Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
آیه به معنای حفظ فَرج از دیده شدن است. برخی برآنند که حرمت زنا در قرآن با هدف پیشگیری از بی سرپرست شدن فرزند – چه به سبب نامعلوم بودن پدر و چه به واسطهٔ طرد شدن فرزند به دلایلی همچون بارداری از تجاوز جنسی و خیانت همسر و نبود پیوند خونی – مقرر شده و به معنای آمیزش با مَحرَم و آمیزش اجباری با هرکَس و آمیزش با فرد همسردار و زنِ عِدّه دار و روسپی است که عادتاً عِدّه را رعایت نمی کرد. با وجود این در فقه، زنا تعریف گسترده ای داشته و طرفین در صورت عدم التزام به ۱۱ شرط قرآنی به علاوهٔ ۱۳ شرط فقهی ازدواج من جمله صرف عدم انعقاد شفاهی خطبهٔ عقد حتی چنانچه همهٔ ۲۳ شرط دیگر را مراعات کرده و مجرّد و راضی به دخول جنسی باشند، باز هم زناکار و مستحق صد تازیانه خواهند بود. به حفظ فرج و عفت از زنا بارها در قرآن اشاره و از حافظان فرج ستایش شده است: همچنین در سورهٔ ممتحنه خداوند یکی از شروط بیعت محمد با زنان را تن دادن به خودداری از زنا و نیز عدم انتساب جنین حاصل از زنا با مردان دیگر به شوهران خویش دانسته است. به هر روی، اغلب فقها با استناد به روایاتی همچون حدیث "«زنان، درمانده و عورت هستند پس عورت بودنشان را با [نگه داشتن در] خا
نه ها بپوشانید و درماندگیشان را با خاموشی [در برابرشان].»" موها و بدن و حتی صدای زن را عورت و در خور پوشاندن می دانند و سپس با استناد به روایاتی دیگر، اعضای بدونِ آرایشِ گردیِ چهره و دست ها و بعضی پاها را نیز مستثنا می کنند. ۶–۵– زینت (اندام/جامه/زیور). واژهٔ "زینت"، به معنای عام "زیبایی" به ویژه درجه ای برتر از زیبایی و جذابیت است خواه حقیقی، کاذب، والا یا پست باشد. زینت مصادیق گوناگونی دارد و دربارهٔ این آیه سه معنی برای زینت آمده است: اکثر فقها دو معنی اخیر را برای زینت برگزیده اند. زینت و هم خانواده های آن، ده ها بار در قرآن در معانی مثبت و منفی و خنثی به کار رفته اند من جمله: بسیاری از فقیهان دربارهٔ زنان، زینت را یا به «زیورآلات و لوازم آرایشی در هنگام کاربرد آن ها از سوی زن» تعبیر کرده اند یا کنایه از «جایگاه های استفادهٔ زیورآلات و لوازم آرایشی در زن» انگاشته اند. سپس با استناد به روایات و احادیث، وجه و کَفَّین و بعضی فقها قَدَمَین را در صورت نداشتن آرایش، مصداق «الّا ما ظَهَرَ مِنها: آنچه از آن پیداست» دانسته اند. طباطبایی در المیزان چنین بیان می کند: مکارم شیرازی در تفسیر نمونه، زینت را چنین شرح می
دهد: با این حال، برخی نیز دلیل ابهام واژهٔ زینت را تعمّد قرآن در واگذاریِ مصادیقِ منجر به مهارِ فحشا بر عهدهٔ عقل و عقلا به اقتضای زمان و مکان دانسته و منظور از اندام زیبای زن را ناحیهٔ پوشش دامن و بلکه تنه و ران ها و بازوان می انگارند که در این صورت مقصود از «الّا ما ظَهَرَ مِنها» ظاهر شدن متعارف یا اتفاقیِ اندام به واسطهٔ نوع جامه یا اَعمال روزمره ای چون نشست و برخاست خواهد بود. برآیند معنای زینت: دیدگاه چهارم و پنجم، نظر مشهور فقهاست. ۶–۶– جُیوب (سینه ها/برجستگی/شکافتگی). در نظر مشهور فقهی، «جُیوب» جمع «جَیب» به معنای "سینه ها" و "گریبان" است. طباطبایی در المیزان چنین نگاشته است: پاره ای از پژوهشگران برآنند که چنانچه جیوب و اندام، دو ناحیهٔ جدا از هم انگاشته شود، با توجه به بازماندهٔ آیه که با برشمردن استثنائات تنها از آشکارسازی اندام جز به شوهر و پدرشوهر و غیره نهی کرده و اینکه دربارهٔ وَلْیَضْرِبْنَ (بزنند به…) به طور کلی در عربی صیغهٔ امر همواره به معنای باید و امر وجوبی نیست بنابراین پوشاندن جیوب، واجب نبوده بلکه توصیه شده است. در عین حال، محتمل است این واژه محدود به سینه ها نباشد: بعضی نیز «جَیب» را ر
