Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
از رخنه در خط دفاعی دشمن، یگان های متحرک به پیشروی به سمت شرق ادامه بدهند و مسکو را از شمال و جنوب به محاصره درآوردند یا زودتر به سمت داخل چرخش نمایند تا تمرکز نیروهای قدرتمندی از دشمن را منهدم کنند، بستگی به چگونگی پیشرفت حمله داشت. این طرح نیرویی شامل ۴۲ لشکر پیاده نظام، ۱ لشکر سواره نظام و ۱۲ و نیم لشکر متحرک بدین منظور پیش بینی کرده بود. فرمان پیشوا. پس از آن که فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان جهت تسهیل عملیات در حوالی کی یف، با صدور فرمانی روز ۳۰ اوت تمامی یگان های گروه ارتش مرکز را که از رود دسنا عبور کرده بودند، تحت فرمان گروه ارتش جنوب قرار داد، هیتلر همان روز به والتر فون براوخیچ، فرمانده کل نیروی زمینی، اطلاع داد که توان گروه ارتش مرکز نبایست برای عملیات در اوکراین به کار گرفته شود بلکه می بایست به منظور عمل در جهت مسکو آماده گردد. در این زمان هیتلر معتقد بود آلمان در صورتی می تواند شوروی را شکست دهد که مسکو را در سال ۱۹۴۱ تسخیر نماید. روز ۵ سپتامبر هیتلر با احضار هالدر برنامه خود جهت تهاجم به مسکو را با او در میان گذاشت. پیشوا اظهار داشت این تهاجم می بایست در عرض ۸ تا ۱۰ روز آینده آغاز شود و گروه
ارتش شمال با ارسال یک لشکر زرهی و دو لشکر موتوریزه به گروه ارتش مرکز، از آن پشتیبانی کند. هیتلر همچنین خواهان چرخش گروه زرهی ۲ به سمت شرق پس از پایان نبردهای اوکراین شد. روز ۶ سپتامبر هیتلر در همراهی با دیدگاه فرماندهی عالی نیروی زمینی در پیگیری درگیری های اوکراین با حرکت به سمت مسکو، با صدور فرمان شماره ۳۵ پیشوا تهاجم بزرگ دیگری به سمت شرق توسط گروه ارتش مرکز را برای اواخر ماه سپتامبر کلید زد. این فرمان از نیروهای آلمانی می خواست در مدت زمان محدود پیش از رسیدن زمستان، مدافعان مسکو را منهدم کنند و به سمت این شهر پیش بروند. بر مبنای این فرمان گروه ارتش مرکز می بایست با اجرای تهاجم در جهت کلی ویازما، «گروه ارتش تیموشنکو» را پیش از عقب نشینی منظم آن به سمت مسکو، با تمرکز نیروهای قدرتمند زرهی در جناحین از دو طرف به محاصره درمی آورد و منهدم می کرد. طبق فرمان پیشوا پس از انهدام بدنه اصلی نیروهای «گروه تیموشنکو»، گروه ارتش مرکز شروع به تعقیب نیروهای دشمن در محور مسکو می کرد. هیتلر همچنین در این فرمان از گروه ارتش شمال خواست نیروهای دشمن در ناحیه لنینگراد را به گونه ای به محاصره درآورد که حداکثر تا ۱۵ سپتامبر میزان ق
ابل توجهی از نیروهای موتوریزه و ناوگان یکم هوایی جهت عملیات در بخش مرکزی جبهه در دسترس باشند. هیتلر و هالدر تصور می کردند همچنان امکان اجتناب از جنگ زمستانه وجود دارد و این تهاجم بزرگ در نهایت شوروی را به زیر خواهد کشید. این برای نخستین بار در تهاجم به شوروی بود که آلمانی ها نیروهای اصلی خود شامل بیشتر یگان های زرهی و هوایی جبهه شرقی را تنها در یک جهت یعنی محور مسکو متمرکز می نمودند. ادبیات فرمان پیشوا نشان گر این بود که برای نخستین بار احساس می شد فرصت پایان دادن به جنگ پیش از فرا رسیدن زمستان در حال اتمام است. همچنین بر اساس این فرمان خود مسکو هدف قلمداد نمی شد بلکه نیروهای مدافع آن که از سمت آلمانی ها آخرین نیروی قابل توجه ارتش سرخ به