Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
یم، به دیگران کمک کنیم. کانت معتقد بود که تکالیفِ کامل مهم تر از تکالیفِ ناقص هستند و اگر تعارض بین این دو تکلیف پیش آید، باید از تکلیفِ کامل پیروی کرد. امر مطلق. صورت بندیِ اصلیِ اخلاق کانت، امر مطلق است که او چهار صورت بندیِ جزئی تر از آن ارائه می دهد. کانت بین امر مطلق و امر شرطی یا امر مشروط تمایز قائل می شود. امر شرطی امری است که اگر بخواهیم به هدفمان برسیم باید از آن تبعیت کنیم: مثلاً «پیشِ دکتر برو» مشروط است؛ چون اگر بخواهیم خوب شویم باید از آن تبعیت کنیم. امر مطلق صرفنظر از اهداف و خواسته هایمان الزام آور است: همه وظیفه دارند صرفنظر از شرایط، و حتی اگر به نفعشان نیست، دروغ نگویند. امر مطلق به این دلیل اخلاقاً الزام آور است که مبتنی بر عقل است، نه واقعیت های تصادفیِ مربوط به یک عاملِ خاص. امر شرطی از آن حیث برای ما الزام آور است که عضوی از گروه یا جامعه هستیم و در برابر آن ها مسئولیت داریم، اما نمی توانیم از امر مطلق عدول کنیم، چون نمی توانیم به اختیار خودمان، دیگر عاملِ عقلانی نباشیم. از این حیث که عاملِ عقلانی هستیم، نسبت به عقلانیت مسئول هستیم؛ لذا اصولِ اخلاقیِ عقلانی همواره و در همه حال برای همهٔ
عاملانِ عقلانی صادق هستند. جهان شمولیت. اولین صورت بندی کانت از امر مطلق مربوط به جهان شمولیت است: هر گاه عملی انجام می دهیم، یک قاعده یا ضابطه در ذهن داریم. از نظر کانت، عمل تنها زمانی مجاز است که فرد ضابطه ای را اراده کرده باشد که در چارچوب آن، این عمل همچون قانونی جهانی باشد که همه مطابق آن عمل می کنند. ضابطه ای که در صورتِ جهان شمولیت، منجر به تناقض در مفهوم یا تناقض در اراده شود، در این آزمون رد می شود. تناقض در مفهوم زمانی پیش می آید که اگر ضابطه جهان شمول باشد، بی معنا شود یعنی «... ضابطه به محض آنکه قانونی جهانی شود خودش را نقض کند.» مثلاً ضابطهٔ «می توان عهد را شکست» اگر جهان شمول باشد، هیچ کس به عهدهایی که بسته می شود، اعتماد نمی کند، بنابراین خود ایدهٔ عهد بی معنا خواهد شد؛ این ضابطه خودمتناقض خواهد بود، چون اگر جهان شمول باشد، دیگر عهد بستن معنایی ندارد. این ضابطه اخلاقی نیست زیرا جهان شمول شدنِ آن منطقاً امکان پذیر نیست یعنی نمی توان جهانی را تصور کرد که در آن چنین ضابطه ای جهان شمول باشد. از طرف دیگر، اگر ضابطه با جهان شمول شدن، باعث تناقض در اراده شود، غیراخلاقی است. البته منظور از تناقض، تناق
ضِ منطقی نیست، بلکه جهان شمول شدنِ ضابطه باعث ایجاد وضعیتی می شود که برای هیچ موجودِ عقلانی ای مطلوب نیست؛ مثلاً جولیا درایور معتقد است که ضابطهٔ «من به خیریه کمک نمی کنم» باعث تناقض در اراده می شود زیرا جهانی که در آن هیچ کس به خیریه کمک نمی کند، برای کسی که طبق این ضابطه عمل می کند، نامطلوب خواهد بود. کانت معتقد است که اخلاق همان قانونِ عینیِ عقل است. پس درست همان طور که قوانین عینیِ فیزیکی، کنش های فیزیکی را موجب می شوند (مثلاً سیب ها به دلیل جاذبه سقوط می کنند)، قوانینِ عینیِ عقلانی هم کنش های عقلانی را موجب می شوند. به این ترتیب، او اعتقاد دارد که یک موجودِ کاملاً عقلانی باید کاملاً اخلاقی هم باشد، چون موجودِ کاملاً عقلانی از نظر ذهنی، آنچه را عقلاً ضرورت دارد لازم الاجرا می بیند. از آنجا که انسان ها کاملاً عقلانی نیستند (چون تا حدی هم بر اساس غریزه عمل می کنند)، پس باید ارادهٔ ذهنی خود را با قوانینِ عینیِ عقلانی سازگار کنند. کانت این امر را الزامِ سازگاری می نامد. کانت معتقد بود که قانونِ عینیِ عقل، قانونی پیشینی است و وجودش به موجودِ عقلانی وابسته نیست. درست همان طور که وجودِ قوانین فیزیکی بر موجودات ف
