Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
نی بود که به یکبار دست بلژیکیان را از کار دور گردانند. از کوششهای انجمن تنها این نتیجه بدست آمد که در تبریز سران گمرک و پست از کارکنانی که شوریده بودند دلجویی نموده و نوید نیک رفتاری داده و دوباره به سر کارشان بردند. حمایت مجتهد از مالک قره چمن و همدستی وی با حاکم آذربایجان در سرکوب مردم. در این روزها در قریه قراچمن که حوالی میانج است غائله فیمابین حاج محمد علی نام یکی از ملاک آنجا و پاره رعیت اتفاق افتاد، مذکور شد که رعیت ریخته غله او را برده اند و نهایت بی حرمتی بر خودش کرده کار به جایی رسیده که اهل و عیال خود را به دهات فرستاده است. به تبریز آمد و نزد مجتهد به شکایت رفت. چون تیول وکیل الملک بود، منصور الملک گماشته او حمایت از او کرد. شب جمعه به خانه منصور الملک رفته خواستند بگیرند از پشت بام فرار کرد دعوی غلظت پیدا نمود، مجتهد از حکومت تنبیه ایشان را خواست. واقعه از آنجا آغاز می شود که مردم قره چمن با حاجی محمد علی نامی که دارندهٔ دیه و یا اجاره دار آن می بود گفتگویی پیدا میکنند. مجتهد هواداری از این نموده به نظام الملک سپارشی میکند. نظام الملک که خود خواهان چنین فرصتی میبوده نصرالسلطان حاکم میانج را با صد
سواره و صد پیاده بر سر قراچمن می فرستد، و اینان دیه را چاپیده و در ستمگری اندازه نمی شناسند. چنین گفته میشد که سه تن بچه از ترس مرده اند و چند زن در حال مردن می باشند. سپس به برخی خانه ها آتش زده و چون گروهی از قراچمنیان به دیه ازومدل گریخته بودند از دنبال آنان رفته و کسانی راهم در آنجا می کشند. این آگاهی چون به تبریز رسید همگی سخت آزردند و روز آدینه بیست و دوم فروردین ۱۲۸۶ (۲۸ صفر) هنگام پسین یک دسته از طلبه ها و از قراچمنیان و دیگران در حیاط انجمن گرد آمده و به ناله و دادخواهی پرداختند و هیاهوی بزرگی بر پا کردند. ولی چون انجمن تهی و جز چند تن از سران پیشه وران کسی در آنجا نمی بود آن روز را پراکنده شده و رفتند. فردا شنبه همچنان در حیاط انجمن گرد آمدند. و چون نامه ای بنام دادخواهی از قراچمن رسیده بود آن را خواندند که کسانی به گریه افتادند. بیشتری از نمایندگان انجمن نیامده بودند و راستی آن بود که به پیش آمد ارج ننهاده می خواستند با بی پروایی آن را از میان برند. کسانی از سران پیشه وران می گفتند سه تن فرستاده به دیه فرستیم که پیش آمد را رسیدگی کنند و آگاهی درستی آورند. شادروان شیخ سلیم ایستادگی نموده گفت: «داست
انی به این آشکاری چه نیاز به رسیدگی است ؟! کاری که می باید کرد آنست که حاجی محمدعلی را که مایه این گزند است بگیرند و بند کنند و از نظام الملک پرسیده شود که بهر چه دستور چنین تاراج و کشتاری را داده؟!» در نتیجه این سخن سه تن را برگزیده به نزد نظام الملک فرستادند و اینان هنگام پسین که دوباره مردم در انجمن گرد آمده بودند بازگشته و چنین آگهی آوردند: «نظام الملک نخست می گفت اینها که می گویند دروغ است. سواران تاراجی نکرده و آدمی هم نکشته اند.» سپس چون پافشاری نمودیم پاسخ داد: «حاکم شرع خودتان حاجی میرزا حسن آقا که نافذالحکم است حکم فرموده و من هم مأمور فرستاده ام». نیز آگاهی آوردند که نظام الملک دستور داده بود حاجی محمد علی را بگیرند و بند کنند و او چون دانسته گریخته و در خانه حاجی میرزا حسن بستی نشسته. از این آگاهی داستان رنگ دیگری پیدا کرد، و مردم پی به راستی برده و دانستند که مجتهد با مشروطه بدخواهی آغاز کرده، و این بود چنین نهادند که فردا بازارها را بسته و در انجمن گردآیند و به پیش آمد چاره کنند. فردا یکشنبه بازارها را بسته و در انجمن گرد آمدند و به فریاد و ناله برخاسته و چنین گفتند: «مجتهد باید بیاید و با بودن
