Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
تباران تشکیل شده است. جمعیت. در ژانویه سال ۲۰۱۰ تخمین زده شده است که جمعیت آلمان در حدود ۸۱٫۸ میلیون نفر باشد. آلمان جزو کشورهای پرجمعیت در اتحادیه اروپا و هم چنین جزو ۱۶ کشور پر جمعیت جهان می باشد. تراکم جمعیت کشور آلمان در هر کیلومتر مربع ۲۲۹٫۴ نفر می باشد. میانگین زندگی در آلمان ۸۰٫۱۹ است (۷۷٫۹۳ برای مردان و ۸۲٫۵۸ برای زنان). در سال ۲۰۱۱ تخمین زده شده است که نرخ باروری برای هر زن ۱٫۴۱ بچه است، یا ۸٫۳۳ تولد برای هر ۱۰۰۰ ساکنین آلمان می باشد که پایین ترین مقدار در جهان است. پس از سال ۱۹۷۰، نرخ مرگ و میر در آلمان بیش از نرخ تولد است. طبق آماری که دفتر فدرال آلمان پیش بینی کرده است جمعیت آلمان رو به کم شدن است و تا سال ۲۰۶۰ بین ۶۵ تا ۷۰ میلیون نفر است (بسته به مهاجرت خالص). بالای ۹۱ درصد جمعیت آلمان، آلمانی هستند. از سال ۲۰۱۰، حدود ۷ میلیون نفر جمعیت خارجی بودند، که حدود ۱۹ درصد یا کمتر را به خود اختصاص می دادند (از جمله افرادی که عودت کنندگان قومی آلمان بودند)، حدود ۹۶ درصد آن ها در غرب آلمان و در برلین زندگی می کردند. سازمان ملل متحد لیست افرادی که آلمان میزبان آن ها بوده اعلام کرده که طبق آن سومین کشور مها
جرپذیر جهان بود، حدود ۵ درصد یا ۱۰ میلیون نفر از ۱۹۰ میلیون مهاجر. به عنوان یک نتیجه از محدودیت به قوانین که قبلاً بی قید و شرط در آلمان بوده است، تعداد مهاجران تقاضای پناهندگی یا ادعای قومیت آلمان که عمدتاً از روسیه (جماهیر شوروی سابق) هستند به طور پیوسته از سال ۲۰۰۰ کاهش یافته است. در سال ۲۰۰۹ ۲۰٪ از جمعیت های مهاجر از سال ۱۹۴۵ بوده اند. در سال ۲۰۰۸ بزرگ ترین گروه ملی از ترکیه موسوم به ترک های آلمان (۲٫۵ میلیون)، ایتالیا (۷۷۶۰۰۰) و لهستان (۶۸۷۰۰۰) نفر، ۳ میلیون نفر اقلیت های قومی و ۱۳۸ نژاد آلمانی، که عمدتاً از شرق اروپا و اتحاد جماهیر شوروی سابق هستند که در آلمان از سال ۱۹۸۷ اسکان داده شده اند. آلمان دارای تعدادی شهر بزرگ است. منطقه مهم مرکزی راین و روهر (۱۱٫۷ میلیون نفر تا ۲۰۰۸) دارای شهرهای پرجمعیتی است، از جمله دوسلدورف (پایتخت ایالت نوردراین وستفالن)، کلن، دورتموند، اسن، دویسبورگ و بوخوم. اشتغال. حدود ۴۰ میلیون نفر از جمعیت مشغول به کار هستند، از این تعداد ۵۳٫۲ درصد مرد و ۴۶٫۸ درصد را زنان تشکیل می دهند. حدود ۲٫۱ میلیون نفر نیز در آلمان قاقد کار بودند که، نرخ بیکاری بین این افراد (۱۵–۷۴ ساله) ۵٫۱٪ بوده
است. هرم جمعیتی. ۴۱ میلیون از جمعیت آلمان را زنان و ۳۹ میلیون باقی مانده را مردان تشکیل می دهند. حدود ۱۸ میلیون ازداوج در آلمان ثبت شده است. از این تعداد حدود ۳۴۰۰۰ مربوط به زوج های هم جنس می باشد. جمعیت زیر ۱۸ ساله های آلمان حدود ۱۵٫۷٪ کل جمعیت را تشکیل می دهد. ۱۴٫۱٪ جامعهٔ آلمان ۱۸–۲۹ سال سن دارند. ۲۸٫۲٪ جمعیت ۳۰–۴۹ ساله هستند. ۵۰–۶۴ ساله های این کشور ۲۰٫۸٪ جامعه را تشکیل می دهند و ۲۱٫۲٪ درصد جمعیت نیز بالای ۶۵ سال سن دارند. ایالت ها. آلمان دارای شانزده ایالت می باشد. هر ایالت دارای یک دولت و قانون اساسی و تا حد زیادی خود مختار و بر اساس سازمان داخلی خود مدیریت می شود. مساحت و جمعیت بخش های ایالت ها متفاوت است، مخصوصاً بین شهرها و سرزمین های بزرگ هر ایالت. برای مناطق اداری پنج دولت محلی وجود دارد، یعنی بادن-وورتمبرگ، بایرن، هسن، نوردراین-وستفالن و زاکسن شامل ۲۲ عدد دولت محلی می باشند. از سال ۲۰۰۹ آلمان ۴۰۳ منطقه می باشد، این مناطق شامل ۳۰۱ منطقه روستایی و ۱۰۲ منطقه شهری می باشد. ایالت های آلمان به صورت زیر می باشد: شهرها. پرجمعیت ترین شهرهای آلمان عبارتند از: برلین، هامبورگ، مونیخ، کلن، فرانکفورت و اشتوتگا
رت.