یشه ندانسته و این واژه را مشتق از «جَب» در معنای عام هرگونه «برجستگی و شکافتگی» می دانند. بدین سان واژگان قرآنی جبال (کوه ها یعنی برجستگی زمین)، جُب (چاه، شکاف روی زمین)، جِبت (مقام و منصب برجسته)، جَیب (شکافتگی زیر بازو)، و نیز جیوب زنان در آیات حجاب (پستان ها و نشیمنگاه و عورتِ پیش و پس پایین تنه) همگی دلالت بر برجستگی و شکافتگی دارند. برآیند معنای جیوب: دیدگاه یکم و دوم، نظر مشهور فقهاست. ۶–۷– خِمار (رو-سری). نظر به قول مشهور فقهی دربارهٔ معنای خِمار (روسری، سرانداز) طباطبایی در المیزان می نویسد: به هر روی، فقها از دستور به چسباندن روسری بر روی سینه ها چنین نتیجه گرفته اند که منظور زائد روسری بوده و واجب است عمدهٔ آن تمامی سر را بپوشاند. در نقد این نظر در کتاب حجاب شرعی در عصر پیامبر چنین آمده است: ۶–۸– محارم حجاب. در فهرست محارم حجاب در این آیه، عمو و دایی و داماد و ناپدری و نابرادری و پدر رِضاعی (همشیر) و برادر رضاعی ذکر نشده اند حال آنکه در آیات ۲۲ تا ۲۴ سورهٔ نسا تصریحاً و تلویحاً جزو محارم نکاح هستند. با این همه در فقه، تفاوتی میان محارم حجاب (آزاد از نگریستن) و محارم نکاح (ممنوع از ازدواج) نیست و زنا
ن از حجاب در برابر عمو و دایی و… نیز معاف اند البته عموم فقها نمایان کردن عورت (شیعه: آلت تناسلی و مقعد، سنی: مابین ناف تا زانو) را فقط برای همسر مجاز می دانند؛ بنابراین طبق قول مشهور فقهی، نمایان بودن پستان ها در برابر همهٔ محارم اعم از نسبی و سببی و رضاعی جایز است. افزون بر این دایرهٔ محارم رضاعی منطبق بر محارم نسبی بوده و برخلاف نص قرآن فقط شامل پدر رضاعی و برادر رضاعی نمی شود. ۶–۹– نِسَائِهِنَّ (زن/زن اعتمادپذیر/زن مسلمان). به معنای «مطلقِ جنسِ زن»، «زن اعتمادپذیر»، «صرفاً زن مسلمان» آمده است. ابوالفتوح رازی (زادهٔ ۴۵۶ه .ش/۱۰۷۷م) روایت اخیر را چنین نقل می کند: ۶–۱۰– مِلکِ یَمین (برده/زیردست). عبارت «مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُنَّ» که با توجه به معنای دوگانهٔ کلمهٔ یمین به «آنچه دست هایتان/سوگندهایتان دارا شد» ترجمه می گردد، برابر دیدگاه بسیاری از فقها، به معنای برده یا اسیر جنگی – چه مرد و چه زن – است؛ بنابراین زنان در برابر بردگان مرد خود نیز همانند محارم معاف از رعایت حجاب هستند. طباطبایی در المیزان می نویسد: مطهری در کتاب مسئلهٔ حجاب قابلیت تعمیم عدم رعایت حجاب در برابر بردهٔ مرد را به خدمتکار مرد در زمان
هٔ کنونی مطرح می کند: گفتنی است در قرآن واژه ای همچون «رَقَبه» صراحتاً به معنای «برده» به کار رفته است اما ملک یمین چنین وضعی ندارد و نظر به همین مسئله، دسته ای ملک یمین را کسی می دانند که به واسطهٔ تنگدستی، پیمانی با توانگری بسته و در قبال تأمین درآمد و سرپناه، خدمتکار و زیردست شده و اختیار خود از جمله در نکاح و همبستری را به زبردست خویش سپرده بود. ۶–۱۱– اِربَة (نیاز شدید و مستلزم چاره جویی). معنای مشهور «اِربَة» عبارت است از «نیاز شدید و مستلزم چاره جویی». در کتاب المفردات نوشتهٔ راغب اصفهانی (زادهٔ ۳۳۳ه .ش/۹۵۴م) چنین آمده است: نظر به این معنا، تبعیت کننده و پِی رو و وابستهٔ بدون اربة را کنایه از افراد زیر دانسته اند: ۶–۱۲– طفل و ظهور. واژهٔ "طفل" به معنای «انسان کوچک» است و نه فرزندان و اولاد انسان. طفل در معنای جمع خود (اطفال) نیز به کار می رود. کارواژهٔ "ظهور" به سه معنی آمده است که دسته ای از فقها همچون علی مشکینی اردبیلی، در این آیه معنای «چیره گشتن» را برگزیده اند و منظور از طفل را کسانی می دانند که فاقد توانایی غلبه در آمیزش و دخول جنسی بر زنان هستند اما گروهی دیگر، معنای «پیدا و هویدا شدن» را انتخاب
