Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
دمات صحی را توسعه دهد و در حال حاضر بر اساس گزارش های وزارت صحت عامه افغانستان، بیش از ۱۷۰۰ مراکز کوچک و بزرگ درمانی در سراسر کشور فعال است. حدود ۶۰ درصد مریضان افغانستان در سکتورهای خصوص تداوی می شوند و حدود ۱۹ درصد مریضان تداوی خود را در خارج از افغانستان می نمایند. میزبان اصلی مریضان افغانستان کشور هند می باشد. طی ۳۳ سال جنگ داخلی به صدها دکتر در جریان وظیفه جان خود را از دست داده است. در طی چند سال اخیر حدود ۲۰ تن از دکتران و کارکنان صحی اختطاف و ۳۸ تن دیگر به قتل رسیده اند. وزیر این وزارت دکتر فیروز الدین «فیروز» می باشد. گزارش صحی وزارت صحت عامه افغانستان سال۲۰۱۲–۲۰۱۳. احصائیه گیری صحت. نفوس کنونی افغانستان ۳۱ میلون می باشد. طبق گزارش وزارت صحت عامه در سال ۲۰۱۰رشد سالانه جمعیت ۳٬۲٪ می باشد. ۵۰درصد نفوس زیر سن ۱۵ قرار داشته از جمله ۴درصد نفوس بالاتر از عمر ۶۰ دارد. تعداد باروری ۶٬۳ طفل در فی خانم می باشد. ۸درصد نفوس در کمتر از ۱٫۲۵ دلار در روز زندگی دارند. ۱۷ درصد بالاتر از سن ۱۵ باسواد اند. امراض کشنده مهم در افغانستان عبارتنداز سل اسهال ریزش و سینه پهلو بیماری کورنر قلب، تروما تولد، مالاریا، کم وزنی، س
کته مغزی و سو تغذیه می باشد. تعداد مرگ ومیر بین سن ۱۵–۶۰ ساله ۳۳۹۱۰۰۰ و۵۳۱۰۰نوزادان می باشد. ۱۱۱۷۱۰۰۰۰۰ نفر طور طبیعی می میرند. ۷۱۹۱۰۰۰۰۰ نفر به اثر امراض قلبی و عروق ۱۶۴۱۰۰۰۰۰ به اثر مرض سرطان، ۳۸۱۰۰۰۰۰ در اثر مریضی سل و ۰٫۳۱۰۰۰۰۰ در اثر مریضی مالاریا می میرند. بودجه مصارف درمانی افغانستان. مصارف بهبود صحت در افغانستان بالغ بر ۵۲ بیلون افغانی معادل ۱۰۵۳ میلون دلار می باشد که ۱۰ درصد از تولیدات ناخالص داخلی GDR را تشکیل می دهد. مصارف صحی یک افغان در حدود ۲۱۰۰ افغانی یا ۴۲ دلار محاسبه شده است. مصارف صحی بودجه دولتی بالغ بر۳۱۲۹ میلون افغانی که ۶۲٬۵۸ میلون دلار می شود که ۶ درصد مجموع مصارف صحی را تشکیل می دهد. ۴ درصد از مجموعه بودجه دولتی بالای صحت مصرف می شود. پوشش صحی توسط شرکت های خصوصی ۷۴ درصد و ۱۸ درصد از طرف حامیان خارجی پرداخته می شود. در مجموعه ۸۰ درصد نفوس تحت پوشش صحی دولت قرار دارند. مصارف ادویه دریک سال ۱۵ بلیون افغانی یا ۲۹۰ میلون دلار می باشد. مصارف ادویه یک نفر ۶۰۰ افغانی حدود ۱۱ دلار می باشد. ۲٫۸ درصد از عواید ناخالص داخلی بالای دوا مصرف می شود که ۲۸درصد از مجموعی مصارف طبی را تشکیل می دهد. مصارف
ادویه دولتی یک شخص دریک سال ۳۵ افغانی یا ۰٫۷ دلار می باشد. کارمندان صحی. تعداد پزشکان حدود ۱۰۰۰۰ تعداد دارو ساز حدود ۳۰۰۰ دارو ساز دولتی ۶۰۰ معاون دارو ساز ۱۲۵۰ تکنیسین دارو ساز و معاون آن ۱۴۰۰ نرس و دایه خانگی بالاتر از ۱۷۲۵۰ می باشد. تعداد درمانگاه ۱۷۰ تعداد واحدهای کمک اولیه ۱۲۲۳۳ تعداد دوا خانه مجازی ۱۲۸۰۰ می رسد. تعدا ادویه جات مصرفی به ۴۳۰ نوع می رسد. پیشینه. طبابت نسبتاً عصری از زمان امیر عبدالرحمن خان آغاز گردید. امیر خود مبتلا به مرض نقرس بود که همیشه رنج می برد به همین منظور دکتور انگلیسی را در خدمت دربار خویش خواست. دکتور انگلیسی برای اولین بار شفاخانه ابن سینا را بنیاد نمود؛ که مریضان به خصوص خانواده سلطنتی کارکنان رجال دولت درآنجا تداوی می گردید. سپس پسر او امیر حبیب الله طور واقعی خواست که وضع صحت را در افغانستان بهبود بخشد. امیر حبیب الله تهداب معارف و فرهنگ جدید را د ر افغانستان گذاشت که طبابت هم زمان با آن قدم های به پیشرو برداشت. امیر حبیب الله در سال ۱۹۰۲ هنگامی که کولرا و خشک سالی مردم افغانستان را تهدید می نمود دریک مجلس عام گفت که ترقی یک دولت و یک ملت بدون علم امکان ندارد. امیر حبیب ال
