Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
طریقت مولویه یا فرقه مولویه یا مولویه، یکی از طریقه های تصوف است که پس از درگذشت مولوی به وسیلهٔ فرزند او سلطان ولد و نوه اش، اولو عارف چلپی و پیروان مولوی شکل گرفت و در آسیای صغیر گسترش یافت. آنچه از آداب طریقت مولویه بیشتر شناخته شده، سماع درویش های مولویه است که اکنون نیز در قونیه اجرا می شود. بعد از تغییر حکومت در سال ۱۹۲۵ توسط آتاترک، مولوی خانه ها و تکیه ها بسته شدند و طریقت واقعی به دست فراموشی سپرده شد. اکنون درویشان و شیوخ مولویه از سوی دولت ترکیه به منظور سماع در نمایش عمومی منصوب می شوند. سماع پیشتر در دوره عثمانی خصوصی بود. طریقت مولویه. در عهد امویان دسته ای از مذهبیون به وجود آمدند که اساس مذهب آنان روی گردانی از دنیا، همراه با زهدی متعصبانه و خشن در برابر آشوب های داخلی بود. این گروه صوفیان نام گرفتند و پس از چندی تحت تأثیر اسماعیلیان با افکاری فلسفی درآمیختند. با گذشت زمان فرقههای متفاوتی از صوفیان شکل گرفت و خانقاههای زیادی تأسیس شد، یکی از فرقه ها «مولویه» نام داشت که به مولانا جلال الدین بلخی منسوب است. به طور کلی صوفیان به دو دسته تقسیم می شدند: الف) گروه اوّل: گروه اوّل جهت وصول به حق، بر
ای خدا اسمای معینی فرض کردند و هر اسمی را مقامی معنوی برای سلوک انگاشتند. علاوه بر زهد و عبادات فرض، به انجام نوافل یعنی به جای آوردن عبادات غیر واجب نیز می پرداختند. کم خوابی، کم گویی و کم خواری و پرهیز از دنیا و نعمت های آن را به صورت ریاضت می پذیرفتند و اکثر اوقات خلوت چهل روزه ـ یعنی عبادات منفردانه در حجرهٔ تنگی ـ را برمی گزیدند که غالباً بدین منظور ساخته می شد و پا به پای آن اعمال، رؤیا، کشف و کرامت را اساس قرار می داده اند. تمام طریقت های متکی بر این اصول را کلاً «متشبث به اسماء» نام نهاده اند؛ یعنی کسانی که اسمای الهی را گرفته اند. این ها که بیشتر در عراق گرد آمده بودند، عموماً «عراقیان» نام گرفتند. ب) گروه دوّم: کسانی بودند که خلوت، ذکر، حتی خانقاه و خرقهٔ خاص پوشیدن را به نوعی دور شدن از مردم و ریا می شمردند. به نظر پیروان این گروه وصول به حق را تنها با عشق و جذبه ممکن می دانستند زیرا عشق و جذبه هم موجودیت انسان و هم موجودیت کائنات را یک باره محو می کند. دست یافتن به این چنین «هستی» که عین «هستی مطلق ذات الهی» است، تمام هستی را «تجلی ذات مطلق» نشان می دهد. موسیقی و سماع نیز برای ایجاد جذبه و مایه بخ
شیدن به عشق، بر سالک راه حقیقت ضروری بود. این گروه که زمانی در خراسان تمرکز داشتند، گاه با نام «خراسانیان» (رجال خراسان و عارفان خراسان) و گاه با نام «ملامتیان» خوانده می شدند. نام ملامتیان از آن روی به این جمعیت گفته می شد که آن ها عموماً با خوار شمردن نفس، سعی در نکوهش آن می داشتند و در این راه حتی برای نکوهش مردم نسبت به خود نیز ارزشی قایل نبودند. ملامتیان که با عدم پرهیز از انجام کارهای نکوهیده و حتی تن در دادن عمدی و دانسته به ملامت کاملاً مساعد باطن گرایی بودند، به ارائهٔ افکار خود در جامعه پرداختند و جوانمردان نیز موجب تقویت این افکار بین مردم شدند و به ثبات آن در میان مردم کمک کردند. بدینسان سازمان فتیان که از دوره های نخستین حتی از دورهٔ ساسانیان موجودیت یافته بود با ارباب ملامت جوش خوردند. با گذشت زمان طریقه های مختلفی از ملامتیه منشعب شدند. مانند حیدریه، جامیه، قلندریه، کبرویه، بکتاشیه. بین ملامتیان و صوفیان تداخل هایی نیز میان آن ها صورت گرفته است. مولویه که پس از مولانا به نام وی برپا شده نیز یکی از آن گروه هاست که از ملامتیان نشأت گرفته است. مولانا از طریق پدرش، سلطان العلماء و خلیفهٔ او سید بره