حساب می آمدند، مد نظر بودند. طرح فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان. فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان ۱۰ سپتامبر بر مبنای فرمان پیشوا، فرمانی به منظور «ادامه عملیات ها» از جانب خود صادر کرد. این فرمان اهمیت «انهدام گروه ارتش تیموشنکو» را تقلیل داد و ادامه حرکت به سمت مسکو را منوط به «تکمیل محاصره» و «اطمینان از انهدام نیروهای دشمن» دانست. این فرمان با گسترش مقیاس فرمان پیشوا، است
فاده از یگان های متحرک و لشکرهای پیاده نظام را برای حمله مستقیم به مسکو پیش بینی می کرد. بر این اساس گروه زرهی ۲ و ارتش دوم ورماخت نیز به سمت شمال شرقی یورش می بردند و اریول را تصرف می کردند. بدین ترتیب بیشتر نیروهای ارتش دوم ورماخت از فرایند انهدام محاصره ناحیه کی یف جدا می شدند تا همراه گروه زرهی ۲، محور سوم تهاجم به مسکو را مستقل از نیروهای حوزه ویازما، ایجاد و از جناح راست مابقی نیروها محافظت کنند. با ابراز نگرانی فیلدمارشال فدر فون بک، فرمانده گروه ارتش مرکز، از امکان درگیر ماندن نیروهای زرهی در عملیات های مناطق تحت محاصره، هالدر به وضوح ابراز داشت توصیف اهداف در این فرمان ها نباید خیلی جدی گرفته شود و در پیشروی به سمت مسکو اختلال ایجاد کند. پیوست شماره ۱ به فرمان فرماندهی عالی نیروی زمینی، علاوه بر قرارگاه فرماندهی یک سپاه به همراه دو لشکر پیاده نظام، قرارگاه فرماندهی یک سپاه موتوریزه را همراه دو لشکر زرهی و دو لشکر پیاده نظام موتوریزه از گروه ارتش جنوب به گروه زرهی ۲ منتقل کرد. گروه ارتش شمال هم موظف به انتقال قرارگاه فرماندهی گروه زرهی ۴ به همراه قرارگاه فرماندهی سه سپاه، پنج لشکر زرهی و دو لشکر پیاده
نظام موتوریزه به گروه ارتش مرکز شد. دو لشکر زرهی که از آلمان در راه منطقه عملیاتی بودند، نیز بعداً به نقطه اصلی تهاجم ملحق می گشتند. طرح عملیاتی تایفون. در طرح بازبینی شده ستاد گروه ارتش مرکز با اسم رمز «عملیات "تایفون"» که ۱۶ سپتامبر صادر شد، درحالی که فرمان پیشوا دو محور تهاجم با گروه های زرهی ۳ و ۴ را پیش بینی نموده بود، سه گروه زرهی در سه محور تهاجم را صورت می دادند. بر این اساس علاوه بر عملیات گروه زرهی ۳ در جناح شمالی و گروه زرهی ۴ در بخش مرکزی، گروه زرهی ۲ نیز با افزوده شدن به طرح عملیاتی، در جناح جنوبی، از شوستکا در جنوب غربی از راه اریول به سمت مسکو پیش می رفت. تهاجم این یگان امکان ایجاد محاصره عمده دیگری علیه نیروهای ارتش سرخ در ناحیه بریانسک را فراهم می آورد. در صورت موفقیت، این عملیات هر سه جبهه در حال دفاع ارتش سرخ از مسکو را از بین می برد و این شهر را کاملاً بدون دفاع می ساخت. بر اساس طرح گروه ارتش مرکز، گروه های زرهی ۳ و ۴، به ترتیب تحت هدایت عملیاتی ارتش های نهم و چهارم، در ابتدا می بایست نیروهای شوروی را در منطقه ویازما به محاصره درمی آوردند تا یک شکاف در جبهه غربی ارتش سرخ ایجاد و بزرگراه ا
