Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
فراتر از فرات ندانسته از این رو در ذکر حدود سرزمین های ایران عبارت «از جیحون تا فرات» را به کار می بردند. سلاطین مملوک نیز با اذعان به این نکته، تا سرچشمه های فرات، یعنی روم و آسیای صغیر را جزو قلمروی کشور ایران می شناختند. کوتاه اینکه در دوران ایلخانان، برای اولین بار پس از ساسانیان، با کاهشِ سنی گراییِ غزنوی و سلجوقی، مفهوم ایران به جلوهٔ پررنگ ترِ ساسانی و باستانیِ خود بازگشت. ملوک الطوایفی پساایلخانی. حمدالله مستوفی، نویسندهٔ قرن هشتم قمری در کتاب نزهه القلوب هدف خود از نگارش کتاب را «شرح احوال ایران» می گوید. همچنین دیاربکر، گرجستان، کردستان، آذربایجان، عراق عجم، عراق عرب، فارس، خوزستان، کرمان و مکران و سیستان، مازندران، گیلان و طبرستان را از ولایات ایران دانسته است. تیموریان. تیمور لنگ، در نامه خود به امرای مظفری، خودش را «افتخار تمام ممالک ایران» خوانده است."" یکی از مهم ترین آثار جغرافیایی و تاریخی مربوط به تیموریان مسالک الابصار فی ممالک الامصار از ابن فضل الله عمری است. او بارها از واژه ایران استفاده کرده است و دربارهٔ آن سخن گفته است. او در سِفْرِ سومِ کتاب، یک باب با نام «فی ممالک بیت جَنکِزخان» (
اندر ممالکِ چنگیزخان) نوشته است که فصلِ چهارمش به نامِ «فی مملکه الایرانییین» (اندر مملکت ایرانیان) است و در آن پیرامون حدود ایران گفته است: «و آن شامل عراق عجم و خراسان است؛ این مملکت درازایش از رود جیحون -که انتهای مرز خراسان است- تا رود فرات را -که جداکنندهٔ ایران از شام است- در بر می گیرد. و عرض آن از کرمانِ متصل به دریای فارس است که از دریای هند جدا شده، تا انتهای سرزمینی در روم که در دست بازماندگان پادشاهان سلجوقی بود، یعنی تا انتهای مرزهای علایا و انطاکیه کنار دریای روم. در مرزهای شمالی، رودی در کنار باب الحدید که به ترکی دمرقاپو گویند و دریای طبرستان که دریای خزر و قلزوم نامیده می شود، کشور ایران را از کشور قبچاق جدا می کنند.» اهمیت این اثر از آنجاست که رویکرد نویسندگان عرب به ایران را به عنوان یک واحد مستقل سیاسی با مرزهای مشخص جغرافیایی بر اساس میراث کهن تاریخی آن نشان می دهد. این اثر و آثاری دیگر، پس از سقوط دستگاه خلافت و دهه ها نبردهای ایلخانان با ممالیک، تغییر نگرشِ جهانِ اسلامی-عربی نسبت به ایران از ایالتی تحت سیطره خلافت به کشوری مستقل بر اساس هویت باستانی را به خوبی آشکار می سازند. کمال الدین
عبدالرزاق سمرقندی نیز در کتابِ مطلع سعدین و مجمع البحرین، سلطان ابوسعید را سلطان ایران می خواند و در شرحِ نبردِ ابوسعید با امیر ایرنجین می نویسد: «و نزدیک بود که لشکر سلطان شکسته شود و اگر لطف حق تعالی یاری ننمودی و آنچه مخالفان را در خاطر بودی با ظهور آمدی، از ملک ایران نامی بیش نماندی.» او دربارهٔ حدود ایران نیز می نویسد: «و ممالک ابوسعیدی میان آب آمویه و آب فرات بود که ایران شهر عبارت از این بلاد است.» آق قویونلو و قراقویونلو. شاهان این دو سلسله نیز بارها در نامه هایی که با عثمانیان و ترکمانان و… داشته اند، شاه ایران خوانده شده اند. عباراتی مانند ملک الملوک الایرانیه، سلطان سلاطین ایران و حاکم ذوالاقتدار ایران، عباراتی هستند که با آنان معرفی شده اند. صفویان. دو سده پس از ملوک الطوایفی ناشی از فروپاشی ایلخانان دوباره در دوران صفوی، بیشتر سرزمین های شاهنشاهی ساسانی سابق مجدداً یکپارچگی سیاسی خود را بازیافتند و خود را «شاهنشاه ایران» خواندند. از این عنوان توسط عثمانیان و گورکانیان نیز برای اشاره به فرمانروایان ایرانی استفاده می شد. دو عاملِ وطن گریزی در زمان شاه تهماسپِ صفوی و جذبه و رفاهِ مادی در هندوستان،
