Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
امراض گلو مبتلا می شوند که بعضاً این مرض ناشی از سترپتوکاکس است. زیاده این اطفال نزد دکتر مراجعه ننموده به امراض روماتیسم قلبی ویا تکالیف گرده مبتلا می شوند که تقریباً هیچ تداوی ندارد. این گونه اطفال تمامی عمر را برنج سپری می نمایند. تکالیف پروستاد یکی از امراض بزرگ سالان است که ناشی از همان عدم توجه مادر در سن کوچکی می باشد. عملیات پروستاد از قدیم در افغانستان مروج بوده اکثراً نتیجه مثبت داده مریضان تا اخیر عمر زنده باقی مانده است. در بسا حالات پروستاد مریضان مبتلا به سرطان پروستاد را بیرون می کشند. غدوات پروستاد موجب باز شدن و بسته شدن ادرار، انرهال شدن، و رابطه با باز شدن و بسته شدن معقد دارد. بیماری های پروستات. سه گونه بیماری، غده پروستات را مبتلا می کند که هرسه گونه آن در افغانستان مروج است. دو نوع آن ها غیر وخیم و غالباً زندگی فرد را به مخاطره نمی اندازند و یک نوع آن وخیم است. بیماری های پروستات ممکن با هم اشتباه شوند، چون بسیاری از نشانه های آن ها شبعه هم است. این سه بیماری عبارتند از: نشانه های انسدادی معمولاً زودتر خودشان را نشان می دهند و عبارتند از: تکرر ادرار، احتباس ادرار، کاهش قطر و فشار جریان
ادرار و قطره قطره شدن انتهای ادرار. در واقع این علائم ناشی از تورم پروستات اند. در معاینهٔ بالینی تورم پروستات با TR قابل بررسی است. سونوگرافی به شناسایی بیماری کمک می کند. درمان این مشکل به نوع بیماری، عامل و شدت آن بستگی دارد. به هر حال در مراحل اولیه درمان دارویی و در مراحل بالاتر با جراحی با لیزر و مراحل پیشرفتهٔ جراحی باید جلوی بیماری را گرفت. ورم پروستات. ورم یا التهاب پروستات که پروستاتیت نامیده می شود اغلب ناشی از علل عفونی و ملوث شدن با مکروب ها است. علت بروز این بیماری را می توان در نزدیکی با زنان مختلف و همچنین جلوگیری از خروج منی هنگام انزال اشاره کرد. هیپوسپادیاس. هیپوسپادیاس یک از نوع امراض است که نل ادار در قسمت زیرین غار ادرار ظهور می کند و این عمل در یک بر ۳۵۰ زایمان دیده می شود؛ که کنون تداوی خوب دارد. امراض جلدی. امراض جلدی نوع امراض است که جلد را مصاب می سازد. بعضی از امراض جلدی در تمام افغانستان معمول بوده و بعضی آن ها صرف منطقه ای می باشد. امراض جلدی معمول درین کشور عبارتند از جوانی دانه، لکه روی، اکزیما، پسوریازس، ریزش مو، پیس، آب چیچک، سالدانه، سبوسک، جوانی دانه، بخار، حساسیت جلدی یا
پت، بوی بد بدن، خال خدایی، شکستن ناخن، پیری جلد، زخ های جلدی، سرخی روی و بدن، پسوریازیس یا سرخی خارش جلد، هما لکه دار، جذام، آفتاب گرفتگی و غیره می باشد. بعض از امراض جلدی مانند آب چیچک (قولطه) کلی سر پیس وسال دانه موقف اجتماعی مبتلا شدگان را تنزیل می دهد. در ولایت های گرمسیر شمال افغانستان پیسی نام بد داشته مردم از مبتلایان دوری می کنند. مردم تصور می نمایند که پیسی ناشی از ادرار نمودن چلپاسه بالای جلد بدن می باشد. و امراض که در بالا ذکر گردیده است اکثر نفوس این کشوررا در طول عمر مبتلا می نماید. اکنون شفاخانه دولتی به نام میوند و شفاخانه های شخصی به نام روز، آروین، غزنه سیتی، امید کارا و زیتون مریضان جلدی را تداوی می نمایند. بیمارستان میوند در کابل، تنها بیمارستان دولتی است که عمل جراحی پلاستیک را رایگان انجام می دهد، اما در این بیمارستان بیشتر سوختگی، لکه های ناشی از سال دانه و سرطان پوست را جراحی می کند. در این بیمارستان ماهانه ۱۲۰ تا ۱۵۰ جراحی پلاستیک انجام می شود. سابقه جراحی پلاستیک در افغانستان به بیش از بیست سال می رسد. نخستین بار جراحی پلاستیک در افغانستان در اواخر سال ۱۳۶۸ خورشیدی انجام شد. کنون زیاد