یوجین اسحاق مِـیر (زاده ۳۱ اکتبر ۱۸۷۵ – درگذشته ۱۷ ژوئیه ۱۹۵۹)، سرمایه گذار آمریکایی، ناشر روزنامه و اولین رئیس بانک جهانی از ژوئن ۱۹۴۶ تا دسامبر ۱۹۴۶ بود. او ناشر روزنامه واشینگتن پست بود. او به عنوان پنجمین رئیس بانک فدرال ایالات متحده از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۳ خدمت کرده است.
ایتالیا کشوری در جنوب اروپا و پایتخت آن شهر رم است. این کشور از شبه جزیره ایتالیا و دو جزیره سیسیل و ساردِنی در دریای مدیترانه تشکیل شده است. امروزه ایتالیا کشوری توسعه یافته است و جزو هشت کشور صنعتی به شمار می آید. واحد پول این کشور یورو و زبان رسمی آن ایتالیایی است. جمعیت ایتالیا ۵۹.۲۷۵ میلیون (نوامبر ۲۰۲۴) است و ۹۱٫۶ درصد مردم آن مسیحی هستند. ایتالیا پنجمین کشور پرجمعیت اروپا و ۲۳امین کشور پرجمعیت دنیا است. ایتالیا آب وهوای معتدل فصلی دارد و آب وهوای مناطق ساحلی آن با شرایط هوایی کوهستان های داخلی تفاوت زیادی دارد. دو کشور مستقل بسیار کوچک به نام های واتیکان و سان مارینو در درون خاک ایتالیا قرار دارند و یک تکه از خاک ایتالیا نیز بیرون از خاک اصلی این کشور و در سوئیس قرار دارد که کامپیونه دیتالیا نامیده می شود. جغرافیا. ایتالیا در جنوب اروپا با مختصات جغرافیایی تقریبی ۵۰ ۲۲ شمالی، ۳۰ ۱۲ شرقی قرار دارد. مساحت کل آن ۳۰۱۳۲۳ کیلومتر مربع (تقریباً یک پنجم ایران) است که از آن ۲۹۴۰۲۹ کیلومتر مربع خشکی و ۷۲۱۰ کیلومتر مربع آب است. ۷۶۰۰ کیلومتر ساحل دارد. نکتهٔ جالب در مورد نقشهٔ کشور ایتالیا این است که نقشهٔ این کشو
ر شبیه چکمه است. جزایر ساردنی و سیسیل در دریای مدیترانه نیز جزو ایتالیا است. مرزهای این کشور ۲۹۳۲۱ کیلومتر است. با کشورهای زیر مرز مشترک دارد: آب و هوای ایتالیا مدیترانه ای است. در شمال به دلیل وجود رشته کوه آلپ سرد، در جنوب خشک و در کل کشوری تقریباً گرم است. بلندترین نقطه آن کوه مونته بیانکو با ارتفاع ۴۸۰۸ متر از سطح دریا و کمترین ارتفاع آن دریای مدیترانه است. تقسیمات کشوری. کشور ایتالیا از نظر جغرافیایی به ۲۰ ناحیه تقسیم می شود که ۵ تا از آن ها دارای نوعی خودمختاری در وضع قوانین محلی می باشند. از سوی دیگر ایتالیا به ۱۱۰ استان و ۸٬۱۰۰ شهرداری تقسیم می شود. علاوه بر این در سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۵ شهر ایتالیا به عنوان ابرشهر (متروپولیس) در نظر گرفته شدند که البته این تقسیمات جدید هنوز به مرحله رسمی و اجرایی نرسیده است.