صلی مسکو پاکسازی شود. بر این مبنا، در جناح شمالی، ارتش نهم و گروه زرهی ۳ می بایست در مواضع دشمن در بین بزرگراه و ناحیه بلیی رخنه کرده و به سمت خط آهن ویازما–رژف پیش می رفتند. حمله اصلی این جناح متوجه خولم بود. یگان های متحرک در جانب شرقی رود دنیپر به سمت بزرگراه غرب ویازما چرخش می کردند. جناحین داخلی این دو ارتش می بایست حملات سازمان یافته ای ترتیب می دادند و دشمن را با یورش هایی با اهداف محدود، جهت جلوگیری از عقب نشینی آن ها درگیر نگاه می داشتند. در جناح جنوبی، ارتش دوم ورماخت علاوه بر مشارکت در محاصره بریانسک، می بایست از جناح جنوبی ارتش چهارم ورماخت حفاظت و به سمت سوخینیچی و مشچوفسک پیشروی می کرد. این ارتش در صورت فراهم بودن شرایط، موظف بود ناحیه شهری و صنعتی بریانسک را با یک حمله غافلگیر کننده تصرف کند. گروه زرهی ۲ در همکاری با ارتش دوم، می بایست از طریق ناحیه بریانسک در جانب شمال شرقی به سمت تولا یورش می برد. همچنین جناح چپ این نیرو می بایست با چرخش به جانب شمال، در همکاری با ارتش دوم ورماخت، نیروهای دشمن را در خم رود دسنا منهدم می کرد. در نهایت، ارتش های دوم، چهارم و نهم ورماخت مسئول پاکسازی مناطق تحت م
حاصره بودند. آخرین کنفرانس با اهمیت در این ارتباط روز ۲۴ سپتامبر در قرارگاه گروه ارتش مرکز در اسمولنسک برگزار شد. مهم ترین خروجی این کنفرانس تصمیم بر آغاز تهاجم گروه زرهی ۲ تحت امر گودریان دو روز پیش از مابقی نیروهای گروه ارتش مرکز بود تا این یگان بتواند هر چه سریع تر به راه های مناسب بین بریانسک و اریول برسد. روز ۲۶ سپتامبر گروه ارتش مرکز با جمع بندی طرح خود در یک فرمان عملیاتی، اهداف اختصاصی هر یک از ارتش ها را با آن ها ابلاغ نمود. نیروهای آلمان. بخش عظیمی از لشکرهای متحرک ورماخت در جبهه شرقی نقش سرنیزه زرهی این عملیات را بر عهده داشتند. بدین منظور گروه ارتش مرکز ضمن در اختیار داشتن دو گروه زرهی دیگر، با دریافت بیشتر لشکرهای گروه زرهی ۴ از گروه ارتش شمال و چندین لشکر زرهی و موتوریزه از گروه زرهی ۱ از گروه ارتش جنوب، هر چه بیشتر تقویت شد. بدین شکل در کنار ۵۶ لشکر پیاده نظام، شمار لشکرهای زرهی این گروه ارتش به ۱۴ لشکر با ۱۲۰۰ تانک و تعداد لشکرهای موتوریزه آن به ۸ لشکر افزایش یافت تا به بزرگ ترین تمرکز قوای متحرک آلمان در طول جنگ جهانی دوم بدل شود. بدون در نظر گرفتن نیروهای "لوفت وافه"، شمار نیروهای اختصاص یاف
ته ورماخت به این عملیات ۱٬۹۲۶٬۰۰۰ نفر در قالب ۳ گروه زرهی و ۳ ارتش میدانی بود که حدود ۶۰ درصد از کل نیروهای آلمانی در جبهه شرقی را در برمی گرفت. ناوگان دوم هوایی "لوفت وافه" موظف به تأمین پشتیبانی هوایی برای تهاجم زمینی بود. این ناوگان، با بازگشت سپاه ۸ هوایی از لنینگراد و دریافت دو گروه هوایی از جناح ۳ جنگنده از ناوگان چهارم هوایی و یک گروه هوایی جدید از جناح ۵۲ جنگنده از غرب اروپا، به توان کامل اسمی خود بازگردانده شد. "لوفت وافه" ۱۳۹۰ هواگرد بدین منظور اختصاص داد که تقریباً معادل نیمی از توان آن در جبهه شرقی بود. شرایط نیروهای ورماخت. این نیروهای ورماخت تا این نقطه از جنگ آسیب شدیدی دیده بودند و از مشکلات جدی تدارکاتی از جمله کمبود سوخت و مهمات رنج می بردند. ذخایر فراهم شده برای این عملیات توسط آلمانی ها نیز بسیار محدود بود. بیشتر یگان ها، از جمله تقریباً همه لشکرهای متحرک، مستقیماً از سایر نواحی عملیاتی به این منطقه فرستاده شده و فرصت چندانی برای بازسازی نداشتند. به سبب رزم مداوم و عدم بازسازی، روز ۴ سپتامبر ۳۰ درصد از تانک های گروه ارتش مرکز ورماخت کاملاً غیر عملیاتی و ۲۳ درصد از آن ها در حال تعمیر بودند.