ه جوانان غرض کاشت مو، تداوی جراحات جنگی، چیدن خال های پوست، خورد ساختن بینی برداشتن چین های شکم و کنار چشم به دکتران و شفاخانه های خصوصی مراجعه می کنند. متخصصان مشهور جلد پس از سال ۱۳۶۸ مرحوم دکتر بشیر عالمی دکتر هوتکی دکتر نجیب اله نجیب، داوتر عبدالوکیل پروانی، دکتر فریدون ابوی، داکتر نادر نادری داکتر عارف عابد، داکتر عارف شهرام، داکتر باور، داکتر عبدالوهاب درویش، داکتر سید طارق سادات، داکتر عبدالواحد صفا، داکتر ناهید و داکتر امین الله همکار می باشند. طی ده سال گذشته پیشرفت های شایانی در بخش جلدی زیبایی و جراحی پلاستیک و زیبایی در افغانستان ایجاد گردیده و بیشترین امراض جلدی در شفاخانه های شخصی و دولتی در افغانستان تداوی می گردند و کمترین آمار سفرهای صحی به بخش جلدی ارتباط می گیرد. درین اواخر گال یا آسکبیس در مناطق شمال افغانستان شیوع وسیع پیدا کرده است که مرض پرازیتی ساری جلد و از یک شخص به شخص دیگر انتقال میابد. تشخیص و تداوی مریضان در افغانستان. آزمایشگاه. افغانستان الی سال ۱۳۶۷دارای دو آزمایشگاه جداگانه بود یکی آزمایشگاه صحت عامه در تعمیر وزارت صحت عامه و دیگری آزمایشگاه مرکزی طبی که بعدها به نام انستیتیو
ت ملی آزمایشگاه های طبی (مسُول عرضهٔ خدمات کلینیکی آزمایشگاهی) مسمی گردیده بود. آزمایشگاه ملی صحت عامه که تاقبل از سال ۱۳۸۱ به نام انستیتوت ملی آزمایشگاه های طبی یاد می شد درجریان جنگ های داخلی تقریباً تخریب و به صورت غیرفعال درآمد. این آزمایشگاه در سال های اخیر به نام آزمایشگاه های ملی صحت عامه وظایف مشخص را چون خدمات ریسرچ، رفرنس، سرویلانس به اساس آزمایشگاه و بالاخره تشخیص تمام امراض مهم از نظر اپیدیمولوژی در چوکات انستیتوت ملی صحت عامه درآمد و لابراتوارهای شفاخانه ها برای عرضه خدمات کلینیکی توظیف گردیدند. این آزمایشگاه ها به تدریج دارای دست آوردها بوده و شعبات جدیدی را ایجاد نموده و در حال انکشاف می باشد. کنون علاوه بر آزمایشگاه های دولتی آزمایشگاه های شخصی وجود دارد که مشتری زیاد دارند. رادیولوژی. رادیو لوجی. علم استفاده از شعاع است. می توان گفت یک تست ویا تجسس تشخیصی است که به وسیله تاباندن اشعه x به ناحیهٔ مورد نظر بدن بیمار روی یک فیلم اجرا می شود؛ که در اثر آن اشعه ایکس در نشان دادن امراض و تداوی امراض داخل بدن کمک می کند. کنون علاوه بر رادیو لوژی سنو گرافی و تداوی اشعه لایزر اختراع گردیده است؛ که در
تشخیص و تداوی داخل بدن انسان کمک می کند. تداوی مریضان سرطان توسط شعاع ایکس در سال های ۱۳۵۰ در شفاخانه های افغانستان آغاز گردید. کنون در شهر کابل تجیهزات طبی از قبیل سی تی اسکنر و لوازم سونو گرافی Extracorporeal shock wave lithotripsy (ESWL) و غیره وارد شده است. این لوازم در تشخیص و تداوی امراض کمک می نماید. با وجود وارد شدن چنین وسایل مدرن یک تعداد از مریضان به هندوستان جهت تداوی سفر می نمایند. طبیبان و دایه های خانگی. در شهرها یک تعداد اشخاص مجرب اند که معالجه را توسط گیاه های طبیعی و اسباب ساده و بسیط می نمایند؛ که به نام طبیب گفته می شوند. طبیبان از سیتم تداوی یونانی قدیم و هندی قدیم کار می گیرند. این افراد دارای مشتری و مریضان زیاد اند که ذیلاً رشته وار تشریح می گردد. محلات عرضه صحی. افغانستان یک کشور در حال توسعه است بدین منظور تفاوت فاحش بین شهرها وروستاها وجود دارد. در شهرها دکتران مجرب و شفاخانه های که سرویس جراحی دارد وجود دارد ولی در ولسوالی ها معمولاً کلینک های دولتی و شخصی وجود دارد ولی عملیات های جراحی امکانات کم دارد. در شهر کابل شفاخانه های هر بخش یعنی اطفال، چشم، صدری، توبر کلوز و غیره وجود دا