له خان در شروع سلطنت خود دو نفر دکتر هندی به نام غلام نبی و غلام محمد را به کابل استخدام نمود، که مصروف تداوی مریضان خاندان شاهی بودند. قبل از سلطنت امیر حبیب الله جراحی توسط سلمانیها به صورت غیر فنی و سنتی تطبیق می گردید. این دو نفر جراح هندی می توانستند عملیات های بسیط از قبیل سنگ مثانه، کسر کت و غیره را اجرا نمایند. حسین قلی خان که از پدر شکسته بندی کسور عظمی را فرا گرفته بود، تحت نظر این دو نفر هندی تجارب بیشتر را آموخت. همان بود که یک کورس ابتدائی جراحی تحت نظر حسین قلی خان افتتاح و و در همان زمان تعداد شاگردان این کورس به چهل نفر رسید. در سال۱۲۹۰(۱۹۱۱) درمانگاه عام در کابل تأسیس گردید و توسط دکتران هندی و ترکیه ای بکار انداخته شد. علاوه بر درمانگاه ملکی یک شفاخانه کوچک نظامی نیز وجود داشت که در آن هندی ها کار می کردند. البته این شفاخانه ها در کابل بودند و حتی برای مردم دور و نزدیک، استفاده از آن میسر نبود. در اواخر سلطنت امیر حبیب الله یک طبیب هندی به نام علی جویا خان به افغانستان استخدام شد که در حقیقت طبیب دربار و مصروف معالجه خاندان سلطنتی و دولتمندان بود. در سال۱۳۰۲ زمان سلطنت امان الله خان، مرکزی ب
ه نام «مدیریت مستقل طبیه» در کابل تأسیس شد ولی به علت کمبود امکانات و نداشتن نیروهای لازم نتوانست توسعه یابد. در عصر نادر شاه تغیرات چشمگیری در بخش بهداشتی رونما گردید اعمار شفاخانه علی آباد، سناتوریم رفقی و تأسیس دانشگاه طب کابل یکی از دست آوردهای مهم این دوره است. همچنان تأسیس مکتب طبی معاون دکتری، مکتب کمپودری (دارو ساز)، تأسیس مکتب پرستاری و استخدام دکتران متخصص از دولت دوست ترکیه را نیز می توان از انکشافات و اولین گام در راه احیای طبابت در افغانستان محاسبه کرد. شفاخانه علی آباد در دامنه کوه علی آباد با ۶۰۰ تختخوابی دارای بخش های داخله جراحی، سناتوریم، جلدی، چشم، عقلی عصبی، گوش و گلو، وانتانی در سال ۱۳۱۱ افتتاح گردید؛ و برای طبقه اناث درمانگاه مستورات (میوند امروزی) با شعبات مربوط آن تأسیس گردید که بعد از تأسیس دانشکده طب به حیث شفاخانه های تدریسی و به نام موسسات صحی دانشگاه طبی فعالیت می نمود. در سال ۱۳۱۱ فاکولته طب (دانشگاه طب کابل) تأسیس شد که در کنار آن مکتب عالی دواسازی نیز درهمین سال تأسیس گردید. این دانشگاه و مکتب عالی توسط ۱۷ نفر پروفسوران ترکی و یک استاد داخلی کیمیا به نام انور علی در دارالامان ک
ه به نام دارالفنون معروف بود، مصروف تدریس شدند، که از جمله ۱۷ نفر پروفسوران ترکی ۱۱ نفر آن استادان دواسازی و رشته کیمیا بودند. اولین دسته فارغان در سال ۱۳۱۷ به تعداد هشت نفر از فاکولته طب و دو نفر از مکتب دواسازی به جامعه تقدیم شد. تا سال ۱۳۴۲ که درمانگاه بزرگ دیگر در مرکز وجود نداشت شفاخانه های علی آباد و مستورات یگانه شفاخانه های ملکی بودند که تمام مریضان را می پذیرفتند. مریضان تراوماتولوژی و ارتوپدی مانند سایر مریضان در همین دو شفا خانه تداوی می گردید. استادان، متخصصان و دکتران زیادی در این شفاخانه ها تربیه و تقدیم جامعه گردیدند. در زمان نادر شاه شفاخانه میوند و مرکزی ساخته شد؛ ولی دکتران همه خارجی بودند. نهاد اصلی تعلم و تربیه طبابت در افغانستان دانشگاه طبی کابل می باشد. دانشگاه طب کابل درسال۱۳۱۱ برای اولین بار به عنوان اولین نهاد تحصیلات عالی کشور به سویه دانشکده به همکاری کشور ترکیه در شهر کابل تأسیس گردید که این همکاری الی سال ۱۳۲۴ادامه یافت. در ابتدا محل تدریس محصلان طب تعمیری واقع دارالامان انتخاب شده بود که بعداً به تعمیر لیسه حبیبیه (لیسه عایشه درانی فعلی) نقل مکان نمودند. پس از آن در محل که دانشکد
