Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
اراضی اشغالی از ارمنی به تُرکی است تعدادی از این اسامی: مصادره اموال ارمنیان. بر طبق اسناد موجود دولت ترکان جوان طی سال های ۱۹۱۴–۱۹۱۸م ضمن مصادرهٔ دارایی های غیرمنقول ارمنیان، که شامل ۲٬۰۵۰ کلیسا و ۲۰۳ صومعه بوده، بسیاری از آنان را تخریب کرده در حالی که طبق گزارش "اسقف اورمانیان"، خلیفهٔ وقت ارمنیان استانبول، در ۱۹۱۲م ۲٬۲۰۰ کلیسا و دیر در ارمنستان غربی فعال بوده اند. در گزارش ارائه شده از سوی بوغوس نوبار پاشا و آوتیس آهارونیان به کنفرانس صلح پاریس در ۱۹۱۹م شمار مراکز مذهبی و فرهنگیای که دارایی های آن ها به دست دولت عثمانی غارت و مصادره شده بود بالغ بر ۱٬۸۶۰ کلیسا، ۲۲۹ دیر، ۲۶ مدرسهٔ عالی، ۱٬۴۳۹ مدرسهٔ ابتدایی و ۴۲ یتیم خانه می شد که کلیهٔ آن ها تحت نظارت ۸۳ اسقف نشین در کل ارمنستان غربی فعالیت داشتند. در ۲۷ مه ۱۹۱۵م، تنها چند هفته پس از آغاز کوچ اجباری ارمنیان، مجلس عثمانی قانون مربوط به تبعیدیان را به قصد تصاحب دارایی های آنان تصویب کرد و کوشید تا به غارت دارایی های برجای مانده از ارمنیان، پس از تبعید، وجههٔ قانونی دهد. این قانون در ۱۰ ژوئن ۱۹۱۵م تصویب و در ۲۶ سپتامبر ۱۹۱۵م برای اجرا به کمیته های محلی مصادره
ٔ اموال، در استان هایی که کوچ اجباری بومیان در آن ها به اجرا درمی آمد، ابلاغ شد. این قانون ارمنیان را (مردم کوچ داده شده) و دارایی های آنان را (اموال با میل خود رها شده و دارایی های بی صاحب) اعلام می کرد. قتل هرانت دینک. هرانت دینک روزنامه نگار ترکیه ای ارمنی تبار در ژانویهٔ ۲۰۰۷، به دست (اوگون ساماست)، یک ملی گرای و دست راستی تندرو ۱۷ سالهٔ تُرک به ضرب گلوله دراستانبول ترور شد. او برای مطرح کردن اندیشه هایش در مورد نسل کشی ارمنیان سه بار بر اساس ماده ۳۰۱ قوانین ترکیه مورد محکومیت قرار گرفت و در ۷ اکتبر ۲۰۰۵ بر اساس رأی دادگاه قضایی (شیشلی) به شش ماه حبس محکوم شد. البته، پیش از آن نیز بر اساس ماده ۳۰۱ دو بار به پای میز محاکمه کشانده شده بود که یک بار محکوم و بار دیگر تبرئه شده بود. او در مورد مسئله ارمنی و کشتار دسته جمعی ارمنیان نظرات نو و بدیعی را مطرح کرد. هدف اصلی او ارائه راه حلی برای پایان دادن به موضوع مورد اختلاف ارمنیان و تُرک ها طی چندین دهه اخیر بود. دینک بانی عقیده ای خاص برای تحقق این مسائل بود و در این راه از هیچ تلاشی دریغ نکرد. قتل سواک شاهین. سواک شاهین، سرباز ارمنی تبار ارتش ترکیه، در روز ۲۴
آوریل ۲۰۱۱ میلادی سالروز نسل کشی ارمنیان توسط ترکیه توسط (کوانچ آقا اوغلو)، سرباز هم خدمتی اش، به قتل رسیده بود. (هلیل اکشی)، سربازی که شاهد قتل سواک شاهین بوده است، در دادگاه اعلام نموده است که به دلیل فشارها و تهدید صورت گرفته از سوی خانواده قاتل، شهادت اولیه خود را تغییر داده بود. هلیل اکشی در شهادت اولیه خود به عمدی بودن قتل سواک شاهین اشاره کرده بود اما بعدها مدعی غیرعمدی بودن قتل شد. دادگاه رسیدگی به قتل سواک شاهین علی رغم شواهد موجود به نفع عمدی بودن این قتل (از جمله وجود شواهدی به نفع تمایلات نژادپرستانه فرد قاتل)، حکم به غیرعمدی بودن قتل مذکور داده و قاتل را فقط به ۴ سال و ۵ ماه حبس محکوم کرد. اقدامات ناسیونالیستی. ماده ۳۰۱ قانون کیفری ترکیه، ماده ای قانونی است که با تعریفش از «خیانت به هویت ترکی و جمهوری ترکیه» باعث دستگیری یا تعقیب قضایی بسیاری از نویسندگان و روزنامه نگاران ترکیه شده است. این ماده، هرگونه زیر سؤال بردن هویت تٌرکی، تبار و موجودیت تاریخی تٌرک ها را از تٌرک های عثمانی گرفته تا دیگر اقوام تٌرک زبان را جرم می داند. با استناد به این قانون معمولی ترین انتقادها از عملکرد تبار تٌرک، حتی در
