Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
حکایت هیجدهم اردیبهشت بیست وپنج داستان بلندی است از علی مراد فدایی نیا که آن را سال ۱۳۴۹ چاپ کرد. این اثر در زمان چاپش بازخوردهای متفاوتی را برانگیخت. دربارهٔ کتاب. منوچهر آتشی در مقاله ای که در شماره ۳۱ مجله «تماشا» (۲۹ مهرماه ۱۳۵۰) به چاپ رسید دربارهٔ «حکایت هیجدهم اردیبهشت بیست وپنج» می نویسد: حسن میرعابدینی در کتاب «صدسال داستان نویسی»، این گونهٔ داستان را – برخورد با شکل های زبانی و فرم که عطفش می دهد به سوررئالیسم و شاید به تعبیری برخورد ساختارگرایانه با ادبیات داستانی و شاید جاهایی کشیده شدن اش به پساساختارگرایی - برآمده از فضاهای داستانی مسعود زوارزاده و ابراهیم گلستان می داند. به گفتهٔ شمیم بهار: «چرا نباید هرکس حکایت خودش را بنویسد؟» وقتی هرکس حکایت خود را می نویسد، قواعد رنگشان می بازند و می شود از ادبیات مدرن حرف زد که صداهای متفاوتی در آن شنیده می شود، گاهی شنیده می شود، از آن هرکس که باشد، می تواند از آن کس دیگری هم بشود؛ اما یک ارگان نیست که اجزایش و چگونگی چیدمان ارکانش، از پیش آمده باشد، که شما بتوانید به اجرایی خاص نسبت بدهید، که تباری خاص را به یاد می آورد. به باور "حکیمی" این جا می توان بر
خورد بورژوامنشانه ای را پیش کشید که هر طبقه نیازهای خودش را دارد. این جایی ست که روشنفکر هم در طبقهٔ خودش قرار می گیرد که نیازهای خودش را دارد. بنا به گفتهٔ گیورگ لوکاچ در مقدمهٔ «جامعه شناسی رمان»: «نمایش زندهٔ انسان جامع امکانپذیر نیست، مگر در صورتی که نویسنده آفرینش تیپ ها را هدف خود قرار دهد. این امر مستلزم پیوندی ناگسستنی میان انسان خصوصی و انسان زندگی عمومی جامعه است.» با این وجود حکیمی معتقد است که این صورتی که «فدایی نیا» انتخاب کرده را، نمی توان صرفاً آن طور که «میرعابدینی» می گوید، هذیان گویی، و از جانب جناب راوی ای بدانیم مصروع یا اصم و به راحتی از کنار این شکل گذشت و آن فرم را سپرد به پریشان گویی ای منقطع که منطق زمان درونی ندارد. وی معتقد است که نمی توان هرچه را که دیریاب و سخت یاب است را به پریشانی و مغلق گویی و دشوارنویسی نسبت داد؛ از همان جنس تقسیم بندی ای که اسماعیل نوری علا هم می آورد و شعر مشکل گو را می سازد.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد یکی از بزرگترین دانشگاههای آزاد اسلامی شمال غرب کشور است که در مقاطع کارشناسی تا دکترا دانشجو می پذیرد. تاریخچه. دانشگاه آزاد مهاباد در سال ۱۳۶۵ با اولین رئیس خود دکتر محمد مجدی تأسیس شد و یک سال بعد با پذیرش ۲۱۵ نفر دانشجو در رشته های کاردانی دامپزشکی، عمران، ادبیات فارسی و امور زراعی فعالیت خود را آغاز کرد. از روسای دیگر میتوان به آقایان دکتر ایرانزاده و دکتر سیدجمیل قادری و دکتر عادل صلواتی اشاره کرد. اوج اقتدار و عزت دانشگاه آزاد مهاباد در سال های ۸۳ تا ۸۶ بود. پیوند به بیرون. وبسایت دانشگاه آزاد واحد مهاباد
حزب لیبرال کانادا قدیمی ترین حزب سیاسی فدرال است که در کانادا ثبت شده است. در زبان محاوره ای به این حزب با عنوان Grits نام برده می شود. گرایش این حزب میانه و چپ میانه است. در طول تاریخ کانادا، در بیشتر مواقع - ۶۹ سال در قرن بیستم - این حزب بر قدرت سیاسی فدرال چیره بوده است که بیشتر از هر حزب دیگری در کشورهای توسعه یافته می باشد. جامعه ایرانی تباران کانادا عمدتاً به این حزب گرایش دارد. علی احساسی و مجید جوهری از اعضای ایرانی تبار این حزبند که ابتدا در انتخابات سال ۲۰۱۵ و مجدداً در انتخابات سال های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ به نمایندگی مجلس انتخاب شدند. هر چند در انتخابات ۲۰۲۵ مجید جوهری از رسیدن به مجلس بازماند. این حزب که در سال ۱۸۶۷ تأسیس شد، اولین بار در سال ۱۸۷۳ تحت رهبری الکساندر مکنزی به قدرت رسید. با این حال، لیبرال ها پنج سال بعد به دلیل شرایط اقتصادی آن زمان از قدرت کنار گذاشته شدند. آنها تا سال ۱۸۹۶ به قدرت بازنگشتند؛ ویلفرید لوریه از آن سال تا شکست حزب در سال ۱۹۱۱ نخست وزیر بود و دوره او با مصالحه های متعددی بین کانادای انگلیسی و فرانسوی مشخص شد. این حزب سپس از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۶، از ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۰ و از ۱۹۳۵ تا ۱۹۴۸
