Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
نکه ارسلان دست به کار می شود و دلش برای محسن می سوزد مجموعه پنجم. محسن و هما با راهنمایی های ارسلان به نیت واقعی جمشید و سی سی پی می برند. جمشید و سی سی، شکست خورده از نقشه قبلی، این بار از در دوستی وارد شده و در صدد جلب نظر آن ها هستند که هلیا و دخترش وارد می شوند و دنبال هرمز مشکات می گردند اما… مجموعه ششم. بعد از برگزاری مراسم عزاداری برای هرمز مشکات همه منتظرند که صبح فردا، هلیا و دخترش بریژیت ویلا را به قصد فرانسه ترک کنند و حتی جمشید برای آن ها بلیط تهیه می کند اما ناگهان با واکنش جدیدی از هلیا مواجه می شوند که خودکشی او در هنگام مراسم است ولی زنده می ماند. در همین زمان عارف خاتون آبادی طلبکار ارباب مشکات برای گرفتن طلب بیست میلیونی اش به ویلا می آید. در همین زمان فیضی نیز ناپدید می شود. مجموعه هفتم. پدر عارف به ویلا وارد می شود. در همین زمان آلبرت خبر دستگیری فیضی را به افراد ویلا می دهد. هلیا نیز می گوید تا سهم الرث هرمز مشکات را نگیرد از ویلا نمی رود. در همین زمان خانم وکیل با خبرخوشی از راه می رسد مبنی بر این که با دکتری مکاتبه کرده که قرار است بیاید و مشکات بزرگ را با انرژی درمانی به هوش بیاورد. وک
یل منتظر است همه ذوق کنند و به هیجان بیایند، اما هیچ کس خوشحال نمی شود… مجموعه هشتم. ارسلان از اینکه دکتر هدایت است و قرار نیست عمو مشکات را از کما بیرون بیاورد خوشحال است. هدایت کارش را به عنوان دکتر انرژی درمانی آغاز می کند و با روش های سوزن درمانی و انرژی درمانی بالای سر مشکات می گذراند… مجموعه نهم. هدایت که در قالب یک دکتر فرادرمانگی، کسی که انرژی درمانی و طب سوزنی می کند به ویلا راه پیدا کرده، شرایطی ایجاد می کند که کل نقشه به خطر می افتد. به پیشنهاد ارسلان قرار می شود حالا که همه به هدایت اطمینان پیدا کرده اند، او کاری کند که بقیه از ویلا بروند… که ارسلان وانمود می کند بیماری مشکات بزرگ را گرفته است. مجموعه دهم. در ادامهٔ داستان قبلی قرار می شود ارسلان خودش را به بیماری بزند تا به بهانهٔ مسری بودن ویروس بیماری مشکات، همه دربروند، اما بقیه ارسلان را بیرون می اندازند. هدایت نامه ای جعل می کند که به طریق آن ارسلان نمایندهٔ فیضی برای امور جاریه مشخص شده است. ارسلان به ویلا بازمی گردد. مجموعه یازدهم. ارسلان مشکات به ویلا بازگشته است و همه فرمانبردار او هستند، اینبار او سعی می کند با سخت کردن شرایط زندگی، بقی
ه را مجبور به ترک ویلا کند. خانم ها آشپزی می کنند و مردها کارهای سخت ویلا اما هیچکدامشان حاضر به ترک ویلا نمی شوند. مجموعه دوازدهم. ورود هلاکو منفرد (امیرکاوه آهنین جان) روان شناس معروف از کانادا و همسرش شعله مشکات که خواهر جمشید است و زنی است که تقریباً موش آزمایشگاهی شوهرش بوده و بسیار رفتارهای بیمارگونه دارد، به پیچیده شدن ماجرا می افزاید. هلاکو با ورودش دوباره همه را که تازه آرام گرفته بودند به سکته می اندازد… مجموعه سیزدهم. به خاطر مدیریت ارسلان در قسمت قبل خانم وکیل از دست او ناراحت است. ارسلان هدایت را می فرستد تا پیش او وساطت کند. اما هدایت اعتراف می کند که اشتباهی خانم وکیل را برای خودش خواستگاری کرده است… مجموعه چهاردهم. انگشتر هلیا دزدیده می شود. همه به تکاپو می افتند. هلاکو از روی حرف های هلیا تصمیم می گیرد و سایه نگاری می کند تا مجرم را پیدا کند، هدایت با شنیدن خبر سایه نگاری به ارسلان اعتراف می کند که او انگشتر را روی زمین پیدا کرده و ارسلان از او می خواهد انگشتر را سر جایش بیندازد… که به صورت اتفاقی در جیب کت عارف می گذارد. مجموعه پانزدهم. عارف متهم به دزدی شده و از ویلا بیرون انداخته می شود. ا
