Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
اهره و اورشلیم. با این کتیبه، شبتای سالونیک را انتخاب کرد که در آن زمان مرکز قبّاله بود. او خود را مسیح معرفی کرد و پیروان زیادی پیدا کرد. خاخامهای سالونیک او را از آنجا بیرون راندند. بعد از این اتفاق او از اسکندریه، آتن، قسطنطنیه و اورشلیم عبور کرد. او سپس در قاهره سکونت گزید که دو سال در آنجا بود. حاخام یوسف هالابی یک یهودی ثروتمند و بانفوذ بود که در دربار عثمانیان به عنوان جمع آوری کننده مالیات بود و نفوذ زیادی داشت. او در خفا زندگی صوفی وار داشت که بسیار روزه می گرفت، در آب سرد حمام می کرد و شب ها خودزنی می نمود. او ثروت زیاد خود را برای خیریه و کمک به دانشجویان تلمود و قبّاله مصرف می کرد. شبتای با او بسیار همدم شد و او از ادعای مسیح بودن شبتای حمایت کرد. در سال ۱۶۶۳ شبتای به اورشلیم رفت. در این زمان او رویه زندگی قبلی خود مانند روزه را در پیش گرفت. زندگی ساده او برای بسیاری به عنوان حقانیت وی بود. گفته می شود او دارای صدای زیبایی بود و آیات زبور را شب ها می خواند. او جمعیت زیادی را دور خود جمع می کرد و گاهی برای افراد درستکار بر قبر آن ها گریه می کرد. او توانست طرفداران زیادی پیدا کند. جماعت یهودیان در ا
ورشلیم در آن زمان به منابع مالی احتیاج زیادی داشت تا بتواند مالیات های زیادی که حکومت عثمانی وضع کرده بود بدهد. معمولاً آن ها در زمینه مالی دچار کمبود می شدند و ندادن مالیات ممکن بود اثرات بسیار بدی داشته باشد. شبتای که با خاخام یوسف هالابی رابطه خوبی داشت از طرف مردم برای درخواست کمک مالی از او انتخاب شد. موفقیت او در به دست آوردن پول مورد نیاز اهمیت او را بین مردم بالا برد. ازدواج با سارا. اتفاق دیگری که در زمان بازگشت او به قاهره افتاد شهرت او را در بین یهودیان افزایش داد. بعد از کشتار یهودیان در لهستان، یک دختر یهودی به نام سارا که شش سال داشت توسط مسیحیان پیدا شد و به خانه بی سرپرستان فرستاده شد. بعد از ۱۰ سال او فرار کرد و به آمستردام رفت. چند سال بعد او به لیورنو رفت و به خودفروشی پرداخت. او اعتقاد داشت که به زودی همسر مسیح خواهد شد. بعد از اینکه داستان سارا به گوش شبتای رسید او ادعا کرد که در خواب دیده است که او، مسیح، با یک زن بدکاره ازدواج خواهد کرد. او چندین نفر را به دنبال سارا فرستاد و با او در خانه هالابی ازدواج کرد. زیبایی او باعث جلب توجه بیشتری نسبت به شبتای شد. حتی ترک کردن خودفروشی توسط سار
ا نیز به عنوان دلیل دیگری برای مسیح بودن شبتای نزد پیروانش بود. این داستان در نظر آن ها با داستان هوسیا در تورات، که به او امر شده بود با زنی بدکار ازدواج کند یکسان دانسته می شد. ناتان غزه ای. شبتای که در این زمان دارای پشتیبانی مالی هالابی، زنی اغواگر و تعداد زیادی پیرو بود پیروزمندانه به فلسطین بازگشت. او به شهر غزه رفت که دارای جمعیت یهودی زیادی بود. در آنجا او با بنجامین لوی، که ناتان غزه ای لقب داشت دیدار کرد. ناتان به عنوان مشاور شبتای درآمد و ادعا کرد که او الیاس پیش از مسیح است. در سال ۱۶۶۵ ناتان ادعا کرد که عصر مسیح در سال بعد آغاز می شود. شبتای ادعا کرد که به زودی تمامی دنیا توسط او و الیاس بدون جنگ کنترل می شود و او ده قبیله گمشده اسرائیل را به ارض موعود سوار بر یک شیر همراه با یک اژدهای هفت سر در دهان او بازمی گرداند. این ادعاها بسیار گسترش یافته و باور شدند. خاخامهای اورشلیم به این حرکات با بدبینی نگاه می کردند و تهدید به طرد کردن پیروان او گرفتند. شبتای که متوجه شد اورشلیم جای مناسبی برای پیشبرد اهداف او نیست به محل تولد خود سمیرنا بازگشت و ناتان پیامبر او ادعا کرد که غزه و نه اورشلیم شهر مقدس خ
