Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
دلفین های رودخانه ای چهار گونه زنده از دلفین هستند که در آب های شیرین چندین رودخانه جهان زندگی می کنند. این دلفین ها در مناطقی از آسیا و آمریکای جنوبی پراکنده اند. آن ها اعضای بالاخانواده روددلفین واران به شمار می روند. سه گونه از این دلفین ها در آب رودخانه ها، و چهارمی یعنی دلفین لاپلاتا در آب های شور کرانه ای و نزدیک به کرانه اقیانوس زندگی می کند. رده بندی. چهار عضو بالاخانواده روددلفین واران به ترتیب زیر رده بندی شده اند:
آب بازسانان بزرگ ترین گروه از پستانداران دریایی هستند که شامل نهنگ ها، دلفین ها، و گرازماهی ها می شوند. این گروه از پستانداران نزدیک به هشتاد و هشت عضو دارد و اعضای آن در بیشتر آب های آزاد جهان و چند رودخانه بزرگ حضور دارند. گاودریاییان و آب بازسانان قدیمی ترین و نخستین جانوران شناخته شده در میان دیگر پستانداران دریایی هستند. نیاکان این هر دو گروه در ۵۴–۵۳ میلیون سال پیش در دوره ائوسن پا به درون آب گذاشتند تا از جانوران و گیاهان درون آن تغذیه کنند و این آغاز فرگشت (تکامل) آن ها در دریاها بود. نیاکان اعضای راسته گاودریاییان گیاه خوار بودند و دو گروه عمده باقی مانده از این راسته – گاوهای دریایی و داگونگ – از گیاهان دریایی نزدیک به سطح آب تغذیه می کنند. نیاکان گوشت خوار آب بازسانان را اما جفت سمانی تشکیل دادند که ظاهری همچون گرگ های امروزی داشتند و برای خوردن ماهی و سخت پوستان به درون آب های شیرین رفتند. نخستین آب بازسانان نزدیک به ۵۰ میلیون سال پیش در کناره های اقیانوس باستانی تتیس در جایی که امروزه هند و پاکستان قرار دارند پدیدار شدند. با گذشت نزدیک به ۲ میلیون سال، آن ها توانایی زندگی در هر دو محیط خشکی و آبی
را داشتند. نزدیک به ۵ میلیون سال بعد و در ۴۵ م.س.پ. آب بازسانان آغازین، به طور کامل با زندگی در آب خو گرفته بودند و فرزندان خود را در آن به دنیا آورده و شیر می دادند. تا ۳۵ م.س.پ. این جانوران پاهای عقبی خود را از دست داده بودند و برای تغذیه و مکان یابی از پژواک بهره می گرفتند. نیاز خو گرفتن بیشتر این گروه با حرکت در آب و روش های شکار در آن باعث تغییرات بسیار در ساختار بدنی آن ها شد. این ها شامل صاف شدن کامل ستون مهره ها، از دست دادن پاهای عقبی به شکل کامل و به دست آوردن دم باله به عنوان وسیله پیش رانشی، چرخش حفره بینی به سوی بالای سر و پدید آمدن سوراخ تنفسی، و بسیاری دیگر دگرگونی های ریختی می شوند. آب بازسانان و جفت سم سانان. از لحاظ تاریخی، در گذشته تصور بر این بود که آب بازسانان انواعی از ماهی هستند. اگرچه ارسطو به این اشاره کرده بود که نهنگ ها برای تنفس به سطح آب می آیند، این باور حتی تا هنگام لینه و در چاپ نخست "سیستما ناتوره" نیز وجود داشت. فلاور (۱۸۸۳) نخستین کسی بود که پیشنهاد داد آن ها در واقع گونه ای پستاندار هستند که رابطه نزدیکی با جفت سم سانان دارند. این ایده بعدها از روی شواهد دندانی و جمجمه ای
توسط دانشمندانی چون ون والن (۱۹۶۶) و زالای (۱۹۶۹) پشتیبانی شد. تا سال ۱۹۹۹ میلادی، باور دانشمندان بر این بود که آب بازسانان به تک سم سانان نزدیک تر هستند و جفت سم سانان شاخه پایه ای کلادی از سم داران هستند. تا آن هنگام گمان بر این بود که میان پنجه سانان، که گروهی منقرض شده از پستانداران سم دار گوشتخوار یا همه چیزخوار بودند، گروه خواهر آب بازسانان به شمار می روند. ون والن و زالای نشان داده بودند که پیوند مشخصی میان این گروه از پستانداران و آب بازسانان وجود دارد. آن ها بخش هایی