۰ مایل) بالاتر از سطح زمین و منطقهٔ بیرونی آن که بیشترین چگالی را دارد، در فاصلهٔ ۱۵٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۹٬۳۰۰ تا ۱۲٬۴۰۰ مایل) بالا
تر از سطح زمین واقع شده است. منطقهٔ درونی دارای پروتون های پرانرژی است که بیش از ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ الکترون ولت انرژی دارند. منطقهٔ بیرونی دارای ذرات بارداری هستند که از جو و خورشید (برای نمونه، یون های هلیم که از باد خورشیدی سرچشمه گرفته اند) منشأ گرفته اند. این منطقه دارای پروتون های کم انرژی و الکترون های پرانرژی است که انرژی آن تا چند صد میلیون الکترون ولت می رسد. چندی پیش، ناسا سومین کمربند تابشی در پیرامون زمین را کشف کرد. مشاهدات جدید ناسا طی مأموریت وان آلن پروبز نشان داد که پیرامون زمین سه کمربند مجزا و طولانی وجود دارد که میان آن ها فضا وجود دارد. ویژگی های فیزیکی. فشار. فشار هوا مقدار نیرویی است که توسط هوای جسم بالای سطح بر سطح وارد می شود. اگر وزن هوای جسم یا تعداد مولکول های آن افزایش یابد، فشار هوا افزایش و اگر وزن هوای جسم یا تعداد مولکول های آن کاهش یابد، فشار هوا کاهش می یابد. هر چه ارتفاع افزایش می یابد، فشار هوا کاهش می یابد؛ زیرا مولکول های جو در ارتفاعات بالاتر کاهش یافته و در نتیجه فشار هوا نیز کاهش می یابد. از آن جا که بسیاری از مولکول های جو توسط گرانش زمین در نزدیکی سطح زمین هستند، ابتدا کاه