Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
صادقی بیک افشار از نقاشان عصر شاه تهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود. در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم، کتابخانه پادشاهی مرکز تجمع بزرگان نامدار ادب و هنر بود. این پادشاه کتابخانه سلطنتی را که در زمان شاه تهماسب تعطیل شده بود دوباره بازگشایی کرد و بسیاری از هنرمندان بلندآوازه که پراکنده شده بودند، از جمله صادقی بیک افشار را در آنجا گرد آورد. اسکندربیک ترکمان در کتاب عالم آرای عباسی درباره او می نویسد: «مصور بی بدل نازک قلم نقاشی و طراح بی قرینه.» کتاب تذکرة مجمع الخواص از آثار صادقی بیک افشار است که به زبان ترکی چغتایی است. صادقی بیک افشار در تبریز به دنیا آمد و هنر نگارگری را در نزد استادان این هنر آموخت. جریان حوادث سیاسی موجب حضور او در تختگاه های قزوین و اصفهان شد، ازاین رو با بسیاری از اعاظم سبک تبریز، قزوین، و اصفهان ارتباط یافت و نام و سرگذشت برخی از آنان را به سبب طبع شعریشان در مجمع الخواص گرد آورد.
محمد سبزواری نگارگر، رسّام و خوشنویس ایرانی در عصر شاه تهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم (نیمه دوم صده شانزدهم میلادی / دهم هجری) بود. در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم، کتابخانه پادشاهی مرکز تجمع بزرگان نامدار ادب و هنر بود. این پادشاه، کتابخانه سلطنتی را که در زمان شاه تهماسب تعطیل شده بود دوباره بازگشایی کرد و بسیاری از هنرمندان بلندآوازه که پراکنده شده بودند، از جمله، محمد سبزواری را در آنجا گرد آورد. اسکندربیک ترکمان در کتاب "عالم آرای عباسی" درباره او می نویسد: «در فن تصویر، رنگ آمیزی یکه صورت، دم از یکتایی می زده؛ الحق در آن دعوی، صادق و همه استادان نقش پرداز در این ماده با او موافق بودند. نستعلیق بسیار خوب می نوشت» «محتملا در تبریز شاگرد دوست محمد بود؛ و حتی در مصورسازی شاهنامه تهماسبی با هنرمندان برجسته مکتب تبریز همکاری داشت. بعدها در مشهد به خدمت ابراهیم میرزا صفوی درآمد. در مصورسازی نسخه خطی هفت اورنگ جامی ویژگیهای شیوه کارش رخ نمودداد. در قزوین، به جمع هنرمندان دربار شاه اسماعیل دوم صفوی پیوست. او به مشاهده دنیای واقعی و تجسم حالات و سکنات آدمها اهمیت می داد. به خصوص، در طراحی هایش (مثلاً: جوان نشسته ب
ا گل و کتابی در دستانش؛ محتملاً ۱۵۶۰/ ۹۶۸ ق)، نشانه هایی از تحول واقع گرایی در نقاشی پس از کمال الدین بهزاد را می توان تشخیص داد.»
مولانا عبدالله شیرازی از تذهیب کاران عصر شاه تهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود. در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم، کتابخانه پادشاهی مرکز تجمع بزرگان نامدار ادب و هنر بود. این پادشاه کتابخانه سلطنتی را که در زمان شاه تهماسب تعطیل شده بود دوباره بازگشایی کرد و بسیاری از هنرمندان بلندآوازه که پراکنده شده بودند، از جمله عبدالله شیرازی را در آنجا گرد آورد. اسکندربیک ترکمان در کتاب عالم آرای عباسی وی را "تذهیب کاری خوب" معرفی می کند.
کلید اسکرول لاک در صفحه کلیدهای سازگار با آی بی ام از نوع روشن و خاموش است که عملکرد کلیدهای حرکت دهنده مکان نما را تعیین می کند. در شماری از برنامه های قدیمی (که معمولاً ماوس را نمی شناسند) و نیز در برخی از برنامه های صفحه گسترده با روشن کردن کلید Scroll Lock، فشردن کلیدهای پیکان سبب می شود در حالیکه کرسر در جای خود باقی می ماند کل صفحه در جهت دلخواه حرکت کند. امّا وقتی کلید Scroll Lock خاموش باشد، این کرسر است که حرکت می کند. دیگر کاربرد این کلید، نقش سویچ میان زبانها در بعضی از نرم افزار هاست، مثلاً در سطح داس با اجرای برنامه های فارسی ساز مثل Sepand «که یکسری از کدهای جدول ASCII به کاراکترهای فارسی تبدیل می کند» می توان با فشردن این کلید صفحه کلید را فارسی یا انگلیسی کرد، این خصلت در بعضی از برنامه های ایرانی که با سیستم عامل ویندوز کار می کنند، هم برقرار است، مثلاً در نرم افزار لغت نامه دهخدا که مطابق با جدول کدهای اسکی فارسی در داس طراحی شده، می توان با فشردن کلید scroll lock صفحه کلید را انگلیسی یا فارسی کرد. در نرم افزار اکسل با روشن بودن این دکمه هنگامیکه دکمه های جهت نمای (Arrow Key) روی کیبورد را م
ی زنیم به جای حرکت مکان نما (کِرِسر)، سلول ها حرکت می کنند.