از بدن همانند گرگ داشتند؛ کناره ای بلند، توانایی راه رفتن بر پا و انگشتان پا، و به احتمالی سُم. به علاوه، بیشتر آن ها دندان هایی بزرگ و خردکننده داشتند که برخلاف بیشتر جفت سم سانان، نشان از رژیم غذایی گوشتخواری داشت. ارتباط میان میان پنجه سانان و آب بازسانان از بررسی ریخت شناسانه جمجمه، دندان، و استخوان پساجمجمه تعدادی از ابتدایی ترین نهنگ ها با نام های پروتوستوس، پاکیستوس، رودوستوس، و آمبولوستوس سرچشمه می گیرد. در آن هنگام اغلب پژوهشگران مخالف این ایده بودند که آب بازسانان نوعی جفت سم باشند چرا که آب بازسانان و جفت سم سانان دارای تفاوت
های ظاهری بنیادین بودند؛ پاهای پشتی آن ها از میان رفته و تنها چند اندام زائدمانده کوچک باقی مانده اند، بدنشان همانند ماهیان شده و سوراخ بینی آن ها به بالای سر رفته است. قوزک پا که از جمله بخش های بارز بدن در جفت سم سانان است در هیچ یک از آب بازسانان کنونی وجود ندارد و سنگواره های یافت شده از نهنگ های باستانی تا آغاز دهه نخست هزاره سوم میلادی یا بخش پای عقبی نداشتند یا اندک استخوان های باقی مانده از آن ها آنچنان تحلیل رفته بودند که امکان شناسایی قوزک پا و دیگر ویژگی های استخوانی مربوط به آن بخش وجود نداشت. دهه ۲۰۰۰ میلادی اما این باور را به کلی دگرگون کرد؛ هنگامی که انبوه داده های علمی به دست آمده از آزمایش های مولکولی و نیز یافته های جدید زیست باستان شناسی نشان دادند که آب بازسانان نه تنها در راسته جفت سم سانان قرار دارند که نزدیک ترین گروه به آن ها تیره اسب آبیان است. اگرچه حتی تا پیش از آن دهه، آزمایش های مولکولی، وجود ارتباط میان جفت سم سانان و آب بازسانان را با اطمینان پشتیبانی می کرد، تا نخستین سال های سده ۲۱ میلادی هیچ نشانه ای از همانندی ریخت شناسانه این دو گروه در دست نبود تا آنکه دو گروه پژوهشی مستقل
با یافتن قوزک های پای پروتوستوس و پاکیستوس توانستند ویژگی هایی در قاپ و استخوان پاشنه آن ها بیابند که تا پیش از آن تنها در جفت سم سانان دیده شده بودند. این ویژگی ها شامل وجود سامانه استخوانی با کارکردی همچون کارکرد دو قرقره متصل به هم در قوزک پای نهنگ های نخستین و نیز دیگر شباهت های ریختی قوزک پا با جفت سم سانان بودند؛ چیزی که تنها نشان از ارتباط نزدیک آب بازسانان با این گروه از پستانداران داشت. همچنین، بررسی ها بر روی بیش از ۱۶٬۰۰۰ شاخه درخت فیلوژنتیکی با بهره گیری از داده های مولکولی ارتباط نزدیک سه گروه آب بازسانان، اسب آبیان، و گروه منقرض رائوایان، را ثابت می کند. ۸٬۲۳۹ شاخه از این تعداد گویای آن هستند که اسب آبیان و رائوایان دو گروه خواهر به شمار می روند. به همین تعداد شاخه نیز خواهر بودن رائوایان و آب بازسانان را نمایش می دهند. از این رو می توان چنین نتیجه گرفت که این سه گروه از جفت سم سانان دارای نیای مشترک هستند. پژوهش های علمی بسیاری از این نگره که آب بازسانان تک نیا هستند پشتیبانی می کنند. به نسبت دیگر پستانداران، کاریوتیپ این جانوران بسیار دست نخورده مانده و در طول فرگشت خود تفاوت آنچنانی نکرده ان
