Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
نی جوی ها، چاه ها و چشمه آب می نوشیدند. در بعضی محلات به خصوص در شمال افغانستان مردم آب آشامیدنی خویش را در حوض های سرباز ذخیره می نمودند. در بعضی محلات مردم زیر تپه و کوه را حفر نموده در آنجا برف زمستان را جمع می نمودند. در تمام سال ازین آب استفاده می نمودند. همهٔ این گونه آب ها عاری از خطر نبوده در بعضی مواقع امراض چون وبا، لیشمانیاز و مالاریا باعث خطر جدی باشندگان همان جای می گردید. تا اکنون مردم دهات بنا بر عدم دانایی کافی عقیده دارند آب روان که هفت ملاق زند آب پاک است. بنیاد رسانیدن آب بهداشتی در شهر کابل توسط عبدالرحمن خان آغاز گردید. برای نخستین بار آب بهداشتی در درمانگاه ابن سینا تهیه گردید. سپس در زمان شاه امان الله کار انتقال آب آشامیدنی مردم کابل از حوض طبیعی کوه پغمان به اکمال رسید. نل های آب در چندین نقطهٔ شهر غرض استفاده مردم نصب گردید. در زمان ظاهر شاه نخستین فابریکهٔ کوچک تصفیه آب در شهر کابل نصب و به شهریان کابل حدود چهار ساعت آب می رسانید. به همین ترتیب پروژهٔ آبرسانی در ولایت های هرات، مزارشریف و ننگرهار آغاز گردید. ریاست آبرسانی در اکثر مکاتب ولایت ها و ولسوالی ها نصب پمپ دستی یا بمبه را ن
مود. در بعضی پروژه ها که روس ها و آمریکایی ها کار می نمودند توانستن توزیع ۲۴ ساعتهٔ آب آشامیدنی را مهیا کنند. این پروژه ها مانند مکرویان اول، دوم، سوم، و چهارم، پروژهٔ تفحصات مزارشریف و پروژهٔ فارم غازی آباد، پروژهٔ فارم سمرخیل، پروژهٔ وادی لشکرگاه پروژهٔ مالداری هرات و غیره بودند. تسلسل توزیع آب آشامیدنی به نسبت جنگ های داخلی تا امروز قطع گردید. پس از سال ۲۰۰۲ دوباره پروژه های آبرسانی توسط ایالات متحده آمریکا آلمان و سایر کشورها از طریق چند مراجع به خصوص ریاست آبرسانی و وزارت انکشاف دهات وزارت شهرسازی تحت کار گرفته شد. براساس گزارش یونیسف تاکنون ۱۶٫۸ میلیون شهروند افغانستان یا ۷۰ درصد خاک آب صحی آشامیدنی ندارند. قربانی آب غیر صحی در درجهٔ نخست کودکان هستند؛ اکنون در افغانستان از هر چهار کودک یکی آن ها می میرند. در سال ۵۰٬۰۰۰ کودک باالاثر بیماری اسهال که ناشی از آب غیربهداشتی است می میرند. اکنون ادارهٔ بانک انکشاف جهانی ادارهٔ آغا خان، UNHCR,DACAAR, USAID, و از کشور آلمان کمپنی، GTZ,INVENT, KFW در پروژهٔ آبرسانی همکاری می نمایند. در این اواخر بانک جهانی خواست تا دولت افغانستان از تجربهٔ آبرسانی و فاضلاب کشور
هند و برزیل استفاده به عمل آورند. این سازمان کوشش دارد تا افغانستان از آب های سطحی خویش در صنعت و آشامیدن استفاده نماید. بدین منظور قراردادی میان هند و افغانستان به امضاء رسید. میزان سرمایهٔ شرکت آب و فاضلاب افغانستان ۱ میلیارد و ۵۹۰ میلیون افغانی یا ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار اعلام شد. در این نشست اعلام شد که بانک جهانی و اداره توسعه بین المللی آمریکا ۴۱ میلیون دلار برای مدت پنج سال برای توسعهٔ فعالیت های آبرسانی در اختیار شرکت آب و فاضلاب افغانستان قرار خواهد داد. هکذا بانک جهانی اعلام کرد که برای بازسازی پروژه های سامانهٔ آبیاری بخش کشاورزی در مناطق روستایی افغانستان، مبلغ ۳۳ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار کمک اختصاص داده است. این مبلغ در احیا و بازسازی ۹۳ پروژهٔ کوچک و بزرگ، توسعهٔ تأسیسات هواشناسی آب در ۳۰ ایستگاه و ۶ دستگاه آزمایشگاه اندازه گیری گل ولای هزینه خواهد شد. این نهاد مالی هفت سال پیش، ۴۰ میلیون دلار برای بازسازی پروژه های اضطراری آبیاری در کابل، ننگرهار، قندهار، کندوز، هرات و مزار شریف اختصاص داده بود که از آن زمان تاکنون این کمک ها به ۵۳ میلیون دلار رسیده است. سامانهٔ آبیاری بخش کشاورزی کشور در سه دهه