در نیمی از لشکرهای زرهی ورماخت که به این عملیات اختصاص یافته بودند، به طور میانگین تنها ۳۴ درصد تانک ها آماده به کارگیری بودند. میزان ۱۲۵ تانکی که به عنوان جایگزین تأمین شد نیز تغییر زیادی در این شرایط ایجاد نکرد. کمبود حدود ۲۲ درصدی در ادوات موتوری دیگر نیز در هنگام آغاز تهاجم وجود داشت. همان مقدار موجود نیز عموماً خودروهای قدیمی بودند که به صورت سطحی تعمیر شده بودند و احتمال می رفت بسیاری از آن ها در جریان عملیات مجدداً خراب شوند. تا این زمان، تعدادی از یگان های "لوفت وافه" از جمله برخی از بهترین های آن، به جهت تلفات سنگین از خط مقدم عقب کشیده شده بودند. توان رزمی ناوگان ۲ هوایی از ۱۲۰۰ هواگرد در ماه ژوئن سال ۱۹۴۱ به ۵۴۹ هواگرد عملیاتی از جمله تنها ۱۵۸ بمب افکن تقلیل یافته بود. چنین آماری برای ادوات زرمی ورماخت جهت چنین عملیات پراهمیتی که به رزم متحرک وابسته بود، به شکل شگفت انگیزی اندک به نظر می رسید. آماده سازی شوروی. "استاوکا"، فرماندهی عالی شوروی، انتظار داشت تهاجم نهایی آلمان به مسکو اواخر ماه اوت صورت بگیرد. "استاوکا" روز ۱۰ سپتامبر دستور به توقف حملات نیروهای خود علیه گروه ارتش مرکز ورماخت در حوالی
اسمولنسک و اتخاذ حالت تدافعی داد. با چرخش نیروهای آلمانی به سمت جنوب در ماه اوت و به وقوع پیوستن نبرد کی یف، "استاوکا" تصور می کرد با توجه به نزدیک شدن فصل بارندگی ("راسپوتیتسا")، آلمان تهاجم عمده دیگری را آغاز نخواهد کرد. با این وجود، پس از دریافت گزارش های اطلاعاتی از تهاجم قریب الوقوع آلمان در ده روز پایانی ماه سپتامبر، "استاوکا" ۲۷ سپتامبر به جبهه های غربی و بریانسک نسبت به عدم آمادگی لازم در برابر «یک عملیات تهاجمی جدی» هشدار داد و موارد لازم جهت ایجاد دفاع مناسب را مشخص نمود. به هر حال، جبهه غربی شوروی از پیش اقدام به تمهیدات پیشگیرانه از جمله تشدید عملیات های شناسایی و تقویت مواضع ضدتانک خود کرده بود. جبهه بریانسک نیز از ۲۸ سپتامبر شروع به صدور فرمان ها مشابهی به نیروهای خود نمود. با این حال، صدور این فرمان ها از سمت "استاوکا" در مقابل اقدامات آلمانی ها بسیار دیر صورت گرفت و هیچگاه جبهه ذخیره را شامل نشد. شوروی از اوایل ماه ژوئیه به کمک مهندسان نظامی و توده غیرنظامیان در حال ایجاد و تقویت استحکامات دفاعی در مسیر مسکو بود. روز ۱۶ ژوئیه به دستور استالین جبهه مسکو به فرماندهی سپهبد پاول آرتمیف ایجاد شد. ش
ورای شهر مسکو از روز ۱۷ ژوئیه رسما جیره بندی اقلام متعددی از مواد غذایی را آغاز کرد. در این جیره بندی کارگران سهم بیشتری داشتند. شوروی با استفاده از فرصت زمانی به دست آمده در اثر نبردهای محاصره ای بزرگ چهار ماه نخست جنگ، منطقه مسکو را به یک ناحیه استحکامات قدرتمند تبدیل و ذخایر نیروی انسانی راهبردی خود را بسیج و در این مواضع دفاعی مستقر کرد. خط دفاعی در طول رودهای دسنا و سودوست در غرب ویازما، ماه اوت به مواضع پیشین مدفعان مسکو بدل گشت. در شرق این خط، خط دفاعی رژف–ویازما شامل دو کمربند مجزا می شد که در فاصله ۲۵ تا ۳۵ کیلومتری یکدیگر بودند. مهم ترین بخش شبکه دفاعی غرب مسکو خط دفاعی موژائیسک بود که ایجاد آن از ۱۶ ژوئیه آغاز شده بود. کمربند اصلی این خط در طول چهار منطقه استحکامات در وولوکولامسک، موژائیسک، مارویاروسلاوتس و کالوگا قرار گرفت و توسط یک کمربند دیگر در چندین کیلومتری غرب آن محافظت می شد. خط دفاعی موژائیسک شامل ۴۷۰ کیلومتر خندق، دندان اژدها و سایر موانع ضد تانک و ۶۱۰ کیلومتر موانع سیم دار بود. ده ها هزار نفر از غیرنظامیان، عموماً زنان و کودکان، جهت حفر این خطوط و سنگرهای دفاعی به کار برده شدند. با این ح