کرده و برآنند که کنایه از آگاهی کودک دربارهٔ مسائل جنسی می باشد. معنای سوم ظهور، «بالا رفتن» است. پس بنا بر آن دیدگاه نخست، در عبارت «الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلَیٰ عَوْرَاتِ النِّسَاء» طفل به «کسانی که بر عورت های زنان چیره نشده اند» تعریف شده است. ۶–۱۳– ضرب (زدن و کوبیدن/جدا کردن و باز کردن). ظاهر بخش پایانی آیهٔ ۳۱ نور ("پاهایشان را برای اینکه از اندامِ خویش آنچه نهفته دارند دانسته شود، نزنند") دلالت بر این دارد که زنان، نباید عمداً به گونه ای پاهایشان را بر زمین بزنند و چنان پاها را از هم جدا کرده یا پای کوبی و حرکتی انجام دهند که جامه کنار رفته و آنچه در زیر پنهان است، نمایان گردد. اغلب فقها با استناد به روایات و احادیث، این فقره از آیه را به حرمتِ دانسته شدنِ پابند (خلخال) بسته شده به مچ پای زنان از راه نمایان ساختن آن یا حتی حرمتِ دانسته شدنِ پابند با صِرفِ شنیدن صدای آن تفسیر کرده اند. مکارم شیرازی در تفسیر نمونه می نویسد: با این همه، اندکی از فقیهان همچون سید مصطفی خمینی که زینت را به معنای اندام گرفته اند، منظور آیه را نمایان ساختن عمدی ساق پاها دانسته اند. معنای معروف "ضرب"، عبارت از "
زدن" و "کوبیدن" است اما در قرآن معانی کنایی مانند جدا کردن با گشودن و باز کردن، جدا کردن با دیوارکشی، دور ساختن و کنار گذاشتن، گشتن و کار کردن برای کسب درآمد، تنبیه بدنی یا طرد کردن یا ترک کردن، چسباندن، آوردن و بیان کردن، مقایسه و نسبت دادن، سلب شنوایی و خوابانیدن و… نیز دارد. ۶–۱۴– برداشت فقیهان. تا دورهٔ معاصر، فقها از این آیات سورهٔ نور برای استنباط پوشش در نماز (سَترِ صلاتی) استفاده می کردند و در مورد حد حجاب در نماز، پوشش بیشتری را نسبت به غیر آن منظور می داشتند. مطهری با تصور اینکه هیچ فقیهی به جواز کشف مواضعی مانند موی سر یا ساعد زن در نماز فتوا نداده است، در کتاب مسئلهٔ حجاب می نویسد: بر همین اساس فقهایی مانند مقدس اردبیلی (درگذشتهٔ ۹۶۴ه .ش/۱۵۸۵م) نظر مساعدی به وجوب پوشاندن مو یا قسمت هایی دیگر از بدن زنان به سان ساق و ساعد و بازو و گردن در نماز و به طریق اولی در غیرِنماز نیز نداشته اند. ابن جُنَید اِسکافی (درگذشتهٔ ۳۷۰ه .ش/۹۹۱م) در غیرِنماز فقط پوشاندن عورتِ پیش و پسِ پایین تنه را برای زنان واجب دانسته است. این برداشت ها از آرای فقهای پیشین، به ویژه از حیث میزان همه گیری پذیرش حجاب بیشتر در نماز نسب
ت به غیر آن و ترجمهٔ "رأس" (سر یا بالاتنه) و تحلیل جمله بندی آن ها مخالفانی داشته و دیدگاه آنان را نیز منطبق بر همان نظر مشهور فقهی می دانند. با این همه، روشِ غالباً تعبّدیِ فقها اعم از شیعه و سنی در احراز صحت احادیث به طور کلی با انتقاد روبرو بوده است. فقهای شیعه به نوبت بر اساس یکم قرآن و دوم سنّت (سخن و کردار و پذیرش چهارده معصوم یا بازگویی آن ها) و سوم اجماع کاشف از نظر چهارده معصوم و چهارم عقل، اجتهاد کرده و احکامی به مانند حجاب را استخراج می کنند. در قرآن به اندکی از احکام اسلامی اشاره شده و فی الواقع قریب به اتفاق احکام: ۱) همچون حجاب و ازدواج و زنا و لواط و قصاص و محاربه و افساد فی الارض و بَغی و دزدی و گواهی نابرابر و ارث نابرابر و قَوّامیَّت مرد و فرزندخواندگی و برده داری به اختصار آمده اند. ۲) در قرآن به کلی نیامده اند و منحصراً بر پایهٔ سنّت و با تکیه بر خبر واحد بنا شده اند، همانند ارتداد و سنگسار و سَبُّ النَبی و دیهٔ نابرابر و دیهٔ سقط جنین و حرمت نگاه زن به غیر از چهره و دست ها و بعضاً پاهای مرد در خواستگاری و حضانت و ولایت پدر و عدم قصاص پدر برای فرزندکشی و قتل در فِراش و کشتن متجاوز جنسی و ک
