Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
هنریتا لاکس یا هنریتا لکس (زاده: ۱ آگوست ۱۹۲۰، درگذشت: ۴ اکتبر ۱۹۵۱) که گاهی به اشتباه، به نام هنریتا لیکس، هلن لین یا هلن لارسون نیز خوانده شده است، یک زن آمریکایی آفریقایی تبار بود که سلولهای سرطانی تومور دهانهٔ رحم او، که توسط جورج اوتو گی کشت داده شده بودند، به طرز اتفاقی و غیرمنتظره ای، منبعی لایزال برای تولید سلولهای نامیرا و جاودانه ای قرار گرفتند که برای تحقیقات و پژوهش های پزشکی به کار می روند. این سلولها، در حال حاضر به عنوان سلول هلا HeLa یا HeLa cell شناخته می شوند که از ترکیب دو حرف اول نام کوچک و خانوادگی Henrietta Lacks پدید آمده است. جوناس سالک از سلولهای هلا برای ساخت واکسن فلج اطفال استفاده کرد. کتاب «حیات جاودانه هنریتا لکس» نوشته ربکا اسکلوت و ترجمه حسین راسی که در سال ۱۳۹۰ در انتشارات آرامش به چاپ رسیده، به زندگی این شخص می پردازد.
قارچ های فنجانی نام گونه ای از قارچ ها و از زیرشاخه های قارچ های کیسه ای (Ascomycota) است.
ونلافاکسین (Venlafaxine) (که با نام های تجاری:اِفِکسُور(تولید و ساخت شرکت فایزر آمریکا)، فلاکسور(ساخت شرکت تهران شیمی، ایران)، ونلاکسین(ساخت شرکت سبحان دارو، ایران)، دپرکسین(ساخت شرکت سامی ساز مشهد)، ولفیکس(ساخت شرکت دات مدیپروداکتز هند)، ونلافکس(ساخت شرکت آریا، ایران)، ونلاسک(ساخت شرکت گلاکسواسمیت کلاین انگلستان)، ونکس(ساخت شرکت کرکا، اسلوونی)، دپریلکس(ساخت تدبیر کالای جم، ایران)، آلوینتا(ساخت شرکت اکتوورکو، ایران) و... به فروش میرسد یک داروی ضدافسردگی از گروه مهارکننده های بازجذب سروتونین، نوراپی نفرین و به میزان نسبتاً کمتری دوپامین است. این دارو نخست در سالِ ۱۹۹۳ (میلادی) ارائه شد و برای درمانِ اختلال افسردگی اساسی، اختلال وسواس فکری-عملی، اختلال خودبیمارانگاری، اختلال اضطراب جدایی، اختلالات شخصیت، اختلال کم توجهی بیش فعالی، الکلیسم، درمان کمکی علائم غالباً روانی ترک سوء مصرف مواد، اختلال وسواسی-جبری، اختلال اضطراب فراگیر، اختلال اضطراب اجتماعی و اختلال پانیک(وحشت زدگی) تجویز می شود. ونلافاکسین بیشتر از سایر داروهای ضد افسردگی("به غیر از مهارکننده های مونوآمین اکسیداز که شبه آمفتامین هستند.") حالت مانیا و
سرخوشی، گاهی اوقات بلافاصله(تقریباً نادر) پس از مصرف در فرد ایجاد می کند. از این رو یکی از برترین داروهای ضد افسردگی به شمار می رود. به خصوص برای کسانی که دارای افسردگی های حاد و مالیخولیایی هستند، به هر حال ونلافاکسین مهارگر متوسط تا قوی بازجذب دوپامین است. این دارو ممکن است، فاز مانیا یا هیپومانیا(اغلب) اختلال دوقطبی را به شدت تشدید کند. همچنین علائم ترک آن از دیگر داروهای ضد افسردگی به خصوص از بُعد روانی سخت تر است. ونلافاکسین در کبد کاتالیز گسترده ای داشته و چون عمدتاً از طریق ایزوآنزیم سیتوکروم پی ۴۵۰ تجزیه می گردد با داروهای زیادی نیز تداخل دارد. این دارو در ۲۹٪ مصرف کنندگان با گیجی و خواب آلودگی مخصوصاً در دوزهای اولیه مصرف همراه بوده و در ۷۱٪ مصرف کنندگان با اضطراب و بیقراری همراه بوده است. ونلافاکسین برای اولین بار توسط شرکت داروسازی آمریکایی فایزر با نام تجاری اِفِکسور(Effexor) ساخته و مجوز FDA(سازمان غذا و داروی آمریکا) را پس از مدت کوتاهی؛ دریافت کرد. همان طور که در بالا گفته شد ونلافاکسین بیشتر از سایر داروهای ضد افسردگی البته به جز مهارکنندگان مونوآمین اکسیداز که ساختار آمفتامینی دارند، حالت ما
