Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
یهودیان بخارایی یهودیانی از آسیای میانه اند که به گویش بخارائی که گویشی از زبان پارسی است، سخن می گویند. تعداد کلیمیان بخارایی را در حدود ۱۶۰٬۰۰۰ تا ۱۸۰٬۰۰۰ نفر تخمین می زنند. نام آن ها از نام امارت پیشین بخارا در آسیای میانه برگرفته شده که دارای شمار شایان توجهی یهودی بوده است. پس از فروپاشی شوروی، بیشتر شان به ایالات متحده (به ویژه فارست هیلز، نیویورک) و اسرائیل و شمار دیگری نیز به اروپا و استرالیا مهاجرت کوچیدند. پس زمینه. بر پایهٔ باورهای سنتی آنان بازماندگان دودمان نپتالی و ایساکار از دودمان های گم شدهٔ اسرائیل اند که در روزگار اشغال اسرائیل به دست آشوریان در سدهٔ ۷ پیش از میلاد تبعید شده اند. گفته می شود موج دوم یهودیان آسیای میانه بازماندگان اسرائیلیانی هستند که پس از تبعید سده های ۶ و ۵ پیش از میلاد در پی اشغالگری بابلیان دیگر به سرزمینشان بازنگشتند. ↵یهودیان بخارا اساساً برای ۲۵۰۰ سال از دیگر جامعه های یهودی جدا بوده اند ولی به هر روی توانستند با تفاوت هایی شگرف کیستی خود را پاس بدارند. آنان یکی از کهن ترین گروه های قومی-دینی آسیای میانه اند و در گذر سال ها، فرهنگ جداگانهٔ خود را پدیدآورده اند. در گذ
ر سالیان، یهودیان کشورهای مشرق زمین مانند ایران، عراق، یمن، سوریه و مراکش همچون یهودیان اسپانیا پس از بیرون راندنشان از آن سرزمین از جادهٔ ابریشم به آسیای میانه مهاجرت کردند. همهٔ این یهودیان به هم پیوستند و جامعهٔ یهودیان بخارایی را پدیدآوردند. جامعهٔ یهودیان بخارایی در گذر سده ها با وجود اشغالگری ها و آزارها برجا ماند. ↵بیشتر یهودیان بخارایی در امارت بخارا (ازبکستان و تاجیکستان کنونی) می زیستند، در حالی که شمار اندکی از آنان نیز در روسیه، قزاقستان، ترکمنستان، افغانستان، قرقیزستان و دیگر بخش های شوروی پیشین زندگی می کردند. در امارت بخارا بیشتر گردآمدگی در تاشکند، سمرقند، بخارا و خوقند بود. در تاجیکستان نیز بیشتر در شهر دوشنبه می زیستند. پیش از بخش بندی اسرائیل شماری از یهودیان بخارایی در میان افغانان پیشاور در پاکستان امروزی می زیستند. پس از بخش بندی و پدید آمدن اسرائیل کم و بیش همهٔ این ها به اسرائیل و دیگر کشورها رفتند. یک کنیسه در پیشاور همچنان پابرجاست اگر چه که دیگر کاربردی ندارد. نام و زبان. اصطلاح بخارایی از سوی اروپاییانی که پیرامون سدهٔ شانزدهم میلادی از آسیای میانه دیدار کرده اند به کار گرفته شده ا
ست. در آن هنگام چون که بیشتر یهودیان، فرمان بردار امارت بخارا بودند بدین نام نامیده شدند، ولی آنان، خود را بنی اسرائیل می نامیدند. یهودیان بخارا در میان خود به زبان فارسی سخن می گفتند و رفته رفته گویش بخارایی را پدیدآوردند که گویشی از زبان فارسی تاجیکی با نشانه هایی زبان شناختی از زبان عبری می باشد. این زبان ارتباطات با دیگر جامعه های همسایه را آسان می کرد و برای همهٔ جنبه های فرهنگی و آموزشی در میان آنان به کار گرفته می شد. این زبان به گستردگی به کار می رفت تا این که این سرزمین ها به دست روس ها روسی سازی شد و انتشار اطلاعات دینی متوقف شد. نسل سالمندتر بخاراییان زبان بخارایی را به عنوان زبان نخست به کار می برد و روسی را با لهجهٔ بخارایی بر زبان می آورد. نسل جوان تر روسی را به عنوان زبان نخست به کار می برد ولی زبان بخارایی را نیز درمی یافت و به کار می گرفت. یهودیان بخارا جزو یهودیان میزراهی اند و از یهودیت سفاردی پیروی می کنند. تاریخ. نخستین نوشتارها دربارهٔ یهودیان آسیای میانه به آغاز سدهٔ چهارم میلادی بازمی گردد. در کتاب تلمود، ربی شموئیل بر بستا یکی از هموندان فرهنگستان تلمودی در پومبدیتا، یاد کرده است که ب