ان الدین محقق ترمذی حال و هوای ملامتیان یافته، سپس به وسیله شمس تبریزی که در حیات وی انقلاب عظیمی ایجاد کرد به یکی از خروشان ترین شخصیت های این حال و نشئه بدل شده بود. پس از مولوی، مریدان و جانشینان او طریقتی را تشکیل دادند که به آداب و تعلیمات و اندیشه های مولانا پای بند بودند. این انجمن که زنان نیز در سلک مریدانش قرار داشتند، به نام خداوندگار، به انجمن مِوْلِوی ـ که تلفظ ترکی مولوی است ـ شهرت یافت. مولویان بیشتر در سرزمین عثمانی خانقاه و تکیه هایی به نام مولوی خانه داشتند. این مولوی خانه ها متشکل بودند از باغی وسیع (محل سکونت شیخ و خانواده اش)، اتاقی بزرگ برای برگزاری مراسم سماع (سماع خان)، مسجدی کوچک و یک گورستان و حجره هایی برای سکونت درویشان. مولوی خانه ها در واقع نوعی آموزشگاه ادبی یا مرکز فرهنگی- هنری و همچنین محل اجرای آیین های طریقت مولوی بودند. بعدها پس از ممنوعیت تحصیل زبان فارسی در مدارس ترکیه مراکزی برای فراگیران این زبان شدند. پیروان این طریقت، مانند مرشد خود به «سماع» یا چرخیدنی همراه با تفکر که خاص رسم آنان است می پرداختند. به همین دلیل به آن ها درویشان «چرخنده» یا «چرخزن» نیز می گفتند. گویند
هیچ کس نمی توانست با مولانا همراهی کند و مردم او را به جنون متهم می کردند. مولانا در این باب می گوید: آن چنان دیوانگی بگسسته بندکه همه دیوانگان پندم دهند و یا در جایی دیگر چنین می فرماید: گر فلاطون را رسد زین گون جنوندفتر طب را فرو شوید به خون به هر حال طریقت مولانا چنان در قونیه قوّت گرفت و ریشه دواند که پس از مرگ مولانا نیز گروه زیادی به آن پیوستند. بدین ترتیب طریقتی به نام «مولویه» شکل گرفت که پیروانش هم چنان به مسلک خود پای بند بودند و آن را نه تنها در قونیه، بلکه در غالب شهرهای ترکیه و حتی خارج از آن سرزمین اشاعه دادند. بعد از مولانا، پیروان وی و حتی پسرش، سلطان ولد، از حسام الدین چلبی ـ محبوب ترین مرید و خلیفهٔ مولانا ـ پیروی کردند. پس از درگذشت حسام الدین پیروان خواستند که سلطان ولد بر مسند ارشاد نشیند. اما شیخ، کریم الدین بکتمر اوغلی را مرشد خویش قرار داد و هفت سال تحت تعلیم وی قرار گرفت. با مرگ او همهٔ مریدان مولانا، سلطان ولد را به ارشاد برگزیندند. بدین ترتیب و سرانجام سلطان ولد او جانشین پدر شد و در واقع سلطنت معنوی از پدر به پسر انتقال یافت. گروهی سلطان ولد را مؤسس طریقت مولویّه می دانند، ولی واضح
است که او نطفهٔ طریقت مولویّه را - که در زمان مولانا بسته شده بود - با حمایت حکومت وقت تأسیس نمود. سلطان ولد، عاشقان طریقت مولانا را در مرکزی با موقوفاتی چند گردآوری نمود و خلفایی را برای ترویج این مسلک، به آناتولی و جاهای دیگر فرستاد و سازمان دادن به طریقت مولویه را آغاز نمود. او در گسترش این طریقت کوشید و خانقاه هایی احداث کرد و تا پایان عمر در این کار همّت گماشت. بیشتر آداب مولویّه که پیرامون سماع و لباس درویشان و … به او منسوب می باشد. بدین ترتیب تصدّی سلسلهٔ مولوی به عهدهٔ فرزندان او گذاشته شد که تا امروز هم (و البته با چند وقفه) همچنان ادامه دارد. فرزندان سلطان ولد را «ولدی» می گفتند و به فرزندان مریدانی که در حضور مولانا بودند، نام مولوی می دادند. در نهایت تمام کسانی را که پیرو طریقت مولانا بودند را مولوی نامیدند. سلطان ولد در سال ۷۱۲ ه .ق درگذشت و پسرش اولو عارف چلبی جانشین وی شد. در واقع نخستین «ولدی» که در پیشرفت و ترویج طریقت مولویّه نقش بسیار داشت، اولو عارف چلبی (نوهٔ مولانا) بود. اولو عارف چلبی فرزند سلطان ولد و نوهٔ دختری شیخ صلاح الدین زرکوب بود. مولانا از این تولد بسیار شادمان گشت و کودک را