گذشته های بسیار دور، توهین محسوب شود. این قانون دست سیستم قضایی را برای دستگیری بسیاری از روشنفکران و نویسندگان تُرک را به اتهام خیانت به هویت تٌرکی به خوبی باز گذاشته است. روز اول اکتبر ۲۰۱۰م رهبر حزب افراطی راست حزب حرکت ملی ترکیه دِولِت باهچالی همراه دیگر رهبران و هواداران حزب در کلیسای نیمه ویران آنی نمار جماعت برگزار کردند. این کار آشکارا اقدامی تحریک آمیز بود در مقابله با مراسم دینی سالانه در کلیسای صلیب مقدس، جزیره آختامار که روز ۱۹ سپتامبر (۲۸ شهریور) برگزار شده بود. این اقدام با مجوز مقامات ولایت قارص اتفاق افتاد، هرچند پیش تر برخی از مقامات آن کشور اعلام کرده بودند که برگزاری نماز جماعت خلاف قانون اساسی ترکیه است. ژیرایر لیباریدیان می گوید: «این تصور که تا سال ۱۹۹۳ مرز ترکیه و ارمنستان باز بود غلط است. در دوره اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی این مرز هفته ای یک بار باز می شد تا قطار مسافری به ترکیه برود. بعد از فروپاشی شوروی رفت وآمد این قطار هم متوقف شد. بعد از آن مرز چند بار باز شد. در سال ۱۹۹۲ با دستور ویژه اجازه داده شد محموله گندم ۵۲ هزار تنی که از اروپا از راه ترکیه ارسال شده بود از طریق مرز دو
کشور وارد ارمنستان شود. چند بار هم دولت ترکیه مرز را برای من گشود تا بتوانم برای شرکت در مذاکرات از آن عبور کنم. به طور کلی می توان گفت مرز ارمنستان و ترکیه همیشه بسته بوده است. نشستن پای میز مذاکره با ترکیه بدون پیش شرط و بدون جدا کردن مسئله شناسایی نسل کشی ارمنیان از گسترش روابط دیپلماتیک، برای ما هم دشوار بود. سرژ سرکیسیان از عبدالله گل تشکر می کند. در این صورت مسؤول شکست مذاکرات کیست؟ باقی می ماند نخست وزیر رجب طیب اردوغان و وزیر امور خارجه احمد داووداغلو. به نظر می رسد در ترکیه نسبت به این موضوع دو رویکرد سیاسی وجود دارد» «ترکیه در آستانه سال ۲۰۱۵ میلادی در تلاش است تا ایروان را ترغیب به سازش هایی در برابر گشایش مرزها کرده و مطالباتی را که ممکن است در آستانه صدمین سالگرد نسل کشی ارمنیان از سوی ارمنستان ارائه گردند کاهش دهد. ترکیه در هراس از ایجاد اتحاد میان ارمنیان و کُردها در برابر خود، به تلاش های خود در رابطه با ارمنیان به موازات اقدامات برای صلح با کُردها ادامه می دهد. با این وجود علی رغم قرار گرفتن در موضع دفاعی ترکیه همچنان اقدام به طرح پیش شرط می کند. پس از اعلام خبر سفر داوداوغلو به ارمنستان وی د
ر مصاحبه با روزنامه «صباح» بار دیگر پیش شرط هایی را برای عادی سازی روابط با ارمنستان تعیین کرده است. وی خطاب به ارمنستان عنوان کرده است. زمانی که شما از اشغال اراضی کشور همسایه خود دست بردارید، هیچ مانعی بر سر راه روابط دوستانه وجود نخواهد داشت. شاوارش کوچاریان معاون وزیر خارجه ارمنستان در واکنش به این اظهارات تأکید کرده است. بهتر است داود اوغلو در سفر به ارمنستان با حضور در بنای یادبود قربانیان نسل کشی ارمنیان نسبت به آن ها ادای احترام کند.» جمهوری ارمنستان ۲۸ مه ۱۹۱۸. الهام علی اف در ژانویه ۲۰۰۸ اظهار داشت: «ارمنستان برنده جنگ نیست جنگ به پایان نرسیده و تنها مرحله اول جنگ تکمیل شده است. در سال ۱۹۱۸ شهر ایروان به ارمنی ها سپرده شد که یک اشتباه بسیار بزرگ بود.» ارمنستان با پیروزی در نبرد سارداراباد که در خطر نابودی بود توانست به استقلال برسد. توطئه و نفرت در زمان استقلال ارمنستان ۱۹۱۸ مشهود بود. در چهارم ژوئن ۱۹۱۸م به موجب معاهده باطوم دولت ترکیه دولت ارمنستان را که مرزهای آن به علت سازش پنهانی با آذری ها به قسمتی از منطقه ایروان و منطقه دریاچه سوان محدود می شد، به رسمیت می شناخت و باقی سرزمین ارمنستان روسیه