ه مرو در ترکمنستان امروزی سفر کرده است و نگران بوده است که شراب و الکلی که به دست یهودیان محلی فراوری می شده، کوشر نباشد. نوشتارهای یهودی استخوان دان های متعلق به سده های پنجم و ششم میلادی که میان سال های ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۶ میلادی کشف شد، بودن یهودیان در مرو را اثبات می کند. در گذر هزاره ها جامعهٔ یهودیان آسیای میانه که از یهودیان اسپانیا، شمال شرقی ایران و یهودیان عرب شکل گرفته بود، دوره های آزادی و کامیابی و نیز دوره های ستم و بیداد را از سر گذرانده است. با پاگیری جادهٔ ابریشم میان چین و غرب در سدهٔ دوم پیش از میلاد که تا سدهٔ شانزدهم میلادی به درازا کشید، شماری از یهودیان در امارت بخارا گرد آمدند و نقش برجسته ای در رونق این راه داشته اند. پس از اخراج به دست بابلیان، آنان به قلمرو شاهنشاهی پارس (هخامنشیان) رفته در آن پراکنده و کامیاب شدند. هر چند در سدهٔ پنجم دوره ای از آزار آغاز شد. بر پایهٔ کتاب میشناه فرهنگستان های پرآوازهٔ بابل بسته شد و شماری از یهودیان کشته و رانده شدند. پس از کشورگشایی عرب های مسلمان در سدهٔ هشتم میلادی، یهودیان (مانند مسیحیان) اهل ذمه به شمار رفتند و ناگزیر از پرداخت جزیه شدند. حملهٔ مغول
در سدهٔ سیزدهم میلادی نیز اثرهای ناگواری بر یهودیان بخارایی گذاشت. سده های شانزدهم تا هجدهم. در آغاز سدهٔ شانزدهم میلادی، ازبکان کوچ رو به منطقه حمله کرده، آن را اشغال نمودند و سخت گیری های دینی را آغازیدند. حقوق آنان پایمال شد و شماری نیز ناچار به پذیرش اسلام شدند. در هنگام فرمانروایی ازبکان آنان رنج های فراوانی را تاب آوردند. آنان ناگزیر از پوشیدن جامه های سیاه و زرد (عسلی) شدند تا از مسلمانان جدا نمایانده شوند. پیرامون سال ۱۶۲۰ میلادی، نخستین کنیسه در شهر بخارا ساخته شد. این کار برخلاف قانون خلیفهٔ دوم عمر بود که ساخت کنیسه های تازه را ناروا می دانست در حالی که ویران کردن کنیسه هایی نیز ناروا می کرد که پیش از اسلام ساخته شده بودند. موردی نیز هست که خلیفه عمر دستور ویرانی مسجدی را داده است که غیرقانونی بر روی ملک یهودیان ساخته شده بود. پیش از ساخت کنیسه، یهودیان جایگاهی مشترک در مسجد مسلمانان داشتند. این مسجد، مغاک عطاری (عطاران) نامیده می شد. برخی می گویند که یهودیان و مسلمانان در کنار هم در جایی یگانه و هم زمان نیایش می کردند. برخی از سرچشمه ها می گویند که یهودیان پس از مسلمانان نیایش می کردند. هزینهٔ نخ
ستین کنیسهٔ یهودیان را دو تن پرداختند: نادر دیوان بیگی یکی از بزرگان سرشناس و بیوه ای گمنام که او را فرد بلندپایهٔ تیزهوشی گزارش کرده اند. در گذر سدهٔ هجدهم، یهودیان بخارایی با برتری جویی ها و آزارهای شایان توجهی رو به رو شدند. مراکز آنان از کار بازماند و آنان برای تغییر دین زیر فشار قرار گرفتند. شمار آنان آشکارا کاسته شد تا جایی که کم و بیش از میان رفتند. فشار برای اسلام آوری، آزارها و جدا کردن آنان از دیگر یهودیان جهان مایهٔ ناآگاهی آنان از آموزه های دین یهود گردید. آن ها تنها ۳ کتاب از ۵ کتاب تورات را