و در حیاط به گریه و التماس افتاده که دزد نیست بلکه عاشق هلیاست. هدایت و ارسلان سعی می کنند رأی دیگران را بزنند تا پای پلیس را وسط نکشند. خاتون آبادی تلاش می کند تا رضایت هلیا را بگیرد… و عارف شروع به خواندن می کند که دل هلیا را می برد. مجموعه شانزدهم. عارف از هلیا به خاطر گذشت او ممنون است و قول می دهد سارق اصلی را پیدا کند. اما هلیا که عاشق صدای او شده است قصد دارد کنسرت بزرگی در اروپا برای او برگزار کند و با او ازدواج کند… مجموعه هفدهم. در مراسم بالماسکه عروسی هلیا و عارف، سورچی به طور اتفاقی هدایت و ارسلان را شناسایی می کند. آن ها توی سر سورچی می زنند و او را از ویلا بیرون می اندازند. وسط مراسم آهنگ شاد پخش می شود که ناگهان صدای مشکات به گوش می رسد… مجموعه هجدهم. مشکات بزرگ در آستانهٔ مرگ قرار می گیرد. پزشک خانواده خبر می دهد وی در ۴۸ ساعت آینده فوت خواهد کرد. هر یک از اعضای خانواده برای تصاحب ثروت مشکات بزرگ شروع به برنامه ریزی می کنند. در این بین هلاکو از هویت ارسلان و هدایت باخبر می شود و موضوع را به آنان گوشزد می کند و… مجموعه نوزدهم. مشکات بزرگ از کما بیرون آمده و هشیاری خود را به دست آورده است. اما ق
ادر به حرف زدن نیست. وراث که دیگر چیزی برای آن ها باقی نمانده به فکر ترک خانه می افتند. پزشک خانواده می گوید برای بهتر شدن حال مشکات بزرگ احتیاج به همراهی و توجه و کمک اعضای فامیل دارد… مجموعه بیستم و مجموعه آخر. بالاخره جشنی به مناسبت بهبودی مشکات بزرگ برگزار می شود. هر یک در این جشن مراتب چاپلوسی و ارادت خود را ابراز می دارند. از مشکات بزرگ خواسته می شود شمع های کیک جشن را خاموش کند و ناگهان مشکات بزرگ ایست قلبی می کند و فوت می کند و وصیت نامه مشکات را هدایت پیدا می کند و آن دو می فهمند که ارثیه به خدمه ویلا تعلق دارد و به علت مهربانی شان، دلشان نمی آید آن را جعل کنند پس آن را به هنگامه مهاجر می دهند؛ هلاکو ارسلان و هدایت را لو می دهد و آن ها دستگیر می شوند و هنگامه مهاجر (نگین معتضدی) آن ها را تبرئه می کند. و در نهایت ارسلان و هنگامه رستورانی زده و هدایت با مهین ازدواج کرده و وضع مالی خوبی دارند و مشکات بزرگ زنده بود و به دروغ گفتند فوت شده تا وارثین بروند. درباره سریال. ویلای من بر روی DVD-۹ تکثیر می شود. زمان هر قسمت از این مجموعه ، به صورت خالص تقریباً ۴۰ دقیقه است. مجموعه ویلای من نخستین مجموعه نمایش خ
انگی ایرانی است که با دوبله ترکی و کردی و به همراه زیرنویس فارسی، انگلیسی، عربی، ترکی و کردی عرضه می شود.
محاصره کِل در ۱۷۰۳ میلادی طی جنگ های جانشینی اسپانیا رخ داد. در این واقعه، نیروهای فرانسوی به فرماندهی دوک دی ویلار، قلعهٔ نظامی امپراتوری مقدس روم در کِل را تسخیر کردند. عملیات محاصره در ۲۰ فوریه ۱۷۰۳ میلادی آغاز شد و با وجود مقاومت آلمانی ها، در ۱۰ مارس با پیروزی فرانسه به پایان رسید.
ملوک نیمروز، ملوک سیستان یا خاندان کیانی سیستان دومین سلسله از صفاریان بودند که شصت سال پس از دست یافتن سلطان محمود غزنوی به امیر خلف بن احمد بن محمد در قلعه طاق در ۳۹۳ هجری قمری دوباره زمام حکومت سیستان را به دست گرفتند و با پیوستن به سلجوقیان جلال و عظمت بسیار یافتند. دورهٔ فرمانروایی ملوک نیمروز بر سیستان از غزنویان تا نیمه های سلطنت ناصرالدین شاه قاجار ادامه یافت. در دوران سلطنت قاجاریان، ملوک نیمروز، رفته رفته قدرت سیاسی و نفوذ اجتماعی و اقتصادی خویش را از دست دادند و سرانجام با برگماری خاندان علم به عنوان حاکم سیستان، تقریباً از صحنهٔ سیاسی سیستان به کنار رفتند. تاریخ نویسی ملوک نیمروز. سیستان با قدمت و نقش آفرینی خویش در تاریخ سیاسی ایران، از کهن ترین روزگاران تا دوران معاصر، از روند سنّت تاریخ نویسی محلی در ایران برکنار نبوده است. با توجه به تاریخ کهن و نیز با در نظرداشتن نقش فرهنگی و تمدّنی سیستان در زمینه ادبیات فارسی در ایران پس از اسلام، به نظر می رسد می توان ریشه های پیدایش تاریخ نویسی در ایران پس از اسلام را نیز در تاریخ نویسی محلی سیستان جستجو کرد. از بررسی متون تاریخی مربوط به ملوک نیمروز برمی
آید که به دلیل استمرار سنّت سیاسی و سلسله ای در سیستان تا دوره معاصر نوعی رسم یا سنّت تاریخ نویسی در دستگاه آنان حفظ شده است. در این زمینه سه کتاب زیر را می توان نام برد.