یزیکی مقدم است، قوانین عقلانی (اخلاق) هم بر موجودات عقلانی تقدم دارد؛ بنابراین از نظر کانت، اخلاقِ عقلانی، جهان شمول است و نمی توان آن را بنا به شرایط تغییر داد. برخی صاحبنظران میان این صورتبندی از امر مطلق و قاعدهٔ زرین شباهتی می بینند. خودِ کانت معتقد است که قاعدهٔ طلایی، نه کاملاً صوری است و نه از نظر الزام آوری، جهان شمولیت دارد. انسانیت به مثابهٔ هدفِ فی نفسه. دومین صورت بندی کانت از امر مطلق آن است که با انسانیت باید به عنوان هدفِ فی نفسه رفتار شود: کانت معتقد بود که با موجودات عقلانی هرگز نباید صرفاً به عنوان وسیله ای برای هدف رفتار کرد؛ بلکه باید همیشه آنها را هدفِ فی نفسه در نظر گرفت و این امر مستلزم آن است که انگیزه های عقلانی آنها به اندازهٔ انگیزه های عقلانی خودمان مورد احترام قرار گیرند. این قاعده برگرفته از این ادعای کانت است که عقل انگیزهٔ اخلاق است و ما باید عقل را به عنوان انگیزهٔ همهٔ موجودات از جمله افرادِ دیگر در نظر بگیریم. یک موجودِ عقلانی نمی تواند از روی عقل اجازه دهد که صرفاً به عنوان وسیله ای برای هدف استفاده شود، بنابراین همواره باید با موجودات عقلانی به عنوان هدف برخورد کرد. کانت د
ر توجیهِ این نکته استدلال می کند که تعهد اخلاقی یک ضرورتِ عقلانی است یعنی آنچه عقلاً اراده می شود، اخلاقاً صحیح است. از آنجا که همهٔ موجودات عقلانی از روی عقل اراده می کنند که هدف باشند و هرگز وسیله نباشند، پس اخلاقاً ملزم هستیم که با آنها چنین رفتار کنیم. این بدان معنا نیست که هرگز نمی توان انسانی را وسیله ای برای رسیدن به هدف در نظر گرفت، بلکه به این معناست که اگر انسان را به عنوان وسیله در نظر گرفتیم، باید او را همزمان هدفِ فی نفسه نیز در نظر بگیریم. آموزهٔ خودآیینی. آموزهٔ خودآیینی یا خودمختاری در نظریهٔ کانت، این ایده را بیان می کند که عامل، به دلیل ارادهٔ عقلانی اش، و نه به دلیل هیچ تأثیرِ خارجیِ دیگری، ملزم به پیروی از امر مطلق است. کانت معتقد است که هر قانون اخلاقی که انگیزه اش، ارضای نیازهای دیگر باشد، از امر مطلق عدول می کند و بنابراین اعتقاد دارد که قانون اخلاقی فقط باید ناشی از ارادهٔ عقلانی باشد. این اصل، افراد را ملزم می کند تا حق دیگران را در عملِ خودمختار به رسمیت بشناسند و به این معناست که با توجه به جهان شمولیتِ قوانین اخلاقی، آنچه برای یک فرد الزامی است، برای همه الزامی خواهد بود. ملکوتِ غا
یات. صورت بندیِ دیگرِ کانت از امر مطلق، ملکوتِ غایات است: این صورت بندی متضمنِ آن است که اعمال باید به گونه ای در نظر گرفته شوند که ضابطهٔ حاکم بر آنها، قانونی برای ملکوتِ فرضیِ غایات باشد. بر این اساس، افراد باید بر اساس اصولی عمل کنند که جامعهٔ عاملانِ عقلانی آنها را به عنوان قانون می پذیرند. در چنین جامعه ای، هر فرد تنها ضوابطی را می پذیرد که بتواند بر تک تکِ اعضای جامعه حاکم باشد و در عین حال هیچ عضوی را صرفاً به عنوان وسیله ای برای رسیدن به هدف در نظر نگیرد. اگرچه ملکوتِ غایات امری ایدئال است (چون اعمالِ سایر افراد و نیز رویدادهای طبیعی باعث می شود اعمال با نیتِ خیر گاهی منجر به آسیب شود) اما به هر حال علی الاطلاق، ملزم هستیم که به مثابهٔ قانون گذارانِ این ملکوتِ ایدئال عمل کنیم. اهمیت. تأثیرپذیرفتگان. کارل مارکس. کارل مارکس هر چند بسیاری از ایده ها و فرضیاتِ مورد تأکید در نوشته های اخلاقیِ کانت را رد می کند و همچون هگل معتقد است که اخلاق کانتی انتزاعی و فاقد محتواست، اما نظراتش راجع به جهان شمولیت بسیار شبیهِ دیدگاه های کانت راجع به امر مطلق است. همچنین برداشتِ مارکس از آزادی به برداشتِ کانت از این مفهو
