Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
رادیو اکتیو. در این آیتم از بازیگری دعوت می شد. ناگهان فردی با لباس تیمارستان آمده و با بازیگر روبوسی می کرد. چند لحظه بعد آمبولانس سر رسیده و به بازیگر گفته می شد که بدن او به رادیو اکتیو آلوده شده است. سپس به او می گفتند که برای از بین رفتن آن درخت را بغل کند، خود را روی فویل غلت دهد و بالا و پایین بپرد …! در این آیتم با امیر نوری، احمد یاوری، رامسین کبریتی، سیامک اشعریون و محمود بصیری (که فریب نخورد) شوخی شد. مجری دست وپا چلفتی. در این آیتم که دوربین درست روبه روی چشم بازیگر قرارداشت، به ظاهر برنامه تلویزیونی در جریان جشنواره فیلم فجر برگزار شده و از بازیگران دعوت می گردد تا مصاحبه کنند. اما مجری در طی حرف زدن بازیگر ناگهان دست و پا چلفتی بازی درمی آورد: از صندلی می افتد، با لگد میز را می پراند، از پشت می افتد و … تا ببینند که عکس العمل بازیگر چیست و آیا می تواند رشته کلام را از دست ندهد؟ در این آیتم با بهناز توکلی، محمد متوسلانی، محمود بنفشه خواه، پرویز پرستویی، حسام نواب صفوی و بیوک میرزایی شوخی شد. سارا امیری. در این آیتم حسین عابدینی مورد شوخی قرار گرفت. عوامل هتل وی را در اصفهان پیدا کردند و درحالی ک
ه روبروی هتل ایستاده است، سارا امیری –که از عوامل است- نزدیک به وی می ایستد و مردم که هماهنگ شده اند، از وی امضا می گیرند، عکس می اندازند و به عابدی توجه نمی کنند. حتی یک نفر از او می خواهد که عکسش را با امیری بیندازد…
کفش طلای لیگ برتر فوتبال انگلستان جایزه ای است که به صورت سالانه به بهترین گلزن لیگ برتر فوتبال انگلستان از فصل ۹۳–۱۹۹۲ تا کنون توسط حامی مالی مسابقات داده می شود. منابع. عمومی تخصصی
بیانات جهانیان و شاهدان عینی از نسل کشی ارمنی ها که شامل لیستی از گزارش ها، گواهی ها و شاهدان عینی از نسل کشی ارمنیان و سخنان دیپلمات ها، مبلغان مذهبی، ژنرال های ارتش، و دیگران از ملیت های مختلف اظهار داشتند: شاهدان عینی نسل کشی ارمنی ها. آرمین وگنر. در آوریل ۱۹۱۵، پیرو امضای پیمان نظامی بین ترکیه و آلمان به همراه گروه پزشکی برای خدمت در ارتش ششم عثمانی، که تحت فرماندهی ژنرال فیلد مارشال، کلمار فرایهر فن در گلتس بود، به خاورمیانه فرستاده شد. از همان ابتدا وگنر به تحقیق پیرامون شایعاتی که از منابع مختلف در مورد قتل عام ارمنیان شنیده بود پرداخت. در پاییز همان سال با درجهٔ افسری امکان مسافرت در آسیای صغیر را به دست آورد. از کتاب «راه بی برگشت» می توان به مسیر مسافرت های او پی برد. مسیری که وگنر در آن به همراه کاروان های میلیونی رانده شدگان ارمنی از خانه و کاشانه خود قدم برمی داشت و مرگ هزاران کودک و زن و مرد را با چشمان خود می دید. مرگ میلیون ها انسان بی گناهی که در راه اجرای اهداف و آرمان های شوم پان ترکیسم صورت می گرفت روح و جان او را آزرده می کرد و این تنها شاهد جنایت ها و آدم کشی های از پیش تدارک دیده و برنا
مه ریزی شدهٔ ترک های جوان و سربازان و ژاندارم های ترک، را بر آن می داشت تا اطلاعات دست اول خود را جمع آوری کرده و به خارج از مرزهای ترک ارسال دارد. این مسیر از استانبول شروع و از رأس العین، موصل، بغداد، استان بابل، راکیم پاشا، کیلیکیه، ابوحراره، البوکمال، دیرالزور، رقه، مسکنه، حلب و استان قونیه به استانبول برمی گشت. در حالی که ورود به کمپ های مرگ قربانیان ارمنی هم از طرف نژادکشان تُرک و هم از طرف متحدان آلمانی آن ها به شدت ممنوع اعلام شده بود تا کوچک ترین خبری به دنیای خارج درز نکند، آرمین وگنر در