در دست داشتند و عبری نیز نمی دانستند. در میانهٔ سدهٔ هجدهم، بیشتر یهودیان بخارایی در امارت بخارا می زیستند. ربی یوسف میمون. در ۱۷۹۳، ربی یوسف میمون، یهودی ای سفاردی از شهر تطوان مراکش و قبالادان برجستهٔ صفاد، به بخارا سفر می کند و یهودیان را در شرایط بسیار ناگواری می یابد. او بر آن می شود که در آن جا بماند. میمون از این که بسیاری از یهودیان از قانون ها و آیین های دینشان ناآگاه اند دلگیر می شود. او رهبر دینی آنان می شود و می کوشد تا ایمان و پایبندی به دستورهای دینی را زنده گرداند. او روایت های فارسی را به روای
ت های یهودی سفاردی برمی گرداند. در این هنگام، یهودیان بخارایی کم و بیش نابود شده بودند که یهودیان خاورمیانه به آسیای میانه می آیند و به جامعهٔ یهودیان بخارا می پیوندند. سدهٔ نوزدهم. در ۱۸۴۳ جوزف ولف یهودی نومسیحی شده از یهودیان بخارایی بازدید می کند. او در جستجوی دودمان های گم شدهٔ اسرائیل بود. وی دربارهٔ زندگی و آیین های مردم که یهودیان را نیز در بر می گیرد گفته های ارزشمندی نگاشته است. برای نمونه ۱۰٬۰۰۰ تنگهٔ نقره گرد آورد و زمینی در سمرقند نزدیک میدان ریگستان خرید که به محلهٔ یهودیان شناخته می شود. در میانهٔ سدهٔ نوزدهم میلادی، یهودیان بخارایی مهاجرت به فلسطین را آغاز کردند. کوی و برزن آنان در بیت المقدس کوی بخاراییان نام گرفته و هنوز نیز برجاست. در ۱۸۶۵، سربازان روس، تاشکند را گرفتند که به ورود شمار فراوانی از یهودیان به منطقهٔ نوبنیاد ترکستان انجامید. از ۱۸۷۶ تا ۱۹۱۶، یهودیان در پیروی از دینشان آزاد بودند. شمار فراوانی از یهودیان پیشه های بااعتباری در زمینه های پزشکی، حقوق و اداری به دست آوردند و شمار فراوانی پیشرفت کردند. بسیاری از یهودیان در هنرپیشگی، هنرمندی، رقصندگی، موسیقی، خوانندگی، تولید فیلم و ور
زش کامیاب و سرشناس شدند. بسیاری نیز عنوان های «هنرمند مردمی ازبکستان»، «هنرمند مردمی تاجیکستان» و حتی «هنرمند مردمی اتحاد شوروی» (در روزگار شوروی) را به دست آوردند. آنان در جهان ورزش نیز کامیاب شدند و بسیاری از یهودیان ازبکستان مشت زنان و برندگان مدال برای کشور شدند. سدهٔ بیستم. پیش از شکل گیری دولت اسرائیل، یهودیان بخارایی یکی از جدا افتاده ترین جامعه های یهودی جهان بودند. پس از پابرجایی حکومت شوروی در ۱۹۱۷، زندگی یهودیان به سختی افت کرد. در دهه های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، هزاران یهودی، در پی ستم دینی، بازگیری دارایی ها، دستگیری ها و سرکوبی به فلسطین گریختند. در آسیای میانه، یهودیان کوشیدند که همراه با نشان دادن وفاداری به دولت، آیین های خود را پاس دارند. پس از جنگ جهانی دوم و هولوکاست، شمار فراوانی از پناهندگان یهودی اشکنازی از سرزمین های اروپایی به شوروی و اروپای شرقی و ازبکستان آمدند. در ۱۹۷۲ یکی از بزرگ ترین مهاجرت های یهودیان بخارایی در گذر تاریخ رخ داد. شمار فراوانی از یهودیان ازبکستان و تاجیکستان به اسرائیل و ایالات متحده مهاجرت کردند زیرا قانون های کمتر سخت گیرانه ای داشتند. در پایان دههٔ ۱۹۸۰ و آغاز دههٔ ۱۹۹۰