م شباهت دارد. از سوی دیگر، نظریهٔ جامعهٔ کمونیستی مارکس تحت تأثیر کانت است، زیرا این جامعه توسط یک عاملِ تاریخی شکل می گیرد که تحققِ اخلاق را امکان پذیر می سازد. یورگن هابرماس. یورگن هابرماس، فیلسوف آلمانی، نظریهٔ اخلاق گفتمان را طرح کرد که برگرفته از اخلاق کانتی است. او معتقد است که کنش باید مبتنی بر ارتباط بین مشارکت کنندگان باشد. منافع و مقاصدِ مشارکت کنندگان باید مورد بحث قرار گیرد و برای همه مفهوم باشد. هابرماس با ردِ هر گونه زورگویی و سوءاستفاده، معتقد است که توافق بین طرفینِ ارتباط برای رسیدن به تصمیمِ اخلاقی نقش حیاتی دارد. اخلاقِ گفتمان هم مثل اخلاقِ کانتی، یک نظریهٔ اخلاقیِ شناختی است زیرا مبتنی بر این ایده است که گزاره هایی اخلاقی می توانند صادق یا کاذب باشند. این نظریه همچنین شامل قاعده ای است که طبق آن می توان کنش های اخلاقی را تعیین کرد و بر پایهٔ آن، کنش های اخلاقی باید مثل اخلاقِ کانت، جهان شمول باشند. هابرماس معتقد است که نظریهٔ اخلاقی اش نسبت به اخلاقِ کانت، گامی به جلو محسوب می شود. او چارچوب دوگانهٔ اخلاق کانت را رد می کند. کانت بین جهان فنومن که انسان ها می توانند آن را حس و تجربه کنند و
جهان نومن یا جهان فی نفسه که برای انسان ها دسترس پذیر نیست، تمایز قائل می شود. این دوگانه برای کانت ضرورت دارد، زیرا می تواند خودمختاریِ عاملِ انسانی را تبیین کند: هر چند انسان در جهان فنومن، مجبور و فاقدِ اختیار است، اما کنش هایش در جهانِ فی نفسه یا غیرمادی، آزاد است. از نظر هابرماس، اخلاق برخاسته از گفتمان است و بر اساس عقلانیت و نیازهای انسان ها ضرورت می یابد، نه آزادیِ آنها. کارل پوپر. کارل پوپر جرح وتعدیل هایی در اخلاق کانت ایجاد می کند و بر ابعاد سوبژکتیوِ نظریهٔ اخلاقی او متمرکز می شود. پوپر به پیروی از کانت معتقد است که اخلاق را نمی توان نشأت گرفته از ماهیت انسان دانست و فضیلت اخلاقی برابر با منافع شخصی نیست. پوپر برداشتی رادیکال از خودآیینیِ کانت دارد و عناصرِ طبیعت گرایانه و روان شناختی آن را حذف می کند. او اعتقاد دارد که امر مطلق را نمی توان بر اساس ماهیتِ عقلانی یا صِرفِ انگیزه ها توجیه کرد. از آنجا که کانت، قانون اخلاقی و جهان شمولیت را پیش فرض می گیرد و این موارد را نمی توان اثبات کرد، استنتاج استعلایی او در اخلاق هم مانند معرفت شناسی ناکارآمد است. جان رالز. نظریهٔ قرارداد اجتماعی جان رالز که در
اثرش تحت عنوان "نظریهٔ عدالت" تدوین شد، تحت تأثیر اخلاقِ کانت است. رالز عدالت را تحققِ انصاف در جامعه می داند. برای رسیدن به این وضعیتِ منصفانه، رالز یک زمانِ فرضی قبل از وجود جامعه را در نظر می گیرد که جامعه در آن لحظه نظم می یابد و این لحظه را وضع نخستین می نامد. این زمان باید پشت پردهٔ بی خبری باشد، یعنی در وضعیتی که هیچ کس نمی داند جایگاهش در جامعه چگونه خواهد بود و بنابراین هیچ کس دارای سوگیری نسبت به منافعش نیست. این امر تضمین کنندهٔ نتیجه ای منصفانه است. نظریهٔ عدالتِ رالز مبتنی بر این اعتقاد است که افراد، آزاد، مساوی و اخلاقی هستند؛ او همهٔ انسان را دارای حدی از منطق و عقلانیت می داند. این حد از عقلانیت اخلاق را شکل می دهد و باعث می شود موجوداتِ دارای عقلانیت، مستحقِ برخورداری از عدالتِ تساوی محور باشند. رالز بخش عمدهٔ دوگانه های کانتی (مثلاً امر ضروری و امر تصادفی، صورت و محتوا، عقل و میل، و نومن و فنومن) را رد می کند و معتقد است ساختارِ اخلاقِ کانتی، وقتی موردِ صورت بندیِ مجدد قرار گیرد، بدون این دوگانه ها روشن تر خواهد بود و این را یکی از اهدافِ "نظریهٔ عدالت" می داند. ژاک لاکان. ژاک لاکان، روانکا