مولانا حسن بغدادی از تذهیب کاران عصر شاه تهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود. در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم، کتابخانه پادشاهی مرکز تجمع بزرگان نامدار ادب و هنر بود. این پادشاه کتابخانه سلطنتی را که در زمان شاه تهماسب تعطیل شده بود دوباره بازگشایی کرد و بسیاری از هنرمندان بلندآوازه که پراکنده شده بودند، از جمله حسن بغدادی را در آنجا گرد آورد. اسکندربیک ترکمان در کتاب عالم آرای عباسی وی را "فرید عصر و یگانه دهر" معرفی می کند.
مولانا علی اصغر کاشی از نقاشان عصر شاه تهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود. در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم، کتابخانه پادشاهی مرکز تجمع بزرگان نامدار ادب و هنر بود. این پادشاه کتابخانه سلطنتی را که در زمان شاه تهماسب تعطیل شده بود دوباره بازگشایی کرد و بسیاری از هنرمندان بلندآوازه که پراکنده شده بودند، از جمله علی اصغر کاشی را در آنجا گرد آورد. اسکندربیک ترکمان در کتاب عالم آرای عباسی درباره او می نویسد:
سیاوش بیک گرجی از نقاشان گرجی ایران در عصر شاه تهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود که در تهیه شاهنامه طهماسبی هم نقش داشته است. وی شاگرد شاه تهماسب یکم بود. در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم، کتابخانه پادشاهی مرکز تجمع بزرگان نامدار ادب و هنر بود. این پادشاه کتابخانه سلطنتی را که در زمان شاه تهماسب تعطیل شده بود دوباره بازگشایی کرد و بسیاری از هنرمندان بلندآوازه که پراکنده شده بودند، از جمله سیاوش بیک گرجی را در آنجا گرد آورد. اسکندربیک ترکمان در کتاب عالم آرای عباسی درباره او می نویسد: «بسیار نازک قلم و دقیقه کار و مصور بی قرینه بود. سیاه قلم و کوه پردازی او را هیچ استادی به دست نمی گرفت. مجلس سازی او بی عیب بود.»
صدف راه راه نامی عمومی است برای گروهی از صدف های خوراکی کوچک که بیشتر گونه های آن ها شیارهایی راه راه بر روی پوسته خود دارند. صدف این گروه از صدف ها حالت مدور مخصوصی دارد و دو لاکه آن قرینه هستند. صدف های راه راه در سواحل ماسه ای سراسر جهان و کرانه هایی که کمتر در معرض باد هستند زندگی می کنند. صدف های راه راه معمولاً با پاهای خود ماسه ها را حفر می کنند و از طریق گذراندن پلانکتونهای موجود در آب های پیرامون خود از صافی در بدن شان تغذیه می کنند. پوسته آن ها سه روزنه دارد که یکی برای ورود آب، دومی برای خروج آب، و سومی برای قرار گرفتن پا است. صدف های راه راه قادرند از طریق خم و راست کردن پای خود بر روی ماسه ها بجهند. خانواده ای که صدف های راه راه در آن قرار می گیرند راه راه صدفان Cardiidae نامیده می شود.
داینا شور (۲۹ فوریه ۱۹۱۶ - ۲۴ فوریه ۱۹۹۴) خواننده، هنرپیشه، و شخصیت تلویزیونی آمریکایی بود. او در دوره ای از موسیقی جاز معروف به بیگ بند در دهه های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ به اوج محبوبیت خود به عنوان خواننده رسید و ده سال بعد از آن شرکت او در برنامه های تلویزیونی موفقیت های بیشتری را برای او رقم زد. معروفیت او به ویژه به خاطر میزبانی یک رشته برنامه نمایشی برای شورولت بود. داینا شور آهنگی نیز به فارسی خواند که آهنگ «امید زندگانی» الهه است.