ٔ گذشته به علت دلایل متعدد آسیب زیادی دیده است. در حال حاضر بیش از یک میلیون هکتار زمین نیاز به بازسازی و احیای سامانهٔ آبیاری دارد. طوریکه ۱۲ درصد زمین ها قابل کشت است و ۸۵ درصد آن نیاز به آبیاری دارد فعلاً ۲۵ درصد سامانهٔ آبیاری افغانستان فعال است. براساس اظهارات شرکت آبرسانی افغانستان تنها دو میلیون نفوس در سراسر کشور دسترسی به آب آشامیدنی صحی دارند. حال آنکه نیازمندی مردم به آب در سطح کشور، ۳۰۰ هزار مترمکعب در ۲۴ ساعت بوده و سالانه ۹۳۶٫۶۸ میلیون متر مکعب آب مورد ضرورت مردم است. به گفتهٔ رئیس شرکت آبرسانی افغانستان هم اکنون در سراسر کشور ۵۵ مخزن آب زیر زمینی و ۵۶ مخزن آب ارتفاعی وجود دارد که حجم مخازن به ۶۲٬۳۵۱ مترمکعب می رسد. مقدار پمپ شدن روزانهٔ آب در کشور به ۹۷٬۵۳۴ متر مکعب آب تولید شده و ۱٬۵۷۶ نل های آب عامه است که مردم از آن استفاده می کنند. این در حالیست که در سطح کشور ۱۲۴ میلیون مترمکعب آب های شیرین موجود است. تولید آب در افغانستان توسط مراجع رسمی و شخصی ۱۴۰ هزار مترمکعب است. تا فعلاً در سطح کشور ۴۵٬۶۶۶ عدد بمبه دستی نصب گردیده است. شهر کابل که دارای چهار میلیون نفوس دارد دارای مجموعی ۳۴ هزار متر م
کعب آب تولیدات دارد که همه آب تحت العرضی است. شهر کابل در یک سال توانایی ۴۴ میلیون متر مکعب را دارد که این آب ناکافی بوده از چاه های اطراف کابل استفاده به عمل می آید. آب شهر کابل از ۴۲ حلقهٔ چاه عمیق، دو کاریز و سه پروژهٔ بزرگ در سه نقطهٔ شهر کابل به دست می آید. شهر کابل دارای ۳۰ تا ۳۵ هزار چاه خود سر دارند. مردم روزانه حداقل ۳٬۵۰۰ مترمکعب آب را استخراج می نمایند. تمامی پروژه ها و بلندمنزل های شخصی از خود چاه عمیق دارند به همین ترتیب فاقد کانال کشی هستند.. در کنار هر تعمیر چاه فاضلاب نیز حفر گردیده است. براساس اظهارات نجیب الله پتان رئیس عمومی آبرسانی و کانالیزاسیون از سال ۲۰۰۲ به اینسو مطالعات تکنیکی ۳۴ ولایت افغانستان را توسط متخصصان بانک جهانی، کشور آلمان و USAID انجام داده شده است. طبق همین مطالعات پلان سرمایه گذاری طی سه مرحله یعنی کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت ترتیب شده است که فعلاً پلان مرحلهٔ کوتاه مدت در حال تطبیق قرار دارد. اکنون در ۱۷ شهر، شبکه های خدمات آبرسانی فعالیت دارد. درمجموع از ۶٫۶ میلیون نفوس شهرنشینان به دو میلیون نفوس خدمات آبرسانی را مهیا گردیده است. مرحلهٔ (کوتاه مدت) با تمویل مشترک ب
انک جهانی و کشور آلمان به هزینهٔ ۵۰ میلیون دالر از ۲۰۰۷ شروع گردیده و در اخیر دسامبر ۲۰۱۰ به پایهٔ اکمال رسید. ۳۰ میلیون دالر سرمایه گذاری در ۱۴ مرکز ولایات به کمک بانک جهانی روی دست است. آب و منابع آبی در افغانستان. مهم ترین منابع آبی افغانستان عبارتند از: عمده ترین رشته کوه که دارای قله های مملو از برف و یخچال ها است رشته کوه هندوکش و شاخه های کوچک آن است. این کوه تقریباً بالاتر از ۷۵ درصد خاک افغانستان را پوشانیده است. مجموعاً کوه های هندوکش دارای درازای ۹۹۶ کیلومتر است. تا حدود ۶۰۰ کیلومتر را به نام هندوکش متباقی را به نام های دیگر می نامند شاخه های هندوکش عبارتند از کوه بابا با مسافت ۲۰۰ کیلومتر، سیاه کوه ۶۲۸ کیلومتر کوه پغمان، کوه سلیمان، سفید کوه، فیروز کوه ۳۵۲ کیلومتر تیر بند ترکستان، پاراپامیزاد و غیره است. پهنای هندوکش متفاوت اند؛ عموماً پهنای این کوه ۱۰۰ تا ۲۴۰ کیلومتر است. ارتفاع میانگین این رشته کوه ۴٬۵۰۰ متر از سطح دریا است. میانگین بارندگی درین مناطق از ۲۵۰ تا ۴۵۰ ملی متر در سال است. بارندگی در کوه های پامیر تا هزار میلی متر در سال می باشد. بیشتر قله های هندوکش شرقی دارای یخچال های دایمی می باش