لباس افسر آلمانی تنها کسی بود که با محکومان به مرگ ملاقات و نامه ها و پیام های آنان و مدارک مختلف را جمع آوری می کرد. از وضعیت آن ها با دوربین خودش عکس می گرفت، گفته های آن ها را یادداشت می کرد و از طریق کنسولگری ها و میسیونرهای خارجی آن ها را به اروپا و آمریکا می فرستاد. پس از کشف نامه ای خطاب به مادرش، که در آن دربارهٔ جنایت ها و آدمکشی های ترک های جوان شرح مفصلی ارائه کرده بود، ارتش آلمان او را دستگیر و برای مجازات او را به بخش مراقبت های پزشکی بیماران مبتلا به وبا انتقال داد؛ و بالأخره در دسامبر ۱۹۱۶ وگنر به شدت
بیمار می شود و ارتش آلمان به ناچار او را به آلمان برمی گرداند. محمدعلی جمال زاده. «با گاری و عربانه از بغداد و حلب به جانب استانبول به راه افتادیم. از همان منزل اول با گروه های زیاد از ارمنی ها مواجه شدیم که به صورت عجیبی که باورکردنی نیست و ژاندارم های مسلح و سوار تُرک آن ها را پیاده به جانب مرگ و هلاک می راندند. ابتدا موجب نهایت تعجب ما گردید ولی کم کم عادت کردیم که حتی دیگر نگاه هم نمی کردیم و الحق که نگاه کردن هم نداشت. صدها زنان و مردان ارمنی را با کودکانشان به حال زاری به ضرب شلاق و اسلحه پیاده و ناتوان به جلو می راندند. در میان مردها جوان دیده نمی شد چون تمام جوانان را یا به میدان جنگ فرستاده یا محض احتیاط (ملحق شدن به قشون روس) به قتل رسانده بودند. دختران ارمنی موهای خود را از ته تراشیده بودند و کاملاً کچل بودند و علت آن بود که مبادا مردان تُرک و عرب به جان آن ها بیفتند. دو سه تن ژاندارم بر اسب سوار این گروه ها را درست مانند گلهٔ گوسفند به ضرب شلاق به جلو می راند. اگر کسی از آن اسیران از فرط خستگی و ناتوانی یا برای قضای حاجب به عقب می ماند. برای ابد به عقب مانده بود و ناله و زاری کسانش بی ثمر بود و ا
ز این رو فاصله به فاصله کسانی از زن و مرد ارمنی را می دیدیم که در کنار جاده افتاده اند و مرده اند یا در حال جان دادن و نزع بودند. بعدها شنیده شد که بعضی از ساکنان جوان آن صفحات در طریق اطفاء آتش شهوات حرمت دخترانی از ارمنی ها را که در حال نزع بوده یا مرده بودند نگاه نداشته بودند. خود ما که خط سیرمان در طول ساحل غربی فرات بود و روزی نمی گذشت که نعش هایی را در رودخانه نمی دیدیم که آب آن ها را با خود نمی برد. شبی از شب ها در جایی منزل کردیم که نسبتاً آباد بود و توانستیم از ساکنان آن بره ای بخریم و سر ببریم و کباب کنیم. دل و رودهٔ بره را همان نزدیکی خالی کرده بودیم. مایع سبز رنگی بود به شکل آش مایعی ناگهان دیدیم که جمعی از ارمنی ها که ژاندارم ها آن ها را در جوار ما منزل داده بودند، با حرص و ولع هرچه تمام تر به روی آن مایع افتاده اند و مشغول خوردن آن هستند. منظره ای بود که هرگز فراموشم نشده است. باز روزی دیگر در جایی اتراق کردیم که قافلهٔ بزرگی از همین ارامنه در تحت مراقبت سوارهای پلیس عثمانی در آنجا اقامت داشتند. یک زن ارمنی با صورت و قیافهٔ مردگان به من نزدیک شد و به زبان فرانسه گفت: «تو را به خدا این دو نگین ال
