Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
بیکس بایئیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی شناس آمریکایی M.Bixby است. به سختی در HCl حل می شود. Mn2O۳:۴۹٫۷۱٪ Fe2O۳:۵۲۰٫۲۹٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: هگزائدرهای شدیداً مخطط و شیار دار - ماکله، رنگ: برنزی تیره - سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: نا کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مکعبی است و منشأ تشکیل آن پنوماتولیتی است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن ژاکوسیت و مگنتیت- برونیت- گرونا- توپاز و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده ای تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در سوئد، آرژانتین، اسپانیا، آمریکا و مکزیک یافت می شود.
بیندهیمیت با از مجموعه کانی هاست و ازکلمه و نام شیمیدان آلمانی بیندیم J.Bindheim اقتباس شده است. محلول در HNO3 , HCl Sb:۷۹٫۱۹٪ O:۲۰٫۸۱٪ برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: نامنظم، رنگ: زرد - زرد قهوه ای - خاکستری - سفید، شفافیت: غیر شفاف - شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: مات - چرب، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ژیزمان های ثانوی Pb-Sb است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن واکنش های شیمیائی اشعه X و واکنشPbاستیبیکونیت- بولانژریت- تترائدریت- بورنونیت است ، از نظر ژیزمان آگرگات بلوری توده ای - کریپتوکریستالین کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، اطریش، آمریکا، استرالیا یافت می شود.
پاپاگوئیت با از مجموعه کانی هاست و از نام قبیله سرخ پوستان پاپاگو Papago در آریزونای آمریکا اخذ شده است. محلول در HCl CaO:۱۶٫۸٪ CuO:۲۳٫۸۳٪ Al2O۳:۱۵٫۲۷٪ SiO۲:۳۶٪ H2O:۸٫۱٪ از نظر شکل بلور: ایزومتریک، رنگ: آبی روشن، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن - آلبیت- کوارتز است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات میکروکریستالین کمیاب است و بیشتر در آمریکا یافت می شود.
پارا راملسبرژیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی راملسبرژیت اخذ شده است. محلول در HNO3 Ni:۲۸٫۱۵٪ As:۷۱٫۸۵٪ از نظر شکل بلور: قرصی، رنگ: سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: کامل، سیستم تبلور: ارترومبیک است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن اشعه Xراملسبرژیت- گارنت- گرسدورفیت- نیکلین- کوآنتیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه ای فشرده کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، چک اسلواکی، اطریش و کانادا یافت می شود.
پالی گورسکیت با از مجموعه کانی هاست و قطعات کوچک و نازک آن قابل انعطاف است-بسیار متخلخل و روی آب غوطه ور می شود. از نام محل اکتشاف آن در اورال روسیه گرفته شده است. بی ثبات درشعله ذوب می شود و یک شیشه شیری رنگ می دهد. دراسید سولفوریک و کلریدریک گرم حل می شود. ناپایدار برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: رشته ای، رنگ: سفید - خاکستری - متمایل به قهوه ای، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، جلا: مات، رخ: خوب - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن - کلریت- منیزیت- اپال- کالسدوئن است ، از نظر ژیزمان کریپتوکریستالین - اگرگاتهای رشته ای و توده ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در انگلستان، فرانسه، چک اسلواکی، اطریش، آمریکا، روسیه یافت می شود.
پتالیت با از مجموعه کانی هاست و دارای لومینسانس نارنجی، سفید و زرد از کلمهٔ یونانی Petalon به معنای برگ گرفته شده است. نامحلول در اسیدها به راحتی ذوب می شود با رنگ شعله قرمز Li2O:۴٫۹٪ Al2O۳:۱۶٫۷٪ SiO۲:۷۸٫۴٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه - ماکله، رنگ: بی رنگ - سفید - خاکستری - متمایل به قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق با سطح خوب - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن پگماتیتی است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن - لپیدولیت- اسپودومن- تورمالین است کاربرد آن: منبع لیتیم، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، سوئد، نامبیا، زیمبابوه، پرو، آمریکا، برزیل و استرالیا یافت می شود.