نیا (سرخوشی یا شیدایی) ایجاد می کند این تاثیر در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی و اختلال کم توجهی بیش فعالی(اغلب APHD بزرگسالان) بیشتر دیده می شود. این عملکرد احتمالاً به دلیل این مکانیسم است که این دارو هم زمان به غیر از سروتونین و نوراپی نفرین، دیگر ناقل های شیمیایی مغز به خصوص دوپامین را نیز به طور متوسط تحت تاثیر قرار می دهد. از این رو ونلافاکسین مهارکننده بازجذب سروتونین-اپی نفرین-نوراپی نفرین-دوپامین است. اما این دارو تاثیری بر گیرنده های بتا و آلفا آدرنرژیک ندارد و بر گیرنده های نیکوتینی و موسکارینی نیز تاثیری ندارد. اگرچه طبق گفته برخی منابع معتبر پزشکی(اغلب ژورنال های بین المللی) ونلافاکسین به طور خفیف تا متوسط، بر گیرنده های کولینرژیک، هیستامینی، موسکارینی و نیکوتینی بسته به دوز بعنوان آگونیست در برخی افراد(اغلب سنین ۳۲ تا ۵۵ ساله و جنس مونث) تاثیرگذار است. دانشمندان بیان کرده اند که افراد سیگاری و کسانی که درکل مواد محرک از هر نوعی مصرف می کنند به دوزهای بالاتری از ونلافاکسین نیاز دارند زیرا مواد محرک سبب افزایش متابولیسم بدن می شود و همچنین برخلاف این مواد، انواع موادی که باعث آرام بخشی، سستی و من
گی و خواب آلودگی می شوند مانند مورفین یا دیازپام سرعت دفع دارو را کاهش می دهند. اولین فرضیه یعنی اثر آگونیستی آن سبب می شود، ونلافاکسین بر اشتها، خواب، انرژی، تمرکز، توجه و حافظه نیز تاثیر مثبت داشته باشد. اما علاوه بر اینکه با داروهای آنتی هیستامین تداخل دارد ممکن است موجب بدتر شدن انواع آلرژی و حساسیت مرتبط با هیستامین نیز گردد.↵این دارو ممکن است نتیجه تست اعتیاد را به طور کاذب مثبت نشان دهد.↵داروی نسبتاً مشابه به ونلافاکسین↵دولوکستین است که البته بر طبق آمار پس از مصرف غالباً حالت منگی ، سستی و خواب آلودگی برخلاف ونلافاکسین ایجاد می کند. و یا حداقل گیجی شدیدتری را به همراه دارد. ۷۶ درصد از مصرف کنندگان دولوکستین با نام تجاری سیمبالتا، پس از مصرف(تقریباً هر بار) دچار خواب آلودگی متوسط می شوند. کارکرد داروشناختی. ونلافاکسین به خوبی از لوله گوارش جذب می شود و در عرض ۲٫۵ ساعت به بیشترین غلظت پلاسمائی می رسد. نیمه عمر آن حدود ۳٫۵ ساعت است و تنها متابولیت فعال آن، اُ - دسمتیل ونلافاکسین، نیمه عمر ۹ ساعت دارد؛ بنابراین ونلافاکسین باید ۲ تا ۳ بار در روز مصرف شود. ونلافاکسین مهارکننده غیرانتخابی بازجذب سه آمین بیوژ
ن سروتونین، نوراپی نفرین و به مقدار کمتری دوپامین می باشد. ونلافاکسین بر روی گیرنده های موسکارینی، نیکوتینی، هیستامینرژیک، اپیوئید (شبه افیونی) یا آدرنرژیک اثری ندارد و به عنوان MAOI نیز فعالیت ندارد. کارآئی درمانی. ونلافاکسین برای درمان اختلال افسردگی ماژور و اختلال اضطراب فراگیر تأیید شده است. بسیاری از افراد شدیداً افسرده با دوز ۲۰۰ میلی گرم در روز و در عرض ۲ هفته به ونلافاکسین پاسخ می دهند، که این دوره زمانی تا حدودی کوتاه تر از ۲ تا ۴ هفته است که معمولاً برای شروع اثر SSRIها (سرترالین- فلوکستین -پاروکستین)لازم می باشد؛ بنابراین دوزهای بالای ونلافاکسین برای درمان افراد مبتلا به بیماری شدیدی که نیاز به پاسخ سریع دارند ترجیح داده می شود. البته به نظر می رسد که سمپاتومیمتیک ها (مقلدهای سمپاتیک) مانند امفتامینها، و شوک الکتریکی سریع ترین شروع اثر ضدافسردگی را داشته باشند که معمولاً در عرض یک هفته آشکار می شود. ونلافاکسین در مقایسه مستقیم با فلوکستین برای درمان افراد شدیداً افسرده دارای خصوصیات مالیخولیائی مؤثر می باشد. مقایسه مستقیم ونلافاکسین و سرترالین که مؤثرترین SSRI برای درمان افسردگی شدید دارای خصوصیات