سببِ مهاجرت ۷۵۰ شاعرِ ایرانی به هندوستان شد. اشعاری که این شاعران در بابِ دوری از وطن و ایران نوشته اند، دیدِ خوبی از مفهوم و تداومِ ایران در عصر صفوی ارائه می کنند. میرسنجر کاشانی می سُراید: اشرف خراسانی می سراید: صلایی اسفراینی می سراید: و اشعار فراوانِ دیگر… در مدیحه های درباری، شاه عباس با عباراتِ «اعلی فرمان روای ایران و شاهنشاه زمان، ظل الله الملک المستعان، غلام با اخلاص حضرت شاه مردان سلام الله علیه، ابوالمظفر شاه عباس بهادرخان» خطاب شده است. سه عبارت نخست، به ترتیب، بیانگرِ آگاهی تاریخی-جغرافیایی از ایران زمین، صوفیانِگی و شیعه گری هستند. عبارت پایانی، عنوانی مغولی و میراث ایلخانان و تیموریان است. افشاریه. با آغاز پادشاهی نادرشاه افشار، وی بنابر رسوم رایج برتخت نشینی، اقدام به ضرب سکه های «جلوس شاهی» خودش کرد. سکه هایی که به این منظور شدند، عبارت «سکه بر زر کرد نام سلطنت را در جهان نادر ایران زمین و خسرو گیتی ستان» را بر خود داشتند. این سکه ها اگرچه به مناسبت آغاز پادشاهی نادر ضرب شدند، ولی ضرب آن ها تا دومین سال حکومت وی نیز ادامه یافت. براساسِ مکاتبات نادرشاه و شاهان عثمانی در نامهٔ همایون دفتری (نا
م مجموعه نامه های شاهانه در زمان عثمانیان)، نادرشاه و سرزمین او همواره از جانب خودش و از جانب شاهان عثمانی، به ترتیب، «شاه ایران» و «ایران» نامیده شده اند. زندیه. کتاب گلشن مراد، سلطنت شاهرخ زند را از آن ایران می داند عنوان یکی از بخش های کتابش اینگونه است: "ذکر جلوس شاهرخ میرزا بر سریر سلطنت ایران و به قتل رسیدن علیشاه و ابراهیم شاه به قصاص خون شاهزادگان. در نامهٔ کریم خان زند از عبارت ممالک محروسه ایران استفاده شده است. معاصر (قاجار، پهلوی، جمهوری اسلامی). در دوران قاجار اصطلاحاتی مانند «"ممالک محروسه ایران"»، نیز وجود داشتند. هشت نامهٔ دست اول از عباس میرزا و وزیر او پیرامون جنگ های ایران و روسیه وجود دارد که در آن ها، از عبارت ایران و مملکت ایران برای نامیدن کشور بهره رفته است. واژهٔ ایران در عهدنامه گلستان هم برای نامیدنِ کشور به کار رفته است. در نامه های به جا مانده از ستارخان نیز واژهٔ ایران برای نامیدن کشور به کار رفته است. مظفرالدین شاه در صدای ضبط شده اش، خطاب به اتابک اعظم می گوید: «این خدماتی که به من می کنید و به مملکت ایران می کنید، البته خداوند او را بی عوض نخواهد گذاشت.» نام رسمی ایران، امروزه
«جمهوری اسلامی ایران» است. پیش از انقلاب و در زمان دودمان پهلوی، نام رسمی ایران، «کشور شاهنشاهی ایران» بود. در میان ادیبان. نام ایران و نام هایی که به صورت تاریخی با این نام ارتباط دارند در اشعار تعدادی از شاعران سرشناس که فارسی شعر می سروده اند، آمده است: بیرون از کشور. در جهان غرب. نامِ Persia/پرشیا، نام رسمی ایران در جهان غرب بود؛ تا پیش از مارس ۱۹۳۵. اما همانگونه که پیشتر در این مقاله شرح داده شده، این کشور برای شهروندانِ خود و حتی دیگر شهروندان خاورمیانه، در طول تاریخ، به نام ایران شناخته شده بود. نوشته های موجود نشان می دهد که اروپاییان با هر دو نام ایران و پارس آشنا بوده اند. در سال ۱۹۳۵ میلادی، دولت ایران از کشورهای خارجی درخواست کرد که تنها از نام «ایران» برای اشاره به این کشور استفاده کنند. ژان شاردن، جهانگرد فرانسوی عصر صفوی، در خاطرات خود از سفر به ایران می نویسد: «پارسیان از یک نام دیگر برای اشاره به کشور خودشان استفاده می کنند که آن نام را به دو شکل متفاوت "Iroun" و "Iran" تلفظ می کنند… این واژه، و یک واژه دیگر یعنی توران، با تاریخ باستانی این کشور پیوند دارند… حتی امروزه، فرمانروای پارس را "Pa