تحت رهبری ویلیام لیون مکنزی کینگ و سپس از ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۷ تحت رهبری لوئیز سنت لارنت مجدداً حکومت کرد، هر دوی آنها به تدریج یک دولت رفاهی کانادایی را بنا نهادند. لستر بولز پیرسون در دوره نخست وزیری خود از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۸ دولت رفاهی را گسترش داد، در حالی که جانشین او، پیر ترودو، در دوره حکومتش از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۹ و از ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۴، ضمن ترویج ملی گرایی اقتصادی، ترقی خواهی اجتماعی و سیاست خارجی مستقل تر، به این گسترش ادامه داد. پس از شکست های انتخاباتی در سال های ۱۹۸۴ و ۱۹۸۸ به رهبری جان ترنر، این حزب در سال ۱۹۹۳ تحت رهبری ژان کرتین به قدرت بازگشت، که لیبرالیسم اجتماعی را با محافظه کاری مالی از طریق فلسفه راه سوم ترکیب کرد، سنتی که تحت رهبری جانشین او، پل مارتین، تا زمانی که حزب در سال ۲۰۰۶ قدرت را از دست داد، ادامه یافت. این حزب در سال ۲۰۱۵ تحت رهبری جاستین ترودو مجدداً قدرت را به دست آورد، که لیبرال ها را از جایگاه سوم به دولت اکثریت رساند. ترودو در سال ۲۰۲۵ توسط مارک کارنی به عنوان رهبر حزب و نخست وزیر جانشین شد. سیاست ها و تصمیمات قانونی شاخص لیبرال ها شامل مراقبت سلامتی همگانی، برنامه حقوق بازنشستگی کانادا، وا
م های دانشجویی کانادا، تأسیس نیروی دریایی سلطنتی کانادا در سال ۱۹۱۰، یکپارچه سازی نیروهای مسلح در سال ۱۹۶۸، چندجانبه گرایی، دوزبانگی رسمی، چندگانگی فرهنگی رسمی، کنترل اسلحه، میهن پرستی قانون اساسی کانادا و تأسیس منشور حقوق و آزادی های کانادا، قانون وضوح، قانونی کردن ازدواج همجنس گرایان، اوتانازی، شاهدانه، قیمت گذاری ملی کربن، دسترسی گسترده به سقط جنین و برنامه ملی آموزش اولیه و مراقبت از کودکان است. تاریخ انتخابات در کانادا. لیبرال ها از اصلاح طلبان اواسط قرن نوزدهم نشأت گرفته اند که از حکومت پاسخگو در سراسر آمریکای شمالی بریتانیا حمایت می کردند. این افراد شامل جورج براون، الکساندر مکنزی، رابرت بالدوین، ویلیام لاین مکنزی و کلییر گریتز در کانادای علیا، جوزف هاو در نوا اسکوشیا و پاتریوت ها و روژها در کانادای سفلی به رهبری چهره هایی مانند لویی-ژوزف پاپینو بودند. کلییر گریتز و حزب روژ گاهی اوقات به عنوان یک بلوک متحد در مجلس قانونگذاری استان کانادا از سال ۱۸۵۴ عمل می کردند، اما یک حزب لیبرال متحد که اعضای انگلیسی و فرانسوی کانادایی را با هم ترکیب می کرد، تا سال ۱۸۶۷ تشکیل نشد. تبار آن ها از کلییر گریتز باعث شد که
لیبرال های مدرن به نام «گریتز» لقب بگیرند. کنفدراسیون در زمان کنفدراسیون مستعمرات سابق بریتانیایی کانادا (اکنون انتاریو و کبک)، نیوبرانزویک و نوا اسکوشیا، لیبرال های رادیکال توسط ائتلاف محافظه کار عملگرایانه تری که تحت رهبری سر جان ای. مک دونالد گرد هم آمده بودند، به حاشیه رانده شدند. در ۲۹ سال پس از کنفدراسیون، لیبرال ها به جز یک دوره در دولت، به اپوزیسیون واگذار شدند. الکساندر مکنزی پس از کنفدراسیون رهبر واقعی اپوزیسیون رسمی بود و سرانجام در سال ۱۸۷۳ موافقت کرد که اولین رهبر رسمی حزب لیبرال شود. او توانست حزب را برای اولین بار در سال ۱۸۷۳ پس از استعفای دولت مک دونالد بر سر رسوایی اقیانوس آرام، به قدرت برساند. مکنزی متعاقباً در انتخابات ۱۸۷۴ پیروز شد و چهار سال دیگر به عنوان نخست وزیر خدمت کرد. در طول پنج سال، دولت لیبرال اصلاحات بسیاری را به اجرا درآورد، از جمله جایگزینی رای گیری علنی با رأی گیری مخفی، محدود کردن انتخابات به یک روز و ایجاد دیوان عالی کانادا، کالج نظامی سلطنتی کانادا و دفتر حسابرس کل. با این حال، حزب فقط توانست یک پایگاه حمایتی محکم در انتاریو ایجاد کند و در سال ۱۸۷۸ دولت را به مک دونالد وا
گذار کرد. لیبرال ها ۱۸ سال بعدی را در اپوزیسیون سپری کردند. فهرست نتایج حزب لیبرال در انتخابات