جدای کردها از ایران بدلیل شکست شاه اسماعیل و کردها از عثمان بود و وعلت ان توپخانه و فرار شاه اسماعیل از جنگ بود . رجوع شود به نامه امیر دیاربکر به شاه عثمانی و تهدید او و طرفداری از ایران و برحذر داشتن او از طمع به ملک ایران ،یکسال قبل از جنگ . کردها قبل از این دوره تا همیشه تاریخ جزی از خاک ایران بودند . شاه اسماعیل با ترغیب مجارستان و بکمک اکراد قصد جنگ با عثمانی کرد در این تاریخ کل کردستان جزء خاک ایران بود . سلطان عثمانی پیش دستی کرد و جنگ را براه انداخت با وجود شجاعت و دلاوری های ایرانی ها و ترکان قزلباس و اکراد، جنگ را توپخانه عثمانی برد و از این تاریخ کردستان از ایران جدا شد . در سال ۱۵۷۸ میلادی که برابر با نخستین سال پادشاهی شاه محمد خدابنده بود، گروهی از کردان مطیع ایران که در سرزمین های مابین وان و آذربایجان به سر می بردند، با توجه به ضعف و ناتوانی سلسله صفوی و اختلاف قزلباش ها و همچنین به سبب اشتراک مذهب (تسنن) با دولت عثمانی، به آن دولت تمایل پیدا کرده بودند. خسروپاشا حاکم وان به دستور شاه عثمانی (مراد سوم)، کردهای این ناحیه را تحریک به حمله و چپاول نواحی غربی آذربایجان کرد و خود نیز به همراه آنان
در حمله به آذربایجان شرکت کرد. در این هنگامه امیرخان موصلوی ترکمان به تازگی امیرالامرای آذربایجان شده بود ولی هنوز به آنجا برای شروع به کار سفر نکرده بود. کردها و ترک های عثمانی بی خبر بر نواحی ارومیه، سلماس و خوی تاختند و آن حدود به تاراج بردند و جمعی از مردم را کشتند و برخی دیگر را به اسیری بردند. امیرخان موصلوی ترکمان از قزوین به آذربایجان رفت ولی کاری از پیش نبرد. خبر حمله سپاه عثمانی به آذربایجان سبب شد که گروهی دیگر از طوایف کرد تا حدود مراغه پیش روند و مردم آن نواحی را نیز غارت کنند. این حمله نهایتاً" به آغاز جنگ صفویان و عثمانی (۱۵۹۰–۱۵۷۸) با اردوکشی مصطفی پاشا به قفقاز (۱۵۷۸) و شروع جنگ چلدر منجر شد. یکی از علت های بزرگ در تحریک کردهای آناتولی علیه شاهان صفوی، سیاست های یکسان سازی شیعی در منطقه توسط شاهان صفوی بود. این تفرقه و تضادها پایه های نفرت رو در بین کردان ایجاد کرد.
"'ایالات متّحدهٔ آمریکا" کشوری در آمریکای شمالی، و به پایتختی شهر واشینگتن دی سی است. آمریکا سومین کشور پرجمعیت دنیا و سومین کشور پهناور جهان است، و از لحاظ نژادی و گوناگونی مردم، متنوع ترین کشور جهان شناخته می شود کشور آمریکا از شرق با اقیانوس اطلس، در غرب با اقیانوس آرام، از شمال با کشور کانادا، و از جنوب با مکزیک همسایه است. این کشور از راه پایگاه دریایی گوانتانامو نیز مرز مشترک اندکی با کوبا دارد. آمریکا همچنین از طریق آلاسکا با روسیه مرز آبی دارد. به علاوه، مجموعه ای از جزیره ها، ناحیه ها، و مناطق متعلق به آمریکا در سراسر جهان پراکنده اند. جغرافیای طبیعی. ایالات متحدهٔ آمریکا در نیمکرهٔ غربی زمین، و در شمال قارهٔ آمریکا واقع است. این کشور از ۴۸ ایالت همجوار، و دو ایالت جدا از دیگران (شبه جزیره آلاسکا در شمال غرب قارهٔ آمریکا و مجمع الجزایر هاوایی در اقیانوس آرام) تشکیل شده است. همچنین، در دو منطقهٔ حوزهٔ دریای کارائیب، و نیز بخش هایی از اقیانوس آرام، جزایر کوچک و پراکنده ای وجود دارند که قلمرو آمریکا محسوب می شوند، ولی به گونه ای خودگردان اداره می شوند (مانند پورتو ریکو).آلاسکا بزرگ ترین و رودآیلند کوچک