کم و بیش همهٔ یهودیان بخارایی آسیای میانه را به مقصد ایالات متحده، اسرائیل و اروپا یا استرالیا ترک کردند. پس از ۱۹۹۱. پس از فروپاشی شوروی و شکل گیری جمهوری مستقل ازبکستان در ۱۹۹۱، ملی گرایی، قوم گرایی و بیگانه هراسی در میان ازبکان رواج یافت. رخ نمایی بنیادگرایی اسلامی در ازبکستان و تاجیکستان مایهٔ افزایش ناگهانی مهاجرت یهودیان گردید. پیش از فروپاشی شوروی، ۴۵٬۰۰۰ یهودی بخارایی در آسیای میانه می زیستند. امروزه، ۱۰۰٬۰۰۰ یهودی بخارایی در اسرائیل (بیشتر در کلان شهر تل آویو همچنین در شهرهای نزدیک تل کبیر، شاپیرا و کیریات شالوم) به سر می برند. ۵۰٬۰۰۰ تن در ایالات متحده (بیشتر در کوئینز و نیویورک)، چیزی پیرامون ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ تن در ازبکستان و نزدیک ۵۰۰ تن در کانادا (بیشتر در تورنتو، انتاریو) زندگی می کنند. در تاجیکستان کم و بیش کسی بازنمانده است. (در سنجش با ۱۵٬۰۰۰ تن جمعیتشان در ۱۹۸۹)
سیم کارت یا شناس کارت (واحد شناسانندهٔ کاربر (مشترک))، کارتی هوشمند برای تلفن های همراه است. سیم کارت، کلیدهای کاربر-سرویس دهنده را برای شناسایی کاربر (مشترک) به شبکه تلفن همراه در خود نگه می دارد. یک سیم کارت به کاربران اجازه می دهد که گوشی تلفن خود را به آسانی، فقط با خارج کردن سیم کارت و قراردادن آن در گوشی دیگر، تغییر دهند. استفادهٔ سیم کارت در شبکه های GSM است. معادل سیم کارت در شبکه های UMTS به نام USIM یا Universal Sim است، در حالیکه ماژول خارج شوندهٔ معرفی کننده کاربر (RUIM) در تلفن های CDMA بیشتر کاربرد دارد. سیم کارت در دو اندازه استاندارد موجود است. اولی اندازه یک کارت اعتباری (۸۵٫۶۰م. م × ۵۳٫۹۸ م. م × ۰٫۷۶م. م) است. جدیدتر که خیلی محبوب تر هم است، اندازه مینیاتوری با ۲۵ م. م در طول، ۱۵ م. م ارتفاع و نازکی به اندازه ۰٫۷۶ م. م دارد. W-SIM سیم کارتی ست که هسته فناوری سلولی را با کارتی درون خودش کامل می کند.GSM 11.11 معرفی کننده مشخصات سیم کارت است. GSM 11.14 معرفی کننده مشخصات برنامه های ابزاری SIM برای سیم کارت است. اندازه ذخیره سازی حافظه. نوعی ارزان قیمت سیم کارت (فقط GSM 11.11) حافظه کمی دارد، چی
زی در حدود ۲–۳ کیلوبایت که در GSM 11.11 تعریف شده است (برای دفترچه تلفن و شبیه آن). همان نوع حافظه داده مستقیماً توسط گوشی مهیا می شود. بخش بازاری سیم کارت های ارزان قیمت، پایداری آن ها است. سیم کارتهایی با کاربردهای اضافی (GSM 11.14) در اندازهٔ حافظه های زیادی موجود است، بیشترین آن های یک گیگابایت است. کوچک ترین آن ها از همان نوع ۳۲ کیلوبایت و ۱۶ کیلوبایت است که در جاهایی که شبکه های GSM کمتر گسترش یافته استفاده می شوند. اندازه های بزرگ تری برای حافظه سیم کارت هم وجود دارد که بین ۱۲۸ تا ۱۰۲۴ کیلوبایت است. حافظه سیم کارت بیشتر به ارائه دهنده خدمات مربوط می شود. در پایان ۲۰۰۶ بیشترین نوع سیم کارت GSM ای که در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت از نوع ۶۴ کیلوبایت بود. تغذیه. سه ولتاژ برای سیم کارت ها وجود دارد: ۵ ولت، ۳ ولت و ۱٫۸ ولت. سیم کارت های قبل از سال ۱۹۹۸ اکثراً ۵ ولت بودند. سیم کارت های بعدی با ۵ ولت و ۳ ولت سازگارند. سیم کارت های مدرن همگی هر سه ولتاژ کار را پشتیبانی می کنند. سیستم عامل ها. سیستم عامل های سیم کارت به طور معمول بر دو نوع هستند: سیستم عامل های محلی و کارت های جاوا. سیم کارت های محلی نرم افزا