واهد بود. در راه بازگشت به سمیرنا شبتای توسط گروه بزرگی از یهودیان در آلپو مورد استقبال قرار گرفت. در این زمان او علناً ادعای مسیح بودن در یک کنیسه کرد و شوفت ها دمیده شدند و مردم زیادی گفتند که «شاه ما زنده باد، مسیح ما». در این زمان پیروان او وی را امیرا که مخفف سرور و شاه ما، عالیجناب بزرگ به عبری بود خطاب می کردند. مسیحیت. به کمک همسرش شبتای رئیس یهودیان شد و با قدرت به دست آورده مخالفان خود را سرکوب کرد. او خاخام قدیمی سمیرنا را برکنار کرد و به جای او چایم بنونیسته را جایگزین کرد. شهرت او افزایش یافت و بسیاری از پیروان ادیان دیگر نیز در مورد او صحبت می کردند. شهرت او حتی به کشورهای ایتالیا، آلمان، هلند نیز کشیده شد. یک آلمانی معروف به نام هاینریش الدنبرگ به باروخ اسپینوزا نوشت: «تمامی دنیا دربارهٔ شایعه بازگشت اسرائیلیان به سرزمین خود صحبت می کنند در صورتی که این خبر صحیح باشد انقلابی در تمامی چیزها خواهد بود.» خاخامهای بانفوذ زیادی از شبتای پیروی کردند که از آن جمله ایزاک ابواب دو فونسکا، موزس رافائل دو آگیلار، موزس گالانته، موزس زاکوتو وهایم بنونیسته بودند. دیونسیوس موسافیا که از شاگردان اسپینوزا بود ن
یز از پیروان شبتای شد. در این زمان شایعات زیادی در مورد او که معمولاً باور می شد پخش شد. به طور مثال گفته می شد که در شمال اسکاتلند یک کشتی با طنابهای ابریشمی پدیدار شده است که کارکنان آن عبری صحبت می کردند. پرچم آن ها نوشته بود «دوازده قبیله بنی اسرائیل». یهودیان آوینیون فرانسه آماده مهاجرت به پادشاهی جدید در بهار ۱۶۶۶ شدند. علاقه زیاد یهودیان به باور کردن مسیح بودن شبتای ممکن است به وضعیت بسیار بد آنان در قرن هفدهم نیز ارتباط داشته باشد. برنامه های ضدیهودی بوهدان خملنیتسکی یک سوم جمعیت یهودیان را نابود کرده بود و بسیاری از مراکز تعلیم آن ها را از بین برده بود. از این رو در نظر بسیاری از یهودیان اروپا زمان بهتری برای ظاهر شدن مسیح وجود نداشت. گسترش تأثیر او. با تأیید او پیروان او بسیاری از قوانین قبلی یهودی را لغو کرده و آن را با نظر اقلیت در تلمود جایگزین کردند؛ زیرا در عصر مسیح دیگر نیازی به پیروی از بسیاری از قوانین نیست. به طور مثال او روزه دوم توت را تبدیل به روز جشن کرد. شموئل پریمو که منشی شبتای بود در نامه ای به تمام یهودیان نوشته است: «پسر خدا، شبتای تبی، مسیح و آزاد کننده مردم اسرائیل، خطاب به تمام
ی فرزندان اسرائیل، صلح، زیرا شما برای اتمام سخن خدا و پیامبرانش انتخاب شده اید، غم و عزای شما باید به شادی تبدیل شود، روزه داری به خوشحالی، زیرا شما دیگر گریه نخواهید کرد. شاد باشید با آواز و ملودی و روزی را که قبلاً برای گسترش ناراحتی و بدبختی بود تبدیل به روز شادی کنید، زیرا من بر شما ظاهر شده ام.» این پیام در نظر کفرآمیز بود زیرا شبتای روز تولد خود را به عنوان روز مقدس اعلام کرد. بسیاری از کسانی که قبلاً از شبتای طرفداری می کردند از شنیدن این