Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ه تر باشد که او در کنار ژولی دلپی، ژانوس گجوس و ژیگنیو زاماچوفسکی بازی کرد. در لهستان و کشورهای اطراف، او بیش تر برای نقش «مکس» در کمدی پادآرمان شهر مأموریت سکسی ژولیوس ماچولسکی سال ۱۹۸۴ مشهور است (یکی از معروف ترین فیلم های لهستانی)، و برای مخاطبان کم سن و سال تر برای دوبلهٔ لهستانی نقش الاغ در سه گانهی شرک آشناست. از دیگر نقش های مهم او می توان زخم (فیلم) کیشلوفسکی (۱۹۷۶)، شیفته دوربین (۱۹۷۹) و قسمت ۱۰ سریال ده فرمان (۱۹۸۸)، ماچالسکی کینگ سایز (۱۹۸۷)، قاتل (۱۹۹۷) و قاتل ۲ (۱۹۹۹) و «زندگی زانوسی برای زانوسی» (۱۹۸۸) اشاره کرد. اشتور هم چنین با کارگردانان لهستانی اگنسژا هلند، آندره وایدا و کژیشتف ژانوسی کار کرده است. در ۱۹۸۵ اشتور نخستین کارگردانی خود را انجام داد و نسخهٔ لهستانی نمایش پاتریک زوسکیند «دابل باس» را به روی صحنه برد که تنها نقش آن را نیز خودش بازی می کرد. علی رغم موفقیت تولید، این امر تا ۱۹۹۵ که اشتور کارگردانی فیلم را نیز با «فهرست عشاق» و بر اساس رمانی از یرزی پیلچ آغاز کرد ادامه نیافت. منتقدان، تلاش بعدی او «داستان های عشق» (۱۹۹۷) را با کارهای کیشلوفسکی مقایسه می کنند. فیلم از چهار اپیزود نامر
تبط تشکیل شده که اشتور در هر یک از آن ها نقش اصلی را ایفا می کند. فیلم های بعدی که توسط اشتور کارگردانی شد، "حیوان بزرگ" (۲۰۰۰، بر اساس فیلمنامهٔ کیشلوفسکی) و "آب و هوای فردا" (۲۰۰۳) بودند. برای این دو فیلم، اشتور گروه آلترنتیو-راک مایسولویتز را به خدمت گرفت که ضمن ساخت تیتراژ، در فیلم آخر نیز نقشی گذرا داشتند. برخی فیلم های او ازجمله حیوان بزرگ او از شبکهٔ ۲ ایران نیز به نمایش درآمد. از ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۷ و دوباره از سال ۲۰۰۲، اشتور ریاست دانشکدهٔ هنرهای زیبای کراکوف را در اختیار داشت، جایی که دو دهه پیش، آن جا آموزش دیده بود. او در سال ۱۹۹۴ به طور رسمی به مقام استادی این دانشکده دست یافت. پسر یرژی اشتور، ماچیج (زادهٔ ۱۹۷۵) در روند بازیگر شدن خود، در کنار پدرش در «ده فرمان، اپیزود ۱۰» کیشلوفسکی (۱۹۸۸)، «حدس می زنم صبح شده» (۲۰۰۳) و داستان های عشق (۱۹۹۴) ایفای نقش کرده است. دخترش ماریانا (زادهٔ ۱۹۸۲) نیز یک هنرمند نقاش است. در سال ۲۰۰۶ او هم وند هیئت داوران بیست و ششمین جشنواره بین المللی فیلم مسکو بود. او هم چنین رئیس هیئت مدیرهٔ آسایشگاه کودکان «ژوزف تیشنر» در کراکوف است و این بنیاد را از سال ۲۰۰۴ پشتیبانی می کند
. او با رادیو RMF FM لهستان نیز کار کرده است و کتاب هایی مانند « «فرار به جلو!» و «اشتورها: داستان های خانوادگی» نوشته است. در پاییز ۲۰۱۱ اشتور دچار بیماری ای شد که گمان می کرد یک عفونت شدید گلو است، اما در نهایت بیماری اش سرطان حنجره تشخیص داده شد. او بیش از هشت ماه را در بیمارستانی در گلیویتسه، کراکوف و زکوپن تحت درمان گذراند که شامل جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی بود. دختر او که خودش یکی از جان به در بردگان سرطان است، به او پیشنهاد کرد که خاطرات روزانه اش را بنویسد تا در آن دوران سخت از نظر ذهنی مشغول باشد. در سال ۲۰۱۲ انتشارات پنگوئن آن ها را تحت عنوان «من فکر می کردم…» منتشر کرد. بیماری او به طور گسترده ای توسط رسانه های لهستان پوشش داده شد و بازخوردهایی توسط بیماران مبتلا به سرطان گرفت که بهبود او به آنان آرامش می داد. در نهایت او سرطان را «مهم ترین نقش در زندگی اش» توصیف کرد و در آوریل ۲۰۱۳ بود که سرطان وی التیام یافت و او صداپیشگی و بازیگری را از سر گرفت. صداپیشگی. یرژی اشتور پس از دوبلهٔ نقش الاغ در مجموعهٔ شرک (دربرگیرندهٔ قسمت های ۱، ۲ و ۳ و بازی رایانه ای) برای تماشاگران کم سن و سال تر خیلی محبوب
شد. او هم چنین دوبلهٔ نقش موشو در انیمیشن مولان ۱ و مولان ۲ شرکت والت دیزنی و نقش لاری لوفر در بازی لاری ۷ را نیز بر عهده داشته است.