ضمایر عنوان کتابی است از علی مراد فدایی نیا. این کتاب مجموعه ای است حاوی داستان های کوتاه که هر یک به نوعی با دیگری در ارتباط است. موضوع اصلی همه ی داستان ها غم غربت و دوری از وطن و زیستن در کشوری بیگانه است. این کتاب نخستین بار در ایران در سال ۱۳۸۳ توسط نشر سالی منتشر شد.
ویکی پدیای نپال بهاسایی یا نِواریایی نسخه نواریایی (نپال بهاسایی) وب گاه ویکی پدیا است. زبان نواریایی تا ۱۹ اوت ۲۰۱۱ بابیش از ۶۹٬۰۰۰ مقاله در رده چهل وششم ویکی پدیاها قرار گرفته است.
رجبی یک نام خانوادگی است. افراد شاخص با این نام از این قرارند:
استنلی فیشر (، ؛ ۱۵ اکتبر ۱۹۴۳ – ۳۱ مه ۲۰۲۵) اقتصاددان آمریکایی اسرائیلی بود. او از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۳ ریاست بانک اسرائیل را بر عهده داشت. پیشتر اقتصاددان ارشد بانک جهانی بود.در ۱۰ ژانویه ۲۰۱۴ رئیس جمهور وقت ایالات متحده آمریکا، باراک اوباما فیشر را به عنوان نایب رئیس فدرال رزرو نامزد کرد که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ به عنوان بیستمین نایب رئیس فدرال رزرو خدمت کرد. فیشر فرد شماره دو صندوق بین المللی پول در دهه ۱۹۹۰ بوده است. زندگی. فیشر در یک خانواده یهودی در رودزیای شمالی به دنیا آمد. وقتی سیزده ساله بود خانواده اش به رودزیای جنوبی (زیمبابوه فعلی) نقل مکان کردند. در این زمان او در جنبش جوانان صهیونیست شروع به فعالیت کرد. در سال ۱۹۶۰ میلادی او به اسرائیل سفر کرد و زبان عبری یادگرفت. او ابتدا قصد داشت در دانشگاه عبری اورشلیم تحصیل کند ولیکن بعد از اینکه موفق شد بورس از دانشکده اقتصاد دانشگاه لندن اخذ کند به آنجا رفت. فیشر سپس به ایالات متحده رفت تا در دانشگاه ام.آی.تی. به ادامه تحصیل بپردازد. او مدرک دکترای اقتصاد خود را از دانشگاه ام.آی.تی. دریافت کرد و در سال ۱۹۷۶ شهروند ایالات متحده شد. فعالیت دانشگاهی. او در سالهای
۱۹۷۰ به عنوان استادیار دانشگاه شیکاگو مشغول به کار بود. او بین سالهای ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۸ به عنوان استاد در دانشکده اقتصاد دانشگاه ام. ای.تی. کار می کرد. در سال ۱۹۷۷ فیشر مقاله انقباضهای بلندمدت، انتظارهای منطقی، و ایجاد بهینه منابع مالی را نوشت. این مقاله او را به یکی از شخصیتهای اصلی اقتصاد کینزی تبدیل کرد. او سه کتاب معروف در زمینه اقتصاد نوشته است. او همچنین استاد تز دکترای بن برننکی، ماریو دراگی، جرج مانکیو و کازو یودا (رییس بانک مرکزی ژاپن در سال ۲۰۲۳) بوده است. فعالیت بانکی. بین سالهای ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰ او در بانک جهانی مشغول به کار بود. او سپس با صندوق ذخیره بین الملل رفت و از سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۱ در آنجا به سمت ریاست بود. بعد از جدایی از صندوق ذخیره بین الملل او به سیتی گروپ رفت. او از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ در سیتی گروپ کار می کرد. بانکهای مرکزی. بانک مرکزی اسرائیل. فیشر در سال ۲۰۰۵ به سمت ریاست بانک مرکزی اسرائیل برگزیده شد. فیشر به دلیل یهودی بودن فوراً شهروندی اسرائیل دریافت کرد ولیکن شهروندی آمریکایی خود را نیز نگاه داشت. در سال ۲۰۱۰ او برای بار دوم به ریاست بانک مرکزی اسرائیل انتخاب شد. فیشر در سال ۲۰۱۱ درخواست خود
را برای ریاست صندوق ذخیره جهانی به جایگزینی دومینیک اشتراس کاهن ارائه کرد ولیکن به دلیل اینکه سن او بالاتر از ۶۵ سال بود به این پست انتخاب نشد. در سال ۲۰۱۳ او از بانک اسرائیل در میانه دوره خود کناره گرفت با اینکه بسیار مورد علاقه بود. فدرال رزرو آمریکا. در سال ۲۰۱۴ باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا او را به عنوان نائب رئیس بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) انتخاب نمود. به این ترتیب جنت یلن به عنوان رئیس بانک مرکزی و اسنتلی فیشر به عنوان نایب رئیس انتخاب شدند. زندگی شخصی. فیشر با رودا فیشر در زمانی که در جنبش جوانان صهیونیست عضو بود ازدواج کرد. این زوج دارای سه فرزند بودند.