حرفها شوکه شدند. سلیمان الغازی، که یکی از دانشمندان تلمود سمیرنا بود، نزدیک بود به دلیل مخالفت با تغییر روزه جان خود را از دست بدهد. در استانبول. در ابتدای سال ۱۶۶۶، شبتای سمیرنا را به مقصد استانبول ترک کرد. ناتان غزه ای پیشگویی کرده بود که شبتای تاج سلطان را بر سر خود خواهد گذاشت؛ ولیکن وزیر اعظم، احمد کوپرولو دستور داد شبتای به محض وارد شدن دستگیر شود و او را زندانی کرد. احتمالاً این امر به دلیل ثابت کردن قدرت سلطان بر او بوده است. زندانی شدن شبتای تأثیر کمی بر پیروان او داشت. همچنین به دلیل برخورد بسیار خوبی که در زندان با او شد، که ممکن است به دلیل رشوه باشد، مسیح
بودن او در نزد پیروانش تقویت شد. در این زمان داستان های زیادی از معجزاتی که مسیح در استانبول انجام می داد به سمیرنا و بقیه یهودیان می رسید. در آبیتوس. بعد از دوماه اسارت در استانبول، شبتای به زندان آبیتوس فرستاده شد. بعضی از دوستان او اجازه پیدا کردند او را همراهی کنند. از این رو شبتایی ها قلعه محل زندانی شدن او را میگدال از (قلعه قدرت) نامیدند. به دلیل اینکه شبتای قبل از عید پسح رسیده بود یک گوسفند را برای خود و پیروانش قربانی کرد. او چربی گوسفند را خورد که در دین یهودی ممنوع است. او همچنین در این زمان گفت: «خدا آمرزنده است که دوباره هرچیزی را که ممنوع شده بود حلال کرد.» به دلیل پول زیادی که توسط طرفداران او برای او فرستاده می شد، زیبایی همسر او سارا و رفتار خوبی که حاکمان ترک با او کردند شبتای در قلعه آبیتوس مانند یک پادشاه بود. داستان های نقل شده از او افسانه ای است و در اروپا، آسیا و آفریقا پخش شد. در بعضی نقاط اروپا یهودیان زندگی خود را جمع کرده و منتظر مهاجرت جدید شدند. در هر کنیسه نام شبتای زده شده بود و دعایی به شرح زیر برای او خوانده می شد: «سرور و شاه ما آمرزیده باد، شبتای زوی مقدس و درستکار، مسیح
خدای یعقوب.» در هامبورگ شورا دستور داد که نه تنها برای شبتای در روز شنبه (شبات) دعا شود بلکه اینکار در دوشنبه و سه شنبه نیز صورت گیرد. تصویر شبتای به همراه تصویر داوود نبی در بیشتر کتاب ها به همراه فرمولهای کابالایی چاپ شد. این بدعت ها بعضی جوامع را به شدت ناراحت کرد. در موراویا مردم به قدری مشتاق بودند که دولت مجبور به دخالت شد ولیکن در صاله در مراکش امیر دستور داد که یهودیان تحت پیگرد قرار بگیرند. در این زمان شبتای روزه هفدهم تموز را به نهم آو (روز تولدش) تغییر داد. او روز ناراحتی را با روز شادی جایگزین کرد. نهمیا هاکوهن. در این زمان اتفاقی افتاد که بر باور مسیح بودن شبتای خدشه وارد کرد. دو دانشمند تلمودی لهستانی که به شبتای در زندان آبیتوس سر زده بودند گفتند که در کشور آن ها یک پیامبر به نام نهمیا هاکوهن، گفته است که مسیح به زودی خواهد آمد. شبتای دستور داد که این پیامبر به ملاقات او بیاید. نهمیا اطاعت کرد و بعد از سه ماه به آبیتوس رسید. گفتگوی بین آندو به نتیجه نرسید. بعضی شبتیان حتی برای قتل نهمیا نقشه کشیدند. اسلام آوردن شبتای. نهمیا، به استانبول گریخت و وانمود کرد اسلام آورده است تا بتواند با قائم مقام