ماس را از من بخر و در عوض قدری خوراکی به ما بده که بچه هایم از گرسنگی دارند هلاک می شوند». باور بفرمائید که الماس ها را نگرفتم و قدری خوراک به او دادم. خوراک خودمان هم کم کم ته کشیده بود و چون هنوز روزها مانده بود که به حلب برسیم دچار دست تنگی شده بودیم. به حلب رسیدیم. در مهمانخانهٔ بزرگی منزل کردیم که «مهمانخانهٔ پرنس» نام داشت و صاحبش یک نفر ارمنی بود. هراسان نزد ما آمد که جمال پاشا وارد حلب شده و در همین مهمانخانه منزل دارد و می ترسم مرا بگیرند و به قتل برسانند و مهمانخانه را ضبط نمایند. با التماس و تضرع درخواست می نمود که ما به نزد جمال پاشا که به قساوت معروف شده بود رفته وساطت کنیم. می گفت شما اشخاص محترمی هستید و ممکن است وساطت شما بی اثر نماند؛ ولی بی اثر ماند و چند ساعت پس از آن معلوم شد که آن مرد ارمنی را گرفته و به بیروت و آن حوالی فرستاده اند و معروف بود که در آنجا قتلگاه بزرگی تشکیل یافته است. خلاصه آن که روزهای عجیبی را گذراندیم. حکم یک کابوس بسیار هولناکی را برای من پیدا کرده است که گاهی به مناسبتی بر وجودم تسلط پیدا می کند و ناراحتم می سازد و آزارم می دهد.» رضاعلی دیوان بیگی. رضاعلی دیوان بیگی،
در مسافرت خود به باکو و تماس با مقامات محلی دولت عثمانی و خود از مشاهدهٔ رفتار عثمانیان نسبت به ارمنی ها سخت متأثر شده است، در ملاقات با رئیس ستاد لشکریان عثمانی به این جنایات اعتراض می کند: «هنوز در گوشه و کنار شهر، ارمنی کشی با کمال شقاوت و قساوت ادامه داشت. تروریست های محلهٔ کارگران نفت "چونی گورود" که آن ها را "قورشچی" می نامیدند اطفال بی گناه ارمنی را کَت بَسته ردیف به زانو می نشاندند و شرط می بستند هر کس بتواند با یک ضربت قمه سر از تن آن فلک زده ها جدا کند هزار منات یعنی یک تومان ناز شست از دیگران بگیرد.» حسن اسفندیاری. «در تلگراف محتشم السلطنه به وزارت خارجهٔ ایران به رقم یکصد هزار ارمنی مقتول در استان ایغدیر و دیگر نواحی آناتولی اشاره دارد که به دست عثمانی ها قلع و قمع شدند. ارامنه ای هم که به نواحی شهرستان نقده در ایران پناهنده شده بودند مخوف و متوحش از تعقیب قشون عثمانی بودند.» یحیی دولت آبادی. یحیی دولت آبادی در هنگام جنگ از راه آذربایجان و حلب به قسطنطنیه رفته و در راه اوضاع فلاکت بار ساکن عثمانی را به چشم دیده است، دربارهٔ وضع آن ها می نویسد: «این جمعیت در صحراهای اطراف شط فرات از حلب تا آنات مت
فرق شدند. بعضی تلف شده و بعضی با حالت بسیار بد در خارج از آبادی ها در خرابه ها یا در زیر درختان و در سایهٔ چادرهای مندرس، زندگانی می نمایند. دختران آن ها به بهای بخس دادوستد می شوند. اطفال آن ها اغلب به گدایی برای یک لقمه نان به عابرین زحمت می دهند. اگر چه مسیحیان متمول اکنون بی نوایند جزای اعمال ناهنجار خویش است که می بینند و امکانات دهری است که به آن ها می رسد لکن دیدار اوضاع و احوال آن ها دلخراش است و تنها دلخوشی این بدبختان این است که جنگ تمام شود به خانه های خود بازگشت نمایند. ارمنی های آواره شده شاید زیاده از دویست هزار نفر بوده باشند. هر جا قافلهٔ ما ایست می کرد مخصوصاً در نزدیک آبادی ها اطفال کوچک دختر و پسر این قوم اطراف ما جمع می شدند برای گرفتن لقمه نان و دیده می شد که بعضی از آن ها در همان حال هجوم آوردن برای گرفتن نان غش کرده برزمین می افتادند و بعضی از آن ها می مردند.» عبدالحسین شیبانی. عبدالحسین شیبانی ملقب به وحیدالملک از رجال سیاسی و استادان دانشگاهی ایران است. وی در دوران مهاجرت سیاسی سال ۱۲۹۴ هجری شمسی مصادف با ۱۹۱۵ میلادی شاهد عینی نسل کشی ارمنی ها بوده است. وی مشاهدات خود را در کتابی به ن