رد؛ ولی در ولایات در هر شفاخانه چندین سرویس یعنی داخله جراحی، صدری و غیره وجود دارد. هکذا به همین منوال شفاخانه های شخصی وجوددارد. مهم ترین درمانگاه کابل عبارتنداز علاوه بر این شفاخانه های شخصی در هر بخش وجود داشته درین اواخر نسبت به شفاخانه های دولتی خیل ها پیشرفته شده اند. پولیو. مرضی است که اطفال را مصاب ساخته در نتیجه یک عضو بدن را فلج می نماید. در افغانستان این مرض تقریباً در حال نابودی است. اطفال که در مناطق تحت تسلط طالبان قرار دارند امکان مصاب شدن وجود دارد. سرخکان. سرخکان یک مریضی ویروسی بوده می تواند هرکی را مصاب کند. این مرض زیاده در مواقع هوای سرد بروز می نماید. زیاده اطفال بین سن ۳–۵ ساله مصاب به این مرض می شوند. این مرض سالانه حدود ۳۰–۳۵ اطفال ضیف و ناتوان را در کام مرگ می کشاند. با وجودی که وزارت صحت عامه افغانستان تلاش جدی را در مورد نموده است؛ ولی در بسا قریه جات دور دست هنوزهم امکان ازبین رفتن اطفال وجود دارد. مرض سرخکان دارای واکسن ودوای معالج می باشد. وزارت صحت عامه همه ساله این واکسن را در خدمت مردم قرار می دهد. روماتیسم آرتریت روماتوئید (به انگلیسی: Rheumatoid arthritis). یکی از امراض حا
د در افغانستان می باشد. این مرض در روستاهای که خانه گلی و خامه دارند بیشتر می باشد. در کهن سالان و زنان بیشتر دیده می شود. روماتیسم می تواند به شکل حاد ویا مزمن بروز نماید. این مرض زیاده در مفصل ها جای می گیرد. اعراض و علایم این مرض تورم و درد مفاصل بوده و عامل این مرض می تواند یک ویروس یا استریوسکوپ باشد. این بیماری بیشتر از ۲۸۴ نوع مختلف داشته که بعضی شان خوب کنترل می گردند، بعضی شان توسط دوا صحت یاب نمی شود. تعداد از این مرض خطرناک هم اند. یکی از جمله انواع این بیماری که در اثر رطوبت زیاد هوا دچار افراد می گردد و مفاصل شان را تغیر شکل می دهد به نام روماتیسم حاد مفصلی یاد می شود. عامل روماتیسم حاد مفصلی ویروس بوده با بروز تب و درد مفاصل ظاهر گردیده و تا چندین ماه طول می کشد. این مرض در جریان ۵ تا ۱۵ سالگی بروز کرده و تا چندین سال امکان بازگشت آن وجود دارد بنابرین یک عارضه ایست که خود به تغیر شکل مفصل ها می پردازد ولی انواع دیگر این مرض نیز هستند که خصوصیات فوق را ندارند اما کارهای دیگر را می کنند مثلاً بیماری روماتیسم قلبی (Heart Rheumatoid) روماتیسم است که در آن دریچه های قلب توسط تب روماتیسمی آسیب می بیند
این عارضه بین سنین ۲ تا ۵۲ سالگی اتفاق می افتد و این افراد کسانی هستند که عفونت در گلوی شان، حلق یا ریه شان به دلیل داشتن مکروب استریوسکوپ (Streptococcal) مبتلا می گردد. اگر معالجه درست نشوند مکروب در بدن باقی مانده و ترشحات را ایجاد می کند که به تدریج بالای قلب، گرده ها یا بالای هردوی آن ها اثر خراب می کند. نوع این مرض که در اثر کار زیاد، بارداری زیاد زنان، و رطوبت زیاد پیدا می شود که در افغانستان زیاده دیده می شود. در زمستان و بهار در محلات که مردم صندلی غرض گرم کردن بدن استفاده می نمایند. وقوع این مرض و درد این مرض ازدیاد می یابد. آفتاب و رطوبت خشک از درد و موجودیت این مرض می کاهد. در هوای گرم مرطوب شدت درد این مرض زیاد می شود. چیچک. یکی از امراض ویروسی است که در سراسر افغانستان وجود دارد. مریضی چیچک حالت بسیار خفیف ولی خیلی ساری می باشد که ناشی از ویروس که سبب بخار خارش دار می شود، بمیان می آید. این مرض دارای واکسن و وقایه می باشد. در بعضی افراد که مصاب به چیچک می باشند پس از جور شدن داغ های چیچک تا اخیر عمر در روی و بدن او باقی می ماند که به نام چیچکی یا قولطه یاد می شوند. چیچک اکثراً در اطفال زیر سنین