dsha Iran" خطاب می کنند.»" واژه ایران در مقالات دانشنامه بریتانیکا که تا پیش از سال ۱۹۳۵ میلادی نگارش شده اند نیز دیده می شود. در ویرایش مربوط به سال ۱۷۶۵ میلادی آنسیکلوپدی تحت نظر دیدرو و دالامبر، مدخلی به نام ایران وجود دارد که دربارهٔ آن اینگونه نوشته اند: در دهه ۱۹۳۰، رضاشاه برای رسمی شدن نام ایران به جای پرشیا پیش رو شد. در مجلس عوام بریتانیا این حرکت توسط وزیر خارجه بریتانیا در امور خارجی به شرح زیر گزارش شد: فرمان رضاشاه پهلوی در مورد نامگذاری به طور مناسب در ۲۱ مارس ۱۹۳۵ اجرا شد. وینستون چرچیل برای جلوگیری از سردرگمی بین نام دو کشور همسایهٔ ایران/Iran و عراق/Iraq، که هر دو در جنگ جهانی دوم مشارکت داشتند و توسط متفقین اشغال شده بودند، در جریان کنفرانس تهران از دولت ایران درخواست کرد تا نام باستانی و متمایز پرشیا توسط سازمان ملل و دیگر ملت ها مورد استفاده قرار گیرد. درخواست وی بلافاصله توسط وزارت خارجه ایران تأیید شد. اما آمریکایی ها همچنان از ایران استفاده می کردند زیرا در آن زمان دخالت کمی در عراق برای ایجاد چنین سردرگمی داشتند. در تابستان سال ۱۹۵۹، به دنبال نگرانی هایی که واژه ایران، به گفته یکی از س
یاستمداران، «یک فرد سرشناس را به ناشناخته تبدیل کرد» (یعنی فرهنگ و تاریخِ شناخته شده یِ پرشیا را برای غربی ها گم نام کرد)، کمیته ای به سرپرستی احسان یارشاطر، تشکیل شد تا دوباره این موضوع را بررسی کند. آنها لغو تصمیم ۱۹۳۵ را پیشنهاد دادند و مورد تأیید محمدرضا پهلوی قرار گرفت. با این حال، اجرای پیشنهاد ضعیف بود و به سادگی اجازه داد که پرشیا و ایران به جای یکدیگر استفاده شوند. امروزه هر دو اصطلاح رایج هستند. پرشیا بیشتر در زمینه های تاریخی و فرهنگی، و ایران بیشتر در زمینه های سیاسی مورد استفاده و کاربرد است. در سالهای اخیر اکثر نمایشگاه های تاریخی، فرهنگی و هنر پارسی در جهان از نام مستعار پرشیا استفاده کرده اند. در سال ۲۰۰۶، بزرگ ترین مجموعه نقشه های تاریخی ایران باعنوان نقشه های تاریخی پرشیا در هلند منتشر شد. در دهه ۱۹۸۰، احسان یارشاطر (ویراستار "دانشنامه ایرانیکا") شروع به انتشار مقالاتی در این مورد (به دو زبان انگلیسی و فارسی) در فصلنامه رهورد، ماهنامه پارس، مجله مطالعات ایران و… کرد. پس از وی، چند تن از پژوهشگران و محققان ایرانی مانند کاظم ابهری و جلال متینی این موضوع را دنبال کرد. از آن زمان، مجلات و وب سای
ت های ایرانی مقالاتی را از افراد گوناگون که به استفاده از واژگان پیشین پرشیا و پرشیَن در انگلیسی موافق یا مخالف هستند، منتشر کرده اند. بسیاری از ایرانیان در غرب هستند که پرشیا و پرشین را به عنوان بُرون نامِ کشور و ملیت، ترجیح می دهند. به گفته هومن مجد، محبوبیت اصطلاح پرشیا در میان ایرانیان از این واقعیت ناشی می شود که پرشیا بیانگر گذشته ای باشکوه است که دوست دارند با آن شناخته شوند، در حالی که "ایران" از انقلاب ۱۳۵۷ به بعد، هیچ چیزی، مگر بنیادگرایی اسلامی به دنیا نمی گوید." در دولت عثمانیان. بوزاوغلو عثمان شاکرِ افندی، سیاست مداری بود که از طرف هیئت محمود ثانی وارد ایرانِ دوران فتحعلی شاه قاجار شد. عنوان گزارش او از ایران «سفرنامهٔ مصور ایران» است و در نقشه ای که از تهران کشیده نیز، از نام «ایران» برای کشور بهره برده است. در ترکیه/عثمانیِ پیشاپهلوی، ایران با واژه های «بلاد عجم» و «عجمستان» نیز شناخته می شده است: در جمهوری آذربایجان. محمدامین رسول زاده، نخستین رئیس جمهور جمهوری آذربایجان در سرتاسر کتابش (با نام جمهوری آذربایجان) از واژهٔ ایران برای معرفی کشور استفاده کرده و عباراتی مانند ایرانی و فرهنگ ایرانی
نیز در کتابش دیده می شوند. در چین. منابع چینی، ساسانیان را با نام بُسی شناخته اند که ریشه اش واژهٔ پارسی است. همچنین ژانگ چیان، مورخ سلسله هان، اشکانیان را با عنوان آن هسی یاد می کند و حدودش را از میان رودان تا گرگان می داند. پس از حملهٔ اعراب و پس از آن، عرب ها و مسلمانان و مردم فلات ایران، تاشی خوانده شده اند که ریشه در واژهٔ تازی دارد.