ترین ایالت در آمریکا می باشند. قسمتی از رشته کوه های راکی در غرب آمریکا قرار گرفته است که بزرگ ترین قله آن در ایالت کلرادو قرار دارد. مرتفع ترین نقطه در آمریکا قله کوه مک کینلی (۶۱۹۴ متر) در آلاسکا می باشد. در ۴۸ ایالت پایین نیز مرتفع ترین قله بر فراز کوه ویتنی (۴۴۲۱ متر) در کالیفرنیا قرار دارد. رودخانه میسیسیپی بزرگ ترین و مهم ترین رودخانه آمریکای شمالی و چهارمین رودخانه طولانی جهان در آمریکا قرار دارد. این رودخانه که به رودخانه میسوری می پیوندد، نقش تجاری و اقتصادی مهمی برای آمریکادارد. قسمتی از آبشار نیاگارا در مرز بین آمریکا و کانادا قرار دارد و ازجاذبه های طبیعی توریستی در آمریکا به شمار می رود. وسعت آمریکا. از نظر کل وسعت آب و خاک، آمریکا بعد از روسیه و کانادا، سومین کشور پهناور جهان است. به طور تقریبی، کشور آمریکا، شش برابر بزرگ تر از ایران، ۲۵ درصد بزرگ تر از استرالیا، ۳۵ برابر بزرگ تر از انگلستان، ۱۴ برابر بزرگ تر از فرانسه، و نصف روسیه است. همچنین این کشور، کمتر از یک سوم قارهٔ آفریقا، نصف آمریکای جنوبی، اندکی بزرگ تر از برزیل، ۳۰۰ برابر بزرگ تر از کشور هائیتی، و دو و نیم برابر بزرگ تر از مجموع کشور
های اروپای غربی است. مختصات و موقعیت جغرافیایی آمریکا. ایالات متحدهٔ آمریکا از شمال با کشور کانادا، و در جنوب با کشور مکزیک مرز خاکی دارد. این کشور در شمال غرب قارهٔ آمریکا و سواحل آلاسکا نیز با روسیه مرزهای مشترک آبی دارد. ۴۸ ایالت به هم پیوسته که خاک اصلی آمریکا را تشکیل می دهند، از شرق و جنوب شرقی به اقیانوس اطلس و خلیج مکزیک، و از غرب به اقیانوس آرام منتهی می شوند. ایالت آلاسکا نیز از شمال به اقیانوس منجمد شمالی، از غرب به تنگهٔ برینگ، و از جنوب غربی به اقیانوس آرام ختم می شود. مجمع الجزایر هاوایی هم در جنوب غرب خاک اصلی آمریکا و در اقیانوس آرام واقع شده اند. مناطق جغرافیایی و فرهنگی ایالات متحدهٔ آمریکا عبارت اند از: نیوانگلند، ایالت های ساحلی اقیانوس اطلس، ایالت های جنوب، ایالت های غرب میانه (میدوست)، ایالت های جنوب غربی آمریکا و ایالت های غرب. کشور ایالات متحدهٔ آمریکا در مجموع ۹٬۸۲۶٬۶۳۰ کیلومتر مربع وسعت دارد که البته ۴۷۰ هزار کیلومتر آن را جزایر پراکنده و تحت قلمرو آمریکا در اقیانوس آرام و دریای کارائیب تشکیل می دهند. محیط زیست. محیط زیست ایالات متحده آمریکا دارای تنوّع و طیف وسیعی از آب و هوا و گونه
های جاندار است که ناشی از وسعت پهناور کشور آمریکا است. گونه ها. وسعت محیط زیست طبیعی در ایلات متحده که شامل مناطق استوایی تا منطق سرد شمالی می شود موجب گستردگی گونه های طبیعی در این کشور شده است. در این کشور تاکنون بیش از ۱۷۰۰۰ هزار گونه گیاهی محلی شناسایی شده است که حدود ۵۰۰۰ گونه از آن متعلق به کالیفرنیا (زیستگاه بزرگ ترین، تنومندترین و کهنترین درختان جهان) است. همچنین تا به حال ۴۰۰ گونه پستاندار، ۷۰۰ گونه پرنده، ۵۰۰ گونه خزنده و دوزیست و حدود ۹۰۰۰۰ گونه حشره در این کشور شناسایی شده اند. بیشتر گوناگونی طبیعی در ایالات متحده متعلق به مناطق مرطوب مانند زمین های باتلاقی فلوریدا تعلق دارد. بسیاری از گونه های گیاهان و جانوران در آمریکا پس از ورود اولین انسان ها از بین رفتند و بسیاری نیز مانند گاومیش کوهان دار آمریکایی یا کرکس کالیفرنیایی پس از ورود اقوام اروپایی به این منطقه تقریباً منقرض شدند. آب و هوا. آب و هوای ایالات متحده در بسیاری مناطق گرم است. در فلوریدا و هاوایی آب و هوا استوایی، در آلاسکا قطبی، در گریت پلینز خشک، در سواحل کالیفرنیا مدیترانه ای و در گریت بیسین بیابانی است. آب و هوای مناسب ایالات متحده