ه شرعیات فعلی در آ ن جایگزین می باشد نقل مکان نمودند؛ که تعمیر اساسی و بنیادین فاکولته (دانشگاه) طب وقت بود. دکتر رفقی بیگ از کشور دوست ترکیه به حیث اولین رئیس این مؤسسه علمی استخدام و سپس پروفسور دکتور حسن رشاد بیگ به سمت رئیس فاکولته طب انتخاب شد؛ و به تعقیب آن پروفسور دکتر زاهدی بیگ این سمت را پیش بردند. پس از ترک ها الی سال ۱۳۳۴ فرانسوی ها افغانستان را در پیشبرد صحت عامه همکاری می نمودند. پس از سپری شدن دوره همکاری پروفسوران فرانسوی پروفسوران افغان توانایی پیشبرد امور دانشکده طب را پیدا کرده و پوهاند دکتور فقیرمحمد شفا که به حیث کفیل ریاست دانشکده طب مقرر شد، تا اینکه در سال ۱۳۳۵ پوهاند دکتور محمد عثمان انوری به عنوان اولین رئیس فاکولته طب انتخاب و اداره دانشگاه طب به دست افغان ها کاملاً انتقال یافت. درین دوره یک سلسله انکشافات و تحولاتی رونما شدکه گوشه آن فعالیت ها عبارتند از ترتیب لایحه تدریسی به انجام پذیرفت، بانک خون ایجاد شد، دانشکده طب نسوان تأسیس شد، دانشکده فارمسی تحت اداره دانشگاه طب به وجود آمد، پروفسوران بیشتر برای تدریس استخدام شدند. در سال ۱۳۵۹ هجری شمسی به نام انستیتیوت دولتی طب کابل ابوعلی
ابن سینا که شامل سه دانشکده به دانشکده طب معالجوی، طب اطفال و ستوماتولوژی بود، ارتقاء نمود. در سال ۱۳۸۳ ه .ش با تکمیل معیارات لازم به دانشگاه طبی کابل ارتقاء کرد. فاکولته نرسنگ در سال ۱۳۸۵ ه .ش در چوکات دانشگاه طبی کابل ایجاد شد. در سال ۱۳۸۹ ه .ش دانشکده صحت عامه جا گزین دانشکده اطفال شد. دانشکده متمم صحی در سال ۱۳۹۱ ه .ش با در نظر داشت نیازهای مبرم کشور با ایجاد دپارتمنت های فارغ ده در چوکات دانشگاه تأسیس شد؛ که فعلاً دپارتمنت های تکنالوژی طبی و انستیزی محصل پذیرفته و فعال می باشد. دانشگاه طبی علوم کابل در دانشکده های چهارگانه خویش مجموعاً ۲۶۹۰ تن محصل دارد که۱۹۹۰ تن ذکور و۷۰۰تن اناث می باشند و۲۱۱ تن استاد دارد که ۱۸۹ تن ذکور و ۲۲ تن آن اناث می باشند. عرضه خدمات صحی. عرضه خدمات صحتی در افغانستان از گذشته های دور تا اکنون بدو شکل یعنی دولتی و شخصی می باشد. در بیمارستان های دولتی تمامی خدمات به شمول دوا غذا رایگان است. پس از سال ۲۰۰۱ علاوه بر کلینک های شخصی بیمارستان های بیشماری شخصی از طرف منسوبان صحت عامه تأسیس گردیده و فعالیت دارند. در شهرها همه امکانات مساعد بوده ولی در قریه جات عرضه خدمات خیلی ضعیف اند. د
ر مناطق که طالبان تسلط دارند هیچ نوع خدمات صحی وجود ندارد. کنون در افغانستان عملیات های کمر، دماغ، قلب، کلیه، جگر و غیره صورت می گیرد. شفاخانه های غیردولتی به نسبت دولتی پیشرفت زیاد نموده و عملیات های موفق را اجرا می نمایند. به اساس گفته ثریا دلیل وزیر صحت عامه افغانستان یازده سال پیش، در هر ۲۷ دقیقه یک مادر جان خود را از دست می داد، اما در حال حاضر در هر دو ساعت، یک مادر جان خود را دست می دهد. از ده نوزاد در افغانستان یک نفر شان هنگام زایمان از بین می رود در حالی که این رقم یازده سال پیش، از هر سه نوزاد یک طفل بود. از هر یازده مادر افغان یکی آنان بر اثر عواملی حاملگی جان می دهد. این قضیه علت های زیاد دارد و معمولاً در محلات دور دست بوقوع می پیوندد. دلایل عمده آن عدم دسترسی به دکتر و دوا، فقر و موانع فرهنگی برای استفاده از مراقبت های صحی و عدم مراجعه به مراکز صحی در زمان زایمان از عوامل مرگ و میر مادران در کشور خوانده شده است. کنون برای هر ۱۰۰۰۰ افغان یک دکتر وجو دارد. ۲۵۰۰ پرستار قابله در کشور فعال اند که ۸۰۰ تن دیگر هم در حال آموزش هستند. در مجموع افغانستان به ۵۵۰۰ تا شش هزار پرستار قابله نیازمند است تا بتو