پتزیت با از مجموعه کانی هاست و ازنام اولین تجزیه کننده آن: W.Petz گرفته شده است. محلول در اسیدنیتریک که طلاباقی می ماند. محلول در اسیدسولفوریک گرم Ag:۴۱٫۷۱٪ Au:۲۵٫۴۲٪ Te:۳۲٫۸۷٪ برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: خاکستری فولادی یا سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده بندی تلورور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن کلرادوئیت- سیلوانیت- کالاوریت- تلور و غیره است کاربرد آن: کانسار طلا و نقره، از نظر ژیزمان آگرگاتهای دانه ای و توده ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در رومانی، آمریکا و استرالیا یافت می شود.
پراس با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی آن شبیه کالسدوئن است. بافت آن با مناطق متحدالمرکز یا موازی با رنگهای مختلف مشخص است. که معمولاً در اطراف یک حفره بادامی شکل قرار دارند. دارای لومینسانس اغلب سفید زرد-سبز یا سبز. زیباترین آگاتها در نواحی جنوب برزیل و اروگوئه یافت از نام رودخانه Achates در جنوب سیسیل گرفته شده است. محلول در KOH SiO۲:۱۰۰٪ همراه با ادخالهای Al,Fe,Mg,Ca,Ni,Cr برای اولین بار در چک و اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: بلورهای نازک شش گوش، شکستگی: صدفی و در رده بندی اکسید است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن کالسدوئن - اوانسیت است. کاربرد آن: تزئینی - شیمیائی، از نظر ژیزمان فراوان ; مخصوصاََ درنواحی آتشفشانی آلمان غربی و شرقی، چک و اسلواکی، ایتالیا، روسیه، شیلی، یمن، هند، مراکش، ایسلند یافت می شود.
پروسکایت با از مجموعه کانی هاست و رادیواکتیویته کامل که با افزایش ادخال ها کاهش می یابد. این مینرال اولین بار در سال ۱۸۳۹ توسط گوستاو روز در کوه های اورال در روسیه کشف شده و به افتخار زمین شناس روسی پروسکایت (۱۷۹۲ - ۱۸۵۶) نامگذاری شده است. در H2SO۴ حل نمی شود. در HF حل می شود. CaO:۴۱٫۲۴٪ TiO۲:۵۸٫۷۶٪ از نظر شکل بلور: پسودوهگزائدر - پسودواکتائدر - ماکله، رنگ: سیاه - قرمز قهوه ای - زرد، شفافیت: نیمه شفاف - کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی، جلا: الماسی - فلزی - چرب، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن اولترابازیک - کربناتی - بازالت ها است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن خاصییت مغناطیسی و رنگ اثر خطماگنتیت- پیروکلر- ایلمنیت- لوسیت- تیتانیت و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه ای - توده ای - نودولار کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، سوئیس، URSS، فنلاند، برزیل، آمریکا یافت می شود. ساختار گروهی از ساختارهای بلوری ترکیبات سه تایی به نام این کانی پروسکایت نامیده شده است. ویژگی. خواص فیزیکی منحصربه فرد مواد پروسکایتی مانند ضریب جذب بالا، انتقال بار دوقطبی دوربرد، ان
رژی اتصال اکسایتون کم، ثابت دی الکتریک بالا، خواص فتوالکتریک و غیره باعث استفاده زیاد در کاربردهای نوری و فتوولتائیک می شود.
پرهنیت با از مجموعه کانی هاست و کانی های مشابه آن واولیت، استیلبیت و همی مورفیت است. از نام سرهنگ هلندی H.VonPrehn گرفته شده است. در اسید HCl حل می شود و یک شیشه متخلخل می دهد. CaO:۲۷٫۱٪ Al2O۳:۲۴٫۸٪ SiO۲:۴۳٫۷٪ H2O:۴٫۴٪ برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه، رنگ: سبز- خاکستری - زرد متمایل به سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای - صدفی، رخ: خوب، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن واولیت - استیلبیت - همی مورفیت- کلسیت- زئولیت- اکسینیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات قلوه ای - توده ای - دانه ای - پوسته ای - پسودومرف تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، فرانسه، نامبیا یافت می شود.
پروزوپیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس آن برنگ های آبی مختلف دیده می شود و درخشندگی کامل دارد. از واژة یونانی Prosopon اقتباس شده است. محلول در H2SO۴ و به صورت رشته های تیره رنگ جدا می شود. Ca:۱۶٫۸۴٪ Al:۲۲٫۶۶٪ F:۳۱٫۹۲٪ OH:۲۸٫۵۸٪ از نظر شکل بلور: قرصی شکل، رنگ: سفید - متمایل به سبز - متمایل به قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای - مات - چرب، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده بندی هالوژن است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن - فلوئوریت- سیدریت- هماتیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، آمریکا، گروئنلند یافت می شود.
پریسئیت با از مجموعه کانی هاست و از نام یک فلزشناس آمریکایی T.Price مشتق شده است. حل شونده در اسیدها CaO:۳۲٫۱۱٪ B2O۳:۴۹٫۸۴٪ H2O:۱۸٫۰۵٪ از نظر شکل بلور: رمبوئدر، رنگ: سفیدبرفی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: کدر، رخ: خیلی خوب - مطابق با سطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده بندی بورات است و منشأ تشکیل آن دریاچه های اسید بوریک است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن - ژیپس- کلمانیت است ، از نظر ژیزمان تقریباْ کمیاب است و بیشتر در ترکیه و آمریکا یافت می شود.
پسیلوملان با از مجموعه کانی هاست و از واژه های یونانی سیلوس Psilos یعنی صاف و melas بمعنای سیاه گرفته شده است. به سختی محلول در HCl و H2SO۴ - با حرارت شعله در اسید سیتریک و اکزالیک نیز حل می شود. برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر، رنگ: سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: مات - نیمه فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی - متاسوماتیک - هیدروترمال است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن اشعه X - چگالی - رنگ اثر خطهوسمانیت - پیرولوزیت- دولومیت- باریت- سیلوملان و غیره است ، از نظر ژیزمان آگرگات کریپتوکریستالین - فشرده - استالاکتیتی- شاخه ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، سوئد، برزیل، آمریکا و هند یافت می شود.
پکتولیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه پکتوس یونانی Pektos و Lithos گرفته شده است. محلول در HCl و در حرارت شعله به رنگ سبز در می آید. Na2O:۹٫۳۱٪ CaO:۳۳٫۶۸٪ SiO۲:۵۴٫۳۱٪ H2O:۲٫۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - خوشه جواهری - ماکله، رنگ: سفید - خاکستری روشن - صورتی - سبز روشن، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای - صدفی، رخ: کامل، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن تغییر رنگ در برابر شعلهولاستونیت - زئولیت- زئولیت ها- کلسیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده ای - فشرده - شعاعی - رشته ای کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، چک اسلواکی، یوگسلاوی، آمریکا یافت می شود.
پلاتنریت با از مجموعه کانی هاست و از نام پلاتنر متالوژیست آلمانی گرفته شده است. به راحتی در HCl حل می شود و به سختی در H2SO4, HNO۳ حل می شود. Pb:۸۶٫۶۲٪ O:۱۳٫۳۸٪ برای اولین بار در ایران(انارک) کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پیرامیدهای مضاعف، رنگ: خاکستری سیاه - سیاه، شفافیت: نیمه شفاف - کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی، جلا: فلزی قوی - الماسی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن زون های اکسیدان ثانویه است. همایند کانی شناسی (پارانژ) آن محتوای عناصر ردیابپسیلوملان- سروزیت- ژاروسیت- ولفنیت- پیرومورفیت و غیره است ، از نظر ژیزمان به ندرت بلوری - آگرگات توده ای - رشته ای کمیاب است و بیشتر در انگلستان، آمریکا، مکزیک وایران یافت می شود.