د. عدد کروموزوم برای بیشتر آب بازسانان ۲N=۴۴ است. امروزه اگرچه ارتباط این گروه فراگیر (مونوفیلتیک) پستانداران با جفت سم سانان میان پنجه سان مشخص است، ولی هنوز آشکار نیست که آیا آن ها آرایه ای خواهر از نیاکان آب بازسانان بوده اند یا آب بازسانان خود از درون گروهی هم نیای میان پنجه گان برخاسته اند. در هر دو صورت، ارتباط نزدیک این جانوران با جفت سم سانان دوره پالئوسن از شواهد انبوه دیگری از جمله داده های ایمنی شناسی، دورگه سازی دی ان ای، توالی دی ان ای میتوکندریایی، و توالی دی ان ای هسته ای اثبات شده است. فرگشت. کهن آب بازسانان آرایه ای پرتعداد از نیاکان نهنگ های امروزین هستند که مشخصه های اصلیشان عبارتند از پوزهٔ کشیده، حفره مغزی باریک، جمجمه ای با گودال گیجگاهی بزرگ، و نوک سر پیکانی مشخص. تفاوت عمده این جانوران با آب بازسانان کنونی در میزان جلوآمدگی استخوان های جمجمه است؛ چیزی که در آب بازسانان امروزین به شکل تلسکوپی و متمرکز رو به جلو دیده می شود. قدیمی ترین عضو این آرایه نزدیک به ۵۰ میلیون سال پیش پا بر زمین گذاشت و واپسین آن ها تا پایان دوران ائوسن منقرض شد، اگرچه نهنگ ها و دلفین های امروزین از آن پدید آمدند
و به زندگی ادامه دادند. نزدیک ترین جاندار امروزین به آب بازسانان اسب آبی است. خط فرگشتی نیای اسب های آبی و نهنگ ها در حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون سال پیش از هم جدا شد. تخمین های کنونی بر پایهٔ تغییرات ملکولی دی ان ای این جدایی خط فرگشتی اسبان آبی و نهنگ ها را در تقریباً ۵۴٫۹ میلیون سال پیش تخمین می زنند. نیای مشترک این دو گونه ای پستاندار نیمه آبزی بوده است که بازماندگان آن بعدها به دو گروه کامل آبزی (نهنگ ها) و گروه دیگر بزرگی شامل چهارپایان زغال دد تقسیم شدند. زغال ددان برای مدت ۴۰ میلیون سال روی زمین زیستند و ۳۷ سرده گوناگون پدیدآوردند، ولی واپسین آن ها نزدیک به ۲٫۵ میلیون سال پیش منقرض شد و تنها جانور باقی مانده ازشان اسب آبی است. نخستین پستانداری که با عنوان "نهنگ" شناخته می شود هیمالیاستوس نام دارد که سنگوارهٔ آن در سازند کوتار نالا (مربوط به ایپرزین) در هند به دست آمده است. هیمالیاستوس در ۵۲٫۵ میلیون سال پیش می زیست و اگر چه سازند کوتار نالا مربوط به رسوب های اقیانوسی بوده است، اما بررسی بر روی میزان ایزوتوپ اکسیژن در مینای دندان این جانور نشان از زندگی آن در محیط دارای آب شیرین دارد. چنین چیزی به معنای آن ا
ست که هیمالیاستوس یا در محیط آب شیرین با دسترسی گاه به گاه به محیط اقیانوسی زندگی می کرد یا نمونهٔ یافت شده در کنار رودخانه مرده و جسدش توسط آب به اقیانوس برده شده است. کلادنما. کلادنمای زیر روند فرگشت آب بازسانان از پستاندارانی خشکی زی و چهارپا به جانورانی دریازی و باله دار را نشان می دهد. تاریخ های نوشته شده در این کلادنما تقریبی هستند. پاک نهنگان. پاک نهنگان نخستین نهنگ های روی زمین بودند که در ائوسن آغازین در نزدیک ۵۰ میلیون سال پیش در منطقه ای که امروزه پاکستان نامیده می شود، زندگی می کردند. سنگواره های بسیاری از آنان در کرانه های اقیانوس تتیس پیشین یافت شده اند. بقایای سنگواره و استخوان های پاک نهنگان در سازند معروف به کولدانا در شمال شرقی پاکستان و بعدها شمال غربی هند به وفور پیدا شده اند و ویژگی های این سازند دانشمندان را به این باور رسانده است که پاک نهنگان در محیطی رودخانه ای زندگی می کردند. در میلیون ها سال پیش، مکان زندگی این جانوران خشک با رودهای فصلی و سیلاب های زودگذر بوده است. در آن هنگام، این جانوران از آب شیرین تغذیه می کردند. رژیم غذایی آن ها به گمانی شامل جانورانی می شد که برای نوشیدن آب ب