ال، کار بر روی این استحکامات تا ۳۰ سپتامبر نیمه تمام و در مهم ترین قسمت در خط موژائیسک به تنها ۴۰ تا ۵۰ درصد رسید. در همین حال، رهبران شوروی می پنداشتند بیشتر نیروهای زرهی ورماخت همچنان حوالی کی یف و لنینگراد هستند؛ سرویس اطلاعاتی ارتش سرخ قادر به شناسایی حرکت بیشتر نیروهای گروه زرهی ۴ ورماخت از شمال به مرکز و بازگشت گروه زرهی ۲ از جنوب به مرکز خط مقدم نشد. از این رو آرایش دفاعی شوروی با پیش بینی قرار گرفتن محور اصلی تهاجم آلمان از طریق ویازما در طول بزرگراه مینسک، بر محل های اشتباه متمرکز شد. دست کم ۴۰ درصد از تمامی نیروهای ارتش سرخ از دریای بالتیک در شمال تا دریای سیاه در جنوب، در حال دفاع از مسکو بودند. این نیروها شامل جبهه های غربی، بریانسک و ذخیره ارتش سرخ مجموعاً با ۱۵ ارتش و یک گروه عملیاتی در خط مقدمی به طول ۸۰۰ کیلومتر می شد. این جبهه ها شامل ۹۵ لشکر، ۱۳ تیپ و دو منطقه استحکامات مجموعاً با توان ۱٫۲۵ میلیون نفر بودند. از این مقدار ۶۶ لشکر تفنگ دار در لایه نخست، ۱۷ لشکر تفنگ دار و ۷ تیپ تانک در لایه دوم و ۱۲ لشکر تفنگ دار و ۶ تیپ تانک در جایگاه ذخیره قرار گرفته بودند. به هر صورت با وجود این که ورماخت ن
یروی ذخیره ای برای گروه ارتش مرکز قرار نداده بود، ارتش سرخ مقداری نیروی ذخیره برای خود در دفاع از مسکو فراهم کرد. "استاوکا" سه جبهه را به صورت لایه به لایه در عمق مستقر ساخته بود تا از پیشروی آلمانی ها به سمت مسکو جلوگیری شود. شدیدترین دفاع ها در جاده اسمولنسک–مسکو و جاده روسلافل–مسکو قرار گرفت. ادوات هوایی شوروی تنها بخش قابل قیاس از منظر عددی با توان آلمانی ها بود. شوروی تا این زمان شش گروه هوایی ذخیره شامل چهار تا شش هنگ هوایی تحت فرمان مستقیم "استاوکا"، تشکیل داده بود. ایوان کونیف، فرمانده جبهه غربی شوروی که تنها ۳۷۳ هواگرد پس از نبردهای اطراف یلنیا برایش باقیمانده بود، پنج روز پیش از آغاز تهاجم آلمانی ها، از "استاوکا" درخواست نیروی کمکی در این زمینه کرد. یگان های هوایی جبهه غربی بلافاصله با پنج لشکر و چندین هنگ هوایی از منطقه نظامی مسکو و گروه های هوایی ذخیره تقویت شدند. بدین ترتیب توان هوایی جبهه غربی شوروی تا ۱ اکتبر به ۸۶۳ هواگرد شامل ۵۷۸ بمب افکن و ۲۸۵ جنگنده، رسانده شد. از این مقدار ۳۰۱ بمب افکن و ۲۰۱ جنگنده در حالت عملیاتی بودند. ترکیب یگان ها. ترکیب یگان های ورماخت. از شمال به جنوب: ترکیب یگان های
ارتش سرخ. از شمال به جنوب: محدوده و شرایط جغرافیایی. نبرد مسکو در پهنه جغرافیایی وسیعی به وقوع پیوست که حدود آن به شرح زیر است: فاصله ویازما تا ریازان از غرب به شرق ۳۵۰ کیلومتر و فاصله رژف تا بریانسک از شمال به جنوب ۴۰۰ کیلومتر است. سطح این محدوده پهنه ای از یک دشت گسترده پست با رشته هایی از تپه های کوچک ۲۰۰ تا ۲۵۰ متری است. این ناهمواری ها از تحرکات عمده نیرو جلوگیری به عمل نمی آورد. تنها در ناحیه تولا و کالوگا دره های بزرگی با دیواره هایی با شیب تند وجود دارد که رودهایی در آن ها در جریان هستند و می توانند تحرکات نیروها را با دشواری مواجه سازند. حدود یک چهارم از این مساحت پوشیده از جنگل است که غالباً در قسمت شمال شرقی و مرکزی آن قرار دارد. در قسمت جنوبی جنگل کمتری یافت می شود و فضا بازتر است. دریاچه ها و سدها نیز عموماً در قسمت شمالی قرار دارند. رودخانه های ولگا، اوکا و مسکوا در شمال و جنوب مسکو و چندین رودخانه کوچک تر در غرب مسکو، هر یک نقش مهمی در خطوط دفاعی بازی می کردند و مانع جدی عملیاتی به حساب می آمدند. با توجه به این شرایط جغرافیایی، منطقه محل نبرد اجازه عملیات های متحرک در مقیاس وسیع برای هر دو طرف