پلاژیوکلاز یک نوع «سنگ دانه» یا «کانی» است که در دل کوه ها و سنگ ها پیدا می شود. به نوعی، یکی از آجرهای کوچکی است که سنگ های آتش فشانی و کوه ها را ساخته اند. این کانی، ترکیبی از دو ماده به نام های «سدیم» و «کلسیم» است، و بسته به اینکه کدام یکی بیشتر باشد، شکل و رنگ آن کمی فرق می کند. برای نمونه بعضی هایش سفید هستند، بعضی خاکستری یا کمی آبی. دانستن در مورد پلاژیوکلاز به دانشمندان کمک می کند بفهمند یک سنگ از چه چیزی ساخته شده، چقدر داغ بوده، و چه اتفاق هایی در گذشته برای آن افتاده است. مانند اینکه از روی شکل استخوان های فسیل شده، بفهمیم دایناسور چگونه زندگی می کرده است. این کانی نه تنها در زمین، بلکه در ماه و حتی مریخ هم پیدا شده و دانشمندان با نگاه کردن به آن می فهمند سطح این سیاره ها از چه چیزی درست شده است. در زندگی روزمره هم از پلاژیوکلاز استفاده می شود: مثلاً در ساخت سرامیک ها، شیشه ها، رنگ ها و حتی بعضی وسایل پلاستیکی، گرد یا پودر این کانی به کار می رود. به همین دلیل هم شناخت آن، هم برای زمین شناسی و هم برای صنعت مفید است. در تعریف زمین شناختی، پلاژیوکلاز یک نوع کانی رایج از گروه فلدسپات هاست که در بسیاری
از سنگ های آذرین، دگرگونی و رسوبی یافت می شود. این کانی از ترکیب های مختلف سدیم و کلسیم ساخته شده و رنگ آن معمولاً سفید تا خاکستری یا بی رنگ است. پلاژیوکلاز در ساختار خود شکلی بلوری دارد و اگر با ذره بین یا میکروسکوپ به آن نگاه کنیم، اغلب رگه هایی ریز و موازی روی سطحش دیده می شود که به آن ها «خط های دوقلویی» می گویند. این ویژگی به شناسایی آن کمک می کند. پلاژیوکلاز به ویژه در سنگ هایی مانند بازالت، گرانیت و گنیس بسیار فراوان است و در شناخت ترکیب و منشأ سنگ ها، نقش مهمی در زمین شناسی دارد. پلاژیوکلاز یک سری از کانی های سیلیکات (از نوع چهارچوبی) در درون گروه فلدسپات است. پلاژیوکلاز نه به یک کانی خاص با ترکیب شیمیایی مشخص، بلکه به یک محلول جامد پیوسته اطلاق می شود که به طور دقیق تر به آن «سری فلدسپات پلاژیوکلاز» گفته می شود. این ویژگی نخستین بار در سال ۱۸۲۶ توسط یوهان فریدریش کریستن هسل، کانی شناس آلمانی، معرفی شد. این سری از آلبیت تا آنورتیت، یعنی دو عضو انتهایی، امتداد دارد (با ترکیب های NaAlSi₃O₈ تا CaAl₂Si₂O₈)، که در آن اتم های سدیم و کلسیم می توانند در ساختار بلوری کانی، جایگزین یکدیگر شوند. پلاژیوکلاز در ن
مونه های دستی معمولاً به وسیله دوقلویی چندگانه یا اثر «صفحه گرامافون» خود شناسایی می شود. پلاژیوکلاز از کانی های اصلی سازنده پوسته است و به همین دلیل ابزاری مهم در سنگ شناسی برای تشخیص ترکیب، منشأ و سیر تحول سنگ آذرین به شمار می آید. همچنین پلاژیوکلاز یکی از اجزای اصلی سطح ماه است و بررسی طیف سنج گسیل گرمایی از سطح مریخ نیز نشان داده که این کانی احتمالاً فراوان ترین کانی در پوسته مریخ است. نام این کانی از واژه های یونانی باستان (به معنی مایل) و (به معنی شکست) گرفته شده، که به دو زاویهٔ متمایز رخ آن اشاره دارد. ویژگی ها. پلاژیوکلاز رایج ترین و فراوان ترین گروه کانی در پوسته زمین است. به عنوان بخشی از خانواده