شتن زناکار همسردار و محدودیت وصیت به یک سوم دارایی و سن بلوغ و حرمت شطرنج و حرمت موسیقی و حرمت مطلق صدای زن یا فقط آوازخوانی زن و منع زن از تصدی مناصب حکومت و قضاوت و امامت جماعت برای مردان و مرجعیت تقلید و بیشتر بودن میزان تطهیر مُتَنَجِّس (نجس شده) از شاش دختر شیرخوار (همانند بزرگسال) به نسبت تطهیر از شاش پسر شیرخوار. نقل سنّت را "خبر" یا "روایت" یا "حدیث" گویند. خبر در فقه به دو قِسم است: همهٔ نُه نویسندهٔ آثار عربی زبان کتب اربعه و نیز کتب سِتّه – شش کتاب معتبر حدیث اهل سنت که نخستین آن چندین دهه پیش از الکافی در سال ۲۲۵ه .ش/۸۴۶م تألیف شده است – ایرانی هستند. برابر باور شیعهٔ دوازده امامی، غیبت صغرای امام دوازدهم به سال ۲۵۲ه .ش/۸۷۴م در چهارسالگی وی آغاز گشته؛ یعنی نخستین کتاب حدیثی معتبر نزد شیعه، چند دهه پس از چهارده معصوم نوشته شده است و هیچ کتاب فقهی و حدیثی نوشتهٔ چهارده معصوم وجود ندارد. نهج البلاغه را که کتابی غیرِفقهی است، سید رضی (زادهٔ ۳۴۹ه .ش/۹۷۰م) از احادیث علی گرد آورده و سند صحیفهٔ سجادیهٔ امام چهارم که آن نیز غیرِفقهی است به سال ۵۰۱ه .ش/۱۱۲۲م می رسد. تنها کتاب قطعی الصدور بین مسلمانان از شیع
ه و سنی، قرآن است. خبر واحد از لحاظ شمار راویان به دو قِسم مُستَفیض (حداقل ۴ راوی) و غیرمستفیض (حداکثر ۳ راوی) بخش می شود و از لحاظ اعتبار سند به چهار مورد صحیح (همهٔ راویان دوازده امامی و واثق و عادل)، حَسَن (همهٔ راویان دوازده امامی و ممدوح اما بر عدالت همه یا برخی تصریح نشده)، موثق یا قوی (همهٔ راویان موثق، برخی غیر دوازده امامی)، ضعیف (فاقد شرایط) تقسیم می گردد که البته در همهٔ احادیث، بالغ و عاقل و یادنگهدار و مسلمان بودن راوی شرط است. سه گروه نخست این احادیث در هر حال حجت بوده و مورد آخر – حدیث ضعیف – نیز اگر مشهور باشد حجت می باشد بنابراین در این حالات، نیازی به اجماع کاشف از نظر معصوم که آن هم اصولاً روی یک حدیث است و سپس عقل نخواهد بود، چنان که برای نمونه شهید ثانی (زادهٔ ۸۸۴ه .ش/۱۵۰۶م) در شرح لمعه استدلال می کند که سوگند دادن زرتشتی به «الله» درست نیست زیرا وی به الله اعتقادی ندارد که از سوگند دروغ یا شکستن آن ابایی داشته باشد اما چون خبر صحیح در این باره وارد شده است پس زرتشتی اگر به الله سوگند یاد کند پذیرفته می شود اما سوگند وی به اهورامزدا صحیح نیست. درنتیجه چنانچه حدیثی تنها از چهار راویِ دارای
همهٔ هفت شرط – یعنی بالغ و عاقل و یادنگهدار و مسلمان و شیعهٔ دوازده امامی و واثق و عادل – نقل شده باشد در جرگهٔ بالاترین درجهٔ اعتبار خبر واحد یعنی حدیث صحیح و مستفیض قرار خواهد گرفت. ۶–۱۵– ترجمهٔ توضیحی آیات ۳۰ و ۳۱ نور. با توجه به تفاسیر یادشده در اینجا و آیات پیشین، ترجمهٔ توضیحی چنین خواهد بود: ۶–۱۶– توصیه به نکاح. در قرآن بلافاصله پس از آیات یادشده دربارهٔ حجاب به نکاح (آمیزش جنسی و آمیزش عاطفی) توصیه شده است. ترجمهٔ آیات ۳۲ و ۳۳ نور چنین است: ۷– نور، ۵۸ تا ۶۰ (اجازهٔ برهنگی). ۷–۱– وضع ثیاب (انداختن پوشاک ها) و عورت (شرم گَه). این دو مورد را در آیات یادشده به معنای کنایی "آمیزش جنسی" دانسته اند. از جمله شیخ طَبرِسی (زادهٔ ۴۵۴ه .ش/۱۰۷۵م) در تفسیر مجمع البیان می نویسد: ابوالفتوح رازی (زادهٔ ۴۵۶ه .ش/۱۰۷۷م) شأن نزول دیگری را برای این آیات بیان می کند که نشانگر عادی بودن برهنگی در آن زمان است؛ به حدی که غلامان نیز ابایی نداشتند زنان را برهنهٔ مادرزاد یا هنگام کنش جنسی ببینند: در روایاتی دیگر، حالت خاص برهنگی را که اَسما از آن کراهت داشت آمیزش وی با شوهرش دانسته اند: از قول ابن عباس آمده است: ۷–۲– جنس مخاطب.