را بین خود تقسیم می کردند. در اواخر آوریل ۱۹۱۸ قلی خان اقبال السلطنه هماهنگ و همراه دولت عثمانی بود در نامه ای که متن آن را در اختیار کارگذار ماکو قرار داد که از طرف نیروهای عثمانی دریافت نموده بود به این قرار است: «چنان که بنده به دغوبایزید برسم حتماً به روسیه عبور خواهم کرد، بدیهی است که شما هم چنانچه وعده داده اید با عده سوار و پیاده خود از آن طرف به روسیه حرکت نموده که بالاتفاق دست به دست داده، نخجوان و ایروان را از تجاوزات ارمنیان خلاص و این فرقه رذیله را تماماً قتل و ممالک اسلام را از وجود نحس اینها پاک نماییم و البته عندالاقتضاء به خاک و اهالی اسلامیه ایران در هر گونه معاونت و فداکاری دریغ نخواهم نمود.» حزب کمونیست ترکیه طی نامه ای به ولادیمیر لنین، ضمن تأکید بر مبارزه مشترک هر دو کشور ضد امپریالیسم و دولت های دست نشانده آن ها در قفقاز، اظهار داشت دولت ترکیه عملیات علیه ارمنستان امپریالیست را بر عهده خواهد گرفت و مجبور خواهد کرد به دولت شوروی ملحق شود.» اتهام به هوهانس کاچازنونی. اتهامی که به هووانس کاچازنونی وارد شده دربارهٔ کتابی به نام (حزب داشناکسیون دیگر قادر به کاری نیست)، می باشد. این کتاب گویا
در مسکو توسط مهمت پرینچک پیدا شده است. مهمت پرینچک پسر دوغو پرینچک (او رهبر حزب کارگر می باشد و در سال ۹ مارس ۲۰۰۷ به دلیل انکار نسل کشی ارمنیان در سوئیس محکوم به پرداخت ۱۲۰۰۰ فرانک سوئیس شد و همچنین در سال ۲۰۱۳ به علت همکاری با گروه تروریستی ارگنه کن و شرکت در عملیات کودتا به حبس ابد محکوم شد) در واقع این کتاب یک سند جعلی است که توسط یک گروه تروریستی به چاپ رسیده است. عایشه گونایسو و تانر آکچام. دکتر تانر آکچام تاریخدان و جامعه شناس تُرک تباری که کشتار ارمنیان را در ۱۹۱۵م، به دست دولت ترکیهٔ عثمانی، نسل کشی نامید و خواستار احقاق حق ارمنیان از سوی دولت ترکیه شد. وی یک نامه سرگشاده به رجب طیب اردوغان سایت خبری طرف ترکیه آن را منتشر کرده خلاصه متن نامه به شرح ذیل است: «آقای اردوغان نخست وزیر محترم: طلعت پاشا در تاریخ ۷ اکتبر سال ۱۹۱۶ م. طی تلگرافی به جمال پاشا وزیر کشور توضیح می دهد که چرا اموال و دارایی های ارمنیان ساکن ترکیه را غارت و ضبط کرده اند. او در این تلگراف به صراحت می گوید: (هدف نابودی کامل ارمنیان و آثار بجا مانده در مناطق ارمنی نشین ترکیه بوده است) حال آقای اردوغان شما در این خصوص چه می گوئید؟ آقای
نخست وزیر، این نامه را از این جهت به شما می نویسم زیرا که شما بارها منکر نسل کشی ارمنیان شده و به کرات این جملات را تکرار کرده اید، (ملت من مرتکب نسل کشی نشده) و (در تاریخ مسلمانان نسل کشی معنایی ندارد) تلگراف به تاریخ ۲۹ اوت سال ۱۹۱۵ م. است که به تمام ایالت های عثمانی مخابره شده و متن آن به شرح ذیل است: آقای اردوغان، در خصوص این تلگراف این پرسش را مطرح می کنم و خواهان پاسخگویی شما هستم. چرا دولت عثمانی اصرار بر عدم ساماندهی، تجدید قوا و تشکیل دولت ارمنستان و مانع از فریاد عدالت خواهی ارمنیان داشته؟ مگر غیر از این بوده که دولت بر اعمال وحشیانه خود واقف بوده و ترس از این موضوع داشته است، مگر می شود ۱/۵ تا دو میلیون ارمنی را از خانه و کاشانه خود بیرون رانده، پیاده در گرمای سوزان تابستان بسوی صحراهای سوریه فرستاد و آنوقت انتظار داشت ارمنیان فریاد داد خواهی سر ندهند؟» خلاصه ای از نامه عایشه گونایسو به دولت ترکیه: «انکار سازمان یافته در حکم حاکمیت دروغ است. انکارکننده برای تداوم انکارش ناگزیر است قاطعانه و به طور مداوم دروغ بگوید. درغیر اینصورت، دروغش دوام نمی آورد. ما در کشورمان ترکیه، همگی در این دنیای دروغ زند