برای پرورش انواع مختلفی از محصولات کشاورزی نقش مؤثری در مطرح کردن این کشور به عنوان یک قدرت داشته است. با پایان جنگ جهانی دوم ایالت های غربی آمریکا رشد بالایی را در اقتصاد و جمعیت تجربه کردند و همین امر سبب تغییر کاربری منابع آب و انرژی این مناطق از مصرف در کاربردهای زراعی به سمت مصرف در مناطق تجمع جمعیت و صنایع شد. به عقیده مرکز منابع آب ایالت کالیفرنیا در صورتی که تا سال ۲۰۲۰ منابع بیشتری برای تأمین آب این منطقه پیدا نشود این ایالت با کمبود آبی به اندازه مصرف امروزی آب خود مواجه خواهد شد. جغرافیای انسانی. جمعیت ایالات متحده آمریکا بر پایه برآورد سال ۲۰۱۱ ادارهٔ آمار ایالات متحده آمریکا در حدود ۳۱۴٬۷۲۴٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده است. نرخ کلی باروری در ایالات متحده آمریکا بر پایه برآورد سال ۲۰۱۱ در حدود ۱٫۸۹ فرزند برای هر زن است. بر اساس آمار منتشرهٔ سال ۲۰۰۳، ترکیب نژادی مردم ایالات متحده آمریکا، بدین شرح است: در این آمار، نژاد اسپانیایی تبار (موسوم به هیسپانیک، یا لاتینو) همراه با نژاد سفید محاسبه شده است. بر اساس بررسی سال ۲۰۰۰ مهاجران کشورهای دیگر به ترتیب جمعیت برابر بودند:مکزیک(۱۷۳٬۹۱۹ مهاجر)، چین(۴۵٬۶۵۲)، ف
یلیپین(۴۲٬۴۷۴)، هند(۴۲٬۰۴۶)، ویتنام(۲۶٬۷۴۷)، السالوادور(۲۲٬۵۷۸)هائیتی(۲۲٬۳۶۴)، کوبا(۲۰٬۸۳۱)، جمهوری دومینکن(۱۷٬۵۳۶)، روسیه(۱۷٬۱۱۰)، جامائیکا(۱۶٬۰۰۰)کانادا(۱۶٬۲۱۰)، کره(۱۵٬۸۳۰)، اوکراین(۱۵٬۸۱۰)، پاکستان(۱۴٬۵۳۵)، کلمبیا(۱۴٬۴۹۸)، بریتانیا(۱۳٬۳۸۵)، بوسنی و هرزگوین(۱۱٬۸۲۸)، گواتمالا(۹٬۹۷۰)، ایران(۸٬۹۱۵ بنگرید به ایرانیان مقیم آمریکا) ایالت ها. کشور آمریکا ۵۰ ایالت دارد که هر کدام از آن ها بنا بر سامانه فدرالی حاکم، دارای سطح بالایی از خودگردانی هستند. البته ناحیهٔ واشینگتن دی سی جزو هیچ یک از ایالات آمریکا نیست و در منطقه خودمختار کلمبیا قرار دارد. ناحیهٔ کلمبیا، در اصل بخشی از ایالت مریلند بود که در سال ۱۷۹۰ برای تأسیس مرکز آمریکا یعنی شهر واشینگتن دی سی در نظر گرفته شد. شهرهای آمریکا. اگر لس آنجلس بزرگ را متشکل از ریورساید، سن برناردینو، انتاریو، لانگ بیچ، سنتا آنا و خود شهر لس آنجلس حساب کنیم، این منطقه شهری بیش از ۱۷٬۸۰۰٬۰۰۰ سکنه خواهد داشت که پس از کلانشهر نیویورک بزرگ ترین منطقه شهری ایالات متحده خواهد بود.
تیشهٔ مُشتی یا دو-رویه (biface) یا ابزار سنگی آشولی گونه ای ابزار سنگی دوران پیش از تاریخ بود که به صورت دورویه تراشیده شده است. از این نوع تیرهای سنگی برای کشتن حیوانات، قصابی، کندن چوب و زمین بهره می برده اند. دوران استفاده از تبردستی طولانی تر از هر ابزار دیگری در تاریخ بشر بوده است. برای تیشه مشتی در برخی متن های فارسی «تبر دستی» هم نوشته اند که نام دقیقی نیست و بیشتر به تبرهای دستی رایج امروزی اشاره دارد و می تواند با آن اشتباه شود. تیشه های مشتی را با تراشیدن یا برداشت تراشه های سنگی درست می کردند و معمولاً نوکی تیز و قاعده ای مدور داشتند. تبرهای دستی ابزار ویژه فرهنگ پارینه سنگی قدیم آشولی و فرهنگ پارینه سنگی میانی (موستری) هستند. دو رویه ها تنها در آفریقا، اروپا، و غرب اوراسیا، هند و غرب چین یافته شده اند و در مناطق خاوری تر از آن دیده نشده اند. این مرز استفاده از دوتراشه ها را خط موویوس می گویند. دورویه ها را می شود در پانزده دقیقه از سنگ آتشزنه تراشید. برای این تیشه ها از ریولیت، کوارتزیت و فنولیت هم استفاده می شده اما ابسیدین به خاطر شکنندگی اش استفاده نمی شده است. تراشه های سنگی که تنها در یک طرف
تراش خورده باشند را یک رویه (Uniface) می گویند. در ایران تاکنون تعدادی دورویه در شمال، شمال غرب و غرب کشور یافت شده اند که مربوط به فرهنگ آشولی اند. تاریخچه. "ابزار سنگی آشولی" بین 1.6 میلیون سال قبل تا 200 هزار سال قبل، یعنی به مدت بیش از یک میلیون سال از محصولات مورد استفاده هومو ارکتوس، یکی از اجداد نزدیک به هومو ساپییِن یا انسان مدرن بوده است.
