Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
گونه گون معلول شده اند، می گویند که در جامعه با تبعیض و برخوردهای تحقیرآمیز روبه رو استند. ضیاالرحمن، یکی از افراد دارای معلولیت در کابل گفت: «مردم هایی پیدا می شود که با معلولان درست برخورد نمی کنند و طعنه می دهند. توقع ما این است که با ما برخورد خوب شود تا روحیه خود را در زندگی از دست ندهیم.» بربنیاد یافته های کمیسیون مستقل حقوق بشر، دسترسی نداشتن به آموزش، عدم دسترسی به خدمات بهداشتی و محروم بودن از حقوق معلولیت چالش های کلان در برابر افراد دارای معلولیت در کشور استند. ۳۰ سال از زمانی که کمیته بین المللی صلیب سرخ برنامه توانبخشی فیزیکی خود را در افغانستان راه اندازی کرد می گذرد. امروزه هفت مرکز تخصصی تناسب اندام توسط این سازمان اداره می شود که نیازهای تقریباً ۱۷۸۰۰۰ شهروند معلول را برآورده می کند. علیرغم این واقعیت که آنها در طول زندگی خود به توانبخشی فیزیکی نیاز خواهند داشت و مراقبت در این کشور جنگ زده دشوار خواهد بود، تعداد بیشماری از افغان ها جرئت پیدا می کنند تا دوباره روی پای خود بایستند و رؤیای آینده ای بهتر را در سر بپرورانند. معتاد. جنگ های ۳۳ ساله افغانستان با خود امراض شدید روانی را داشته که بعض
ی ازین مریضان اعتیاد به مواد مخدر گردیده اند. بیکاری فقر گرسنگی بی خانمان شدن از دست دادن اعضای فامیل تهدید و ترس همه وهمه باعث ازدیاد امراض روانی گردیده است. این امراض بعضاً باعث خود کشی انتقام سو قصد می گردد. زیاده مریضان پس از یک حادثه از زبان می مانند. در ثور سال ۱۳۸۷ وزارت صحت عامه دولت افغانستان چنین ابراز کرد که ۶۶ درصد افغان ها از افسردگی یا نوعی از اختلال روانی رنج می برند، بیماری روانی و سوءاستفاده دوا، اضطراری ترین مشکل صحی است که کشور با آن مواجه است.. طبق سروی ملی صحت در سال ۱۳۸۱ در مورد اعضای ۱۵ ساله و بالاتر خانواده ها نشان داد که ۷۸ درصد پاسخگویان نشانه های اضطراب، حدود ۷۰ درصد نشانه های افسردگی و حدود ۴۲ درصد نشانه های اختلال فشار روانی پس از یک حادثه از خود بروز داده اند. این سروی همچنین نشان داد که طی ده سال اخیر، ۶۲ درصد افراد حداقل چهار مورد از این واقعات تکان دهنده را تجربه کرده اند. علاوه بر مشکل فقدان معلومات در مورد اختلالات روانی و بررسی آنها، با وجود ناامنی مداوم، خشونت، بی پناهی اجتماعی و بی بضاعتی، در افغانستان کاملاً واضح گردانیده است که حل این مشکلات مزمن در آینده نزدیک مشکل بنظ
ر می رسد. ایدس. مرض ایدز (به انگلیس Human Indefeceincy Virus که مخفف و ایچ. آی. وی (H I V): یک نوع ویروس است که از طرق مختلف وارد دوران خون شده و در سلو ل ها ی بدن جا می گیرد سا ل ها میما ند و آهسته آهسته سیستم دفا عی بدن را ضعیف میسا زد و در یک و قت انسا ن به چند نوع بیما ری های مختلف ګرفتا ر شده تا اینکه انسان از ضعف و ناتوانی می میرد. عوا مل بیشمار برای انتقا ل این ویروس از یک جسم بجسم دیگر وجود دارد که علت اصلی ان تعامل جنسی میا ن مرد و زن و مرد با مرد نیز ثبت شده است. کسا نی که به کشورهای تا یلند - ویتنام - چین - هند -تاجیکستان - ازبکستان ن - ترکیه و مما لک غرب سفر می کنند امکان مبتلا شدن به این مرض زیاد است. ایدز با عث بیمار ی خطرناک می شود اجتنا ب - دوری از مبتلا شدگان ن ها یت ضروری است. در افغانستان قبل ا ز سال ۱۳۷۲ وجود نداشت. پس از سال ۱۳۷۲ شماری که در پاکستان و کشورهای خارج زندگی می نمودند به افغانستان وارد نمودند کنون حدود۶۳۶ واقعه دیده شده است. امکان وقوع چهل حادثه ایدز در سال می باشد. کنون در افغانستان چندین مرکز تداوی برای بیماران ایدز موجود است. اولین مرکز تداوی مرض ایدز در سال ۲۰۰۹ در شهر کاب