پیشنمازان پاسخ دهد که برای چه این کار را کرده؟!» چنان که گفتیم بسیاری از نمایندگان دل به سوی مجتهد می داشتند و این بود به خاموش گردانیدن مردم می کوشیدند. ولی مردم خاموش نمی شدند. در این میان از شیخ سلیم در خواستند که وی به خاموش گردانیدن مردم بکوشد. شیخ سلیم چون با درخواست مردم هم داستان می بود آن را نپذیرفت. نمایندگان به او نیز بد گفتند و ناپاسداری نمودند. شیخ سلیم آزرده گردیده از انجمن بیرون رفت. برای نخستین بار از انجمن تبریز بدخواهی دیده میشد. نمایندگان با زور و فشار مردم را از انجمن بیرون کرده و به باز کردن بازار فرستادند، ولی مردم بویژه ستمدیدگان ایستادگی نشان داده و چون از انجمن بد رفتاری می دیدند، این بار در مسجد آدینه گرد آمدند و به ناله و فریاد بر خاستند. یکی از گله های ایشان رفتار بدی بود که در انجمن با شیخ سلیم شده بود. از آن سوی نمایندگان بدخواه انجمن چون از چگونگی آگاه شدند کسانی را فرستاده و مردم را از مسجد نیز بپراکندند و برای دلجویی از ایشان چنین نهادند که چهار تن پیش نماز را برگزینند و برای بازپرس و رسیدگی به قراچمن فرستند. از آن سوی برای پرده پوشی به پیش آمد روزنامه انجمن داستان را جز به کو
تاهی ننوشت و پرده از روی کار مجتهد و همدستان او بر نداشت. اقدام میرزا حسن به بیرون کردن واعظان مشروطه خواه از تبریز. ماه ربیع الاول ۱۳۲۵ شد. شب ششم ماه از تلفون اطلاع داده ملک التجار و حاج نظام الدوله و حاجی جلیل مرندی و آقا موسی مرتضوی مرا خواستند تلفن ها به هم بسته صحبت کردند که شیخ سلیم مفسد است باید از شهر بیرون برود، مجتهد را پای تلفن احضار کردند و قرار شد فردا در خانه مجتهد جمع شده قرار بگذارند. صبح در خانه ملک التجار اصناف و اعضای انجمن و غیره جمع شده مشورت کردند بعد به خانه مجتهد رفته در ضد شیخ سلیم و میرزا علی واعظ مذاکرات کرده و بالاخره حکم اخراج او را صادر کردند، با مهر انجمن کاغذ نویساندند. پنداشته میشد داستان بپایان رسید. ولی بد خواهان خود رها نکردند و همان روز در انجمن بگفتگو از بیرون کردن شیخ سلیم از شهر پرداختند... کسانی تنها باو بس نکرده بیرون کردن آقا میرزا علی ویجویه و دیگران را هم خواستند. پیداست که دست مجتهد و نظام الملک در میان می بود... لیکن مجاهدان و توده آزادیخواهان از این سخت بیازردند و این کار انجمن را جز نتیجه بد خواهی برخی نمایندگان نشناختند. این بود گردن به نهش انجمن نگزاردند و ف
ردا که چهارشنبه بیست و هفتم فروردین (۳ ربیع الاولی) بود دسته دسته به خانه های شیخ سلیم و میرهاشم و دیگران رفته و آنان را باشکوه به مسجد آدینه آوردند و بنام آنکه بنیاد مشروطه را اینان نهاده اند بستگی بایشان آشکار گردانیدند و همگی با هم پیمان کوشش و جانفشانی تازه کردند. بدینسان بیزاری خود را از کردار و رفتار انجمن بی پرده گردانیدند، و بدینسان دو تیرگی میانه ایشان با انجمن (یا بهتر گویم: با نمایندگان بدخواه) پدید آمد... مجتهد با آن کینه توزی این بر نمی تافت که دو سه واعظ را از شهر بیرون کردن نتواند... روز شنبه دانسته شد حاجی میرزا حسن در خانه خود تفنگچی گرد آورده و کسان بسیاری به آنجا می روند. از آنسوی نمایندگان انجمن و همچنین سران پیشه وران به خانه حاجی ملک التجار خوانده شده بودند که چند تن از داستان آگاه و دیگران همگی ناآگاه می بودند، و اینان چون در آنجا گرد آمدند حاجی ملک بسخن آمده چنین گفت: «می باید بخانه مجتهد برویم، در آنجا نشستی هست». کسانی از سران پیشه وران بد گمان گردیده و از میان راه جدا گردیدند ولی دیگران با حاجی نظام الدوله و حاجی ملک روانه گردیده به خانه مجتهد در آمدند. در اینجا تالار پر از مردم و ی
ک دسته تفنگچی که مجتهد از میان کسان خود و از روستاییان زبردست پدید آورده بود در حیاط در جلو پنجره می ایستادند... مجتهد بسخن آمده و رو به حاجی نظام الدوله و حاجی مهدی آقا گردانیده چنین گفت: «شما رئیس و ریش سفید انجمن هستید بعضی مطالب دارم میخواهم عرض نمایم» . پاسخ دادند: «بفرمایید». مجتهد بسخن پرداخته و در پایان بیرون کردن شیخ سلیم و میرزا علی واعط و چند تن دیگر را (که نامهای اینان را نمیبرد) خواستار گردید... ولی در بیرون همینکه آگاهی پراکنده گردید آزادیخواهان بهم برآمدند و بشور و غوغا برخاستند، و باندک زمانی بازارها را بسته روبسوی انجمن آوردند، و چون آنجا را تهی یافتند در زمان کسانی را برای آوردن پیشنمازان (که هنوز از مشروطه بر نگشته بودند) فرستادند. همچنین جستجوی نمایندگانی که هوادار خود میشناختند کردند. سران پیشه وران را یکایک گردآوردند. چون گفته میشد بیگلربیگی فراشها بخانه آقا میرزاعلی فرستاده که او را بی درنگ بیرون کنند یکدسته آهنگ آنجا کرده فراشان را از خانه بیرون گردانیدند. از اینسوی چون نمایندگان گرد آمدند از ایشان به بازخواست پرداختند که چرا در بیرون از انجمن و به خواهش این و آن، به فرمان بیرون کردن ک