برخی برآنند که صیغه های جمع مذکر در آیه مانند بسیاری از آیات دیگر از باب تغلیب است یعنی در عربی، حتی اگر مردان و زنان باهم مورد خطاب باشند در بیشتر مواقع فقط خطاب مردانه به کار می رود بنابراین منظور از «آن ها» و «کودکان» اعم از مرد و زن است اما برخی به قرینهٔ آزادی آمیزش جنسی با کنیزان و نیز بلوغ با احتلام که علی الاصول نشانه ای برای پسران است، این آیه را خطاب به غلامان و پسربچه ها می دانند. منظور از غلامان و کودکان مطلق بوده و منحصر در اعضای خانواده نیست و بلکه مقصود غیر از اعضای خانواده است که به دلیل نبود درهای دارای مانع و قفل و نیز فقدان فرهنگ اجازه گیری برای درآمدن حتی از همان درهای بدون راهبند و کُلون، در خانه های دیگران رفت و آمد می کردند چنان که در آیه ای از قرآن آمده است: ۷–۳– عفّت (خودداری). واژهٔ عفّت و هم خانواده های آن چهار بار در قرآن به کار رفته که به معنای خودداری و خویشتنداری می باشد و از این میان تنها دو بار در معنای خودداری جنسی (پاک دامنی) استعمال شده است: ۷–۴– نکاح (آمیزش). این واژه به هر دو مورد آمیزش جنسی و آمیزش عاطفی معنا شده است. مکارم شیرازی در کتاب النکاح می نویسد: معنای زنا در عر
ب جاهلی چندان روشن نیست؛ از جمله آورده اند که در جاهلیت کسی را زناکار می دانستند که با فردی از قبیلهٔ دیگر آمیزش می کرد. اما چندین نوع نکاح نیز در میانشان مرسوم و جایز بود که اسلام فقط یک گونه از آن ها را روا شمرده و سایر ازدواج ها را مصداق زنا دانست. انواع نکاح به شرح زیر بوده است: دربارهٔ گونهٔ پنجم نکاح، آمده است که تهیدستانی از مهاجرین، برای رفع تنگدستی خود به فکر نکاح با روسپی ها افتادند تا بدین سان از درآمد فاحشگی آنان برای گذران زندگی خود بهره ببرند. وقتی موضوع را با پیامبر در میان گذاشتند آیه ای در ممنوعیت نکاح با این زنان زناکار نازل شد. ابوالفتوح رازی (زادهٔ ۴۵۶ه .ش/۱۰۷۷م) چنین آورده است: پنج گونهٔ دیگر نکاح عبارت بودند از: ۷–۵– قواعد (نشستگان/یائسه ها). «قواعد» به دو معنای "نشسته" (جمع قاعدة) و "بازنشسته" (جمع قاعد) و «رجا» به معانی "چشمداشت"، "آرزو"، "ترس"، "امید" آمده است. چنانچه ظاهر آیات ملاک قرار گیرد محتوای آیهٔ ۶۰ نیز به دنبال آیات ۵۸ و ۵۹ آمده و قواعد زنان را از هر نوع پوششی معاف کرده است. قواعد غیرِمُتَبَرِّج با زینت (اندام) بسته به ترجیح هر یک از معانی واژهٔ قواعد، دو تعریف متفاوت می یابد
: با این همه بنا بر نظر مشهور فقها، آیهٔ یادشده به معافیت حجاب موها و برخی قسمت های دیگر از بدن زنانی که شرعاً یائسه شده اند – حداکثر به استثنای عورت پیش و پسِ پایین تنه – اشاره دارد. برخی از فقها نبود چشمداشت به نکاح را نه توضیحی از حالت یائسگی بلکه صفتی مستقل می دانند، بنا بر این نظر، صرف یائسگی بسنده نبوده بلکه نومیدی نسبی از رغبت مردان به آمیزش جنسی با وی بایسته است تا زن یائسه از حجاب معاف گردد. در هر حال، آزادی پوشش سر و مو و غیره برای زنان مسلمان در سنّ یائسگی و نیز همهٔ زنان اقلیت های دینی در هر سِنّی، منطبق با نظر مشهور فقهی بوده و می تواند قانوناً استثنا شود. مکارم شیرازی در فتوای خود با اشاره به عدم وجوب حجاب برای زنان یائسه می نویسد که «این مسئله را به صورت عمومی و برای مردم اعلام نمی کنیم.» وی در کتاب النکاح نیز با نقد آن دسته از آرایی که تنها حجابِ عورتِ پیش و پس پایین تنه را برای زنان یائسه واجب می دانند، چنین نتیجه می گیرد: سن فقهی یائسگی در شیعه، پنجاه سال تمام قمری (برابر با ۴۸ سال و ۱۷۹ روز خورشیدی) است حتی اگر زنی در عمل، یائسگی دیررس یا زودرس نسبت به آن سن داشته باشد. البته کثیری از فقها