ند. هندوکش مرکزی مانند سالنگ ها، یکاولنک، درهٔ صوف، بامیان، هزاره جات و چغچران مدت شش ماه پر از برف می باشند. در وادی ها، دامنه های کوه ها و تپه های اطراف هندوکش، کوه های پغمان و بابا سرخ پارسا، دره جات بهسود، سوخته وادی، میر سبز، ناهور، مالستان، دایه فولاد، ارزگان، غاب، دایکندی، ایماقستان و نواحی شرق و جنوب هندوکش مناطق استالف، گل دره، شکر دره، پغمان، جلگهٔ میدان، جلریز، بیک سمند، دایمرداد، خوات، تورمی، قیاق گل بوری، ترکان، ککرک، شاکی، زرسنگ، قره باغ، زرد آلو، تمکی، رسنه، سنگ ماشه، دی چوپان، خاک افغان، وادی ارغنداب و گیزاب منبع بزرگ چشمه ها است. ساحات کوه بابا مملو از تپه های خاکی است که این تپه ها در زمستان آب را ذخیره نموده در تابستان منبع چشمه ها است. تغییر ارتفاعات در ساختن بندهای برق، بندهای آبی زراعتی، حوض های آبی هموار در کنار دریا غرض پرورش ماهی و مرغابی و غیره ساختمان های زراعتی این کشور را کمک می کند. سطح ارتفاع شهر جلال آباد دارای ۴۵۰ متر است در حالیکه در بدخشان سطح ارتفاع بالاتر از ۲٬۸۰۰ متر به طور میانگین می رسد. زیاده ترین نقاط پرآب و شاداب را قسمت شمال شرقی افغانستان مانند کنر، نورستان دره های
پنجشیر بدخشان وتخار تشکیل می دهند. قسمت های مرکزی کوه های هندوکش و کوه بابا که ولایت های پروان، میدان وردک، بامیان، دایکندی، شهر چخچران، شهر پل خمری، ولسوالی چارکنت، شهر شولگره، سرپل را احتوا نموده است منبع بزرگ آبی کشور به حساب می آید. ۸۰ درصد منبع آبی کشور را کوه های هندوکش تشکیل می دهد؛ که ازین مناطق دریاها سر چشمه گرفته پس از عبور از چندین ولایات به کشورهای همسایه می ریزد. بدبختانه افغانستان بالاثر مصروف بودن جنگ های چندین دهه نتوانسته معضلات این آبریزی را روی اوراق بیاورد. کشورهای همجوار غرض استفاده این آب ها پروژه های بزرگ را اعمار نموده است. در آینده در صورت ادعا افغانستان احتمال بروز مشکلات زیادی را در برخواهد داشت؛ که یکی از عوامل ناامنی افغانستان درهمین راز نهفته است. گفته می شود که بزودی انرژی تیل حاک به پایان می انجامد و آب می ماند تمام انرژی برای کشورها، جنگ سوم بالای معضلهٔ تقسیم آب آغاز خواهد شد. فعلاً افغانستان پنج کشور را آب می دهد یعنی حدود ۵۰ میلیارد لیتر آب به ارزش ۵۰ میلیارد دالر رایگان به کشورهای همسایه داده می شود. درحالیکه پاکستان بندر کراچی را بالای بازرگانان و کالای صادراتی افغانستا
ن از مدت ۳۰ سال به این طرف مسدود نموده است که صد در صد خلاف موازین و مقررات بین المللی در مورد کشورهای محاط به خشکه است. افغانستان نظر به ظرفیت آبی خود و توپوگرافی ناهموار که دارد در آینده ها نخستین کشور تولید برق خواهد بود. در نواحی تنگی ابریشم و پلچرخی امکان ذخیره نمودن میلیون ها مترمکعب آب وجود دارد. با بند نمودن تنگی ابریشم چندین سد برقی می توان اعمار نمود؛ زیرا ارتفاع سروبی و کابل ۱٬۰۰۰ متر فرق دارد. افغانستان دارای چندین صد دریاچه و بیشتر از ۲۵ دریای بزرگ است مهم ترین دریاهای که از کنار دشت های پهن آور می گذرد عبارتند از رود آمو، رود هلمند، رود کابل، دریای اندراب یا قندوز، هریرودو رود مرغاب است. دریای آمو (آمودریا). این دریا از کوه های پامیر افغانستان و تاجیکستان شروع می گردد و از شمال شرق رو به جنوب غرب جریان پیدا می کند، در قسمت پنج سرعت این دریا خیلی تند و با شتاب می گردد. در قسمت شمال شرقی بدخشان دریای آمو یک چرخ مثلثی زده بازهم به مسیر خود ادامه می دهد و پس از طی مسافت ۲٬۴۰۰ کیلومتر به دریاچهٔ خوارزم می ریزد. کوه های پامیر دارای بارندگی ۱٬۰۰۰ میلی متر در یک سال بوده و به همین دلیل این دریای بزرگ را