پوشاک لری،شامل پوشاکی است که توسط لرهای استان ایلام پوشیده می شود. پوشاک مردان. پیراهن مردان برشی ساده دارد. آستین آن بلند است و مچ دارد. چاک جلوی پیراهن تا حدود زیر سینه و گاه تا پایین باز است و با دکمه بسته می شود. شلوار آنان در ناحیهٔ ران و باسن گشاد، در ناحیهٔ دَم پا تنگ و حاشیهٔ آن پُر دوخت است. ستره؛ روپوش بلند مردان لر و دارای طرحی ساده است. بلندی آن تا وسط ساق پا می رسد. جلوی آن باز است و در دو پهلو جیب دارد. بدون یقهٔ برگردان و دکمه است و به وسیلهٔ شال کمر، دامن های آن بر روی هم نگه داشته می شوند. مردان لر ایلام شال کمری گداری به نام گلونی و کم عرض اما طویل روی سته ره به دور کمر می پیچند. آنان کلاهی از نمد بر سر می گذارند که هرچه بلندی آن بیشتر باشد، هیبت آن بیشتر می شود. به این کلاه کیرک می گویند. این کلاه شبیه کلاه داریوش هخامنشی در نقوش تخت جمشید است. رنگ آن اغلب مشکی یا قهوه ای است. گاه دور آن را با دستمالی می بندند. کفش آنان شباهتهایی با گیوه کردی(کلاش) دارد. پوشاک زنان. زنان لر عموماً دور سر خود را با پارچه هایی معروف به لچک یا گُلوَنی می بندند. این لچک ها اغلب سیاه و سفید است و طوری بر سر بسته
می شود که در پشت دارای آویزه های بلند باشد. پیراهن زنان اغلب چین دار و بلند است و یقه ای گرد دارد که با دکمه بسته می شود. جلوی پیراهن از زیر گلو تا حدود سینه چاک دارد. از ناحیهٔ کمر، چین می خورد و گشاد می شود و بلندی آن تا زیر زانو می رسد. آن ها از پیراهن دیگری که به زیر پیراهن معروف است نیز استفاده می کنند که دارای برش ساده و آستین کوتاه است. بانوان لر جلیقه ای جلو باز و بندون دکمه می پوشند که حاشیه و لبه های یقهٔ آن، با نوارهای رنگی تزیین شده است. بانوان از دو نوع کت نیز استفاده می کنند یکی کت ساده ای که نیم تنه را می پوشاند و در جلو با دکمه بسته می شود. دیگر کتی مخملی که در محل به آن کُلنجه می گویند و یقه باز است. لبهٔ یقه و لبهٔ آستین آن را با نوارهای رنگی تزیین می کنند. کفش زنان اغلب از کفش های دست دوز محلی یا از محصولات بروجرد است ولی به مرور زمان گالش های لاستیکی جای آن ها را گرفته اند.
محاصرهٔ لنینگراد یک محاصرهٔ نظامی بود که توسط نیروهای محور علیه شهر لنینگراد (سن پترزبورگ امروزی) در اتحاد جماهیر شوروی، در جبههٔ شرقی جنگ جهانی دوم و در فاصلهٔ سال های ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۴ انجام گرفت. لنینگراد، دومین شهر بزرگ کشور، به مدت ۸۷۲ روز توسط آلمان و فنلاند در محاصره بود اما هیچ گاه سقوط نکرد. این محاصره مخرب ترین محاصره در تاریخ و احتمالاً مرگبارترین آن محسوب می شود؛ چرا که حدود ۱.۵ میلیون نفر از جمعیت پیش از جنگِ ۳.۲ میلیونی آن جان باختند. در زمان وقوع، این اقدام به عنوان جنایت جنگی دسته بندی نشد، اما بعدها برخی مورخان به دلیل تخریب عمدی شهر و قحطی سازمان یافتهٔ غیرنظامیان، آن را نوعی نسل کشی دانستند. در اوت ۱۹۴۱، ارتش شمالی آلمان به حومه های لنینگراد رسید و همزمان نیروهای فنلاندی از شمال برای تکمیل حلقهٔ محاصره پیشروی کردند. در تاریخ ۸ سپتامبر ۱۹۴۱، تمام مسیرهای زمینی لنینگراد به دیگر مناطق شوروی قطع شد و محاصره آغاز گردید. آلمانی ها تصمیم گرفتند به جای حملهٔ مستقیم، شهر را بمباران کرده و مردم آن را از طریق گرسنگی وادار به تسلیم کنند؛ به همین دلیل، هزاران نفر در زمستان ۱۹۴۱–۱۹۴۲ از گرسنگی جان سپردند. کمک