سانی دستینه نهاده اند، و چنین گفتند: «انجمن پناهگاه توده است اگر خواسته می شود کسی را از شهر بیرون کنند باید در اینجا بگناهش رسند و پس از آن بیرونش کنند، این چند کس که دستور بیرون کردن آنان را دادهر اید آیا چه گناهی کرده اند؟!» نمایندگان از پاسخ درمانده گفتند: «ما را ناگزیر گردانیدند.» گفتند: «پس کنون بفرستید و آن نوشته را که با زور نویسانیده شده پس بگیرید.» این را گفتند و پافشاری نشان دادند. چند تن از نمایندگان و پیش نمازان پیش بیگلربیگی رفته نوشته را پس خواستند. ولی او سر باز زد و نوشته را برد و به حاجی میرزا حسن پس داد. مردم ایستادگی نمودند که آن نوشته را بدست آورند و چند بار به نزد حاجی میرزا حسن فرستادند و او پافشاری نموده آن را نداد. در این میان در انجمن و در بیرون شور و خروش بسیار میرفت و از مجتهد و همدستان او که حاجی نظام الدوله و بصیرالسلطنه و حاجی ملک التجار می بودند بد میگفتند، و چون تا فرو رفتن آفتاب نوشته بدست نیامد و مجتهد همچنان پا فشرد چنین گفتند: «اینان بد خواه توده اند و میباید از شهر بیرون روند. اگر مجتهد امشب از شهر بیرون نرفت ما خود فردا بیرونش گردانیم.» چنین نهادند که فردا با تفنگ و افزا
ر جنگ بیایند. بدینسان روز را بپایان رسانیده پراکنده شدند. بیرون کردن میرزا حسن از تبریز. و دانستن اینکه میرزا حسن مجتهد در خانه خود تفنگچی گرد آورده منجر به شورش مردم شده و نهایتا به تبعید وی از تبریز منجر شد. پس از آن تلگراف زیر برای آگاهی نمایندگان مجلس شورای ملی به تهران فرستاده شد: تهران، خدمت آقایان وکلای محترم آذربایجان أدام الله بقائهم. خودتان اطلاعات کامله دارید که بعضیها بملاحظه اغراض شخصانی اسباب چینی مینمودند که مقصود از دست رفته قوانین عدلیه مشروطیت متروک شود و همواره مانع از پیشرفت مقصود بودند. از آنجمله جناب حاجی میرزا حسن آقای مجتهد که در این مدت آنچه توانست اقدامات در تخریب این مقصود مقدس نمود تا اینکه عموم علماء و ملت جمع شده از جهت اسکات فتنه و صلاح عموم ملت ایشان از از شهر تشریف بردند. محض اطلاع جنابانعالی عرض گردید. عموم ملت تبریز علماء اعضای انجمن ملی. در تهران این را نپسندیدند. بویژه دو سید (سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی که بیازردند و هنگام پسین تلگرافی از آنان به تبریز رسید که از هر راه است مجتهد را خشنود گردانیده بشهر باز گردانند، و پیداست که با آن شور و خشم مجاهدان چنین کاری
نشدنی بود. از فردا دوشنبه یکم اردیبهشت (۸ ربیع الاول) سران آزادی و کسانی از پیشنمازان در انجمن گرد آمدند و درباره نمایندگان بدخواه گفتگو کردند و چنین نهادند که آنان را بیرون از انجمن شناسند و به جای حاجی میرزا حسن و آن چند تن، نمایندگان دیگری برگزیده شوند. امروز دانسته شد حاجی میرزا محسن و آقا میرزا صادق و حاجی سید احمد خسرو شاهی هم از شهر بیرون رفته اند. همچنین ثقةالاسلام بیرون رفته. نیز همان روز حاجی نظام الدوله و بصیرالسلطنه و حاجی ملک التجار و آقا موسی مرتضوی در شهر نمانده بیرون رفتند. در انجمن گفتگو کرده چنین نهادند که علما را بازگردانند و کسانی را برای بازگردانیدن ایشان فرستادند. ولی پروای آن دیگران نکردند. انجمن اسلامیه. با تشدید اختلاف محمد علی شاه و مشروطه طلبان تبریز، بار دیگر وی با تشکیل انجمن اسلامیه وبا درخواست مشروعه به جای مشروطه به همراه علمای دیگر به مخالفت های خود با مشروطه طلبان ادامه داد. پس از ترک قوای روس و نیز در زمان قیام شیخ محمد خیابانی، مجتهد به دعاوی حقوقی و شرعی مشغول بود و طی بیاننامه ای که در روزنامه تجدد ارگان حزب دمکرات انتشار داد همه مردم آذربایجان را به برادری و همکاری و حف
ظ اسلامیت و حفظ مشروطیت خواند و روزنامه نوشت « مجتهد ما با مشروطیت آشتی کرد ».