به جریان انداخته است. این دریا در یک ثانیه ۲٬۰۰۰ متر مکعب و در یک سال ۲۲ میلیارد آب را انتقال می دهد. در کنار این دریا دشت های لامزروع و کم ارتفاع به اندازهٔ یک میلیون هکتار (۱۰ میلیون جریب) قرار دارد؛ که با مصرف کم می تواند زیادهٔ قسمت این دشت ها را سیراب نمود. عرض دریا در بسیاری از جاها بیشتر از یک کیلومتر است. قسمت کم عرض آن در نواحی حیرتان واقع شده است. از لحاظ قانونی افغانستان از اینکه منشأ این دریا است حق استفاده بیشتر را دارد. برخلاف این اصل ازبکستان ۶۰ درصد ازین آب استفاده می نماید و هم از طلا که این رود سالانه دارد. در صورت احداث پروژه ها در افغانستان با مشکلات و ممانعت های زیادی روبرو خواهد بود. این دریا در مرز دو کشور قرار دارد و به نام آب های بین المللی یاد می شود دارای قانون خاص است. جدول زیر مربوط به مقدار تولید و مصارف آب دریای آمو است: رودخانهٔ هلمند. دومین رودخانه پراهمیت رود هلمند است که از سنگلاخ یا ۸۰ کیلومتری غرب کابل سرچشمه گرفته و از شمال به جنوب غرب کوهستان ها هزاره جات را پشت سر گذاشته در گرشک داخل ریگستان ها دشت مارگو می شود. پسانتر به طرف سیستان جریان نموده. به تالاب بین المللی هام
ون در منطقهٔ سیستان ایران می ریزد. درازای این رودخانه ۸۳۵ کیلومتر است. در مسیر این رود سد کجکی با ظرفیت ۶۷۰ میلون متر مکعب اعمار گردیده است. در سال ۲۰۱۱ کار بند کمال خان نیز در مسیر این دریا آغاز گردیده است. این بند در زمان داود خان سروی و به ارزش ۳۳ میلیون دالر با حکومت چکسلواکی قرارداد گردیده بود که در این ۳۲ سال کار آن متوقف بود. رودخانهٔ هلمند در مجموع ۳۸۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع را می تواند آبریزی کند؛ و اگر از این آب درست استفاده شود می توان تمام زمین های اطراف این رودخانه را زیر کشت محصولات زراعی برد. فراه رود. یکی از رودخانه های سیراب و پراهمیت افغانستان فراه رود است. این رودخانه از بند باین و خاک یارک ولسوالی دولینه سرچشمه گرفته پس از گذشتن از ریگستان های فراه در تالاب هامون می ریزد. مناطق زیاد در غور، پرچمن و فراه به نام آن مسمی گردیده، ازین رودخانه در زمین های زراعتی استفاده به عمل می آید، اما در جوار این رودخانه زمین زراعتی کم است ولی با استفاده از فناوری و ذخیرهٔ آب ولایت فراه که کاملاً دشت است می توان آبیاری نمود. طول این رودخانه ۵۶۰ کیلومتر است. رودخانهٔ کابل. این دریا از محدودهٔ سنگلاخ سرچشمه گرفته د
ر درهٔ اونی کوه پغمان از رودخانهٔ هلمند جدا می شود سپس جلگهٔ میدان را آبیاری نموده، وارد شهر کابل می شود، سپس در جلگهٔ سروبی با رودخانهٔ پنجشیر ملحق شده به جلگهٔ جلال آباد می ریزد. این رودخانه دارای درازای ۷۰۰ کیلومتر بوده سرانجام به رود سند می ریزد که ۴۶۰ کیلومتر آن در درون خاک افغانستان جریان دارد. رود مرغاب. این رودخانه که معاون آن رودخانهٔ کاشان است از نقطهٔ اتصال سفیدکوه و تیربند ترکستان سرچشمه گرفته به طرف غرب در وادی وسیعی جریان دارد. در نزدیکی