ه رودخانه ها نزدیک می شدند و نیز جانوران آبزی که درون آب زندگی می کردند. آن ها قدیمی ترین نیاکان آب بازسانان به شمار می روند و سازندهای قدیمی تر از و زیر کولدونا نشانی از آب بازسانان آغازین در خود ندارند. پاک نهنگ ها توانایی زیادی برای زندگی در آب نداشتند؛ پاهای عقبی آن ها بسیار بزرگ بود، چندین مهره به هم چسبیده در لگن خاصره داشتند و شنوایی شان در آب بسیار ضعیف بود. این ها ویژگی هایی بودند که کمابیش در راهرونهنگان و رمینگتون نهنگان نیز دیده می شوند؛ از این رو، به این سه گروه از آب بازسانان کهن، «آب بازسانان آغازین» می گویند. سنگواره آب بازسانان آغازین تنها در منطقه هند–پاکستان امروزین یافت شده است و همه آن ها دارای فرمول دندانی بودند. آنچه که پاک نهنگان را استثنایی می کند پیدا شدن تعدادی از استخوان های قوزک پای پاکیستوس – در کنار همین استخوان ها از آنِ رودوستوس – در سال ۲۰۰۱ میلادی بود که نشان داد این جانوران همانند خویشاوندان جفت سم کنونی نهنگ ها دارای قوزک پای دوقرقره ای بوده اند. پیدا شدن این حلقه ارتباطی اثبات کرد که نهنگ های امروزین دارای نیاکان جفت سم بوده اند. پاکیستوس پوزه دراز و دندان های قوی ای داشت
که نشان از رژیم غذایی به شدت وابسته به گوشت دارد. حفره صماخی آن همانند همه دیگر نهنگ ها تصلب استخوانی داشت و کاسه چشم آن به سوی عقب چرخیده بود؛ چیزی که نشان می دهد امکان چرخش چشم به اطراف و دیدن آن در هنگام فرورفتن کامل در آب وجود داشته است. فرورفتن کامل در آب همچنین به آن ها امکان دوری از پرتو فرابنفش خورشید را – در صورتی که همچون اسب های آبی کنونی موی چندانی نداشتند – می داد. راهرونهنگان. دسته دیگری از نهنگان آغازین که خاستگاهشان همانند پاک نهنگان در پاکستان امروزین بود، راهرونهنگان Ambulocetidae بودند. نام علمی این تیره از آب بازسانان نخستین از دو بخش "Ambulo–" به معنای "متحرک" و "جابجاشونده" و "cete" به معنای "نهنگ" آمده است؛ نامی که اشاره به نخستین تلاش این جانوران برای سازش بیشتر با زندگی در آب و راه رفتن آسان در آن دارد. این جانوران در ۴۹ میلیون سال پیش در آغاز ائوسن میانی زندگی می کردند و دوزیست بودند. آن ها همچنین همانندی بسیاری به تمساح های امروزین داشتند و در هنگام شکار در کنارهٔ رودخانه ها و آبگیرها منتظر جانوران خشکی زی می ماندند تا در هنگام نوشیدن آب شکارشان کنند. بررسی بر روی دو ایزوتوپ Δ۱۸O و
Δ۱۳C موجود در استخوان های این جانوران نشان داده است که بعضی از آن ها در هر دو محیط آب شور اقیانوس و آب شیرین رودخانه ها زندگی می کردند بعضی نیز هیچ آب شوری مصرف نکرده بودند. از این رو، امروزه باور بر این است که راهرونهنگان حلقه میان ورود آب بازسانان از آب شیرین به آب شور بوده اند. راهرونهنگان پاهای عقبی دراز و نیرومندی به ویژه در بخش های درشت نی و نازک نی داشتند که در انتها به انگشتانی بلند می رسیدند. دمشان نیز بلند بود ولی نشانه ای از دم باله در آن ها دیده نمی شود. این دم کوتاهتر از پاهای عقبیشان بود. لگن خاصره به خوبی شکل گرفته و استخوان خاجی بارزی حضور دارد. این بدان معناست که آن ها توانایی حرکت در هر دو محیط خشکی و آب را داشتند؛ اگرچه شواهد نشان می دهند که نمی توانستند در هیچ کدام با سرعت به پیش روند. ماهیچه های کمری قدرتمند آن ها نشان از آن دارند که راهرونهنگان با حرکت دادن ستون فقرات و پاهای عقبی در سطحی افقی (همچون شنگ های دریایی) به جلو پیش می رفتند. همچنین، کانال عصبی استخوان خاجی بزرگشان و نیز مهره های دمی آن ها حکایت از وجود دمی قوی دارند که هماهنگ با دیگر اعضای شناکننده بدن حرکت می کرد. اگرچه ریخ