روابط ایران و مکزیک از سال ۱۲۷۸ خورشیدی (۱۸۹۹ میلادی) آغاز شد و نخستین سفر نماینده دولت ایران، اسحاق خان مفخم الدوله بوده که از سال ۱۲۷۸ تا ۱۲۸۲ شمسی در واشینگتن، سفیر بوده است. او با عنوان وزیر مختار و ایلچی مخصوص مقیم کشورهای متحده آمریکای شمالی، سفرهای زیادی به کشورهای آمریکای مرکزی و جنوبی از جمله مکزیک نمود. در تاریخ ۲۰ اوت ۱۹۰۳، دن سباستیان دمیر به عنوان سفیر ویژه از طرف رئیس جمهور مکزیک، به دولت ایران معرفی شد. نخستین سفارت مکزیک در تهران در سال ۱۹۴۶ بنیان گذاری شد و تا سال ۱۹۷۹ به کار خود ادامه داد تا اینکه در پی رخداد انقلاب اسلامی ایران و اشغال سفارت آمریکا در ایران، مکزیک اقدام به تعطیلی سفارتخانه خود در تهران نمود ولی ایران رابطه خود با مکزیک را در مقام کاردار حفظ کرد. تا اینکه در ژوئن سال ۱۹۹۰ مکزیک سفیر دیگری در ایران منصوب کرد. سفارت مکزیک بار دیگر سفارتش را در تهران در سال ۱۹۹۲ بازگشایی کرد و شروع همکاری خوب چند ساله ای بین دو کشور بود. با روی کارآمدن دولت نهم جمهوری اسلامی ایران و جلب توجه سیاستمداران آن به کشورهای ضد امپریالیست آمریکای لاتین، مکزیک از اولویت کاری وزارت امور خارجه ایران خارج
شد. به عبارت بهتر از آنجا که مکزیک به عنوان یک کشور راست گرا روابط بدی با کشورهای چپ گرایی همچون ونزوئلا دارد، پس ایران نمی توانست هم زمان به دو کشور نزدیک شود و در این میان با تصمیم دولت به تحکیم روابط با ونزوئلا و دیگر کشورهای دارای دیدگاه سیاسی مشابه، روابط با مکزیک به مرور رو به سردی نهاد. آغاز روابط. برقراری روابط سیاسی بین ایران و مکزیک در سال ۱۲۷۸ خورشیدی (۱۸۹۹ میلادی) آغاز شد و نخستین سفر نماینده دولت ایران، اسحاق خان مفخم الدوله بوده که از سال ۱۲۷۸ تا ۱۲۸۲ شمسی در واشینگتن، سفیر بوده است. نامبرده با عنوان وزیر مختار و ایلچی ویژه مقیم کشورهای متحده آمریکای شمالی، سفرهای زیادی به کشورهای مرکزی و جنوبی آمریکا از جمله مکزیک نمود. معرفی سفیرها. در تاریخ ۲۰ اوت ۱۹۰۳، دن سباستیان دمیر به عنوان سفیر ویژه از طرف رئیس جمهور مکزیک، به دولت ایران معرفی شد. روز ۱۲ مه ۱۹۰۳ (۲۲ اردیبهشت ۱۲۸۱ خورشیدی) اسحاق مفخم الدوله به نمایندگی از طرف مظفرالدین شاه با امانوئل آز پیروز سفیر ویژه مکزیک در آمریکا، عهدنامه دوستی و بازرگانی بین دو کشور را به امضا رساند. این پیمان نامه شامل بر یک مقدمه، هشت فصل و یک نتیجه بود. فصل سوم
راجع به آزادی بازرگانی و مسافرت، فصل چهارم راجع به حقوق گمرکی، فصل پنجم مربوط به حکم در صورت بروز اختلاف بین دو کشور بود. پس از لغو کاپیتولاسیون. با لغو کاپیتولاسیون در ایران و اعلام رسمی به کلیه نمایندگی های خارجی در تهران پیمان نامه های دوستی و بازرگانی ایران و مکزیک روز دهم مه ۱۹۲۸ باطل گردید. ۱۰ سال بعد از لغو کاپیتولاسیون. حدود ۱۰ سال بعد، بنا به تمایل رهبران دو کشور مبنی بر حفظ مناسبات موجود، پیمان نامه های دوستی جدیدی بین دو کشور منعقد و اسناد آن توسط سفرای دو کشور در بوئنوس آیرس به امضا رسید. به منظور کارگشایی در امر رفت و