اند موفق به کاهش مرگ و میر مادران هنگام زایمان و بیماری های مرتبط با حاملگی شود. بخش های صحی که در افغانستان بالای آن کار صورت گرفته است قرار ذیل اند. اورتو پدی یا استخوان شناسی. استخوان شناسی رشته از طبابت است که در مورد مطالعه و تداوی استخوان بحث می نماید. جراحی استخوان در افغانستان برای بار اول در زمان بوعلی سینا صورت می گرفت. گویند بوعلی سینا جراحی سر انسان را می نمود. قبل از سلطنت امیر حبیب الله کسر پا ودست تو سط شکسته بندها به صورت غیر فنی و سنتی تطبیق می گردید. در زمان امیر حبیب اله خان دو نفر دکتر هندی طی دایر نمودن چند کورس تدای کسر بدن را به تعدای از افغان ها فراه داد. در سال ۱۹۱۱ بیمارستان ملکی در کابل تأسیس گردید و توسط دکتران ترک بکار انداخته شد. هکذا یک بیمارستان کوچک نظامی نیز وجود داشت که در آن هندی ها کار می کردند؛ که این شفاخانه ها در کابل موقعیت داشتند. در عصر سلطنت نادر شاه اعمار بیمارستان های علی آباد، سناتوریم رفقی و تأسیس دانشکده طب یکی از دست آوردهای مهم این دوره است. همچنان تأسیس مکتب طبی معاون دکتری، مکتب کمپودری، تأسیس مکتب پرستاری و استخدام دکتران متخصص از دولت دوست ترکیه صورت گرفت
. تا سال ۱۳۴۲ شفاخانه های علی آباد و مستورات یگانه شفاخانه های ملکی بودند که مریضان تراماتولوژی و ارتوپدی و سایر مریضان در همین دو بیمارستان تداوی میګردید. استادان متخصصان و دکتران زیادی در این بیمارستان ها تربیه و تقدیم جامعه ګردید. پوهاند مهرمحمد اعجازی در مورد گذشته ارتوپدی در شفاخانهٔ علی آباد و فاکولته طب کابل چنین نگاشته است. در آن سال ها هیچ نوع تفکیکی در شعبات اختصاصی امروزی منجمله ارتوپدی موجود نبود و همه تحت عنوان جراحی فعالیت می نمودند. مریضان ارتوپدی و تراوماتولوژی در سرویس های جراحی شفاخانه علی آباد و مستورات توسط پرسنل جراحی که عموماً استادان دانشکده طب بودند تداوی میګردیدند، و سرویس جداګانه ارتوپدی وجود نداشت اما در سرویس های جراحی اتاق های اختصاص داده شده جهت تداوی مریضان ارتوپدی موجود بود. حتی از یک تعداد شکسته بندهای با تجربه همان زمان که در پلاسترها و ارجاع بسته کسور کمک می نمود که می توان از ماما عزیزالله و یک تعداد دیگر که توسط مکتب ترک ها فن شکسته بندی را در همان سال آموختند نام برد استادان دانشکده طب در آنزمان چون پوهاند کرام الدین کاکر، پوهاند حسینی، پوهاند لودین، دکتور عمر درمان، دکتو
ر ایوب اکبر در بخش ارتوپدی بیشتر همکاری داشته و هم این بخش را تدریس می نمودند. در مورد اینکه چه زمانی و به چه علتی دکتران برای یک دوره تخصصی دو ساله به ایتالیا فرستاده شدند، موصوف خاطرات خود را چنین بیان نمود: «در سال ۱۹۶۱ اعلیحضرت محمد ظاهر شاه در اثر حادثه کسر بند دست (که به گمان اغلب یک Colle’s Fructur بود) برداشت، وی را به علی آباد انتقال دادند و از پروفسور شاه آمریکایی که جراح عمومی بود و در شفاخانه ابن سینای همان وقت ایفای وظیفه می نمود دعوت نمودند تا در پروسه معالجوی وی