ل آغاز به کار کرده است که قابلیت تداوی ۴۰ مریض را در یک سال دارد. بر اساس نظرسنجی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، دو میلیون نفر از مردم افغانستان، به مواد مخدر اعتیاد دارند که ۳۰ هزار نفر از این تعداد، معتاد تزریقی هستند لذا نگرانی عمده این است که با گسترش شمار معتادان تزریقی که از سوزن های مشترک استفاده می کنند، ویروس اچ آی وی نیز گسترش می یابد. تاکنون در اجرای برنامه ملی کنترل بیماری ایدز با همکاری نهادهای خارجی ۲۵مرکز آزمایش، خدمات اولیه و مشاوره داوطلبانه برای بیماران ایدز در ولایات کابل، هرات، ننگرهار، بلخ، بدخشان، قندهار، قندوز، غزنی و زندان مرکزی کابل ایجاد شده است اما تنها مرکزی که برای معالجه بیماران موجود است، در کابل است. این مرکز به کمک سازمان بهداشت جهانی تأسیس شده است. با وجود یکه تعداد مبتلا شدگان مرض ایدز در افغانستان کم است اما خطر افزایش تعداد مبتلایان بسیار زیاد است؛ زیرا مردم این مرض را نمی دانند. چون مرض بدنام است کسی به دکتور مراجعه نمی کنند وهم بیمارستان در ولایات وجود ندارد. مرض حصبه یا محرقه در افغانستان. محرقه (نام های دیگر: سُرخْجه، تب روده، تب تیفوئید، مطبقه) یک بیماری ع
فونی است، که در اثر باکتریایی سالمونلا تیفی (انگلیسی: Salemonella Typhi) ایجاد می شود، این مریضی عام بوده از طریق آب و غذای آلوده گسترش می یابد و معمولاً با تب بالا، اسهال، بی اشتهایی و سردرد بروز می کند. میکروب محرقه در آب های گل آلود تا یکماه و در یخ تا ۳ ماه زنده می ماند، در اثر گرمای ۶۰ تا ۱۰۰ درجه از میان می رود و به خصوص نور آفتاب به سرعت سبب انهدام میکروب می شود. در برابر خشکی هم تا دو ماه مقاومت دارد. مرض محرقه در یک محیط یا اجتماع می تواند یک فرد یا عام را مبتلا نماید زیرا این مرض خیلی ساری می باشد، شیوع این مرض به خصوص در اجتماعات مانند قاغوش های سربازان، مدارس دیده می شود. این بیماری در افغانستان در فصل تابستان خیلی ها شدید بوده می تواند همه را مبتلا کند. اکثراً کسانی که در مرحله اخیر به درمان آغاز نموده اند یک حصه بدن آن از فعالیت بازمانده اند. گرمی تب محرقه بعضاً باعث کور شدن و دیوانه شدن مبتلا شدگان می شود. مکروب محرقه بالای جدارهای روده زندگی نموده به همین لحاظ مریض اسهال و گاهی اسهال خونی می باشد. در افغانستان درمانگاهی وجود دارد که به نام شفاخانه انتانی یاد می شود. درین شفاخانه تنها مریضان ان
تان بستر می شوند. سرطان. سرطان یکی از عواملی است که سالانه جان هزاران افغان را می گیرد. این مرض شوم در وجود زنان افغان زیاده تر از مردان دیده می شود. سالانه به تعداد ۲۸۰۰ نفر از زنان افغان، به سرطان سینه مبتلا می شوند که حدود ۸۰۰ نفر از آن ها می میرند، و اما نظر به گزارش مؤسسه خوارو بار جهانی (WHO) به طور اوسط همه ساله از هر هشت زن یکی از آن ها دچار سرطان سینه می شود. سرطان سینه، یکی از مهم ترین دلیل جهانی مرگ زنان در سن ۴۰ تا ۵۵ سالگی می باشد. این بیماری در اثر رشد نابهنجار سلول های سینه به وجود می آید. به طور عمده سرطان مری روده ها و معده در افغانستان ازدیاد یافته است. در افغانستان بیمارستان مخصوص در مورد سرطان وجود ندارد تا بتواند علل و عوامل اصلی این مرض را تشخیص نماید. در اکثر بیمارستان ها یک بخش برای تداوی این مرض وجود دارد. دکتران مشهور افغانستان. دولتهای افغانستان در طول تأسیس خدمات صحت در افغانستان تلاش ورزیده اند. در افغانستان در بخش صحت ما پروفسوران معزز و داکتران لایق و برجستهٔ داریم که همواره برای بهبود صحت در افغانستان کوشش و تلاش می نمایند، و باید مورد احترام و تعزیم قرار گیرند و از احساس شان و