در آغوش گرفت و به سماع پرداخت و او را جلال الدین محمد فریدون نام نهاد و به یاران گفت که به او «اولو عارف» (امیر عارف) بگویند. او از همان زمان حیات پدرش، در آرامگاه مولانا به اقامت پرداخت و در نزدیک آرامگاه ایشان خانه ای بنا نمود که امروزه به «دایرهٔ چلبی» معروف است. بعد از اینکه بر مسند ارشاد پدر تکیه زد، برای ترویج طریقت مولویه، به سفر پرداخت و بیشتر عمر خود را در این سفرها بود. اولو عارف چلبی نه تنها به سراسر آناتولی، بلکه به مرند و تبریز نیز سفر نمود و با زنان و مردان صاحب نام و با حکّام و امرای بسیاری آشنا شد و با حمایت آنان توانست خانقاه هایی دارای موقوفه بنا نماید و به گسترش طریقت مولویّه بپردازد. به هر حال او بعد از عمری تلاش در راه اشاعه آیین و مسلک مولانا و طریقت مولویه از دنیا رفت. به گفتهٔ افلاکی در کتاب مناقب العارفین، اولو عارف چلبی مولانا را در خواب دیده که به او بشارت گذر از دنیا را می داده است. در پایان این بخش باید اشاره نمود که مولانا، طریق خود را طریقتی صوفیانه نشمرده است و مولویان نیز طریقت های دیگر را با طریقت خود کاملاً متفاوت می دانستند. به عبارتی بهتر آن ها تمام طریقت های دیگر را (که ا
سماء الهی را اساس قرار داده اند) طریقت های صوفیان، و مشایخ آنان را مشایخ صوفیان، و پیروان آنان را درویشان صوفی، و خانقاه هایشان را خانقاه های صوفیان می نامیدند. طریقت های مرتبط با مولویه. مولویه - بکتاشیه. طریقتی است که به نام حاجی بکتاش که معاصر با مولانا تأسیس شده است. او عارفی بوده که به قیوم شریعت چندان پای بند نبود. مولویه - اهل فتوت. مولوی و اطرافیان وی از همان آغاز با اهل فتوت جوش خورده بودند. علی رغم اینکه بعضی از مشایخ اهل فتوت، جوش و خروش مولوی را نتوانستند تحمل کنند و به ایراد از وی پرداختند. اکثر مشایخ و اهل فتوت، مولانا را قبول می داشتند و وی را از خود می دانستند. در زمان سلطان ولد و اولو عارف چلبی هم این پیوند و یگانگی دوام پیدا کرد. مولویه - ملامتیان. این طریقت، عکس العملی بود علیه صوفیانی که دل در گرو اجرای آیین ها و مراسم داشتند. این ها با لباس جداگانه، محل اجتماع جداگانه، حتی اصطلاحات جداگانه - هم به ظاهر و هم از جهت بینش و دانش - خود را جدای از مردم می انگاشتند. همانگونه که اشاره شد، این ها همان گروهی هستند که از سده سوم به بعد در خراسان گرد آمده بودند و عموماً به «خراسانیان» یا اهل خراسان
و بعد رجال خراسان و واصلان خراسان خوانده شدند. ملامتیان اساس اعتقادات صوفیانی که بیشتر در عراق تمرکز داشتند و «عراقیان» نامیده می شدند را قبول نمی داشتند. چرا که «عراقیان» برای رسیدن به خدا ذکر، ریاضیت، فرونهادن دنیا و نظایر چنین اعمالی را پذیرفته بودند در حالی که «خراسانیان» کناره نگرفتن از دنیا را توصیه می نمودند و می گفتند هر کس باید به کاری مشغول شود و با دست رنج خود امرار معاش کند. آن ها نمی خواستند که پیروان طریقتشان از حال اوقاف استفاده نمایند و معتقد بودند که وصول به حق تنها از راه عشق و جذبه امکان پذیر است. مولویه - حروفیان (حروفیه). بنیان گذار حروفیان، شهاب الدین فضل الله حروفی بود. این طریقت که تحت تأثیر اسماعیلیه شکل گرفت و به نحوی از ادیان کهن هند متأثر شده بود؛ تأثیر زیادی بر مولویان داشته است. حروفیان تناسب و ارتباط حروف و ارقام را از فیثاغورث اخذ کرده و براساس قداستی که برای حروف قایل بود؛ به تأویل تمام احکام شرع و تطبیق آن بر انسان پرداخته است. حروفیه تمام اساس هستی را صوت و واژه می دانند. مولویه - خلوتیه. خلوتیه؛ طریقتی منسوب به ابو عبدالله سراج الدین عمر بن اکمل الدین لاهیجی می باشد. درباره