رهای اختصاصی ارائه دهنده سرویس را در خود دارند همان طور که کارت های جاوا بر پایه استانداردهایی هستند، کارت های جاوا نوع خاصی از زیر مجموعهٔ زبان برنامه نویسی جاوا هستند که برای اجرا بر روی دستگاه های کوچک هدف گذاری شده اند. داده ها. سیم کارت ها اطلاعات مشخص شده توسط شبکه را برای تصدیق هویت و معرفی کاربر (مشترک) به شبکه را در خود دارند، مهم ترین این اطلاعات عبارتند از IMSI و Ki و LAI. یک سیم کارت همچنین اطلاعات دیگری نظیر شماره SMSC (مرکز سرویس پیغام کوتاه)، نام ارائه دهنده خدمات (SPN)، شماره های تماس خدمات (SDN) و برنامه های سرویس ارزش افزوده (VAS). (رجوع کنید به GSM 11.11) ICCID. هر سیم کارت به طور بین المللی با ICC-ID (شماره کارت مداری بین المللی) شناخته می شود. ICCID در درون سیم کارت ذخیره می شود و همچنین بر روی بدنه سیم کارت در طی فرایندی به نام شخصی سازی چاپ یا حک می شوند. IMSI. هر سیم کارت بر روی شبکه خودش توسط نگهداری یکتایی مشخص کننده بین المللی تلفن مشترک شناسایی می شود. اپراتورهای تلفن همراه با استفاده از IMSI تماس های تلفن همراه مشترک و ارتباط آن را با دیگر سیم کارت ها برقرار می کنند. کلید تصدیق هو
یت (Ki). Ki یک مقدار ۱۶ بایتی است که برای تصدیق هویت سیم کارت بر روی شبکه تلفن همراه استفاده می شود. هر سیم کارت یک Ki به صورت یکتا دارند که توسط اپراتور تلفن همراه طی فرایند شخصی سازی به آن نسبت داده می شود. همچنین Ki در پایگاه داده شبکه (شناخته شده به عنوان HLR) ثبت می شود. معرفی کننده موقعیت محلی. سیم کارت وضعیت اطلاعات شبکه که از طرف شبکه به آن پخش می شود را ذخیره می کند، مانند معرفی کننده موقعیت محلی (LAI). اپراتورها به محدوده های مختلفی تقسیم شده اند، که هرکدام یک شماره LAI منحصربه فرد دارد. هنگامی که تلفن همراه موقعیت خود را از یک محدوده به محدوده دیگری تغییر می دهد، آن اطلاعات جدید LAI را در سیم کارت ذخیره کرده و به اپراتور شبکه می فرستد تا موقعیت جدید خود را مشخص کند. اندازه سیم کارت. سیم کارت در طی سال ها علاوه بر پیشرفت، سایز خود را نیز تغییر داده است، سیم کارت سایز کامل، سیم کارت مینی، میکروسیم و نانوسیم که با دستگاهای مختلف کار می کنند. همزمان با کاهش سایز دستگاه ها تولیدکنندگان نیز سعی کردند در اندازه سیم کارتها تغییراتی بدهند. اولین سایز سیم کارت به صورت سایز کامل بود(1FF): این سایز تقریباً اند
ازه کارتهای اعتباری بانکی بود. (۸۵٫۶۰ میلی متر در ۵۳٫۹۸ میلی متر به ضخامت ۰٫۷۶ میلی متر) پس از آن سیم کارت مینی وارد بازار شد(2FF) که بخش کوچکتری از همان سیم کارت بود. (با ضخامت قبلی و ۲۵ میلی متر در ۱۵ میلی متر) نسخه بعدی سیم کارت که با نام سیم کارت میکرو(3FF) وارد شد بازهم طول و عرض کمتری نسبت به قبل داشت. (۱۵ میلی متر در ۱۲ میلی متر) با کوچکتر شدن سایز سیم کارت، سازگاری آن ها با نسخه های قبلی همچنان رعایت شد، به همین علت با دستگاه های برش خاص یا قاب مخصوص می توان سه نوع ابتدایی سیم کارتها را به یکدیگر تبدیل کرد بدون آنکه مدار سیم کارت صدمه ای ببیند. سرانجام نیز در سال ۲۰۱۲ نانو سیم کارت (4FF) تولید شد. این سیم کارت بازهم کوچکتر شد. البته برعکس تکامل نمونه های قبلی علاوه بر کاهش طول و عرض، ضخامتش نیز کاهش یافت. (۱۲میلی متر در ۸٫۸ میلی متر با ضخامت ۰٫۷ میلی متر) در سیم کارت نانو ضخامت پردازشگر به همراه بدنه ضخامتی معادل ۰٫۷ دارد که حدوداً ۱۵ درصد نسبت به نسخ قبلی کاهش ضخامت داشته است. سیم کارت های نانو با سازگاری کامل با نسخه های قبلی ساخته شده است بنابراین می توان آن ها را با آداپتور مخصوص در دستگاه های قبل
ی نیز قرار دا.