کارهای شان در این عرصه خوشحالیم و باعث افتخار ما هستند. دواسازی. افغانستان قبل از جنگ های داخلی دارای کارخانه بزرگ دواسازی بود اما در اثر درگیری های داخلی هرآنچه زیربناها بود از بین رفتند، کنون چند شرکت دواسازی در کابل هرات آغاز بکار نموده است. ۹۸درصد ادویه جات افغانستان وارداتی است. کنون در افغانستان ۲۰ کمپانی دواسازی وجود دارد. متباقی از کشورهای خارج وارد می گردد. ادویه جات که در افغانستان وارد می شود بتنت و جنریک است. زیاده ادویه جات افغانستان از کشور چین هند پاکستان وایران اند. یک قسمت ادویه جات را کارخانه هوخست ریاست ادویه سازی افغانستان کارخانه اویس فارما کیمیا گر فارما خالد ارشاد هرات تولید می نماید. داروهای تقلبی تاریخ زده و روانی. زیاده ترین ادویه جات تقلبی از کشورهای هند پاکستان و چین وارد می گردد. دواهای تاریخ زده معمولاً از هند و پاکستان به طور قاچاق داخل خاک گردیده به عوض ادویه جات اصل بفروش می رسد. دواهای امراض روانی به خصوص دیازپام از کشور چین وارد گردیده و بفروش می رسد که تعداد معتادین این دوا زیاد اند. در سال ۲۰۰۵ اداره مبارزه با جرایم مواد مخدر سازمان ملل(UNODC)و وزارت مبارزه علیه مواد مخدر
بر روی شیوع استفاده غیرطبی مواد کنترل شده از قبیل مصرف بدون تجویز دکتر برای مدت طولانی یا مصرف غیر مشخص، مطالعه ای را انجام داد. تعداد مصرف کننده گان تریاک ۱۵۰۰۰۰و هرویین به ۵۰۰۰۰ نفر بود، تعداد استفاده کننده گان دواها۱۸۰۰۰۰ نفر تخمین گردیده بود. در سال ۱۳۸۲بررسی مصرف غیرمجاز مواد در شهر کابل، ۱۴۲۹۸ نفر مصرف کنندگان دوا، در مقایسه با ۱۰۷۷۴ مصرف کننده تریاک و ۷۰۰۸ مصرف کننده هرویین را نشان داد. حدود ۸۰ درصد دواهای معالج امراض روانی موجود در افغانستان، بدون مجوز و بدون انجام هیچ گونه آزمایشی مبنی بر اینکه اعتیادآور می باشند، تقلبی هستند یا تاریخ مصرف آن ها گذشته است، به صورت قاچاق به این کشور وارد می شوند. کنترل مرزها و همچنین کنترل و تنظیم دواهای معالج امراض روانی در داخل کشور نیز به خوبی انجام نمی گیرد. وزارت صحت عامه به منظور کنترل و نظارت بر دواخانه ها و انستیتوهای طبی و بررسی تاریخ مصرف و کیفیت دواهای در حال فروش، بخشی حقوقی را در هیئت مدیره دواسازی بنیان نهاده است. اما بررسی مداوم بیش از ۹۰۰۰ دواخانه ثبت شده توسط کارمندان کم درآمد دولت، که مستعد دریافت رشوه و سایر اشکال انحراف می باشند، تربیه کادر. رتبه
علمی کادر علمی در دانشگاه طب کابل به ترتیب از شمول الی اخیر عبارت اند از: نامزد پوهیالی، پوهیالی، نامزد پوهنیار، پوهنیار، پوهنمل، پوهندوی، پوهنوال و پوهاند می باشد. فعلاً تعداد کادر علمی درمجموع ۲۶۴ تن بوده که از آن جمله تعداد کادر علمی ذکور۲۲۰ نفرو تعداد کادر علمی اناث۴۴ نفرمی باشد. از جمله ۱۵۵تن از کادر علمی دارای سویه ماستر، ۷تن دکترا و متباقی لیسانس می باشند. و حدود ۱۶۰ تن از کادر علمی تعلیمات طبی را در کشور جاپان فراگرفته اند. کادرهای علمی مصروف فعالیت های علمی تحقیقی، نشراتی، کنفرانسی، تدریسی و معالجوی می باشند. یک تعداد از درمانگ های کشور محل است که محصلان در سال اخیر در آنجا فعالیت عملی را فرا می گیرند. هکذا این در مانگاه ها محل تدریس و تحقیق برای کادرهای علمی می باشند؛ که قرار ذیل نگاشته می شود. دپارتمنت ها. دانشگاه طبی کابل دارای ۴۸ دپارتمنت بوده که از آن جمله ۲۳ آن کلینیکی، ۱۴ آن basic science و ۳ دپارتمنت دانشگاه شمول شامل ثقافت اسلامی، انگلیسی و کمپیوتر می باشد. دپارتمنت های بخش کلینیک در شفاخانه تدریسی علی آباد شفاخانه تدریسی میوند کلینیک تدریسی ستوماتولوژی و شفاخانه تدریسی چشم تنظیم گردیده اند
تا به سهولت بتوانند هرچه بیشتر در امورات تدریسی و معالجوی رسیده گی نمایند. دپارتمنت های شفاخانه تدریسی علی آباد. از جمله ۲۳ دپارتمنت های کلینیکی۱۳ دپارتمنت در شفاخانه تدریسی علی آباد شامل می باشد: دپارتمنت های شفاخانه تدریسی میوند. دپارتمنت های مختلفه ستوماتولوژی شامل: دپارتمنت چشم. در شفاخانه تدریسی چشم موقعیت دارند. برعلاوه دپارتمنت ولادی ونسایی در شفاخانه ملالی شعبه سل دپارتمنت انتانی در شفاخانه سل و بخش انتانی آن در شفاخانه انتانی مربوط وزارت صحت عامه قرار دارد. شفاخانه های تدریسی دانشگاه طبی کابل. شفاخانه تدریسی علی آباد. در مجموع ۳۸۳ اعضا ی کادر علمی، دکتران متخصص و ترینی ها، پرستارها، تکنیسین ها، اناستیزیالوگ ها، پرسنل اداری و کارکنان غیر مسلکی درین شفاخانه تدریسی مصروف خدمت اند. بخش تشخیصیه:شامل شعبات ذیل می باشد. شفاخانه تدریسی میوند. درین شفاخانه مجموعاً ۳۶۸ تن اعم از اعضای کادر علمی، متخصصان، دکتران شامل پروگرام تخصص، پرستارها، رادیولوژیستها پرسنل غیر مسلکی مصروف خدمت می باشند. درین مرکز به تعداد ۳۵۰ بستر برای مریضان موجود است که در جهت استفاده تدریس و معالجه مریضان از آن ها کار گرفته می شود. کلینی
ک تدریسی ستوماتولوژی. موقعیت آن درمحوطه شفاخانه علی آباد بوده و حدود ۴۰ تن اعضای کادر علمی، دکتران و غیره پرسنل مسلکی و غیر مسلکی در آن مصروف خدمت اند. شفاخانه تدریسی چشم. موقعیت آن در کنار دانشگاه طبی بوده و تعداد پرسنل آن ۳۰ تن رسیده و در حال انکشاف است.
فهرست سفیران ایران در پاکستان تاریخچه. سفارت ایران در کراچی ۲ آبان ماه ۱۳۲۶ تأسیس شد و تا اردیبهشت ماه ۱۳۲۸ به وسیله مهدی فروبار مستشار و کاردار سفارت اداره می گردید.
سهران وسط، روستایی در دهستان نخلستان بخش مرکزی شهرستان کهنوج در استان کرمان ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۷۲۷ نفر (۲۰۷ خانوار) بوده است.
نبرد قارص جنگی بود از سلسله جنگ های صفویان و عثمانی بین سال های ۱۵۳۲ و ۱۵۵۵ میلادی که در ۲۷ اوت ۱۵۴۸ میلادی روی داد. در این نبرد شاه طهماسب، اسماعیل میرزا را با ۷۰۰۰ نفر به سوی استحکامات قارص فرستاد. در روز ۲۷ اوت ۱۵۴۸ میلادی سپاه شاهزاده اسماعیل میرزا با قوای عثمانی مواجه گردید. در این نبرد ارتش عثمانی نیمی از قوای خود را از دست داد. نزدیک به ۲۰۰۰ نفر از سپاهیان عثمانی که تعدادشان ۴۰۰۰ نفر بود، کشته شدند. همچنین ۵۰۰۰ کارگر نیز که برای تعمیر قارص آمده بودند همگی به قتل رسیدند. پس از جنگ عثمان چلپی از فرماندهان عثمانی را با ۶۰۰ نفر به خیمه اسماعیل میرزا آوردند، عثمان چلپی به یکی از قزلباشان به نام طویقون بیک قاجار حمله کرد، مابقی نظامیان ترک نیز به شاهزاده اسماعیل میرزا حمله کردند، اسماعیل میرزا دستور داد نظامیان را بکشند و فورا" فرمان وی به اجرا در آمد. بعد از آن اسماعیل میرزا دستور داد قلعه قارص را ویران کردند. در حمله های سلطان سلیمان به ایران، برخی امیران کرد با نیروهای عثمانی همکاری کردند. شاه تهماسب برای سرکوبی آنان، اسماعیل میرزا را به آنجا فرستاد. اسماعیل میرزا با غارت اموال کردها آنان را سرکوب کرد.