گی می کنیم، تا آنجا که کتاب های درسی، سازمان های خبری، اسناد رسمی، ادبیات و احتمالاً حتی نام های خانوادگی ما به ما دروغ تحویل می دهند. دروغ گفتن فقط دادن اطلاعات نادرست نیست، پنهان کردن واقعیت نیز دروغ است؛ بنابراین، بعضی از ما، حتی آن هایی که خود را مصون از دروغ های رسمی می دانند بسیار احتمال دارد که به دلیل بی حسی ای که از گذشته تاریکمان به ارث برده ایم، بی حسی ای که تمایل ما به جستجوی حقیقت را نابود می کند، ناخودآگاه ناقل این نوع دروغ – یعنی پنهان کردن واقعیت – باشیم. انکار شرارت غیرقابل تصور، غیرقابل توصیف و جبران ناپذیری که به وقوع پیوست و سپس بازتولید آن با دروغ، تمامی نظام را فاسد ساخته است. درواقع، انکار به کمک دروغ خود را بازتولید می کند. در افسانه پایه گذاری جمهوری ترکیه دروغ همچنان نقش اساسی ایفا نمود. «جنگ برای آزادی کشور» در سال های ۱۹۲۲–۱۹۱۹، ایضاً برپایه فریب و دروغ آغاز و تداوم یافت. این جنگ به عنوان خیزش ملی برای استقلال و جنگ علیه نیروهای متفقین معرفی می شد، درحالی که به منظور امحاء جوامع غیرمسلمان آسیای صغیر متعاقب نسل کشی ارمنیان، نسل کشی آشوری ها و نسل کشی یونانیان به کار گرفته شد. دستگاه
نوبنیاد دولتی شروع به نهادینه کردن یک سلسله دروغ از طریق مورخان کاذب نمود. به این مورخان تعلیم داده می شد که تاریخ ملت را برپایه نظریه مشهور تُرکی تاریخ بنویسند که طبق آن هرچیز خوب در دنیا از ملت تُرک ناشی شده و مردمان آن از هر لحاظ، از لحاظ صداقت، شجاعت، نوآوری، هوش و استعداد و غیره، بهترین انسان های روی زمین اند. به موازات تدارک بی امان ترکیه برای مقابله با صدمین سالگرد قریب الوقوع نسل کشی ارمنیان و آماده شدن سازمان های ارمنیان در سراسر جهان برای گرامیداشت این یادواره، دروغها حدت و شدت بیشتری می یابند. دولت ترکیه بی درنگ به طور مستقیم یا رسمی وارد صحنه نشده است، اما به تاکتیک سازماندهی مبارزه علیه «دروغهای ارمنیان» از طریق «سازمانهای مدنی» و پشت درهای بسته، روی آورده است. مشهودترین اقدام در این زمینه، تظاهرات معروف به «خوجالی» در ۲۶ فوریه گذشته در استانبول بود، که یک نمایش توده ای سازمان داده شده علیه ارمنیان محسوب می شد. گرچه حمایت مالی و پشتیبانی دولتهای ترکیه و جمهوری آذربایجان، هر دو از این تظاهرات آشکار بود، بااینحال به عنوان اقدامی از جانب سازمان های غیردولتی معرفی گردید .» جمهوری آذربایجان. وقایع خو
جالو-خوجالی. نگرانی دولت های خارجی از دستیابی جمهوری آذربایجان به تسلیحات و مهمات باقی مانده شوروی در قلمرو آن کشور بود. رافی هُوانسیان، در مسکو و در حضور آندره کوزیراف، حسین آقا صدیق اف، همتای آذربایجانی خود، را به قبول استقرار نیروهای کلاه آبی سازمان ملل یا نیروهای صلح مشترک کشورهای تازه استقلال یافته ترغیب می کرد. در ۲۵ فوریه ۱۹۹۲م، لوون تر-پتروسیان، بار دیگر خواستار دخالت رهبران چهارده کشور جهان برای جلوگیری از تشدید جنگ از سوی جمهوری آذربایجان و خصوصاً اقدامات