نبرد اودنرد نبردی کلیدی طی جنگ های جانشینی اسپانیا بود که در ۱۱ ژوئیه ۱۷۰۸ میلادی بین نیروهای بریتانیا، جمهوری هلند و امپراتوری مقدس روم از یک طرف و فرانسه در طرف دیگر رخ داد. این نبرد در اودنرد، شهری در بلژیک، به روی داد و با پیروزی متفقین (بریتانیا-هلند-امپراتوری مقدس روم) به پایان رسید.
میو میو برند پوشاک زنانه و از زیرمجموعه های پرادا است. میو میو در سال ۱۹۹۳ تأسیس شد و ریاست آن به عهده میوچا پرادا است. میو میو در کشورهایی نظیر ایتالیا، آمریکا، فرانسه، مکزیک، سوییس، چین، استرالیا، ژاپن و … شعبه دارد. پیوند به بیرون. وبگاه رسمی
به سوی طبیعت وحشی (Into the Wild) فیلمی در ژانر درام زندگی نامه ای به کارگردانی شان پن در سال ۲۰۰۷ می باشد. این فیلم با اقتباس از کتابی به همین نام اثر جان کراکائر (Jon Krakauer) در سال ۱۹۹۶ و بر مبنای سفرهای کریستوفر مک کندلس (Christopher McCandless) در آمریکای شمالی و زندگی او در طبیعت وحشی آلاسکا در اوایل دهه ۹۰ میلادی ساخته شده است. این فیلم در هشتادمین دوره جوایز اسکار نامزد بهترین نقش مکمل و بهترین تدوین شده بود.
عدالت توزیعی به ادراک عدالت از تخصیص منابع مربوط می شود. این نوع عدالت، بر ستاده ها (مثل افزایش حقوق)، قوانین تخصیص دهنده یِ منابع و پایگاه اجتماعی افراد (مثل ارتقا به یک منصب اداری) تأکید دارد. عدالت توزیعی بر ادراک عادلانه بودن دریافتی های یک شخص در مبادلات اجتماعی، دلالت دارد.
نادر انتخابی (متولد ۱۳۳۵) تاریخ نگار و پژوهش گر فلسفه و علوم سیاسی اهل ایران و عضو انجمن بین المللی ایران شناسی است. «ناسیونالیسم و تجدد در ایران و ترکیه» از آثار برجسته اوست. جلسه نقد و معرفی این کتاب در مؤسسه شهر کتاب با حضور مهدی فیروزان، عزت الله فولادوند، حسین شیخ رضایی، محمد دهقانی، پیروز سیار، شهرام اقبال زاده، علی میرزایی و شاپور اعتماد برگزار شد و مهرنامه در شماره هفدهم نیز پرونده ای را با مقالاتی از متین دفتریان، تورج اتابکی و همچنین مصاحبه ای با نادر انتخابی، به آن اختصاص داد.