سرعت داده افزایش یافته برای تحول جی اس ام (EDGE) یا جی پی آر اس افزایش یافته (EGPRS)، یک فناوری تلفن همراه دیجیتال است که افزایش سرعت انتقال اطلاعات و تقویت اعتماد داده ها را همراه دارد. گرچه از نظر تکنولوژی یک شبکه نسل ۳ می باشد ولی معمولاً به خاطر سرعت پایین تر، به طور غیررسمی نسل ۲.۷۵ معرفی می شود. EDGE از سال ۲۰۰۳ در شبکه های جی اس ام مطرح شد. از آن به عنوان هر کاربردی که از داده بسته ای استفاده می کند، از قبیل اینترنت می توان استفاده کرد. کاربردهای دیگر که نیاز به داده پرسرعت دارند از قبیل خدمات ویدئویی و کاربردهای چندرسانه ای از دیگر مزایای داده توسعه یافته EGPRS می باشد. تحول EDGE در نسخه ۷ در کنگره 3GPP جاری است که در حال توسعه به فناوری هایی مانند دسترسی داده پرسرعت (HSPA) می باشد. فناوری. EDGE/EGPRS یک تکمیل کننده برای شبکه های جی اس ام نسل ۲ و نسل ۲.۵ و جی پی آر اس است که کار بروزرسانی به آن را توسط شبکه های موجود فعلی جی اس ام آسان کرده است. EDGE/EGPRS یک مجموعه عالی برای جی پی آر اس است و می تواند بر روی هر شبکه ای که جی پی آر اس بر روی آن توسعه یافته کار کند، فقط به بروزرسانی های ضرروری سرویس ده
نده نیاز دارد. گرچه EDGE نیازی به تغییر در سخت افزار و نرم افزار مرکزی شبکه جی اس ام ندارد، ولی ایستگاه های پایه (BTS) باید ویرایش شوند. انتقال دهنده های سازگار با EDGE باید نصب شود و زیرساخت ایستگاه پایه (BSS) باید برای پشتیبانی از EDGE به روزرسانی شوند. تلفن همراهی که از فناوری EDGE پشتیبانی کند هم نیاز است. روش های انتقال. EDGE می تواند با استفاده از ۴ تایم اسلات به سرعت 236.8kbit/s برسد (حداکثر سرعت تئوری، 473.6kbit/s با استفاده از ۸ تایم اسلات می باشد) و به همین خاطر توانست پیش نیازهای شبکه نسل ۳ را از اتحادیه بین المللی مخابرات کسب کند، و در خانواده IMT-2000 توسط ITU به عنوان استاندارد نسل ۳ پذیرفته شد. همچنین EDGE حالت داده مداری را نیز توسعه داد که HSCSD نامیده می شود. مدیریت کانال. در EDGE، یک سلول به طور معمول شامل 2 نوع فرستنده و گیرنده است: استاندارد GSM و فرستنده گیرنده EDGE. هر کانال فیزیکی استفاده شده برای ترافیک در سلول، می تواند به عنوان یکی از حداقل 4 نوع کانال دیده شود: در حالی که استاندارد فرستنده گیرنده GSM فقط دو نوع کانال اول را پشتیبانی می کند، فرستنده گیرنده EDGE هر چهار تا را پشتیبان
ی می کند. کانال های فیزیکی به طور دینامیکی برطبق نیاز در سلول تعریف شده اند. برای مثال، اگر تعداد زیادی از کاربرهای گفتاری فعال باشند، با هزینه GPRS و کانال های EGPRS کمتر، تعداد کانال های اول و سوم افزایش یافته اند. تأثیر بر برنامه ریزی شبکه های رادیویی GSM. یک شرط مهمی که موفقیت EDGE را در GSM تعیین می کند این است که اپراتور شبکه، قادر به معرفی تدریجی EDGE باشد. برای آرایش اولیه، فرستنده گیرنده های EDGE مکملی برای فرستنده گیرنده های استاندارد GSM/GPRS در یک زیرمجموعه سلول های موجود در جایی که پوشش الکترونیکی موردنظر است، خواهد بود. بنابراین، یک ترکیب یکپارچه از کاربرهای GSM، GPRS و EDGE در یک باند فرکانس مشابه باهم وجود خواهند داشت. برای به حداقل رساندن هزینه و استهلاک برای اپراتور شبکه، برنامه ریزی شبکه رادیو (شامل برنامه ریزی سلولی، فرکانس تنظیم قدرت و پارامترهای سلولی دیگر) نباید نیازی به اصلاحات گسترده داشته باشد. رده بندی. در عمل EDGE شبکه مابین نسل ۲ و نسل ۳ می باشد. در حالی که دستگاه های داری EDGE در کلاس ۳ به طور آشکار نسل 3 نیستند، دستگاه های دارای کلاس ۴ و بالاتر داره پهنای باند با سرعت بیشتری هست