مالیخولیائی می باشد، هنوز گزارش نشده است. ونلافاکسین برای درمان نوروپاتی دیابتی و پیشگیری از میگرن از برچسب خارج استفاده شده است (با این حال در بعضی از افراد ونلافاکسین می تواند باعث تشدید یا ایجاد میگرن شود). این امر ممکن است از طریق اثراتی بر روی گیرنده مواد افیونی روی درد کار کند. همچنین مشخص شده است که شدت «گرگرفتگی» در زنان یائسگی یائسگی در درمان هورمونی برای درمان سرطان پروستات کاهش می یابد. موارد منع مصرف. ونلافاکسین در بیماران حساس به آن توصیه نمی شود و نباید از طرف کسی که به مواد غیرفعال حساسیت دارد مصرف شود، که شامل ژلاتین، سلولز، اتیل سلولز، اکسید آهن، دی اکسید تیتانیوم و هیپرملوز است. این دارو نباید در رابطه با یک مهار کننده مونوآمین اکسیداز (MAOI) مورد استفاده قرار گیرد، زیرا می تواند باعث سندرم سروتونین بالقوه کشنده شود. رهنمودهای بالینی. اول از همه پیشنهاد مشود این قرص در شب مصرف شود، (البته توجه شود اگر با مشکلات خواب از قبیل بی خوابی در بیماری افسردگی دست و پنجه نرم می کنید مصرف آن قبل از خواب می تواند موجب افزایش تمرکز و توجه و بی خوابی شود، در نتیجه اگر دچار بیخوابی هستید پیشنهاد می شود صبح
ها آن را مصرف کنید) برای به حداقل رساندن عوارض جانبی، به خصوصی تهوع، ونلافاکسین دارای قرص های زودرهش ۲۵، ۵/۳۷، ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ میلی گرمی و کپسول های طولانی رهش ۳۷/۵، ۷۵ و ۱۵۰ میلی گرمی می باشد. کپسول های طولانی رهش به صورت تک دوز قبل از خواب تا حداکثر ۲۲۵ میلی گرم در روز تجویز می گردند. قرص ها و کپسول های طولانی رهش به یک اندازه قدرت دارند و درمان افرادی را که یکی را دریافت می کنند می توان به دوز معادلی از دیگری تغییر داد. دوز معمول شروع در افراد افسرده ۷۵ میلی گرم در روز است که به شکل قرص هائی در ۲ تا ۳ دوز منقسم در روز یا به شکل کپسول های طولانی رهش در یک دوز قبل از خواب داده می شود. در برخی از افراد لازم است برای به حداقل رساندن عوارض جانبی، به خصوص تهوع، قبل از خواب داده می شود. در برخی از افراد لازم است برای به حداقل رساندن عوارض جانبی، به خصوصی تهوع، قبل از بالا بردن دوز تا ۷۵ میلی گرم در روز، دوز شروع به مدت ۴ تا ۷ روز، ۵/۳۷ میلی گرم در روز باشد. در افراد مبتلا به افسردگی می توان دوز را تا ۱۵۰ میلی گرم در روز بالا برد و آن را به شکل قرص هائی در ۲ یا ۳ دوز منقسم یا به شکل کپسول های طولانی رهش یک بار در شب
تجویز کرد، البته تنها پس از یک دوره کافی از ارزیابی بالینی با دوز کمتر (معمولاً ۲ تا ۳ هفته)، دوز را می توان هر ۴ روز یا بیشتر به اندازه ۷۵ میلی گرم در روز بالا برد. افراد مبتلا به افسردگی متوسط احتمالاً به دوزهائی بیشتر از ۲۲۵ میلی گرم در روز نیاز نخواهند داشت، در حالی که افراد شدیداً افسرده ممکن است برای رسیدن به پاسخی مناسب به دوزهای ۳۰۰ تا ۳۷۵ میلی گرم در روز نیاز داشته باشند. تجویز دوز ۲۰۰ میلی گرم در روز از آغاز ممکن است باعث پاسخ ضدافسردگی سریع در عرض ۱ تا ۲ هفته شود. بیشترین دوز ونلافاکسین ۳۷۵ میلی گرم در روز است. در افرادی که به کاهش شدید عملکرد کبدی یا کلیوی مبتلا هستند، دوز ونلافاکسین را باید نصف کرد. در صورت نیاز به قطع دارو، دوز ونلافاکسین را باید به تدریج در عرض ۲ تا ۴ هفته کاهش داد. احتیاط ها و عوارض جانبی. ونلافاکسین عموماً به خوبی تحمل می شود. موارد زیر شایع ترین عوارض جانبی هستند که در مطالعات شاهددار به شکل قابل ملاحظه ای در ونلافاکسین شایع تر از دارونما دیده شده است: تهوع (۳۷٪ تمام افراد درمان شده)، خواب آلودگی (۲۳٪)، خشکی دهان (۲۲٪)، گیجی (۱۹٪)، عصبی شدن (۱۳٪)، یبوست (۱۵٪)، آستنی (۱۲٪)،