تگزاس رنجرز یک تیم حرفه ای بیس بال مستقر در شهر آرلینگتون، تگزاس است. این تیم در ۱۹۶۰ تأسیس شد و تاکنون دو مرتبه به فینال لیگ برتر بیسبال آمریکا (سری جهانی) رسیده است. ورزشگاه رنجرز در آرلینگتون خانه این تیم است. پیوند به بیرون. وبگاه رسمی
هنریک ناجی نوازندهٔ گیتار، آهنگساز و مترجم اهل سوئد است. او سال ها روی موسیقی و فرهنگ ایرانی کار کرده و موسیقی اش را بر اساس اشعار "خیام نیشابوری" اجرا می کند. زندگی. "هنریک ناجی" در سال ۱۹۷۸ در سوئد به دنیا آمد. پدر او یک موزیسین حرفه ای بوده و "هنریک" به همراه برادرش "یوهان" از ۷ سالگی نواختن پیانو را نزد پدرش آغاز کرده است. او از ۱۲ سالگی به نواختن گیتار می پردازد و این ساز را به عنوان ساز تخصصی خود انتخاب می کند. "هنریک" سپس به مدرسهٔ موسیقی گوتبرگ رفته و سال ۱۳۷۶خورشیدی از آن جا فارغ التحصیل می گردد. "هنریک ناجی" قبل از آمدن به ایران، در سوئد چندین تور و کنسرت موسیقی را برگزار کرده و همچنین سرپرست گروه "جان هاچینسون" (از اعضای اصلی گروه "دیوید بووی") بوده است. "هنریک ناجی" بین سال های ۱۳۸۲ الی ۱۳۸۶ برای زندگی به ایران آمد. او پس از مسلمان شدن با یک ایرانی ازدواج کرده و در زمینهٔ تلفیق سازهای غربی و شرقی به تحقیق پرداخته است. او سال ۸۳ گروه "هنریک ناجی" را تشکیل داده و به اجرا و کار روی نوعی موسیقی تلفیقی پرداخته است. موسیقی. "ناجی" اشعار "خیام" را به زبان انگلیسی و با ترجمه هایی که از "فیتزجرالد" موجود ا
ست می خواند. او علاوه بر استفاده از ترجمه های موزون "فیتزجرالد" از اشعار "خیام"، خود نیز چندین رباعی "خیام" را انتخاب و ترجمه کرده و از آن ها هم در کنسرت هایش استفاده می کند. او دربارهٔ علاقه اش به فرهنگ، موسیقی و شعر ایرانی می گوید: او دربارهٔ دلیل انتخاب رباعیات خیام می گوید: "هنریک ناجی" در اجراهایش از سازهای غربی و شرقی استفاده می کند. او علاوه بر خوانندگی و آهنگسازی، گیتار هم می نوازد. هنریک در مورد سبک کار و گروهش که بیشتر اعضای آن ایرانی اند، می گوید: "هنریک ناجی" در مورد شنوندگان و علاقه مندان موسیقی در ایران می گوید:
ویکتور اسپینولا آهنگ ساز، خواننده و نوازنده هارپ اهل پاراگوئه است. وی در خانواده ای اهل موسیقی به دنیا آمد و از دوران کودکی شروع به آموختن بسیاری از سازها کرد، اما از ده سالگی به طور جدی نواختن با ساز هارپ که شکل ارتقا یافته ای از چنگ است را شروع کرد. نوع موسیقی او بیشتر فلامنکو،برزیلی، عربی، آفریقایی، پاپ و موزیک های رقص می باشد. اسپینولا در قالب تور دور دنیا کنسرت هایی در کشورهای ایالات متحده، برزیل، آرژانتین، شیلی، سوئیس، ایتالیا، اتریش،آلمان و ترکیه برگزار کرده است. از مهمترین کارهای او می توان به همنوازی در کنسرت های یانی از قبیل تور دور دنیای آلبوم قومیت در سالهای ۲۰۰۳و ۲۰۰۴، کنسرت یانی در لاس وگاس (سال ۲۰۰۴) و کنسرت صداهای یانی در سال ۲۰۰۹ اشاره کرد. اسپینولا یکی از اعضای اصلی گروه موسیقی "قدیسان ممنوع (Forbidden saints)" می باشد. آلبوم ها. به عنوان تک نواز:
مسعود معینی بازیکن فوتبال بازنشسته ایرانی است. معینی مدیر آکادمی استقلال تهران و عضو کمیته فنی فدراسیون فوتبال ایران بوده است. دوران حرفه ای. معینی در سال های جوانی عضو تیم ملی جوانان بود و سپس به همراه مربی این تیم رایکوف و عقد قرارداد ۴ هزار تومانی به تیم تاج تهران پیوست و در خط دفاعی این تیم به بازی گرفته شد و در نخستین فصل حضورش با این تیم فاتح سه گانه شد. وی سابقه بازی در راه آهن ،تاج دارایی و اکباتان را دارد. معینی زننده گل پیروزی تاج تهران در وقت اضافه فینال جام باشگاه های آسیا در سال ۱۹۷۰ بود. معینی پس از ۴ فصل حضور در تیم تاج تهران به هم تیمی های سابقش در تیم تاج یعنی جلال طالبی و پرویز قلیچ خانی در تیم دارایی پیوست. در سال ۱۳۶۷ و هنگام پیش آمدن اختلاف میان علی پروین و مسئولین بنیاد مستضعفان، مسعود معینی که مدرک مربیگری داشت و کارمند فدراسیون بود به صورت موقت به عنوان مربی تیم پرسپولیس انتخاب شد. او مدتی عضو اصلی هیئت مدیره و کمیته فنی باشگاه استقلال تهران بوده است. وی برادر فریدون معینی است.
کریستینا پیکلز بازیگر انگلیسی متولد ۱۷ فوریه ۱۹۳۵ است. او را بیشتر به خاطر بازی طولانی مدتش در نقش پرستار هلن روزنتال در مجموعه تلویزیونی سنت السور می شناسد. پیکلز برای بازی در این سریال چهار بار نامزد جایزه امی شده است. او در فیلم "رحمت قلب من" و "جرج جنگل ۲" بازی کرده است.
هانس یورگن گده (زادهٔ ۱۴ نوامبر ۱۹۵۶ در گلزنکیرشن) بازیکن بازنشسته و مربی فوتبال اهل آلمان است که سابقه بازی در شالکه را دارد. او سرمربیگری تیم ملی امید ایران و تیم ملی ازبکستان را در کارنامه دارد. او از مربیان خارجی نام آشنا در فوتبال ایران است و به جز سرمربیگری کشاورز در سال ۱۳۷۲و پرسپولیس در سال ۱۳۷۴، در تیم های استقلال تهران و ذوب آهن دستیار بوده است.
نیروگاه اتمی بزنو (به آلمانی Kernkraftwerk Beznau یا به اختصار KKB) نخستین نیروگاه هسته ای سوئیس با ظرفیت تولید ۳۶۵ مگاوات است که در سال ۱۹۶۹ میلادی مورد بهره برداری قرار گرفت. این نیروگاه در منطقه دوتینگن و در کنار رود آر واقع شده است و تنها نیروگاه اتمی سوئیس است که دارای دو راکتور می باشد. هر دو رآکتور این نیروگاه از نوع راکتور آبی فشرده هستند. این نیروگاه دارای دو توربین ۱۹۰ مگاواتی است و با آب رودخانه آر خنک می شود. این نیروگاه برج خنک کننده ندارد. بزنو شماره یک. راکتور شماره یک (بزنو۱) در سال ۱۹۶۹ برای چهل سال و با قدرت ۳۶۵ مگاوات آغاز بکار نمود. بزنو شماره دو. راکتور شماره دو (بزنو ۲) در سال ۱۹۷۱ برای چهل سال و با قدرت ۳۶۵ مگاوات آغاز بکار نمود. هردوی این راکتورها از راکتورهای شرکت وستینگهاوس هستند و توان بازدهی آن ها تا ابتدای سال ۲۰۰۰ چندین بار دگرگون شده است. جستارهای وابسته. نیروگاه اتمی لایب اشتات نیروگاه اتمی گس گن نیروگاه اتمی موهل برگ نیروگاه خاموش لوسنس
نوادیبو دومین شهر بزرگ موریتانی است که دارای مراکز بزرگ تجاری می باشد. خود شهر دارای حدود ۱۱۸۰۰۰ نفر سکنه بوده که با جمعیت مناطق اطرافش به بیش از ۱۴۰۰۰۰ نفر میرسد. این شهر در چند کیلومتری مرز موریتانی و صحرای غربی واقع شده است.