ام «خاطرات مهاجرت» نگاشته است. صفحهٔ ۸۲ کتاب: «ظلم سربازگیری در اینجا زیاد است. از منطقهٔ حدیثه به آن طرف خانواده های ارمنی در بیابان ها متفرق و از گرسنگی جان می سپارند. یک دختر پنج شش سالهٔ ارمنی را خود می خواستم به دو لیره بخرم، اما عربی نیم لیره بالا کرده او را خرید. مادرها بدین طریق دخترهای نازنینشان را مفت به مسافرین می بخشند که از گرسنگی و فشار ترک ها خلاص شوند.» صفحهٔ ۸۶ کتاب: «چیزی که امروز جلب توجه می کند وجود عده ای از ارمنیان می باشد. این ها مقدمهٔ گروه ارامنه اند که از اطراف بغاز داردانل به کنار فرات رانده شده اند. بچه های زیادی دارند. بیشتر آن ها از طبقهٔ کشاورز می باشند. چند نفر از آن ها تمام روز پیش ما بودند. بدیهی است اهالی محل و به خصوص مأمورین دولت خوش نداشتند که ما با آن ها صحبت کنیم. بیم آن هم بود که پس از رفتن ما آن ها را اذیت کنند. یکی از آن ها می گفت در اول دولت نفری یک قران هر روز به آن ها اعاشه می داد ولی سه ماه گذشته بود که آن اعاشه هم قطع گردید. این بیچاره ها در زیر درختان خرما منزل دارند.» صفحهٔ ۸۷ و ۸۸ کتاب: «بعدازظهر مدتی از سیاست صحبت می کردیم مخصوصاً راجع به ارمنی ها صبحت در می
ان بود. دولت عثمانی می گفت تقصیر از خود ارمنیان است. بعضی دیگر از دولت عثمانی تنقید می کردند.» چهارشنبه ۲۱ ژوئن: «در اول منزل دیشب راه صاف بود ولی بعد به پست و بلندی افتاده مورث زحمت گردید. سه چهار پل های شکسته روی گودال های عمیق زده اند که باعث خطر زیاد می باشد، در اینجا ارمنی ها را به پل سازی بازداشته بودند.» صفحهٔ ۹۰ و ۹۱ کتاب: «در نزدیکی ابوکمال سایبان ها و چادرهای زیاد از ارمنی ها دیده می شد. حالت این ها فی الحقیقه تأثرآور است. عدهٔ زیادتری از آن ها زن و بچه هستند. معدودی مردهای کهن سال میان آن ها دیده می شوند. همین که ما نزدیک شدیم عدهٔ زیادی دور ما را گرفته با صدای بلند پول و خوردنی طلب می کردند. ما هر قدر پول خرد داشتیم به آن ها دادیم ولی متأسفانه این جزئی پول نمی توانست صدها مردم عریان و گرسنه را از چنگال بدبختی نجات دهد.» «پیرزنی میان آن ها با گریه به زبان ترکی می گفت خانه های ما را خراب کردند و آنچه هم مانده بود به اسرای انگلیسی و فرانسوی داده ماها را به صحراها بدین حالت انداخته اند، چرا ماها را یک دفعه نکشتند تا بدین ترتیب زجرکش نشویم. زنی را دیدم بچهٔ کوچکی در بغل داشت، هر دو گریه کنان فریاد از گ
رسنگی می زدند.» صفحهٔ ۱۲۳ کتاب: «ملاقات با طلعت بیک به کلی دوستانه بود. وقت برخاستن هم تا دم در به مشایعت ما آمد. سپس به مرکز حزب (اتحاد و ترقی) رفته آقایان مدحت شوکت و دکتر ناظم بیک که از اعضای مهم حزب اتحاد و ترقی هستند ملاقات و مدتی با آن ها صبحت کردیم. از ارامنه صحبت به میان آمد. دکتر ناظم بیک از آن ها خیلی تکذیب می کرد. می گفت باید موضوع ارمنیان در این جنگ حل شود و برای بعد از جنگ نماند. ملاقات با حضرات یک ساعت طول کشید.» عیال ظهیر همایون. عیال ظهیر همایون، که یونانی الاصل بود با اطفال کوچکش در خانهٔ اقوامش که مقیم باکو بود، می زیست. او دوست فرمانده نظامی شهر «میر آلای ناظم بیگ» بود در یادداشت های نویسنده هنگام به باکو از خشونت های عثمانی در قبال ارمنی های مقیم باکو می نویسد: «در اواخر تابستان، قشون ترک موفق گردید باکو را بگیرد. من بیست و چهار ساعت بعد شبانه با یک قطار سرباز بر عازم آن شهر شدم. صبح آن شب آفتاب تازه طلوع کرده بود که از ایستگاه راه آهن باکو با کمک دژبانان تُرک، یک درشکه مرا به قنسولخانه ایران رساند. شهر خالی از جمعیت به نظر می آمد. در بعضی نقاط تعفن اجساد ارمنی های کفن و دفن نشده هوا را مس