اشتراک نماید. دکتر معالج در آنزمان پروفسور کرام الدین خان کاکر، (رئیس موسسات صحی دانشگاه) کسر دست شاه تحت نارکوز با ایتر ارجاع و پلاستر نمود. در رادیو گرافی کنترلی دیده شد که حالت بیجا شده گی تالی یا هم ارجاع ناموفق در محراق مکسوره موجود است، شاه ناخرسند از پروسه معالجوی خود جهت تداوی به کشور ایتالیا سفر نمود و توسط پروفسور معروف ارتوپدی ایتالیا پروفسور Skadettie معالجه گردید. بعد از عودت به وطن شاه از پروفسور مذکور دعوت نمود تا به افغانستان بیاید. نامبرده به افغانستان سفر نموده و دو نفر از دکتران جوان به نام دکتر احسان الله رشتیا و دکت
ر محمد عظیم سدوزی را جهت ترینگ به ایتالیا فرستاد. ایشان بعد از ختم دوره دو ساله ترینگ ارتوپدی دوباره به شفاخانه علی آباد آمده و یک بخش جداگانه را به نام سرویس ارتوپدی با دوازده بستر تأسیس نمودند. بعد از سقوط دولت شاهی، این پروسه بدون تکامل باقی ماند زیرا محمد عظیم سدوزی وفات نمود و دکتر احسان الله رشتیا به خارج از افغانستان سفر نمود، درین سال ها یعنی بعد از سقوط ظاهر خان و جمهوری داود خان دکتر محمد عمر درمان و دکتر محمد ایوب اکبر و پوهاند لودین تحت نظر پوهاند سید محمد حسینی، واقعات تروماتولوژی و امراض ارتوپدی را در علی آباد معالجه می نمودند. تا اینکه در سال ۱۳۴۳ بیمارستان وزیر اکبر خان افتتاح و بخش ارتوپدی نه چندان تکامل یافته آن به وزیر اکبر خان انتقال داده شد. داخله. خدمات داخله: درمان مریضان (غیر از جراحی قلب اعصاب) که ذریعه ادویه گردد به نام سرویس داخله می گویند. این نوع طبابت در افغانستان خیلی معمول بوده دارای دکتران بیشتر اند. تقریباً تمامی درمانگاه های افغانستان دارای خدمات داخله می باشند. اشکال تداوی به سیستم غربی بوده تداوی چینی و طب سورنی وجود ندارد. جراحی. جراحی عبارت از عمل است که با دست اجرا می ش
ود. طبابت ابتدا از جراحی شروع شده است. کنون جراحی یکی از بخش مهم طبابت می باشد. با پیشرفت فن آوری و و سایل مدرن جراحی خیلی دقیق شده و به اوج خود رسیده است. عمل جراحی در طبابت امروز در هر قسمت بدن انسان ها و حیوانات صورت می گیرد. کنون در افغانستان جراحی قلب شش مغز گرده و پلاستیک صورت می گیرد. اولین دکتر که عملیات قلب را اجرا نمود دکتر آدم درمل بود. در سال های ۱۳۶۸–۱۳۷۰ دکتران افغانی در قسمت جراحی استخوان حایز شهرت بودند. پس از سال ۱۳۷۲ همه به کشورهای خارج فرار نمودند. دکتر سورگل دکتر ترک دکتر اوپیانی و عسکریار از دکتران مشهور ارتوپدی بود. پیشینه جراحی در افغانستان. در سال های قبل از تأسیس درمانگاه های عصری عمل جراحی را سلمان ها با کارد تیز خود اجرا می نمودند که در جمله عملیات های جراحی بسیط کشیدن تومورهای سطحی شامل بود. علاوه از سلمان ها مردم با تجربه تداوی کسور و ارجاع خلع مفاصل را اجرا می نمودند، چنانچه تا حال ادامه دارد فعلاً نیز در اطراف دور و نزدیک تداوی کسور و ارجاع خلع را کسانی اجرا می نماید که صاحب مواشی مانند گوسفند و بز بوده در ارجاع کسور و خلع آن تجربه پیدا کرده و انسان ها را نیز تداوی می نمایند. غر