بانک اسرائیل به صورت بانک مرکزی اسرائیل فعالیت می کند. این بانک در سال ۱۹۵۴ شروع به فعالیت کرد و دفتر مرکزی آن در اورشلیم قرار دارد و شعبه ای هم در تل آویو دارد. استنلی فیشر ریاست این بانک را برعهده دارد.
غسان کنفانی، (تولد ۸ آوریل ۱۹۳۶عکا - مرگ ۸ ژوئیهٔ ۱۹۷۲ بیروت) نویسنده و روزنامه نگار فلسطینی و از اعضای رهبری جبهه مردمی برای آزادی فلسطین بود. غسان کنفانی در بیروت توسط موساد و به تلافی قتل عام فرودگاه لود ترور شد. زندگی. غسان فائز کنفانی در ۹ آوریل سال ۱۹۳۶ در خانواده ای کُردتبار از طبقه متوسط در عکا متولد شد. او سومین فرزند فائز عبدالرزاق بود که در جنبش ملی بر ضد اشغال بریتانیا فعالیت داشت. تحصیلات اولیه را در مدرسه فرانسوی زبان میسیونرهای کاتولیک در شهر یافا سپری کرد. به دلیل اشغال شهر یافا توسط نیروهای اسرائیلی در سال ۱۹۴۸ غسان به همراه خانواده مجبور به مهاجرت شد و پس از اقامت کوتاهی در لبنان به سوریه کوچ کرد و به عنوان پناهنده فلسطینی سکنی گزید. در آنجا به تحصیل ادامه داد. در عین حال در روزگار نوجوانی با برادرش کار می کرد. به عسرت اما با عزت می زیست و طعم تلخ فقر را می چشید. به کارهایی دشوار دست زد تا دست کم برای خانواده اش معیشتی فراهم سازد. در شانزده سالگی وقتی روزها کار می کرد و شب ها درس می خواند، هم زمان در یکی از روستاهای سوریه به تدریس در مدرسهٔ پناهندگان فلسطینی مشغول بود. با این شرایط دوره متوس
طه را در آنجا سپری کرد. در سال ۱۹۵۲ در رشته ادبیات عرب دانشگاه دمشق ثبت نام کرد. «غسان کنفانی» ۸ ژوئیهٔ ۱۹۷۲ در یک حادثه تروریستی موساد، در بیروت، با انفجاری بمبی که در ماشینش قرار داده بودند، به همراه خواهرزاده اش ترور شد. کتاب شناسی. ترجمه به فارسی. کتاب «مردانی در آفتاب» از او به فارسی ترجمه شده است (ترجمهٔ احسان موسوی خلخالی، نیلوفر، ۱۳۹۳). هم چنین در کتاب «قصه ها» تمامی داستان های کوتاه او به ترتیب زمان نگارش جمع آوری گشته است. (ترجمه غلامرضا امامی، روزبهان، ۱۳۹۳) نمادها در آثار کنفانی. نگاه نمادین کنفانی به شخصیت های زن در رمان هایش بر غنای محتوایی و فنی این رمان ها افزوده است اما اصرار این نویسنده بر پررنگ کردن بعد نمادین شخصیتهای زن دو رمان «چه برایتان مانده؟» و «ام -سعد» امری است که از هر دو لحاظ نظری و فنی مشکلاتی را برای بعد واقعی این شخصیت ها به وجود آورده و آزادی عمل آنان را محدود کرده است. ریشه مسئله شاید به آن جا برگردد که این نویسنده متعهد و متعصب به فلسطین در این دو رمان نیز همچون سایر رمان های خود با شور و اشتیاق به دنبال طرح ایده خود دربارهٔ چیستی و چرایی بحران ها و معضلات روز فلسطین و راه
حل آن هاست. شخصیت های نمادین رمان ها نیز در این میان ابزاری هستند در خدمت تبلیغ و ترویج این ایده های غالباً انقلابی؛ در نتیجه بخش عمده ای از پتانسیل های ذاتی و روایی این دو رمان به جای صرف شدن در جهت تقویت جنبه های انسانی و طبیعی شخصیت های زن، صرف تقویت ابعاد نمادین و اسطوره ای این شخصیت ها شده تا پیام ایدئولوژیک داستان تمام و کمال رسانده شود. معروف ترین جملات. من تو را به اندازه ناکامی ام در داشتنت می خواهم وطن لازم نیست حتماً سرزمین بزرگی باشد! گاهی مساحت کوچکی است در حد فاصل دو شانه به کسی که برایت نمی نویسد مزاحم روزهایت نمی شود درباره ات نمی خواند مهم ترین تاریخ های تو