ت واپسین مهره دمی بیان گر آن است که دم تا آن هنگام هنوز به خوبی شکل باله به خود نگرفته بوده و تنها عامل پیش برندهٔ جانور به جلو به شمار نمی رفته است. آن ها وزنی میان ۱۴۱ تا ۲۳۵ کیلوگرم داشتند و به نظر می رسد که پاهای عقبی کشیده امکان تحرک بیشتری به آن ها در محیط آب می داده است و همچون پارو از آن ها بهره گرفته می شده است. همچنین از آن ها برای جهت گرفتن و حفظ تعادل در هنگام شنا استفاده می شده است. این پاها در آب بازسانان پسین با رشد دم باله ناپدید می شوند و کارکرد خود را از دست می دهند. رمینگتون نهنگان. رمینگتون نهنگان کلادی از کهن آب بازسانان بودند که عمری کوتاه در آغاز ائوسن میانی داشتند. این کلاد دارای پنج سرده بود که مشخصه شان جمجمه های بلند و باریک و فک ها و پاهای عقبی قوی بود. ریخت شناسی سنگواره های این جانوران نشان می دهد که رژیم غذایی آن ها از جانداران دریاییِ سریع و چابک تشکیل می شد. گوش میانی آن ها بزرگ بود و نشانه هایی از تطبیق برای شنیدن بهتر در محیط آب داشت. به دلیل داشتن کیسه های هوایی در استخوان تریگویدشان، در گذشته گمان بر این بود که آن ها نیاکان نهنگ های دندان دار بودند، اما امروزه به عنوان نسب
ی از آب بازسانان آغازین شناخته می شوند. بقایای این نهنگ ها در مناطق مرکزی پاکستان و غرب هند یافت شده اند. بررسی ویژگی های خاک بستری که رمینگتون نهنگان در آن پیدا شده اند نشان می دهد که رمینگتون نهنگان آغازین مناطق کرانه ای نزدیک به آب شیرین را، همانند آنچه در راهرونهنگان وجود داشت، اشغال می کردند. رمینگتون نهنگان پس از این دوره همانندی بیشتری به پیش نهنگان داشتند و بقایایشان در سازند دوماندا در مرکز پاکستان و هارودی در شمال غربی هند پیدا شده اند. در سازند هارودی، انواع گوناگون پیش نهنگ ها در سازند درازیندا، که از دید چینه شناسانه درست بالای سر هارودی قرار دارد، یافت شده اند. بدن بلند و پوزه و آرواره کشیده آن ها شباهت آنان به تمساح ها را حتی بیشتر از راهرونهنگان می کرد. همانند پاک نهنگان و راهرونهنگان، رمینگتون نهنگ ها نیز دارای چهار مهره خاجی جوش خورده بودند. پاهای عقبی، گردال های لگن خاصره، و اسکلت محوردار آن ها نشان از توانایی شان در حرکت در هر دو محیط آب و خشکی دارند. هم بررسی های ایزوتوپی و هم چینه شناسانه نشان داده اند که رمینگتون نهنگ ها از جانداران اقیانوسی تغذیه می کرده اند. پیش نهنگان. پیش نهنگان نسب
ی بسیار گسترده از نهنگ های آغازین بودند که در مناطق گوناگونی از جهان از جمله هند–پاکستان، مصر، جنوب شرقی ایالات متحده، اروپا، و آفریقا زندگی می کردند. آن ها در آغاز ائوسن میانی در هند–پاکستان ظاهر شدند و به سرعت به مناطق دیگر جهان گسترش پیدا کردند. استخوان های یافت شده از تعدادی از این نهنگان آغازین نشان دهنده آن هستند که آن ها با دم های قوی خود در کنار پاهای عقبی نیرومند اقدام به شنا می کردند. طول این جانوران به صورت تقریبی به ۲ متر می رسید. فرمول دندانیشان همانند پاک نهنگان بود و در کل فاقد دندانک های کمکی بر روی دندان های جلویی خود بودند. به نسبت پاک نهنگان و دیگر پستانداران معمولی خشکی زی، روزنه آرواره ای و کانال های آرواره در این نهنگ ها بسیار بزرگ تر شده بود. استخوان های این گروه از کهن آب بازسانان نشان از توانایی تعدادی از آن ها – به استثنای ائوستوس و جرجیاستوس – در حرکت بر روی زمین دارند. هیچ پیش نهنگ شناخته شده ای دارای مهره های دمی پشتی (خلفی) که نشان از وجود باله داشته باشند، نبوده است. ماهیچه های بزرگ پاهای عقبی ائوستوس و جرجیاستوس بیانگر آن هستند که آن ها توانایی حرکت بر روی زمین را نداشتند و از