آمدهای وابستگان دو کشور، به ویژه بازرگانان، طبق توافقی که بین مقامات مربوط به عمل آمد، سفارتخانه های دو کشور از تاریخ ۱۵ تیر ۱۳۵۱ بدون اجازه از مراکز خود، اقدام به صدور روادید ۳۰ روزه نمودند. سفر محمدرضا شاه به مکزیک. در راستای روند گسترش روابط و مناسبات دوسویه، محمدرضا شاه در راس گروهی بنا به دعوت لوئیس اچوریا رئیس جمهور مکزیک از تاریخ ۱۹ لغایت ۲۴ اردیبهشت ۱۳۵۴ از مکزیک دیدار رسمی به عمل آورد. این نخستین سفر شاه ایران به مکزیک به شمار می رفت، اگر چه تا آن زمان هیچ یک از رؤسای جمهور
مکزیک نیز از ایران دیدار ننموده بودند. تعطیلی سفارتخانه. در سال های نخستین انقلاب ۱۳۵۷ ایران با بحرانی شدن روابط ایران و ایالات متحده آمریکا تعدادی از کشورهای اروپایی و آمریکای لاتین مثل شیلی و مکزیک به پیروی از تعطیلی سفارت آمریکا در تهران، سفارتخانه های خود را در تهران تعطیل کردند و تعدادی دیگر از سفارتخانه های آمریکای لاتین به حالت غیر فعال به کار خود ادامه دادند. همچنین در این دوره، مفاهمه سیاسی و دیالوگ ما بین طرفین از بین رفت و فضایی از بی اعتمادی رشد کرد. حجم روابط دو کشور. محمدحسن قدیری ابیانه سفیر ایران در مکزیک در سال ۱۳۸۶ خورشیدی اعلام کرد: حجم روابط دو کشور ایران و مکزیک را محدود و بالغ بر ۳۰ میلیون دلار بیان کرد و گفت: بیش از ۲۲ میلیون دلار واردات و بیش از هفت میلیون دلار صادرات داریم که نسبت به وضعیت اقتصادی دو کشور بسیار ناچیز محسوب می شود. مراسم روز اقتصاد مکزیک در اتاق ایران. در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ در مراسم روز اقتصاد مکزیک که در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد، سرعت بخشیدن به روند صدور روادید، آسان بودن شرایط سرمایه گذاری، دستمزدهای پایین، کم بودن بروکراسی اداری و نیز دسترسی مکزیک به بازار بزر
گ آمریکا و عضویت در سازمان های جهانی از جمله مزیت های ویژه مکزیک عنوان شد که می تواند سرمایه گذاران و بازرگانان ایرانی را علاقه مند به تجارت با مکزیک کند. کارلوس تیرادوساوالا سفیر مکزیک در ایران هم برگزاری این نشست را موجب هموار کردن راه تجارت فعالان خصوصی دوکشور دانست و گفت:
بوستان تندرستی در مساحتی بالغ بر ۱۴ هکتار یکی از بزرگترین پارکهای شهرستان کرج است. فاز اول پارک تندرستی که بزرگترین پارک تفریحی شهرستان کرج است. به مساحت ۷هکتاردر مورخ ۸۸/۱۰/۲۹ درمحل این پارک افتتاح گردیداست. درضمن این پارک تا ۲۰ هکتار گسترش خواهد یافت. در فاز دوم این پارک شهربازی پیشرفته و نیز دریاچه کوچکی در وسط پارک است. زمین های ورزشی شامل. پیست اسکیت ۱۷۰۰ متر مربع. زمین فوتبال ۶۵۶ متر مربع. زمین بسکتبال و والیبال ۴۴۸ متر مربع. رختکن وسرویس بهداشتی ۸۰ متر مربع. پارکینگ به مساحت ۴۵۰۰ متر مربع. ساختمان کتابخانه ۱۱۰ متر مربع در دست احداث ۵۰ درصد. ساختمان مدیریت ۱۵۰متر مربع دردو طبقه در دست احداث ۵۰ درصد. ساختمان سرویس بهداشتی ۱۱۰متر مربع دردو طبقه در دست احداث ۵۰ درصد. ساختمان نماز خانه ۱۰۰ متر مربع دردو طبقه در دست احداث ۵۰ درصد.