بازدارنده روسیه در دستیابی آذربایجان به تسلیحات به جای مانده از روزهای حکومت شوروی در آن کشور شد. اعتقاد راسخ بر آن بود که ارمنستان هیچ گونه ادعای مرزی ندارد و حل مناقشه آرتساخ فقط در بطن مذاکرات مستقیم دولت آذربایجان و کادر رهبری قره باغ ممکن است. دخالت، میانجیگری و وساطت سازمان ها و دولت های دیگر مانع ادامه و تشدید خون ریزی نشد چرا که شاید فاجعه جنگ همیشه هم زمان با مذاکرات صلح به اوج خود می رسد. رخدادهای خوجالو نیز از این قاعده مستثنا نبود. خوجالو مسلماً شاهد اسف بارترین رخدادهای مناقشه قره باغ بوده است. درطی هیچ یک از عملیات جنگی این تعداد از ا
فراد بی دفاع، خصوصاً زنان و کودکان، به هلاکت نرسیده اند. شمار کشته شدگان تا به امروز نیز به درستی اعلام نشده است. دولت جمهوری آذربایجان از ۱۹۸۸م ترک های مسختی اخراج شده از ازبکستان را در خوجالو اسکان داده بود. نیروهای جمهوری آذربایجان مستقر در خوجالی توسط ب ام-۲۱ گراد و راکت اندازها شهر استپاناکرت را مورد هدف قرار می داد. در استپاناکرت بیش از ده ها نفر از ساکنان شهر جان خود را از دست دادند و زخمی شدند. ۴۵۰۰ بمب، ازجمله سه هزار موشک گراد، در طول فقط چند ماه بیش از ۸۰ در صد شهر استپاناکرت را ویران کرده بود. تعداد تلفات ۱۱۱ نفر و زخمی ها ۳۳۲ نفر از بین ساکنان شهر گزارش شد. روبرت کوچاریان، بر این اعتقاد بود که دو طرف درگیری معمولاً عملیات خود را از مناطق مسکونی دور نگه می دارند ولی ارتش آذربایجان خوجالو را مرکز عملیات تهاجمی خود قرارداده بود و از چهار ایستگاه موشکی گراد مستقر در این شهر اقدام به بمباران مداوم شهر استپاناکرت می کرد. شلیک موشک ها از مرکز مسکونی شهر خوجالو، بنابر قانون جنگ، خود شهر خوجالو را به هدف اصلی آتش دشمن تبدیل کرد و طبیعتاً منجر به قتل ساکنان بی گناه شهر شد. ساموئل بابایان، از فرماندهان قره
باغ، تعبیر دیگری از رخدادها داشت. او می گوید که: «بستر رودخانه کارکار به منزله دالان امن خروج ساکنان غیرنظامی از خوجالو به طرف شهرستان آقدام، از سوی رزمندگان ارمنی مشخص شده بود و از آن محافظت می شد. آنچه که انتظارش نمی رفت اتفاق افتاد. ساکنان بی دفاع خوجالو، که از میان سنگرهای ما در طول دالان امن خروج به سمت شهر آقدام در حرکت بودند، از رو به رو با آتش سربازان جبهه ملی آذربایجان، که از طرف شهر آقدام به طرف ما گشوده شده بود، مواجه شدند.» در ادامه می نویسد: «شرایط برای جلوگیری از خروج شش هزار تن از ساکنان بی دفاع و کشتار دسته جمعی آن ها برای ما فراهم بود ولی فرماندهی ما به عمد عملیات را برای چند روز به تعویق انداخت و دالان فرار را برای ساکنان غیر مسلح خوجالو فراهم کرد.» طبق اطلاعاتی که (ویلسون گور)، مورخ کانادایی ارائه می دهد، نیروهای آذری مستقر در آقدام نیز اشتباهاً بر روی این بخت برگشته ها آتش گشودند. باید توجه داشت که این عملیات در منطقه وسیعی در هنگام شب صورت می گرفته و تشخیص افراد مسلح از غیرمسلح اساساً غیرممکن و امکان اشتباه از سوی هر دو طرف زیاد بود. چنگیز مصطفی یف می نویسد: «بسیار امکان داشته که واحدهای