اضطراب (۶٪)، بی اشتهائی (۱۱٪)، تاری دید (۶٪)، انزال یا ارگاسم غیرطبیعی (۱۲٪) و ناتوانی جنسی (۶٪). با استفاده از کپسول های طولانی رهش بروز تهوع تا حدودی کاهش می یابد. عوارض جانبی جنسی ونلافاکسین را می توان همانند عوارض جانبی جنسی SSRIها درمان کرد. به علت متابولیسم سریع و فقدان نسبی اتصال به پروتئین، قطع ناگهانی ونلافاکسین ممکن است باعث به وجود آمدن سندرم قطع شود که شامل تهوع، خواب آلودگی، و بی خوابی می باشد؛ بنابراین دوز ونلافاکسین باید به تدریج در عرض ۲ تا ۴ هفته کاهش داده شود. نگران کننده ترین عارضه جانبی مربوط به ونلافاکسین، افزایش فشار خون در برخی افراد است، به خصوص در آنهایی که با بیش از ۳۰۰ میلی گرم در روز درمان می شوند. در کارآزمائی های بالینی در افرادی که ۳۷۵ میلی گرم ونلافاکسین در روز دریافت می کردند. افزایش متوسطی به اندازه ۲/۷ میلی متر جیوه در فشار خون دیاستولی مشاهده شد؛ در مقابل هیچ تغییر قابل توجهی در افرادی که ۷۵ تا ۲۲۵ میلی گرم در روز دریافت می کردند و کاهش متوسطی به اندازه ۲/۲ میلی متر جیوه در افرادی که دارونما (پلاسیبو)می گرفتند مشاهده گردید. در یک مطالعه افزایش پایدار فشار خون به سطوحی بالات
ر از ۹۰/۱۴۰ در ۲٪ افرادی که دارونما می گرفتند، ۳٪ افرادی که کمتر از ۱۰۰ میلی گرم ونلافاکسین در روز می گرفتند، ۵٪ افرادی که ۱۰۱ تا ۲۰۰ میلی گرم در روز دریافت می کردند. ۷٪ افرادی که ۲۰۱ تا ۳۰۰ میلی گرم در روز دریافت می کردند و ۱۳٪ افرادی که بیش از ۳۰۰ میلی گرم در روز می گرفتند، مشاهده شد؛ بنابراین در افرادی که قبلاً فشار خون داشته اند باید از این دارو با احتیاط و تنها در دوزهای کمتر استفاده کرد. در حال حاضر اطلاعاتی در مورد استفاده از ونلافاکسین توسط زنان حامله و شیرده در دسترس نمی باشد. البته پزشکان باید تا زمان کسب تجربیات بالینی بیشتر از تجویز تمام داروهائی که به تازگی معرفی شده اند برای زنان حامله و شیرده خودداری کنند. تداخل های داروئی. به نظر می رسد که سایمتیدین متابولیسم کبدی گذر اول ونلافاکسین را مهار می کند و غلظت داروی متابولیزه نشده را بالا می برد. البته چون متابولیت، عمدتاً مسئول اثر درمانی می باشد، این تعامل تنها در افرادی که از قبل هیپرتانسیون یا بیماری کبدی دارند اهمیت دارد که در آن ها نباید از این ترکیب استفاده کرد. ونلافاکسین ممکن است در صورت تجویز همزمان، غلظت پلاسمائی هالوپریدول را بالا ببرد.
همانند تمام داروهای ضدافسردگی نباید در عرض ۱۴ روز پس از استفاده از MAOIها، از ونلافاکسین استفاده کرد؛ و این مسئله ممکن است اثر آرام بخشی - رخوت زائی سایر داروهائی را که بر روی سیستم اعصاب مرکزی عمل می کنند تقویت کند. منابع. ویکی پدیا انگلیسی:
سندی بریج یکی از معماری های پردازنده های اینتل است که برای اولین بار در مارس ۲۰۱۱ وارد بازار شد. این نسل از پردازنده ها، به کاربران امکان پردازش موازی می دهد. این پردازنده را می توان در ابر رایانه ها هم استفاده کرد. سندی بریج همچنین به پردازنده نسل دوم معروف است. تعدادی از این پردازنده ها در عین حال شامل پردازندهٔ گرافیکی نیز هستند. در سیستم تیک تاک اینتل این معماری تاک معماری قبلی نلهام است. پروسهٔ تولید این پردازنده ها از سال ۲۰۰۵ آغاز شد. اینتل این معماری را برای اولین بار در سال ۲۰۰۹ به نمایش در آورد. این پردازنده ها بیشتر در بخش اسرائیلی اینتل طراحی شده اند و نام داخلی آن ها گرشن (به معنی پل در زبان عبری) بود.