آن پاها برای موج وار حرکت کردن در آب بهره می گرفتند. با این حال، پیش نهنگان به شکل کامل آبزی نشده بودند و همانند خوکان دریایی کنونی، هنوز برای جفت گیری و زایش به خشکی برمی گشتند. پیش نهنگان و رمینگتون نهنگان هر دو از نیای مشترکی از راهرونهنگان پدید آمدند که در آغاز دوره لوتتین زندگی می کرد. اگرچه رمینگتون نهنگ ها در نزدیک ۴۶ میلیون سال پیش منقرض شدند، پیش نهنگ ها توانستند راه خود را به سوی دیگر مناطق جهان باز کنند و نیای نهنگ های امروزین شوند. آن ها با خسروسوسماران در تعدادی از ویژگی ها اشتراک داشتند و این شامل استخوان خاجی تحلیل رفته، پاهای عقبی کوچکتر، و ورودی هوایی که بیشتر به سوی بالای سر متمایل شده بود، می شدند. خسروسوسماران و دورودونتیان. خسروسوسماران تیره ای از کهن آب بازسانان هم نیا بودند که در زمان های به نسبت متاخرتری از دیگر آب بازسانان در میانهٔ تا پایان ائوسن و به گمانی آغاز اولیگوسن ظاهر شدند. شباهت هایی میان بعضی پیش نهنگان متاخر با خسروسوسماران آغازین دیده می شود، ولی ویژگی خسروسوسماران در داشتن مهره های دمی بسیار کشیده و فقدان کامل استخوان خاجی شناسایی آن ها را از پیش نهنگان میسر ساخته است. ت
ا پایان ائوسن، همهٔ پیش نهنگان منقرض شده بودند. سنگواره های بی شماری از این جانداران در نیمکره شمالی، به ویژه مصر، یافت شده اند. آن ها همچنین در اروپا، شرق آمریکا، غرب آمریکای جنوبی، غرب آفریقا، و جنوبگان وجود داشتند. خسروسوسمارها جثه بزرگی داشتند و طول آن ها میان ۱۸–۴ متر بوده است. آن ها توانایی گذر از اقیانوس ها را داشتند و در شکار بسیار توانا بودند. زیرخانواده های سه گانه این آب بازسانان کمابیش به میزانی از تطبیق به زندگی در محیط اقیانوسی رسیده بودند که امروزه در آب بازسانان نوین دیده می شود. همه آب بازسانان نوین کنونی برآمده از این گروه از نهنگ ها هستند. این گروه از آب بازسانان شامل نَسَبی از پستاندارانی بزرگ جثه با بدنی کشیده می شدند که به گونه کامل وابسته به آب بودند. زیرخانواده ای از آن ها با نام دورودونتیان نیز شامل جانورانی بزرگ جثه، اما بی بدن کشیده بود. طول بدن بعضی از خسروسوسماران به ۲۵ متر می رسید. نخستین سنگواره های این جانوران به دلیل همانندی زیاد به سوسماران بزرگ جثهٔ ساکن دریاها با این نام خوانده شدند، اگرچه بعدها ریچارد اوون به درستی آن ها را در رده پستانداران قرار داد. خسروسوسماران از چند ج
هت با همه دیگر کهن آب بازسانان فرق داشتند؛ آن ها چندین دندانک کمکی بر روی دندان های آسیای بزرگ خود داشتند، استخوان خاجی خود را از دست داده بودند و لگن خاصره دیگر توسط آن به ستون فقرات متصل نبود، پاهای پشتی بسیار کوتاه شده بود، و در نهایت لگن خاصره چرخش پیدا کرده بود. پاهای جلویی به عنوان باله به کار گرفته می شدند و دم تنها اندام پیش رانشی – همانند دیگر نهنگ های امروزین – بوده است. مهره های دمی این جانوران صاف شده و در موازات ستون مهره ها قرار گرفته بودند. استخوان های تحلیل رفتهٔ پاهای عقبی بسیار صاف شده بودند و توانایی خم شدن خود را از دست داده بودند. صدها سنگواره "باسیلوسور ایزیس" در دره ای با نام "دره نهنگ ها" شواهد آشکار از ناپدید شدن تدریجی پاهای عقبی بر خود دارند. اگرچه بعضی آب بازسان شناسان بر این باورند که "B. isis" از پاهای کوچک عقبی خود برای نگه داشتن شریک جنسیش در هنگام آمیزش بهره می گرفته، عده ای دیگر آن ها را تنها اندام هایی زائده مانده بدون کارکرد ویژه می دانند. جمجمه خسروسوسمارها نشان می دهند که سینوس های تریگویدی آنان در کنار گوش به خوبی شکل گرفته بودند. در آب بازسانان نوین، این سینوس ها برای ک