را حفظ نمی کند و زندگی ات را پُر از کارهای شگفت انگیز نمی کند وابسته نشو… اقتباس از آثار. فیلمسازان بسیاری از ایران و کشورهای عربی، فیلم های بلندی از رمان های غسان کنفانی تهیه کرده اند، ازجمله می توان فیلم «المخدعون» (فریب خوردگان) به کوشش توفیق صالح، فیلم «عائد الی حیفا» (بازگشت به حیفا) که اقتباس از سومین رمان غسان است به کوشش قاسم حول را نام برد و سیف الله داد کارگردان معاصر ایرانی فیلم "بازمانده" را بر پایه یکی از داستان های غسان کنفان
ی در سال ۱۳۷۳ش ساخت. منابع. 6. https://books.google.com/books?id=QRXURzwdXS4C&amp;pg=PA66#v=onepage&amp;q&amp;f=false
محسن شریف (زادهٔ ۵ آذر ۱۳۱۵ در بندر بوشهر روستای چاهکوتاه -۸ مهر ۱۳۹۵) نویسندهٔ ایرانی است. او دارای فوق دیپلم معماری بوده و تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه سعادت بوشهر و دوران متوسطه را در مدارس دارالفنون، اسکندری و رضاشاه تهران گذراند. پدر او علی شریف (ملقب به میرزا علی معارف) رئیس ادارهٔ فرهنگ استان بوشهر در دههٔ ۱۳۱۰ خورشیدی بود. وی سرانجام در نیمه شب هشتم مهر ماه ۱۳۹۵ پس از مدت ها تحمل رنج بیماری سرطان در خانه شخصی خود در بوشهر درگذشت.
تاریخ شیمی به سلسله اتفاقاتی گفته می شود که از زمان باستان تاکنون برای دانش شیمی اتفاق افتاده است. تا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد، تمدن های باستان از ابزارهایی استفاده می کردند که سرانجام اساس تنوع شاخه های شیمی شدند. برای نمونه استخراج فلزها از سنگ معدن، سفالگری با استفاده از لعاب، تخمیر آبجو و شراب، تهیهٔ رنگدانه برای لوازم آرایشی و نقاشی، استخراج مواد شیمیایی از گیاهان برای دارو و عطر، تهیهٔ پنیر، ریسندگی، دباغی کردن چرم، تهیهٔ صابون از چربی، ساخت شیشه و ساخت آلیاژهایی مانند برنج. در گذشته تلاش برای بیان طبیعت مواد و چگونگی دگرگونی آن ها ناموفق بود. دانش پیشرفته تر کیمیاگری نیز در این مورد ناتوان بود. به هرحال دانش کیمیا به کمک انجام تحقیقات اولیه و ثبت نتیجه ها، پایه گذار شیمی مدرن بود. تغییر نگرش در شناخت مواد، زمانی شروع شد که رابرت بویل در سال ۱۶۶۱ در کتاب شیمی دان شکاک میان شیمی و کیمیا تفاوت قائل شد. پس از آن شیمی با تلاش های آنتوان لاووازیه و ارائه قانون پایستگی جرم، به یک دانش تکامل یافته تبدیل شد. دغدغهٔ هر دو دانش کیمیا و شیمی شناخت طبیعت مواد و چگونگی دگرگونی آن ها بود، اما تنها شیمی از شیوه های علمی
قوی بهره مند شد. با کوشش های ویژهٔ جوسایا ویلارد گیبز تاریخ شیمی با ترمودینامیک رابطهٔ عمیقی پیدا کرد. تاریخ شیمی از آغاز تاکنون با صنعت رابطه ای مستقیم داشته است. در ابتدای دوران مدرن در اروپا، شیمی از ترکیب دانسته های باستان با فعالیت های دانشمندان مسلمان در قرون وسطی توسعه یافت. سپس شیمی در کنار فیزیک توانست ماهیت درونی مواد را شرح دهد. امروزه شیمی دانشی بسیار پیچیده است که بخش های زیادی با اهداف متنوع در زمینه های مختلف فناوری دارد. دوران باستان (۴۰۰۰–۳۰۰ پ. م). مسلماً نخستین واکنش شیمیایی که بشر توانست آن را کنترل و مهار کند، سوختن و آتش بود. آتش برای مردم باستان، یک نیروی عرفانی بود که می توانست یک ماده را به یک مادهٔ دیگر تبدیل کند در حالی که نور و گرما نیز می بخشد. آتش بر بسیاری از جوامع تأثیر گذاشت. به طوری که فعالیت های روزمره ای مانند آشپزی و تهیه نور و گرما تا فناوری هایی مانند سفالگری، تهیهٔ آجر و ذوب فلزها همگی وابسته به آتش بودند. آتش سبب کشف شیشه و نحوهٔ پالایش فلزها شد و همین امر پایه گذار دانش متالورژی یا شناخت مواد شد. در اوایل نیاز زیادی به دانستن شیوه های پالایش فلزها بود به ویژه در مصر ب