رود زاب رودی است که در ناحیهٔ کردستان جاری است و یونانیان آن را لیکوس می گفته اند. سرچشمهٔ رود زاب از کوه داروجان است و جلگهٔ زاب را مشروب کرده، کوه آهنگران و کوه بزنیان را قطع می کند و وارد رود دیاله می شود در قسمت های مختلف به اسامی گاورود و رود سیروان و رود دیاله نامیده می شود. این رود از کوه های حوالی گردنهٔ اسدآباد در مغرب کوه الوند سرچشمه می گیرد و از مشرق به مغرب تا سرحد عراق جاری است و از تنگه های باریک راهی برای خود حفر کرده، از کوه شاهو و کوه کله سر می گذرد و به طرف جنوب غربی منحرف شده بالاخره به دجله می رسد. این رود به زاب علیا (بزرگ) و زاب کوچک (سفلی) تقسیم می شود. لیکوس را با زاب بزرگ یا علیا مطابقت داده اند. همچنین آمده است، زاب نام یکی از پادشاهان قدیم ایران است. چندین نهر را در عراق بنام زاب خوانند و همچنین رود زاب نام دو رود از توابع رود دجله است. یکی از آن دو بزرگ و به زاب اصلی مشهور است؛ و دیگری کوچک و نام آن زاب اسفل است. این دو رود در کوهستان های حدود ایران طرف چپ دجله فرو می ریزد. زاب کوچک در واقع همان رود زابات است. مؤلف ایران باستان آرد: یونانیها (پس از آن که چندی در شهر سنا یک منزلی ر
ود دجله اقامت کردند) به رود زابات رسیدند. عرض آن رود چهار پلطر (تقریباً ۱۲۷ متر) بود. در اینجا چهار روز ماندند. (ایران باستان تألیف حسن پیرنیا ج ۳ ص ۱۰۴۸ و رجوع به ص ۱۰۶۲ همان کتاب شود). هم اکنون ایران در حال ساخت سد و احداث تونلی به منظور برگرداندن آب این رود به سمت ایران و در نهایت ریختن آب آن در دریاچه ارومیه است. این اقدام به منظور جلوگیری از خشک شدن دریاچه ارومیه صورت می پذیرد.
نبرد زاب () نام نبردی است که در ۱۱ جمادی الاولی یا ۱۱ جمادی الثانی سال ۱۳۲ هجری قمری (مقارن با ۲۵ ژانویه یا ۲۶ فوریه ۷۵۰ میلادی) میان امویان و عباسیان رخ داد. این نبرد بخشی از جنگ های درگرفته در جریان جنبش سیاه جامگان بود. این نبرد در فاصله کمی پس از اعلام خلافت سفاح، نخستین خلیفه عباسی، رخ داد. فرمانده سپاه عباسیان، عبدالله بن علی بن عبدالله بن عباس و فرمانده سپاه امویان، مروان دوم، آخرین خلیفه اموی، بود. در این نبرد نیروهای عباسیان و لشکریان مروان در کنار رود زاب بزرگ در مقابل یکدیگر قرار گرفتند. گرچه سپاه مروان بسیار بزرگتر از سپاه سیاه جامگان بود، اما به علت خطای استراتژیک وی در عبور از رودخانه زاب، آرایش دفاعی مناسب سیاه جامگان، روحیه و انضباط ضعیف سپاه امویان و به خصوص گریز مروان و قطع کردن پل رود زاب توسط وی، منجر به شکستی سخت برای امویان شد. مروان که دیگر در عراق و شام پناهگاهی نداشت، ناچار به مصر گریخت و در آنجا کشته شد. بدین ترتیب خلافت امویان خاتمه یافت و خلافت عباسیان به جای آن مستقر گردید. پیشینه. در عصر محمد امام و پسرش ابراهیم امام، دعات بنی عباس در عراق و خراسان که پیش از هر یک از ولایات دعوت