بالا مرغاب رود قیصار هم به آن افزون شده و پس از عبور از علاقهٔ پنج ده و آق تپه، رود کشک هم به ملحق می شود و سرانجام پس از طی مسافت ۹۶۰ کیلومتر در ریگستان قراقروم ترکمنستان می ریزد. این رودخانه از میان چندین کوه گذشته سپس به ارتفاعات هموار می ریزد با استفاده از فناوری معاصر امکانات زیاد در ذخیره استحصال برق و مزروعی ساختن اراضی زراعتی مورد استفاده قرار داد. هریرود. این رودخانه هم از دامنه های کوه بابا درمناطق مرکزی کشور سرچشمه می گیرد. هریرود فاصلهٔ طولانی را در داخل ولایت غور طی نموده و با عبور از شهر فیروزکوه مرکز آن ولایت وارد ولایت هرات می شود. سرانجام وارد ت
رکمنستان شده و در ریگزارهای قره قوم دفن می گردد. این رود ۱٬۱۲۴ کیلومتر درازا داشته و ۵۶۰ کیلومتر آن در داخل افغانستان جاری است. ۶۰ کیلومتر مرز مشترک میان دو کشور ایران و افغانستان را همین رودخانه تشکیل می دهد. سرسبزی ولایت هرات از آب هریرود است ولی با آن همه، استفاده چندانی از آب این رودخانه در داخل افغانستان صورت نگرفته و اضافه آب آن جذب ریگستان های کشورهای همسایه می گردید. درین اواخر دولت ایران و ترکمنستان ذخیره گاه بزرگی ازین آب غرض آبیاری جلوگیری از سیلاب مناطق دو کشور ساخته است. ذخایر آب و نقش آن در توسعه زراعت و صنعت در افغانستان. مهم ترین منبع آبی افغانستان یخچال های دایمی قلل های بلندکوه هندو کش و چشمه ها است. بالاتر از ۷۵ درصد خاک را کوها تشکیل داده است. تمامی رودخانه های افغانستان از این کوه ها منشأ می گیرد. از سرازیر شدن این آب ها نظر به موقعیت جغرافیای و سرعت آب می توان گاهی ذخیره فراوانی را ساخت. تکنولوژی امروز نظر به موقعیت جغرافیای دریا و آب انواع بندها را اختراع نموده است. کشیدن تونل های آب توسط ماشین های TBM، ساختن کاسه های بزرگ آبی توسط انفجارات اتمی، ساختن کانال ها توسط Vertical cannal dril
ling machin و تی بی ایم و غیره ماشین های مدرن که سرعت کارا خیلی سریع می سازد. از این رودها توسعه اراضی زراعتی را نمود و از انرژی پوتانشیل آن برق استحصال نمود. واضع است که همه ساله در افغانستان نفوس ازدیاد می یابد با ازدیاد نفوس برخلاف زمین های زراعتی تحت ساختمان قرار می گیرد و آبی که برای زراعت طبیعی به مصرف می رسید به سایر موارد به مصرف می رسد. این آب پس از استفاده مخلوط با روغنیات و مواد کیمیاوی گردیده واپس تبخیر نمی کنند رطوبت نسبی نیز پائین می آید. ملت افغان از قدیم الایام زراعت پیشه بودند آبی که توسط جوی ها داخل محلات مسکونی می گردید مطابق به نفوس و زمین مورد ضرورت کافی بود. در سه دهه جنگ مردم کشت و کار را رها کرده مهاجر گردیدند در زمان برگشت نفوس دوچند ازدیاد یافت. لازم بود تا مقدار منابع آب و زمین زراعتی ازدیاد میافت ولی چنین نشد. بنا بر چندین عوامل تعداد از زمین ها این کشور از کشت بازماند. در نتیجه کشور از حالت خود کفائی برآمده محتاج است تا یک تعداد از محصولات زراعتی و تولیدات محصولات زراعتی را از خارج وارد کند. پس از سال ۲۰۰۲ که تحولات در افغانستان رونما گردید دولت افغانستان الی سال ۲۰۰۹ روی عوامل نا