۱۰ سال معمول بوده، با آن هم افراد دارای سنین مختلف می تواند به آن مصاب گردد. مصاب شدن به چیچک اکثراً در فصل های بهار و زمستان به خصوص بین ماه های مارس و می اتفاق می افتد. چیچک اکثراً طی دو هفته خود بخود مداوا می شود. مالاریا. مالاریا یک مرض کشنده است که سالانه هزاران افغان به این مرض مبتلا می گردد. این مرض یک مشکل عمده صحی را درین کشور تشکیل داده است. زیاده مبتلا شدگان این مرز اطفال زیر سن ۵ سالگی می باشد.. تخمیناً ۲۲٬۶ میلیون نفر در کشور در مناطق اندیمیک این مرض زنده گی می کنند که به خطر مصاب شدن مالاریا مواجه اند. در سال ۲۰۱۲ از سراسر افغانستان بیشتر از ۳۹۱ هزار واقعه مالاریا گزارش داده شده است. افغانستان از جمله ممالک اندیمیک (واگیر) مالاریا بوده که به اساس گزارش منتشره سال ۲۰۱۱ سازمان صحی جهان این کشور از نظر وقوعات مالاریا سومین کشور در سطح حوزه شرق مدیترانه می باشد که وقوعات مرض مالاریا در افغانستان بیشتر در مناطقی دیده می شود که از نظر جغرافیایی ارتفاع آن دو هزار متر از سطح بحر بلندتر و هوای آن گرم و مرطوب باشد. ولایات ننگرهار، کنر، لغمان، بغلان، کندز، تخار، بدخشان، بلخ، فاریاب، بادغیس، هرات، هلمند، قن
دهار و خوست بیشتر به خطر مالاریا مواجه اند. در چند سال جنگ های داخلی کنترل این مرض از دست رفته بود که تعدا د مرگ ومیر را خیلی زیاد نموده بود. کنون وزارت صحت عامه پرو گرام های وقایه ای و معالجوی را درپیش گرفته است که تا حدود زیاد مرگ میر کاهش یافته است. لشمانیا. لیشمانیا یا سال دانه بیماری است که از گزیدن پشه های خاکی که در درس های دیوارها زندگی می کنند به انسان ها سرایت می کند. لشمانیاز می تواند توسط موش صحرایی و سگ انتقال یابد. این مرض در شهرها به خصوص در کابل هرات مزارشریف هلمند وقندهار زیاده وجود دارد. در سال ۲۰۱۲ میلادی بیشتر از ۳۰۰ هزار واقع مالاریا در تمام افغانستان گزارش شده است. وزارت صحت افغانستان از کاهش ۱۹ درصد واقعه مالاریا نسبت به سال ۲۰۱۲ سخن می زنند. این وقایع نسبت به سال ۲۰۰۲، ۳۸ درصد کاهش یافته است. این مرض در سال ۱۳۵۷ به کلی نابود شده بود پس از درگیری جنگ های داخلی دوباره ازدیاد یافت. در زمان طالبان دوباره سراسر کشور را پوشانید. بیماری سل در افغانستان. سِل یا توبر کلوز «Mycobacterium tuberculosis» یک بیماری وسیع است. باسیل این بیماری میکرباکتریوم توبرکلوزیس یا «باسیل کخ» نام دارد زیرا که در
سال ۱۸۸۲ (میلادی) پروفسور رابرت کخ دانشمند آلمانی آن را کشف کرد. نوعی از این بیماری که به سل گاوی موسوم است، میان انسان و چهارپایان مشترک است؛ که به نام بروسلوز یاد می شود. این بیماری در کشورهای جهان سوم از معضلات بزرگ صحی می باشد. مرض سل یا سل یا (تی بی) یکی از بیماری های مهلک در جهان است که عامل آن مایکوباکتریوم ها یا به طور دقیقتر میکوباکتریوم های سلی است. در بیماری سل معمولاً شش ها مورد حمله قرار می گیرند، از اینکه باکتریا سل شکل استوانه ئی مانند تیوپ دارد و هم می تواند بدن خود را برای سال ها داخل تیوپ زنده نگهدارد به نام تیوبر کلوز یاد می