و فرانسوی، در آثارش تحت عنوان "اخلاق روانکاوی" و "کانت با ساد"، روانکاوی را با اخلاق کانتی پیوند می دهد و کانت را با مارکی دو ساد مقایسه می کند. لاکان معتقد است که ضابطهٔ ژوئی سانس دو ساد (جستجوی لذت یا ارضای جنسی) بر پایهٔ معیارهای کانت، اخلاقاً قابل قبول است زیرا می تواند جهان شمول باشد. او استدلال می کند که کانت نقشِ آزادیِ انسان را برای قانونِ اخلاقی، ضروری می داند، اما ساد معتقد است که آزادی انسان تنها از طریق ضابطهٔ ژوئی سانس به طورِ کامل محقق می شود. تامس نیگل. تامس نیگل در حوزهٔ فلسفهٔ اخلاق و فلسفهٔ سیاسی بسیار تأثیرگذار بوده است. او که رسالهٔ دکتری اش را به راهنماییِ جان رالز نوشت، از مدت ها پیش طرفدارِ رویکردِ کانتی و عقل گرا به فلسفهٔ اخلاق است. ایده های خاص او اولین بار در کتابی کوتاه تحت عنوان "امکانِ نوع دوستی" در سال ۱۹۷۰ منتشر شد. این کتاب تأملی است بر ماهیتِ استدلالِ عملی برای کشفِ اصولِ صوری ای که حاکم بر عقل در حیطهٔ عمل هستند و نیز باورهای عامِ مرتبط دربارهٔ خویشتن که برای آنکه آن اصول کاملاً در مورد ما صادق باشند، ضرورت دارند. نیگل از نظریهٔ میلِ دارای انگیزه در ارتباط با انگیزهٔ عمل اخل
اقی دفاع می کند. طبق نظریهٔ میلِ دارای انگیزه، وقتی فردی نسبت به عملِ اخلاقی انگیزه دارد، انگیزهٔ چنین اعمالی (مثل همهٔ اعمالِ تعمدی) بر پایهٔ باور و میل است. اما لازم است که روابطِ تبیینی را به درستی مشخص کنیم: وقتی شخصی یک قضاوتِ اخلاقی را می پذیرد، ضرورتاً انگیزهٔ عمل را دارد. اما این عقل است که کارِ تبیینیِ توجیه عمل و توجیهِ میل را انجام می دهد. نیگل این دیدگاه را با دیدگاهِ رقیبی مقایسه می کند که معتقد است عاملِ اخلاقی تنها هنگامی می پذیرد که دلیلی برای عمل دارد که میل به انجامِ آن عمل دارای توجیهی مستقل باشد. تبیین بر پایهٔ همدلی چنین وضعیتی دارد. مهم ترین ادعای کتاب آن است که ارتباطی تنگاتنگ بینِ استدلال دوراندیشانه به دنبالِ منافع شخصی و دلایلِ اخلاقی به سودِ فردِ دیگر وجود دارد. وقتی فرد در حال استدلالِ دوراندیشانه مثلاً دربارهٔ دلایلِ آینده است، به این دلایل امکان می دهد تا عملِ کنونی را بدون تکیه بر قدرتِ میل های کنونیِ فرد توجیه کنند؛ مثلاً اگر قرار است طوفانی خودروی فردی را سال بعد تخریب کند، او از شرکتِ بیمه خواهد خواست که خسارت اتومبیل را بپردازد: این دلیلِ آینده، دلیلی برای عملِ کنونی او در م
راجعه به بیمه است. قوتِ دلیل لزوماً وابسته به قوتِ میل های کنونی شخص نیست. نیگل معتقد است ردِ این دیدگاه دربارهٔ دوراندیشی به این معناست که شخص واقعاً باور ندارد که در طولِ زمان، یک شخصِ واحد است و در یک وضعیت باقی می ماند، بلکه خودش را به صورتِ من های جدا از هم می بیند. اخلاق پژوهانِ کانتیِ معاصر. اونرا اونیل. اونرا اونیل، فیلسوف بریتانیایی که در دانشگاه هاروارد شاگردِ جان رالز بود، اخلاق پژوهِ کانتیِ معاصر است که از رویکرد کانتی به مسائلِ عدالتِ اجتماعی دفاع می کند. اونیل معتقد است که روایتِ کانتیِ موفق از عدالت اجتماعی نباید مبتنی بر مفروضات یا ایدئال سازی های بی مبنا باشد. او اشاره می کند که فیلسوفان قبلاً کانت را به دلیل ایدئال سازیِ انسان ها به عنوان موجودات خودمختار بدون هر گونه بافت اجتماعی یا هدفِ زندگی، متهم کرده اند، اما اونیل معتقد است که اخلاق کانتی را می توان بدون این ایدئال سازی تفسیر کرد. اونیل برداشت کانت از عقل را نه به مثابهٔ اصولی که در مورد همهٔ انسان ها صادق است، بلکه به عنوان امری عملی و دسترس پذیر برای استفاده از سوی انسان ها می پذیرد. این برداشت از عقل به عنوان وسیله ای برای تصمیم گیر
ی به این معناست که تنها چیزی که می تواند اصولِ مورد استفادهٔ ما را محدود کند، همین است که همه می توانند از آنها استفاده کنند. اگر نتوانیم اراده کنیم که همه یک اصلِ خاص را به کار گیرند، آنگاه نمی توانیم به آنها اجازه دهیم از آن استفاده کنند. برای استفاده از عقل و برای استدلال همراه با سایر افراد، باید اصولی را که نمی توان به شکل جهان شمول از آنها استفاده کرد، رد کنیم. به این ترتیب، اونیل بدونِ در نظر گرفتنِ نگاهی ایدئال به خودآیینی انسان، صورت بندی کانت از جهان شمولیت را تأیید می کند. این الگوی جهان شمولیت مستلزم آن نیست که همهٔ اصولِ تعمیم پذیر را به کار گیریم، بلکه تنها ما را از به کارگیری اصولی که تعمیم پذیر نیستند، بازمی دارد. اونیل بر اساس این الگوی اخلاق کانتی، نظریهٔ عدالت خود را تدوین می کند. او معتقد است که ردِ برخی اصول مثلِ فریب یا تحمیل، نقطهٔ آغازی برای مفاهیمِ پایهٔ عدالت فراهم می کند که به اعتقاد او، برای انسان ها مهم تر از اصولِ انتزاعیِ تساوی یا آزادی است. با این حال، اذعان می کند که این اصول ممکن است بیش از حد پیچیده به نظر برسند؛ اعمال و نهادهای بسیاری وجود دارند که بر اصولِ تعمیم ناپذیر متک
ی هستند. مارسیا بارون. مایکل استوکر در مقالهٔ «اسکیزوفرنی نظریه های اخلاقی مدرن» از اخلاق کانتی (و همهٔ نظریه های اخلاقیِ مدرن) انتقاد می کند و معتقد است عمل از روی وظیفه فاقدِ ارزشِ اخلاقیِ خاص است. به عنوان مثال، وقتی اسمیت، به جای محبت و دوستی، از روی انجامِ وظیفه به عیادتِ دوستش در بیمارستان می رود، عملش از نظر اخلاقی چیزی کم دارد زیرا انگیزهٔ مناسبی در این عمل به چشم نمی خورد. مارسیا بارون سعی می کند در برابر این انتقاد، از اخلاق کانتی دفاع کند. او بعد از بررسیِ چند دلیل برای مخالفت با عمل از روی وظیفه، استدلال می کند که این مسائل فقط زمانی پیش می آید که افراد وظیفه شان را اشتباه می فهمند. عمل از روی وظیفه ذاتاً خطا نیست، اما اگر افراد وظیفه شان را اشتباه متوجه شوند، این امر پیامدهای غیراخلاقی خواهد داشت. انجامِ وظیفه لزوماً به معنای بی تفاوت یا بی احساس بودن نیست بلکه فرد ممکن است وظیفه داشته باشد محبت کند یا روابط فردی خود را بهبود بخشد. بارون همچنین معتقد است که وظیفه را باید به عنوان انگیزهٔ ثانویه در نظر گرفت، یعنی انگیزه ای که به جای تجویزِ اعمالِ خاص، آنچه را می توان انجام داد، تنظیم و مشروط می سا