ٔ سراج الدین گفته می شود که در شکاف درختی به خلوت می نشسته است. همچنین براساس روایتی، نقل می شود که ایشان چهل بار چله نشست اند؛ یعنی یک دوره چهل روزهٔ عبادت و ریاضت را پشت سر هم چهل بار تکرار نمودند. انشعابی از خلوتیه مولویه را پذیرفته و بر آن شده است که این طریقت مشهور را یکی از شاخه های خود به حساب آورد. مولویه - نقشبندیه. این طریقت متکی به عقاید اهل سنت اند و از پیروان خواجه محمد نقشبند، عارف نامی سده هشتم هستند. مولویه - گلشنیه. بنیان گذار آن ابراهیم گلشنی دیار بکری بود. عقاید آزاد و رفتار مغایر با شرع او و کسانی که اطراف او گرد آمده بودند توجه دیگران را به خود جلب می کرد. عده ای بر این اعتقادند که گلشنیه شاخه ای است که از ترکیب خلوتیه و مولویه پدید آمده است. مراتب در سلسه مولویه. بی تردید در میان طریقت ها، طریقتی که به آداب و ارکان بیشترین عنایت را نشان می داد و بیش ترین آیین و رسوم را داشت طریقت مولویه بود. وابستگان طریقت مولویه مراتبی هم در میان خود داشتند. نخستین مرتبه از آن مراتب «محب» بود. محب کسی بود که به طریقت انتساب جسته باشد و از طرف یکی از مشایخ بر سلکهٔ او تکبیر خوانده شده بود. بعد از محب، «چ
له» و آنگاه به ترتیب «درویش مطبخ (خان)»، «درویش (دده)»، «چله شکستن»، «ضابطان درگاه»، «خدمات مطبخ»، «شیخ»، «خلیفه» و از سویی دیگر «مثنوی خوانان» بود. در اینجا سالکی که اقرار می کرد و چله نشینی خود را به پایان می برد، می توانست صاحب حجره باشد و «درویش» و «دده» خوانده شود. واژهٔ «اقرار کردن»، به معنی چله نشینی کردن و عهد بستن به کار می رفت. سالک اقرار می کرد بر اینکه رضایت دارد خود را کاملاً به طریقت بسپارد. چله شکستن. اقرار کردن و عریان شدن و به مولویه پیوستن و به خاطر آن مدت معین، خدمتی را به پایان رساندن و در حجره نشستن با واژهٔ «چله نشین» بیان می شد. به کسی که در این مدت معین، در درگاه خدمت می کرد «چله کش» می گفتند. درویشی که چله را به پایان می برد با عبارت «چله تمام کرده» توصیف می شد. کسی هم که به ترتیب درویشان، برمی خاست و ریاست معنوی جمعیت را داشت «سرطریق» یا «طریقتچی دده» خوانده می شد (ضابطان درگاه). خدمات مطبخ. در مطبخ هجده نوع خدمت وجود داشت: لباس شوی، میدانچی، خلیفه دده (راهنمای کسانی که تازه به مطبخ درآمده بودند)، شربت چی، پادو، قهوه کوب، جاروکش، مأمور خواب. شیخ. عموماً در مولویه، مقام بالاتر از «درو
یش» را مقام «شیخ» می دانند. مشایخ در مقام «پیر» بودند و مولویه را تمثیل می کردند. خلیفه. گاه از جانب خلیفهٔ مولوی به دده های مولوی، مشایخ و حتی گاه به محبان مولوی که کمالی یافته بودند، ضمانت داده می شد. در دورهٔ شکل گیری مولویه، خلیفه در حقیقت در رأس طریقت قرار داشت. آداب و ارکان مولویه. از آداب و ارکان مولویه می توانیم به مواردی چون میدان شریف، اسم جلال، آیین جم، ارکان سماط، محرّم و آش، گمراهی، سیاحت و سرپا کردن، اوراد مولوی، نحوه استقبال از پادشاه درخانقاه، مرگ، دفن، شب عُرس، تشییع جنازه و سنگ های مزار مولویان اشاره نمود. میدان شریف. در اکثر خانقاه های مولوی در جایی نزدیک به مطبخ و در فضایی باز، اتاقی به شکل مستطیل وجود داشت که این اتاق را «میدان شریف» می گفتند. اسم جلال. میان مولویه اسما وجود ندارد. اساساً مولویه طریقتی است که با کسب فیض از شطّار تأسیس شده است؛ یعنی سیر و سلوک در آن با ذکر نیست، بلکه آنان برای دستیابی به حقیقت، عشق و جذبه را اساس قرار داده اند. مولانا بر آن بود که اسماء انسان را به «وهم» وابسته می کند و از اسم و صفات، تنها خیال می زاید. خیال هم نمی تواند بیش از راهنمایی برای وصال حقیقت بکا