استان (۲۶۰۰ پ. م) که طلا فلزی گرانبها به شمار می آمد. کشف آلیاژها باعث شروع عصر برنز شد. نخستین شواهدی که نشان می دهد انسان های باستان در زمینهٔ دانش متالورژی فعالیت داشتند، مربوط به هزاره های پنجم و ششم پیش از میلاد است. پس از آن دانش متالورژی برای یافتن چگونگی ساخت سلاح های جنگی برتر به کار گرفته شد. مصر باستان. مصریان باستان در زمان پیش از پادشاهی قدیمی توانستند نوعی سفال براق بسازند که به سفال مصری معروف است. در آن زمان این صنعت گرانبها تلقی می شد چراکه این سفال ها از خاک رس تهیه نمی شدند و از سیلیس و مقادیر کمی آهک و جوش شیرین به دست می آمدند. مصریان باستان در زمینهٔ متالورژی نیز توانا بودند و نوشته هایی به خط هیروگلیف مصری مربوط به ۲۶۰۰ سال پیش از میلاد موجود است که طلا را توصیف می کنند. کیمیا در میان مصریان باستان نیز رواج داشت. کیمیای مصری را بیشتر از طریق نوشته های فیلسوفان یونانی می توان شناخت. دیوکلتیان، امپراتور روم هنگام حمله به مصر دستور سوزاندن اسنادی که مربوط به کیمیا باشد را داد و به همین دلیل نوشته های مصری کمی دربارهٔ کیمیا باقی مانده اند که مهم ترین آن ها پاپیروس استکهلم و پاپیروس لیدن هست
ند. مصریان عقیده داشتند که علم کیمیا توسط تحوت، خدای دانش و خرد پدید آمده است. ایران باستان. سفالینه های خاکستری با لعاب سیاه در ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد در تپه حصار و تپه سیلک به وجود آمدند. این سفال ها نخستین نوع سفال های لعاب داری هستند که شناخته شده اند. ایرانیان باستان برای خودآرایی از موادی مانند سرخاب، وسمه و سرمه استفاده می کردند که این مواد را از چربی حیوانات یا خاکستر به دست می آوردند و به آن ها رنگدانههای طبیعی می افزودند. در آن دوران فیروزه به خاطر رنگ زیبایش مورد توجه بود و ایران تنها کشوری بود که این سنگ گرانبها را استخراج می کرد. یونان باستان. فیلسوفان تلاش می کردند تا بدانند چرا مواد مختلف خاصیت های متفاوت (رنگ، بو و غلظت) و حالت های متفاوت (جامد، مایع و گاز) دارند و با شیوه های متفاوت با یکدیگر واکنش می دهند. در این زمان فیلسوفان یونانی نخستین نظریه ها را دربارهٔ شیمی و طبیعت ارائه کردند که تاحدودی این نظریه ها متأثر از فرهنگ و تمدن های زمان خود بود. برای مثال، تالس تصور می کرد آب عنصر اصلی سازندهٔ جهان است. دویست سال پس از او ارسطو از «عناصر چهارگانه» سخن گفت و اعتقاد داشت که جهان از چهار عنصر
آب، هوا، خاک و آتش ساخته شده است. ارائهٔ نظریهٔ اتمی به دوران یونان باستان بازمی گردد. نظریهٔ اتمی مربوط به ۴۴۰ سال پیش از میلاد است. لوکرتیوس (۵۰ پ. م) در کتابی به نام «طبیعت چیزها» به اندیشه های دموکریت و لئوکیپوس اشاره می کند. دموکریت ادعا می کرد که همهٔ مواد از ذره های تجزیه ناپذیری به نام اتم تشکیل شده اند. آغاز کیمیا (۳۰۰–۷۰۰ پ. م.). در گذشته مردم بسیار مشتاق بودند که بتوانند فلزهایی ارزان را به فلزی گرانبها همچون طلا تبدیل کنند. به اعتقاد آنان ماده ای که می توانست