زد. او تأکید می کند که اگر این نگاه را داشته باشیم، وظیفه دیگر به معنای عدول از گرایش های طبیعی نیست و انگیزه ها و احساساتی هم که در دوستی اهمیت دارند، نادیده گرفته نمی شوند. از نظر بارون، تحتِ حاکمیتِ وظیفه بودن به این معنا نیست که وظیفه همواره انگیزهٔ اصلیِ عمل است، بلکه به این معناست که ملاحظاتِ وظیفه همواره راهنمای عمل هستند. یک عاملِ اخلاقیِ مسئول باید به مسائل اخلاقی مثلاً در مورد شخصیتش توجه داشته باشد. این مسائل باید عاملان اخلاقی را در عمل از روی وظیفه راهنمایی کند. منتقدان. فریدریش شیلر. فریدریش شیلر هر چند کانت را به دلیلِ اینکه شالودهٔ اخلاق را عقل انسان و نه خدا می داند ستایش می کند، اما او را به دلیل اینکه در تحلیلِ خودآیینی کوتاهی می کند مورد انتقاد قرار می دهد و معتقد است محدودیتِ درونیِ عقل باعث می شود خودآیینیِ فرد از دست برود زیرا در تقابل با خودِ احساسیِ فرد قرار می گیرد. شیلر مفهومِ «روحِ زیبا» را معرفی می کند که بر اساس آن، عناصرِ عقلانی و غیرعقلانیِ درون فرد به گونه ای هماهنگی دارند که فرد می تواند تماماً تحتِ رهبریِ احساسات و تمایلاتش باشد. معمولاً کلمهٔ «وقار» برای اشاره به این هماهنگ
ی به کار می رود، اما با توجه به اینکه انسان ها طبعاً فضیلت مند نیستند، با اِعمالِ کنترل روی تمایلات و تکانه ها از طریق قدرتِ اخلاقی است که فرد «کرامت» را نشان می دهد. مهم ترین انتقادِ تلویحی شیلر از کانت آن است که کانت تنها کرامت را در نظر دارد و وقار را نادیده می گیرد. کانت در یکی از پانویس های کتاب "دین در محدودهٔ عقل تنها"، به شیلر پاسخ می دهد. هر چند کانت اذعان می کند که مفهومِ وظیفه را تنها همراه با کرامت می توان درک کرد، اما فردِ فضیلت مند که شجاعانه و مشتاقانه تلاش می کند اقتضائاتِ زندگی اخلاقی را رعایت کند، وقار را نیز در نظر خواهد داشت. گئورگ ویلهلم فریدریش هگل. گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، فیلسوف آلمانی دو نقدِ عمده بر اخلاق کانتی ارائه می دهد. او ابتدا استدلال می کند که اخلاق کانتی هیچ اطلاعات خاصی راجع به آنچه افراد باید انجام دهند، ندارد، چون قانون اخلاقیِ کانت صرفاً همان اصل عدم تناقض است. او معتقد است که اخلاق کانت فاقد محتواست و بنابراین نمی تواند اصلِ متعالی اخلاق را شکل دهد. هگل و پیروانش برای تشریح این نکته، نمونه هایی ارائه می دهند که صورت بندیِ قانونِ جهان شمول هیچ پاسخ معناداری برایشان ندار
د یا پاسخی مشخصاً غلط ارائه می دهد. هگل از مثال خود کانت مبنی بر کار کردن با پولِ فردی دیگر استفاده می کند تا نشان دهد صورت بندی قانون جهان شمول نمی تواند تعیین کند که آیا نظامِ اجتماعیِ مالکیت اخلاقاً خوب است یا بد، چون هر پاسخی مستلزم تناقض است. او همچنین از نمونهٔ کمک به فقرا استفاده می کند: اگر همه به فقرا کمک کنند، فقیری باقی نمی ماند که بخواهیم به او کمک کنیم، بنابراین نیکوکاری اگر تعمیم یابد و جهان شمول شود، امکان ناپذیر خواهد بود و لذا طبق الگوی کانت، غیراخلاقی است. نقدِ دومِ هگل آن بود که اخلاق کانت انسان ها را به تعارضی درونی بین عقل و میل می کشاند. از نظر هگل، اینکه انسان ها میل خود را سرکوب کنند و آن را تحت تسلط عقل درآورند، غیرطبیعی است. به عبارت دیگر، اخلاق کانت با نادیده گرفتنِ تنش میان منافع شخصی و اخلاق، نمی تواند هیچ دلیلی برای اخلاقی بودن در اختیار انسان ها قرار دهد. آرتور شوپنهاور. آرتور شوپنهاور، فیلسوف آلمانی، از باور کانت مبنی بر اینکه اخلاق می بایست به آنچه باید انجام شود بپردازد، انتقاد می کند و تأکید دارد که فلسفهٔ اخلاق باید به تبیین و تفسیرِ آنچه عملاً رخ می دهد بپردازد. کانت طرحی