فرقه فالیک یا فالیسیسم یا آلت پرستی پرستش خدایان مربوط به باروری (از جمله کشاورزی) از طریق نمادهایی که آلت تناسلی مرد را در حالت ایستاده نشان می دهند یا گاهی در ترکیب با یک نماد عضو جنسی زن است. نمادهای فالیک، نماد قدرت خلق کننده، معمولاً در معابد، گاهی در کنار جاده ها و میدان ها قرار می گرفتند. فرقه های فالیک در فرهنگ های سنتی رایج هستند. به تعریف دیگر، فالیسیسم پرستش اصل زایندگی و باروری است که نماد آن اندام های جنسی یا عمل آمیزش جنسی است. نَراَندامه یا فَـلـِس به نراندامه، نَرّه، نَرّگی هم گفته شده است. نمادهای نراندامه ای phallic اغلب نمایشگر باروری و آن دسته از مفاهیم فرهنگی است که با آلت جنسی مرد و اوج لذت جنسی مرد ارتباط دارند. در بررسی های هنری و اسطوره ای و هم چنین در روان شناسی، به آلت تناسلی مرد، به ویژه در حالت نعوظ، یا هر شیء یا تصویری که بازنمایانگر اندام تناسلی نرینه باشد. در برخی فرهنگ های باستانی دیدگاهی مبتنی بر این باور وجود داشت که آلت مردانه یک هستی بخش مقدس و منبع قدرت یا نماد باروری است؛ به آن، دیدگاه نراندامه مدار phallocentric گفته می شود. آلت نمایی در هنر در فرهنگ های مصر باستان، یون
ان باستان، روم، اندونزی، سرخ پوستان آمریکا، بالکان، و دیگر فرهنگ ها دیده می شود. در بوتان ترسیم آلت در هنر امری رایج است. تعریف. آلت پرستی، اصطلاحی انسان شناختی است و به نوعی طبیعت پرستی گفته می شود که در آن آلت پرستش می شود. در میان مردمان بدوی، به ویژه در شرق، همچنین در میان مردمان فنیقی ها و یونانیان رایج بوده است. در روان شناسی. در نظریهٔ روانکاوی فروید، به مرحله ای از تحول روانی-جنسی، تقریباً در سن سه سالگی که در آن زیست مایه بر ناحیهٔ تناسلی متمرکز است و وارسی و دستکاری بدن منبع اساسی لذت است، مرحلهٔ نراندامه ای گفته می شود. در این مرحله، کودک، احساسات رمانتیک نسبت به والدین از جنس مخالف پیدا می کند. همچنین در روان شناسی الگویی شخصیتی تعریف می شود که شخصیت نراندامه ای یا شخصیت خودشیفتهٔ نراندامه ای نام گرفته است. بنا بر این نظریه، وجه مشخصه فردی که منش نراندامه ای دارد، رفتار خودستایانه و خودشیفته، لاف زنی، اعتمادبه نفس افراطی، تکبر، رفتار جنسی اجباری و در برخی موارد بدن نمایی یا پرخاشگری است.
در زمستان سال ۱۵۵۲ میلادی هنگامی که اسماعیل میرزا (سپس شاه اسماعیل دوم) ۱۹ سال داشت با سپاه خود به سمت شمال غرب راه افتاد، این لشکرکشی در حقیقت نخستین رزم واقعی وی با ارتش عثمانی بود. سوی روبرو اسماعیل میرزا، اسکندر پاشا بود که در قلعه ارزروم سنگر گرفته بود. خواست اسماعیل میرزا بیرون کشیدن اسکندرپاشا از درون قلعه بود. اسماعیل میرزا نیرویی را که در اصطلاح آن زمان جلودار می گفتند ، به شتاب بیشتری به سوی ارزروم روانه کرد. در پاسین که در شرق ارزروم واقع است قوای عثمانی مستقر بود. جلوداران لشکر صفوی در نبردی آنها را شکست دادند و استحکامات هم ویران گردید. قوای عثمانی به ارزروم پس نشستند و سپاه ایران به سوی آنجا حرکت کرد. اسکندرپاشا تصمیم گرفت پیش از رسیدن قوای ایرانی به پشت قلعه، جنگ را در بیرون از شهر بر پا کند. در نزدیکی ارزروم دو سپاه درگیر شدند. پس از یک درگیری تقریبا" بی نتیجه و برابر، سپاه ایران به سوی شرق و به سوی تنگه ها و آبکندها عقب نشینی کرد، ظواهر نشانگر پیروزی عثمانی ها بود ولی ناگهان اسماعیل میرزا با نیرویی تازه نفس از کمینگاه بر اسکندرپاشا و افرادش یورش می برد. قوای عثمانی به سوی قلعه عقب می نشینند و
با تلفات سنگین (۲۵۰۰ کشته)، به سختی شکست می خورند. پیروزی ارزروم شهرت و محبوبیت بسیار برای اسماعیل میرزا نزد قزلباشان به وجود آورد. پس از این پیروزی، اسماعیل میرزا در سال ۱۵۵۳ میلادی به ارجیش واقع در کنار دریاچه وان رسید. به دستور اسماعیل میرزا، جمجمه های ترکان که نزدیک ارزروم به دست آورده بودند در برابر قلعه آویختند. این جنگ روانی باعث سرنگونی قلعه و نابودی استحکامات گردید.