معلوم اهمیت زراعت را فراموش نموده بود. ضرورت بود الی خروج خارجی ها در اعمار بندها. ذخیره گاهی کانال ها و توسعه اراضی زراعتی می کوشید تا ملت ما کمافی سال های قبل از لحاظ خوراک متکی بخود می شد. در صورت بهبود زراعت صنعت این کشور رونق می گرفت. فعلاً صرف ۱۲ درصد زمین این کشور تحت کشت حدود ۴۶ درصد آن علفزار و۳درصد آن جنگل است. باالاثر همکاری دولت آلمان وضع زراعت آبیاری و آبرسانی در ولایت کندز بهتر گردیده است. زیاده زمین های کندز تحت کشت گندم قرار گرفته است. با فعال ساختن پروژه های آبی می توان صنعت را رشد داد. صنعت ضرورت به برق زراعت پیشرفته، راه پخته و سیستم آبرسانی مدرن دارد. تهیه آب غرض صنعت زراعت و منازل توسط ساختمان های زراعتی ذخیره گاه های آبی حوض های مصنوعی کشیدن تونل های آبی در اعماق زمین و کوه ها حفر هزاران چاهای عمیق آبی و غیره اکتفاپذیر خواهد بود. در سال ۲۰۱۱ دولت افغانستان به جهانیان اعلان نمود که افغانستان غرض تنظیم آب خویش مبلغ ۱۲ بیلون دالر ضرورت دارد. مقدار آب سرانه ۲۷۷۸ مترمکعب در یک سال است در حالی که ۱۴۲۰ متر مکعب آن در دسترس قرار دارد. حوضه رودخانه های افغانستان. طبق پیشنهاد وزارت انرژی و آب و سا
یر مراجع ذی ربط افغانستان به پنج حوضه دریای تبدیل گردید که عبارتند از حوضه آمو، حوضه شمال، حوضه مرغاب و هریرود، حوضه هلمند و حوزه رود کابل است. این پیشنهاد توسط رئیس جمهور افغانستان شش وزیر و رئیس اداره محیط زیست منظور گردید. یک تعداد از سازمان ها و بانک های که در حصه اعمار و احیا پنج حوزه همکاری نموده اند از قبیل بانک جهانی مبلغ ۷۵ میلون دالر در تمام ۵ حوزه. بانک آسیایی اداره(JFPR) مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض احیا و ترمیم دریای شمال. اداره (JFPR) جاپان مبلغ ۱۰ میلون دالر را غرض احیا دریای بلخ. اتحادیه اروپا مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض اعمار پروژه ها بالای دریای کندز. کشور کانادا و دوبی ADB مبلغ ۹۰ میلون دالر غرض احیا و اعمار در دریای مرغاب و هری رود. اداره EC در بخش دریای آمو کمک نموده اند که ملت افغان ازین ها تشکر می نماید. چالشها در روند سیاسی تنظیم آب در افغانستان. با رشد نفوس نا موزون مقدار آب های آلوده و چرب ازدیاد یافته ظرفیت های آب های شیرین پائین می آید. در دو طرف افغانستان دو کشور قرار دارد که رشد نفوس آن از ۲ درصد اضافه اند این حتماً بالای کشورهای همسایه تأثیر ناگوار دارد به خصوص بالای ظرفیت های آب. در منطقه
آسیای میانه افغانستان یگانه کشور است که ۷۵ میلیارد مکعب آب شیرین دارد صرف از ۲۰ میلون آن استفاده نموده متباقی به کشورهای همسایه می ریزد. درطی ۳۰ سال که افغانستان مصروف جنگ بود کشورهای همسایه از آب دریاهای افغانستان در کشورهای خود پروژه های را بنا نمودند که برای آن ها نیز حیاتی است. این پروژه ها طوری بنا شده است که اصلاً آبی برای افغانستان باقی نخواهد ماند. آب دریای کابل در حصه اتک به دریای سند ریخته سر زمین های ملتان، علی پور و حیدر آباد را سیر آب و سرسبز می سازد. پاکستان کشوری است که نان گندم در آن جا خیلی اساس است و پاکستان پروژه های کشت گندم خود را از همین آب تأمین می کند. در حالی که از مدت ۳۰ سال است که پا کستان بندر تجارتی آبی خود را بالای افغانستان به منظورهای خیلی ناروا مسدود نموده است که خلاف موازین کشورهای محاط به خشکه است. کشورهای تاجکستان و قرغیزستان که مانند افغانستان دارای منابع غنی آب اند نیز معضلات آب با سایر کشورهای آنطرف آمو دارند؛ ولی آن ها آب و برق ۲۴ ساعته طور نارمل دارند. آن عده کشورهای آسیای میانه که در حوزه جهیل اورال قرار دارند مهم ترین تأمین کننده آب شیرین برای این کشورها همین جهیل ب