ند و به همین جهت از برخی فناوری های نسل ۳ (مانند 1xRTT) بالاتر هستند، به همین جهت EDGE معمولاً به عنوان فناوری شبکه نسل ۲.۷۵ رده بندی می شود. شبکه ها. EDGE فعالانه توسط اپراتورهای جی اس ام در آمریکای شمالی پشتیبانی می شود. چندین اپراتور جی اس ام در نقاطی که شبکه UMTS آن ها فعال نیستند از EDGE استفاده می کنند. شرکت های زیر شبکه EDGE را در بین محصولات خود دارند : اروپا و حومه. اپراتورهای که در چند کشور فعالیت دارند : اپراتورهایی که فقط در یک کشور فعالیت دارند :
تَکانه، اندازه حرکت (ترجمه از لفظ فرانسوی quantité de mouvement) یا مومنتوم از کمیت های برداری در فیزیک است. در واقع کمیتی است که میزان نیروی لازم برای توقف جسم را توصیف می‏‏‏‎‏‎‏‎کند. این کمیت در تعریف قانون دوم نیوتون مورد استفاده قرار گرفت. حاصل ضرب جرم شیء در سرعت برداری آن در هر لحظه، تکانه شیء در آن لحظه است؛ یعنی: که در آن، formula_2 جرم، formula_3سرعت و formula_4 تکانه است. در دستگاه SI، تکانه بر حسب واحد kg. m/s اندازه گیری می شود. تکانه کمیتی برداری است پس هم دارای اندازه و هم دارای جهت است. در تعریف بالا فقط حرکت انتقالی مد نظر است؛ از این رو، می توان از ابعاد شیء صرف نظر کرده و آن را به عنوان یک ذره به حساب آورد. در واقع این تعریف اینگونه میسر می شود که برای مثال برای توقف جسمی با سرعت بیش‏‎‏‎ تر و با جرم برابر باید نیروی بیش‏‎‎ تری وارد کنیم و یا با نیروی ثابت، زمان بیش تری نیرو وارد کنیم تا آن را متوقف کنیم و از طرف دیگر در سرعت برابر و جرم متفاوت باید به جسم با جرم بیش تر نیروی بیش تری وارد کنیم و یا دوباره با نیروی ثابت، زمان بیش تری نیرو وارد کنیم. برای مثال متوقف کردن توپ با سرعت 30 کیلومتر
بر ساعت توسط دست یک بازیکن را با متوقف کردن تریلی در حال حرکت با 30 کیلومتر بر ساعت توسط دیواری بتنی مقایسه کنید. بررسی مفهوم تکانه خطی. از آنجا که در مطالعهٔ حرکت دورانی با مفهوم مشابهی موسوم به تکانهٔ زاویه ای روبرو می شویم، از عبارت "تکانهٔ خطی" به جای تکانه استفاده می کنیم. تکانه یا همان اندازه ضربه به دو پارامتر m و v بستگی دارد و از طرفی، نیروی برابر با آن (که توانستیم با آن بر سرعت و جرم مقابله کنیم) با زمان وارد شدن نیرو "t" و اندازه نیرو "F" رابطه دارد. تغییرات لحظه ای تکانه "dp" با میزان زمان گذشته "dt" با ضریبی از جنس نیرو "F" رابطه دارد: formula_5 و این فرمول نهایتا به درک ما از تاثیر نیرو بر شتاب جسم انجامید: formula_6 بطوریکه: formula_1 پس: formula_6 برای شتاب داریم: formula_6 پس داریم: formula_10 و این نتیجه نهایی تاثیر نیروی وارده بر جرم را بر شتاب نشان می دهد. به این نکته هم توجه کنید که تکانه کمیتی موضعی است، بدین معنا که در هر نقطه از مسیر حرکت یا در هر لحظه مقدارش تعریف می شود. تکانهٔ خطی سیستم بس ذره ای. تکانهٔ خطی یک سیستم بس ذره ای (سیستم متشکل از دو یا چند ذره) به صورت حاصل جمع تکانه ه
ای خطی تک تک ذرات تشکیل دهندهٔ سیستم تعریف می شود: مرکز جرم یک سیستم بس ذره ای به صورت زیر تعریف می شود: که در آن، formula_13 جرم کل سیستم (مجموع جرم های همهٔ ذرات تشکیل دهندهٔ سیستم) است: با توجه به تعریف بردار سرعت، اگر از طرفین معادلهٔ بالا نسبت به زمان مشتق بگیریم، به نتیجهٔ زیر می رسیم: بنابراین، به جای مطالعهٔ حرکت تک تک ذرات تشکیل دهندهٔ سیستم، می توان فرض کرد که ذره ای با جرم کل formula_13 در مرکز جرم سیستم قرار گرفته و با سرعت formula_17 در حال حرکت است. تکانهٔ خطی این ذره برابر تکانهٔ خطی کل سیستم خواهد بود: با مشتق گیری از رابطهٔ بالا نسبت به زمان، قانون دوم نیوتون برای سیستم بس ذره ای به شکل زیر حاصل می شود: طرف چپ معادلهٔ بالا نشان دهندهٔ برآیند همهٔ نیروهای داخلی و خارجی وارد بر همهٔ ذرات تشکیل دهندهٔ سیستم است. در یک سیستم formula_20 ذره ای، هر یک از ذرات تشکیل دهنده، هم تحت تاثیر محیط و هم تحت تاثیر formula_21 ذرهٔ دیگر (همهٔ ذرات سیستم به جز خودش) است. پس هر ذره، علاوه بر نیروهایی که از طرف محیط سیستم به آن وارد می شود، formula_21 نیرو از formula_21 ذرهٔ داخل سیستم دریافت می کند. در این معادل