مک به تطبیق پذیری با فشار آب در هنگام شیرجه رفتن به ژرفا و نیز عایق سازی آکوستیکی هر یک از گوش ها به کار می روند. گردن آن ها کوتاهتر از پیش نهنگان بود و نسبت به آنان جناغ پهن تر، ضخیم تر، و متراکم تری داشتند. پاهای عقبی آنان توانایی تحمل وزن آن ها را بر روی خشکی نداشتند و مهره های دمی خلفی آن ها به موازات ستون مهره ها صاف شده بود؛ به گونه ای که دم باله ای با بافت نرم در انتهای بدن پدید آمده بود که – همانند نهنگ های امروزین – تنها عامل پیش برنده به جلو به شمار می رفت. با چنین توصیفی می توان نتیجه گرفت که کهن آب بازسانان تا آن هنگام به شکل خسروسوسماریشان به گونه کامل آبزی شده بودند. دورودونتیان از دیدگاه رده بندی و بوم شناسانه زیرخانواده متنوع تری از خسروسوسماران بودند. شکل ظاهری آن ها همانند دلفین های امروزین بود و در ائوسن پسین در مصر، جنوب شرقی آمریکای شمالی، اروپا، و زلاندنو پدیدار شدند. دورودون یکی از اعضای این زیرخانواده و از نخستین آب بازسانان شناخته شدهٔ کاملاً آبزی است. دورودون به جای دست های جلویی، باله هایی کوتاه داشت و پاهای عقبی کوتاه شده بودند. همانند نهنگ های امروزین، پیش رانش در این کهن آب بازسا
ن توسط باله دمی انجام می شد. به احتمال بسیار، نهنگ های امروزین، شامل هر دو گروه نهنگ های دندان دار و بی دندان، از دورودونتیان برآمده اند. از جمله همانندی های میان دورودونتیان و نهنگ های دندان دار و بی دندان امروزین نداشتن استخوان خاجی و کوچک بودن لگن خاصره به همراه پاهای عقبی است. آن ها همچنین افزایش در اندازه فرورفتگی زیرخاری داشتند. آب بازسانان نوین. آب بازسانان نوین با نیاکان کهن آب بازشان تفاوت هایی دارند؛ از جمله آن ها می توان به ارتباط میان استخوان ها در جمجمه برای تطابق بهتر باگذار ورودی بینی (سوراخ هوا) از جلوی سر به بالای آن اشاره کرد. جمجمه نهنگ های امروزین استخوان های زبرآرواره و پیش زبرآرواره ای دارد که بسیار رو به جلو حرکت کرده اند و بیشتر سقف جمجمه را تشکیل می دهند. چنین چیزی باعث ایجاد پوزه ای دراز در این جانوران شده و در اصطلاح به آن «دوررفتگی» می گویند. تفاوت دیگر کهن آب بازسانان با نهنگ های امروزین در ثابت بودن فک بالایی در نهنگ ها است در حالی که این فک در نیاکانشان توانایی حرکت داشت و می توانست بچرخد. تخمین های زده شده دربارهٔ زمان جدایی نهنگ های دندان دار و بی دندان با هم تفاوت دارند چرا ک
ه هر تخمین برآمده از بررسی ویژگی های جداگانه ای از سنگواره های این جانداران به دست آمده است. بر پایه دانش سنگواره شناسی، این دو گروه در نزدیک به ۳۵ میلیون سال پیش از نیای کهن آب باز مشترکی جدا شدند. بررسی های ژنتیکی میتوکندریایی نیز چنین تخمینی را پشتیبانی می کند. با این حال عدم اطمینان کامل دربارهٔ این زمان به دلیل کمبود سنگواره های به دست آمده از مرحله انتقالی ائوسن–اولیگوسن پدید آمده است. کمبود چنین سنگواره هایی خود به دلیل کاهش یک باره و زیاد عمق دریاها در آن هنگام است که مانع از شکل گیری سنگواره نهنگ ها شد یا حتی آن هایی را هم شکل گرفته بودند شسته و نابود کرده است. از این رو دانشمندان تنها می توانند انتقال از خسروسوسماران تا نهنگ های نوین را مطالعه کنند. بررسی های ریختی و مولکولی ثابت کرده اند که هر کدام از دو زیرراسته کنونی نهنگ های دندان دار و بی دندان مونوفیلتیک هستند. همچنین، دانشمندان بر این باورند که نهنگ های نوین کنونی همگی از خسروسوسماران فرگشت یافته اند؛ چنین چیزی خسروسوسماران را تبدیل به یک گروه فراگیر می کند. نهنگ های بی دندان. قدیمی ترین عضو زیرراسته نهنگ های بی دندان "لانوستوس" "Llanocetus"