مراسم تحلیف یازدهمین دوره ریاست جمهوری در ۱۳ مرداد ۱۳۹۲ از ساعت ۱۶:۱۵ تا ۱۷:۳۶ در مجلس شورای اسلامی و با حضور شخصیت ها و مقامات داخلی و خارجی برگزار گردید. این مراسم یک روز پس از مراسم تنفیذ (تاریخ ۱۲ مرداد) برگزار شد. مراسم تحلیف به صورت مستقیم از ۱۱ شبکه سیما به وسیله ۲۰ دوربین پخش و تصویربرداری گردید. برای نخستین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تصمیم گرفته شده از مقامات کشورهای خارجی برای شرکت در این مراسم دعوت شود. چند شبکه رادیویی و تلویزیونی در ایران مراسم تحلیف حسن روحانی را برای سراسر جهان پخش می کنند. این مراسم یک روز پیش از سالگرد فرمان مشروطیت در ایران برگزار گردید. در این مراسم بیش از ۵۵ هیئت خارجی که ۱۱ هیئت آن در سطح سران و بقیه از وزرا یا روسای مجالس بودند، شرکت کردند. حسن روحانی می گوید تماس و مذاکره با آن ها اولین قدم در دیپلماسی خارجی دولت بود که در فضای بین المللی بسیار مؤثر بود. برنامه ها و سخنرانی ها. حسن روحانی ابتدا متن سوگند را خواند: «"من به عنوان رئیس جمهور در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران به خداوند قادر متعال سوگند یاد می کنم که پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساس
ی کشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسئولیت هایی که برعهده گرفته ام به کار گیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور، ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هرگونه خودکامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته است، حمایت کنم. در حراست از مرزها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام قدرتی را که ملت به عنوان امانتی مقدس به من سپرده است همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آن را به منتخب ملت پس از خود بسپارم. "» وی خطاب به قدرت های جهانی گفت: «به صراحت می گویم که اگر پاسخ مناسب می خواهید، نه با زبان تحریم، که با زبان تکریم با ایران سخن بگویید». مراسم در ساعت ۱۷:۳۶ پایان یافت. دعوت نامه ها. برای نخستین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تصمیم گرفته شده از مقامات کشورهای خارجی برای شرکت در این مراسم دعوت شود. سید عباس عراقچی سخنگوی وزارت خارجه گفته است: «ما دعوت نامه این مراسم را به همه کشورها ارسال کرده ایم که البته آمریکا و اسرائیل در این مور
د مستثنی هستند. استقبال بسیار خوبی در حد استانداردهای یک مراسم تحلیف از این دعوت صورت گرفته است به خصوص از طرف کشورهای منطقه که ما در حال جمع بندی هستیم. عراقچی همچنین دربارهٔ دعوت از مقامات انگلیس برای شرکت در مراسم تحلیف گفت: در اروپا برای دعوت در مراسم تحلیف استثنا قائل نشدیم و از همه کشورهای اروپایی دعوت کردیم البته اصولاً مراسم تحلیف عمدتاً با حضور کشورهای منطقه و دوست برگزار می شود.» یک عضو هیئت رئیسه مجلس می گوید تعیین مهمانان مراسم تحلیف منوط به تصمیم گیری در جلسه مشترک مجلس شورای اسلامی با تیم حسن روحانی است که در این رابطه مطمئناً هماهنگی و تعامل