شود. افغانستان در ردیف ۲۲ کشوری قرار دارد که بالاترین میزان واقعات سل را در جهان دارا بوده و سل یکی از مشکل های عمده صحت عامه کشور محسوب می شود. طبق آخرین تخمین سازمان صحی جهان سالانه در حدود ۱۸۹ واقعه جدید سل در هر صدهزار نفوس یعنی ۶۱٬۰۰۰ واقعه جدید در سال در این کشور بروز می نماید. حدود ۳۹ نفر در هر صدهزار نفوس یعنی ۱۳٬۰۰۰ نفر در سال، جان شان را به لیل ابتلا به این مرض از دست می دهند. قابل ذکر است که ۶۷درصد واقعات جدید بلغم مثبت ریوی و ۶۲درصد تمام واقعات سل را که در ج
ریان سال ۲۰۱۲ به مراکز صحی مراجعه کرده اند، زنان تشکیل می دهند. پروگرام ملی کنترل سل افغانستان (NTP) در سال ۱۹۵۴ توسط وزارت صحت عامه به همکاری تکنیکی و مالی سازمان صحی جهان (WHO) تأسیس گردید. جنگ های تحمیلی و نابسامانی های چند دهه اخیر، منجر به تخریب و تضعیف مداوم سیستم صحت عامه از جمله پروگرام ملی کنترل سل شد. تا این که در سال ۱۹۹۷ وزارت صحت عامه با همکاری سازمان صحی جهان و موسسات همکار، استراتژی کوتاه مدت تداوی تحت نظارت مستقیم (DOTS) را در کشور معرفی و در سال ۲۰۰۲ هم زمان با روی کار آمدن دولت انتقالی عملاً همت به تطبیق این استراتژی گماشتند. در آغاز سال ۲۰۰۳ اولین پلان استراتژیکی ملی کنترل سل به مدت سه سال (۲۰۰۳–۲۰۰۵) ساخته شده و اهداف، ۷۰درصد کشف واقعات جدید سل فعال و ۸۵درصد میزان موفقیت تداوی توسط وزارت صحت عامه به عنوان اهداف ملی این پروگرام تعیین گردید. بعداً پروگرام ملی کنترل سل پلان استراتژیک ملی خویش را برای پنج سال (۲۰۰۶–۲۰۱۰) تدوین نموده و در سال ۲۰۰۸ این پلان استراتژیک را در مطابقت با پلان انکشافی هزاره (MDG) و استراتژی همکاران توقف سل (Stop TB Partnership) به مدت پنج سال دیگر یعنی تا سال ۲۰۱۳ تجد
ید و تمدید کردند. اخیراً پلان استراتژیک ملی برای پنج سال آینده (۲۰۱۳–۲۰۱۷) مجدداً تدوین و تصویب گردیده است. جمعیتی از کشور که به عرضه خدمات کنترل سل دسترسی دارند به طور ثابت افزایش یافته، طوری که عرضه خدمات در این بخش از ۱۴درصد در سال ۲۰۰۱ به ۹۷درصد در سال ۲۰۱۲ ارتقاء یافته است. تعداد مراکز صحی که خدمات کنترل مرض سل را ارائه می نمایند، از ۱۰ مرکز در سال ۲۰۰۱ به ۱٬۱۹۷ مرکز در سال ۲۰۱۲ افزایش را نشان می دهد. کشف واقعات سل در سال ۲۰۱۲ مجموعاً ۲۹٬۴۰۰ واقعه بوده که عمدتاً از طریق توسعه پوشش عرضه خدمات کنترل سل در سیستم خدمات صحی اساسی به دست آمده است. با وجود آن که پروگرام ملی کنترل سل در سال ۲۰۱۲ با چالش های فروان روبه رو بود، اما بالاترین میزان کشف واقعات سل را از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲ داشته، که خود گویای تعهد و تلاش کارکنان پروگرام ملی کنترل سل و سیستم عرضه خدمات صحی اساسی، افزایش آگاهی عامه، سهم گیری جامعه، فعالیت های همکاران توقف سل، انجمن مریضان سل، انجمن داکتران سل و امراض ریوی و سکتور خصوصی می باشد. میزان وقوع سل فعال در دوران سنین باروری (۱۵–۴۴) بارزتر است. به طور مثال ۶۴درصد واقعات سل بلغم مثبت جدید در این مح