کَنده کاری شیمیایی یا حکاکی صنعتی به فرایند پرداخت و لایه برداری از روی سطوح مواد آلی یا معدنی و ایجاد فرورفتگی در آن ها به کمک یک ماده خورنده گفته می شود. این فرایند معمولاً به دو صورت خشک یا خیس انجام می شود. در روش خشک اقدام به برداشتن لایه هایی از روی سطح ماده مورد نظر به صورت فیزیکی و مکانیکی می شود. ابزار به کار گرفته شده بسته به ابعاد قطعه و ظرافت ساختار نهایی از سوهان تا شلیک یون متفاوت است. در روش خیس معمولاً از مواد خورنده شیمیایی برای این کار استفاده می شود به همین دلیل این روش به اسم زُدایش شیمیایی شناخته می شود. تاریخچه. استفاده از مواد شیمیایی آلی مانند اسید لاکتیک و اسید سیتریک برای برای اچ (etch) کردن فلزت و تولید محصولات تاریخچه ای طولانی دارد و استفاده از این روش حتی به ۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح - زمانی که سرکه برای خوردگی سرب و ایجادpigment ceruse (که به عنوان سرب سفید نیز شناخته می شود)، بر می گردد. اغلب روش های جدید فراوری شیمیایی شامل زدایش گرهای شیمیایی(etchants) قلیایی هستند که ممکن است تاریخچهٔ استفاده از آن ها به اوایل قرن اول میلادی بازگردد. زدایش کردن لباس های نظامی زرهی با استفاده
از اسیده ای معدنی قوی تا قرن پانزدهم گسترش نیافت. در این روش از مخلوط زدایشگرها با نمک، زغال و سرکه روی ورق زرهی که ابتدا به روغن بزرک (روغن کتان) آغشته شده بود، مالیده می شد. این زدایشگرها به مناطق محافظت نشده نفوذ می کردند و باعث می شدند که مناطق آغشته شده به روغن بزرک برجسته شوند. زدایش کردن به این روش باعث می شد لباس زرهی طوری تزیین شود که انگار با حکاکی دقیق تزیین شده باشد؛ اما بدون وجود پلیسه و خارهای بالا رفته. همچنین در این روش دیگر التزامی در جهت نرم تر بودن لباس زرهی از ابزار حکاکی وجود نداشت. در اواخر قرن هفدهم، از عمل زدایش برای تولید خطوط نشانگر اندازه بر روی ابزارهای اندازه گیری استفاده شد؛ مقدار نازکی خطوطی که از طریق روش زدایش شیمیایی قابل دست یابی بود، باعث می شد تا ابزارهای اندازه گیری بتواند مقدارهای درست تر و و دقیق تری از ابزارهای اندازه گیری گذشته را اندازه گیری کنند. کمی بعد از آن، از فرایند زدایش شیمیایی برای حک صفحات اطلاعات خط سیر (trajectory) برای اپراتورهای توپ و توپخانه استفاده شد؛ کاغذ به ندرت از سختی های جنگ جان سالم به در می برد، اما یک ورق فلزی حکاکی شده می تواند کاملاً بادوا
م باشد. اغلب چنین اطلاعاتی (نشانگرهای اندازه گیری) بر روی تجهیزاتی مانند خنجرها و بیل ها تیز حک شده است. در سال ۱۷۸۲, این کشف توسط John Senebier صورت گرفت که رزین های خاصی حلالیت خود را در برابر تربانتین (روغن حاصل از تقطیر شیره بنهٔ درختان کاج) در معرض نور از دست دادند؛ یعنی این محلول با قرار دادن در معرض نور خورشید سخت می شد. این کشف امکان ایجاد فرزکاری فتوشیمیایی (Photochemical Milling) را فراهم کرد، که در آن یک مایع پوششی در کل سطح یک ماده اعمال می شود، و طرح کلی منطقهٔ تحت پوشش با قرار دادن آن در معرض نور فرابنفش ایجاد می شود. در توسعه روش های عکاسی به طور گسترده از فرزکاری فتوشیمیایی استفاده شد، که به نور اجازه می دهد تا بر روی ورق های فلزی، نقش و نگار ایجاد کند. یکی از اولین استفاده های زدایش شیمیایی در فرز کاری قطعات تجاری یک کارخانه در سال ۱۹۲۷ بود، زمانی که شرکت سوئدی Aktiebolaget Separator یک روش تولید فیلترهای آشکارسازی لبه را با زدایش شیمیایی شکاف ها در فیلترها ثبت (پتنت) کرد. بعدها، در حدود دهه ۱۹۴۰ میلادی، از روش فرزکاری شمیایی به طور گسترده برای ماشین کاری نمونه های نازک فلزات بسیار سخت استفاد