صحبت کند. او دربارهٔ تصمیمات شبتای به او گفت و قائم مقام نیز سلطان محمد چهارم را از این تصمیمات آگاه کرد. شبتای از آبیدوس به ادرنه منتقل شد که در آنجا پزشک سلطان که یهودی زاده بود، به او پیشنهاد کرد اسلام بیاورد. در روز بعد (۱۶ سپتامبر ۱۶۶۶) شبتای در برابر سلطان لباس یهودی را دور انداخت و عمامه ترکی بر سر گذاشت و اسلام آورد. شاه که بسیار خوشحال شده بود به او لقب افندی داد و او را به عنوان نگهبان در با حقوق بالا استخدام کرد. سارا و تعدادی پیروان شبتای نیز به همراه او اسلام آوردند. حدود ۳۰۰ خانواده که دونمه نامیده شدند اسلام آوردند. سلطان به شبتای دستور داد برای ثابت کردن اسلام آوردن زن دومی اختیار کند. چند روز بعد از اسلام آوردن او به سمیرنا در نامه ای نوشت: «خدا مرا اشماعیلی کرد، او دستور داد و آن انجام شد. روز نهم تولد دوباره من.» تأثیر در پیروان. اسلام آوردن شبتای پیروان او را بسیار ناراحت کرد. مسلمانان و مسیحیان پیروان او را مسخره کردند. با اینکه شبتای مرتد شده بود، بسیاری از پیروان او هنوز به وی پایبند بوده و اسلام آوردن او را بخشی از حرکت مسیحایی او دانستند. پیامبرانی نظیر غزه ای و پریمو که علاقه به حفظ
جنبش داشتند این نظریه را تقویت کردند. در بسیاری از جوامع یهودی روز تولد شبتای هنوز جشن گرفته می شد با اینکه خاخامها آن را ممنوع کرده بودند. بعضی وقتها شبتای نقش مسلمان واقعی را بازی می کرد و یهودیت را طرد می کرد، ولیکن در بعضی زمان های دیگر او یهودیان را از خود می دانست. در سال ۱۶۶۸ او ادعا کرد که روح القدس در عید پسح بر او ظاهر شده است. او کتابی نوشت و در آن ادعا کرد که شبتای مسیح واقعی است با اینکه اسلام آورده است. هدف او یهودی کردن تعداد زیادی از مسلمانان بود. بعد از اینکه به سلطان گفت که قصد دارد یهودیان را مسلمان کند اجازه یافت که به کنیسه های آن ها رفته و با آن ها صحبت کند. او موفق شد بعضی مسلمانان را به کابالا علاقه مند کند. بعضی پیروان او دین یهودی و اسلامی را مخلوط کردند. رفته رفته ترک ها از دست کارهای شبتای خسته شدند و حقوق او را قطع کرده و او را از استانبول طرد کردند. بعد از اینکه مشخص شد که او برای یهودیان زبور می خواند وزیر دستور داد که به اولتسینی در مونته نگرو تبعید شود. او در تنهایی مرد و بنا به بعضی گفته ها این اتفاق در ۱۷ سپتامبر ۱۶۷۶ در روز یوم کیپور بود. در سال های ۱۶۸۰ دونمه ها در سالونیک
ا در یونان عثمانی ساکن شده بودند. در ۲۵۰ سال بعد از آن آن ها زندگی جداگانه ای داشتند و فقط با یکدیگر ازدواج و تجارت می کردند، محله مذهبی خود را داشتند و دیدگاه های خود را مخفی می کردند. در قرن ۱۹ دونمه ها در تجارت تنباکو و پارچه بسیار مهم بودند. بعضی از آن ها در کمیته اتحاد و پیشرفت شرکت کردند و حزب ترکهای جوان را تحت نفوذ قرار دادند. بعد از استقلال، یونان تمامی ترک ها را اخراج کرد که از آن جمله دونمه ها بودند که در این زمان از بقیه ترک ها قابل تشخیص نبودند. سالهای پایانی زندگی. در مورد سال های پایانی زندگی او اطلاعات زیادی در دست نیست. بعضی می گویند که او به مرگ طبیعی مرد و بعضی اعتقاد دارند که او اعدام شد. بیشتر تاریخ نویسان قبول دارند که او در ۱۶۷۳ توسط سلطان عثمانی به مونته نگرو تبعید شد و چندین سال بعد مرد. پیروان امروزی. گروه هایی که دونمه نامیده می شوند هنوز هم پیرو شبتای زوی بیشتر در ترکیه امروزی هستند. تعداد آن ها معلوم نیست، بعضی آن ها را کمتر از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر و بعضی چند صد هزار نفر می دانند.