سن یائسگی را برای زنانِ سیّده، استثنائاً شصت سال قمری (برابر با ۵۸ سال و ۷۸ روز خورشیدی) می دانند. سن تکلیف فقهی شیعه نیز، نُه سال قمری معادل ۸ سال و ۸ ماه و ۲۲ روز شمسی برای دختر و پانزده سال قمری معادل ۱۴ سال و ۶ ماه و ۱۷ روز شمسی برای پسر است مگر اینکه پیش از سن تکلیف، برون ریزش مَنی که در فقه برای دختر هم متصور است یا روییدن موی بالای شرمگاه رخ نماید که در این صورت زودتر به تکلیف می رسند. با این حال اقلیتی از فقهای شیعه همچون محمداسحاق فیاض و یوسف صانعی، سیزده سال قمری را سن تکلیف دختران دانسته اند و در فتاوای برخی دیگر از مراجع تقلید همانند محمدهادی معرفت و محمدابراهیم جناتی، بروز عادت ماهانه در دختران و اِحتِلام در پسران، ملاک تعیین سن تکلیف قرار داده شده است. در مشهور فقه اهل سنت، یائسگی طبیعی و بلوغ جنسی ملاک بوده و سن، معیاری درجهٔ دوم است. بدین سان عموم زنان مسلمان از منظر فقهی قریب به چهل سال ملزم به رعایت حجاب هستند. ۷–۶– نقش زمان و مکان و مخاطب در فهم قرآن. حجاب در دستهٔ آیات الاحکام جای می گیرد. مجموعهٔ آیات احکام بنا بر تفاسیر گوناگون تنها ۵ تا ۱۳ درصد قرآن را در بر می گیرد و این تفاوت از آنجاس
ت که برخی حتی آیاتی مانند ۴۸ و ۴۹ سورهٔ فرقان را که به توصیف نعمت هایی همچون باران می پردازد به سبب اشاره به پاکی آب جزو آیات احکام دسته بندی می کنند. افزون بر متن بسیاری از آیات که نقش زمان و مکان و مخاطب خاص در آنها نمود دارد، در دو آیه به صراحت آمده که این قرآن برای انذار به مردم مکّه و پیرامون آن است: همچنین نومسلمانان را در هنگام نزول وحی از پرسش هایی که با شنیدن پاسخ آن ها در قرآن بر تکلیف خود افزوده و بدان عمل نخواهند کرد، بازمی دارد: بنابراین مخاطب خاص و درجه یک قرآن محدود به زمان و مکان و گروهی معین – کافر و مشرک و مسیحی و یهودی و مؤمن ساکن در مکه و پیرامون آن در عصر محمد – است و باید در خواندن آیات مد نظر قرار گیرد؛ هرچند این امر نافی استفادهٔ دیگرانی در عصر و مکان متفاوت از آیات دارای مخاطب خاص نباشد. برای نمونه در قرآن، یهودیان مطلقاً سرزنش می شوند که چرا عُزَیر را پسر خدا می دانند در حالی که در تاریخ و نوشته های یهودی سراسر جهان چنین عقیده ای یافت نشده و احتمالاً مربوط به فرقه ای نادر شامل اکثر یهودیان ساکن در سرزمین پیدایش اسلام بوده است. آیاتی نیز دارای مخاطب عام است همچون "«سوگند به عصر که انس
ان همواره در خُسران است»" و "«ای انسان چه چیزی تو را به پروردگارِ بخشنده ات مغرور کرد؟»" و "«بی گمان رستگار شد آن کس که [نَفْسِ خود را] پاکیزه ساخت»" و "«خجسته باد کسی که فرقان (جداگر) را بر بنده اش فرو فرستاد تا جهانیان"" را هشداردهنده باشد…»" و غیره. با این همه در فقه، عمومیت دادن به اغلب آیات قرآن با استناد به روایات و احادیث متداول است و حتی در اصطلاحات تکرارشوندهٔ قرآن همانند کافر و مشرک نیز نمود می یابد. بنا به قرآن، کافر (پوشاننده) نه به معنای خداناباور بلکه به معنی کسی است که در برابر حقیقتی که برای خودش عیان شده، استکبار نموده و تکبر ورزیده است. برای مثال، شیطان که در پیشگاه خداوند بود به سبب تکبر و گردن کشی، از فرمان الهی برای سجده به آدم سر باز زد و کافر شد و تا روز رستاخیز از الله برای انتقام مهلت خواست نه اینکه به نبود خدا معتقد شود یا شریکی برای خداوند قائل باشد: اما در فقه به استناد روایات و در هنگام استخراج احکام شرعی از قرآن، هر نامسلمانی را در هر زمان و مکان و به هر کیفیت، کافر می نامند هرچند در مقام تفسیر قرآن به این تعریف گسترده قائل نباشند. طباطبایی در المیزان می نویسد: همچنین در فقه، مشر