ر گرفته شود. انسان کلا باید «دلیل» را رها کند و «دلالت» را بجوید؛ لذا ذکر جسمانی را تنها عبارت از خیال می دانند. به نظر مولانا اگر ذکر قدرتی داشته باشد که اندیشه را به حرکت درآورد، باز اصل کار متعلق به «جذبه» است و جذبه عمده فیضی است که در نگاه مرشد نهفته است. آیین جم. «جمع» در نظر صوفیان مقابل «فرق» است. «فرق»، جدا دانستن و جدا دیدن حق و خلق است. در حالی که «جمع» تمام موجودات را مظهر هستی مطلق شمردن و تمام شهودات و مظاهر را یگانه و از هستی مطلق دانستن و کاینات را بدین چشم نگریستن می باشد که این نگرش به حقیقت پیوست است. و این موضوع در مذهب تشیع پذیرفته نمی باید. ارکان سماط. ارکان سماط، اصول سفره و غذا خوردن است. پختن، خالی کردن و خوردن غذا نیز مراسم خاص و بسیاری داشت. محرم و آش. روز دهم محرم یا بعد از آن، یک روز خانقاهها «عاشور» می پختند و آن شب مرثیه خوانی می کردند و می گریستند. دیگ را با آداب خاصی برهم می زدند. سپس آن خوراک شیرین را که آش خوانده می شد، توزیع می کردند و با دعا و ثنا می خوردند. گمراهی، سیاحت و سرپا کردن. میان اهل طریقت این اعتقاد وجود داشت که «سیاحت» از پایه های سلوک مولویان است. کسانی که بدی
ن طریقت بپیوندند، مسلماً به سیاحتی خواهند پرداخت. شاید این مطلب به حالت گروهی که پیوسته در سیاحت بودند و در عین حال اشاعهٔ طریقت می پرداختند، نشأت گرفته باشد. میان مولویان اصطلاحی به نام «سیاحت دادن» وجود داشت اما این مسئله اصلاً ارتباطی به سلوک ندارد، بلکه به عنوان نوعی مجازات به کار می رفت. اوراد مولوی. بین معانی مختلف واژهٔ «ورد» و جمع آن «اوراد»، این معنی هم جای دارد که انسان هر روز خواندن مقدار معینی از قرآن، سوره و آیات آن را جزو وظایف خود قرار دهد. اهل طریقت بعدها علاوه بر «توبه»، «شهادت» و «صلوات» به آن نوع مطالب خواندنی که از آیات و احادیث و چیزهایی از دعاهای منظوم یا منثور فراهم کرده بودند «ورد» یا «اوراد» می گفتند. استقبال از پادشاه. در طول تاریخ، گاهی پادشاهان به خانقاه های مولوی می رفتند. معمولاً از قبل آمدن پادشاه را آجودانی به خانقاه اطلاع می داد. شیخ و میدانچی خانقاه، خرقهٔ رسمی می پوشیدند و دم در از پادشاه استقبال می کردند. مرگ و دفن. مولویان تا حد امکان بیم از مرگ را از بین برده بودند. مرگ در نظر آنان رسیدن دوست به دوست و دریدن پیراهن مانع وصال و انتقال از سرزمین دیگر به موطن اصلی بود. شب عُ
رس (شب عروسی- شِبی عِروز). معمولاً در شب سالگرد وفات مولانا، مراسمی در مولویه ها برگزار می شد که به آن شب عُرس (شِبی عِرُس یا شب عروسی) می گفتند. در نظر مولویان مرگ مولانا شب وصال است. تشییع جنازه. مولویان پیکر متوفی را همواره با ذکر اسم جلال و مراسم و آئین هایی حمل می کردند. خاموشان. مولویان به گورستان «خاموش خانه» یا «خاموشان» می گفتند. مشایخ مولویه عموماً سکه های دستاردار بر سر می گذاشتند و پس از وفات نیز برای ایشان از سنگ مزارهایی که به صورت سکه های دستاردار ساخته شده بود، استفاده می نمودند. بر سنگ مزار دده های مولوی، سکه های ساده قرار می دادند. لباس های مولویان. مولویان از پارچهٔ سفیدی که «الفی» می گفتند، شلواری گشادتر از شلوارهای معمولی تهیه نموده و می پوشیدند. پیراهنی ظریف نیز که یقه ای به پهنای یک انگشت داشت و در طرف چپ بسته می شد (و به کمر یا کمی پایین تر از آن می رسید و آستین های تنگی داشت) بر تن می کردند. روی این پیراهن، جلیقهٔ جلوبازی موسم به «حیدری» یا «حیدریه» می پوشیدند. این پیراهن چون به شانه ها می رسید به شکلی که سرشانه ها را می پوشانید و رفته رفته باریکتر می شد و به طور مدوّر ادامه پیدا می ک