ایدئال از آنچه باید در جهانی کامل انجام شود، ارائه داد، اما شوپنهاور معتقد است که فلسفهٔ اخلاق باید عملی باشد و به نتیجه گیری هایی برسد که در جهانِ واقعی مفید فایده باشند و بتوانند به عنوان راه حلی برای مشکلات این جهان ارائه شوند. شوپنهاور فلسفهٔ اخلاق را با زیبایی شناسی مقایسه می کند و معتقد است در هر دو مورد، قواعد تجویزی، مهم ترین بخشِ حوزهٔ پژوهش به شمار نمی آیند. از آنجا که شوپنهاور معتقد است فضیلت را نمی توان آموزش داد (فرد، یا فضیلت مند است یا نیست) جایگاهِ حقیقیِ اخلاق را محدودسازی و راهنماییِ رفتارِ افراد می داند، نه ارائهٔ قوانین جهانیِ دسترس ناپذیر. فریدریش نیچه. فریدریش نیچه، فیلسوف آلمانی، همهٔ نظام های اخلاقیِ معاصر خصوصاً اخلاق مسیحی و اخلاق کانتی را به بادِ انتقاد می گیرد. او معتقد است که همهٔ نظام های اخلاقیِ مدرن دو ویژگیِ مشکل زا دارند: اول اینکه ادعایی متافیزیکی راجع به ماهیتِ انسانیت دارند که اگر قرار باشد نظام اخلاقی، نیروی هنجاری داشته باشد، باید پذیرفته شود؛ و ثانیاً تأییدکنندهٔ منافع افرادِ خاصی در برابر منافع دیگران هستند. اگرچه مخالفتِ اصلی نیچه این نیست که مدعیاتِ متافیزیکی راجع به
انسانیت دفاع پذیر نیستند (او با نظریه های اخلاقی ای که چنین مدعیاتی ندارند نیز مخالفت می کند)، اما دو هدفِ اصلیِ انتقادات او یعنی اخلاق کانتی و مسیحی، ادعاهای متافیزیکی دارند و بنابراین در نقد نیچه، بسیار برجسته هستند. نیچه، مؤلفه های اساسیِ اخلاق کانتی خصوصاً این استدلال او را که اخلاق، خدا و بی اخلاقی را می توان از طریق عقل تحلیل کرد، رد می کند. نیچه در استفاده از شهود اخلاقی که کانت آن را شالودهٔ اخلاقِ خود قرار می دهد، تردید می کند و معتقد است که شهود هیچ نیروی هنجاری ای در اخلاق ندارد. او همچنین تلاش می کند بی مبناییِ مفاهیمِ کلیدیِ روانشناسیِ اخلاقِ کانت را مثل اراده و عقلِ محض نشان دهد. نیچه مثل کانت، برداشتی از خودمختاری دارد، اما این ایدهٔ کانت را رد می کند که ارزش قائل شدن برای خودمختاری ما مستلزم احترام به خودمختاری دیگران است. خوانشِ طبیعت گرایانه از روانشناسیِ اخلاقیِ نیچه در تقابل با برداشتِ کانت از عقل و میل قرار می گیرد. در الگوی کانتی، عقل، انگیزه ای کاملاً متفاوت با میل است زیرا این توانایی را دارد که از یک موقعیت عقب بنشیند و یک تصمیم مستقل بگیرد. نیچه خویشتن را ساختارِ اجتماعیِ تمامِ میل
ها و انگیزه های گوناگون ما می داند؛ بنابراین وقتی در ظاهر، عقل ما تصمیمی علیهِ میل ما می گیرد، در حقیقت میلی بر میلِ دیگر چیرگی می یابد. این نگاه در تقابلِ مستقیم با دیدگاهِ کانت راجع به عقل در برابرِ غریزه قرار می گیرد؛ عقل در واقع غریزه ای دیگر است؛ بنابراین هیچ عقب نشستن و تصمیم گرفتنی در کار نیست؛ تصمیمی که خویشتن می گیرد صرفاً تصمیمی از سوی قوی ترین میل است. شارحان کانت معتقدند که فلسفهٔ عملیِ نیچه مستلزمِ وجودِ تواناییِ عقب نشستن به معنای کانتی است. برای آنکه فرد بتواند ارزش های خود را خلق کند (که ایده ای کلیدی در فلسفهٔ نیچه است) باید بتواند خود را عاملی منسجم ببیند. عامل حتی اگر تحت تأثیر میل هایش باشد، باید آنها را خودِ خویشتنش در نظر بگیرد که این مسئله برداشتِ نیچه از خودمختاری را متزلزل می کند. جان استوارت میل. جان استوارت میل، فیلسوفِ فایده گرا، کانت را به دلیل عدمِ توجه به این نکته که قوانین اخلاقی بر اساس شهود اخلاقیِ مبتنی بر اصل فایده (یعنی بیشترین خیر برای بیشترین تعداد) تبیین می شوند، مورد انتقاد قرار می دهد. میل معتقد است که اخلاق کانت نمی تواند دلیلِ خطا بودنِ برخی اعمال را بدون توسل به فا