دانشکده معماری دانشگاه تهران یکی از ۴ دانشکده پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران است. تاریخچه. معماری مدرن در ایران، توسط باستان شناسان فرانسوی و دانش آموختگان معماری مدرسه عالی ملی هنرهای زیبای فرانسه بنیانگذاری گردید. در ساختار قبلی رشته معماری به صورت کارشناسی ارشد پیوسته اجرا می گردید و هدف آموزش تربیت کارشناسانی خبره با کارآیی های عمومی حرفه ای بود. تقویت تخیل، تجسم فضایی و مهارت های بیانی و تقویت قدرت خلاقیت و اعتماد به نفس محورهای اصلی آموزش نوین معماری را تشکیل می دهند. دانشکده معماری پردیس هنرهای زیبا با بیش از ۷۰ سال سابقه آموزشی اولین دانشکده معماری در ایران است و در حال حاضر دارای بزرگترین کادر هیئت علمی در پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران را دارا می باشد. ساختار. سازمان اداری دانشکده معماری به شرح زیر است. رشته ها و مقاطع. تا سال ۱۳۷۷ پذیرش دانشجو به صورت کارشناسی ارشد پیوسته بود. از سال ۱۳۷۸ و در قالب برنامه متمرکز کشوری، دوره کارشناسی ارشد پیوسته به دوره کارشناسی تغییر پیدا کرد. برنامه دوره دکتری معماری در ایران نیز برای اولین بار در سال ۱۳۶۹ توسط دانشکده معماری تهیه و به تصویب شورای عالی برنامه
ریزی وزارت علوم رسید. از سال ۱۳۷۱ نیز پذیرش اولین دوره دکتری آغاز گردید. باتوجه به نیازهای جامعه به تخصص های روز، دانشگاه معماری از سال ۱۳۷۹ اقدام به تأسیس رشته های تخصصی معماری در مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته نمود. گرایش هایی که هم اکنون در دوره ارشد در این دانشکده وجود دارند به این شرح هستند: - معماری _معماری بیرونی - معماری منظر - انرژی - مدیریت پروژه و ساخت - مطالعات معماری ایران - معماری داخلی - تکنولوژی - مرمت ابنیه - مرمت میراث شهری
زینب پاشا از جمله زنان مبارز تبریزی است که در مبارزات نهضت تنباکو فعال بوده است. او با شرکت کردن در نهضت تحریم توتون و تنباکو و در گشودن انبارهای محتکران تبریز در زمان قحطی نان پیشگام بوده است. مقدمه. زینب معروف به «بی بی شاه زینب»، «زینب باجی» و «ده باشی زینب»، در محلهٔ عموزین الدین، یکی از محله های قدیمی تبریز در یک خانواده کشاورز به دنیا آمده است. پدرش شیخ سلیمان، کشاورزی بود که مانند دیگر کشاورزان به سختی روزگار می گذرانیده است. زینب پاشا زنی تنومند و قوی هیکل بود که دو گوشه چادر خود را به کمر می بست. در آن زمان که در تبریز بیشتر خانم ها روبندی به صورت خود می زدند؛ این خانم با صورت باز و بدون روبند؛ رفت وآمد می کرده است. قبل از مشروطیت و در دوران استبداد؛ چون در ایران نظم و امنیتی وجود نداشت، محتکران در تابستان غله سالانه مردم را به قیمت ارزان خریده و در انبارها نگه می داشتند و در فصل زمستان قحطی مصنوعی، به وجود آورده و کالای احتکار شده خود را به چندین برابر قیمت، به مردم فقیر می فروختند. تقریباً در سال ۱۳۱۳ هجری قمری و در دوره سلطنت ناصرالدین شاه این قحطی مصنوعی، به اوج خود رسیده بود و افراد فقیر شهر در
تنگنای بزرگی گرفتار شده بودند، تا جایی که قیمت یک من نان از ۱۲ شاهی به ۱۵ شاهی ترقی کرده بود. در چنین شرایط سخت اجتماعی، «زینب پاشا» چماق خود را که پوشیده از میخ و فلز بود، به دست گرفته و عده ای از زنان را به دور خود جمع کرده و علیه محتکران با سلاح سرد خود قیام نمود. زینب پاشا غیر از بستن بازار و حمله به مقر حکومت و سنگ باران کردن آن، عده ای از بقال های محتکر و نانوایان گران فروش را نیز به زیر چماق خود انداخته بود. علل قیام زینب پاشا. او تقریباً یک قرن و اندی پیش، برای اولین بار در تاریخ ایران با چهل نفر از زنان تبریز علیه ستم پیشگان که نظام فئودالی و دیدگاه های سنتی بر زنان تحمیل کرده بود، به جنگ مسلحانه و پارتیزانی دست می زند. یکی از عوامل مهم جنبش زنان تبریز به رهبری زینب، ستمگری بیش از حد برخی شاهزادگان و حکام دوره قاجار در آذربایجان بود. در عرصه اجتماعی و سیاسی این دوره همچنین مشکلات و مسایل مهمی مانند «بحران نان» و «امتیاز تنباکو» نیز مطرح گردید که این دو عامل نیز از جمله مهم ترین عواملی بود که جنبش زنان تبریز به رهبری زینب پاشا را موجب گردید. یکی از بزرگ ترین معضلات اقتصادی- اجتماعی دوره قاجار مشکل کمب