سهراب رحیمی (زاده ۱۳۴۱ - درگذشته ۱۳۹۴) شاعر، مترجم، منتقد ایرانی و اهل شهر جونقان بود. وی در سال ۱۳۹۲ موفق به دریافت جایزه شعر «نیکلای گوگول» از کشور اوکراین شد. وی هم چنین سردبیر سایت ادبی صحنه ها بود. زندگی نامه. سهراب رحیمی در ۲۴ دی ۱۳۴۱ در شهر جونقان استان چهارمحال و بختیاری به دنیا آمد. او پس از ترک ایران ساکن شهر مالمو سوئد شد. او همکاری با نشریات ایران و سوئد را از سال ۱۳۶۸ آغاز کرد. از ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۷سردبیر گاهنامهٔ شعری اثر بود. او از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴ منتقد شعر در نشریهٔ فرهنگی کولتورن و عضو هینت دبیران مجلهٔ ویژهٔ شعر پوپولارپوئسی در سوئد بود. اشعار رحیمی تا کنون به زبان های ترکی، عربی، انگلیسی، فارسی، اسپانیایی؛ فرانسوی، مقدونی؛ دانمارکی؛ سوئدی، روسی؛ اوکراینی؛ چینی و آلمانی ترجمه شده است. درگذشت. در ۲۲ بهمن ۱۳۹۴ جسد وی در یک اتوموبیل سوخته در خارج از شهر مالمو سوئد کشف شد. پلیس سوئد اعلام کرد که این حادثه را به عنوان پرونده قتل بررسی می کند با این حال پلیس تأکید دارد که تا کنون هیچ نشانه ای مبنی بر وقوع جنایت پیدا نکرده است. توضیحات بیشتر. مصاحبه ها نقد آثار داوری ها جوایز ادبی
آینده نهمین آلبوم استودیویی خواننده و ترانه سرای کانادایی لئونارد کوهن است. این آلبوم در سال ۱۹۹۲ منتشر شد. جوایز و افتخارات. این آلبوم در جدول موسیقی انگلستان به رتبه ۳۶ رسید و در کانادا به طور شگفت انگیزی موفق شد. کوئن همچنین جایزه جونو را برای بهترین خواننده مرد در سال ۱۹۹۳ برای این آلبوم کسب کرد. موسیقی فیلم. سه ترانه از این آلبوم در سال ۱۹۹۴ در فیلم قاتلین بالفطره به کارگردانی الیور استون استفاده شد. همچنین از ترانه های این آلبوم در فیلم پسران شگفت انگیز نیز استفاده شد.
آینده زمانی پس از زمان حال است و می تواند به موارد زیر نیز اشاره کند:
اردشیر یکم ساسانی (به پارسی میانه: ) که عموماً با نام اردشیر بابکان شناخته می شود، بنیان گذار شاهنشاهی ساسانی بود که از ۲۲۴ تا ۲۴۲ میلادی حکومت کرد. وی پس از شکست واپسین شاهنشاه اشکانی، اردوان چهارم، در سال ۲۲۴ میلادی در نبرد هرمزدگان، دودمان اشکانی را برانداخت. اردشیر از آن پس خود را «شاهنشاه» نامید و تسخیر سرزمینی را که «ایران شهر» یا «ایران» می خواندش، آغازید. پیرامون تبار و نیای اردشیر، گزارش های تاریخیِ گوناگونی وجود دارد. براساس گزارش طبری، اردشیر پسر بابک پسر ساسان بوده است. روایت دیگری که در کارنامهٔ اردشیر بابکان می باشد، و "شاهنامهٔ" فردوسی نیز همان را بیان داشته، چنین است که اردشیر، زادهٔ ازدواج ساسان — فردی از نوادگان دارا — با دختر بابک، حاکمی محلی در ایالت پارس بوده است. اردشیر بر پایهٔ گزارش طبری، در پیرامون اصطخرِ پارس زاده شد؛ طبری می افزاید که اردشیر در هفت سالگی نزد فرماندهٔ دژ دارابگرد فرستاده شد؛ پس از مرگ فرمانده، اردشیر بر جای او نشست و ارگبد دژ دارابگرد شد. طبری در ادامه آورده است که سپس بابک، گوچهر شاه محلی پارس را سرنگون کرد و پسرش شاپور را به جای وی گماشت. براساس گزارش طبری، شاپور و
پدرش بابک به ناگاه مردند و اردشیر حاکم پارس شد. کشمکش میان اردشیر با شاهنشاهی اشکانی بالا گرفت و سرانجام در تاریخ ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی، اردشیر با لشکر اردوان چهارم در دشت هرمزدگان روبه رو شد و طی این جنگ اردوان، شاهنشاه اشکان، کشته شد. بر پایهٔ گزارش های سلطنتی، این بابک بود که گوچهر شاه محلی پارس را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را بر جای وی نشاند؛ اردشیر از پذیرش گماشتن شاپور سرباز زد و برادر خویش و هر که در برابرش ایستاد را حذف کرد و سپس سکه ای منقوش به چهرهٔ خود بر روی سکه و پدرش بابک در