بُن واژه یا مدخل (به انگلیسی: lemma، به فرانسوی: lemme) در فرهنگ نویسی و صرف (تکواژشناسی)، کلمه ای است که برای نشان دادن مجموعه ای از کلمات به کار می رود که به یک تکواژه تعلق دارند. یک بن واژه در ساختواژه و فرهنگ نویسی، شکل متعارف، حالت فرهنگ نامه ای، یا حالت ارجاعی مجموعه ای از حالت های واژه ای است. مثلا در انگلیسی، break, breaks, broke, broken و breaking همه حالت های تکواژه مشابهی هستند، که break آن بن واژه ای است که توسط آن ارجاع می شوند. تکواژه، در این زمینه، به مجموعه همه حالت های تصریفی یا متفاوت در الگوی یک واژه منفرد اشاره دارد، و بن واژه به حالت خاصی اشاره دارد که به صورت مرسوم برای نمایش تک واژه انتخاب می شود. تک واژها در زبان های تصریفی مثل عربی، ترکی، و روسی دارای اهمیت خاصی هستند. فرایند تعیین بن واژه برای یک تکواژه، نامیده می شود. بن واژه را به صورت رییس قسمت های بن اصلی دیده شود، اگرچه بن واژه سازی حداقل قدری اختیاری است.
قطار شبانه لیسبون رمانی فلسفی از نویسنده سوئیسی پیتر بیری با نام مستعار پاسکال مرسیه است. اولین بار در آلمان سال ۲۰۰۴ منتشر شده و در سال ۲۰۰۸ به انگلیسی منتشر گردید که یکی از بزرگ ترین موفقیت های او در عرصه نویسنگی بود. این رمان به یک کتاب پرفروش بین المللی تبدیل شد. بیله آگوست، کارگردان دانمارکی، با اقتباس از این کتاب فیلمی به همین نام در سال ۲۰۱۳، با بازی جرمی آیرونز در نقش رائیموند گرگوریوس ساخت. مرسیه با انتشار این کتاب، وارد جرگه نویسندگان فلسفی شد و ۱٫۵ میلیون نسخه از این کتاب و ترجمه آن به ۱۵ زبان فروخته شده است. ترجمه فارسی این اثر نیز مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. معرفی. این اثر توجه شمار قابل توجهی از منتقدان و مخاطب ها را برانگیخته است. داستان این رمان، روایتی است از زندگی ریموند، معلمِ پنجاه و هفت سالهٔ مدرسه ای و متخصص زبان های باستانی از جمله یونانی، لاتین و عبری است، مردی که به آسایش پیش بینی پذیر زندگی ساده اش خو گرفته است؛ ناگهان در وسط کلاس درس، مدرسه را ترک می کند و تصمیم می گیرد به لیسبون برود تا رد پای یک نویسنده اسرارآمیز را پیدا کند. به تدریج عمیق تر غرق یادداشت ها و واکنش های نویسند
ه می شود؛ یادداشت هایی که دربارهٔ تجربیات اساسی و عمیق زندگی هستند. به علاوه با افراد بیشتری ملاقات می کند که به شدت تحت تأثیر آن فرد خارق العاده قرار داشته اند؛ افرادی که گاه به چشم یک پزشک، شاعر یا مبارز جنبش مقاومت علیه دیکتاتور به او می نگریسته اند. و.. از درون مایه های اصلی این اثر می شود به مفهوم خودآگاهی، امکان درک و شناخت انسانی دیگر، و توانایی زبان در توصیف خودِ واقعی هر فرد اشاره کرد. در نشست نقد و بررسی که به بهانه ترجمه این اثر به فارسی برگزار شد. جوایز و اقتباس. کتاب قطار شبانه لیسبون به دلیل موفقیت در فروش و جذابیت علاوه بر کسب جوایز متعدد ادبی مبنای یک اقتباس سینمایی نیز قرار گرفته است. مرسیه در سال ۲۰۰۶ جایزه ماری لوئیز کاشنیتس و در ۲۰۰۷ جایزه گرینسانه کاوور را برای رمان قطار شبانه لیسبون از آن خود کرد. همچنین در همان سال نامزد بهترین کتاب اروپایی سال شد و مدال لیشتن برگ دانشگاه گوتینگن را هم از آن نویسنده خود کرد. در سال ۲۰۱۰ دانشگاه لوتسرن، درجه دکتری افتخاری را به وی عطا کرد. بر اساس این رمان فیلمی تحت عنوان "قطار شبانه لیسبون" ساخته شده است. در مقایسه رمان و نسخه سینمایی آن عنوان شده است ک
