Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
لازها (به لازی ლაზი یا ლაზეფე لازپه) یک گروه قومی از مردمان کارتولی و بومیان سواحل دریای سیاه در مرز دو کشور گرجستان و ترکیه هستند. لازها یکی از قبایل اصلی پادشاهی باستانی کولخیس هستند. در ابتدا بسیاری از لازها مسیحی شدند و سپس بیشتر آن ها در دوران حکومت عثمانی ها در قفقاز در قرن ۱۶ میلادی به اسلام سنی گرویدند. همچنین گروه اندکی در گرجستان نیز از دین مسیحیت به اسلام روی آوردند. لازهای ترکیه به دو گروه اصلی تقسیم می شوند. یکی لازهای بومی استان های شرقی ترکیه در کرانه دریای سیاه که پیش تر لازستان نامیده می شد (اکنون استان های ریزه و آرتوین) و گروه دیگر لازهایی هستند که در قرن نوزدهم میلادی از روسیه گریختند و در آداپازاری، ساپانجا، یالووا و بورسا در مناطق غرب و شرق دریای سیاه و مرمره ساکن شدند. لازها به زبان لازی سخن می گویند که مانند گرجی از زبان های کارتولی محسوب می شود. هویت لازها در گرجستان تا حد زیادی با هویت گرجی یکسان شده است و اصطلاح لاز در گرجستان بیشتر به معنی منطقه ای آن اشاره دارد که اصولاً منطقه آجاریا را در بر می گیرد. در سال ۱۹۷۰ میلادی جمعیت لازها ۲۰۲ هزار نفر تخمین زده شده بود که ۲۰۰ هزار نفر در
ترکیهو ۲ هزار نفر در گرجستان ساکن بودند. در تخمین های سال های اخیر جمعیت آن ها در ترکیه بین ۵۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۶۰۰٬۰۰۰ میلیون نفر متغیر بوده است.
منشی یا سِکرِتِر یا دستیار شخصی در لغت به معنای ایجادکننده، به وجودآورنده و ابداع کننده است. منشی به شخصی گفته می شود که توسط شخص یا سازمانی استخدام گردد و از عهده وظایفی چون تنظیم برنامه روزانه مسئول، توانایی تنظیم جلسه ها، نامه نگاری، تنظیم انواع گزارش ها از فعالیت های مختلف، کار با کامپیوتر و اینترنت و تایپ متون فارسی و انگلیسی برآید. منشی دارای وظایف اداری بسیار زیادی می باشد که موارد یاد شده وظایف سنتی و قدیمی یک منشی است و امروزه منشی وظایف دیگری همچون مدیریت بودجه و حسابداری٬ نگهداری و رسیدگی به وب گاه٬ انجام برنامه ریزی ها و تهیه مقدمات سفر و ... را نیز برعهده دارند.
کَلَم غُنچه ای، کلم دکمه ای، کلم فندقی یا کلم بروکسل(به انگلیسی: Brussels sprout) یکی از انواع سبزیجات و از خانوادهٔ کلم است. مشخصات. این کلم گیاهی است از تیره چلیپائیان (Crucifrae) و از سرده کلم ها (Brassica) که ظاهر آن همانند کلم پیچ اما بسیار کوچکتر و به اندازهٔ یک گردو است. هر ساقهٔ کلم غنچه ای ده ها کلم به بار می آورد که کلم های کوچکترِ آن خوش خوراک تر و بزرگ ترها غالباً تلخ و بی مزه هستند. این کلم در مقایسه با انواع دیگر کلم مقاومت بیشتری در برابر سرما داشته، در هوای خنک محصولِ بهتری خواهد داشت. خواص. کلم غنچه ای دارای مقادیر بسیاری کلسیم، گوگرد، آرسنیک و یُد است که برای تقویت و رفع کم خونی سودمند است. گوگرد موجود در کلم غنچه ای از ترشحات چربی پوست که منجر به ریزش مو می شود جلوگیری می کند. مقادیر چشمگیر ویتامین سی و همچنین بتاکاروتن، اسید فولیک و آهن نیز در این سبزی یافت می شوند. برداشت. برداشتِ این نوع کلم تدریجی است. همه ی غنچه های این کلم در یک زمان برداشت نمیشوند. بلکه تنها آنهایی چیده میشوند که قطرشان ۲٫۵ تا ۵ سانتیمتر شده باشد. جداکردن جوانه ها وبرگهای زرد گیاه باعث رشد آن به سوی بالا و زایش برگ ه
ای سبز تازه میشود. با این کار میتوان بازدهیِ گیاه را بالا برد.