ود و گرانی نان بود که زنان برای مواجهه با این معضل به پا خاستند. از جمله کارهای معروف «زینب پاشا» و یاران وی نیز حمله به انبارهای احتکار غله و تقسیم آن بین فقرا و گرسنگان در شهر تبریز بوده است. از یاران نزدیک «زینب پاشا» می توان به «یوز باشی خاور»، «نایب کلثوم»، «آتلی شاه به ییم»، «فاطمه نساء»، «سلطان بیگم»، «جانی بیگم»، «خیر النسا» و «ماه بیگم» اشاره کرد. نهضت تنباکو. زینب پاشا پس از واقعه تنباکو شهرت پیدا کرد. موقعی که ناصرالدین شاه امتیاز توتون را به انگلیس ها داده بود اما مردم آذربایجان، تصمیم به توقف این جریان داشتند. در آن ایام جواد مجتهد تبریزی، روحانی سیاسی مریدان خود را به بازار اعزام و مردم را دعوت کرده بود که دکان خود را ببندند و مردم هم اطاعت کرده بودند. حکومت پس از چند روز مردم و بازاریان را تهدید و ترسانده و عرصه را به آنان تنگ نموده بود. در چنین روزگاری ناگهان زنان مسلح و با چادر نمازی که گوشه های آن را به کمر بسته بودند در بازار تبریز ظاهر شده دست به اسلحه برده و بازار را مجدداً بستند. پس از این واقعه هر زمان که ظلم و ستم حکومت از حد می گذشت، دستهٔ زن ها به سرپرستی زینب پاشا وارد عمل شده و پس
از آن از نظرها پنهان می شدند و کسی هم به هویت آنان پی نمی برد. سرانجام در اثر مخالفت شدید مردم، ناصرالدین شاه، مجبور به عقب نشینی شده و امتیاز تنباکو را لغو می کند، اما مبارزه زنان تبریز و زینب پاشا کماکان بدون وقفه ادامه می یابد. زینب هر از گاهی به همراه دیگر زنان رزمجو در کوچه و بازار و محل ازدحام مردم ناگهان ظاهر شده و مردان را به مبارزه و کندن ریشه ظلم تشجیع و تشویق می کرد. او در جایی می گوید: «اگر شما مردان جرئت ندارید جزای ستم پیشگان را کف دستشان بگذارید، اگر می ترسید که دست دزدان و غارتگران را از مال و ناموس و وطن خود کوتاه کنید، چادر ما زنان را سرتان کنید و در کنج خانه بنشینید و دم از مردی و مردانگی نزنید، ما جای شما با ستمکاران می جنگیم» سپس زینب روسری خود را به سمت مردان پرتاب کرده و در میان بهت و حیرت حاضران از دیده ها ناپدید شد. بحران نان در تبریز. گرانی نان، از جمله مهم ترین و حیاتی ترین مشکلات اقتصادی مردم در دوره قاجاریه بود، تا جایی که منابع تاریخی قاجار؛ به ویژه از دوران ناصری تا اواخر حکومت این سلسله، مملو از اعتراض مردم به کمبود و گرانی نان است. قحطی و خشک سالی، آزمندی و طماعی دولت مردان و
متمولان، مهم ترین عامل کمبود نان بود زیرا آن ها در فصل خرمن، غلات را به قیمت نازلی از روستاییان خریداری و در انبارها احتکار می کردند تا در فصل زمستان، با اتمام ذخایر آرد مردم، آن را به بهای گزاف به فروش برسانند. با این اقدام بیشتر اوقات، ضمن تشکیل صف های طویل، در جلو نانوایی ها، نان، همواره به سختی و به قیمت گران به دست مردم می رسید. زنان اغلب در اعتراض به وضع بحرانی نان پیش قدم بودند. نمونه ای از این عملیات «زینب پاشا» و یارانش در قحطی اواخر دوره ناصرالدین شاه دیده شد که این قحطی در اثر احتکار گندم به وجود آمده بود؛ محتکرین، مجتهد تبریز، مباشرین، ولیعهد و حاکم تبریز بودند. زنان تصمیم به تظاهرات گرفتند. در حدود سه هزار زن چوب به دست، در بازارها به راه افتادند و کسبه را به بستن دکان و پیوستن به راهپیمایان مجبور کردند. حکومت، قشون مراغه را خبر کرد، دستور تیراندازی داده شد. در دم پنج زن و یک سید کشته شدند. در این جا روحانیت معترض هم علیه مجتهد بزرگ به زنان پیوست، و در کنسولگری روس تحصن کردند و سه یار از فرار ملائی که می خواست صحنه را ترک کند ممانعت کردند و با او به خشونت تمام رفتار نمودند. فردای همان روز تظاهرات