رد تا به کمر برسد می پوشیدند. علاوه بر آن مولویان روی همهٔ این ها لباسی بدون یقه می پوشیدند که در پشت گردن به طرف سینه، دوازده دوخت (و یا هجده دوخت) می خورد و تا قوزک پا را می پوشانید. بدین پوشش «خرقه» گفته می شود که مانند پالتویی بدون کمر و ساده بود. عرقچین (عرقیّه). این واژه که به معنی عرق گیر بود، سرپوشی بود که از پشم سفید و مالیده درست می شد. سِکّه. سکه که بدان «کلاه مولوی» و «فخر» نیز گفته می شد، کلاهی بود تو در تو و لا به لا که از پشم مالیده به رنگ قهوه ای سیر، یا عسلی یا سفید به طور تقریبی ۴۵/۴ سانتی متر ساخته می شد. قسمت فوقانی سکه معمولاً نسبت به قسمت تحتانی آن اندکی تنگ تر بود. دستار و سِکّه های آنان. میان مولویان به جای عمامه، «دستار» که به همان معنی و مفهوم بود به کار می رفت. دستارهای مولانا، سلطان ولد و سایر مولویان اولیه شبیه عمامه های بزرگ عرفی بود که علمای دینی آن زمان بر سر می گذاشتند. این دستارها از پیچیدن پارچه های نازک و بسیار پهنی که بدون هیچ چین و شکنی تا می شدند - و از چپ و راست و متمایل به طرف بالا پیچیده می شدند - و از به هم رسیدن پیچ های چپ و راست، شکل می گرفت. سکهٔ دوازه تَرْک، سکهٔ
شمسی. این کلاه را که چیزی جز تاج دوازده تَرْک قلندری نبود، گاهی دیوانه محمد چلبی بر سر می گذاشت. «لنگر» این تاج، یعنی آن قسمت که روی سر قرار می گرفت از چهار تکه و «قبه» یعنی قسمت فوقانی آن از دوازده تکه نمد سفید مالیده درست می شد که از درون و بیرون آن را می دوختند. استوا. نشانهٔ خلافت بود و آن پارچه ضخیم سبز به پهنای دو انگشت بود که از جلو به عقب روی سکه کشیده می شد. تنورّه. این شلیته که میان قلندریه، حیدریه و بکتاشیان کهن نیز رایج بود، لباسی بدون آستین و یقه بود که جلو آن، سینه باز و کمر آن تنگ بود که از کمر به پایین رفته رفته گشادتر می شد. دامن آن از درون یک تکه ضخیم و پشمی به پهنای چهار انگشت دوخته می شد. این شلیته که «تنورهٔ سماع» نام داشت، گاهی رنگین و اکثر اوقات سپیدرنگ بود، هنگامی که سماع زن به سماع می پرداخت، دامن پایین تر از کمر با نمد الفی محکم شده بود و باز می شد و دامنی که با حرکت علایم گشوده می شد، برای سماع زن کافی بود، سماع زن تقریباً خود را با حرکت آن مطابقت می داد. نمد الفی. این واژه بین مولویان به صورت «الیف لامد» تلفظ می شد و آن کمری بود شبیه حرف الف در الفبای عربی بلند، مستطیل به پهنای چه
ار انگشت که دو سر آن طوری تیز بود که در مثلث تشکیل می داد. دستهٔ گل. جلیقهٔ تنگ بدون دکمه و آستین دار بود. آستین ها صاف به بدن متصل می شد. معمولاً لباس بلند آستین، گشاد و جلو باز بود که تا کمر را می پوشاند و طول آن را تا نیمهٔ نمد الفی می رسید و از پارچهٔ ظریفی ساخته شده بود. خرقه. این لباس را که به معنی خرقهٔ مراسم و «خرقهٔ رسمی» هم خوانده می شد، آستین هایی به پهنای هفتاد سانتی متر و طول بیش از یک متر داشت، جلو باز، بدون یقه و بسیار گشاد بود و پوششی بود که کمر نداشت و تا روی پا را می پوشاند. اصطلاحات به خصوص مولویان. مولویان علاوه بر رفتار در کلام نیز رعایت ادب و اعتقادات را بسیار محترم و واجب می دانستند؛ لذا در بکار بردن اصطلاحاتی که علاوه بر معانی مختلف آن اصطلاح در زبان و نزد عوام، احتمال داشتن معانی ناپسندی برای آن ها وجود داشت، به جد امساک می ورزیدند. بدین روی و از روی رعایت ادب و اعتقادات، برخی اصطلاحات به خصوص در میان مولویان پیدا شده است؛ مثلاً اصطلاحاتی چون «در بستن»، «اجاق یا چراغ را خاموش کردن»، «چراغ روشن کردن» و . . . که علاوه بر معانی مختلف، معانی ناپسندی در این اصطلاحات نهفته می دیدند، میان مو