ض بیهوش کردن یا تسکین درد از دادن تریاک به مریض کار می گرفتند. در قدیم برای توقف خون ریزی از فشار دادن جرحه، بلند قراردادن ناحیه، بستن ناحیه و پر ساختن جرحه توسط خاکستر کار می گرفتند. هم چنان در قدیم از انداختن روغن داغ در جرحه برای توقف خون ریزی استفاده می نمودند. فعلاً از عین عملیات در بعضی نقاط دور دست مملکت غرض توقف خون ریزی استفاده می شود و شکل عصری آن در شفاخانه ها Bovi می باشد. در جمله طبیبان، طبیب و جراح مشهور شرق به نام ابو علی ابن سینایی بلخی در سال ۱۰۷۳–۹۸۰ بمیان آمد که تا حال نام وی در جهان زنده است. ابن سینا علاوه از علوم طب در فلسفه و علوم طبیعی دست رسایی خوب داشت. در حدود یک صد رساله و کتاب به نام قانون طب تحریر کرده است و برای شش قرن در دانشگاه های اروپا تدریس می شد. برای ابطال حس از تریاک استفاده می کرد. موصوف بعد از برداشتن تومورها بستر آن را توسط آهن داغ و حرارت بلند به منظور توقف خون ریزی می سوختاند. از پوست حیوان ها کیتیر نرم می ساخت و عملیات های جراحی های سنگ کلیه را به خوبی اجرا می نمود. در اواخر قرن وسطی که آغاز تمدن مدرن است علم آناتومی رو به صحنه گذاشت. همین بود که سلطنت امیر حبیب ال
له خان دو نفر از دکتران هندی هر یک غلام نبی خان و غلام محمد خان به کابل استخدام شدند و مصروف خدمت طب به خاندان شاهی گردیدند. دو نفر موصوف عملیات های جراحی سنگ مثانه و عملیات های جراحی کترکت چشم را اجرا می نمودند. این دو نفر طبیب خواستند مردم دیگری نیز به مشوره خاندان شاهی از علم طبابت و بهره طبابت استفاده نمایند لذا تجارب خود را به حسین قلی خان که از پدر پدر وظیفه شکسته بندی داشت آموختاندند. حسین قلی خان کورس ابتدایی جراحی را مشتمل به ۴۰ نفر شاگرد افتتاح نمود. امان الله شاه خان نیز به منظور خدمت به مردم در رشته طب خدمات شایان نمود. به این منظور طبیبان با تجربه را از آلمان – ترکیه و شوروی دعوت نمود. تا طرق تداوی هندی را که در افغانستان شروع شده بود به یک طب اروپایی تبدیل نماید. در جمله همین اطباء دو طبیب به اسم دکتر افقی بیک و دکتر فؤاد بیک شامل بودند. از آن ها خواست تا مکتب طبی را در کابل تأسیس نمایند. در سال ۱۳۱۱ هـ ش دردوره سلطنت محمد نادر خان دانشگاه طب کابل را تأسیس و تا حال ادامه دارد. در سال ۱۳۱۷ هـ ش یک جراح ترک تحصیل یافته المان به کابل دعوت شد تا مصدر خدمت به مردم شود. با موصوف سه دکتر افغان تحصیل یا
فته طب کابل هر یک دکتر اسلم، دکتر میرغلام حسین و دکتر عظیم یکجا وظیفه اجرا می نمودند. در جمله یک نفر محصل افغانی صنف سوم دانشکده طب کابل به اسم کرام الدین خان «کاکر» و یک دکتر ترک به اسم فاروق بیک با اعضای قبلی اضافه شدند. شعبات مختلف جراحی مانند جراحی عمومی، گوش و گلو و چشم که تا آن زمان در یک محل قرار داشتند از هم جدا ساختند و در سال ۱۳۲۰ هـ ش در سلطنت محمد ظاهر شاه، دکتر اکرام الدین خان کاکر از پوهنځی طب کابل فارغ و شامل پرسنل جراحی گردید و به حیث اولین دستیار افغانی در جراحی قرار گرفت؛ و در سال ۱۳۳۶ هـ ش به حیث اولین پروفسور جراحی قدم به صحنه گذاشت. به تعقیب آن چندین پروفسور افغانی هر یک پروفسور سید محمد خان حسینی، پروفسور عبدالرحیم خان لودین، پروفسور مهر محمد خان اعجازی، عبدالحمید خان رحیمی مشهور به مولانا و امثال شان برای خدمت به مردم عرض اندام کردند. در سلطنت محمد ظاهر شاه دانشکده طب ننگرهار تأسیس گردید دانشکده موصوف به کمک امریکایی ها پیش برده می شد و اولین جراحان افغانی ما هر یک دکتر شیرزاد یعقوبی و دکتر عبدالرئوف احسان که فعلاً به حیث پروفسوران مملکت عزیز ما اند مصروف تدریس گردیدند. در سال ۱۳۶۶ هـ ش