ک هر کسی است که به هر کیفیت شرک بورزد اما مشرک در قرآن به خدای یگانه با همان کلمهٔ «الله» باور دارد و او را آفرینندهٔ همهٔ هستی و بت ها را شفیع نزد خدا و دارای قدرت و شریک او می پندارد. با این همه، الله را عاجز از زنده کردن مردگان و برپایی رستاخیز و بهشت و دوزخ می داند و بر آن است که دَهر (طبیعت، روزگار) به عمر هر انسانی پایان می دهد و هیچ زندگی ابدی و روز داوری در کار نیست: قرآن، حتی مسیحیان را با وجود اشاره به شرکشان در خدا انگاشتن مسیح، «اهل کتاب» و «نصارا» می نامد نه مشرک، و مسیحیانی را که در خداانگاری عیسی و مریم از روی صداقت گنهکار شده اند، شایستهٔ بهشت می داند و اصراری بر پیروی اهل کتاب از شریعت و قبلهٔ اسلام محمدی ندارد و چندان حساسیتی نیز به شکل مناسک نداشته و نتیجه را می پاید. علاوه بر این ها به صراحت امت واحده را منکر می شود: بدین سان همهٔ آیات احکام و وعدهٔ عذاب به سبب اتمام حجت با انذار و هشدار پیامبر و آشکار شدن حقیقت، ویژهٔ زمان و مکان و مخاطب خاص است و برای مصداق یابی آن در زمان و مکان دیگر، دست کم بایستی آشکارگی حقیقت برای مخاطب و تکبر وی احراز گردد اما در فقه، اتمام حجت با همه مردم جهان در ت
مامی اعصار را به طور کلی، صرف نزول قرآن می دانند هرچند استثنائاً به نجات نامسلمان در آخرت به سبب استضعاف یا جهل بدون تقصیر قائل باشند. مضاف بر این ها، احکام شرعی قرآن را می توان به احکام آیینی و کارکردی تقسیم کرد. احکامی همچون اوقات نماز و روش وضو و حج که در قرآن با جزئیات گفته شده و جنبهٔ شعاری و آیینی داشته و اصولاً تغییرشان معنایی ندارد. همچنین مواردی مانند حرمت گوشت خوک یا حرمت قمار و شراب که دریچهٔ هرگونه استثنا را بسته است در این دسته قرار می گیرند. در حالی که در احکام کارکردی، این نتیجه است که اهمیت دارد، همانند آیه ای که به غسل (شست وشو) و پاکی از جُنُب شدن اشاره دارد که ظاهر آن دلالت بر شستن بخش آلوده می کند ولی در فقه، آیین مفصل برای غسل همهٔ بدن و موها به استناد روایات و به تقلید از حکم وضو وضع شده است. آیهٔ فراهم آوردن اسب جنگی برای ترساندن دشمن و عدم تحریم برده داری و آیات حجاب از دیگر نمونه های این گونه احکام هستند که چون ناظر به کارکرد و اقتضای زمان و مکان و مخاطب می باشند با تأمین هدف با راهکاری دیگر مانند جایگزینی اسب جنگی با منجنیق و نصب دوربین مداربسته برای مهار بیماردلان جنسی، شکل آن ها تغ
ییر می یابد یا همچون برده داری به کلی منقضی می شوند یا احکامی جدید ایجاد می گردد؛ به سان دو موضوع پذیرفته شده در فقه: بحث آیات ناسخ و منسوخ که حکم آیه ای پس از گذشت زمانی – که نمی تواند بیش از ۲۳ سال نزول قرآن در تاریخ نگاری اسلامی باشد – با فرو فرستادن آیه ای جدید در خود قرآن بازنگری یا باطل شده است همچون تبدیل کیفر زنا از حبس در خانه به صد ضربه تازیانه. و بحث احکام امضایی که برخی رسوم پیشا اسلام در سرزمین پیدایش اسلام، تماماً یا با تعدیل، تأیید شده اند و تاکنون در فقه اجرا می گردند همانند ارزیابی خون بهای انسان (دیه) بر اساس بهای گوسفند و شتر و حُلّهٔ یمنی و… که در حقوق کیفری ایران به تبعیت از فقه، هنوز مبنای محاسبهٔ سالانهٔ دیات است. سایهٔ فقه در تفسیر آیات حجاب دوچندان سنگینی می کند. حدود پوشش واجب در قرآن به صراحت بیان نشده و واژگان مخاطب محور و زمان مند و مکان مند بسیاری مانند جِلباب و خِمار و زینت و زنان پیامبر و مؤمنان و… نیز به کار رفته اند. گذشته از این ها، دلیل کارکردی وجوب حجاب در قرآن، شناخته شدن (به کنیز نبودن یا پاکدامنی یا هویت معین) و نتیجتاً پیشگیری از آزار جنسی به دست بیماردلان و ارتکاب زنا