لازم صورت می گیرد. طبیعتاً از طرف تیم رئیس جمهور افرادی به عنوان مهمان معرفی می شوند که در جلسات مشترک در این رابطه تصمیم گیری خواهد شد. تدارکات. مهمانان خارجی مراسم تحلیف در حافظیه و هتل های بزرگ تهران مستقر خواهند شد و سعدآباد نیز برای محل استقرار روسای جمهور در نظر گرفته شده است. بعد از این مراسم مهمانان در مهمانی شام حسن روحانی شرکت خواهند کرد. مقامات خارجی حاضر. در این مراسم سران و مقامات کشورهای افغانستان، قزاقستان، پاکستان، لبنان، ارمنستان، کره شمالی
، تاجیکستان، ترکمنستان، عراق، سودان، سوریه، سوازیلند، روسیه، ونزوئلا، الجزایر، آذربایجان، امارات، ازبکستان، مالزی، هند، نیکاراگوئه، تانزانیا، کوبا، غنا، کومور، اوکراین، کویت، آفریقای جنوبی، برزیل، ترکیه، سریلانکا، موریتانی، گیبنه بیسائو، بروندی، فلسطین، بنین، توگو، چین، عمان، قطر، اتیوپی، مغولستان، تونس، گرجستان، نیجریه، نیجر، عربستان سعودی، گینه کوناکری، مولداوی، سورینام شرکت می کنند. همچنین معاونان دبیرکل سازمان ملل و سازمان همکاری اسلامی نیز در این مراسم حضور دارند. ماهاتیر محمد، نخست وزیر پیشین مالزی و خاویر سولانا رئیس پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز مهمانان ویژه مراسم تحلیف روحانی خواهند بود. رسانه ها. علاوه بر رسانه های داخلی ایران شامل واحد مرکزی خبر، پرس تی وی و العالم، خبرنگاران غیر مقیم خارجی از کشورهای آذربایجان، آرژانتین، آلمان، اسپانیا، اسلوونی، آمریکا، انگلستان، ایتالیا، روسیه، ژاپن، سوئیس، لبنان، نیجریه، نروژ، ترکیه و فرانسه به کشور سفر می کنند. تعداد خبرنگاران غیرمقیم جهت انعکاس رسانه ای مراسم تنفیذ حکم و تحلیف ریاست جمهوری از کشورهای آمریکا، انگلستان، آلمان و ژاپن به ترتیب برابر، ۱۴، ۵،
۴و ۳ نفر است. پخش مستقیم. چند شبکه رادیویی و تلویزیونی در ایران مراسم تحلیف حسن روحانی را برای سراسر جهان پخش می کنند. مدیرکل روابط عمومی صدا و سیما از پخش مراسم تحلیف رئیس جمهور از شبکه های داخلی و برون مرزی خبر داد. برخی شبکه های برون مرزی و شبکه خبر از جمله شبکه هایی هستند که این مراسم را به طور کامل پخش خواهند کرد. این مراسم قرار است روز ۱۳ مرداد ۱۳۹۲ به طور مستقیم از رادیو فرهنگ پخش شود. دیگر شبکه های رادیویی نیز این برنامه را پوشش خواهند داد. معرفی کابینه. حسن روحانی در انتهای سخنرانی خود درخواست بررسی و سابقهٔ کاری اعضای کابینهٔ پیشنهادی دولت تدبیر و امید را به ریاست مجلس ارائه داد که پس از آن توسط دبیر مجلس متن نامه و فهرست اعضای کابینه خوانده شد. فهرست کابینه پیشنهادی چنین بود:
اپث یک گروه پراگرسیو متال از استکهلم سوئد است. ترانه شناسی گروه شامل ۱۴ آلبوم استودیویی، چهار آلبوم زنده، سه آلبوم ویدئویی، ۱۷ تک آهنگ و سه مجموعه جعبه ای است.
در گذشته، جام هایی با هفت خط وجود داشت که از بالا به پایین به این نام ها خوانده می شدند: «جور، بغداد، بصره، ازرق، اشک (ورشکر، خطیره)، کاسه گر و فُرودینه». ساقی برای هر کسی بنا بر گنجایش و توانش، تا یکی از خطوط هفتگانه روی جام شراب می ریخت.