أبو حفص قتیبة بن أبی صالح مسلم بن عمرو الباهلی سردار عرب در سپاه خلیفهٔ اموی بود که پس از فتح ایران و کشتار ایرانیان در خراسان و ماوراءالنهر به دست عرب ها حاکم خراسان شد. او خود را با فتح ماوراءالنهر در حکومت ولید اول به عنوان یک فرماندهٔ نظامی قابل مطرح کرد و در حلقهٔ افراد مورد اعتماد ولید قرار گرفت. او حکومت اسلام در منطقه را گسترد و مرزهای خلافت را تا بیشتر نقاط فرارود گسترد. از ۷۰۵ تا ۷۱۰ به تحکیم قدرت عرب ها بر تخارستان از مناطق باقی مانده از ایران پیش از اسلام آوردن که هنوز در مقابل حملهٔ عرب ها مقاومت می کردند پرداخت و بخارا را فتح کرد. در ۷۱۰–۷۱۲ خوارزم را فتح کرد و با فتح سمرقند، تسخیر سغد را تکمیل کرد. پس از مرگ ولید قتیبه موقعیتش را از دست داد و در کجور حوالی مازندران کشته شد و بیشتر متصرفات او از دست رفت. از آن پس توسط اصحاب او، بر مردم ساکن در موقعیت مذکور تحمیل گردید که او را از صحابه پیامبر دانسته و بعنوان یک امامزاده احترام بدارند. بنابر این امامزاده وی در همان محل احداث گردید و مردم باور امامزاده بودن وی را پذیرفته و تا کنون ادامه داده اند. در دوران حکم رانی او بر بخشی از سرزمین های ایران، ح
جم قابل توجهی از مکتوبات، آثار هنری و فرهنگی ایرانیان از میان رفت، ابوریحان بیرونی، تاریخ نگار ایرانی در کتاب آثار الباقیه عن القرون الخالیه خود در مورد ایران ستیزی این سردار عرب می نویسد: عبدالحسین زرین کوب در این باره می نویسد: «آنچه هم بیرونی راجع به نابود شدن کتب خوارزمی گفته است مشکوک است و به هر حال مویّد این واقعه نمی تواند بود.» رفتار قتیبه با اهالی سرزمین فتح شده به هیچ عنوان با آموزه های اسلام تطابق نداشت و به نظر می رسد که بیشتر با گرایشات غیرانسانی و بیمارگونه همسانی داشته باشد. هم چنین، در این رابطه احسان طبری گفتار علامه قزوینی (در جلد اول "بیست مقاله،" صفحات ۱۰۷-۱۰۸ به نقل از "تاریخ بلخ)" را نقل می کند: «قتیبة بن مسلم باهلی سردار معروف حجاج چندین هزار نفر از ایرانیان را در خراسان و ماوراءالنهر کشتار کرد و در یکی از جنگ ها به سبب سوگندی که خورده بود این قدر از ایرانیان کشت که به تمام معنی کلمه از خون آن ها آسیاب روان گردانید و گندم آرد کرد و از آن آرد، نان پخته، تناول نمود. زن ها و دخترهای آن ها را در حضور آن ها به لشکر عرب قسمت کرد.»علامه قزوینی می افزاید:«آن گاه قبر این شقی ازل و ابد پس از کشت
ه شدنش زیارتگاه قرار داده شد و همواره برای تقرب به خدا و قضای حاجات تربت آن «شهید» را زیارت می کردند.»
چیتاگونی یکی از زبان های هندوآریایی ست که مردم شهر چیتاگونگ و خیلی از مناطق جنوب شرقی کشور بنگلادش بدان صحبت می کنند. این زبان پیوند نزدیکی با زبان بنگالی دارد. در بررس های انجام شده توسط زبانشناسان مشخص شده که چیتاگونی زبانی جدا از بنگالی ست تا اینکه لهجه ای از ان باشد. شمار گویشوران چیتاگونی ۱۳ میلیون نفر تخمین زده می شود. در بین ۱۰۰ زبان اول دنیا بر اساس شمار گویشوران این زبان ۶۷ام شده است.
این مقاله به دریافتهای مردمی و ادبی از هویت مردم گیلان می پردازد. عادات غذایی. مردم و گروه های قومی اغلب در خصوص عادات غذایی شان که ناخوشایند شمرده می شود مورد اشاره قرار می گیرند. مشخصه هویتهای جمعی در شمال ایران را نیز از اثر چنین مقایسه های غذایی گریزی نیست: برای رشتیها و عراقیها یعنی مردم داخل یا فلات ایران وسیله مناسب است. با توجه به تنوع و تضاد عادات غذایی آنان، این مسائل زمینه ای نیرومند برای انعکاس مغایرتهاست. مردم گیلان عاشق برنج اند-برنج که آن ها با ماهی، تخم مرغ، زیتون و به قدری کمتر گوشت گوساله تکمیل اش می کنند به طور سنتی با هر سه وعده اصلی غذایی میل می شود. این در تضاد با رژیم سنتی عراقیهاست که از نان، محصولات لبنی و گاهی گوشت گوسفند تشکیل می شود. رشتیها با مشاهده عادات غذایی همسایگان شان، و به علاقه آنان به نان به طور خاص توجه می کنند و گاهی با تفریح و گاهی با تحقیر به آن ها می نگرند. آن ها به مردم تهران دهان گشاد می گویند، زیرا آن ها هنگام جویدن نان دندانهای بزرگ شان را نمایان می کنند. بنا به کلیشه های سنتی، عراقیها «نان خالی خوران» فقیر اند که برنج گیلان برایشان یک نعمت حسرت برانگیز می ماند.