تل برمی یا برمک محوطه ای باستانی و بازمانده از دورهٔ دوره ایلامی است که در جنوب شهر رامهرمز و نزدیکی آبادی کیمه قرار است. در این تپه حفاری های غیرعلمی و غیرمجازی صورت گرفته و اشیائی از قبیل: مجسمه جانوران و سفال های نقوش و اجسام دیگر به دست آمده است. این تپه به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، شهری ایلامی بوده که در زیر خاک مدفون شده است. آثار کشف شده. در چند سال گذشته کتیبه های مربوط به دو پادشاه ایلامی به نام های اونتاش ناپیریشا و شلیهاک اینشوشیناک از این محوطه به دست آمده اند، همچنین کتیبهٔ مربوط به دوره اکدی در این محوطهٔ باستانی کشف شد که می توان به عنوان بخشی از شناسنامهٔ تل برمی از آن نام برد.
گرجی های ایران گروهی از مردم گرجی، و یکی از قومیت های ساکن ایران هستند که نیاکان آن ها عمدتاً به دلیل مقاومت در برابر پادشاهان ایران، از وطن خود گرجستان، به ایران تبعید می شدند. به طوری که در طول حکومت سلسله های صفویه، افشاریه و قاجاریه گرجی های بسیاری در نواحی مختلف ایران پراکنده شدند و بیشتر آنان در منطقه فریدن شامل فریدونشهر و بوئین میاندشت استان اصفهان سکونت دارندو امروزه پس از گذشت حدود پنج سده، تنها صد هزار تَن از آنان قابل شناسایی هستند که از این میان برخی از گرجی های مناطقِ ساحلیِ شمالِ ایران با حفظ برخی از عناصر فرهنگی خود یعنی: لباس، رقص، موسیقی، آشپزی و معماری شناخته می شوند و همچنین بعضی از گرجی های مناطقِ کوهستانیِ غربِ اصفهان به واسطهٔ سخن گفتن به زبان گرجی قابل شناسایی هستند. تاریخ. ورود گرجی ها به ایران. در طی حملات ارتش امپراتوری صفویان به پادشاهی کارتلی و پادشاهی کاختی (شرق گرجستان امروزی)، گرجی های بسیاری به مناطق مختلف ایران کوچانده شدند. به استناد از منابع تاریخی متعدد، حدود ۲۲۵٬۰۰۰ گرجی در دورهٔ صفویه، ۳۰٬۰۰۰ گرجی در دورهٔ افشاریه و ۱۵٬۰۰۰ گرجی نیز در دورهٔ قاجاریه در ایران ساکن شدند شما
ر گرجی های کشته شده و کوچانده شده طی دوره های گوناگون حملات به قفقاز و گرجستان (صفویه به بعد): اوایل دورهٔ صفویه. نقطهٔ شروع ورود گرجی ها به ایران از آغاز تأسیس سلسلهٔ صفویان یعنی سال ۹۰۶ ق / ۱۵۰۱ م می باشد. هنگامی که شاه اسماعیل یکم عازم نبرد با فرخ یسار پادشاه شروان شد خلفا بیک را با جمعی روانهٔ جنگ با گرجی ها نمود که در این یورش بسیاری از گرجی ها کشته شدند. شاه اسماعیل که پس از شکست خوردن در چالدران دیگر خود هیچگاه فرماندهی لشکریانش در تهاجمات را بر عهده نمی گرفت در سال ۹۲۲ ق، دیوسلطان را روانهٔ نبرد با منوچهرخان و یاری رساندن به ملک قرقره نمود. دیوسلطان پس از ۱۴ روز نبرد پیروز شد و با اسرا و غنایم فراوانی بازگشت نمود. از اسرایی که در این جنگ گرفته شدند شاه اسماعیل ۲۰۰ تن را برای سلطان مصر جهت جلب دوستی وی علیه عثمانیان فرستاد. با توجه به مطلبی از «عالم آرای شاه اسماعیل» می توان برداشت نمود که شمار گرجیانی که در سپاه شاه اسماعیل وارد شدند چنان فراوان بوده اند که محمدی سلطان ترکمان حاکم یاغی قراحمید که از سوی شاه اسماعیل منصوب شده بود، نامه ای به اسکندرخان کُرد محمودی داده و در صورت یاری به او در جهت شکست د