چنین کاری انجام دهد، سنگ فلاسفه بود. همین موضوع سبب شد که علمی به نام کیمیا* پدید آید. کیمیا تنها به دنبال تبدیل فلزهای ارزان به فلزهای گرانبها نبود. آن زمان این امید وجود داشت که کیمیا بتواند کمکی کند تا دارویی ساخته شود که منجر به بهبودی مردم شود. مردم امیدوار بودند که کیمیاگران بتوانند ماده ای به نام آب حیات یا اکسیر زندگی به وجود بیاورند تا به کمک آن مرگ انسان ها را به تأخیر بیندازند. اما هرگز سنگ جادو و آب حیات به وجود نیامد. کیمیا در فرهنگ فارسی نیز تأثیرگذار بود. شاعران فارسی زبان در اشعار خود به کیمیا اشاره می کردند. مولوی در یکی از ا
شعار خود می گوید: از کیمیاگری به شیمی (۷۰۰–۱۵۰۰). در جهان مسلمان، دانشمندان مسلمان (ایرانی و عرب) شروع به ترجمهٔ آثار علمی یونان باستان کردند و شیوه های علمی آن ها را آزمایش کردند. توسعهٔ شیمی مدرن بسیار آهسته و دشوار بود اما یک شیوه علمی برای شیمی در میان مسلمانان در حال پیدایش بود. در قرن هشتم میلادی، جابر بن حیان که او را "پدر علم شیمی" نیز می نامند، و از شاگردان امام ششم شیعیان بوده است یک رویکرد منظم و همراه با آزمایش را معرفی کرد. تحقیقات او بر خلاف کیمیاگران یونانی و مصری که بیشتر تنها در ذهن خود به تفکر می پرداختند، در آزمایشگاه صورت می گرفت. او وسیله ای به نام انبیق اختراع کرد و با آن مواد شیمیایی را بررسی می کرد. انبیق وسیله ای ساده برای تقطیر مواد بود. این ظرف برای گرم کردن مخلوط ها و جمع آوری و هدایت بخارهای حاصل به کار می رفت. از کارهای جابر بن حیان تفاوت قائل شدن میان اسید و باز، و ساخت صدها دارو بود. سایر شیمی دانان مؤثر مسلمان از قبیل ابن سینا، ابویوسف کندی، ابوریحان بیرونی و جعفر صادق برخی نظریه های کیمیا از جمله داستان سنگ فلاسفه را رد کردند. خواجه نصیر طوسی نیز به گونه ای پایستگی جرم را ارا
ئه کرد. او اشاره کرد که یک ماده تنها می تواند تغییر کند اما نمی تواند ناپدید شود. محمد زکریای رازی نیز نظریهٔ عناصر چهارگانهٔ ارسطو را برای اولین بار رد کرد. او با به کارگیری آزمایشگاه مدرن و طراحی و توصیف بیش از بیست ابزار آزمایشگاهی که برخی از آن ها هم اکنون نیز کاربرد دارند، یک بنیان مستحکم برای شیمی مدرن بنا کرد. آغاز شیمی نوین (۱۵۰۰–۱۸۰۰). مشاهده کردن، اندیشیدن و نتیجه گیری کردن ابزارهای یونانیان باستان برای مطالعهٔ علوم طبیعی بود. کیمیاگران نیز تا پیش از آغاز دوران شیمی مدرن تنها از این سه ابزاره استفاده می کردند. در سال ۱۶۰۵، فرانسیس بیکن کتاب "مهارت و پیشرفت فراگیری" را منتشر کرد که حاوی توضیحاتی بود که بعدها به روش علمی معروف شد. در سال ۱۶۱۵ ژان بگن برای اولین بار از معادله شیمیایی استفاده کرد. رابرت بویل، دانشمند بریتانیایی در سال ۱۶۶۱ در کتاب "شیمی دان شکاک"، شیمی را علمی تجربی خواند. او از محققان خواست تا علاوه بر سه ابزار اصلی یونانیان پژوهش های علمی نیز انجام دهند. بویل عقیدهٔ ارسطو را که جهان از چهار عنصر آب، هوا، خاک و آتش تشکیل شده است را رد کرد و به جای آن سه عنصر نمک، گوگرد و جیوه را عناصر