مسلح آذری مستقر در آقدام کوچ کنندگان را در تاریکی شب با مهاجمان ارمنی اشتباه گرفته و به روی آن ها آتش گشوده اند. سپس، برای پنهان کردن آثار اشتباه مرگبار خود، جسدها را تا حد غیرقابل شناسایی مثله و صبح روز بعد با بوق و کرنا ارمنیان را مسئول این جنایت معرفی کرده اند.» واقعیت اینست که قربانیان خوجالی در منطقه ای که تحت کنترل نیروهای آذری و ۱۱ کیلومتر دور از دسترس نیروهای دفاعی قره باغ بود به خاک افتادند. وقوع این فاجعه در زمانی بود که جنگ قدرت بین دولت وقت آذربایجان به رهبری ایاز مطلب اف و ابوالفضل ایلچی بیگ به اوج خود رسیده و طرفین از هیچ چیز برای ضربه زدن به یکدیگر رویگردان نبودند. اوضاع وقت خوجالی موقعیت ایدآلی را برای طرفداران ایلچی بیگ فراهم آورد. واحدهای ارتش آذربایجان برخوردی سبعانه با افرادی که به سمت آقدام در حرکت بودند داشتند. چه طراحی شده و چه ناخواسته واحدهای رزمی آذربایجان باعث این تراژدی شدند. ایرادی که پاره ای از سازمان های دیدبان حقوق بشر به نیروهای ارمنی می گیرند این است که ولو اینکه نیروهای آذری مردمشان را آگاهانه دم گلوله توپ گذاشته بودند و ولو اینکه تشخیص افراد مسلح از غیر مسلح در آن هرج و مرج
آسان نبوده، ارمنیان کلاً نمی بایستی روی آذری ها آتش می گشودند، چون به هرحال امکان داشت که افراد بی گناه در این میان قربانی شوند. سلیمان عباس اف، از ساکنان خوجالو، شکایت می کرد که: «چند روز مانده به جنگ خوجالو، بلندگوهای ارتش ارمنیان خبر حملهٔ نهایی برای اشغال خوجالو و اختصاص دالان فرار برای ساکنان غیرنظامی دهکده را پخش می کردند و در حالیکه بالگردهای ارتش ما بارها بر فراز خوجالو در پرواز و ناظر بر اوضاع بودند، کسی را نگران سرنوشت خود نمی دیدیم. درآن شرایط نه فقط قدمی برای نجات ما برداشته نشد، هیچ کمکی دریافت نکردیم و بدتر از همه، هنگامی که امکان خروج زنان، اطفال و افراد سالخورده از مسیر دالان فرار وجود داشت، ما را به ماندن ترغیب می کردند.» تحریک افکار عمومی آذربایجان و اصرار در ایجاد نفرت و نژادپرستی نمی تواند حقایق گزارش شده از سوی خبرنگاران آزاد آذربایجانی و ناظران بین المللی را پنهان نماید. عین الله فتح الله اف، خبرنگار آذربایجانی، در بهار ۲۰۰۵م از خوجالو بازدید و با بازماندگان جنگ مصاحبه کرد. او پس از بازگشت به باکو مقاله ای از قول پناهندگان نفتالان با این مضمون نوشت: «آنها چند روز مانده به نبرد خوجالو با
بلندگوهایشان از ساکنان غیر مسلح شهر می خواستند که شهر را از طریق دالان امن رودخانه کارکار ترک کنند. اگر ساکنان شهر از طریق دالان امن شهر را ترک می کردند ارتش آزادی بخش ارمنیان قره باغ بر روی آن ها آتش نمی گشود ولی نمی دانیم چرا برخی از سربازان جبهه نخست آذربایجان آن ها را به سمت شهر نخجوانیک، که در اشغال ارتش ارمنیان بود، حرکت می دادند. تنها راه امن خروج از مهلکه از میان نیروهای ارمنی، بدون درگیری، تضمین شده بود ولی گویا سربازان جبهه ملی آذربایجان دریای خون هم وطنان را برای مرگ سیاسی رئیس جمهور مطلب اف فراهم می ساختند.» طبق گزارش ها، اکثر ساکنان شهر نیز از طریق این معبر شهر را ترک کردند. حدود۸۰۰ – ۷۰۰ نفر از ساکنان شهر، از جمله ۳۰۰ ترک های مسختی که قادر به ترک شهر نشده بودند توسط نیروهای دفاعی قره باغ به استپاناکرت منتقل و موقتاً درآنجا اسکان داده شدند. چند روز بعد، آوارگان آذری بدون هیچ گونه قید و شرطی از طریق کمیته بین المللی صلیب سرخ به مقامات آذربایجان تحویل گردیدند. رویداد مزبور را سازمان حقوق بشر مستقر در مسکو به نام انجمن یادبود گزارش نموده است. (دانا مازالووا) می گوید: «بسیاری از اجساد فراریان خوجالو