پرستشگاه سومَنات {به گجراتی: સોમનાથ} یک معبد هندو است که در پرابهاس پاتان، ورول در گجرات هند قرار دارد. این مکان یکی از مقدس ترین جایگاه های زیارتی تیرته کشِترا برای هندوها و نخستین معبد در میان دوازده زیارتگاه "جَیوتیرلینگا" ویژهٔ شیوا است. زمان ساخت نخستین نسخهٔ معبد سومنات روشن نیست و برآوردها بین سده های آغازین هزارهٔ نخست تا حدود سدهٔ نهم میلادی متغیر است. متون گوناگونی از جمله "مهابهاراتا" و "بهاگاواته پورانه" به وجود یک "تیرته" (جایگاه زیارتی) در پرابهاس پاتان، در کرانهٔ سواراشتره اشاره کرده اند، جایی که بعدها معبد ساخته شد، اما باستان شناسی نشانه ای از وجود معبدی کهن در آن جا نیافته است، هرچند که یک سکونتگاه در آن جا وجود داشته است. این معبد در گذشته چندین بار پس از ویرانی های مکرر به دست مهاجمان و فرمانروایان مسلمان، به ویژه از زمان حملهٔ محمود غزنوی در ژانویهٔ ۱۰۲۶، بازسازی شد. در اواخر سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم، تاریخ نگاران و باستان شناسان دوران استعمار به طور گسترده ای معبد سومنات را بررسی کردند، زیرا ویرانه های آن نشان می داد که یک معبد تاریخی هندو در حال تبدیل شدن به یک مسجد اسلامی بوده اس
ت. پس از استقلال هند، آن ویرانه ها تخریب شدند و معبد کنونی سومنات در سبک معماری مارو-گجراتی معماری معابد هندو بازسازی شد. بازسازی معبد نوین سومنات به دستور نخستین معاون نخست وزیر هند، والابهبای پاتل آغاز شد. این بازسازی در مه ۱۹۵۱ به پایان رسید. معبد سومنات بزرگ ترین بُتخانه هندوستان در شهر سومنات یا ورول بود. شاه محمود غزنوی از آنجا که می دانست بُتخانه سومنات گنجینهٔ زر و سیم و جواهرات است پس از سه روز نبرد، بُت خانه را گشود و خود با گرزی که در دست داشت بت اعظم را که از سنگ بود و در حدود ۵ متر طول داشت درهم شکست. و برای اعلام این پیروزی به همگان بخش هایی از آن ثروت را به غزنه، بغداد و مکه فرستاد و خود در ۱۰ صفر ۴۱۷ ه .ق به پایتخت بازگشت. قیمت این اشیا را که بدست محمود غزنوی غنیمت گرفته شد در آن روزگار ۲۰ میلیون دینار نوشته اند. در جنگ سومنات بیش از ۹۰ هزار نفر از هندیان به قتل رسیدند. موقعیت. معبد سومنات در کرانهٔ دریا در پرابهاس پاتان، وراوال، در منطقهٔ سواراشتره ایالت گجرات قرار دارد. این معبد حدود در جنوب باختری احمدآباد، در جنوب جوناآگاد – یکی دیگر از جایگاه های مهم باستان شناسی و زیارتی در گجرات – واقع
شده است. این مکان حدود در جنوب خاوری ایستگاه قطار وراوال جانکشن، حدود در خاور بندر وراوال، حدود در جنوب فرودگاه کشود و حدود در باختر فرودگاه دیو قرار دارد. معبد سومنات در سمت خاور بندر وراوال جای دارد؛ یکی از سه بندر باستانی گجرات که بازرگانان هندی از آن جا برای دادوستد کالا رهسپار می شدند. ابوریحان بیرونی، تاریخ نگار ایرانی سدهٔ یازدهم، می نویسد که سومنات بدین سبب چنین آوازه ای یافته بود که «بندرگاه دریانوردان و ایستگاهی برای رفت وآمد میان سوفاله در سرزمین زَنج (شرق آفریقا) و چین» بوده است. این جایگاه، همراه با آوازه اش به عنوان یکی از برجسته ترین مکان های زیارتی، برای پادشاهی های شبه قارهٔ هند شناخته شده بود. شواهد متنی و کتیبه ای نشان می دهند که بندر وراوال در سده های میانه نیز با خاورمیانه و جنوب خاوری آسیا دادوستد داشته است. این امر ثروت و نام آوری را هم برای شهر و هم برای معبد به ارمغان آورد. جایگاه پرابهاس پاتان در دوران تمدن دره سند، یعنی میان سال های ۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ پیش از میلاد، مسکونی بوده است. این مکان یکی از معدود نقاط بخش جوناآگاد است که چنین پیشینه ای دارد. پس از رهاشدن در حدود ۱۲۰۰ پیش از میلاد،