فلدسپات، این کانی در سنگ آذرین و سنگ دگرگونی به وفور یافت می شود و همچنین در سنگ رسوبی به صورت دتریتال نیز رایج است. پلاژیوکلاز به خودی خود یک کانی منفرد نیست، بلکه محلول جامدی از دو عضو انتهایی است: آلبیت یا فلدسپار سدیم () و آنورتیت یا فلدسپار کلسیم (). نسبت این دو در پلاژیوکلاز می تواند متغیر باشد و از آلبیت خالص تا آنورتیت خالص را دربر گیرد. ترکیب شیمیایی پلاژیوکلاز را می توان به صورت نوشت، که در آن x
از ۰ (آلبیت خالص) تا ۱ (آنورتیت خالص) تغییر می کند. این سری به عنوان «سری پلاژیوکلاز» شناخته می شود. ترکیب هر نمونه خاص از پلاژیوکلاز معمولاً بر اساس کسر مولی آنورتیت موجود در آن بیان می شود؛ برای نمونه، اگر ۴۰٪ مولی آنورتیت داشته باشد، به آن پلاژیوکلاز An40 می گویند. قابلیت تشکیل محلول جامد در هر نسبت میان آلبیت و آنورتیت در دمای بالا، ناشی از توانایی کلسیم و آلومینیوم برای جایگزینی با سدیم و سیلیسیم در ساختار بلوری پلاژیوکلاز است. هرچند یون کلسیم بار +۲ دارد و یون سدیم بار +۱، اما اندازهٔ آن ها تقریباً برابر است و اختلاف بار با جانشینی آلومینیوم (بار +۳) به جای سیلیسیم (بار +۴) در محل های چهاروجهی جبران می شود. این در حالی است که پتاسیم با وجود داشتن بار یکسان با سدیم، اندازهٔ بسیار بزرگ تری دارد. در نتیجه، شکاف عدم امتزاج گسترده ای میان آنورتیت و فلدسپات پتاسیم () وجود دارد که باعث می شود این دو به راحتی محلول جامد تشکیل ندهند. اما فلدسپات پتاسیم با آلبیت می تواند محلول جامد تشکیل دهد که به آن سری فلدسپات می گویند؛ بنابراین تقریباً همهٔ فلدسپارهای موجود در زمین یا پلاژیوکلاز هستند یا فلدسپات قلیایی، و این
دو سری فقط در مورد آلبیت خالص هم پوشانی دارند. هنگامی که ترکیب پلاژیوکلاز بر پایهٔ درصد مولی آنورتیت بیان می شود (مثلاً An40)، فرض می شود که بقیهٔ ترکیب آلبیت است و تنها مقدار ناچیزی فلدسپات پتاسیم دارد. پلاژیوکلاز با هر ترکیبی، ویژگی های فیزیکی پایه ای مشترکی دارد، ولی برخی ویژگی ها بسته به ترکیب تغییر می کنند. سختی موس همهٔ اعضای پلاژیوکلاز بین ۶ تا ۶٫۵ است، و رخ آن کامل در راستای [۰۰۱] و خوب در راستای [۰۱۰] است، که این دو رخ با زاویه ای در حدود ۹۳ تا ۹۴ درجه یکدیگر را قطع می کنند. نام پلاژیوکلاز از همین زاویهٔ کمی مایل (نه عمود) گرفته شده و از واژه های یونانی باستان ('مایل') و ('شکست') ترکیب شده است. این نام را آگوست برایتهاوپت در سال ۱۸۴۷ پیشنهاد کرد. همچنین یک رخ ضعیف در راستای [۱۱۰] وجود دارد که به ندرت در نمونه های دستی دیده می شود. جلای پلاژیوکلاز از نوع شیشه ای تا صدفی است و شفافیت آن از شفاف تا نیمه شفاف متغیر است. سفتی آن شکننده است و شکستگی (کانی) آن نامنظم یا صدفی است، هرچند به دلیل تمایل شدید این کانی به رخ برداری، شکستگی به ندرت دیده می شود. در دمای پایین، ساختار بلوری پلاژیوکلاز به دستگاه بلور