ه کتاب «قطار شبانه لیسبون» از فیلمش کامل تر است. البته شاید فیلم جذاب تر باشد چون نسخه نسبتاً عامیانه تر و قابل فهم تری نسبت به رمان است. همچین شخصیت پردازی رمان، بهتر و کامل تر از فیلم است و به نظر می رسد برای رسیدن به مدت زمان مناسب، این عنصر در نسخه سینمایی کمی سرسری گرفته شده است. فایل صوتی این کتاب را می توانید در سایت ایران صدا به نشانی http://book.iranseda.ir/detailsalbum/?VALID=TRUE&amp;g=476283 پیدا نمایید. اثری ماندگار از کتابی ماندگار تر
پیتر بیری (زادهٔ ۲۳ ژوئن ۱۹۴۴ - درگذشتهٔ ٢٧ ژوئن ٢٠٢٣) که بیشتر با نام مستعار پاسکال مرسیه شناخته شده است، یک نویسنده و فیلسوف سوئیسی بود. منابع. ویکی پدیا انگلیسی
کروماتوگرافی اندازه ای (size exclusion chromatography) نوعی کروماتوگرافی (سَوانگاری) مایعی است که در آن جداسازی صرفاً براساس اندازهٔ مواد و در برخی مواقع طبق وزن مولکولی صورت می گیرد . این نوع کروماتوگرافی معمولا برای درشت مولکول ها مثل پروتئین ها و پلیمرها به کار می رود. نوعی کروماتوگرافی اندازه ای که از آن برای جداسازی مواد غیرآبی براساس وزن مولکولی آنها استفاده می شود کروماتوگرافی ژل تراوشی gel-permeation chromatography نام دارد. نوعی کروماتوگرافی اندازه ای که در آن از فاز متحرک آبی برای جداسازی مواد براساس وزن مولکولی آنها استفاده می شود کروماتوگرافی ژل صافشی gel-filtration chromatography نامیده می شود.
کروماتوگرافی فارمعکوس (Reversed-phase chromatography) نوعی کروماتوگرافی (سَوانگاری) است که در آن زنجیرهای کربن آب گریز با گروه های آب دوست در یک ماتریس نگهدارنده مبادله می شوند.
کروماتوگرافی لایه نازک (Thin layer chromatography) نوعی کروماتوگرافی (سَوانگاری) است که در آن فاز متحرک از روی جذب کننده ای که بر روی لایه ای نازک قرار دارد می گذرد. کروماتوگرافی لایه نازک شعاعی نوعی سوانگاری لایه نازک است که در آن نمونه در مرکز یک صفحهٔ گرد قرار می گیرد و حلال متحرک از مرکز شروع به خیس کردن صفحه می کند.
کروماتوگرافی مایعی کارا یا سَوانگاری مایعی کارا (High-performance liquid chromatography) نوعی کروماتوگرافی (سَوانگاری) مایعی است که در آن فاز مایع به آسانی تغییر می کند و در قدرت تفکیک و زمان تجزیه اثر می گذارد. سَوانگاری مایعی کارا در پمپ های متکی به عبور یک حلال مایع تحت فشار، حاوی مخلوط نمونه از ستون پر شده با ماده جاذب جامد است. هر عنصر در نمونه با برخورد کمی متفاوت با مواد جاذب، باعث سرعت جریان های مختلف برای اجزای مختلف ماده شده و منجر به جدایی از اجزای آنها به صورت جریان از ستون می شود. سَوانگاری مایع با عملکرد بالا (High performance liquid Chromatography) که پیشتر به نام سَوانگاری مایع با فشار بالا (High pressure liquid chromatography) نیز نامیده می شد، مهم ترین و متداول ترین روش سَوانگاری است که برای محدوده وسیعی از مواد غیر فرار در زمینه های مختلف علوم کاربرد گسترده ای دارد. در دهه ۱۹۶۰ با بهره گیری از پژوهش های انجام شده، مشخص شده بود که کاهش اندازه ذرات فاز ساکن، سبب افزایش کارایی ستون می شود. چون ستون ها نسبتاً طویل و اندازه ذرات کم است به این جهت قابلیت نفوذ کم می شود و برای این که حلال جریان دا