دوباره در حدود ۴۰۰ پیش از میلاد باز مسکونی شد و تا دورهٔ تاریخی ادامه یافت. پرابهاس همچنین به دیگر مکان هایی که سکونت مشابه داشته اند، همچون جوناآگاد، دوارکا، پادری و بَروچ، نزدیک است. نام گذاری و اهمیت. «سومنات» به معنای «خدای سُما» یا «ماه» است. این مکان همچنین «پرابهاسا» به معنای «جایگاه درخشش» نیز خوانده می شود. معبد سومنات یک جایگاه "جَیوتیرلینگا" برای هندوها و یک مکان زیارتی مقدس ("تیرته") به شمار می رود. این معبد یکی از پنج جایگاه پرارج در کرانه های دریایی هند است، همراه با دوراکا در گجرات، پوری در اودیسا، رامسوارام و چیدامبارام در تامیل نادو. اشاره های متنی. بخشی از واقعه جنگ سومنات ذیل مقاله سی و ششم کتاب منطق الطیر به نظم آورده شده است. همچنین در بوستان سعدی، باب هشتم حکایتی دربارهٔ بتخانه سومنات ذکر شده است. ابوریحان بیرونی هم در کتاب تحقیق ماللهند در وجه تسمیه این نام شرحی از افسانه های هندی نقل می کند. بسیاری از متون هندو فهرستی از مقدس ترین جایگاه های زیارتی شیوا ارائه می دهند و راهنمایی برای زیارت آن ها فراهم می سازند. شناخته شده ترین این متون، متون «مهاتمیه» هستند. در میان آن ها، معبد سومنات د
ر صدر فهرست "جَیوتیرلینگاها" در بخش «جناناسمهیتا» – فصل سیزدهم از "شیوا پورانه" – قرار دارد که کهن ترین متن شناخته شده دارای فهرست "جَیوتیرلینگاها" است. متون دیگر شامل «واراناسی مهاتمیه» (در "اسکندا پورانه" آمده)، «شاتارودرا سمهیتا» و «کوتیرودرا سمهیتا» هستند. همهٔ این متون یا به طور مستقیم به معبد سومنات به عنوان نخستین مکان از دوازده جایگاه اشاره کرده اند، یا معبد اصلی را «سومه سوارا» در سواراشتره نامیده اند – اصطلاحی مترادف برای این مکان در این متون. معبد سومنات در متون کهن سانسکریت هندوئیسم ذکر نشده است، اما «پرابهاسا-پاتانا» به عنوان یک "تیرته" (جایگاه زیارتی) ذکر شده است. برای نمونه، "مهابهاراتا" (حدود ۴۰۰ میلادی در شکل نهایی خود) در فصل های ۱۰۹، ۱۱۸ و ۱۱۹ از کتاب سوم ("وانا پاروا") و بخش های ۱۰٫۴۵ و ۱۰٫۷۸ از "بهاگاواته پورانه"، پرابهاسا را به عنوان یک "تیرته" در کرانهٔ سواراشتره یاد کرده است. آلف هیلتبیتل – پژوهشگر سانسکریت و مترجم و شارح متون هندی از جمله "مهابهاراتا" – بیان می کند که زمینهٔ مناسب برای افسانه ها و اسطوره های "مهابهاراتا"، اسطوره شناسی ودایی است که این متن آن ها را وام گرفته، در هم آمی
خته و برای زمانه و مخاطبان خود بازتفسیر کرده است. لایهٔ "برهمنه" در ادبیات ودایی از پیش به "تیرته"هایی مرتبط با رودخانهٔ سَرَسوتی اشاره دارد. با این حال، چون این رودخانه هنگام نگارش و نهایی سازی "مهابهاراتا" دیگر دیده نمی شد، افسانهٔ سارَسوتی دگرگون شد. گفته می شود که رودخانه به زیرزمین فرومی رود و سپس به صورت رود زیرزمینی در مکان های مقدس برای "سنگم" (هم ریزگاه) پدیدار می شود که پیش تر نزد هندوها محبوب بودند. "مهابهاراتا" این افسانهٔ سارَسوتی در اسطوره های ودایی را با "تیرتهٔ" پرابهاسا در هم آمیخته است. ویرایش های انتقادی "مهابهاراتا" در چندین فصل و کتاب تصریح می کنند که این «پرابهاسا» در کرانهٔ دریا، نزدیک دوارکا است. این مکان به عنوان جایگاهی مقدس توصیف می شود که آرجونا و بالاراما به زیارت آن می روند؛ جایی که کریشنا روزهای پایانی زندگی خود را در آن می گذراند و سپس در همان جا می میرد. کاترین لودویک – پژوهشگر مطالعات دینی و سانسکریت – با نظر هیلتبیتل هم داستان است. او می گوید افسانه های "مهابهاراتا" از متون ودایی وام گرفته اند، اما آن ها را از «آیین های قربانی برهمنی محور» به آیین های "تیرته" که در دسترس همگ