قید شده یا بنا بر وضعیت آن شهرها که خانه ها، در یا قفل نداشت بر اذن ورود شفاهی و نیز بر پوشش در جاهای عمومی به مانند گرمابه و دستشویی همگانی تأکید شده یا بنا بر عادت عرب آن زمان در سه وقتِ روزانهٔ برهنگی کامل و آمیزش جنسی زن و شوهر، بر اجازهٔ ورود خواستن زیردستان و نابالغان با وجود آزادی آنان در ورود بدون اجازه در اوقات دیگر پافشاری شده است. با این حال، عموم روحانیون افزون بر تعبّد بر احادیث غیرمتواتر و آیینی دانستن حجاب، به ویژه در دورهٔ معاصر دلایلی چون غیرت بر مو و بدن زن و حرمت تحریک جنسی مردان به هر میزان و تقبیح شیءانگاری زن را ذکر می کنند که در قرآن به کلی اشاره نشده و حتی اگر این سه، فضیلتی اخلاقی خارج از جامعهٔ عصر نزول قرآن در زمانهٔ کنونی محسوب شود، نمی تواند دلیلی بر وجوب حجاب به خصوص از نوع اجتماعی و قانونی در قرآن باشد. برآمد. برآیند دیدگاه ها دربارهٔ میزان واجب حجاب زن در قرآن بدین شرح است:
در جشن زندگی هفتمین آلبوم استودیویی یانی می باشد که توسط شرکت پرایوت میوزیک در ۱۹۹۱ منتشر شده است. تور این آلبوم در همان سال و با عنوان "انقلاب در صدا" برگزار شد.
هاوارد دووِین آلمَن (زادهٔ ۲۰ نوامبر ۱۹۴۶-درگذشتهٔ ۲۹ اکتبر ۱۹۷۱) نوازندهٔ گیتار اهل آمریکا و بنیانگذار گروه ساثرن راک آلمن برادرز بود. او بیشتر به خاطر حضور کوتاه اما موثرش در آلمن برادرز، مهارتش در بداهه نوازی و اجرای تکنیک اسلاید بر روی گیتار شناخته شده است. آلمن پیش از آن که گروه خودش را داشته باشد به عنوان نوازندهٔ موقت برای افرادی هم چون کینگ کرتیس، آرتا فرانکلین، ویلسون پیکت و هربی مان ساز زده بود. او همچنین در آلبوم ۱۹۷۰ گروه بلوز-راک درک اند د دامینوس به نام "لیلا و دیگر ترانه های درخور عاشقانه" مشارکت زیادی داشت. در سال ۲۰۰۳ مجلهٔ رولینگ استون در رده بندی «۱۰۰ گیتاریست برتر همهٔ زمان ها» دوین آلمن را-پس از جیمی هندریکس-دومین گیتاریست برتر همهٔ دوران معرفی کرد. نوای ساز او (که بوسیلهٔ یک گیبسون لس پال و دو آمپلی فایر باس ۵۰ واتی مارشال ایجاد می شد) از سوی مجلهٔ گیتار پلیر به عنوان یکی از «بهترین صداهای گیتار همهٔ زمان ها» شناخته شده . یک ماه پس از انتشار و موفقیت اولیهٔ آلبوم "در فیلمور ایست"، در ۲۹ اکتبر ۱۹۷۱، آلمن در حادثهٔ تصادف موتورسیکلتش با یک کامیون کشته شد. این حادثه زمانی رخ داد که او در دور
هٔ فراغت از ضبط و برگزاری تورهای موسیقی در جاده ای در بخش غربی میکان در حال رانندگی با هارلی-دیویدسن اش بود.
جرئت آرزو هشتمین آلبوم یانی می باشد که توسط شرکت پرایوت میوزیک در ۱۹۹۲ منتشر شده است. آهنگ Aria یکی از قطعات این آلبوم در نامزد جایزه گرمی شده است. این آلبوم در مجموعه "تور کنسرت جرئت آرزو" در ۶۵ شهر اجرا شد.
در زمان من نهمین آلبوم یانی می باشد که در سال ۱۹۹۳ توسط شرکت پرایوت میوزیک منتشر شده است. این آلبوم نامزد جایزه گرمی شده بود. همچنین این آلبوم در مجموعه کنسرت های تور "Yanni Live, The Symphony Concerts" اجرا شده است.