شته باشد، باید فشار وجود داشته باشد. با کاهش قطر ذرات به ۱۰–۳ میکرومتر و تکامل انواع ستون ها و توسعه انواع پمپ ها برای تأمین فشار بالاتر و سرعت جریان یکنواخت و پایدار، در اواسط دهه ۱۹۷۰، جداسازی ترکیبات مشابه عملی گردید و سَوانگاری مایع با عملکرد بالا به دستگاهی کارآمد و مهمی در بسیاری از زمینه های تحقیقاتی و صنعتی نظیر صنایع آرایشی، غذایی، دارویی، صنایع زیست محیطی و تولید انرژی و … تبدیل شد. در سَوانگاری مایع، فاز متحرک مایع است و فاز ثابت ممکن است مایع یا جامد باشد. نمونه ابتدا در یک حلال حل شده و سپس وارد ستون می شود و تحت فشار بالا جریان می یابد. انواع مختلفی از اندرکنش ها و نیروهای مولکولی در فرایند بازداری مؤثر هستند. سَوانگاری مایع بر اساس نیروهای مؤثر و در نتیجه مکانیسم جداسازی و نوع فاز ساکن به انواع: سَوانگاری تقسیمی (Partition chromatography)، سَوانگاری جذب سطحی (Adsorption chromatography)، سَوانگاری تعویض یونی (Ion-exchange chromatography)، سَوانگاری اندازه-طردی (Size-exclusion chromatography)، سَوانگاری کایرال (Chiral chromatography) و سَوانگاری افینیته (Affinity chromatography) تقسیم می شود. سَو
انگاری تقسیمی کاربرد بیشتری از انواع دیگر دارد و جداسازی حل شونده ها بر مبنای قابلیت متفاوتشان در تقسیم بین فاز متحرک و ساکن استوار است. پیوند به بیرون. https://analium.com/blog/high-performance-liquid-chromatography/
کروماتوگرافی یونی (Ion chromatography) یا کروماتوگرافی تبادل یونی (Ion-exchange chromatography) نوعی کروماتوگرافی مایعی است که در نتیجهٔ برهم کنش های یونی صورت می گیرد. این روش از انواع روش های کروماتوگرافی مایع است بنابراین از نظر دستگاهوری و اجزاء و وظایف هرکدام مشابه روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا یا HPLC است. در این روش بین فاز متحرک، که معمولا به صورت محلول است و حاوی نمونه ای ست که دارای اجزاء قابل یونیزه می باشد، و فاز ساکن، که باردار است، به صورت تعادلی و برگشت پذیر تبادل یون انجام می شود. فاز ساکن و متحرک هر دو قطبی هستند. فاز ساکن از پلیمر های سنتزی شامل گروه های متصل باردار تشکیل شده است که این گروه های باردار می توانند گروه های آنیونی یا کاتیونی باشند. گروه های آنیونی پیوند شده با رزین، برای جداسازی گروه های کاتیونی به کار می روند و بر همین اساس به آنها تبادل گرهای تعویض کاتیونی (cation exchange)، و این روش را کروماتوگرافی تعویض کاتیونی گویند. تاریخچه کروماتوگرافی یونی. کروماتوگرافی یونی در دهه 1970 میلادی به طور رسمی به عنوان یک تکنیک تحلیلی جدید شناخته شد. پیش از آن، در دهه های 1950 و 1960
، تکنیک های کروماتوگرافی مایع (Liquid Chromatography یا LC) در تحلیل ترکیبات شیمیایی و مولکولی به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گرفتند، اما این روش ها محدودیت هایی در جداسازی و تحلیل یون ها داشتند. برای تحلیل یون ها به روش های ساده تر نیاز بود که در نهایت کروماتوگرافی یونی به عنوان یک راهکار جدید معرفی شد. در سال 1975، یکی از محققان برجسته در این زمینه، لوئیس استراین (Louis Strain)، به همراه تیم تحقیقاتی خود، روشی را برای جداسازی آنیون ها با استفاده از ستون های پر شده با رزین های تبادل یونی توسعه داد. این سیستم از مواد تبادل یونی برای جذب آنیون ها و جداسازی آنها از یکدیگر استفاده می کرد. این ابتکار به طور مستقیم به شکل گیری کروماتوگرافی یونی منتهی شد. در دهه 1980، پیشرفت های زیادی در زمینه کروماتوگرافی یونی صورت گرفت. یکی از مهم ترین تغییرات در این دوره، معرفی آشکارسازهای هدایت الکتریکی (Conductivity Detectors) بود که به طور گسترده ای برای شناسایی یون های جداشده در این روش به کار گرفته شدند. این آشکارسازها قادر به شناسایی تغییرات هدایت الکتریکی محلول به واسطه حضور یون ها بودند و این امکان را فراهم کردند