رسانی به شهر تنها از راه هوا، مسیر دریایی دریاچهٔ لاادوگا یا از طریق «جادهٔ زندگی» که بر سطح یخ زدهٔ همان دریاچه ساخته شده بود انجام می گرفت. در ۱۸ ژانویه ۱۹۴۳، ارتش سرخ موفق شد یک دالان باریک زمینی به شهر باز کند، اما محاصره به طور کامل تا ۲۷ ژانویه ۱۹۴۴ شکسته نشد. پیش زمینه. تصرف لنینگراد یکی از سه هدف راهبردی عملیات بارباروسا، حمله ی آلمان نازی به شوروی، بود و به همین دلیل لنینگراد اصلی ترین هدف «ارتش گروه شمال» محسوب می شد. این تصمیم ریشه در جایگاه سیاسی شهر داشت؛ لنینگراد نه تنها پایتخت پیشین روسیه بود، بلکه به عنوان مهد انقلاب روسیه و مرکز نمادین بلشویسم که مورد نفرت حزب نازی بود، اهمیت ویژه ای داشت. علاوه بر آن، شهر از نظر نظامی پایگاه اصلی ناوگان بالتیک شوروی بود و از نظر صنعتی، به ویژه با وجود کارخانه های متعدد تولید سلاح، اهمیت بالایی داشت. در سال ۱۹۳۹، لنینگراد به تنهایی مسئول ۱۱ درصد از کل تولیدات صنعتی اتحاد شوروی بود. گفته می شود آدولف هیتلر آن قدر از پیروزی خود در تسخیر لنینگراد مطمئن بود که حتی دعوت نامه هایی برای جشن پیروزی در هتل آستوریا، در قلب شهر، چاپ کرده بود. هرچند نظریه های مختلفی درب
اره ی نقشه های آلمان برای لنینگراد مطرح شده است ــ از جمله تبدیل شهر به پایتخت استانی تازه به نام «اینگرمانلاند» در قالب طرح کلی شرق ــ اما روشن است که هیتلر قصد داشت شهر و جمعیت آن را به طور کامل نابود کند. در دستوری که در ۲۹ سپتامبر ۱۹۴۱ به «ارتش گروه شمال» فرستاده شد، آمده بود: «پس از شکست روسیه شوروی، دیگر دلیلی برای ادامه ی موجودیت چنین مرکز شهری بزرگی وجود نخواهد داشت. [...] پس از محاصره ی شهر، هرگونه درخواست برای مذاکره درباره ی تسلیم باید رد شود، زیرا مسئله ی انتقال و تغذیه ی جمعیت نباید و نمی تواند توسط ما حل شود. در این جنگ برای بقایمان، هیچ علاقه ای به حفظ حتی بخشی از این جمعیت بزرگ شهری نداریم.» برنامه ی نهایی هیتلر این بود که لنینگراد را با خاک یکسان کند و سرزمین های شمال رود نِوا را به فنلاند واگذار نماید. آماده سازی ها. طرح های آلمان. ارتش گروه شمال، به فرماندهی فیلدمارشال ویلهلم ریتر فون لیب، به سمت لنینگراد پیشروی کرد که هدف اصلی آن محسوب می شد. تا اوایل اوت، این ارتش به شدت بیش از حد گسترده شده بود؛ چرا که در جبهه ای وسیع پیشروی کرده و نیروهایش را در چندین محور پراکنده ساخته بود. فون لیب برآ
ورد کرده بود برای انجام تمام وظایف خود به ۳۵ لشکر نیاز دارد، در حالی که تنها ۲۶ لشکر در اختیار داشت. حمله دوباره در ۱۰ اوت آغاز شد، اما بلافاصله با مقاومت شدید در اطراف لوگا روبه رو گردید. در دیگر نقاط، نیروهای فون لیب توانستند در ۱۷ اوت شهرهای کینگیزپ و ناروا را تصرف کنند. ارتش گروه شمال در ۲۰ اوت به چوُدوو رسید و راه آهن بین لنینگراد و مسکو را قطع کرد. در ۲۸ اوت نیز شهر تالین سقوط کرد. نیروهای ارتش فنلاند در شمال لنینگراد مستقر بودند و نیروهای آلمانی مناطق جنوبی را اشغال کرده بودند. هر دو طرف ــ آلمان و فنلاند ــ هدف داشتند لنینگراد را به محاصره درآورند و حلقه ای پیرامون آن تشکیل دهند تا هرگونه ارتباط شهر با بیرون قطع شده و مدافعان از دریافت تدارکات محروم شوند. با این حال، مشارکت فنلاند بیشتر به بازپس گیری سرزمین هایی محدود می شد که در جنگ زمستان از دست داده بود. آلمانی ها نقشه داشتند که از قحطی به عنوان سلاح اصلی علیه شهر استفاده کنند؛ دانشمندان آلمانی پیش بینی کرده بودند که ساکنان لنینگراد تنها پس از چند هفته به گرسنگی شدید دچار خواهند شد. منطقهٔ استحکامی لنینگراد. در روز جمعه ۲۷ ژوئن ۱۹۴۱، شورای نمایندگا
ن لنینگراد گروه های «واکنش اولیه» را از میان شهروندان سازمان دهی کرد. در روزهای بعد، جمعیت غیرنظامی شهر از خطر پیشِ رو آگاه شدند و بیش از یک میلیون نفر برای ساخت استحکامات بسیج شدند. چندین خط دفاعی در پیرامون شهر ایجاد شد تا با مقاومت مردمی جلوی نیروهای مهاجم که از شمال و جنوب نزدیک می شدند گرفته شود. در جنوب، خط استحکامی از دهانهٔ رود لوگا تا چوُدوو، گاتچینا، اوریتسک، پولکوو و سپس از طریق رود نِوا امتداد می یافت. خط دفاعی دیگری از پتروهوف عبور می کرد و به گاتچینا، پولکوو، کولپینو و کُلتوشی می رسید. در شمال نیز خط دفاعی در برابر فنلاندی ها که به «منطقهٔ استحکامی کارلیایی» معروف بود، از دههٔ ۱۹۳۰ در حومه های شمالی لنینگراد ساخته شده و اکنون دوباره فعال گردید. در مجموع، ۳۰۶ کیلومتر موانع چوبی، ۶۳۵ کیلومتر سیم خاردار، ۷۰۰ کیلومتر خندق ضدتانک، ۵۰۰۰ سنگر و استحکامات چوبی ـ خاکی، و ۲۵ هزار کیلومتر خندق روباز به دست شهروندان ساخته یا حفر شد. حتی توپ های مشهور ناو آئورورا از کشتی جدا و برای دفاع از لنینگراد به کار گرفته شدند. استقرار. گروه چهارم زرهی که از پروس شرقی حرکت کرده بود، پس از پیشروی سریع شهر پسکوف را تصرف