سوزان مری کالینز (زادهٔ ۱۰ اوت ۱۹۶۲) نویسنده تلویزیونی و رمان نویس آمریکایی است که بیشتر به خاطر "سه گانه بازی های گرسنگی" مشهور است. سال های نخستین زندگی. سوزان کالینز دختر یک افسر نیروی هوایی و فارغ التحصیل دانشگاه هنرهای زیبای آلاباما است. کتاب ها. در سپتامبر سال ۲۰۰۸ نشر اسکولاستیک کتاب بازی های گرسنگی را که نخستین کتاب سری بود به بازار عرضه نمود. کتاب تا حدود زیادی تحت تأثیر اسطورهٔ یونانی تسئوس بود. الهام بخش دیگر کالینز پدرش بود که در نیروی هوایی کار می کرد و این سبب شده بود که کالینز درک بهتری از فقر و تنگدستی پیدا کند. دومین کتاب در سپتامبر سال ۲۰۰۹ عرضه شد و اشتعال نام گرفت. زاغ مقلد که سومین کتاب سری بود در اوت ۲۰۱۰ عرضه شد. طی ۱۴ ماه تنها در آمریکای شمالی یک و نیم میلیون نسخه از کتاب اول و دوم چاپ شد. سری بازی های گرسنگی برای ۶۰ هفتهٔ پیاپی در لیست پرفروش ترین کتاب های نیویورک تایمز جایگاه نخست را داشت. شرکت فیلم سازی لاینزگیت در سال ۲۰۰۹ اعلام کرد که فیلمی از کتاب اول این سری به همین نام بازی های گرسنگی ساخته خواهد شد، که این فیلم در ماه مارس ۲۰۱۲ اکران عمومی گردید. زندگی شخصی. "کالینز" با شوهرش
و دو فرزندش در کنتیکت زندگی می کند و همچنین دو گربه وحشی دارد.
دست آزاد ، ابزاری است که بدون به کارگیری دست می توان آن را به کار برد. هندزفری در ترابرد فرمان ها در دستیارهای آوایی، آواپر، تلفن همراه و بسیاری از ابزارهای آوایی و چندرسانه ای به کار گرفته می شود، در بسیاری از کشورها به کارگیری این ابزار با تلفن همراه به هنگام رانندگی الزامی شده است، هرچند پژوهش ها نشان داده هنگام رانندگی، گفت وگو با تلفن همراه می تواند مرگ آور باشد. هندزفری می تواند دارای سیم یا بدون سیم باشد. کاربرد. هندزفری ها جزو لوازم جانبی تلفن همراه و تبلت محسوب می شوند و می توانند برای تماس صوتی، پخش موسیقی و بسیاری از قابلیت های مرتبط دیگر استفاده شوند. هندزفری نسبت به هدفون کوچک تر، سبک تر، ارزان تر و قابل حمل هستند. استفاده از هندزفری همچنین از خرابی مدل مو جلوگیری می کند. هندزفری ها اغلب برای صدای باس طراحی نشده اند و می توانند درصورت زیاد بودن صدا به گوش آسیب وارد کنند. انواع. هندزفری ها به دو نوع دورگردنی و ایرپاد و سیمی تقسیم می شوند: دورگردنی: برخی از هندزفری ها برای ورزشکارها طراحی شده است تا از تداخل سیم ها حین ورزش جلوگیری شود. این نوع هندزفری ها دور گردن قرار می گیرند و بسیار مناسب تر و ر
احت تر هستند. ایرپاد: نوعی هندزفری است که بصورت بی سیم به کمک بلوتوث به تلفن هوشمند متصل می شوند. این نوع هندزفری ها دارای ماژول شارژ هستند. سیمی: هندزفری های سیمی اولین نوع هندزفری ها هستند که برای پخش موسیقی و مکالمه استفاده می شوند. با پیشرفت تکنولوژی تولید هندزفری ها، امروزه مدل های بی سیم و ایرباد ها جای مدل های سیمی را گرفته اند اما هنوز به علت قیمت پایین و عدم نیاز به شارژ این نوع هندزفری ها افراد زیادی آنها را می خرند.
ذیاب بن عیسی بن نهیان آل نهیان اولین شیخ ابوظبی (از ۱۷۶۱ تا ۱۷۹۳) بود. او بنیانگذار سلسله آل ابو فلاح است که هنوز در ابوظبی حکم می رانند. ذیاب بن عیسی رئیس قبایل متحد بنی یاس بود. شکارچیانی از این قبیله در سال ۱۷۶۱ در پی شکار یک غزال از لیوا (در امارات متحده عربی) به چشمهٔ آب شیرینی در این جزیره رسیدند. از آن پس غزال نماد ابوظبی شد و نام خود را به آن داد(ابوظبی به معنای پدر غزال است). در سال ۱۷۹۳، ذیاب به پسرش شخبوط امر کرد که به این جزیره مهاجرت کند. شخبوط چنین کرد و روستا و قلعه ای در ابوظبی ساخت.