که یون های مختلف به راحتی شناسایی و اندازه گیری شوند. در این زمان، توسعه فازهای ثابت جدید مانند رزین های تبادل یونی پیشرفته تر و ارزان تر شد. همچنین، دستگاه های کروماتوگرافی یونی به طور چشمگیری بهبود پیدا کردند و قابلیت های آنها برای آنالیز یون ها در نمونه های پیچیده افزایش یافت. در دهه های 1990 و 2000، کروماتوگرافی یونی به طور گسترده در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گرفت. یکی از کاربردهای مهم آن، آنالیز مواد معدنی و ترکیبات یونی در محیط زیست بود. با افزایش نگرانی ها درباره آلودگی های شیمیایی در آب ها و خاک ها، استفاده از کروماتوگرافی یونی برای اندازه گیری یون ها و آلاینده ها در این محیط ها گسترش یافت. در این دوره، تکنولوژی های جدیدی برای بهبود دقت و سرعت تحلیل ها در کروماتوگرافی یونی معرفی شد. این شامل استفاده از ستون های نانو و مواد جدید فاز ثابت بود که توانستند جداسازی های بهتری را در مقایسه با روش های پیشین ارائه دهند. همچنین، دستگاه های کروماتوگرافی یونی جدیدتر از سیستم های اتوماتیک برای تزریق نمونه ها، کنترل دما و زمان و همچنین اندازه گیری دقیق تر استفاده می کردند. در دهه 2010 به بعد، کروماتوگرافی یونی
همچنان به عنوان یک روش قدرتمند برای آنالیز یون ها در محیط های پیچیده و کاربردهای صنعتی استفاده می شود. پیشرفت های اخیر در کروماتوگرافی یونی عمدتاً در دو زمینه بوده است: یکی توسعه سیستم های کروماتوگرافی یونی با دقت بالا (High-Performance Ion Chromatography) که قادر به انجام آنالیزهای سریع تر و دقیق تر هستند، و دیگری استفاده از روش های ترکیبی مانند ترکیب کروماتوگرافی یونی با تکنیک هایی همچون طیف سنجی جرمی (Mass Spectrometry) برای شناسایی دقیق تر ترکیبات یونی. همچنین، در این دوران توجه بیشتری به نرم افزارهای تحلیلی و اتوماسیون دستگاه های کروماتوگرافی یونی معطوف شده است. این تغییرات باعث شده اند که انجام آنالیزهای پیچیده تر و نیاز به نیروی انسانی کمتر شود، به طوری که امروزه کروماتوگرافی یونی در آزمایشگاه های پیشرفته و تحقیقاتی برای انجام آزمایشات روزمره بسیار کارآمد است. اصول کار کروماتوگرافی یونی. کروماتوگرافی یونی (Ion Chromatography یا IC) یک روش تحلیلی برای جداسازی و شناسایی یون ها (کاتیون ها و آنیون ها) در نمونه های مختلف است. این تکنیک مبتنی بر تفاوت در تعامل یون ها با فاز ثابت و فاز متحرک است که در نهایت م
نجر به جداسازی آنها در ستون کروماتوگرافی می شود. برای درک بهتر اصول کار کروماتوگرافی یونی، لازم است که مفهوم فاز ثابت، فاز متحرک، مکانیسم های جداسازی و آشکارسازی را بررسی کنیم. 1. فاز ثابت و فاز متحرک. کروماتوگرافی یونی مانند سایر روش های کروماتوگرافی مایع، از دو فاز استفاده می کند: 2. مکانیسم جداسازی. مکانیسم اصلی جداسازی در کروماتوگرافی یونی به تعامل یون ها با فاز ثابت مربوط می شود. فرآیند جداسازی به این صورت است که: بنابراین، یون ها به طور جداگانه از هم حرکت می کنند و در نتیجه در نقاط مختلفی از ستون در زمان های متفاوت جدا می شوند. 3. آشکارسازی. پس از اینکه یون ها از ستون خارج شدند، برای شناسایی و اندازه گیری آنها از یک آشکارساز استفاده می شود. رایج ترین آشکارساز در کروماتوگرافی یونی، آشکارساز هدایت الکتریکی است. این آشکارساز قادر است تغییرات در هدایت الکتریکی محلول را شناسایی کند که ناشی از حضور یون ها است. به طور کلی، اصول کار آشکارساز بدین صورت است که: 4. تزریق نمونه. نمونه ای که شامل یون ها است، معمولاً به وسیله یک دستگاه تزریق وارد دستگاه کروماتوگرافی یونی می شود. این تزریق می تواند به صورت دستی یا خود