ان بود تغییر دادند – همان مخاطبانی که این حماسهٔ بزرگ برایشان نوشته شد. به طور دقیق تر، او می گوید نشست های قربانی در کنار رود سارَسوتی که در بخش هایی چون "پانچاویمسا برهمنه" آمده بود، در "وانا پاروا" و "شالیا پاروا" به جایگاه های "تیرته" تغییر یافت. بدین ترتیب، افسانهٔ «پرابهاسا» در "مهابهاراتا" به عنوان جایگاهی «کنار دریا، نزدیک دوارکا» توصیف شد. این امر نشان دهندهٔ گسترش مفهوم زیارت به عنوان «همتای آیین ودایی» است که "پرابهاسا" را – که بی گمان از پیش به عنوان یک "تیرته" مهم بود – دربر می گیرد، زمانی که "وانا پاروا" و "شالیا پاروا" تدوین شدند. شعر سدهٔ پنجم "راگهوونشه" اثر کالیداسا از سومنات-پرابهاسا به عنوان یک "تیرته" همراه با پرایَگا، پوشکار و گوکارناناته شوارا یاد می کند. باور بر این است که شست وشو در یکی از این "تیرته ها" انسان را از چرخهٔ تولد و مرگ رها می کند. از دید باستان شناسی، هیچ نشانه ای وجود ندارد که معبدی در روزگار کهن در این مکان ساخته شده باشد. تاریخ. جایگاه سومنات از روزگار کهن به سبب قرار گرفتن در محل "تریوِنی سنگم" (هم ریزگاه سه رود کاپیلا، هیران و سارَسوتی) یک مکان زیارتی بوده است. باور
بر این است که سوما، خدای ماه، به علت نفرینی درخشندگی خود را از دست داد و در این مکان در رود سارَسوتی شست وشو کرد تا آن را بازیابد. گفته می شود نتیجهٔ این رویداد، پدید آمدن پدیدهٔ افزایش و کاهش نور ماه (گام های ماه) است. نام شهر «پرابهاسا» به معنای درخشندگی و همچنین نام دیگر آن «سومه سوارا» («خدای ماه» یا «ایزد ماه») از همین سنت برخاسته اند. نام «سومه سوارا» از سدهٔ نهم میلادی پدیدار شد. شاه گورجارا-پراتیهارا ناگابهاتا دوم () ثبت کرده که از چندین "تیرته" در سواراشتره، از جمله «سومه سوارا»، دیدار کرده است. شاه چالوکیه (سولانکی) مولاراجا احتمالاً نخستین معبد را برای «سوما» (خدای ماه) در این مکان پیش از سال ۹۹۷ میلادی ساخت، هرچند برخی تاریخ نگاران باور دارند که او ممکن است تنها معبدی کوچک تر و کهن تر را بازسازی کرده باشد. در سال ۱۰۲۶ میلادی، در دوران فرمانروایی بهیما یکم، محمود غزنوی به معبد سومنات یورش برد و آن را غارت کرد و "جَیوتیرلینگا"ی آن را شکست. او غنیمتی به ارزش ۲۰ میلیون دینار با خود برد. به گفتهٔ روملا تاپار، بر پایهٔ کتیبه ای از سال ۱۰۳۸ میلادی متعلق به یکی از شاهان کادامباهای گوا، وضعیت معبد سومنات
پس از یورش محمود نامشخص است، زیرا این کتیبه «به طرز شگفت انگیزی خاموش» دربارهٔ این یورش یا وضعیت معبد است. تاپار می گوید این امر می تواند نشان دهد که شاید به جای ویرانی کامل، تنها بی حرمتی شده باشد، چراکه معبد به نظر می رسد ظرف دوازده سال ترمیم شد و تا ۱۰۳۸ دوباره به عنوان مکان زیارتی فعال بوده است. یورش محمود در ۱۰۲۶ میلادی به وسیلهٔ ابوریحان بیرونی، تاریخ نگار ایرانی سدهٔ یازدهم، تأیید می شود. او در دربار محمود می زیست، گاهی میان سال های ۱۰۱۷ تا ۱۰۳۰ با سپاه او همراه بود و در بخش های شمال باختری شبه قاره هند زندگی می کرد. این یورش همچنین به وسیلهٔ دیگر تاریخ نگاران اسلامی چون گردیزی، ابن ظافر و ابن اثیر تأیید شده است. با این حال، دو منبع فارسی – یکی از ذهبی و دیگری از یافعی – تاریخ آن را ۱۰۲۷ میلادی ذکر کرده اند که به گفتهٔ خان، یک سال دیرتر و نادرست است. بیرونی نوشته است: بیرونی می گوید که محمود معبد سومنات را ویران کرد. او انگیزهٔ محمود را چنین شرح می دهد: «یورش هایی برای غارت و خشنود کردن بت شکنی درستکارانهٔ یک مسلمان حقیقی… [او] به غزنه بازگشت در حالی که با غنیمت های گران قیمت از معابد هندو بار یافته بو
د.» بیرونی این یورش ها را به طور غیرمستقیم نکوهش می کند و می گوید این کارها «آبادانی هند را نابود ساخت»، دشمنی هندوها با «بیگانگان» را برانگیخت و باعث شد دانشمندان علوم هندی به مناطق دورتر از سرزمین های «فتح شده به دست ما» کوچ کنند. محمود یورش های بسیاری برای غارت به هند داشت، که یکی از آن ها شامل تاراج معبد سومنات بود. به گفتهٔ جمال مالک – پژوهشگر تاریخ جنوب آسیا و مطالعات اسلامی – «ویرانی معبد سومنات، یک مکان زیارتی شناخته شده در گجرات در سال ۱۰۲۶، نقش بزرگی در آفرینش تصویر محمود به عنوان یک «نماد اسلام» ایفا کرد. تاراج این معبد به موضوعی محوری در روایت های فارسی دربارهٔ بت شکنی اسلامی بدل شد.» بسیاری از تاریخ نگاران و دانشمندان مسلمان در سدهٔ یازدهم و پس از آن، ویرانی سومنات را به عنوان کاری درست و نمونه در نوشته های خود گنجاندند. این روایات در سنت فارسی یادمانی فرهنگی از ویرانی سومنات پدیدآوردند و آن را در قالب «حماسه های پیروزی» بازگو کردند، در حالی که در سوی هندو، سومنات الهام بخش افسانه های بازسازی و «حماسه های مقاومت» شد. این روایت ها در ایران محمود را «قهرمان نمونه و جنگاور اسلامی برای مسلمانان» معرف
ی کردند، در حالی که در هند محمود به عنوان «دشمن اصلی» شناخته شد. افسانه های پرجزئیات بسیاری در ادبیات فارسی دربارهٔ یورش محمود پدید آمد. به گفتهٔ تاریخ نگار سینتیا تالبوت، سنتی دیرتر بیان می کند که «۵۰٬۰۰۰ نفر از پرستشگران در تلاش برای جلوگیری از یورش محمود به قتل رسیدند» هنگام تاراج معبد سومنات. این سنت می گوید شاه گجرات حدود پنجاه سال پیش تر معبد را ساخته بود و منطقهٔ ساحلی آن به سبب دادوستدهای دریایی شکوفا بود. روایت «۵۰ هزار کشته» به گفتهٔ تاپار ادعایی گزاف است که «به طور پیوسته در متون اسلامی بازگو می شود» و به یک «شکل کلیشه ای» از شمار کشتگان بدل می گردد تا مشروعیت محمود را نزد اسلام رسمی پررنگ کند. پس از آن، به تشویق بهاوا بْریهَسپَتی، یکی از راهبان پاشوپاته، کوماراپالا (ح. ۱۱۴۳–۱۱۷۲) معبد سومنات را در سال ۱۱۶۹ بازسازی کرد. در کتیبه ای آمده که او معبدی «باشکوه از سنگ ساخت و آن را با جواهر آراست». وی معبد چوبی در حال فرسودگی را با بنایی سنگی جایگزین کرد. در یورش ۱۲۹۹ میلادی، سپاه علاءالدین خلجی به فرماندهی اولغ خان شاه واگهلا کارنا را شکست داد و معبد سومنات را تاراج کرد. در متون دیرتر مانند "کانهَداده پ
رابنده" (سدهٔ پانزدهم) و "نایِنسی ری خیات" (سدهٔ هفدهم) آمده است که چاهامان های جالور به رهبری کانهَداده وا پیکرهٔ سومنات را بازپس گرفتند و زندانیان هندو را آزاد کردند. اما منابع دیگر می گویند که پیکره به دهلی برده شد و زیر پای مسلمانان انداخته شد. این گزارش در متونی چون "خزاین الفتوح" امیر خسرو و "تاریخ فیروزشاهی" ضیاءالدین برنی و همچنین "ویویدها تیرته کلپا" آمده است. برخی پژوهشگران روایت رهایی پیکره توسط کانهَداده وا را ساخته وپرداختهٔ نویسندگان متأخر دانسته اند. معبد در سال ۱۳۰۸ میلادی به وسیلهٔ ماهی پالا یکم، شاه چوداسامای سواراشتره بازسازی شد و پسرش خنگارا میان سال های ۱۳۳۱ تا ۱۳۵۱ "لینگام" تازه ای در آن جای داد. تا سدهٔ چهاردهم، زائران مسلمانان گجراتی نیز بنا بر گزارش امیر خسرو در این معبد توقف می کردند و پیش از حج به آن احترام می گذاشتند. در سال ۱۳۹۵ میلادی، معبد برای سومین بار به دست ظفر خان، واپسین حاکم گجرات از سوی سلطنت دهلی و سپس بنیان گذار سلسله سلاطین گجرات، ویران شد. در ۱۴۵۱ میلادی، محمود بیگَده، سلطان گجرات، آن را بی حرمت کرد. در ۱۶۶۵ میلادی، معبد از جمله مکان هایی بود که به فرمان اورنگ زیب، ا