دربارهٔ آئین ایلامیان، اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی از منابع کمی که در دست است، می توان به نقش دین در زندگی آن ها پی برد. تاریخچه. ایلامیان از هزاره چهارم قبل از میلاد در شوش ساکن بوده و تا آنجا که مدارک کتبی نشان می دهد از ۲۶۸۵ سال پیش از میلاد، پادشاهان ایلام در این نواحی سلطنت می کرده اند و این پادشاهی تا سال ۶۴۰ پیش از میلاد ادامه داشت و با حمله آشوربانی پال برای همیشه از صفحه تاریخ محو گردید لیکن طولی نکشید که قوم و دولت ایلام جزئی از شاهنشاهی هخامنشی را تشکیل داد. قبل از مزدایسم از اعتقادات دینی مردمی که در نواحی مختلف ایران زندگی می کردند، اطلاعات ما منحصر است به دین ایلامیان. از آنجائیکه مردمان نقاط دیگر سنگ نبشته ای از خود به جای نگذاشته اند، در مورد اعتقادات آن ها اظهارنظرها توأم با احتمالات می باشد. در مورد ایلامیان اسناد بیشتری برجا مانده است. ایلامیان جزو اولین گروه هائی هستند که بر ایران مسلط شده اند و در نتیجه حفاری هائی که در نقاط مختلف مربوط به این دوره شده معلوم گردیده، مشابهت کاملی در فرهنگ و تمدن نقاط مختلف هست، بنابراین امکان این نیز هست که از نظر اعتقادات مذهبی نیز بین این نقاط تشابهی و
جود داشته باشد. چنین بنظر می رسد در دوران های اولیه در ایلام نیز مانند ساکنان سایر نقاط ایران، بعضی از درختان نباتات و حیوانات مقدس شمرده شده، به علاوه‏ ستارگان که در رأس آن ها خورشید و ماه قرار داشت، نیز جنبه رب النوعی داشتند. آثاری که مربوط به اولین دوره پیشرفت افکار و اندیشه های دینی می باشد در مقبره هائی در شوش از ستارگان، نباتات و حیوانات تصاویری دیده می شود که جنبه مذهبی دارد. مارهای درهم پیچیده و عقاب هایی که بال های خود را آویخته اند، نیز به عنوان سمبل خدایان تصویر شده اند. دومین مرحله پیشرفت دینی در ایلام با پیدایش خدایانی شکل حیوانات مخصوصاً خدایانی که سر انسان و بدنی با هیکل شیر دارند مشخص می شود. در اوایل این اشکال ترکیبی حیوانی خدایان محافظ تلقی می شدند و بعدها نمایشگر جن ها و پریان بودند. در مرحله سوم که دوره پیشرفت اعتقادات دینی است، خدایان شکل انسان تصویر شده و این رب النوع ها از بی نام و نشانی خلاص شده و بنابر نقشی که داشته اند، نامی بر آن ها گذاشته شده، بدین ترتیب ماهیت و نقش خدایان معلوم گردیده است. مذهب ایلامیان ویژگی هایی داشت که آن را با آداب و رسوم اقوام مجاور آن ها در بین النهرین پیوند
می داد. اما در واقع، مذهب ایلامی انفرادی و دارای ویژگی خاص خود بود. بخشی از این فردیت، شامل احترامی غیرعادی برای مادران و در ستایش ماران بود که، ریشه در سحر و جادوگری داشت. در حقیقت نکته های مربوط به مار در بسیاری از جنبه های تمدن ایلامی به چشم می خورد. حتی در ظروف سفالین هزاره سوم و چهارم، تصاویر فراوانی از مار دیده می شود. شکل مار بروی سر کوزه، بر روی سر پوش ظرف، به عنوان حفاظتی علیه چشم زخم و آزار شیطان به کار می رفت، یا به عنوان محافظ دروازه ها به شمار می آمد. مارها را در حجاری های پادشاهان دیده می شود که در پیرامون محراب یا بر روی دسته های تبر و عصای سلطنتی و مانند آن ها حلقه زده اند. همچنین به صورت جایگاه پادشاهان نشان داده شده است. از روزگار باستان، تصویر مار در پیرامون درخت زندگی در ایلام نشان داده شده، و مظهر باروری و عبارت از دو مار در حال جفت گیری بوده که تا مصر نیز برده شده است. تصویر مار با سر انسانی، حاکی از آن است که به این خزنده جنبه خدایی می دادند، و این امر در بین النهرین ناشناخته بود. خدایان ایلامی. مذهب ایلامی در طی قرن ها پایدار ماند. در قدیمی ترین متن بازمانده ایلامی که عبارت از عهدنامه