پشت سکه ضرب کرد. محتمل است نقشِ تعیین کننده ای که از اردشیر در رهبری شورش علیه دولت مرکزی ترسیم شده است، محصول خوانش های متأخرتر تاریخی باشد. احتمالاً در آن گاه بابک بیشتر ایالت پارس را زیر حاکمیت خود متحد ساخته باشد. اردشیر نقش بسزایی در گسترش ایدئولوژی شاهنشاهی داشته است. وی کوشید تا خویش را به مثابهٔ مزداپرستی مرتبط با خدا و دارندهٔ فَرّه ایزدی بنمایاند. ادعای مشروعیت پادشاهی وی به عنوان نورسته ای برحق از نسل شاهان اسطوره ای ایرانی و نیز تبلیغات منتسب به اردشیر علیه مشروعیت و نقش پارتیان در توالی تاریخ
ایرانی، مؤید جایگاه ممتازی است که میراث هخامنشی در ذهن نخستین شاهنشاهان ساسانی داشته است. اگرچه دیدگاه رایج برآن است که احتمالاً ساسانیان چندان دربارهٔ هخامنشیان و وضعیتشان نمی دانسته اند. از سوی دیگر، برخی از مورخان برآنند که نخستین شاهنشاهان ساسانی، با هخامنشیان آشنا می بودند و شاهنشاهان متأخر ایشان، به عمد به کیانیان روی آوردند. ایشان آگاهانه هخامنشیان را نادیده گرفتند تا بتوانند پیشینهٔ خود را به کیانیان برسانند؛ و از همین جا بود که تاریخ نگاری مقدس را در پیش گرفتند. اردشیر برای یادبود پیروزی هایش، اقدام به نقر سنگ نگاره در فیروزآباد (شهر گور یا اردشیرخوره)، نقش رجب و نقش رستم کرده است؛ در سنگ نگارهٔ وی در نقش رستم، اردشیر و اهورامزدا سوار بر اسب در برابر یکدیگرند و جسد اردوان و اهریمن زیر سم اسبان اردشیر و اهورامزدا تصویر شده است. از این نقش چنین برمی آید که اردشیر می پنداشته یا می خواسته دیگران بپندارند که حاکمیت وی بر سرزمینی که در سنگ نوشته ها «ایران شهر» خوانده می شده، از سوی پروردگار مقرر شده است. واژهٔ ایران، پیش از این، در اوستا و به عنوان «نام سرزمین اسطوره ای آریاییان» به کار می رفت؛ در دوران ا
ردشیر، عنوان «ایران» بر جغرافیای زیر حاکمیت ساسانیان اطلاق شد. اندیشهٔ «ایران»، هم برای جوامع زردشتی و هم غیر زرتشتی سراسر شاهنشاهی پذیرفته شد و حافظهٔ جمعی ایرانیان در مراحل گوناگون و لایه های مختلف جامعهٔ ایرانی تا دوران مدرن امروز ادامه یافت و زنده ماند. آنچه روشن است این است که مفهوم «ایران»، پیشتر کاربردی مذهبی نیز داشته و سپس به پیدایش صورت سیاسی آن و در مفهوم مجموعه ای جغرافیایی از سرزمین ها انجامیده است. منبع شناسی. منابع اولیهٔ مربوط به عصر ساسانی را به دو دستهٔ «بازمانده های متنی» و «گزارش ها» می توان تقسیم کرد: بازمانده های متنی. بازمانده های متنی، کتیبه ها، چرم نبشته ها، پاپیروس ها و سفالینه های منقوش به چند زبان و خط را شامل می شود. از بازمانده های متنی مربوط به اردشیر بابکان، می توان به کتیبهٔ کوتاه وی در نقش رجب و نیز کتیبه های شاپور یکم بر کعبهٔ زرتشت اشاره کرد. گزارش ها. گزارش ها به متونی گفته می شود که به زبان ها و در دوره های گوناگونی نوشته شده اند. شایان ذکر است که اساس نوشته های همهٔ تاریخ نگاران مسلمان (تاریخ های عربی و فارسی)، خداینامه های رسمی دربار ساسانی بوده است که این خداینامه ها ن
یز از رویدادهای مندرج در سالنامه های رسمی دربار ساسانی به عنوان منبع بهره برده اند. "خداینامه" در اواخر عصر ساسانی به زبان پارسی میانه تدوین شده بود. عنوان ترجمهٔ این کتاب به زبان عربی زیر نام "سیر الملوک العجم" و در فارسی "شاهنامه" بوده است. امروزه هیچ یک از ترجمه های مستقیم عربی "خداینامه" و نیز اصل متن پارسی میانهٔ "خداینامه" در دست نیست. دیون کاسیوس، یکی از منابع معروف تاریخ پارتیان است که گزارشی دربارهٔ برافتادن پارتیان و برآمدن اردشیر بابکان به دست داده است. تاریخ هرودین نیز به تفصیل به چگونگی تغییر پادشاهی از پارتیان به ساسانیان پرداخته است. آگاثیاس نیز اگرچه در دوران خسرو انوشیروان می زیست، اما به دلیل دسترسی به سالنامه های شاهنشاهی در بایگانی های تیسفون، تاریخ وی یکی از منابع اصلی است. اما وی نیز در گزارش داستان جوانی اردشیر، از روایات عامیانه بهره برده است. تاریخ ارمنستان در عهد ساسانی، کاملاً با تاریخ شاهنشاهی ایران پیوسته است؛ از این روی در تاریخ های مورخان ارمنیِ آن عصر، نه تنها مطالب بسیاری مهمی راجع به سرگذشت شاهنشاهان ایران به دست می دهد، بلکه وضعیت ارتباط ایران و ارمنستان نیز از آن پیداست. "ت