لویان به کار نمی رفت به جای آن ها تعبیرهایی چون «در را روی هم گذاشتن» یا «سر کردن»، «اجاق یا شمع را راحت کردن»، «چراغ را بیدار کردن» به کار می رفت. مولویان هرگز «من» بر زبان نمی آوردند و معمولاً از واژه «فقیر» یا «ما» به جای آن استفاده می نمودند. «تو» گفته نمی شد «شما» یا «منظورم» به کار می رفت. اکثر این اصلاحات میان مولویان و دیگر طریقت ها مشترک بود و میان اکثر طریقت ها نیز به کار می رفت، اما برخی از این اصطلاحات فقط به مولویان اختصاص می داشت. آتش باز = آشپز، اخوان = مولویان (اصطلاحی که با آن همدیگر را صدا می زدند، تیغی شدن = قربانی شدن، تیغی کردن = قربانی کردن، چراغ = نور، دده = درویشی که چله نشینی کرده بود.
سامویِد جزو قدیمی ترین سگ هایی است که حدوداً ۳٬۰۰۰ سال قبل میلاد مسیح قدمت دارد. ساموید نام خود را از مردم ساموید که ساکن سیبری بودند گرفته است؛ از این سگ برای سورتمه کشی-نگهداری و هدایت گله-نگهبانی و گرم نگه داشتن صاحبانش استفاده شده است. سگ های ساموید جز دستهٔ سگ های اشپیتز هستند (دستهٔ سگ های اشپیتز، دسته ای هستند که همهٔ آنها در مناطق قطبی به وجود آمدند و پوشش دو لایه و گوش هایی ایستاده دارند.) خصوصیات ظاهری. وزن نرها معمولاً بین ۲۵ تا ۳۵ کیلوگرم، در ماده ها ۲۰ تا ۲۵ کیلوگرم است. ارتفاع در نرها(۵۳–۶۰)سانتی متر و در ماده ها(۴۸–۵۳)سانتی متر است. چشم ها. معمولاً در رنگ های سفید چشمها به رنگ قهوه ای یافت می شود. گوش ها. ساموید دارای گوش های کلفت و پوشیده از پشم است که به سمت بالا متمایل شده و مثلثی شکل می باشد و معمولاً اطراف و نوک گوش ها تیره تر است. دم. دم ساموید یکی دیگر از خصوصیاتی ست که این نژاد را از بقیهٔ نژادها متمایز می سازد؛ دم حیوان در واقع پیچ خورده به سمت کمر حیوان است و به پشت تکیه داده شده که در هنگام استراحت ان را صاف می کند و هنگام هوشیاری ان به سمت بالا می برد. پوشش بدن:ساموید دارای دو لایه
پوشش ضخیم است. پوشش خارجی بلند و سفید رنگ است، این پوشش لایهٔ زیرین را تمییز نگه می دارد. پوشش زیرین شامل پشم کوتاه و متراکم و نرم است که سگ را گرم نگه می دارد؛ پوشش زیرین معمولاً یک یا دو بار در سال ریزش دارد و در رنگ های سفید- بیسکویتی-زرد و کرم دیده می شود. خلق و خو. رفتار صمیمی و دوست داشتنی سامویدها آنها را سگ های محافظ ضعیفی می کند. یک ساموید تهاجمی بسیار نادر است. این نژاد با بیان هوشیار و شاد شناخته شده است که به لقب های «لبخند سَمی» (به انگلیسی: Sammie smile) و «سگ خندان» دست پیدا کرده است. با این حال با تمایل به واق واق آنها می توانند سگ های مراقب باشند و هروقت چیزی به قلمرو آنها نزدیک می شود واق واق می کنند. سامویدها، مخصوصاً برای کودکان کوچک یا حتی سگهای دیگر، همراهان بسیار خوبی هستند و تا پیری بازیگوش هستند. طبق گفته باشگاه ساموید آمریکا، وقتی سامویدها خسته شوند، ممکن است مخرب شوند یا شروع به حفاری کنند. یک ساموید با داشتن میراث سگ های سورتمه کش از کشیدن وسایل بیزار نیست و یک ساموید آموزش دیده مشکلی ندارد که صاحبش را با بند بکشد یا اینکه در کنار او قدم بزند. آموزش. ساموید سگی باهوش است و به آسانی