موم نموده بود. در آن سفر دو چیز باعث تأثر و تحیر گردید. یکی جریان کوچ چند صد هزار خانوار ارمنی نگون بخت که پس از وقوع قتل و غارت ارمنیان در ولایت وان این ها را که بیشتر زن و بچهٔ گرسنه و برهنه و پیرزن های علیل و ذلیل بودند. سربازان تُرک به وضع فجیع زیر آفتاب سوزان پای پیاده شهر به شهر می گرداندند.» محمد جلال بیگ. «در قونیه من مردی تنها بودم که کنار رود به هیچ وسیلهٔ نجاتی ایستاده بودم، اما در رود به جای آب، خون روان بود و هزاران کودک بی گناه، پیرمرد بی تقصیر، زن عاجز در آن غرقه بودند و مردان جوان قوی هیکل بر سر راهشان ایستاده بودند تا نگذارند کسی جان به در برد. من هر چند را که توانستم با دستانم بیرون کشیدم و نجات دادم اما بقیه، با جریان آب به پایین رانده شدند و هیچ کدام زنده نماندند.» هنری مورگنتاو. «وقتی مقامات ترک دستور این تبعیدها را صادر کردند، در واقع حکم نابودی و مرگ کامل یک قوم را به اجرا درمی آوردند. آن ها این موضوع را خوب درک می کردند و در گفت وگوهایی که با من داشتند، هیچ تلاشی را در مخفی نگه داشتن این حقیقت نمی کردند. جزئیات وحشتناک این نسل کشی را به هیچ وجه شرح نداده ام، چرا که توصیف کامل اعمال ساد
یسمی ای که در مورد قربانیان ارمنی روا شد، در هیچ یک از نشریات آمریکایی قابل چاپ نبود. این جنایات، هرآنچه منحرف ترین غرایض و فکر انسان می توانست ابداع کند و هر آزار، اذیت و بی عدالتی که به پست ترین فکر و تخیل انسانی می توانست خطور کند، سهم بدبختی این ملت وفادار و صدیق شد. مطمئن هستم که بشر در تمام طول تاریخ هرگز شاهد چنین واقعهٔ دهشتناکی نبوده است. بزرگ ترین قتل عام ها و آزار و اذیت های اجتماعی گذشته در مقابل درد و رنج حاصل از نژادکشی ارمنیان تقریباً ناچیز است.» اسکار هایزِ. «روز ۲۶ ژوئن جارچی ها خبر تبعید ارمنی های شهر را در کوچه ها و خیابان ها جار زدند. روز اول ژوئیه در خیابان ها تا چشم کار می کرد ژاندارم های تفنگ به دست دررفت وآمد بودند و خشونت رفتارشان اعجاب انگیز بود. ارمنیان را در گروه های صد نفری در یک نقطه جمع می کردند و سپس آن ها را به طرف ارزروم حرکت می دادند. از طرابزون بیش از ۶۰۰۰ نفر اخراج شدند. در خلال راهپیمایی هر کس که از سر خستگی یا علت دیگر از گروه عقب بماند با سرنیزه به جلو رانده می شود. آن ها که مختصر مقاومتی از خود نشان دهند درجا کشته می شوند. جسد این قبیل افراد را یا در همان محل رها می کن
ند یا به رودخانه می اندازند. ارمنی بودن به تنهایی کافیست تا مأموران دولتی به شخص به صورت یک جانی نگریسته و درصدد آزار و شکنجه و تبعید وی برآیند. در آغاز گفته می شود که بیماران از تبعید معاف اند و سالخوردگان اعم از زن و مرد، زنان باردار و کارمندان ارمنی دولت نیز تبعید نمی شوند ولی به زودی معلوم شد که همهٔ این حرف ها فقط و فقط شایعه بود چه به زودی بیماران، پیرزنان و پیرمردان نیز از شهر اخراج گردیدند. ظن غالب بر این است که این گروه را مأموران در رودخانه غرق خواهند کرد تا به کارهای واجب تر دیگر بپردازند. در نخستین روز اخراج عمومی ارمنی های ترابوزان، تعداد زیادی از ارمنیان من جمله اعضای کمیتهٔ ارمنی شهر را سوار یک قایق بزرگ نموده و به سوی سامسون حرکت دادند. یک تُرک بعدها در این باره گفت: قایق حامل اعضای کمیتهٔ ارمنی ترابوزان کمی بعد از آن که از شهر دور شد با قایق دیگری که سرنشینان آن را ژاندارم های مسلح تشکیل می دادند روبه رو می شود.» یاکوپ کونتسلر. با فرا رسیدن ماه اوت انتقال ارمنیانی که از مدت ها پیش در گوشه و کنار شهر زندانی بودند آغاز شد. انتقال به کجا؟ به یقین به سوی مرگ. «در روز ۱۹ اوت یک مأمور پلیس در جریان