هنگامی که عادات غذایی روزانه مردم فلات و رشتیها دو نظام کاملاً متمایز را شکل می داد-گرچه این تمایزات در سی سال گذشته به طور قابل توجهی کاهش یافته- برای ساکنین جلگه خزر، مصرف نان هم موضوع تمسخر و هم عامل هشدار بود: «گیلک» به گزارش رابینو، «نان نمی خورد بلکه آن را غذایی می داند که برای فطرت اش نامناسب است، تا جایی که یک مرد خشمگین به زن اش می گوید: نان بخور و بمیر!». بنا به قول رابینو و کاپیتان آرتور کانلی لافونت، در حدود ۱۸۳۰، والدین گیلانی هنگام تمسخر کودکان شان آن ها را به منظور تنبیه بد رفتاری شان به فرستادن به عراق تهدید می کردند، جایی که مجبور بودند از بدبختی نفرت انگیز خوردن نان رنج ببرند. زیتون (که به همراه رب انار و گردوی چرخ شده تهیه می شود: زیتون پرورده)، گوشت گوساله، و ماهی از مواد غذایی محبوب رشتیان است که اغلب در بین عراقیها حس تنفر شدید برمی انگیزد و رشتیها به خاطر آن کله ماهی خور خوانده می شوند، نامی مستعار که تمسخر و نفرت را ترکیب می کند. در واقع، ساکنین جلگه گیلان گاه گاهی کله ماهی سرخ شده می خورند و عموماً از تمسخر کنایه آمیزی که همسایگان شان با آن این بخش از فهرست غذایی شان را می بینند آگاه
اند. با این حال، آنان ارزشهای تغذیه ای کله ماهی را، که غنی از فسفر است و مغز را برمی انگیزد، تحسین می کنند. مؤلفه های هویت رشتی. یک مجموعه کامل از کلیشه های قومی علاوه براین نمودهای غذایی مغایرت فرهنگی وجود دارد. در نگاه اول، نمودهای غذایی و کلیشه های قومی دو رده لفظی مستقل، و از لحاظ معنایی بی ربط را شکل می دهند. در واقع، همان طور که خواهیم دید، جدا از پارادایم های تشکیل دهنده مستقل، اسامی مستعار غذایی و کلیشه های قومی بخشی از یک کلان سیستم نمودها را تشکیل می دهند که در آن گونه های غذا و خلق و خو به همدیگر مرتبط و با هم متناظراند. اول از خلال حکایات و جوک ها خصایص اصلی نوع قومی رشتی در مقایسه با انسان فلات ایران مورد بررسی قرار می گیرد. به دلیل تصورات ساده لوحانه مردم فلات ایران، چنین جوکهایی بی شمار اند و رشتیها در ایران هدف محبوب این حکایات بدسگالانه اند. امثال و حکایات منجر به باور به این کلیشه ها شده اند و دیپلماتها و دیگر بازدیدکنندگان قرون نوزدهم و اوایل قرن بیستم به پراکنده شدن چنین توصیفاتی در خارج کمک کرده اند. کلیشه منفی مردانگی رشتی توسط چهره خوانیهای عوامانه و ضبط شده پرورده شده است. مردان رشتی ب
ه دلیل بینی های باریک و عقابی شان شناخته می شوند، مشخصه ای که توسط بازدیدکنندگان، قوم نگاران اولیه و عموماً توسط مردم فلات تثبیت شد. نمودهای مردمی، که بیشک تحت تأثیر تئوریهای قیافه بود، بینی مرد را با قدرتهای جنسی اش مرتبط می کرد. دماغ بزرگ نشان دهنده استحکام، مردانگی و انرژی است. گیلان، که با این مفاهیم مردمی مورد قضاوت قرار گرفته، همچون ناحیه ای تنگدست به نظر می رسد که ذخایر ساکنین اش پتانسیل اندکی برای برانگیختن حسادت دارد. مکانیسمهای این انسان شناسی عوامانه به دو شیوه قابلررسی است: "گرم و سرد". برای بسیاری از عراقیها، بیحالی رشتیها به دلیل رطوبت جلگه های خزری است. باز بنا بر هنجارهای جغرافیای عوامانه، قدرتهای فیزیکی و جنسی مردان مستقیماً با دما و درجه رطوبت اقلیم متناسب است. در مناطق خشک، مردان مردانه و زنان شهوانی اند، گرچه به راحتی نمی توان به آن ها نزدیک شد (گرم و خشک، عین آب و هوا)؛ از سوی دیگر، در سرزمین های سرد و مرطوب مردان تنبل و زنان ساده اند. این تئوری عوامانه پژواکی از جغرافیای عربی-ایرانی - و پیش از آن جغرافیای بقراطی - است که به آب و هوا نقشی تعیین کننده در شکل دهی فضایل شخصی قائل است. زمین ب