سازندهٔ جهان دانست. در عوض او مفهومی جدید ارائه کرد که ذرات اولیه با ایجاد پیوند با یکدیگر ترکیب های جدید می سازند. این تعبیر ساده ترین و در عین حال معقول ترین تعبیری بود که ارائه شد. پس از آن برای توجیه پدیده های طبیعی به جای نظریهٔ ارسطو از نظریهٔ بویل استفاده شد. در سال ۱۶۶۹ هنینگ براند توانست فسفر را از ادرار به دست آورد و فسفر اولین عنصری بود که با شیوهٔ شیمیایی کشف شد. هنری کاوندیش برای اولین بار در سال ۱۷۶۶ توانست گاز هیدروژن (H2) را از سار گازها تمیز دهد. لاووازیه در سال ۱۷۹۳ نام این گاز را هیدروژن نهاد. آنتوان لاووازیه در سال ۱۷۸۹ قانون پایستگی جرم را مطرح کرد که به قانون لاووازیه نیز مشهور شد. در این هنگام قوانین شیمی کمی قوی تر شد به گونه ای که پیش بینی های درست تری صورت می گرفت. جوزف بلک در سال ۱۷۵۴ توانست کربن دی اکسید که او به آن "هوای ثابت" می گفت را جداسازی کند. کارل ویلهلم شیله و جوزف پریستلی هر یک در سال های ۱۷۷۱ و ۱۷۷۴ به طور مستقل توانستند اکسیژن را با گرم کردن جیوه (II) اکسید و نیترات ها جداسازی کنند. جوزف پروس نیز با کشف «قانون نسبت های معین» باعث پیشرفتی بزرگ در شیمی شد. بر اساس این قان
ون مواد شیمیایی با نسبت های معین با یکدیگر واکنش می دهند. در سال ۱۸۰۰ آلساندرو ولتا با ساخت اولین باتری شیمیایی باعث سرآغاز دانش الکتروشیمی شد. در سال ۱۸۰۱، جان دالتون نظریهٔ اتمی خود را در هفت بند منتشر کرد. او در نظریهٔ خود اتم را تجزیه ناپذیر خواند. در آن زمان نظریهٔ دالتون بسیار تأثیرگذار بود به طوری که در قرن نوزدهم، شیمی دانان به دو گروه تقسیم می شدند. گروه اول کسانی بودند که نظریهٔ اتمی جان دالتون را دنبال می کردند و گروه دوم کسانی همانند ارنست ماخ بودند که به این نظریه اعتقاد نداشتند. در سالنامهٔ علوم مربوط به سال ۱۹۹۰ راجر کراتینی بیان می کند که انگلیسی ها بدون تردید اظهار دارند که جوزف پریستلی پدر شیمی جدید است و فرانسوی ها نیز آنتوان لاووازیه را پدر شیمی جدید می دانند. اگرچه شیمی در دورهٔ تمدن بابل و مصر باستان آغاز شد و ایرانیان و عرب ها در دوران طلایی اسلام فعالیت های زیاد انجام دادند، با این حال شیمی مدرن پس از فعالیت های لاووازیه شکوفا شد. اصلی ترین دلیل آن اکتشافات او دربارهٔ پایستگی جرم، نظریهٔ ماهیت آتش و واکنش سوختن در سال ۱۷۸۳ بود. پیش از آن فرض می شد که ماهیت آتش ماده ای است که از مادهٔ س
وختنی آزاد می شود. پس از آنکه واکنش سوختن به طور علمی بررسی و حل و فصل شد، فریدریش وهلر، که در سال ۱۸۲۸ موفق به ساخت ترکیب اوره شده بود، بحث دیگری را دربارهٔ ارتباط شیمی و حیات و تمایز مواد آلی و مواد معدنی آغاز کرد. پیش از آن در دانش شیمی هرگز به ترکیب مواد آلی و مواد معدنی پرداخته نشده بود. همین امر سرآغاز یک رشته جدید در شیمی شد به طوری که در اواخر قرن نوزدهم میلادی دانشمندان می توانستند صدها ترکیب آلی به وجود بیاورند. مهم ترین آن ها جوهرهای مصنوعی بنفش، سرخابی و سایر رنگ ها و نیز آسپیرین بود. کشف شیوهٔ مصنوعی تهیهٔ اوره کمک بسیار بزرگی به کشف ترکیبات همپار کرد. چراکه آمونیوم سیانید و اوره دارای فرمول تجربی یکسان هستند. مایکل فارادی در سال ۱۸۲۵ توانست بنزن را از گاز درخشان آزاد شده از پیرولیز روغن وال به دست بیاورد و آن را بی کابورت هیدروژن نامید. بنزن اولین و ساده ترین ترکیب آروماتیک کشف شده است. ساختار بنزن توسط فریدریش اوت ککوله در سال ۱۸۶۵ میلادی شناسایی شد. شیمی نوین. پیش از قرن بیستم، شیمی به عنوان دانشی برای شناخت طبیعت مواد و دگرگونی آن ها شناخته می شد. تفاوت عمدهٔ شیمی با فیزیک این بود که در شیمی