های مربوط به ۲۲۸۰ پیش از میلاد است، تقریباً همهٔ خدایانی را می بینیم که در ایلام در ۶۴۰ پیش از میلاد نیز مورد پرستش بودند. در این جهان خدایان، یک الهه به نام پینی کر بیش از همه اهمیت داشت، عهدنامه ای که در بالا بدان اشاره کردیم با این جمله آغاز می شود «ای پینی کر رب النوع و شما ای خدایان نیکوی آسمان، بشنوید!» بعدها ایلامی ها پینی کر را خدای آسمان و دارای قدرت نفرین دانستند، و نامش را به صورت بخشی از اسامی خاص آوردند. مردم بین النهرین پینی کر را نوعی ایشتار می نامیدند، که در حقیقت در نظر ایلامی ها، بزرگ مادر خدایان بود. این امر که یک الهه، برتر و جدا از سایر خدایان ایلامی بود، حاکی از آن است که پیروان مذهب ایلامی جنبهٔ مادرسالاری به آن می دادند. امّا در جنوب شرقی ایلام، در منطقه ساحلی خلیج فارس، مادر خدای دیگری بود که کری ریشا نام داشت. این خود در اصل نامی خاص نبود، و مفهوم الهه بزرگ را داشت (کری:الهه، ریشا:بزرگ). این الهه به نقاط دیگر راه یافت، و پادشاهان و شاهزادگان ایلامی پرستشگاه هایی وقف آن کردند. در خود شوش که پایتخت بود، کری ریشا لقب افتخارآمیز مادر خدایان و بانوی معبد بزرگ را داشت. امّا او را هرگز با
پینی کر، که بومی شوش بود، اشتباه نمی کردند. ایلامی ها از داشتن دو یا سه مادر خدایان ناراحت نبودند. درست است که نفوذ کری ریشا در سراسر ایلام در هزاره دوم برقرار بود، ولی در همان زمان مادر خدایان محلی پایدار ماندند. ایلامی ها از راه احتیاط، هدایایی هم به الهه های بومی و هم به الهه های بیگانه تقدیم می داشتند، در هر صورت، به نظر نمی رسد که بیش از دو مادر خدایان را در یک جا پرستیده باشند، جز در شوش که در آن جا در دوره متأخر سلطنت، بجز دو الهه بالا، الهه دیگری به نام پارتی مورد پرستش بود. در هزاره سوم، بزرگ مادران خدایان برتر از سایر خدایان ایلامی به شمار می آمدند، ولی در هزاره دوم تغییری پدید آمد، همان گونه که مادرسالاری در ایلام جای خود را به تدریج به پدرسالاری داد، صف آرایی مجدد و مشابهی در میان خدایان صورت گرفت. مادر خدایان نیز جای خود را به یک خدای مذکر داد؛ ولی هرگز از میان خدایان ایلامی محو نشد، زیرا در دل مردم ساده جایگاهی همیشگی داشت. این موضوع را با مشاهده تندیس های بی شماری از خاک رس از الهه های معروف به عریان که از میان ویرانه ها پیدا شده، می توان درک کرد که سینه های خود را با دو دست گرفته اند. خدای مذک
ری که الهه بزرگ مجبور شد جای خود را به او بدهد، هوم بان نام داشت، در هزاره سوم، هومبان هنوز در مقام سوم بود، ولی از نیمه هزاره دوم به بعد، در رأس خدایان جای گرفت. برخلاف مادران خدایان، که تنها پیروان محلی داشتند، هوم بان همیشه در سراسر ایلام مورد پرستش بود، و با لقب آقای آسمان در شوش همسر بانوی آسمان بود که نخست پینی کر و بعدها کری ریشا بود. الهه اخیر لقب همسر بزرگ را داشت. این ازدواج دوم، منجر به تولد خدایی به نام هوتران شد، در نام های خدایانی که در عهدنامه ۲۲۸۰ پیش از میلاد دیده می شود، هوتران را در درجه پانزدهم از میان ۳۷ خدا قرار دادند. خدای خورشید در میان ایلامیان ناهونته‏ که کلمه بومی برای خورشید است، و در آغاز "نان هونده‏" بوده که به معنی آفرینندهٔ روز است. در عهدنامه ۲۲۸۰ پیش از میلاد، خدای خورشید جای پنجم را بالای اینشوشی ناک داراست، و در آن کلمات زیر تکرار می شود: پادشاه نوکر باوفای ناهونته است؛ پادشاه تابع اینشوشی ناک است. این امر اهمیت دوگانهٔ خدایان را که مظهر قانون بودند، مورد تأکید قرار می دهد:تا زمانی که بشر، حتی پادشاهان، در روشنایی زمین راه می روند، باید نسبت به خدای خورشید وفادار بمانند. ام