دانشکده طب مزار شریف تأسیس گردید. درهمین سال در شفاخانه علی آباد به منظور پیش برد امور پراکتیکی محصلان دپارتمنت های ذیل تأسیس شد. شعبات دیگر جراحی مانند نسایی ولادی در ملالی زیژنتون، چشم در مؤسسه نور و گوش و گلو در میوند روغتون تأسیس گردیدند. کنون در افغانستان به خصوص کابل فن جراحی پیش رفته وجود دارد. چشم. یکی از امراض که در بینائی مریضان خدشه وارد می نماید ویا بینائی خود را از دست می دهند امراض چشم است. امراض چشم یکی از مشکل های عمده صحت چشم در این کشور است. ارقام تخمینی سازمان صحی جهان و نماینده گی بین المللی وقایه از نابینایی نشاندهنده ۱٫۵–۲٪ شیوع نابینایی در افغانستان یعنی ۴۰۰۰۰۰بیش از افراد نابینا و تقریباً ۱٫۵ میلیون نفر مشوش قوه رویت است و به صورت اوسط سالانه تقریباً ۲۵۰۰۰ نفر در افغانستان دید یک چشم خود را از دست می دهند در صورتی که که تقریباً ۸۰ درصد این نابینایی ها قابل اجتناب (وقایه یا تداوی) می باشد؛ مطالعات نشان می دهد که شیوع نابینایی در نزد خانم ها بیشتر است نسبت به مردان و اکثریت افراد نابینا ساکنان مناطق روستایی اند که به سرویس های عرضه خدمات چشم دسترسی ندارند زیرا این سرویس ها در حال حاضر م
نحصر به شهرهای بزرگ کشور می باشد و توسط موسسات غیردولتی در بدل پول عرضه می گردد که درصدی زیادی از مردم توان پرداخت آن را ندارند و این باعث شده که تعداد زیادی از اهالی کشور از سبب امراض قابل علاج نابینا باشند. اسباب عمده نابینایی را در کشور امراض Cataract یا پرده چشم (بیشتر از ۶۰٪ تمام واقعات) که می تواند از طریق روش ساده در مراکز صحی تحت عمل جراحی قرار گیرد، کدر شدن قرنیه (چه از سبب تراخم و چه از سبب فقدان ویتامین ای)؛ خطاهای انکساری چشم، Glaucoma یا سیاه آب و ضربات یا جراحات چشم تشکیل می دهد. مصارف کلی اقتصادی نابینایی در کشور بیشتر از ۱۰۰ میلیون دلار سالانه تخمین زده می شود؛ و حدود دو درصد مردم افغانستان در زمان حیات خود مبتلا به بیماری های چشم و نابینایی می شوند. پس از سال ۲۰۰۲ تا اکنون ۱۸۰۰ نفر در عملیات های چشم، بینایی خود را به دست آورده اند. بیمارستان چشم را در افغانستان به نام بیمارستان نور می نامند؛ که در دارالامان کابل موقعیت دارد. دولت افغانستان به منظور جلو گبری مجبور شده است تا تیم ها و کمپ های سیار تداوی چشم را ایجاد و به مناطق دور دست روانه دارد. تا اکنون ۲۷ کمپ را در ولایات ارسال داشته است که
کمپ مذکور مریضان را تداوی یا عملیات و باقی را تجویز پوشیدن عینک نموده است. ستوماتولوژی (گوش گلو). ستوماتولوژی یک علم تخصصی است که سلامت دهان و دندان را به عنوان عضوی مهم در سلامت جسم، روح، زیبایی و ادا کردن کلمات تأمین می کند. شعبات این رشته عبارتند از تداوی دندان، گوش گلو، بینی، جراحی پلاستیک روی می باشد. فعلاً درمانگاه اختصاصی این رشته درمانگاه میوند کابل و در ولایات و کلینک های دندان و جراحی پلاستیک می باشد. این رشته دارای دپارتمنت های ذیل می باشد. دپارتمنت های مختلفه ستوماتولوژی شامل: کنون در افغانستان طب دندان پیشرفت نموده است. آن عده دکتران که در خارج زندگی و دارای تحصیلات عالی بودند در داخل افغانستان به تداوی دندان پرداختند. کنون اکثر افغان های که در خارج بود وباش دارند غرض تداوی دندان های خود به افغانستان می روند تا طور ارزان تداوی نمایند. تا اکنون افغانستان مختص پوهنزی طب دندان ندارد. طب وقایه ای. طب وقایه ای یا پیشگیری پزشکی به معنی جلوگیری از بروز بیماری ها، کاهش پیامدهای شدیدتر بیماری و جلوگیری از بروز نقص عضو حاصله می باشد. وقایه دارای سه سطح اند وقایه اولیه (مانند تزریق واکسن، شستن دست ها قبل از