ی سه شیب با گروه فضایی "P" تعلق دارد. بلورهای خوش ساخت کمیاب اند و اغلب دارای ترکیب غنی از سدیم هستند. نمونه های خوش فرم اغلب در واقع قطعاتی هستند که بر اثر شکست در امتداد رخ ایجاد شده اند. بلورهای خوبِ شکل گرفته، معمولاً تیغه ای یا صفحه ای هستند و به موازات صفحهٔ [۰۱۰] گسترش دارند. پلاژیوکلاز معمولاً به رنگ سفید تا سفید مایل به خاکستری دیده می شود، و نمونه هایی که دارای کلسیم بیشتری هستند، تمایل بیشتری به رنگ تیره دارند. ناخالصی ها گاهی می توانند رنگ این کانی را به سبز، زرد یا قرمز مایل به گوشتی تغییر دهند. وجود آهن (III) (Fe³⁺) در پلاژیوکلازهای یافت شده در شهرستان لیک (اورگن) باعث ایجاد رنگ زرد کمرنگ می شود. چگالی ویژه پلاژیوکلاز به طور پیوسته با افزایش مقدار کلسیم افزایش می یابد: از ۲٫۶۲ برای آلبیت خالص تا ۲٫۷۶ برای آنورتیت خالص. این ویژگی در صورت اندازه گیری دقیق، می تواند برآورد خوبی از ترکیب کانی ارائه دهد. ضریب شکست نور نیز به طور منظم از ۱٫۵۳ تا ۱٫۵۸ تغییر می کند و اگر به درستی اندازه گیری شود، تخمینی مفید از ترکیب ارائه می دهد. پلاژیوکلاز تقریباً همیشه دارای دوقلویی کریستال مشخصی است که باعث ایجاد خط
های دوقلویی در امتداد صفحهٔ [۰۱۰] می شود. این خط ها به راحتی پلاژیوکلاز را از فلدسپات قلیایی متمایز می کنند. پلاژیوکلاز اغلب دوقلویی هایی از نوع کارلزبد، باونو و مانباخ را نیز نشان می دهد. توضیحات بیشتر. پلاژیوکلازها یکی از کانی های مهم گروه فلدسپات و از مجموعه سیلیکات های شبکه ای هستند که کاربرد عمده ای در صنایع سرامیک دارند. این کانی ها شعله را سبزرنگ می کنند، در اسیدها نامحلول اند و از آمیزه هایی میان آلبیت و آنورتیت تشکیل شده اند. پلاژیوکلاز برای نخستین بار در سوئیس کشف شد و از نظر شکل بلوری معمولاً منشوری، قرصی شکل یا به صورت ماکله دیده می شود. رنگ آن بسته به ترکیب ممکن است سیاه، خاکستری تیره، آبی، مرواریدی یا قرمز باشد. شفافیت آن بین شفاف تا نیمه کدر، شکستگی اش نامنظم، جلای آن شیشه ای یا صدفی و رخ آن ضعیف و منطبق با سطح بلور است. این کانی دارای سیستم تبلور تری کلینیک است، در رده بندی سیلیکات ها قرار می گیرد، خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی، پگماتیتی، متئوریتی یا فیلون های تیپ آلپی است. کانی های همراه پلاژیوکلاز شامل آمبلی گونیت، اسکاپولیت، ژهلنیت، میلیلیت، اورتوز، سانیدین، میکروکلین، مسکوی
ت، بیوتیت و کوارتز هستند و خواص فیزیکی و شیمیایی آن از جمله سختی، چگالی، واکنش در برابر اسیدها، ویژگی های نوری و الگوهای اشعه X برای شناسایی آن به کار می رود. پلاژیوکلاز از نظر ژیزمان به صورت بلوری، آگرگات دانه ای و توده ای دیده می شود و فراوانی آن در سنگ هایی مانند گرانیت، گرانودیوریت، دیوریت و بازالت های آندزیتی قابل توجه است. این کانی در واقع یک سری محلول جامد است که بین دو ترکیب اصلی آلبیت (سدیم دار) و آنورتیت (کلسیم دار) پیوستار دارد. جایگزینی بین اتم های سدیم و کلسیم در ساختار بلورین شبکه ای پلاژیوکلازها رخ می دهد. ساختارهای فلدسپاری در پلاژیوکلاز معمولاً توسط ترک خوردگی های کلی یا سرتاسر در آنورتیت ها یا آلبیت به آسانی تعیین می شوند یا توسط اندازه گیری های بلورهای پلاژیوکلاز انکساری نما در فشرده شدن دانه هایشان یا انهدام زاویه ای در مناطق نازک تحت یک پلورایسینگ میکروسکوپی. انقراض یا انهدام زاویه ای آن ها یک کاراکتر نوری و تنوعی ازشکستگی های آلبیت آنهاست. چندین نام برای فلدسپارهای پلاژیوکلاز بین سری آلبیت و آنورتیت وجود دارد. اعضای سری پلاژیوکلاز. ترکیب هر فلدسپات پلاژیوکلاز معمولاً با درصد کلی آنورتیت