مپراتور گورکانیان، برای ویرانی انتخاب شد. با این حال، به نظر می رسد فرمان در آن زمان اجرا نشد. اورنگ زیب در سال ۱۷۰۶ دوباره دستور ویرانی و تبدیل آن به مسجد را داد و این بار عملی شد، هرچند که تلاش چندانی برای تبدیل کامل آن به مسجد صورت نگرفت. دورهٔ راج بریتانیا. در سال ۱۸۴۲، ادوارد لا، نخستین ارل النبرو «اعلامیهٔ درها» را صادر کرد و دستور داد ارتش بریتانیا در افغانستان از راه غزنی بازگردد و درهای چوب صندل آرامگاه محمود غزنوی را – که باور داشتند از سومنات آورده شده اند – به هند بیاورد. به فرمان او، ژنرال ویلیام نات در سپتامبر ۱۸۴۲ آن ها را برداشت. یک هنگ کامل پیاده نظام سبک جات ششم مأمور شد تا این درها را با شکوه به هند بازگرداند. با این حال، پس از رسیدن، مشخص شد که این درها نه از طرح گجراتی یا هندی هستند و نه از چوب صندل، بلکه از سدر دیودار (بومی غزنی) ساخته شده اند و بنابراین به سومنات تعلق نداشته اند. آن ها در انبار دژ آگرا گذاشته شدند و تا امروز همان جا مانده اند. موضوع این درها در ۱۸۴۳ در مجلس عوام بریتانیا نیز به بحث گذاشته شد. در رمان سدهٔ نوزدهمی "سنگ ماه" اثر ویلکی کالینز، گفته می شود که الماس داستان ا
ز معبد سومنات دزدیده شده است. روملا تاپار در کتاب ۲۰۰۴ خود دربارهٔ سومنات نشان می دهد که چگونه این ماجراها در بریتانیا توجه برانگیخت و بر تاریخ نگاری های مربوط به معبد افسانه ای گجرات تأثیر گذاشت. بازسازی در سال های ۱۹۵۰–۱۹۵۱. پیش از استقلال هند، وراوال بخشی از ایالت جوناآگاد بود که حاکمش در ۱۹۴۷ به پاکستان پیوست. هند با این الحاق مخالفت کرد و پس از همه پرسی ایالت را ضمیمه کرد. والابهبای پاتل، معاون نخست وزیر هند، در ۱۲ نوامبر ۱۹۴۷ به جوناآگاد رفت و دستور داد معبد سومنات بازسازی شود. زمانی که پاتل، ک. م. منشی و دیگر رهبران کنگره پیشنهاد بازسازی معبد را به مهاتما گاندی دادند، او با آن موافقت کرد اما توصیه نمود که هزینهٔ ساخت از مردم گردآوری شود و از بودجهٔ دولت تأمین نگردد. بر همین اساس «بنیاد سومنات» برای گردآوری کمک های مردمی و نظارت بر ساخت معبد پدید آمد و مونشی ریاست آن را برعهده گرفت. بازسازی معبد نوین سومنات در سبک معماری مارو-گجراتی آغاز شد و زیر نظر بنیاد سومنات ادامه یافت. پاتل تا پیش از درگذشتش در دسامبر ۱۹۵۰ از این پروژه پشتیبانی می کرد. پس از او، راجندرا پرساد، نخستین رئیس جمهور هند، در مه ۱۹۵۱ معب
د را گشود و مراسم نصب «لینگام» تازه را انجام داد. او در سخنرانی خود تأکید کرد که این بازسازی نمادی از احیای فرهنگ بومی هند و یادمانی از ارادهٔ ملی برای زنده نگه داشتن سنت های تاریخی است. از آن زمان، معبد سومنات یکی از مهم ترین جایگاه های زیارتی هندویان و نیز از جاذبه های گردشگری گجرات بوده است. مدیریت و نگهداری آن همچنان بر عهدهٔ بنیاد سومنات است که متشکل از شخصیت های مذهبی و دولتی است. این معبد اکنون یکی از زیارتگاه های "جَیوتیرلینگا" به شمار می رود و هر سال میلیون ها زائر و گردشگر به آن می آیند. معبد سومنات در روزگار معاصر. معبد سومنات امروزه نه تنها یک زیارتگاه هندو، بلکه نمادی از هویت فرهنگی و ملی گرایی مذهبی در هند است. بازسازی آن در دههٔ ۱۹۵۰ به عنوان بخشی از جنبش احیای فرهنگی پس از استقلال تلقی شد. رهبران سیاسی همچون والابهبای پاتل و ک. م. مونشی بازسازی سومنات را نشانه ای از بازگشت به ریشه های تاریخی و احیای شکوه گذشتهٔ هندو دانستند. بنیاد سومنات که از سال ۱۹۵۰ برای گردآوری کمک های مردمی و ادارهٔ معبد تأسیس شد، همچنان ادارهٔ آن را بر عهده دارد. این بنیاد دربرگیرندهٔ شخصیت های برجستهٔ مذهبی و سیاسی هند