بروز بیماری، بسته نمودن دهن و بینی در بیمارستان، نه نوشیدن آب کثیف وغیره) وقایه ثانویه (مانند مصرف داروها هنگام بروز بیماری) و ثالثیه (مانند فیزیوتراپی، بازیابی حصه ناتوان بدن و احیا دوباره بدن پس از بیماری) است. در افغانستان زیاده مردمان که غریب و ناتوان اند مقررات صحی را مراعات نمی نمایند بدین لحاظ زیاده مردم غریب مریض شده و تلف می شوند. وزرات صحت عامه افغانستان طی ۴۳ سال اخیر واکسن های امراض خطرناک و کشنده را طور رایگان تزریق می نماید. تبلیغ و ترویج بهداشت صحت همه روزه از طریق رسانه های جمعی به نشر می رسانند تا مردم جلوگیری از مصاب شدن به امراض را خود وقایه نمایند. وزارت صحت افغانستان در چوکات دولتی معاون دارد که به نام معینت وقایه ای یاد می گردد. معنیت مذکور وظیفه تهیه و تزریق واکسن ها را برای حیوانات و انسان ها دارد. امراض روانی و تکالیف عصبی. افغانستان کشوریست که بیشترین افراد این جامعه را امراض روانی تهدید می کند سالانه هزاران تن از اثر مصاب شدن یا مصاب بودن به این امراض مشکلات شدید به خود، فامیل و جامعه به بارآورده و بعضاً در نهایت سبب مرگ بسیاری از آن ها و افراد سالم جامعه می گردد. این امراض ناشی از
جنگ های ۳۳ ساله، ارث، مواد مخدر، بیکاری وبی امنیتی، غربت و ناداری، تفاوت حقوق بین مرد وزن، زندگی تحت فشار و خشونتها، عدم صمیمیت در میان فامیل ها و غیره مسایل می باشد. تعدادی زیادی افغان ها پس از افتادن راکت بم و غیره مواد انفلاقیه از زبان و هوش می ماند. یا پس از دست دادن عزیزان خود به تکالیف اعصاب وروانی مبتلا می گردد. کنون زیادترین مریضان روانی را زنان و دختران جوان تشکیل می دهند. امراض روانی شامل امراض ذیل است اختلالات ناشی از امراض روانی این حوادث زیاده در مردان جوان افغان دیده می شود. در افغانستان علاوه بر شفاخانه ها و کلینیک های شخصی شفاخانه روانی دولتی وجود دارد. این درمانگاه واقع ساحه علی آباد کابل موقعیت دارد. قلب و شش. در افغانستان بخش قلب وشش را به نام صدری نیز می نامند. به اساس ارتباط نزدیک که بین شش و قلب وجود دارد این بخش به نام صدری فعالیت دارند. کنون کلینیک های شخصی زیادی وجود دارد که درمان امراض قلبی را می نمایند. شفاخانه دولتی که تداوی امراض قلبی را اجرا می دارند عبارتند از شفاخانه صدری ابن سینا و انستیتیوت طبی فرانسه است. در شفاخانه صدری ابن سینا عمداً به نسبت عدم تجهیزات مدرن تعداد مرگ میر
زیاد است؛ ولی گاه گاهی عملیات ها نتیجه مثبت را نیز می دهد. درین اواخر شرکت مختلط دولتی و قاسمی گروپ در صدد ایجاد «انستیتیوت ملی امراض قلبی» می باشند. این انستیتیوت می تواند مشکلات زیادی افغان ها را حل کند. یورو لوژی یا امراض بولی و تناسلی. یورو لوژی عبارت است از مطالعه تشخیص و تداوی سیستم ادار و تناسلی می باشد. مبتلا شدگان امراض بولی و تناسلی در افغانستان زیاد می باشد. کنون واقعه تولید سنگ گرده در ۹۴درصد اطفال کمتر از یکسال و در ۷۳درصد اطفال بین سنین۱–۵ ساله دیده شده است. زیاده علت آن قلت ویتامین ها و کمبود شیر می باشد. زیاده مردم افغانستان در زمستان غرض گرم نگاه داشتن از صندلی استفاده می نمایند. اکثراً اطفال در شب برای چندین بار ادرار می نمایند. بعضاً لحاف از بدن اطفال دور شده از همین سن تکالیف بولی و تناسلی را پیدا می نمایند. بعضاً اطفال که خصیه هایش الی زایمان پائین نیامده در نیمه راه می ماندند. مردم تصور می نمودند که اطفال شان بدون خصیه یا عقیم (ایزک) است یا آن را از بین می بردند یا بدور می انداختند. کنون تداوی این کمبود معالجه می شوند. یکی از تکالیف شدید گرده ناشی از تکالیف گلو است. اکثراً اطفال غریب به