است که از سازند لا مستا از ائوسن پسین در جزیره سیمور در جنوبگان به دست آمده است. این جانور بزرگ جثه جمجمه ای خسروسوسمارشکل داشت، با این تفاوت که پوزه اش پهن و صاف بود. دندان های آسیای آن دارای دندانک های کمکی بودند و همهٔ دندان توسط فضاهای میان دندانی به نسبت بزرگ از هم جدا شده بودند. شیارهای بارز دور کیسه های دندانی نشانی وجود خون رسانی قوی به کام دهان دارند. این جانور با «فیلتر» کردن آب دریا تغذیه می کرد؛ به این معنا که با فروبردن میزان زیادی از آب دریا به درون دهان و سپس بیرون دادن آن، ماهیان کوچک و جانوران ریزی چون پلانکتون ها را در پشت صفحه های شانه ای دهان و در نتیجه درون دهان خود گیر می انداخت و آن ها را می بلعید. چنین چیزی "لانوستوس" را در میان خسروسوسماران و نهنگ های بی دندان پسین قرار می دهد. دیگر نهنگ های بی دندان کهن که از دوره اولیگوسن در کارولینای جنوبی یافت شده اند نیز دندان ها و جمجمه کمابیش شبیه به لانوستوس و نیز سینوس های پیراصماخی بزرگ بدون سینوس تریگویدی داشتند. شناخته شده ترین گروه از این نهنگ ها در اقیانوس آرام شمالی دیده شده اند که شامل ۵ سرده هستند. آن ها دارای پوزه پهن و صاف به همراه
دندان های آسیای کوچک با فاصله زیاد و دندانک های کمکی ریز بودند. ۱۱ دندان در فک بالایی این نهنگ های بی دندان کهن یکی بیشتر از ۱۰ دندان خسروسوسماران است. آن ها شباهت هایی با نهنگ های بی دندان نوین همچون وجود شیارها و دریچه های خون رسانی به دور دندان ها و بافت های پوششی دور آن ها – که بعدها به ساختارهای بزرگتری برای رساندن خون به صفحه های شانه ای تبدیل شدند – داشتند. نخستین نهنگ های بی دندان راستین بدون هیچ دندانی اما از اولیگوسن پسین در کارولینای جنوبی و نیوزیلند، و اولیگوسن آغازین در اورگن به دست آمده اند. تصور بر این است که آن ها دارای صفحه های شانه ای برای فیلتر کردن غذا بوده اند؛ اگرچه سقف دهان هیچ کدام از سنگواره آن ها به خوبی حفظ نشده اند. نهنگ های دندان دار. نخستین نهنگ های دندان دار از اواخر اولیگوسن آغازین در آمریکای شمالی شناخته شدند. آن ها از تعداد سه یا بیشتری تیره هستند که با هم تفاوت های بسیاری دارند. برخلاف نخستین نهنگ های بی دندان، نهنگ های دندان دار آغازین به گونه کامل با نیاکان خسروسوسمار خود تفاوت دارند؛ استخوان فک فوقانی آن ها توسط بافت فوق مداری پوشیده شده است؛ گودال صورتی بزرگی روزنه پس سر
ی زیرکاسهٔ چشمی خلفی آنان را دربر گرفته است؛ چاک پیش آرواره ای دارند؛ و سینوسی میانی در آن ها پدید آمده است. با این حال نهنگ های دندان دار کنونی و کهن هر دو توانایی پژواک یابی صوتی را داشتند. در این آب بازان، استخوان های جمجمه و گوش، شکلی گودال وار پیدا کرده بودند که به احتمال زیاد نشان از وجود خربزه ای (ملون) در آن بخش ها دارد. خربزه ای بخشی چربی ساخته و خربزه ای شکل در جلوی سر نهنگ های دندان دار است که توسط آن امکان تولید و دریافت امواج با بسامد بالا مهیا می شود. گودال وار بودن استخوان های جمجمه و گوش در سر نهنگ های دندان دار کهن نشان از وجود خربزه ای و در نتیجه توانایی آن ها در پیدا کردن طعمه و موقعیت یابی توسط پژواک یابی صوتی دارد. تطبیق پذیری برای زندگی در آب. نخستین آب بازسانان برای بهره گیری از منابع غذایی موجود در رودخانه ها و دریاها پا به درون آب گذاشتند؛ اگرچه این احتمال نیز وجود دارد که برای رهایی از پرتو فروسرخ خورشید تن به آب زده باشند. به هر روی، با ورود آن ها به آب و آغاز تغذیه در آن، وابستگی آن ها به محیط آبی بیشتر و بیشتر شد و در نهایت بدن آن ها برای تطبیق بیشتر با زندگی در آب تغییرات بنیادین