ه شمار می رود ۹۰ درصد آب جهیل اورال از ریختن آب های رود آمو است. کانال معروف قرا قوم شریان حیاتی آب ترکمنستان است رودخانه آمو به عنوان بزرگ ترین تأمین کننده آب برای این کانال به شمار می رود. ترکمنستان جز آب این کانال دیگر منبع آبی ندارد که تمام ترکمنستان را آبیاری نماید. کانال قراقروم برای حل مشکلات خشک سالی و کم آبی ترکمنستان احداث شده و از جمله بزرگ ترین پروژه های عمرانی داخلی شوروی سابق به شمار می رفت. این کانال حجم بسیار زیاد آب رودخانه آمو را در شرق ترکمنستان گرفته و به داخل خاک این کشور جاری می سازد. این کانا ل حدود یک میلیون هکتار زمین کشاورزی را که شامل کشت زارهای پنبه است، آبیاری می کند. ترکمنستان خشکترین منطقه آسیای میانه است. کشور تاجیکستان علاوه بر استفاده وسیع در بخش کشاورزی از آب آمو، در نظر دارد که به تعداد ۱۴ نیروگاه برقی را با توان مجموعی چهارهزار میگاوات، بالای رودخانه آمو اعمار کند که بزرگ ترین آن ها نیروگاه دشت جم با ظرفیت تولیدی ۱۵٫۶ میلیارد کیلوات ساعت برق در سال خواهد بود. هزینه این پروژه تقریباً چهار هزار میلیون دلار آمریکایی تخمین شده است. زیاده ترین آب دریای آمو را جمهوری ازبکستان در
کشت نباتات به مصرف می رساند. دریای آمو دو بار داخل ازبکستان شده در اخیر به جهیل آرال می ریزد که کشور قزاقستان از آن نیز استفاده می نماید. مزارع شش ولایت ازبکستان از آّب دریای آمو سر سبز است. هکذا ازبکستان سد بزرگ (تورپالانگ) در جنوب ولایت سرخان دریا اعمار نموده است. کانال بزرگ بخارا به منظور آبیاری و استحصال آب استیشن برق نوایی نیز بالای آب این دریا است. وهم ازبکستان چندین بند و کانال ازین دریا ساخته است. وهم درین اواخر ترکمنستان وایران سد دیگری را در مسیر دریای مرغاب اعمار نموده اند که هر دو کشور از آن استفاده می نمایند. ایران کشور همسایه غربی افغانستان که از دریای هیرمند و هریرود استفاده می نماید. دولت ایران طی خشکسالی های اخیر بااستفاده از مشورت های تخصصی جاپانی ها، آب رودخانه هیرمند، را در گودال های که در کنار مرز با افغانستان اعمار گردیده هدایت نموده و ذخیره می نماید. این ذخیره گاه های (مصنوعی) درایران به نام چاه های نیمه زابل یاد می شود که قبلاً تعداد آن ها به سه حلقه می رسید و این چاه نیمه ها به ظرفیت ۰٫۷ میلیارد متر مکعب برای مصرف آشامیدنی و حقابه زیست محیطی تالاب بین المللی هامون احداث گردیده بودند
اما دولت ایران با احداث چاه نیمه چهارمی ظرفیت آن ها را به ۱ میلیارد متر مکعب رسانید. برای احداث چاه نیمه چهارم در مجاورت چاه نیمه های قبلی که با میلیون ها دلار احداث شده اند مبلغ هشتاد میلیون دلار پول به مصرف رسیده و کار احداث آن در اوایل سال ۱۳۸۳ شمسی به پایان رسید. طرح احداث خط لوله ۱۹۲ کیلومتری (آب برای شهر یک میلیون جمعیتی زاهدان) از پروژه های مهم دیگری است که جهت انتقال آب ذخیره شده از رود هیرمند، در چاه نیمه ها به شهر زاهدان در سال ۱۳۸۳ به بهره برداری سپرده شد. قراراست که آب انتقال شده توسط این خط لوله که مقدار آن به ۳۷ میلیون مترمکعب برسد، نیازهای آبی (هشتصد هزار نفر) از ساکنان شهر زاهدان مرکز استان سیستان وبلوچستان را در سال تأمین کند. برای اجرای این پروژه هم مبلغی در حدود ۷۵ میلیون دالر به مصرف رسیده است. این در حالی است که به اساس معاهده سال ۱۳۵۱ در مورد تقسیم آب رودخانه هیرمند، جانب ایران حق استفاده از آب هیرمند را به طوری که در حال حاضر جریان دارد، دارا ناست؛ زیرا مطابق به مفاد قرارداد تقسیم آب هیرمند بین دو کشور از مجموع ۱۷۶ متر مکعب فی ثانیه آب هیرمند، حقابه ایران صرف ۲۶ مترمکعب فی ثانیه که معاد