کرد و تا ۱۶ اوت به نووگورود رسید. پس از سقوط نووگورود، گروه چهارم زرهی تحت فرمان ژنرال هوپنر پیشروی خود به سوی لنینگراد را ادامه داد. در همین حال، ارتش هجدهم ــ با وجود آنکه حدود ۳۵۰ هزار نفر نیرو در پشت سر جا مانده بودند ــ توانست راه خود را به سوی اوستروف و پسکوف باز کند، زیرا نیروهای شوروی در جبهه شمال غربی به سمت لنینگراد عقب نشینی کرده بودند. در ۱۰ ژوئیه، هر دو شهر اوستروف و پسکوف سقوط کردند و ارتش هجدهم به ناروا و کینگیزپ رسید و از آنجا حمله به سمت لنینگراد از خط رود لوگا ادامه یافت. این روند باعث شد مواضع محاصره ای از خلیج فنلاند تا دریاچه لاادوگا شکل بگیرد و هدف نهایی آن، انزوای کامل لنینگراد از همه سو بود. در همین زمان، انتظار می رفت ارتش فنلاند در امتداد سواحل شرقی دریاچه لاادوگا پیشروی کند. آخرین خط آهن متصل به لنینگراد در ۳۰ اوت، زمانی که نیروهای آلمانی به رود نِوا رسیدند، قطع شد. در اوایل سپتامبر، فون لیب مطمئن بود که سقوط لنینگراد نزدیک است. او با دریافت گزارش هایی دربارهٔ تخلیهٔ غیرنظامیان و انتقال تجهیزات صنعتی، به همراه ستاد عالی فرماندهی آلمان (OKH) به این نتیجه رسید که ارتش سرخ قصد دارد شهر
را ترک کند. به همین دلیل، در ۵ سپتامبر او دستورات تازه ای دریافت کرد که شامل نابودی نیروهای ارتش سرخ در اطراف لنینگراد می شد. با این حال، تا ۱۵ سپتامبر، گروه چهارم زرهی به ارتش گروه مرکز منتقل شد تا در تهاجم تازه به سوی مسکو شرکت کند. برخلاف انتظار، تسلیم لنینگراد رخ نداد، گرچه از ۸ سپتامبر شهر کاملاً در محاصره افتاد. از آن پس، به دلیل کمبود نیرو برای عملیات گسترده، فون لیب پذیرفت که احتمالاً ارتش گروه شمال قادر به تصرف شهر نخواهد بود، هرچند نبردهای سخت در جبههٔ او تا پایان اکتبر و نوامبر ادامه یافت. قطع خطوط ارتباطی. در ۶ اوت، هیتلر بار دیگر دستور خود را تکرار کرد: «اول لنینگراد، دوم حوضهٔ دونتسک، سوم مسکو.» در همین زمان، کاروان های قطب شمال که از مسیر دریای شمال حرکت می کردند، کمک های برنامهٔ وام-اجارهٔ آمریکا و همچنین مواد غذایی و تجهیزات جنگی بریتانیا را به ایستگاه راه آهن مورمانسک و همچنین چند نقطهٔ دیگر در لاپلند رساندند. با این حال، ارتباط ریلی با لنینگراد توسط ارتش فنلاند در شمال شهر قطع شده بود. محاصرهٔ لنینگراد. اطلاعات نظامی فنلاند موفق شده بود برخی از رمزهای ارتش شوروی را شکسته و ارتباطات سطح پای
ین آن ها را شنود کند. این امر به ویژه برای هیتلر مفید بود، زیرا او مداوماً درخواست اطلاعات دربارهٔ وضعیت لنینگراد داشت. نقش فنلاند در عملیات بارباروسا در دستورالعمل شماره ۲۱ هیتلر مشخص شده بود: «بخش عمده ای از ارتش فنلاند وظیفه خواهد داشت، مطابق با پیشروی بال شمالی ارتش های آلمان، بیشترین توان روس ها را با حمله به غرب یا هر دو سوی دریاچه لاادوگا درگیر کند.» آخرین اتصال ریلی به لنینگراد در ۳۰ اوت ۱۹۴۱، هنگامی که نیروهای آلمانی به رود نِوا رسیدند، قطع شد. در ۸ سپتامبر، جاده های منتهی به شهر محاصره شده نیز هنگامی که آلمانی ها به دریاچه لاادوگا در منطقهٔ شلیسلبورگ رسیدند، قطع شد و تنها یک دالان زمینی میان دریاچه لاادوگا و لنینگراد باقی ماند که در اشغال نیروهای محور قرار نداشت. بمباران های انجام شده در همان روز باعث بروز ۱۷۸ آتش سوزی در شهر شد. در ۲۱ سپتامبر ۱۹۴۱، ستاد کل ارتش آلمان در حال بررسی راه های نابودی لنینگراد بود. تصرف شهر کنار گذاشته شد، «زیرا این امر مسئولیت تأمین غذا برای شهر را بر عهدهٔ ما می گذاشت». تصمیم گرفته شد که شهر تحت محاصره و بمباران قرار گیرد و جمعیت آن با گرسنگی مجبور به تسلیم شود. طبق برن