دوده سنی قرار داشته که ۷۰٫۵درصد آن را زنان تشکیل می دهند. فاصله کم بین ولادت ها، ولادت های متعدد، ازدواج قبل از وقت، سوءتغذیه، عوامل محیطی و فرهنگی در ابتلای زنان به سل فعال دخیل هستند. پروگرام ملی کنترل سل به خاطر دریافت عوامل و دلایل مربوط به بلند بودن واقعات ثبت شده سل در نزد زنان، با همکاری سازمان صحی جهان، تحقیقی را به راه انداخته است، که نتایج آن در آینده نزدیک اعلام خواهد شد. پروگرام ملی کنترل سل با حمایت همکارانش برنامه تشخیص و تداوی مریضان مبتلا به سل مقاوم (MDR TB) را از ماه جون ۲۰۱۱ به راه انداخته که تا امروز ۷۲ واقعه مقاوم تشخیص و تحت تداوی قرار گرفته است. در طول ۱۲ سال اخیر (از سال ۲۰۰۱ تا سال ۲۰۱۲) مجموعاً «۲۷۱٬۷۷۵ واقعه سل تشخیص و تحت تداوی با نظارت مستقیم (DOTS) قرار گرفته اند.» افغانستان میزان بلند موفقیت تداوی سل را بعد از معرفی استراتژی تداوی کوتاه مدت تحت نظارت مستقیم (DOTS) دارا می باشد، چنانچه ۹۱درصد در سال ۲۰۱۱ موفقیت تداوی گزارش شده است. فعالیت های برنامه ملی کنترل سل با کمک مالی صندوق جهانی جهت مبارزه علیه ایدز، سل و مالاریا (GFATM)، اداره انکشافی بین المللی ایالات متحده آمریکا (USAID
) از طریق TB CARE I، اداره همکاری های بین المللی جاپان (JICA)، دولت ایتالیا (IC)، دولت کانادا (CIDA), Global Drug Facility (GDF)، پروگرام غذایی جهان (WFP) و کمک تکنیکی سازمان صحی جهان (WHO) تطبیق شده است. یکی از بخش های قوی پروگرام ملی کنترل سل مدغم ساختن فعالیت های پروگرام در سطح عرضه خدمات صحی اساسی از طریق دخیل ساختن موسسات تطبیق کننده BPHS وEPHS می باشد. ضمناً همکاران توقف سل (Stop TB Partnership)، دخیل ساختن سکتور خصوصی و داتس شهری (PPM &amp; Urban DOTS)، انجمن سل و امراض ریوی (ATLDS) و انجمن مریضان شفا یافته سل (APA) در جهت آگاهی دهی عامه، ارجاع واقعات مشکوک سل، تشخیص به موقع و تداوی مریضان سل با پروگرام ملی کنترل سل تشریک مساعی در خور توجه داشته اند. سیاه صرفه. سیاه سُرفه بیماری باکتریال است که به علّت حملات شدید سرفه می تواند منجر به کبودی گردد. پیش از رواج واکسیناسیون بیش از ۹۳ درصد موارد بیماری در کودکان زیر ده سال اتفاق می افتاد. انتقال بیماری از طریق ذرات تنفسی است. این بیماری می تواند منجر به مرگ بیمار گردد. عامل بیماری سیاه صرفه یا بوردتلا پرتوزیس (Bordetella pertussis) یک کوکوباسیل گرم منفی بسی
ار مسری است و منحصراً در انسان ایجاد بیماری می نماید. علائم بیماری شامل سه مرحله زکام، مرحله حمله ای و مرحله نقاهت یا شفا یابی است. در مرحله زکام علائم غیر اختصاصی شبیه به سرماخوردگی است. بعد از یک تا دو هفته سرفه هایی که به دنبال آن ها صدای شدید دمی شنیده می شود. حملات سرفه ها می تواند شدید باشد و همراه با کبودی بعد از سرفه و استفراغ باشند. تظاهرات سیاه سرفه در شیرخواران کوچک تر از شش ماه ممکن است به صورت سرفه های شدید به هر مدت، اشکال در غذا خوردن، قطع تنفس یا کندی ضربان قلب بدون حملات سرفه باشد. در افغانستان واقعات سیاه صرفه در وجود اطفال زیاده دیده می شود. کنون تعدادی زیادی اطفال که در مناطق دور دست ویا بی امن زندگی دارند. واکسن ناشده اند. بروز واقعات درین مناطق بیشتر می باشد. در مناطق سرد افغانستان مانند بدخشان نورستان بامیان دای کندی غورات واقعات سیاه سرفه در زمستان زیاد بوده بعضاً باعث مرگ اطفال می شوند. اسما. بیماری مزمن التهابی راه های هوایی است. افراد مبتلا به این بیماری دچار حملات یا دوره های شدیدی می شوند که ناشی از واکنش حساسیتی و برونکواسپاسم قابل برگشت و انسداد مجاری تنفسی است. این حملات زمانی