ل ۸۲۰ میلیون مترمکعب در سال می شود، تعیین گردیده است. تأمین آب موردنیاز شهر زاهدان با جمعیت تخمیناً یک میلیونی آن از ذخیره های آب هیرمند، برخلاف مواد موافقت نامه تقسیم آب هیرمند میان ایران و افغانستان است، زیرا درهیچ ماده یا مواد آن افغانستان تعهدی به ایران نسپرده تا آب موردنیاز مرکز استان سیستان و بلوچستان و به خصوص شهر زاهدان را از رودخانه هیرمند تهیه کند. علل خشکسالی. خشکسالی کشاورزی (Agricultural drought): جنبه های مختلف خشکسالی اقلیمی یا خشکسالی هیدرولوژیکی را به تأثیرات کشاورزی پیوند می دهد. مفهوم این خشک سالی کمبود بارندگی، تفاوت تبخیر و تعرق واقعی با تبخیر و تعرق پتانسیل، کمبود رطوبت خاک، میزان محیط سبز، غلظت گازات درجه حرارت، سطح آب های زیر زمینی یا مخازن است. آب مورد نیاز گیاهان بستگی تام به شرایط غالب اقلیمی منطقه، خصوصیات بیولوژیکی گیاه مورد نظر، مرحله رشد و خصوصیات فیزیکی و بیولوژیکی خاک دارد. گفته می توانیم خشکسالی کشاورزی عبارتند از کمبود میزان آب مورد نیاز گیاهان مختلف در دوره های مختلف رشد از حالت بذر تا بلوغ است. کمبود رطوبت خاک سطحی در هنگام جوانه زنی مرحله تولید گل و تکمیل نمودن ضروریات دا
خل تخم خیلی ها پراهمیت است؛ زیرا اگر در مرحله جوانی زدن آب نباشد نبات نمی روید در مرحله گل اگر آب نرسد تخم پوچ و میان تهی می آید در مرحله ساقه زنی اگر آّب نرسد ساقه ضعیف یا چپه می شود یا مورد حمله آفات قرار می گیرد. یکی از بزرگ ترین علت خشکسالی اب و هوای گرم است. در هر نقطه دنیا که گرمی است بارندگی کم است هرقدر هوا سرد شود مقدار بارندگی ازدیاد میابد. در آن محلات که درجه حرارت کم و زیاد می شود بارندگی متعلق به این حرارت دارد. منبع و منشأ که از ان بخارات آب برمی خیزد خیلی ها مهم تر ازهمه است که با چه غلظت و فشار بخارات می آید با تغیرات فشار دریک محیط باد پیدا می شود و باد خود منبع سردکننده هوا است. با سرد شدن هوا باران می ریزد. در افغانستان جبهه بخارات گرم از بحر هند و جبهه بخارات سرد از سایبریا باعث بارش ها می گردد. بارش ها دونوع اند قاره ئی و منطقه ئی. بارش های بین القاره زیاده در چهار فصل ارتباط دارد ولی منطقه ای مربوط به بخارات آب و سردی منطقه است؛ مثلاً جنگلات غلو باعث ریزش باران می شود. نرسیدن جبهات دریک منطقه باعث نباریدن بارش نیز می گردد. خشک سالی می تواند یکساله ویا چندین ساله باشد؛ ولی دایمی نیست. راه
بیرون رفت از خشکسالی. خشک سالی یک عمل طبعی است کسی نمی تواند جلو این پدیده را گیرد. فقد یک وسیله خیلی ها کمک می کند آن هم غرس درختان درمنطقه است. از اینکه یکی از خصوصیات انسان ها مبارزه با طبعیت نیز است لازم است از طریق دیگر مبارزه با خشک سالی صورت گیرد. هدف این مبارزه چگونه به مناطق که خشک سالی رخ دهد از طریق دیگر آب رساند تا کشت صورت گیرد و حاصل دهد. اعمار سد آبی. سد عبارت ار مانع جریان آب است که در نتیجه ارتفاع آبرا بلند برده و در آن مقدار آب را ذخیره نماید از سد می توان برق استحصال نمود از آب آن در اراضی زراعتی استفاده نمود. تربیه ماهی و طیور نمود. علاوه بر این سد آبی می تواند تفرجگاه باشد. تغیرات در محیط آب و هوا می آورد. مقوی اقتصاد است. بهترین سد آنست که بتواند آب زیادی را ذخیره کنداگر درمیان کوه یک کاسه بزرگ هموار خاکی باشد و سپس باز کوه دوم شروع شود می توان بند ساخت یعنی برای هر توپوگرافی نوع مخصوص سد ساخته می شود؛ ولی باید یادآوری نمایم تکنالوژی امروز به سطح رسیده است از آب های جریان دار استحصال برق را می نمایند. ساختن سد در آب های جریان دار [درنشیب بین دوکوه]نوع مخصوص ساختمان را در خود دارد که اب