کار باشد. در این مرحله، نمونه به فاز متحرک افزوده می شود و روند جداسازی آغاز می شود. 5. فاز ثابت و فاز متحرک در سیستم های پیشرفته. در سیستم های پیشرفته کروماتوگرافی یونی، از مواد فاز ثابت خاص و پیشرفته استفاده می شود که می توانند توانایی جذب بالاتری داشته باشند. به علاوه، ترکیب فاز متحرک نیز در کنترل انتخابی برای جداسازی یون ها نقش دارد. ترکیب محلول ها به طور دقیق تنظیم می شود تا بهترین نتایج را برای جداسازی فراهم کند. اجزای دستگاه کروماتوگرافی یونی. دستگاه کروماتوگرافی یونی (Ion Chromatography یا IC) برای جداسازی و شناسایی یون ها در نمونه های مختلف طراحی شده است. این دستگاه شامل چندین بخش اصلی است که هرکدام نقش حیاتی در عملکرد صحیح و کارآمد دستگاه ایفا می کنند. در ادامه، اجزای اصلی دستگاه کروماتوگرافی یونی به تفصیل توضیح داده می شود. 1. پمپ (Pump). پمپ در دستگاه کروماتوگرافی یونی مسئول هدایت فاز متحرک از مخزن به ستون کروماتوگرافی است. این پمپ معمولاً پمپی با دقت بالا است که قادر است محلول فاز متحرک را با سرعت ثابت یا متغیر از طریق سیستم عبور دهد. پمپ ها معمولاً به گونه ای طراحی می شوند که می توانند فشار بالا
یی را برای عبور محلول از ستون ایجاد کنند، زیرا این محلول باید از مواد تبادل یونی با اندازه منافذ بسیار ریز عبور کند. 2. مخزن فاز متحرک (Mobile Phase Reservoir). این مخزن محلول های آبی یا حلال هایی است که به عنوان فاز متحرک در فرآیند کروماتوگرافی یونی استفاده می شوند. محلول فاز متحرک معمولاً از ترکیب آب و مواد شیمیایی خاص به وجود می آید که شرایط مطلوبی برای جداسازی یون ها فراهم کند. این مخزن باید به طور منظم پر شده و محلول ها باید از لحاظ ترکیب و pH به دقت کنترل شوند. 3. آشکارساز (Detector). آشکارساز در دستگاه کروماتوگرافی یونی به منظور شناسایی و اندازه گیری یون هایی که از ستون خارج می شوند، استفاده می شود. رایج ترین نوع آشکارساز در این تکنیک، آشکارساز هدایت الکتریکی است که قادر است تغییرات هدایت الکتریکی محلول در حال عبور را شناسایی کند. 4. ستون کروماتوگرافی (Chromatography Column). ستون کروماتوگرافی قلب اصلی سیستم کروماتوگرافی یونی است. ستون معمولاً از جنس شیشه یا فولاد ضد زنگ ساخته می شود و درون آن مواد تبادل یونی به طور فشرده قرار می گیرد. این ستون محل اصلی جداسازی یون ها است. یون ها پس از تزریق به ستون، ب
ا توجه به تعاملات مختلف با مواد تبادل یونی، از یکدیگر جدا می شوند. 5. تزریق کننده نمونه (Sample Injector). تزریق کننده نمونه دستگاه کروماتوگرافی یونی برای وارد کردن دقیق نمونه به سیستم استفاده می شود. این قسمت می تواند به صورت دستی یا اتوماتیک باشد. معمولاً از یک سیستم حلقه ای برای تزریق نمونه استفاده می شود، به این صورت که مقدار دقیقی از نمونه به فاز متحرک افزوده می شود. 6. کنترل دما (Temperature Control). کنترل دما برای حفظ پایداری فرآیند جداسازی بسیار مهم است. دما می تواند بر سرعت واکنش ها و بر تعامل یون ها با فاز ثابت تاثیر بگذارد. در برخی از دستگاه های کروماتوگرافی یونی، یک سیستم کنترل دما وجود دارد که دما را در سطح مطلوبی برای فرآیند جداسازی حفظ می کند. 7. سیستم نمایش و پردازش داده ها (Data System and Display). این سیستم به عنوان رابط کاربری عمل می کند و نتایج آزمایشات را به صورت گرافیکی نمایش می دهد. همچنین، نتایج به طور خودکار پردازش شده و به طور دقیق ثبت می شوند. داده های حاصل از آشکارساز برای تحلیل بیشتر و گزارش دهی استفاده می شوند. این سیستم معمولاً شامل نرم افزارهایی است که امکان تحلیل داده ها و ا