بروز می کنند که مجرا تنفسی در ریه ها در اثر عوامل خاص محیط زیستی دچار بیش فعالی شده و سپس ملتهب و مسدود می شوند. علایم مداوم این بیماری ممکن است شامل تنگی نفس، احساس فشار روی سینه، خلط و سرفه باشد. زیاده مبتلا شدگان این مریضی کودکان و کهن سالان می باشد. در مراحل پیشرفته مریضی لوله های تنفسی مسدود شده مریض به صرفه نمودن آغاز می نماید سپس به زمین ما افتد. این مریضی تدوای موقت و دایمی دارد. اسهال سینه پهلو. اسهال و سینه پهلو از بیماری های شایع در میان کودکان در افغانستان است که سالانه حدود ۶۰ درصد مرگ میر اطفال کمتر از سن ۵ سال را دربردارد. بسیاری اطفال اولاً اسهال می شوند بعداً در کمبود انرژی به سینه پهلو مبتلا شده می میرند. واقعات سینه پهلو در سرما افزایش می یابد؛ این مریضی با سرفه و تب شدید همراه بوده، شُش ها التهابی شده و اکسیژن را به طور درست اخذ کرده نمی تواند. به اساس گزارش های رسمی سطح مرگ و میر کودکان در حال حاضر از هر شش کودک یک کودک پیش از رسیدن به پنج سالگی می میرد. برای نخستین بار واکسن بیماری های اسهال و سینه پهلو در سال ۲۰۱۲ میلادی در افغانستان تطبیق خواهد شد و این برنامه در چهار سال آینده در این
کشور عملی خواهد شد. اجرای واکسن ضد اسهال کودکان مرگ و میر ناشی از اسهالات را تا ۴۵ درصد کاهش خواهد داد. کنون هشت نوع واکسن، از جمله واکسن های ضد بیماری های فلج کودکان، سرخکان (سرخک)، دیفتری و سیاه سرفه در سراسر کشور به صورت کمپین سراسری تطبیق (اجرا) می شود. طی سال گذشته تنها در شفاخانه صحت طفل (ایندیرا گاندی) در کابل، ۲۴هزار طفل بستر شده بود، که ۲۸۰۰ تن آن ها تلف شدند. اکنون اسهال، سینه پهلو و مالاریا کشنده ترین امراض محسوب می شوند. سوی تغذی. سو تغذی عبارتند است از کمبود موادغذایی مورد نیاز برای سلامت و رشد بدن را گویند. عدم مصونیت غذایی در ساحات روستایی افغانستان که تقریباً ۸۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می دهند، برجسته بوده و ۵۴ درصد از اطفال کشور دچار سوء تغذیه مزمن می باشند. ”براساس گزارش که طبق سروی خطر و آسیب پذیری صورت گرفته، سوء تغذیه مزمن میان اطفال افغانستان یکی از بلندترین میزان در سطح جهان تلقی می گردد. بر اساس یک مطالعهٔ که از طرف اداره مرکزی احصاییه و دفتر یونیسف ملل متحد صورت گرفته، به طور عموم از هر پنج طفل یک طفل در مناطق آرام افغانستان و در مناطق نا آرام از هر سه طفل یک طفل به سوی تغذیه مواجه م
ی باشند. حدود ۵۴ درصد اطفال زیر سن ۵ سال در افغانستان به دلیل دچار بودن به سوء تغذیه مزمن از رشد بازمانده اند، ۳۴ درصد اطفال با مشکل کم وزنی مواجه بوده و تقریباً ۷۲ درصد اطفال زیر سن ۵ سال از کمبود مواد مغذی کوچک از قبیل آهن و آیودین رنج می برند. ”نتایج تغذیه ضعیف، ارتباط دارد با وضعیت فقر و مصونیت غذایی در کشور داشته و بیش از ۲۹ درصد جمعیت افغانستان نمی توانند کالری مورد نیاز بدن خویش را کسب نماید. شماری از نهادهای حقوق بشری از نحوه مصرف کمک های ملکی انتقاد کرده و گفته اند که استفاده از کمک های ملکی در کنار برنامه های نظامی موثریت نخواهد داشت. به عنوان بخشی از استراتژی مبارزه با شورشگری، در ده سال گذشته بخش وسیعی از کمک های خارجی خصوصاً در عرصه بازسازی به ولایت های ناآرام اختصاص یافته است. بر بنیاد آمارهایی که از سوی وزارت صحت عامه افغانستان و اداره یونیسف ارائه شده است درصد سوء تغذیه در کشورهای جنوب آسیا به ترتیب قدکوتاهی و کم وزنی چنین است: افغانستان ۵۹ درصد و ۳۹ درصد، بنگلادش ۴۳ درصد و ۴۱ درصد، هند ۴۸ درصد و ۴۳ درصد، نپال ۴۱ درصد و ۲۷ درصد، پاکستان ۴۲ درصد و ۳۸ درصد، سریلانکا ۱۸ درصد و ۲۲ درصد. آب. آب ماد