را فراهم آورده بود. آغاز عملیات تایفون. عملیات "تایفون"، تهاجم پاییزه ورماخت جهت سلطه بر مسکو، در خط مقدمی به طول ۷۶۰ کیلومتر از ساعت ۵:۳۰ بامداد روز ۲ اکتبر سال ۱۹۴۱ با گلوله باران شدید و تهاجم هوایی گسترده علیه مواضع دشمن آغاز شد. تفاوت در تحرک پذیری نیروهای آلمان و شوروی بلافاصله پس از آغاز عملیات نمایان گشت. حمله نیروهای گروه ارتش مرکز از دو طرف دفاع اصلی شوروی و یورش گروه زرهی ۲ از جنوب بریانسک، ارتش سرخ را کاملاً غافلگیر کرد. در برخی نقاط بدون مقاومت سازمان یافته چندانی، اراضی به سلطه مهاجمان درآمد و ضد حملات محلی تنها از بعد از ظهر روز نخست گزارش شدند. پیاده نظام ارتش های نهم و چهارم ورماخت در جریان رزم نزدیک سنگر به سنگر، در چندین نقطه خط دفاعی شوروی را شکستند. نیروهای گروه های زرهی ۳ و ۴ ورماخت با بهره گیری از این شکاف ها از خط مقدم دشمن عبور کردند. به هر صورت، با وجود غافلگیری اولیه، پس از مدت کوتاهی مشخص شد شوروی از پیش بسیج نیروهای ذخیره خود را آغاز کرده و آماده است با هر چه در اختیار دارد نبرد نهایی را در غرب مسکو صورت دهد. پیشروی اولیه ورماخت (۳۰ سپتامبر تا ۱۰ اکتبر ۱۹۴۱). محاصره ویازما. در قسم
ت شمالی خط مقدم، گروه زرهی ۳ همان روز نخست، با تهاجم متمرکز اتصال بین ارتش های نوزدهم و سی ام جبهه غربی شوروی را شکافت و در قسمت مرکزی خط مقدم، گروه زرهی ۴ ضربه سختی به ارتش چهل وسوم در لایه نخست جبهه ذخیره شوروی وارد آورد و خود را به مواضع ارتش سی وسوم شوروی در پشت سر آن رساند. در پی این تحولات، کونیِف، فرمانده جبهه غربی شوروی، شروع به جمع آوری نیرو جهت دفع تهاجم زرهی آلمانی ها کرد. از این رو، ایوان بولدین، معاون خود را موظف ساخت با دو لشکر تفنگدار، یک لشکر موتوریزه و دو تیپ تانک، جناح راست گروه زرهی ۳ را مورد حمله قرار دهد. این ضد حمله با به پا کردن درگیری های سنگین در روزهای ۳ و ۴ اکتبر سرعت نیروهای آلمانی را کاهش داد اما نتوانست آن ها متوقف کند. "استاوکا" که نیروی ذخیره خود را جهت مقابله با گودریان به جنوب گسیل کرده بود، دیگر چیزی برای متوقف ساختن آلمانی ها در قسمت شمالی در اختیار نداشت. روز ۳ اکتبر گونتر فون کلوگه، فرمانده ارتش چهارم ورماخت به گروه زرهی ۴ که ۸۰ کیلومتر در عمق دفاع شوروی نفوذ کرده بود، دستور داد سپاه ۴۶ موتوریزه را به عنوان انبر جنوبی، جهت ایجاد یک محاصره در غرب ویازما، به سمت شمال بچرخان
د. بر این اساس بیشتر نیروهای گروه زرهی ۴ با چرخش به سمت شمال، راه یوخنوف در ۸۰ کیلومتری جنوب شرقی ویازما در عمق اراضی پشت سر جبهه غربی شوروی را پیش گرفتند. پیش از آن که "استاوکا" متوجه این چرخش شود، یوخنوف به تصرف آلمانی ها درآمد. در این شرایط، تصمیم استالین بر عدم صدور دستور عقب نشینی کاملاً به نفع آلمانی ها تمام شد. نیروهای جبهه های غربی و ذخیره شوروی همچنان در حال مبارزه در مواضع دفاعی پیشین خود در بین دو انبر محاصره کننده آلمانی بودند. در قسمت شمالی انبر، با بروز مشکلات تدارکاتی، پس از برخورد گروه زرهی ۳ به ارتش سی ودوم در لایه دوم جبهه ذخیره شوروی، ۴ اکتبر ذخایر سوخت آن به پایان رسید و سرنیزه زرهی آن نیازمند کمک رسانی توسط "لوفت وافه" شد. این سوخت رسانی تا روز بعد به طول انجامید، تا کونیف با استفاده از این فرصت کوتاه بی تحرکی دشمن، جهت گریز از افتادن در محاصره، درخواست مجوز عقب نشینی کند. او همچنین فرمان به تهاجم بولدین از جنوب و ارتش شانزدهم از شمال علیه جناحین مهاجمان آلمانی به سمت ویازما داد. همان شب ۵ اکتبر "استاوکا" در نهایت اجازه بیرون کشیدن نیروهای کونیف از محاصره در حال تکمیل در غرب ویازما را صاد