یده گرایی تبیین کند. میل معتقد است که اصلِ فایدهٔ او به عنوان مبنایی برای اخلاق، دارای زیربنای شهودی قوی تری نسبت به تأکید کانت بر عقل است و بهتر می تواند توضیح دهد که چرا برخی اعمال خطا یا صحیح هستند. ژان-پل سارتر. ژان-پل سارتر مشخصاً این باورِ بنیادیِ کانت را رد می کند که عملِ اخلاقی متضمنِ پیروی از ضابطه هایی است که آنها را به شکل انتزاعی یعنی فارغ از موقعیت و مستقل از زمان و مکانِ تاریخی، سیاسی و اجتماعی می توان دریافت. او معتقد است که گرچه امرِ ممکن و تبعاً امرِ جهان شمول، مؤلفهٔ ضروریِ عمل است، اما هر نظریهٔ اخلاقی که موقعیتِ خاصِ اونتولوژیک یا شرایطِ خاصِ افراد را نادیده می گیرد، خودبه خود محکوم است. میشل فوکو. میشل فوکو، هر چند به طورکلی خود را وارثِ سنتِ فلسفهٔ نقادیِ کانت می داند، اما پارادایمِ نقدِ کانتی را که ریشه در سوژهٔ خودمختار و استعلایی دارد، نمی پذیرد و این ایدهٔ کانت را رد می کند که همهٔ شرایط و محدودیت های عقلانی مبتنی بر سوژه است. او نظریهٔ اخلاقیِ وظیفه گرایانهٔ کانت را که بر پایهٔ تکلیف است رد، اما تأکید می کند که ندای اخلاق، دعوتی است به دغدغه مندی راجع به خود و دیگران به مثابهٔ فداکا
ریِ لذتبخشی که فرد خواهانِ پیوستن به آن است و دیگران را هم تشویق به پیوستن می کند. معتقدان به اخلاق فضیلت. اخلاق فضیلت نظریه ای اخلاقی است که بر شخصیتِ عامل به جای اعمال خاص تأکید دارد؛ بسیاری از طرفدارانِ این نظریه، رویکردِ وظیفه گرایانهٔ کانت به اخلاق را مورد انتقاد قرار داده اند. الیزابت انسکوم نظریه های اخلاقی مدرن از جمله اخلاق کانتی را به دلیلِ تأکیدشان بر قانون و الزام نقد می کند. انسکوم علاوه بر اینکه تأکید دارد نظریه هایی که بر یک قانون اخلاقیِ جهان شمول تکیه می کنند، بسیار انعطاف ناپذیر هستند، معتقد است از آنجا که قانون اخلاقی، تلویحاً نشان دهندهٔ یک قانون گذار اخلاقی است، در جامعهٔ سکولارِ مدرن موضوعیت ندارد. السدیر مک اینتایر در کتابش تحت عنوان "در پی فضیلت"، صورت بندی کانت از جهان شمولیت را مورد انتقاد قرار می دهد و معتقد است ضابطه های مبتذل و غیراخلاقی مثل «در سراسر زندگی تان به تمامِ عهدهای خود غیر از یکی پایبند باشید» هم می توانند از این آزمون سربلند بیرون بیایند. او همچنین صورت بندی کانت از انسانیت به عنوان هدفِ فی نفسه را زیر سؤال می برد و اعتقاد دارد کانت هیچ دلیلی برای عدم رفتار با دیگران
به عنوان وسیله ارائه نمی دهد: ضابطهٔ «هر کسی جز من وسیله باشد» هر چند غیراخلاقی به نظر می رسد، تعمیم پذیر و جهان شمول است. برنارد ویلیامز معتقد است که کانت با جدا کردن افراد از شخصیتشان، تفسیری نادرست از اشخاص و اخلاق به دست می دهد و فیلیپا فوت کانت را یکی از فیلسوفانی می داند که باعثِ نادیده گرفتنِ فضیلت در فلسفهٔ تحلیلی شده اند. سروه پینکرز، کشیش کاتولیک، اخلاق مسیحی را نسبت به اخلاق کانت به اخلاقِ فضیلتِ ارسطو نزدیک تر می داند. او اخلاق فضیلت را نوعی "آزادی به سوی تعالی" می بیند که در آن، آزادی به معنای عمل مطابقِ طبیعت در جهتِ پرورشِ فضیلت های شخصی است. در ابتدا این امر مستلزمِ پیروی از قواعد است، اما هدف آن است که عامل از نظر فضیلت، پرورش یابد و عملِ اخلاقی نوعی لذت تلقی می شود. آزادیِ تعالی در تقابل با "آزادیِ بی تفاوتی" قرار می گیرد که پینکرز آن را به ویلیام اوکامی نسبت می دهد و آن را مشابه نگاه کانت می داند. بر اساس این نگاه، آزادی علیهِ طبیعت عمل می کند: اعمالِ آزاد اعمالی هستند که ناشی از عواطف و هیجانات نیستند و با آنها، هیچ رشد یا پیشرفتی در فضیلتِ عامل رخ نمی دهد، بلکه تنها با شکل گیریِ عادات روب