اریخ ارمنیان" نوشتهٔ آگاثانگلوس، یکی از منابع ارمنی مربوط به اوایل عصر ساسانی است. موسس خورناتسی معروف به هرودوتِ ارمنستان مورخ نامی قرن پنجم میلادی داستانی، در باب اردشیر بابکان نقل کرده است که با داستان تقلیدی از زندگی کوروش بزرگ بی شباهت نیست. یکی دیگر از منابع تاریخ ساسانی، کتاب هایی است که مسیحیان به زبان سریانی نوشته اند. "رویدادنامهٔ آربلا" متنی است که در نیمهٔ سدهٔ ششم میلادی نوشته شده و تاریخ مناطق مسیحی میان رودان از سدهٔ دوم تا حدود سال ۵۵۰ میلادی را در برمی دارد. این کتاب برای دورهٔ برافتادن پارتیان و برآمدن ساسانیان ارزش فراوان می دارد. "تاریخ ادسا"، کتابی است که در حدود ۵۴۰ میلادی نوشته شده است، دربردارندهٔ رخدادهایی از سال ۱۳۲ قبل از میلاد تا ۵۴۰ میلادی است. "رویدادنامهٔ کرخ بیت سلوق"، منبعی کوتاه اما مهم است که آگاهی های باارزشی دربارهٔ اوایل دوران ساسانی به دست می دهد. "کارنامه اردشیر بابکان"، داستانی حماسی است پیرامون اردشیر بابکان و کیفیت رسیدن وی به پادشاهی ایران. این متن در حدود ۶۰۰ میلادی و در پایان عصر ساسانی به زبان پهلوی نوشته شده است. ""شاهنامهٔ" فردوسی"، بزرگ ترین و مهم ترین منبع بر
ای گزارش های مربوط به تاریخ ملی ایران است، آگاهی های سودمند بسیاری دربارهٔ نهادها و تمدن ساسانی به دست می دهد. "تاریخ بلعمی"، برگردان فارسی از تاریخ طبری و یکی از مهم ترین آثار منثور فارسی دربارهٔ ساسانیان است. این اثر جدا از متن عربی نیز اثر ارزشمندی است زیرا معادل های فارسی اصطلاحات عربی در تاریخ طبری را به دست می دهد. "فارس نامهٔ (ابن بلخی)"، یکی از منابع فارسی سودمند دربارهٔ تاریخ ساسانی است که آگاهی های ارزشمندی درباب وضعیت و مرتبهٔ فرمانروایان دست نشاندهٔ بزرگ و سِمَت آنان، که در عین حال رعیت پادشاه بودند، به دست می دهد. "تاریخ طبرستان (ابن اسفندیار)"، نیز یکی از منابع تاریخ ساسانی است. «نامهٔ تنسر» در این کتاب آمده است. "مجمل التواریخ و القصص"، یکی از متنی است با ارزش محدود، زیرا کمتر گزارشی در آن می توان یافت که به تفصیل در دیگر منابع یافت نشود. "عهد اردشیر" نامه یا خطبه ایست از اردشیر بابکان در آئین ملکداری است که ذکر نامش در مجمل التواریخ و القصص به میان آمده است. "تاریخ طبری" نوشتهٔ محمد بن جریر طبری، مجموعه کتبی است به زبان عربی که منبع اصلی و ضروری درباب تاریخ ساسانی است. "مروج الذهبِ" علی بن حسی
ن مسعودی نیز یکی از منابع پیرامون تاریخ ساسانیان است. ریشهٔ نام. اردشیر که «اَرْتَه خْشَ ثْرَ» تلفظ می شده، از نام های کهن و ستودهٔ ایرانی است. در یونانی اش «اَرْتَه کْسِرْکْسِسْ» (Artaxérxēs ) می خواندند؛ اردشیر «اَرْتَخْشْتَر» یا «اَرْتَخْشیر» می بوده؛ به ارمنی «اَرْتَشیس» (Artašēs ) می گفتندش و در فارسی نیز «اردشیر» خوانده می شود. اردشیر در لغت معنای «کسی است که پادشاهی اش برپایهٔ راستی و عدالت است» می دهد. جزء نخست ارتخشیر برگرفته از مفهوم دینی عدالت موسوم به «ارته» یا «اشه» است و جزء دومش با مفهوم «شهر» در ارتباط است. سه تن از شاهنشاهان هخامنشی و چهار تن از شاهان محلی پارس —موسوم به فرترکه ها، اردشیر نام می داشتند و اردشیر بابکان، در تسلسل شاهان محلی پارس، «اردشیر پنجم» می بوده است. تبار و نیا. گزارش های تاریخیِ متفاوتی پیرامون نیا و نسب اردشیر وجود می دارد. براساس گزارش طبری، اردشیر پسر بابک پسر ساسان بوده است. روایت دیگری که در "کارنامهٔ اردشیر بابکان" می باشد، و "شاهنامهٔ" فردوسی نیز همان را بیان داشته، چنین آورده که اردشیر، زادهٔ ازدواج ساسان —فردی از نوادگان دارا— با دختر بابک، حاکمی محلی در ایالت پ