ر کرد. فرمان مشابهی نیز به جبهه ذخیره شوروی ارسال گردید. روز ۶ اکتبر ارتش های شانزدهم و نوزدهم جبهه غربی شوروی موظف شدند راه را به سمت شرق باز کنند. همان روز بمب افکن های شوروی جهت جبران عملکرد نیروی زمینی، مواضع ارتش چهارم ورماخت را در ناحیه یوخنوف مورد حمله قرار دادند و با وجود مواجهه شدید با جنگنده های آلمانی، توانستند پل رود اوگرا در مجاورت این شهر را منهدم کنند. در این زمان ارتشبد گئورگ-هانس راینهارت جانشین هوت در فرماندهی گروه زرهی ۳ شد. اقدامات کونیف بسیار دیر صورت گرفت تا ۷ اکتبر با اتصال لشکر هفتم زرهی گروه زرهی ۳ و لشکر دهم زرهی گروه زرهی ۴ در ویازما، محاصره نیروهای شوروی در غرب آن تکمیل شود و با به دام افتادن ارتش های شانزدهم، نوزدهم، بیستم و بیست و چهارم و بخش هایی از ارتش سی و دوم، ۴۵ لشکر ارتش سرخ در منطقه ای بزرگ به محاصره بیفتند. عملیات در ناحیه ویازما گونه خاصی از موفقیت برای ورماخت به حساب می آمد چرا که محاصره نیروهای دشمن در آن در فاصله تنها ۱۰۰ کیلومتری از یارتسفو و ۱۷۰ کیلومتری از روسلافل حاصل شد و به اندازه ای به نقطه آغاز تهاجم نزدیک بود که پیاده نظام توانست به سرعت خود را به موقعیت برس
اند و نیروهای زرهی را در تکمیل محاصره یاری کند. با یادآوری تجربیات نبردهای محاصره ای پیشین که در اثر وجود حفره هایی بخشی از نیروهای دشمن قادر به گریز می شدند، آلمانی ها هم اینک بخش شرقی محاصره را بهتر محافظت نموده و دیواری از لشکرهای زرهی در غرب ویازما ایجاد کردند. میخائیل لوکین، فرمانده ارتش نوزدهم شوروی به عنوان فرمانده تمامی نیروهای در محاصره ارتش سرخ در ناحیه ویازما منصوب و مأمور به شکستن محاصره از قسمت ضعیف تر به سمت گژاتسک در ۶۰ کیلومتری شمال شرقی ویازما شد. تلاش نیروهای در محاصره جهت حرکت به سمت شرق موجب وارد آمدن تلفات سنگین به آن ها گردید. روز ۱۰ اکتبر ناوگان ۲ هوایی "لوفت وافه" با ۵۳۷ پرواز علیه این نیروهای جبهه غربی شوروی، ۴۵۰ خودرو و ۱۵۰ قطعه توپ آن ها را منهدم کرد. با کوچک تر شدن منطقه تحت محاصره و تنگ تر شدن حلقه، لوکین به نیروهایش فرمان به تلاش به خروج از محاصره به سمت شمال شرقی داد. با صورت گرفتن این اقدام از روز ۱۱ اکتبر که به مبارزات خونین چندین روزه انجامید، تنها عناصری از لشکر نودویکم تفنگ دار ارتش سرخ موفق شدند از حلقه محاصره خارج شوند. مدتی بعد نیروهای شوروی در این ناحیه در دو گروه جداگا
نه در شمال غربی و جنوب غربی ویازما در حال رزم بودند و اواخر روز ۱۲ اکتبر دست به آخرین تلاش خود برای خروج از محاصره زدند. به هر صورت همه این تلاش ها کار به جایی نبرد تا بنا به اعلام آلمانی ها در روز ۱۳ اکتبر، نیروهای در محاصره در غرب ویازما کاملاً منهدم شوند. پاکسازی این منطقه تا روز ۱۹ اکتبر منجر به اسارت ۶۷۳ هزار نفر از قوای شوروی گردید. لوکین و دو تن دیگر از فرماندهان ارتش های شوروی جزو اسرا بودند. محاصره بریانسک. دو روز پیش از آغاز عملیات "تایفون"، نیروهای ارتشبد هاینتس گودریان در گروه زرهی ۲ پیشروی خود را از روز ۳۰ سپتامبر، به سمت بریانسک و اریول آغاز کردند. این نیروها در نزدیکی گلوخوف در جناح جنوبی جبهه بریانسک شوروی نفوذ و یک شکاف ۲۰ کیلومتری بین گروه عملیاتی "یرماکوف" و ارتش سیزدهم آن ایجاد کردند. با توجه به آرامش نسبی خط مقدم در نقاط دیگر، آندری یریومنکو، فرمانده جبهه بریانسک تصور می کرد این حمله صرفاً یک عملیات «ایذایی» است و حمله اصلی بعداً در محور شهر بریانسک به وقوع خواهد پیوست. در این حال، ضد حمله یرماکوف از روز بعد جهت پوشش دادن شکاف شکست خورد. روز ۱ اکتبر سپاه ۴۷ موتوریزه گروه زرهی ۲ پس تصرف سف