ا هنگامی که به قلمرو تاریکی رسیدند، تابع اینشوشی ناک قاضی مردگان می شوند. غیر از خدای خورشید، همیشه یک خدای ماه در ایلام وجود داشت. در واقع، همه صورت های فلکی و نیروهای طبیعی و حتی دریاها مورد پرستش ایلامیان بود. خدای ماه را بیش از همه پدر یتیمان می دانستند. از مهم ترین خدایان بی شمار ایلام سیموت یا "شیموت‏" برجسته تر از همه است، و لقب جالب توجه «خدای ایلامیان» را دارد. او را «قاصد نیرومند خدایان» می دانستند، و در سراسر منطقه مورد پرستش بود. زنش نیز مانزات یا "مانزیت‏" نام داشت. ایلامیان عقیده داشتند که همه خدایان دارای نیرویی اسرارآمیز و فوق طبیعی به نام کیتن هستند. کیتن طلسم و فرایزدی بود، و به منظور حمایت و حتی تنبیه به کار می رفت. فرمانروایان ایلام سلطه خود را براساس حمایت سحرآمیز کیتن بنیان نهاده بودند، و به منزلهٔ نمایندگان زمینی کیتن آسمانی به شمار می آمدند، ضمن آنکه خدایان دارای کیتن بودند، هومبان را برخوردار از فره ویژه فرمانروایان می دانستند. مراسم مذهبی ایلامیان. تنها اطلاع ما دربارهٔ مراسم مذهبی ایلامیان، از چند یافته مجزا تشکیل می شود. در میان مهرهای بی شمار پیشین و مناظر متنوع آنها، تاکنون تنها
یکی مربوط به مراسم پرستش بوده است. شرکت کنندگان در مراسم ایلامی، به وضوح با دو نوع نیایش مختلف یعنی نیایش خطاب و نیاش سکوت آشنا بودند. اولی شامل دراز کردن دست در برابر خدا بود، و شاید در این هنگام دعایی هم خوانده می شد. این حالت را در بین کسانی که بر سکوی مزبور مشغول دعا هستند، می توان دید. هرگاه مؤمنان هدایایی با خود در آن زمان می آوردند، تنها دست راست خود را بلند می کردند، اما در نیایش سکوت مؤمنان دست های خود را روی کمربندهای خود می نهادند. از منابع و مدارک، تنها گاهی منظره ای از مراسم مذهبی ایلامی در برابر چشمان ما گسترده می شود. پرستش معمولاً همراه موسیقی انجام می گرفت. در ۲۲۵۰ پیش از میلاد، کوتیک اینشوشی ناک (پادشاه ایلام)، به رامشگران حقوق می داد تا صبح و غروب در برابر مدخل اصلی معبدی که او وقف اینشوشی ناک کرده بود، بنوازند و آواز بخوانند. قربانی کردن نیز شاید جزء تشریفات روزانه پرستشگاه ایلامی بود. در مراسم وقف پرستشگاه جدید اینشونی ناک در شوش، که طی آن ۲۰ پیمانه روغن به دروازه های آن پاشیده می شد، کوتیک اینشوشی ناک دستور داد که هر روز «یک گوسفند در معبد بالا و یک گوسفند در معبد پایین ذبح شود.» از لوح
های دیگر مربوط به سده های بعد چنین برمی آید که، در همان معبد بالا به طور منظم گوسفند ذبح می شد. شاید گوسفندی دیگر را در معبد، در برابر تخت و مجسمه فرمانروا قربانی می کردند. این عمل نیز به سبب انگیزه های سیاسی انجام می گرفت: هنگام عزیمت سربازان به جبهه، گوسفندانی را در شوش در برابر تندیس عظیم شیری که احتمالاً در کنار دروازه شهر بود، قربانی می کردند. آثار باستانی در ارتباط با مراسم مذهبی. کول فرح یا نیایشگاه نارسینا در شمال و اشکفت سلمان یا نیایشگاه تاریشا در جنوب شهر ایذه مکان هایی هستند که بیشترین نقش برجسته های ایلامی را در آنجا می توان دید. در کول فرح ۶ و در اشکفت سلمان ۴ نقش برجسته از مراسم مذهبی ایلامیان در حدود ۲۷۰۰ سال پیش بر سنگ ها حک شده است. در نقش برجسته شماره ۳ کول فرح یکی از مراسم مذهبی ایلامیان را که همراه با حمل مجسمه و قربانی کردن برای خدایان است، نشان داده شده است. پرستشگاه ها. در مدخل پرستشگاه ایلامی، تندیس های شیر و گاو یا جانوران یا گریفون هایی قرار می دادند. لازم نبود که این تندیس ها را عظیم بسازند، زیرا معلوم بود که کیتن، یعنی نیروی سحرآمیز این تندیس ها برای حفاظت پرستشگاه کافی است. در چغ