یک مأموریت بازجوئی به قتل می رسد، مأمورین آن را بهانه کرده و جریان را به والی دیاربکر گزارش می دهند. او نیز بدون معطلی دستور قتل عام کلیهٔ ارمنیان شهر را صادر می کند. با فرارسیدن شب، بیش از صد ارمنی جان خود را از دست دادند. روز بعد مأموران صد ارمنی دیگر را در نقطه ای واقع در شمال اورفا گردن زدند؛ و روز بعد نیز چهارصد ارمنی کشته شدند. تقریباً هر کسی که می توانست فرار کند از شهر خارج شد. اما نتوانستند خارج از شهر جان سالم به در ببرند.» مری لوئیز گرافام. مری لوئیز گرفام مدیر آمریکایی مدرسهٔ شهر سیواس که با یک گروه ۵۰ نفری از کودکان ارمنی به تبعید رفتند می نویسد: «در شب دوم تبعید دیدم که سربازان تُرک پیشاپیش خود را به روستاهای سر راه می رساندند و با روستائیان حرف می زدند؛ و ناپدید می شدند وقتی کاروان به روستا می رسید روستائیان حمله کرده و شروع به آزار و اذیت می کردند؛ و اموال کاروان را به سرقت می بردند. هنگامی که به منطقهٔ کانگال ولایت سیواس رسیدیم مردها را از کاروان جدا کردند، برخی زنان را به زور مسلمان کردند و مابقی را به ادامهٔ تبعید وادار کردند. شب را در قاضی ماهرا گذراندیم و در آن جا شنیدیم که درهٔ واقع در
کنار شهر مملو از اجساد به خاک نسپردهٔ ارمنیان است. چند روز دیگر به راه پیمایی ادامه دادیم تا در نهایت به پل "تکمه سور" رسیدیم. منظرهٔ هولناکی دو سوی رودخانه ما را بر جای میخکوب کرد. به هر گوشه که می نگریستیم اجساد مردگان ارمنی پراکنده بود. بوی تعفن همه جا را فرا گرفته بود. در راه تبعید علاوه بر قساوت سربازان تُرک، معضل دیگر هجوم و آزار و اذیت مردان و زنان کُرد بود. این کُردهای جنایتکار و سارق حتی به بدن های نیمه جان و در حال نزع پیرزنان ارمنی نیز رحم نمی کردند و لباس های آن ها را به قصد پیدا کردن پول و اشیاء قیمتی وارسی می کردند.» ویلهلم لیتن. ویلهم لیتن سرکنسول آلمان در تبریز در کتاب خاطرات خود که در ایران با نام خاطرات لیتن چاپ شده است در هنگام سفر به عثمانی و در راه بغداد به حلب، مشاهدات روزانهٔ خود را از ۱۷ ژانویه تا ۶ فوریه در یک نامه و چنین بیان می کند: گزیده ای از مشاهدات روزانه: ۲۵ ژانویه: در بین راه یک کاروان ۵۰ نفری از ارمنیان را مشاهده کردم که تماماً مرد و تحت نظارت ژاندارمری در حال عزیمت به دیرالزور بودند. رانندهٔ واگن ما می گفت، خوب شد که هوا سرد است و گرنه اگر هوا گرم بود بوی تعفن اجساد ارمنیان
را که در جاده افتاده و گندیده اند نمی شد تحمل کرد. ۲۸ ژانویه: در صلاحیه به چهار افسر آلمانی که عازم بغداد بودند روبه رو شدم. آن ها به من اطمینان دادند که آن مناظر مخوفی که در راه دیرالزور و حلب شاهد آن بوده اند در هیچ میدان جنگی نه در شرق و نه در غرب تا به حال ندیده اند. ۳۰ ژانویه: دیرالزور، من در این راه انسان های گرسنه، تشنه، بیمار، محتضر و همچنین مردگان و صاحب سوگ را در کنار اجساد تر و تازه مشاهده کردم. ویکتور پیچمن. ویکتور پیچمن دربارهٔ ارمنیان و نسل کشی در سال های ۱۹۲۷ و ۱۹۴۰ دو کتاب منشر نموده است او در کتاب خود می نویسد: «ما در شهر ارزروم بودیم. اهالی ارمنی ارزروم که بسیاری از آنان پیاده به طرف شهر بایدبرت (شهر بایبورد امروزی) می بردند. ما گروهی از آنان که افراد مسن و زن را تشکیل می دادند کمک کردیم به شهر رساندیم که سربازان تُرک ما را به زور و تهدید اسلحه متوقف کردند و آن ارمنیان را دستگیر و به زندان شهر یرزنکا (ارزنجان امروزی) بردند.» ماریا یاکوبسن. ماریا یاکوبسن در طول اقامت خود در شهر شاهد کشتار ارمنیان بوده و کتابی ۶۰۰ صفحه ای از خاطرات خود را نگاشته و علاوه بر خاطرات عکس هایی از زنان و کودکان ارمن