سک در ۱۲۰ کیلومتری جنوب شهر بریانسک، به سمت شمال چرخش نمود. این حرکت ارتباط گروه عملیاتی "یرماکوف" با مابقی نیروهای جبهه بریانسک را کاملاً قطع کرد. با وجود این که یریومنکو دیگر قانع شده بود تهاجم گودریان «ایذایی» نیست، پایداری آرامش در سایر نقاط خط مقدم موجب عدم نگرانی او گردید. او به "استاوکا" گزارش کرد شرایط حساس نیست و فرمان به ضد حمله مجدد یرماکوف این بار به سمت سفسک داد. یریومنکو تلاش کرد پیشروی گودریان را با فرستادن بخشی از نیروهای ذخیره خود به رود نروسا در ۴۰ کیلومتری شمال سفسک، سد کند. به هر صورت تمامی این تمهیدات بی ثمر بودند؛ چرا که سازمان دهی نیروهای شوروی بسیار آهسته بود و نیروهای زرهی ورماخت از پیش حرکت زیادی در عمق دفاع آن کرده بودند. یریومنکو خواهان اجرای یک دفاع متحرک بود اما بوریس شاپوشنیکوف، رئیس ستاد کل ارتش سرخ، اصرار بر «دفاع سرسختانه از خطوط دفاعی» داشت. "استاوکا" که در پی قطع شدن ارتباطات با یریومنکو در اثر حملات "لوفت وافه"، تصویر روشنی از شرایط نداشت، تلاش کرد با انتقال نیروهای ذخیره به این قسمت، شکاف ایجاد شده را پوشش دهد. از این رو ارتش چهل ونهم جبهه ذخیره شوروی به محور جنوبی به عنو
ان خطرناک ترین ناحیه تهاجم آلمانی ها منتقل شد. اوایل روز ۲ اکتبر هواگردهای شوروی از تمرکز سنگین ستون های زرهی آلمانی در ۱۰ کیلومتری غرب شهر بریانسک خبر دادند. این نیروها به سمت اریول می رفتند و خطر قطع کامل اتصال جبهه بریانسک و جنوب غربی شوروی را پدیدآورده بودند. همان روز مقرر گردید سپاه تازه شگل گرفته ۱ محافظ شوروی با پشتیبانی یک گروه ویژه هوایی نفوذ دشمن به سمت اریول را از بین ببرد. ظهرگاه ۴۰ بمب افکن و ۶۰ جنگنده نیروی هوایی شوروی علیه این هدف عازم شدند. حمله هواگردهای شوروی موجب آشفتگی بین نیروهای آلمانی شد. شوروی مدعی انهدام ۳۰ کامیون و ۴۳ تانک ورماخت در این موضع گشت. با این وجود، نیروهای گودریان در نهایت در عمق ۲۰۰ کیلومتری به اریول رسیدند. این حرکت به گونه ای شوروی را غافلگیر کرد که به اذعان گودریان هنگامی که تانک های او وارد این شهر می شدند «قطارهای برقی همچنان در حال فعالیت بودند.» با تصرف اریول یک پایگاه هوایی بزرگ در این شهر به دست "لوفت وافه" افتاد تا با استقرار یگان های قدرتمند جنگنده در آن برتری هوایی را در آسمان کسب کند. همزمان سپاه ۴۷ موتوریزه ورماخت با ادامه حرکت به سمت شمال در جانب کاراچف در
۴۵ کیلومتری شرق شهر بریانسک، با رخنه در پشت سر ارتش های سیزدهم و سوم شوروی، در حال تکمیل محاصره کل نیروهای جبهه بریانسک بود. یریومنکو جهت متوقف کردن این پیشروی، اقدام به ضدحمله به طرف سردینا-بودا کرد و به یرماکوف دستور داد به سمت شرق یورش ببرد. ضد حملات یریومنکو زیر حملات متمرکز صدها هواگرد "لوفت وافه" با شکست مواجه شد. یریومنکو که از همه جهات به شدت تحت فشار بود، اواخر روز ۳ اکتبر از شاپوشنیکوف درخواست مجوز عقب نشینی به مواضع دفاعی جدید کرد اما این درخواست مورد پذیرش قرار نگرفت. حملات ۸۰ هواگرد تهاجمی و بمب افکن "لوفت وافه" در ۴ اکتبر علیه خطوط آهن و تحرکات نیروهای شوروی در نواحی سومی–لگوف–کورسک ارتباط جبهه های بریانسک و جنوب غربی شوروی را کاملاً قطع کرد. روز ۶ اکتبر لشکر هفدهم زرهی ورماخت به شهر بریانسک رسید و قرارگاه جبهه بریانسک را در ۱۱ کیلومتری جنوب آن تصرف کرد. در طول دو روز آینده شهر بریانسک به سلطه ورماخت درآمد و لشکر هجدهم زرهی گروه زرهی ۲ خود را در نزدیکی ژیزدرا در شمال شرقی شهر بریانسک به نیروهای ارتش دوم ورماخت رساند تا ارتش های سوم و سیزدهم شوروی در جنوب و ارتش پنجاهم آن در شمال بریانسک به محاصر