(%An) یا آلبیت (%Ab) مشخص می شود. در این میان، چندین نوع فلدسپات پلاژیوکلاز دارای نام گذاری مشخص هستند که در محدوده بین آلبیت و آنورتیت قرار می گیرند. جدول زیر ترکیب این اعضا را بر حسب درصد آلبیت و آنورتیت تشکیل دهندهٔ آن ها نشان می دهد. تشخیص بین انواع مختلف پلاژیوکلازها به راحتی در پژوهش میدانی ممکن نیست. ترکیب آن ها را می توان به طور تقریبی با اندازه گیری چگالی ویژه تعیین کرد، اما اندازه گیری دقیق، نیازمند آزمایش های شیمیایی یا نوری است. در نصب دانه های پودرشده (grain mount)، ترکیب شیمیایی را می توان با روش تسوبوی به دست آورد که اندازه گیری دقیقی از ضریب شکست مینیمم ارائه می دهد و از این طریق ترکیب را به دقت تعیین می کند. در برش نازک، ترکیب می تواند با استفاده از روش های میشل لوی یا کارلزبد-آلبیت تعیین شود. روش نخست بر اندازه گیری دقیق کمترین ضریب شکست تکیه دارد، در حالی که روش دوم زاویهٔ خاموشی را با میکروسکوپ قطبیده اندازه می گیرد. زاویهٔ خاموشی ویژگی نوری ای است که با نسبت آلبیت (%Ab) تغییر می کند. اعضای میانی. اعضای میانی گروه پلاژیوکلاز بسیار به هم شبیه اند و معمولاً فقط از طریق ویژگی های نوری قابل تش
خیص اند. چگالی ویژه در هر عضو از این گروه به ازای افزایش ۱۰ درصد آنورتیت، حدود ۰٫۰۲ افزایش می یابد (چگالی آلبیت ۲٫۶۲ و آنورتیت ۲٫۷۵ است). پیدایش سنگ شناختی. پلاژیوکلاز، کانی اصلیِ حامل آلومینیوم در سنگ های مافیکی است که در فشار پایین تشکیل می شوند. این کانی معمولاً نخستین فلدسپاری است که در هنگام سرد شدن ماگمای ابتدایی تشکیل می شود و از همه فراوان تر است. آنورتیت دمای ذوب بسیار بالاتری از آلبیت دارد، به همین دلیل پلاژیوکلازهای غنی از کلسیم زودتر بلورین می شوند. با کاهش دما، پلاژیوکلاز به تدریج غنی از سدیم می شود و سری واکنشی بوون را تشکیل می دهد. با این حال، ترکیب پلاژیوکلاز در هنگام بلورین شدن، به ترکیبات دیگر موجود در مذاب نیز بستگی دارد، بنابراین نمی توان آن را به تنهایی به عنوان «دماسنج» قابل اعتماد به کار برد. خط ذوب و خط انجماد پلاژیوکلاز (دمایی که بلورهای پلاژیوکلاز شروع به تشکیل می کنند) برای بازالت با ترکیب ۵۰٫۵٪ وزنی سیلیس، حدود است؛ برای آندزیت با ۶۰٫۷٪ سیلیس، ؛ و برای داسیت با ۶۹٫۹٪ سیلیس، حدود است. این مقادیر برای ماگمای خشک محاسبه شده اند. افزودن آب، دمای ذوب را به طور چشمگیری کاهش می دهد، و این
کاهش در مورد پلاژیوکلاز بیشتر از کانی های مافیک است. سیستم یوتکتیک (ترکیب با کمترین دمای ذوب) برای مخلوطی از آنورتیت و دیوپسید از ۴۰٪ وزنی آنورتیت در فشار بخار آب ۱ بار، به ۷۸٪ وزنی آنورتیت در فشار ۱۰ کیلوبار جابجا می شود. حضور آب همچنین ترکیب پلاژیوکلاز بلورین شونده را به سمت آنورتیت سوق می دهد. یوتکتیک این ترکیب در حالت مرطوب به حدود کاهش می یابد. پلاژیوکلاز بلورین شده همیشه از مذابی که از آن منشأ گرفته، غنی تر از نظر آنورتیت است. این «اثر پلاژیوکلاز» باعث می شود که مذاب باقی مانده به طور نسبی از نظر سدیم و سیلیس غنی تر و از نظر آلومینیوم و کلسیم فقیرتر شود. با این حال، بلورین شدن همزمان کانی های مافیکی که فاقد آلومینیوم هستند، می تواند کمبود آلومینیوم را تا حدی جبران کند. در سنگ های آتشفشانی، پلاژیوکلاز بلورین شده اغلب بیشترِ پتاسیم موجود در مذاب را به صورت عنصر کم مقدار در خود جای می دهد. بلورهای جدید پلاژیوکلاز به سختی شکل می گیرند و نفوذپذیری درون بلورهای جامد بسیار کند است. به همین دلیل، با سرد شدن ماگما، معمولاً پلاژیوکلازهای غنی تر از سدیم روی لبهٔ بیرونی بلورهای پیشین که دارای هستهٔ غنی از کلسیم ان
د، بلورین می شوند. این پدیده منجر به زون بندی ترکیبی پلاژیوکلاز در سنگ های آذرین می شود. در موارد نادر، زون بندی وارونه دیده می شود، یعنی لبهٔ بلور غنی تر از کلسیم و هسته غنی تر از سدیم است. گاهی نیز پلاژیوکلاز زون بندی نوسانی نشان می دهد که ترکیب بین سدیم و کلسیم در نوسان است، هرچند این نوسان معمولاً بر یک روند کلی زون بندی طبیعی سوار شده است. رده بندی سنگ های آذرین. پلاژیوکلاز نقش بسیار مهمی در رده بندی سنگ های بلوری آذرین دارد. به طور کلی، هرچه مقدار سیلیس در سنگ بیشتر باشد، مقدار کانی های مافیک کمتر و پلاژیوکلاز آن غنی تر از سدیم است. با افزایش سیلیس، فلدسپات قلیایی نیز در ترکیب سنگ پدیدار می شود. در رده بندی QAPF، پلاژیوکلاز در کنار کوارتز و فلدسپات قلیایی یکی از سه کانی کلیدی در طبقه بندی ابتدایی نوع سنگ محسوب می شود. سنگ های آذرین با سیلیس کم به دو گروه تقسیم می شوند: دیوریت ها که پلاژیوکلاز غنی از سدیم (An&lt;50) دارند، و سنگ های گابرویی که پلاژیوکلاز آن ها غنی از کلسیم (An&gt;50) است. آنورتوزیت سنگی نفوذی است که دست کم ۹۰٪ آن از پلاژیوکلاز تشکیل شده است. آلبیت عضو انتهایی هم در سری فلدسپارهای پلاژیوک
لاز و هم در سری فلدسپارهای قلیایی است، اما در طبقه بندی QAPF، آلبیت در سهم فلدسپات قلیایی سنگ در نظر گرفته می شود. در سنگ های دگرگونی. پلاژیوکلاز در سنگ دگرگونی نیز رایج است. در سنگ های دگرگونی با درجه پایین، پلاژیوکلاز عمدتاً از نوع آلبیت است، در حالی که در سنگ های با درجه متوسط تا بالا، بیشتر از گونه های اولیگوکلاز تا آندزین دیده می شود. سنگ های متاکربناته گاهی حاوی آنورتیت تقریباً خالص اند. در سنگ های رسوبی. فلدسپات بین ۱۰ تا ۲۰ درصد از دانه های چارچوبی ماسه سنگ های معمولی را تشکیل می دهد. در ماسه سنگ ها، فلدسپات های قلیایی معمولاً بیشتر از پلاژیوکلاز هستند، چون در برابر هوازدگی شیمیایی مقاوم تر و پایدارترند؛ اما ماسه سنگ هایی که از سنگ های آذرین منشأ گرفته اند، پلاژیوکلاز بیشتری دارند. پلاژیوکلاز نسبتاً سریع تر از سایر کانی ها هوازده می شود و به کانی های رس مانند اسمکتیت تبدیل می گردد. در ناپیوستگی موهوروویچیچ. ناپیوستگی موهوروویچیچ، که مرز بین پوسته (سیاره) و روگوشته را تعریف می کند، ناحیه ای است که در آن تصور می شود فلدسپات دیگر در سنگ وجود ندارد. پلاژیوکلاز، هرچند مهم ترین کانیِ حاوی آلومینیوم در پوسته