ی تهیه نموده است. ماریا در بین ارمنیان به (مایریک به معنی مادر) معروف بوده است. او به پاس تلاش های انسان دوستانه و نجات هزاران زن و کودک به چندین مدال نائل شده است. ماریا از طریق سازمان های انسان دوستانه و با جمع آوری اعانه در آمریکا، نروژ، دانمارک و سوئد توانست ۲۰۸ کودک ارمنی را در بیروت اسکان دهد علاوه بر آن یک یتیم خانه به نام "آشیانهٔ پرنده ها" در شهر «جبیل»، لبنان تأسیس نمود. مادر ماریا در سال ۶ آوریل ۱۹۶۰ فوت کرد و بر اساس وصیت نامه ای که او نوشته بود ماریا را در حیاط همان یتیم خانه دفن کردند. روت پارملی. روت پارملی در سال ۱۹۱۴ میلادی به همراه هیئتی از آمریکا برای مأموریت های خارجی به شهر خارپرت، می رود. او در مدت کوتاهی می تواند در کالج آمریکایی – ارمنی (یِپرات) زبان ارمنی و ترکی را فرا بگیرد. وی فعالیت های انسان دوستانهٔ متعددی انجام می دهد که از آن فعالیت ها می توان به: «کمک به مهاجرین زن یونانی در بیمارستان سالونیک، یونان. و کمک به زنان باردار ارمنی در بیمارستان آمریکایی شهر خارپرت اشاره کرد.» پرستار پارملی در دفتر خاطرات خود که طی قتل عام او در شهر خارپرت سکونت داشته نوشته است. (در سال ۱۹۶۷میلادی د
فتر خاطرات پارملی به صورت کتابی به نام «پیشگام در درهٔ فرات» به تلاش دانشگاه کومیتاس در انگلستان به چاپ می رسد). همچنین علاوه بر این کتاب، کتاب دیگری به نام «جنایات ترکیه» نوشتهٔ جیمز بارتون در سال ۱۹۹۸م به چاپ رسیده که نوشته های پرستار پارملی در آن کتاب هم ذکر شده است. «من تنها پرستار شهر خارپرت بودم و در مراحل آغاز قتل عام شاهد دستگیری روشن فکران ارمنی شهر خارپرت بودم. در تاریخ ۱ مه ۱۹۱۵ گروهی از ارمنی ها که شامل بازرگانان، کشیش، استادان دانشگاه و غیره بودند، دستگیر شدند. هر چند تعداد کمی از مردان با نفوذ ارمنی شبانه از شهر گریخته بودند. آنان را در زندان خارپرت که سلول های تنگ آن بزرگ تر از یک صندوقچه نبود انداخته بودند. آنان تحت شکنجه و فشار روانی و جسمی قرار داشتند. من یک بار برای مداوای آنان به زندان رفتم. او در دفتر خاطرات خود به نام های (تنکجیان، سوقیگیان، بوجانسانیان و پروفسور دونابد لولجیان) اشاره می کند.» او در ادامه می نویسد: «مردان میانسال و مسن خارپرت را به زندان دیگری در حوالی آن شهر به نام (مِزْرِه) فرستاده بودند. در میان آنان به مردی برخوردم که نام آن "هاکوپ بنیان" بود. مردی ضعیف و خسته از راه
پیمایی طولانی. هاکوپ برای پرستار پارملی تعریف می کند: زمانی که افسران برای دستگیری او به خانه اش آمده بودند از آنان خواسته بود که او را بکشند چون او نمی تواند مسافت طولانی را راهپیمایی کند. او به همراه همسر و سه دخترش مجبور به تبعید شده بودند.» «هنگامی که به شهر اورفا (در مرز ترکیه – عراق) رسیدیم، زنان بسیاری را دیدم که از فرط گرسنگی و تشنگی بیهوش شده بودند؛ و بسیاری از زنان حتی لباس در تن نداشتند.» «به من دیگر اجازه نمی دادند برای مداوای زندانیان به زندان خارپرت بروم. خبرهای شکنجهٔ زندانیان از طریق یک داروفروش به ما می رسید. ما اطلاع پیدا کردیم که تعداد زندانیان ۸۰۰ نفر می باشند و قرار است آنان در چهار گروه دویست نفری تبعید شوند. در حالی که مردان در زندان هستند در میدان مرکزی شهر زنان و کودکان و جوانان آن شهر را جمع کرده بودند و آمادهٔ تبعید بودند.» پرستار پارملی در ادامه می نویسد: «توصیف شرایط تبعیدشدگان بسیار آزاردهنده و دردناک است. جمعیت بسیاری از پسران نوجوان، زنان و کودکان ارمنی از خانه و کاشانهٔ خود تبعید شدند بدون هیچ دسترسی به آب و غذا به قصد مرگ وادار به راهپیمایی در مسیرهای طولانی شدند؛ که بسیاری ا