ه شد؛ به عنوان نمونه از زدایش نوری (photo-etching) از هر دو طرف برای بریدن ورق های فلزی، فویل ها و آلیاژلایی برای ایجاد shim استفاده شد. کاربردها. زُدایش از زمان رنسانس به عنوان یک روش جایگزین برای کنده کاری و سوهان کاری فلزات استفاده می شده است. امروزه در صنعت از زُدایش برای تولید مدارهای چاپی و تولید قطعات نیم رسانا کاربرد فراوانی دارد. از این فرایند در تولید قطعات میکروالکترومکانیکی یا مدارات مجتمع به صورت گسترده ای استفاده می شود. زُدایش در تولید آثار هنری هم استفاده می شود برای مثال می توان از چاپ تیزابی نام برد. صنعت. در صنعت بعضی قطعات کوچک فلزی با روش زُدایش شکل داده می شوند. برای مثال چرخ دنده های ساعت های مچی با این روش تولید می شوند. در کنار این گونه قطعات، می توان ساختارهایی روی سطوح، مثل کانال، هم با این روش تولید کرد. در صنایع الکترونیک خطوط هادی روی مدار چاپی با زُدایش لایه نازک مس تولید می شود. معمولاً این لایه مس روی یک صفحه از جنس کاغذ پنبه فنلی یا اپوکسی تقویت شده با الیاف شیشه قرار می گیرد. در صنایع نیمه هادی موادی که در تولید مدارات نیمه هادی یا ساختارهای میکرومتری کاربرد دارند با روش زُد
ایش شکل دهی می شوند. در این صنعت روش های خشک مانند زُدایش پلاسما، زُدایش بازفعال یونی عمیق، کندوپاش یا زُدایش پرتو یونی و همچنین زُدایش شیمیایی مانند استفاده از محلول پتاسیم هیدروکسید برای خوردن سطوح سیلیکونی استفاده می شود. متالوگرافی. در متالوگرافی، زُدایش یک فنون شیمیایی است که برای نمایان کردن ریزساختار فلزات در مقیاس میکروسکوپی استفاده می شود. با مطالعه ویژگی و توزیع این ریزساختارها متالورژیست ها قادر به توضیح خواص فیزیکی و عملکردی نمونه مورد بررسی می شوند. انواع زُدایش در متالوگرافی. متداول ترین فنون ها، روش های زُدایش شیمیایی و زُدایش الکتروشیمیایی می باشد. محلول مورد استفاده در زُدایش شیمیایی معمولاً ترکیبی از یک اسید یا باز با یک عامل اکسنده یا کاهنده در داخل یک محلول مانند الکل می باشد. زُدایش الکتروشیمیایی ترکیبی از زُدایش شیمیایی با یک ولتاژ یا جریان می باشد. محلول های مختلفی برای زُدایش شیمیایی ساخته شده است که از اجزایی مانند آمونیاک، هیدروژن پراکسید و اسید هیدروکلریک حاصل شده است. از محلول های مختلف برای زُدایش فلزات مختلف استفاده می شود. برای مثال از محلول ASTM 30 که از ترکیب آمونیاک، هیدروژن
پراکسید (۳٪) و آب یون زدایی شده ساخته شده است، برای زُدایش مس استفاده می شود. هنر و صنایع دستی. تزیین سلاح. استفاده از زُدایش برای تزیین سلاح یکی از قدیمی ترین کاربردهای این فرایند است. برای مثال چاقوهای فولادی دمشقی به دلیل خورندگی غیر همگن ماده خورنده، دارای رگه هایی روی چاقو هستند.برای ایجاد طرح های براق روی یک سطح مات یا برعکس معمولاً قسمت هایی که باید براق باشند را در معرض یک ماده خورنده مانند بخار جوهر نمک قرار می داده اند. برای تولید این اسید نمک طعام را با اسیدسولقوریک مخلوط می کردند. اگر حروف یا تصاویری که باید ایجاد شوند در معرض اسید قرار بگیرند آنگاه این حروف و تصاویر به صورت فرورفته ایجاد می شدوند و اگر این حروف و تصاویر با یک ماده محافظ پوشیده شوند و بقیه نقاط در معرض اسید قرار بگیرند این حروف و تصاویر حالت برجسته خواهند داشت. نقره کاری و طلاکاری و شیشه کاری. در طلاکاری و نقره کاری برای ایجاد نوشته و تصاویر روی قطعات فلزی، به جای کنده کاری دستی که بسیار وقت گیر است، از فرایند زُدایش استفاده می شود. برای ایجاد طرح روی شیشه های گران قیمت هم از این روش بهره گرفته می شود. روش کار. فرزکاری شیمیایی به