را از سر گرفتند. این بار نیز سه زن کشته و تعدادی زخمی شدند. شعار نان تبدیل به شعار سیاسی و علیه سلطنت قاجارها شد. حکومت هراسید و بار دیگر عقب نشینی کرد. مصادره انبار میرزا عبدالرحیم قائم مقام. یکی دیگر از کارهای مهم «زینب پاشا» و یارانش، مصادره انبار میرزا عبدالرحیم قائم مقام پیشکار وقت آذربایجان بوده است. چون تخت حکومت در تبریز خالی شده بود، قائم مقام را به عنوان والی انتخاب کردند. خودش چنین میلی نداشت ولی شانس و اقبالش وی را حکمران نمود. پس از والی شدن او، در شهر قحطی و گرانی به وجود آمد و شهر شلوغ شد. در این وضعیت نابسامان چون از مردان حرکتی دیده نشد، لذا زنان همت کرده و وارد میدان کارزار شدند. یاران زینب پاشا معتقد بودند که تا کی باید صبر کرد و از صبح تا شب جان کند، در این بین «ده باشی زینب» به بیوه زنان خبر داد که مسلح شوند و به بازار «دلاله زن» هجوم ببرند و ببینند که آیا وی می تواند «راسته بازار» را به تعطیلی بکشاند یا نه. زینب فرمان داد و زنان چماق هایشان را آماده کردند و بازاریان از ترس، سراسر بازار را تعطیل کردند و همگی فرار کردند. چون زنان «راسته بازار» را بستند، به سوی پل قاری در نزدیکی خانهٔ قائم
مقام حرکت نمودند و چون فریاد و صداهای آنان به گوش «قائم مقام» رسید، وی که بسیار ترسیده بود و از تاراج خانه اش نگران بود، به اوباشان و مزدوران خود دستور داد تا به سوی جمعیت شلیک کنند. آن مزدوران هر کدام اسلحه ای برداشته و به بالای بام رفتند و مردم را به گلوله بستند. قتل و عام خونینی رخ داد و معترضین زیادی کشته شدند. در این موقع به ولیعهد مظفرالدین میرزا خبر دادند که مردم خانه «قائم مقام» را مورد حمله قرار داده و زیر و زبر کرده اند و از گلوله و کشته شدن نیز ترسی ندارند؛ ولیعهد پیامی به مردم فرستاد که امروز را صبر و حوصله کنند تا خود فردا چاره کار را بیابم؛ و نرخ ها را دوباره عادلانه سازم. اما «زینب ده باشی» به این حرف ها گوش نداده و به جمعیت اعلان کرد که دوباره به پا خیزند و نشان بدهند که بر سر قول و قرار خود هستند. حمله به انبار نظام العلما. گفته می شود که نظام العلمای تبریزی از شاه اجازه داشت که غلهٔ خود را هر وقت دلش خواست بفروشد. زینب پس از شناسایی محل انبار، نقشه حمله را آماده می کند. و در موقع حمله، زینب پاشا چادر خود را از سر برمی دارد و از آن پرچمی می سازد و پیشاپیش مردم حرکت می کند، خانه و انبار انباش
ته از گندم نظام العلما را گرفته و به مردم گرسنه می دهد. میراث. آخرین خبرهایی که از زندگی و سرنوشت زینب پاشا در دست است به زمانی بر می گردد که او همراه با کاروانی عازم زیارت کربلا می شود وی در آن زمان با آن که زنی سالخورده محسوب می گردید، اما روحیهٔ مبارزه جویانه خود را از دست نداده بود. زینب با عده ای زوار به زیارت کربلا می رود. در خانقین مأمورین عثمانی که برای تفتیش زوار آمده بودند، سخت گیری می کنند. زینب پاشا از این رفتار آزرده شده و دست به عصیان می زند و دیگران را هم به دنبال خود می کشاند؛ به مأمورین حمله می کند و آن ها ناگزیر به فرار می شوند و زوار به سوی کربلا می روند. به نوشته اکثر منابع بعد از این واقعه از زینب پاشا دیگر خبری به دست نیامده است. به نظر می رسد که «زینب پاشا» در این آخرین سفر خود، درگذشته است و پیکرش نیز هیچ گاه به شهرش تبریز و زادگاهش «عموزین الدین» منتقل نشده و در کربلا دفن شده است. شعر مردم برای زینب پاشا. شاعری به نام میرزا فرخ که خود شاهد مبارزات زینب بوده شعری دارد که آن روزها ورد زبان مردم تبریز بوده. او به زبان ترکی سروده بود: ترجمهٔ شعر ترکی به فارسی: میرزا فرخ از نخستین شاعرانی