ارس بوده است. در "کارنامهٔ اردشیر بابکان" که پس از وی نگاشته شده، «اردشیر کی بابکان از تخمهٔ ساسان و از ناف دارا شاه» خوانده شده است. تورج دریایی برآن است که با توجه بدین سطر می توان دریافت که اردشیر تبار خویش را به هر آنکه می توانسته نسبت داده است؛ انتساب اردشیر به کیانیان اسطوره ای با لقب «کی» در کنار پیوند دادن خویش به «ساسان» که ایزدی نگهبان و اسرارآمیز می بوده و همچنین دارا —که احتمالاً تلفیقی بوده باشد از داریوش بزرگ و دوم هخامنشی با دارای یکم و دوم از دودمان شاهان محلی پارس—، نشان از تبار ساختگی او می دارد. از آنجا که اردشیر نیای شاهی خویش را به ساسان پیوند داده، بررسی کیستی ساسان بسیار مهم است. نخست انگاشته شده بود که شکل کتیبه ای ssn بر قطعه سفال ها و سایر اسناد، حکایت از آن می دارد که «ساسان» ایزدی زرتشتی بوده گرچه در اوستا و سایر متون پارسی باستان اشارتی بدو نرفته است. اخیراً مارتین شوارتز نشان داده که ایزد اشاره شده بر سفال ها، ربطی به «ساسان» ندارد بلکه بیانگر «سسن» الههٔ کهن سامی است که در هزارهٔ دوم پیش از میلاد در اوگاریت پرستیده می شد. بر روی سکه هایی که در تکسیلا یافت شده، عبارت «ساسا» بر آن
نوشته شده است؛ چه بسا که با «ساسان» مرتبط باشد زیرا نمادهای روی سکهٔ مذکور، با نشان های سکهٔ شاپور یکم هم سان است. در شاهنامهٔ فردوسی نیز بر تبار شرقی ساسان یاد شده است که ممکن است نشان از آن بدارد که خاندان وی از شرق آمده بودند. به هرروی و با وجود همهٔ این دشواری ها می توان گفت که اردشیر که خود را از تبار ایزدان می نمایانده، ممکن است ساسانیان «ساسان» را به مرتبهٔ خدایی رسانده باشند. منابع اولیهٔ اسلامی که برگرفته از روایات ساسانی اند، بر عارف و زاهد بودن ساسان تأکید داشته اند و در حقیقت تبارجای ساسان را هندوستان —که مرکز ریاضت است— ذکر کرده اند. تنها بدین روش بود که اردشیر توانست تبار دوگانهٔ اشرافی-مذهبی برای خویش برسازد. شگفت نیست که در روایات مذهبی ساسانی، بر تبار مذهبی اردشیر و در گزارش های سلطنتی بر نیای اشرافی وی تأکید و سپس به روایات مذهبی از او پیوند داده می شود. به هرروی ساسان هر که بوده و هر کجا می زیسته، بومی پارس نبوده و در منابع، شرق و غرب فلات ایران به عنوان خاستگاه اش ذکر شده است. اکثریت منابع خارجی در ارائهٔ تباری ناشناخته از اردشیر هم رأی اند؛ مثلاً آگاثیاس چنین نقل کرده که بابک کفشگری بود
که برپایهٔ شواهد اخترشناسی، دریافت که ساسان را پسری بزرگ خواهد بود؛ بنابراین بابک اجازه می دهد که ساسان با همسرش خفت وخیز داشته باشد و از این اتفاق اردشیر به دنیا آمد. شکی روایت آگاثیاس را داستان بیهوده و مبتذلی از جانب مغرضین و بدخواهان ساسانی توسط سرگویس نامی، مترجم سوریانی دربار انوشیروان می داند. شکی می گوید روشن است که این اراجیف را سرگیوس مسیحی ریاکارانه به آگاثیاس القا کرده است، گو اینکه از نسب نامه اردشیر در کارنامه گرده برداشته است، از برساخته های مسیحیون و فرق الحادی و دهریون و غیره است. استدلال شکی بر قانون جاری در مناسبات زناشویی است که در آن فرزندانی که حاصل ازدواج زن با همسر دومش (بعد از طلاق از همسر اولش)، به همسر اولی تعلق خواهند داشت. در کتیبهٔ سه زبانهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت در نقش رستم، ساسان تنها یک نجیب زاده و بابک پادشاه معرفی شده است. دربارهٔ صحت و سقم هر یک از روایات مذکور، نظراتی وجود می دارد. برخی گزارش طبری را بدین سبب مشکوک دانسته اند که وی شجره نامه ای مفصل از اردشیر به دست می دهد که نسل وی را به پادشاهان اسطوره ای و پهلوانی ایران باستان می رساند. برخی گزارش کارنامه و شاهنامه ر