آموزش می پذیرد به شرط آنکه صبر و حوصله به خرج دهید و با او به ملایمت و گرمی برخورد کنید. آنها در دو روز آموزش هارا یاد میگرند طول عمر. بین 15 تا 20 سال
تست الیزا یا الایزا و از سرنام (Enzyme-linked immuno_sorbent assay) روشی عمومی در بیوشیمی غربالگری است. "تست الیزا" در اصل برای کنترل کیفیت در گیاه پزشکی به وجود آمد و ابتدا در دامپزشکی به منظور تشخیص بیماری های عفونی استفاده شد سپس به عنوان روش تشخیص آزمایشگاهی در برخی بیماری های انسان بکار گرفته شد. تست الیزا یک آزمایش استاندارد برای کشف ویروس و اندازه گیری میزان ترشح هورمون ها در خون است و استانداردی جهانی برای استفاده در بیمارستان ها، بانک خون و سازمان های انتقال خون به ویژه در تشخیص ایدز می باشد. در الیزا خود ویروس جستجو نمی شود بلکه اندازه پادتن (آنتی بادی) که در بدن شخص آلوده به یک ویروس (مانند اچ آی وی) تولید شده، اندازه گرفته می شود. تست الیزا یک آزمایش ارزان و نسبتاً دقیق است و در آن یک نمونه خونی گرفته شده و در دور بالا سانتریفوژ می شود. پس از جداسازی سرم خون از ذرات، یک ماده معرف (بسته به ویروس مورد ردیابی) به سرم خون اضافه می شود که محلول را رنگی می کند و وجود پادتن های ضد ویروس مورد نظر را مشخص می سازد. غالباً برای جلوگیری از نتایج مثبت کاذب در الیزا، پس از مثبت شدن الیزا از تست وسترن بلات برای
تأیید استفاده می شود. تست الایزا را در حالت معمول برای ردیابی آنتی ژن یا آنتی بادی بکار می برند بدین ترتیب که یکی از این دو ماده در بستر جامد ثابت می شود و برای ردیابی دومی بکار گرفته می شود، اما اساساً برای ردیابی هر جفت ماده ای که مثل جفت آنتی ژن و آنتی بادی به هم گرایش داشته و قدرت اتصال مناسبی نسبت به هم دارند می تواند بکار گرفته شود (مثلاً لکتین به لیگاند مربوطه اش یا مولکول به گیرنده اختصاصی اش) البته این پدیده یعنی اتصال بین دو ماده ای که آنتی بادی و آنتی ژن نیستند اما گرایش به هم دارند اغلب اوقات مشکل آفرین است و برای بالا بردن حساسیت و اختصاصیت اتصال بین آنتی بادی و آنتی ژن در الایزا باید این اتصالات ناخواسته را به طریقی مهار کرده و یا کارهای جبرانی لازم را در نظر گرفت. اجزای الایزا لینک مرتبط. تست وسترن بلات منابع. ویکی پدیا انگلیسی : Elisa بازبینی ۵ فوریه ۲۰۱۲ سایت با لیستی از اکثر دستگاههای فعلی
بر طبق قانون اساسی افغانستان این کشور یک جمهوری اسلامی می باشد. پیروان دیگر ادیان آزاد هستند تا فعالیت های خود را آزادانه در حد قانون انجام دهند. همچنین در قانون اساسی این کشور آمده است که هیچ فعالیت و قانونی نمی تواند در تضاد با دین دولت این کشور یعنی اسلام باشد. بر طبق گزارش ۲۰۰۸ ایالات متحده آمریکا نسبت به آزادی دینی، افغانستان با درگیر بودن سال ها در جنگ و حضور طالبان آزادی دینی را بر افراد آزادیخواه، اقلیت های مذهبی مانند شیعه ها و اقلیت های دینی دیگر را را تنگ کرده است. منابع. گزارش ۲۰۰۸ در مورد آزادی دینی در افغانستان
انرژی آزاد ترمودینامیکی مقدار کاری است که یک سیستم ترمودینامیکی می تواند انجام دهد. این پارامتر در فرایندهای شیمیایی و گرمایی در علوم پایه و مهندسی کاربرد فراوان دارد. انرژی آزاد ترمودینامیکی مقدار انرژی درونی سیستم منهای مقداری از انرژی سیستم است که توان انجام کار را ندارد. این مقدار غیرقابل استفاده از انرژی به وسیله ضرب آنتروپی در دمای سیستم قابل محاسبه است. همچنین این کمیت ترمودینامیکی مانند انرژی درونی و آنتروپی تابع حالت است.