، در نزدیکی شهر آقدام که در اختیار ارتش آذربایجان دیده شده بود. از فاصله کم به زانوی آن ها شلیک شده و گویا کسانی می خواسته اند از فرار آن ها جلوگیری کنند. همکاران من در ۲۹ فوریه از این اجساد فیلم برداری کرده اند. سه روز بعد وقتی در ۲ مارس دوباره از آن اجساد فیلم برداری می کردیم لباس اجساد را کنده، بدنها را تکه تکه کرده و حتی پوست سر آن ها را نیز کنده بودند! و همه اینها در مناطق تحت اشغال نیروهای آذربایجان اتفاق افتاده بود.» ایاز مطلب اف می گوید: «همه اینها از پیش برای برکناری من از قدرت طراحی شده بود. با شناختی که از ارمنیان دارم بعید می دانم که آن ها این چنین آشکارا آثار جنایت خود را در اختیار ما قرار داده باشند. اگر اعلام کنم که همه تقصیرها بر گردن مخالفان دولت من است، مرا متهم به افتراء بستن خواهند کرد ولی از حقایق نمی توان گذشت. مسلم است که ارتش ارمنیان قره باغ دالان امنی را برای خروج ساکنان بی دفاع به وجود آورده بودند و دلیلی برای شلیک به سوی آن ها نداشتند. به محض محاصره خوجالو از سوی تانک های ارمنی، می بایست اقدام به خروج ساکنان بی دفاع از شهر می شد.» ادعا شده که نیروهای روسی (هنگ موتوریزه ۳۶۶ شوروی ساب
ق) نیز درگرفتن شهر خوجالی شرکت داشته اند. هنگ موتوریزه یاد شده در نزدیکی استپاناکرت، پایتخت قره باغ مستقر و خود آماج آتشبارهای ارتش آذربایجان قرارداشت و تلفاتی هم متحمل شده بود. بعد از این تلفات، از مرکز فرماندهی روسی به هنگ دستور داده می شود که پاسخ آتش توپخانه آذری را بدون خروج از پایگاه خودشان بدهند. جدال آتشبارهای دو طرف (طرف آذری و روسی) چند روز قبل از سقوط شهر را ساکنان فراری خوجالی گزارش داده اند. به نظر می آید که دلیل نشر این اطلاعات غیرواقع این باشد که اول: مدافعان شکست خورده خوجالی عملکرد، و در واقع بی عملی خود را نزد هموطنانشان بتوانند توجیه کنند و دوم: این اولین بار بود که آنان می دیدند نیروهای دفاعی قره باغ از ادوات و خودروهای زرهی استفاده می کنند. جعل تاریخ. در ۱۹۱۸م، سه کشور ارمنستان، گرجستان و جمهوری آذربایجان به استقلال دست یافتند. از این سه کشور گرجستان و ارمنستان نام تاریخی خود را حفظ کردند اما سرزمین واقع در غرب دریای خزر با ساکنان تاتار خود نخست قرار بود ماورای قفقاز شرقی یا جنوبی نامیده شود لیکن حزب ملی گرای مساوات نام آن را، به آذربایجان تغییر داد، بدون اهمیت دادن به این موضوع که این اس
م نام یکی از استان های ایران است. به این ترتیب، این منطقهٔ تازه استقلال یافته، واقع در شمال رود ارس، «جمهوری آذربایجان» نام گرفت. پس از دورهٔ استقلال و پایان جنگ قره باغ، دولت جمهوری آذربایجان برنامه ای جدی برای ایجاد حس نفرت نسبت به هر آنچه که با ارمنیان ارتباط دارد آغاز کرده است. بنیاد علی اف میلیون ها دلار از درآمدهای نفتی کشور را صرف انتشار کتاب های تبلیغاتی ای می کند که محتویات آن ها مطالبی جعلی از تاریخ و ادعاهایی دروغین علیه ارمنیان است. یکی از دلایل وجود این جعلیات و اکاذیب می تواند این حقیقت باشد که پس از تأسیس اتحاد جماهیر شوروی مقامات کمونیستی جمهوری های تازه تأسیس یافته را تشویق می کردند که فرهنگ و تاریخ مخصوص به خود داشته باشند. از میان دوازده جمهوری عمده تنها سه جمهوری وجود داشتند که در حقیقت دارای زمینهٔ تاریخی واقعی و فرهنگ خاص خود بودند. این جمهوری ها عبارت بودند از ارمنستان، گرجستان و مولداوی. جعل تاریخ شامل: در کتب درسی نام ارمنی و ارمنستان تبدیل به اهل آناتولی و آناتولیایی شده است. آذریها ادعا می کنند که تا ۱۸۲۸م هیچ ارمنی ای درقفقاز جنوبی نمی زیسته و این ارتش روسیه بوده که آن ها را با خود