ا موجه تر می دانند از آن جهت که پسرِ ساسان بودن اردشیر و به فرزندخواندگی گرفتنِ وی توسط بابک، با قوانین و رسوم زرتشتی سازگاری می دارد. البته برخی نیز با دیدهٔ تردید به گزارش کارنامه و شاهنامه نگریسته، آن را اسطوره ای و گزارشی برای مشروعیت بخشی به بنیان گذار سلسلهٔ ساسانی دانسته اند. به هر روی به سبب پرشماری گزارش ها پیرامون تبار اردشیر، پذیرش هیچ کدام ساده نیست؛ البته نباید از نظر دور داشت که اکثر بنیان گذاران هر سلسله، برای کسب مشروعیت، مدعی بودند که از تبار پادشاهان باستانی اند. در این باره دریایی بر آن است که اگر اردشیر از خاندانی اشرافی رُسته بودی، بر یک گزارش تأکید داشتی؛ این درحالی است که داستان های گوناگون نشان از آن دارد وی در پی کسب مشروعیت از همهٔ سنت های ایرانیان و شاید اقوام بیگانه بوده است. در منابع به پیوندهای دینی اردشیر و موبد بودن پدرش اشاره رفته است؛ از این شواهد چنین پیداست که وی با خاندان های سلطنتی پیوندی نمی داشته و تنها موبدزاده ای می بوده که از دین آگاهی می داشته منتها خود موبد نبوده است. وز همین روی بود که برپایهٔ آگاهی های مذهبی اش، این مجال را یافت که نخستین کسی باشد که در سنگ نگاره
هایش، خود را در حال دریافت حلقهٔ پادشاهی از اهورامزدا بنمایاند؛ چیزی که یک اشراف زادهٔ پارسی نیاز بدان نمی داشت و تنها یک نورسته مجبور بود مدعی شود که تبار از ایزدان می دارد. شایان ذکر است گرفتن حلقهٔ پادشاهی از اهورامزدا، پیش از اردشیر سابقه نمی داشته و حتی در سنگ نگاره های هخامنشی نیز دیده نشده است. پارس پیش از برآمدن ساسانیان. پارس ایالتی که جنبش بنیان گذاردن دولت نوین ساسانی از آنجای آغاز گردید، در آستانهٔ سدهٔ سوم میلادی شهرت پیشین خود را از دست داده بود. از دیرباز در کنار ویرانه های تخت جمشید پایتخت هخامنشیان —که لشکریان اسکندر مقدونی به آتشش کشیدند— شهری نو بنام اصطخر سر برآورده بود. با آنکه شاهان محلی آن خطه، با حفظ رسم های کهن، نام های بلندآوازهٔ شاهنشاهان هخامنشی مانند دارا (داریوش) و اردشیر را بر خود می نهادند، اما این تقریباً تنها نمونهٔ باقی ماندهٔ شکوه و عظمت باستان بود. حاکمان محلی ایالت پارس که خود را وارثان برحق هخامنشیان می دانستند، در طول چهار و نیم سده حکومت اشکانی، تابعیت از آنان را با بی رغبتی پذیرفته بودند و همواره مترصد فرصتی بودند که بر اریکهٔ قدرت هخامنشیان بنشینند. ایشان پارتیان را
بچشم غاصبانی بدوی می نگریستند که با زور حق آنان را گرفته اند. باقی مانده های پاسارگاد و تخت جمشید می توانست یادواره ای پایا از شکوه گذشتهٔ ایالت پارس باشد؛ گرچه آگاهی از وجود یک امپراتوری بزرگ اغلب به دست فراموشی سپرده شده بود. از تاریخ چهارصد سالهٔ این ایالت، که نخست جزئی از پادشاهی سلوکیان بود و سپس بخشی از شاهنشاهی اشکانی گردید، تاکنون آگاهی چندانی به دست نیامده و تقریباً هرآنچه از وضعیت سیاسی ایالت پارس —پیش از برآمدن اردشیر— دانسته است، وابسته به سکه هایی است که پادشاهان محلیِ نیمه وابستهٔ آن سامان ضرب می کردند؛ برپایهٔ دانسته های موجود از سکه های پارس، تقریباً از اندکی پس از مرگ اسکندر مقدونی، بی انقطاع دستِ کم یک پادشاه محلی در سرزمین پارس حکومت می کرده است. با بودن نام های پادشاهانی مانند «دارا» (داریوش) و «اردشیر» بر سکه های شاهان محلی این خطه، اگر انگاشته نشود که دودمانی فرعی از هخامنشیان همچنان در پارس حاکم بوده اند، حداقل ادامهٔ حیات پاره ای از سنت های هخامنشی را در آن سرزمین گواهی می دهد. در زمان سلوکیان، به گاه شوریدن اسکندر برادر مولون شهربان سلوکی پارس بر آنتیوخوس سوم، «فره ترکه» ها (شاهان مح