نا به سنتی که مشارکتهای یونانی و زرتشتی را ادغام می کند به هفت سرزمین یا اقلیم تقسیم می شود و مثلاً مسعودی آن را به ترکیبی ستاره شکل حول محور مرجع متشکل از سرزمین گسترده از بابل تا خراسان توصیف می کند. در این طبقه بندی دیلم (گیلان) متعلق به اقلیم ششم است و بنا به مسعودی مردان این مناطق شمالی اعم از ترکان و دیلمیان در آن زمان، «خوی سرد» «منشأ مرطوب» دارند و «خواسته های جنسی اندکی بروز می دهند.» این تفسیر رفتار قومی بر اساس اقلیم تنها بخشی از نظام وسیعتر نمودهای جهان انسانی و ویژگی های آن است، نظامی که حول دو رده منظم سیر می کند سرد و گرم، در کنار دو رده کوچکتر خشک و مرطوب. این نظام سلسله مراتبی برای طبقه بندی اقلیمها، غذاها، امراض، فصول و بخش های زندگی و مردم بکار می رود. بنا بر اصول به ارث رسیده از بقراط و جالینوس در خصوص مشرب های بدن (بنا به طبقه بندی غذایی در ایران گیلانیان در تضاد با عراقیان خورندگان غذای سرداند. آن ها برنج، تخم مرغ، ماهی، سبزیجات و میوه تازه را به وفور می خورند و غذایای ترش و همه غذاهایی که سرد دانسته می شوند را دوست دارند). اسامی مستعار کله ماهی خور و کمر سست نتیجتاً تعابیری تمسخرآمیز مب
تنی بر مغایرت نیستند ولی بخشی از نظام نمود هستند که در آن گونه های غذایی و مشربها بدان پاسخ می دهند و با ان متناظر هستند. جهان واژگون شده. گیلان از آنجا که ترکیبی از دو محرکی ست که استهزای جمعی می آفریند هدف استهزای تهرانی ست: نزدیکی در فضا و تغییرات فرهنگی بالا. برای مردم عراق، منطقه همسایه خزر جهانی درهم و برهم و واژگون هویت خودشان است: مرطوب است نه خشک، سبز است نه اخرایی، سفید (سفیدرود) است نه سرخ (قزل اوزن)، مردم اش به جای ذرت برنج می کارند، ماهی می خورند نه گوشت، جای گوسفند گاو دارند، خر دارند نه شتر، و دور خانه هایشان باز است و دیوار خارجی ندارد؛ جامعه ای ست که در آن ناموس و خشونت بین افراد و گروه ها کمتر از درون ایران دیده می شود؛ به نوعی زنانه است و مخالف یک جامعه مردانه است (مشارکت بیشتر زنان، به ندرت پوشیده، در فعالیت های تولیدی، انعطاف پذیری بالاتری در روابط بین دو جنس، گرچه قطعاً نه به حدی که در جوکها تلقین می شود). بنابراین در نمود عراقی گیلان، به عنوان نمونه ای از مغایرت به نظر می رسد. این جوکها و حکایات دربارهٔ گیلانیها به همان اندازه که ویژگی های جمعیت خزر را می آموزد، دربارهٔ ارزشهای بنیادین
ایرانیان مرکزنشین که چنین جوکهایی را می سازند و برایشان جالب است تعلیم می دهد. در سنت ادبی: جهنم و بهشت، سرزمین پناه و قیام. تصاویر دیگری از جهان خزری علاوه بر هویت گیلانی توصیف شده در جوکهای قومی در سنت ادبی ضبط شده است (متون اصلی اسطوره ای و ادبی، سفرنامه ها، مطالعات تاریخی و…). منطقه از این خلال گاهی تقریباً دوزخی و در دیگر زمان ها چون بهشتی زمینی به نظر می رسد؛ علاوه بر این بسیاری از نویسندگان بومی آن را دارای فرهنگ آریایی دانسته اند، فرهنگستانی از رسوم باستانی و ماقبل اسلامی، منطقه ای حاشیه ای، حافظ استقلال خود، و بستری برای نافرمانی. تصویر دوزخی گیلان نتیجه سنتهای شدیداً متفاوت است: در یک سو، سنت اسطوره ای زرتشتی، با بازتابهایش در شاهنامه و در سوی دیگر، سنتی که مسافرین عرب و سپس اروپاییان حامل آن بودند. در اوستا «چهاردهمین جای» خلق شده توسط اهورامزدا، «وارنا و چهار گوشه اش» است که به نظر جایی حاشیه ای و هراس انگیز می رسد. در بندهشن بزرگ، مزدمان وارنا و مازنا (سرزمین های اسطوره ای در منطقه جنوب خزر) بازماندگان زوجی متفاوت از آنی هستند که ایرانیان را خلق کرد. مردم این مناطق حاشیه ای انیران یا غیر آریایی،