طور استاندارد شامل پنج مرحله است: پاک سازی. پاکسازی فرایند آماده سازی برای تضمین این است که سطحی که باید حک شود عاری از آلاینده هایی است که می تواند به طور منفی کیفیت نهایی کار را تحت تاثیر قرار دهد. سطحی که به درستی پاکسازی نشده می تواند باعث کاهش چسبندگی پوشش شود که همین امر باعث می شود زدایش از سطح نادرست صورت بگیرد یا در صورت تشخیص درست سطح زدایش دچار غیریکنواختی شود. پوشش (ماسک کردن). ماسک کردن فرایند اعمال مواد پوششی به سطح است تا اطمینان حاصل شود که بار برداری تنها از نواحی مورد نظر انجام می شود. پوشش مایع می تواند از روش dip-masking به قطعه اعمال شود. در این روش قطعه در یک مخزن حاوی مایع پوششی فرو برده می شود و سپس در جایی مناسب قرار می گیرد تا خشک شود. روش دیگر اعمال پوشش از طریق جریان دادن مایع پوششی روی سطح قطعه است. مواد پوششی رسانا را نیز می توان از روش نهشت الکترواستاتیکی اعمال کرد. در این روش ذرات پوشش دهنده هنگام اسپری شدن به سطح بار الکتریکی پیدا می کنند که همین بار الکتریکی باعث چسبیدن پوشش به سطح قطعه کار می شود. خط کشی. در این مرحله پوشش سطح در نواحی هدف برای ایجاد زدایش شیمیایی برداشته می
شود. در کاربردهای هنری و تزیینی این عمل معمولاً با دست و از طریق ابزارهای سوزنی و چاقویی شکل مخصوص (مثل Scribing knife و etching needle) انجام می شود. در کاربردهای مدرن صنعتی با کمک اپراتور از دستگاه های cnc برای سرعت بخشی و اتوماسیون تولید، استفاده می شود. در قطعاتی که نیاز به چند مرحله زدایش دارند از طرح های پیچیده شامل کدهای رنگی و روش های مشابه استفاده می شود. زدایش شیمیایی (اچ کردن). زدایش، غوطه وری قطعه در حمام شیمیایی و عملیات شیمیایی انجام شده برای باربرداری مورد انتظار است. زمان صرف شده در حمام شیمیایی عمق زدایش (بار برداری) حاصل را تعیین می کند؛ این زمان از طریق فرمول زیر محاسبه می شود: formula_1 که در آن E نشان دهنده نرخ زدایش (etch rate) , s نشان دهندهٔ عمق برش مورد نیاز و t زمان غوطه وری نهایی مورد نیاز برای باربرداری است. نرخ زدایش بر اساس عواملی مثل غلظت و ترکیب زدایش گر، ماده مورد استفاده برای قطعه تحت زدایش و شرایط دمایی تغییر می کند. بر اساس ذات غیر ثابت این متغیر، نرخ زدایش را به صورت تجربی و به فاصلهٔ کمی از عمل زدایش اصلی تعیین می کنند. برای اندازه گیری نرخ زدایش، یک نمونه کوچک از ماده م
ورد استفاده، با شرایط یکسان دمایی و ضخامت یکسان، تحت زدایش شیمیایی قرار می گیرد. با استفاده از زمان مورد نیاز برای آزمایش و اندازه گیری عمق باربرداری شده، می توان نرخ زدایش را محاسبه کرد و از آن برای تخمین زمان مورد نیاز برای غوطه وری در عملیات زدایش اصلی استفاده کرد. ماسک برداری (demaking). در این مرحله قطعه از مواد زدایش گر (Etchants) و مواد پوششی (maskants)، پاک می شود. مواد زدایش گر معمولاً با شست و شو توسط آب تمیز و سرد از سطح قطعه پاک می شوند. در حالت شایعی که فرایند زدایش یک لایه نازک اکسید روی سطح ماده باقی گذاشته، از حمام اکسیژن زدایی استفاده می شود. برای برداشتن مواد پوششی از روش های مختلفی استفاده می شود که پرکاربردترین روش، استفاده از روش های دستی با کمک ابزارهای جرم تراشی سطح است. این کار اغلب زمان بر و پر زحمت است و برای فرآیندهای در مقیاس بزرگ ممکن است خودکار باشد جستارهای وابسته. چاپ فلزی الکتریکی ماشین کاری فتوشیمیایی ماشین کاری ماشین کاری الکتروشیمیایی