از ایران و ترکیه به این ناحیه آورده و در آنجا مستقر کرده است. اتهام به زوری بالایان. به ادعای بعضی از منابع جمهوری آذربایجان زوری بالایان کتابی به نام «احیای دوباره روحمان» در مورد وقایع خوجالی نوشته که در ادعا شده خود بالایان در آن شرکت داشته. (عایشه گونایسو) مقاله ای به نام حاکمیت دروغ می نویسد: «حتی اگر کسی اطلاع نداشته باشد که چنین کتابی از زوری بالایان وجود خارجی ندارد، از لحن و سیاق متن نقل قول باید کاملاً روشن باشد که این «نقل قول» متن مجعولی است. مسئله شوک آور، اما این بود که «نقل قول» نه از جانب یک نفر تُرک افراطی متعصب و دشمن ارمنیان انجام می شد، بلکه از جانب کسی که صادقانه نژادپرستی و تبعیض را محکوم می کرد. چند روز بعد از چاپ مقاله، (کایماز) در وبلاگ شخصی خودش اعلام کرد که اشتباهی از جانب وی روی داده و زوری بالایان چنین کتابی ننوشته و نقل قول از متن مجعولی صورت گرفته است. وی اضافه کرد که مطالب راجع به کتاب را از یک پزشک آذری طی یک میزگرد تلویزیونی شنیده بوده. ظاهراً، کایماز ساده لوحانه به هیچ وجه فکر نمی کرد که یک پزشک طرف مباحثه در تلویزیون ممکن است دروغ بگوید. اما، اصلاً کایماز این نقل قول را از
کجا پیدا کرده بود؟ من خود به جستجوی آن پرداختم و متوجه شدم که فقط در تارنماهای تُرکهای ناسیونالیست افراطی موجود است.» اظهارات اونور کایماز هیئت تحریریه روزنامه رادیکال: «کایماز مقاله ای در روزنامه رادیکال منتشر کرد که اظهاراتش را در وبلاگ شخصی خود به نقل قول از زوری بالایان نوشته بود اشتباه بوده او چنین می گوید: او در مورد کتاب از یک پزشک آذری در میزگردی در تلویزیون شنیده بوده.» گرجستان. مسئله جاواختی-آخالکالاکی. برخی از ارمنیان معتقدند که آن ها قربانی سیاست انتقال توازن جمعیتی از جاواختی و آخالکالاکی شده اند تا تعدادی از خانواده های گُرجی در آنجا اسکان یابند. ارمنی ها همچنین دارای نماینده کمی در حکومت هستند یعنی دارای ۵ کرسی از ۲۳۵ کرسی پارلمان می باشند. تبعیض و بی اعتمادی متقابل نیز وجود دارد. اعتراضاتی چند نیز وجود داشته که برخی از آن ها منجر به برخورد فیزیکی با مأموران قانون شده است. جدایی ارمنی های گرجستان به ویژه ارمنیان ساکن دو منطقه جاواختی-آخالکالاکی از ارمنستان نیز به مانند بسیاری دیگر از اقوام منطقه قفقاز در دوران حاکمیت شوروی به وقوع پیوست. با وجود این که این منطقه از لحاظ تاریخی، جغرافیایی و فره
نگی همیشه یک منطقه ارمنی نشین و جزئی از خاک ارمنستان محسوب می شود. در نتیجه سیاست های ژوزف استالین در سال ۱۹۲۱م از خاک ارمنستان جدا شده و به گرجستان ملحق شد. احساسات ضد ارمنی و مصادره کلیساهای ارمنی. این امر بیشتر در مشاجره در خصوص بی طرفی عقاید یا اظهار نظر در مورد موضوعی اعمال شده از سوی مقامات است تا اعمال فعالیت های بالفعل. جمهوری خودمختار آبخازیا نیز دارای جمعیت مهمی از ارمنیان است که بیست درصد از جمعیت این جمهوری را تشکیل می دهند ولیکن مقامات غیررسمی آبخازی متهم شده اند که عمداً از تعداد ارمنی محلی آبخازیا کاسته اند. اکثریت ارمنی های ساکن در گرجستان ارمنیان ارتدکس تابع کلیسای حواری ارمنی و زیر نظر کلیسای جامع اچمیادزین می باشند. مسائل مربوط به ارمنیان گرجستان از سوی مقر اسقفی ارمنی در گرجستان حل و فصل می شود که به ارمنی ویراهایوتز تم نامیده شده و رئیس آن اسقف وازگن میراخانیان است. امروزه تنها دو کلیسای ارمنی فعال در تفلیس وجود دارد. چندین کلیسای ارمنی قبلاً تخریب شده یا تبدیل به کلیسای گرجی شده یا در شرف تبدیل شدن به کلیسای گرجی هستند. کلیسای ارمنی تقاضای مالکیت و اعمال حقوق مجدد بر شش کلیسا را کرده است