ایشان را اجابت کرده بودند، فعالیت مهمی بر ضد بنی امیه از خود نشان دادند. عباسیان دریافته بودند که ایران و به ویژه خراسان، سرزمینی مناسب برای فعالیت های دعوت مذهبی-سیاسی است. این استان شرقی از پایتخت امویان دور بود، نفوذ اعراب در آن نیرومند نبود، و همچنین این استان صفحهٔ دیگر جنبش های مذهبی با فحوای سیاسی بود. نیروی بنی امیه در آنجا هنگامی ضعیف شد که خلیفه اموی در نزاع قومی بین نزاریان و یمنیان، سوگیری کرد. در ۱۲۸ (۷۴۵–۷۴۶ میلادی) در دوران تصدی فرماندار نزاری، نصر بن سیار ، ابراهیم امام رهبر دعوت عباسی، ابومسلم را به خراسان فرستاد. ابومسلم، خودش را وقف گسترش دعوت عباسی کرد و داعیانی را به سرتاسر خراسان بزرگ فرستاد. تعداد پیروان او رفته رفته افزایش می یافت. ابومسلم برای مدتی دعوت خود را به گونه مخفیانه انجام داد تا اینکه ابراهیم امام به او فرمان داد تا آن را علنی کند. ابومسلم در ۱۲۹ هجری (می-ژوئن ۷۴۷) دعوت خود را در خانه سلیمان بن کثیر در روستای سفیذنج در نزدیکی مرو علنی کرد. پیروان او جامه های سیاه به تن کردند، که یا به نشانه سوگواری برای خانواده پیامبر که کشته شده بودند، یا به نشانه برافراشتن بیرق پیامبر، که
سیاه بود، بر ضد امویان، بود. در طول یک شب، ساکنین شصت روستا به او می پیوندند که همگی جامه های سیاه بر تن داشتند و چوب دستی های شان را کافرکُش و خرهایشان را «مروان» می نامیدند. بیشتر آنها کشاورز، صنعتگر یا از طبقه های دیگر موالی بودند که عرب ها به کنایه به آنها «توله های زین ساز» می گفتند که اشاره به شایعه ای داشت که گفته می شد ابومسلم پیشتر یک زین ساز بوده. نصر بن سیار، فرماندار خراسان، لشکری را برای جنگ با ابومسلم فرستاد، که ابومسلم با درهم شکستن آن لشکر، آوازه خود را بلند ساخت. ابومسلم در سفیدنج برای چهل و دو روز دیگر پس از پایان جنگ هم ماند، سپس به ماخوان، روستایی بزرگ و از مهدهای شیعه در نزدیکی مرو کوچ کرد، تا ارتش خود را سامان دهد. در همین هنگام شورش او با تسخیر هرات، بلخ، ابیورد و نسا پابرجا شد. او تا پیش از اینکه از پشتیبانی یمانی ها مطمئن نشده بود، از تسخیر مرو، که مرکز امارت نصر، بود چشم پوشی کرد. در ۹ جمادی الاول ۱۳۰ (یا ۷ یا ۹ ربی الثانی) آن شهر را تسخیر کرد. پس از آن ابومسلم، شیبان خارجی که خواهان خلافت بود را در سال ۱۳۰ هجری یا ۷۴۷–۷۴۸ میلادی شکست داد، شورشی را در بلخ سرکوب کرد و پسران جدیع کرمان
ی، علی و عثمان، را از میان برداشت. سپس، ابومسلم خراسانی، سردارش قحطبة بن شبیب، را با سپاهی به سمت عراق عجم و عراق عرب گسیل کرد. پس از شکست دادن نصر، قحطبه نیشابور را گرفت و نصر به قومس گریخت. دو ماه بعد قحطبه به گرگان شتافت تا با نیروهای امدادی امویان که از سوی فرماندار عراق فرستاده شده بودند، روبرو شود. این ارتش که شمار سربازان آن بسیار بیشتر از ارتش سیاه جامگان بودند، پس از جنگی لگام گسیخته، پا به فرار گذاشتند و گرگان به دست سیاه جامگان افتاد. نصر که در حال گریز بود در ساوه در ربیع الاول ۱۳۱ (۷۴۸ میلادی) درگذشت و عرب های پشتیبان بنی امیه به سوی همدان عقب نشینی کردند. حسن پسر قحطبه، خیلی زود ری و همدان را نیز مسخر و نهاوند را محاصره کرد. قحطبه این پیروزی ها را با پیروزی دیگری در رجب ۱۳۱ هجری، فوریه-مارس ۷۴۹ میلادی بر لشکری بزرگ در اصفهان جشن گرفت. این رویدادها پاسداران شهر نهاوند را ناامید و تسلیم کرد. پس از آن، ابومسلم قحطبه را راهنمایی کرد تا نیرویی به رهبری ابوعون عبدالملک بن یزید خراسانی به شمال عراق بفرستد. در آنجا، در ذو الحجه ۱۳۱ (ژوئیه-اوت ۷۴۹)، ابوعون موفق شد عبدالله بن مروان، فرزند خلیفه اموی، را ش