ه، formula_25 برآیند نیروهای خارجی وارد شده به ذرهٔ formula_26ام و formula_27 نیروی وارد شده از ذرهٔ j ام به ذرهٔ i ام هستند. بنا به قانون سوم نیوتن، اگر ذرهٔ j ام نیروی formula_27 را به ذرهٔ i ام وارد کند، ذرهٔ i ام نیز نیروی formula_29 را به ذرهٔ j ام وارد خواهد کرد. در نتیجه، در محاسبهٔ نیروی کل وارد بر کل سیستم N ذره ای، علاوه بر نیروهای خارجی، N نیروی داخلی هم داریم که دو به دو همدیگر را حذف می کنند؛ بنابراین، یعنی این که، نیروهای داخلی سیستم اثری بر رفتار کل سیستم ندارند و در مطالعهٔ دینامیک سیستم کافی است فقط نیروهای خارجی را در نظر بگیریم. قانون پایستگی تکانهٔ خطی. قانون پایستگی تکانهٔ خطی (انگلیسی: law of conservation of linear momentum) می گوید اگر هیچ نیروی خارجی بر سیستم اثر نکند یا برآیند نیروهای خارجی وارد بر سیستم صفر باشد، تکانهٔ خطی سیستم با گذشت زمان ثابت می ماند. به زبان ریاضی: نتیجهٔ حاصل به قانون پایستگی تکانهٔ خطی معروف است. هم نیرو و هم تکانهٔ خطی کمیت هایی برداریند، بنابراین در هر جهتی که مؤلفهٔ نیروی برآیند صفر باشد مؤلفهٔ تکانهٔ خطی در آن جهت با گذشت زمان پایسته می ماند (مستقل از این
که در جهات دیگر پایسته هست یا نه). به عنوان نمونه، در دستگاه مختصات دکارتی سه بعدی، که هر یک از مؤلفه های نیرو صفر باشند مؤلفهٔ متناظر تکانهٔ خطی پایسته خواهد بود؛ فارغ از این که دو مؤلفهٔ دیگر پایسته هستند یا نه. نیروی پیشرانه ی حاصل از موتور جت و پدیدهٔ پس زنی تفنگ نمونه هایی از اثر قانون پایستگی تکانهٔ خطی می باشند. در هر دوی این مثال ها، جزئی از سیستم، به بهای پرتاب جزء دیگر در یک جهت، در جهت مخالف پس زده می شود. در موتور جت سوخت با هوای وارد شده از دهانهٔ جلویی موتور مخلوط می شود و گاز متراکم داغی در اثر سوختن حاصل می گردد. گاز داغ و بدنهٔ موتور اجزای تشکیل دهندهٔ یک سیستم دو جزئی هستند. این سیستم دو جزئی تکانهٔ خطی مشخصی دارد؛ وقتی گاز داغ با فشار به سمت بیرون هدایت می شود، تکانهٔ خطی هر دو جزء تغییر می کند. چون نیروهای مبادله شده بین گاز و موتور نیروهای داخلی سیستم دو جزئی هستند و هیچ نیروی خارجی در امتداد حرکت موتور جت بدان وارد نمی شود، تکانهٔ خطی کل سیستم دو جزئی ثابت می ماند؛ بنابراین، تغییر تکانهٔ اجزاء به گونه ایست که کل تغییرات صفر باشد؛ اگر formula_34 و formula_35 به ترتیب نشان دهندهٔ تغییرات
تکانهٔ خطی گاز و بدنه باشند، داریم: به ازای تغییر سرعتی که به تودهٔ گاز خروجی در یک جهت داده می شود خود موتور جت در جهت مخالف شتاب می گیرد. پدیدهٔ پس زنی تفنگ را هم به همین ترتیب می توان مورد بحث قرار داد. فرض کنید قبل از شلیک، تفنگ و گلوله هر دو ساکن باشند؛ اگر جرم تفنگ و گلوله را، به ترتیب با M و m، و سرعت های آن دو بعد از شلیک را به ترتیب با V و v نشان دهیم: پس، در اثر شلیک گلوله، تفنگ سرعتی در خلاف جهت شلیک گلوله و متناسب با نسبت جرم گلوله به تفنگ پیدا می کند. قانون پایستگی تکانهٔ خطی، با این که در این مقاله به صورت نتیجه ای از قانون دوم نیوتن بیان شده، در واقع یکی از قوانین پایه ای طبیعت است. انفجار یک جسم و بقای تکانه. یک جسم ساکن در حالت سکون با اعمال یک نیروی درونی منفجر می شود و به تکه هایی با اندازه های مختلف تبدیل می شود که هر کدام با زاویه، جرم و سرعت معینی به یک جهت خاص شروع به حرکت می کنند. با استفاده از قانون بقای تکانه جرم اولیه با مجموع جرم های تکه ها برابر و سرعت تکه ها نیز منحصر بفرد می باشند، با تجزیه حرکت به مولفه های قائم و افقی و قرار دادن در معادله بقای تکانه پارامترهای مورد نظر قابل م