ه حیاتی است که یک انسان روز چندین بار به نوشیدن آن نیاز دارد. این ماده نیک اگر آلوده شود جان هزاران انسان را می گیرد. انواع باکتریا و قارچها در آب نمو سریع داشته با نوشیدن آن انسان را مصاب می کند. امراض کشنده چون اسهال، کولرا و بسیاری از مرگ و میرهای اطفال، از آب غیر صحی می باشد. ۶۰ درصد مبتلا شدگان به امراض مختلف از آبهای کثیف و آلوده می باشد. درسال ۳۰۰۰ نفر از آبهای کثیف جانهای خودرا از دست می دهند. زیاده ترین مرگ ومیر از آبهای آلوده اطفال اند. اکنون در حدود ۳۰ درصد از مردم در شهرها و ۲۰ درصد در دهات افغانستان به آب آشامیدنی صحی دسترسی دارند. ۳۳٫۷ درصد مردم در سراسر افغانستان از منابع آبهای سر باز استفاده می کنند." سبزیجات. سبزیجات ناپاک و آلوده نیز یکی از کشنده ترین غذا است که افغان ها را مصاب می نماید. در افغانستان معمولاً سبزیجات ناشسته فروخته می شود. سبزیجات ناشسته منبع انتقال دهنده زیاد امراض کشنده می باشد. سبزیجات معمولاً خام خورده می شود بدین لحاظ مردم را به زودی مصاب می نماید. عمده ترین سبزی که باعث انتقال امراض می شود کاهو کندنه کرم خیار ملی سرخک و گشنیز می باشد. جنگ. جنگ بدنام ترین فعالیت بشری است
. در افغانستان از مدت ۳۳ سال به این طرف جنگ جریان داشته کنون سالانه حدود ۲۰۰۰–۳۰۰۰ افغان را به کام مرگ می کشاند. و تعداد اوسط زخمی شدگان در سال به ۷۰۰۰ نفر می رسد. در جنگ معمولاً مردان می میرند که آن ها نفقه دهنده فامیل خود می باشند. تعداد هم معلول و معیوب گردیده و از اجرا نمودن کار حاجز می گردند. جنگ نا امنی را بار آورده کشور از ترقی و معارف عقب می ماند. جنگ افغانستان به نسبت نداشتن همسایه های نیک تا اکنون ادامه داشته و به کشورهای همسایه و منطقه سرایت نموده است. معلولان و معیوبان. کنون در افغانستان به تعداد ۲میلون زخم برداشته شده و به تعداد ۸۰۰۰۰۰ معلول و معیوب وجود دارد. تعداد معلولان که دست ها و چشم سالم دارند از طریق وزارت شهدا و معلولان بکار گماشته می شوند. تعداد که حاجز از کاراند. وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولان ماهانه تنها توانایی پرداخت معاش برای ۸۰ هزار معیوبان جنگی را دارند. این یک مشکل بزرگ می باشد. هکذا تعداد معلولان و معیبوبین که در مناطق تحت تسلط طالبان قرار دارند از هیچ نوع کمک بر خودار نیستند. و اکثراً گدا می باشند. درین اواخر دولت افغانستان انستیتیوت معلولان را بنا نمود تا از این طریق
بتواند معلولان و معیوبان را کمک یشتر نمایند. Editor of the following paragraphs is Yalda Shaheer. آمارهای کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می دهند که افراد دارای معلولیت در حدود ۱۴درصد کُل جمعیت افغانستان را تشکیل می دهند. بربنیاد این آمارها، در ۱۴ سال گذشته شمار افراد دارای معلولیت ۱۱درصد افزایش یافته است. بررسی کمیسیون حقوق بشر نشان می دهد که هم اکنون چهار میلیون و ۴۷۵هزار و ۸۰۰ فرد دارای معلولیت در افغانستان زندگی می کنند که عامل اصلی معلول شدن آن ها جنگ ها در کشور است. شهرزاد اکبر، رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر امروز در نشستی در کابل، از طرف های درگیر جنگ خواست که تا به خشونت ها در کشور پایان دهند و نگذارند بیشتر از این مردم کشور قربانی یا هم معلول شوند. بانو شهرزاد در این باره اظهار داشت: «در افغانستان تعداد افراد دارای معلولیت متأسفانه در حال افزایش است. منازعه، جنگ باعث این می شود که ما متأسفانه تعداد بیشتر کودکان و افراد بزرگ دارای معلولیت داشته باشیم.» کمیسیون مستقل حقوق بشر در این بررسی با یک هزار و پنج صدو چهار تن در بیست و دو ولایت گفت وگو کرده است. در همین حال، شماری از افرادی که در رویدادهای