نجام محاسبات مختلف را فراهم می آورد. 8. واحد تأمین گاز (Gas Supply Unit). در برخی از سیستم های کروماتوگرافی یونی، به ویژه برای آشکارسازهای خاص یا به منظور ایجاد شرایط خاص در دستگاه، از گازها مانند نیتروژن یا هلیوم برای کمک به عملکرد صحیح دستگاه استفاده می شود. این گازها می توانند برای تنظیم فشار در آشکارسازها یا برای ایجاد شرایط خلأ در برخی بخش های دستگاه استفاده شوند. انواع کروماتوگرافی یونی. کروماتوگرافی تبادل یونی (Ion Exchange Chromatography): کروماتوگرافی تبادل یونی یکی از رایج ترین انواع کروماتوگرافی یونی است که در آن یون ها با یون های موجود در فاز ثابت (رزین های تبادل یونی) تبادل می کنند. این تکنیک به ویژه برای جداسازی کاتیون ها و آنیون ها در نمونه ها کاربرد دارد. در این فرآیند، یون ها بر اساس قدرت جذب شان توسط فاز ثابت از یکدیگر جدا می شوند. به طور مثال، یون های کوچکتر یا با بار الکتریکی بالاتر ممکن است زودتر از ستون عبور کنند. این روش در کاربردهایی مانند آنالیز آب، محیط زیست، صنایع دارویی و شیمی به طور گسترده ای استفاده می شود. کروماتوگرافی اندازه گیری یونی (Ion Exclusion Chromatography): کروماتوگراف
ی اندازه گیری یونی یک تکنیک است که در آن یون ها بر اساس اندازه شان از یکدیگر جدا می شوند. ستون کروماتوگرافی در این روش حاوی مواد خاصی است که به طور انتخابی از یون های بزرگتر عبور نمی کند یا عبور آنها را محدود می کند. این یون ها معمولاً یون های با شعاع هیدراتاسیون بزرگ هستند که در مقایسه با یون های کوچک تر حرکت کمتری در ستون دارند. این روش بیشتر در جداسازی مولکول های بزرگ یا یون های پیچیده در محلول های آبی استفاده می شود. کروماتوگرافی جفت یونی (Ion Pair Chromatography): در کروماتوگرافی جفت یونی، یون ها با یک یون جفت (Ion Pair) تشکیل جفت می دهند که به طور معمول با فاز ثابت تعامل می کند. این جفت یونی از لحاظ ویژگی های فیزیکوشیمیایی مشابه یک مولکول بزرگ عمل می کند و این ویژگی ها باعث جداسازی بهتر یون ها از یکدیگر می شود. این روش به ویژه برای جداسازی یون هایی که بدون استفاده از یون جفت نمی توانند به طور مؤثر جداسازی شوند، مناسب است. به عنوان مثال، این تکنیک در جداسازی آنیون های پیچیده و بررسی ترکیب های غیر آبی کاربرد دارد. کروماتوگرافی با رزین های انتخابی (Selective Resin Ion Chromatography): کروماتوگرافی با رزین
های انتخابی برای جداسازی یون ها به ویژه در نمونه های پیچیده استفاده می شود. در این نوع کروماتوگرافی، ستون کروماتوگرافی با رزین هایی پر می شود که به طور خاص به یون های خاص جذب می شوند. این روش به ویژه برای جداسازی یون های خاص که به طور معمول نمی توانند با روش های معمولی جداسازی شوند، استفاده می شود. رزین ها به طور انتخابی با یون هایی که ویژگی های مشابه دارند تعامل می کنند و بر اساس این ویژگی ها یون ها از یکدیگر جدا می شوند. کروماتوگرافی تبادل یونی برای جداسازی کاتیون ها (Cation-Exchange Chromatography): کروماتوگرافی تبادل یونی برای جداسازی کاتیون ها، از رزین هایی استفاده می کند که به طور خاص به یون های مثبت جذب می شوند. در این روش، کاتیون ها مانند سدیم، کلسیم و منیزیم با یون های مشابه در فاز ثابت تبادل می کنند. این تکنیک به ویژه در آنالیز ترکیبات آبی و محیط های صنعتی کاربرد دارد. یون هایی که قدرت تبادل بالاتری دارند، معمولاً زودتر از ستون عبور می کنند. این روش دقت بالایی در جداسازی کاتیون ها و آنالیز آنها فراهم می آورد.
کروماتوگرافی ژل تراوشی (Gel permeation chromatography) نوعی کروماتوگرافی (سَوانگاری) اندازه ای است که از آن برای جداسازی مواد غیرآبی براساس وزن مولکولی آنها استفاده می شود.