ز این تبعیدشدگان کشته شده یا برای مقاصد دیگر ربوده شدند.» ویلیام ساچتلبن. ویلیام ساچتلبن بعد از به تصویر کشیدن قربانیان قتل عام ارمنی های شهر کارین در ۳۰ اکتبر ۱۸۹۵ میلادی در هنگام دفن دسته جمعی در گورستان آن شهر در (بعدازظهر جمعه ۱ نوامبر) می نویسد: آنا هدویگ بول. آنا هدویگ بول بین سال های ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۶ در شهر ماراش و کیلیکیه بود او توسط مؤسسه های بشردوستانه به کمک هزاران زن و کودک یتیم ارمنی شتافت تا از مرگ و دزدیدن آنان توسط سربازان عثمانی جلوگیری کند به طوری که اهالی شهر ماراش در سال ۱۹۱۶ شهر خود را «شهر یتیمان» می نامیدند. آنا هدویگ بول در سال ۱۹۲۱ به شهر حلب – سوریه رفت و یک اردوگاه برای پناهندگان بازمانده از نسل کشی ایجاد نمود او همچنین یک بیمارستان به کمک پزشکان اروپایی برای درمان زنان و کودکان بیمار ارمنی و یک مدرسه برای تحصیل آنان و یک بنگاه کار برای کسب درآمد برای بهبود زندگی پناهندگان ایجاد نمود. بازماندگان از نسل کشی، او را «مادر ارمنی» نام نهادند. در سال ۱۹۵۱ بسیاری از پناهندگان به کمک او به ارمنستان شرقی تحت حاکمیت شوروی بازگشتند. بیانات جهانیان دربارهٔ نسل کشی ارمنی ها. مصطفی کمال آتاترک. «این
پسمانده های حزب ترکان جوان سابق که می بایستی پاسخگوی میلیون ها تن از اتباع مسیحی کشورمان که به صورت انبوه از خانه های خود رانده شدند و به طرز وحشیانه ای به قتل رسیدند، از قانون جمهوریت سرکشی می کنند. آن ها تاکنون از راه غارت و چپاول، سرقت و رشوه خواری، ارتزاق نموده اند و نسبت به هر اندیشه یا پیشنهادی جهت قبول انجام کار مفید و امرار معاش از راه عرق جبین، ابراز مخالفت می کنند.» آدولف هیتلر. «من به جوخه های مرگ فرمان داده ام تا بی هیچ رحم و شفقتی مردان، زنان و کودکان نژاد لهستانی را نابود کنند. تنها به این طریق می توانیم سرزمین های حیاتی مان را به دست آوریم و حالا امروز چه کسی کشتارها و نابودی ارمنیان را به یاد می آورد.» پالاویچینی. پالاویچینی ۲۴ ژوئن ۱۹۱۵: «شکی نیست که عملکرد دولت ترکیه در قبال ارمنیان اشتباه است، من توجه وزیر اعظم ترکیه را به این موضوع جلب کردم زمانی فرا خواهد رسید که ترکیه به خاطر این سیاست نابودسازی یک ملت مفید پاسخگو خواهد بود. لیکن اخیراً فرمان وزارت جنگ نیز واصل شد که بر اساس آن ارمنیان با هر مذهب که باشند باید جابه جا شوند تا هیچ کجا جمعیت آن ها بیش از ۵ درصد جمعیت نباشد.» پالاویچینی ۱۰
مارس ۱۹۱۶: «متأسفانه مقامات دولت ترکان جوان که تحت لوای این انجمن، خود را در عملی ساختن طرح نابودسازی ملت ارمنی مقتدر احساس می کردند، از اوضاع استفاده کردند تا علیه قومیت های غیر تُرک دست به شدیدترین اقدامات بزنند طلعت پاشا و اسماعیل انور و طرفداران آن ها تنها در شرایط جنگی می توانستند به نابودسازی ارمنیان اقدام ورزند؛ و اگر دولت در صدد برمی آمد تا باقی ماندهٔ این قوم را نابود سازد و به وسیلهٔ آن مسئلهٔ ارمنی را کلاً محو نماید این امر کاملاً با تمایلات ملت ترکیه هماهنگی داشت. به نظر من کشتار ارمنیان یه صورت لکهٔ ننگ جاودانی برای دولت های ترکیه باقی خواهد ماند.» پالاویچینی ۲۴ مارس ۱۹۱۷: «اخیراً وزیر جاویدبیگ هنگام گفتگو با من کشتار ارمنیان را بزرگ ترین اشتباه کابینهٔ قبلی قلمداد کرد. او گفت که از نظر سیاسی میل به تعقیب و نابودسازی همهٔ ملیت ها اشتباه است.» فریتیوف نانسن. «به گفتهٔ یکی از شاهدان خارجی، تشکیل ستون های تبعید، که در واقع پوششی بود برای قتل عام، ماهیتی داشت بی نهایت سبعانه و بی رحم. قربانیان ارمنی با تحمل فجیع ترین اعمال غیرانسانی، به تدریج با مرگ روبه رو می شدند، درحالی که ترکان برای حفظ آبروی مقا