نسبت به نژاد ایرانی خارجی هستند. به نوشته جیمز دارمستتر در اوستا و شاهنامه منطقه خزر نسبت به ایران مانند آنچه سیلان نسبت به هند در رامایانا شد بود. جهانی عجیب و موطن خون بد و دیوان است. نام جغرافیایی وارنا-که برخی نویسندگان با یک استدلال فلسفی مبهم ریشه گیلان می دانند اش- هم یک یک واژه هم تلفظ با معنای دیگر دارد، واژه "وارنا" که به معنای دیو شهوت و خواسته شیطانی است به نوشته دارمستتر از این تشابه معمولاً سوء استفاده می کند؛ یعنی واژه وارنیا درونت هم می تواند معنای «مردم مخرب وارنا» و هم معنای «مردم شیطان خوی مخرب» را بدهد. تصاویری که مجسم کننده چنین توحش و شهوتی اند بنا بر سنت اسطوره ای هزاران دیوی اند که جنگلهای منطقه خزر را تسخیر کرده با هوشنگ و رستم در بخش های به یادماندنی شاهنامه می ستیزند. اولی لشکری از شیران و ببران و پریان را بر پیروزی بر دیو سیاه فراهم کرد و دومی، رستم، با دیو سپید روبرو می شود که در قلعه اش «محلی پر از ترس بین دو کوه که هیچ عقابی جرئت پرواز بر آن نداشت» می زیست که تنها در پی یک سفر سخت و خطرناک رسیدن به آن ممکن است؛ او دیو را کشت و سپس هزاران هزار دیو فدایی جادوی سیاه را قتل عام کرد.
سنت محلی مردمی خاطره داستان اسطوره ای و جایگاهش را حفظ کرده و آن ها در مرز شرقی تنکابن بر بلندیهای دانیال که غاری گفته می شود باقی مانده قلعه دیو سفید است هستند. تصویر جنگلهای گیلان چون مهد نیروهای وحشی مرتبط با یک منطقه مملو از باران، جهانی از بخارات و تپ ناپاک مرتبط است. این نمود رستاخیزی توسط مسافرین عرب که به محیط خشک عادت داشتند به عنوان ابراز تعجب از کشف جهان مرطوب پراکنده شد. در اوایل قرن دهم ابن حوقل از این الفاظ برای توصیف افلیم منطقه بهره برد: «اغلب باران می بارد، حتی ممکن است برای کل یک سال بی توقف ببارد؛ بدون نشانی از خورشید». بین قرون هفدهم تا بیستم اروپاییانی که از منطقه گذشتند یا مدتی در آن ماندند «جو گلخانه ای» «بخارات متعفن» آن را تحقیر کردند. مکنزی به نحوی طعنه آمیز می نویسد «در واقع جز پرندگان آبزی، قورباغه و یک گیلک کسی نمی تواند در گیلان حس در خانه بودن کند.» لرد کرزن جلوتر می رود و منطقه را یک جهنم مالاریایی می خواند و با توصیف اش از مثل "مرگ می خواهی گیلان برو" نتیجه گیری می کند. ما می فهمیم که چرا منطقه با سیلی از چنین تصاویری توسط مردم داخل ایران نمونه کلاسیک اخراج و تبعید بود. ژان ش
اردن و تاورنیه هر دو چنان حکایاتی را به یاد می آورند: هنگامی که شاه مردی با شهرت خوب را به حکومت گیلان می گمارد باید تعجب کرد: «برای تضمین حکومت گیلان آدم کشته یا دزدی کرده». در تضاد با تصویر جهنم مالاریایی گیلان با پوشش گیاهی غنی و تنوع لذات از سوی برخی نویسندگان بهشتی زمینی تصویر شده است. جوناس هانوی پس از توصیف «رطوبت شدید زمین» و رطوبت هوا «چنان زنگ تولید می کند که کار ساعت هم مختل می شود» گیلان را با نوعی از بهشت مقایسه می کند «زمین شدیداً پربار و مولد است، هر نوعی از میوه را بی کود تولید می کند، پرتقالها، لیموها، هلوها و انارها، انگور به وفور وجود دارد تاکها بر درختان سوار اند و به طور وحشی در کوه ها به وفور می رویند به نحوی که بخش قابل توجهی از ایالت یک بهشت است». مسافرین اغلب این تصویر یک باغ طبیعی و غنی را ذکر می کنند. این درست است که درختان محصور در باغها شاخه های اهلی شده گونه های وحشی بومی اند. وضع گردو، فندق، آلو، گیلاس، زردآلو، گلابی، سیب، ازگیل، درخت، انجیر و درختان انار نیز که همگی احتمالاً از منطقه خزر نشات گرفته اند چنین است. این تشعشع فراوانی با وفور رز وحشی «که چون خوشه ای بین درختان به ان