کست دهد. در همین هنگام قحطبه از راه کرمانشاه و حلوان به عراق آمد، در حالی که ابن هبیره، فرماندار اموی عراق، به سوی شرق به جلولا پیشروی کرد تا با او مواجه شود. ارتش قحطبه نیز به سوی فرات پیشروی کرد و به سوی کوفه رفت. قحطبه در ۸ محرم ۱۳۲ (۲۷ اوت ۷۴۹) کشته شد و پسر او، حسن، به فرماندهی رسید. در کوفه، یک سالار یمانی، به نام خالد بن عبدالله القصر، پرچم عباسیان را برافراشت و کاخ فرماندار آنجا را محاصره کرد. او با پیروز شدن بر پادگان بنی امیه و به کنترل درآوردن شهر، حسن بن قحطبه را دعوت کرد در همین ایام، ابراهیم امام، رئیس دعوت عباسی، در شام به دستور مروان کشته شد. برادران، سفاح و منصور، به کوفه گریختند و ابوسلمه خلال چهل روز آنها را پنهان کرد. نقشه دودلانه ابو سلمه، این بود که خلیفه از نوادگان خانواده ابوطالب باشد؛ اما این نقشه هنگامی که رهبران خراسانی، عباسیان پنهان شده را یافتند و ابوالعباس را با نام سفاح خلیفه کردند، ناکام ماند. در این هنگام، ابوسلمه خلال همدانی، رئیس دعوت عباسی در عراق، نیز از پنهانگاه بیرون آمد و حکومت کوفه و هدایت نیروهای خراسانی و محلی را بدست گرفت. بدین ترتیب سیاه جامگان خراسانی به رهبری حس
ن بن قحطبه به کوفه درآمدند و با توجه به اینکه، ابراهیم امام به دستور مروان در شام کشته شده بود، برادرش سفاح را در ربیع الاول سال ۱۳۲ هجری به خلافت برگزیدند. نبرد. از سوی دیگر، مروان، خلیفه اموی، خودش ارتشی را در شام، موصل و استان جزیره گرد آورد و به آهستگی پیشروی کرد. مروان در موصل خزانه خود را نهاد و با لشکر بزرگش از دجله عبور کرد و به سمت جنوب، به سوی رود زاب بزرگ حرکت کرد. سپاه عباسیان به حد کافی قوی نبود که درگیر جنگ شود و با فاصله از وی، در کرانه جنوبی زاب بزرگ مستقر شده بود. طبری می گوید ابوسلمه خلال پانزده هزار سپاهی در چند لشکر به یاری ابوعون فرستاد. نهایتاً، سفاح، که بتازگی در کوفه بر تخت خلافت نشسته بود، سپاهی را برای تقویت نیروی لشکر ابوعون از کوفه به سوی زاب گسیل کرد. با توجه به اهمیت این سپاه، وی برای نخستین بار شخصی از خاندان عباسی، یعنی عمویش عبدالله بن علی بن عبدالله بن عباس، را رأس این سپاه گماشت. عبدالله که پیش از آن هیچ تجربه نظامی نداشت، از مشاوره خراسانیان بهره می جست و نشان داده که فرمانده ای مصمم و موفق است. زمانی که وی به کرانه زاب رسید، ابوعون، چادر فرماندهی را در اختیار وی نهاد. سپس،
در روز دوم جمادی الثانی سال ۱۳۲، عبدالله بن علی سپاهی پنج هزار نفری را به فرماندهی عیینة بن موسی از رودخانه گذارند تا به اردوگاه مروان یورش برند و درگیری میان آنها رخ داد که تا شب طول کشید. روز بعد، سوم جمادی الثانی، مروان بر دجله پل بست و پسرش عبدالله را با سپاهی بدان سوی فرستاد، تا نزدیک اردوی سپاه عباسی خندقی حفر کنند. عبدالله بن علی، محارق بن غفار را با چهار هزار سپاهی گسیل کرد، اما سپاهی اموی بر وی و سربازانش چیره شد و جمعی را کشت و جمعی را اسیر کرد. عبدالله بن علی، محمد بن صول را به فرماندهی اردوگاه منصوب کرد و دستور داد پیش از آنکه خبر شکست سپاه مخارق به سربازانش برسد و روحیه شان سست گردد، به سوی مروان بشتابند. سپس، ابوعون را به فرماندهی جناح راست و مروان بن ولید را به فرماندهی جناح چپ سپاه عباسی گماشت. دو سپاه در کرانه زاب در حالی با هم روبرو شدند که لشکر عباسی بین ۱۰٬۰۰۰ تا ۳۰٬۰۰۰ نیرو داشت و در مقابل لشکر اموی ۱۰۰٬۰۰۰ تا ۱۵۰٬۰۰۰ نفر بود، گرچه تاریخ نگاران این رقم را اغراق می دانند. مروان یک فرمانده باتجربه بود و بسیاری از سربازانش در جنگ با امپراتوری بیزانس در کوهستان های آناتولی آبدیده شده بودند.