ادن شاه اسماعیل، مژدهٔ به دست آوردن غنایم فراوان به همراه سربازان گرجی مرصع پوش را می دهد. میانه سال های ۹۳۰ تا ۹۵۷ ق برابر با ۱۵۲۴ تا ۱۵۶۱ م شاه طهماسب چهار بار به گرجستان لشکرکشی نمود. افزون بر لشکرکشی های او، چهار بار نیز امرا و سرداران خود را به جنگ با گرجیان فرستاد. در درازای این حملات که به بهانهٔ جهاد علیه کفار (این واژه به غیرمسلمانان گفته می شد) و در حقیقت به دلیل غارت ثروت های فراوان موجود در کلیساهای گرجستان و تمایل وی برای تجربه اندوزی سپاهیانش در جنگ علیه سرزمینی که ملوک الطوایفی و عدم اتحاد نواحی گوناگون آن را به شدت ضعیف نموده بود اسرای زیادی به ایران وارد شدند. تنها در لشکرکشی چهارم شاه طهماسب ۳۰٬۰۰۰ اسیر به دست آمد. در حملات دیگر وی و سردارانش نیز اسرای زیادی به ایران وارد شدند. اما در منابع به روشنی به شمار آن ها اشاره ای نشده است. در دوران سلطنت شاه طهماسب با تزاید تشکیلات حکومت و تمایز آن ها از هم قزلباشان در رأس امور و مناصب نظامی و تاجیک ها در رأس مناصب اداری و کشوری قرار گرفتند. با زیاده طلبی امرای دو گروه و تحریکات بیش از اندازه آنان، شاه طهماسب تصمیم گرفت قفقازی ها را به عنوان پیروان
بی طرف در دستگاه دولتی بپذیرد. راجر سیوری نیز باور دارد شاه طهماسب با خط مشی آگاهانه آغاز به استخدام قفقازی ها نمود. شاه طهماسب نه تنها از گرجی ها در ایران استفاده می کرد بلکه به علت اطمینان به رشادت و توانایی آن ها یک بار آن ها را به عملیاتی برون مرزی فرستاد. وی پس از اینکه به همایون پادشاه هندوستان در به دست آوردن تخت و تاج یاری نمود، ولدبیک تکلو را با شماری از گرجی ها به هند فرستاد تا فتح کابل را به همایون تبریک گویند و اتفاقاً ولدبیک در جنگ بدخشان به همایون پیوست و گرجیان هم وی را در این جنگ یاری کردند. از ۹ پسر شاه طهماسب که به دورهٔ نوجوانی رسیدند ۴ تن از مادران گرجی و ۳ تن از مادران چرکسی بودند، بدین ترتیب با پیش آمدن مسئلهٔ جانشینی شاه طهماسب، زنان گرجی و چرکسی حرم سلطنتی برای به تخت نشاندن فرزندان خود دست به کار شدند. فرزندان گرجی وی عبارت بودند از: حیدرمیرزا، مصطفی میرزا، امامقلی میرزا، علی میرزا. در مورد محل اسکان گرجی هایی که در دورهٔ شاه طهماسب به ایران وارد شدند در منابع سخنی به میان نیامده است، ولی با توجه به اینکه هنگام مرگ شاه طهماسب گرجیان دربار صفوی در قزوین آنقدر فراوان و نیرومند بودند که
یکی از دو جناح برای جانشینی شاه طهماسب را هدایت می کردند، می توان برداشت نمود که آن ها در پایتخت آن زمان یعنی قزوین و پیرامون این شهر اسکان یافته اند. در سال ۹۸۲ ق، بیماری شاه طهماسب شدت یافت و اطرافیان و درباریان که گمان می کردند شاه به زودی خواهد مرد، بر سر موضوع جانشینی میان آن ها دودستگی ایجاد شد. انتصاب محمد خدابنده که به دلیل ضعف بینایی منتفی بود و دو نفری که برای جانشینی در نظر گرفته شده بودند اسماعیل میرزا از مادری ترکمن و حیدرمیرزا از مادری گرجی بودند. امرای استاجلو که جزئی از ارکان دولت صفوی بودند، مانند مرادخان، حسین بیگ یوزباشی، پیری بیک، الله قلی سلطان ایجک اوغلی و اشراف و اعیان طایفهٔ شیخاوند و گرجیان و صدرالدین خان صفوی - که بعد از پدرش للگی حیدر میرزا شده را بر عهده داشت - به حمایت از حیدرمیرزا پرداخته و سعی در بر تخت نشاندن وی داشتند، این ها به حیدرمیرزائیان مشهور شدند. از سوی دیگر جناح اسماعیل میرزائیان متشکل از حسین قلی خلفای روملو، امیر اصلان بیگ افشار با تمامی طایفهٔ افشار و مهدعلیا همسر شاه طهماسب و پریخان خانم دختر وی سعی در جانشینی اسماعیل میرزا را داشتند. مهدعلیا و پریخان خانم که از ز
ن های معتبر دربار بودند پیوسته حیدرمیرزائیان را به غدر و مکر نزد شاه منسوب می ساختند و خود را شاهسون و حیدرمیرزائیان را ایکی بیرلو نام نهادند. پریخان خانم و مهدعلیا موفق شدند حیدرمیرزا را نسبت به شاه خائن و غدار معرفی کنند. با کوشش اطباء شاه طهماسب سلامت خود را بازیافت. شاه با اطلاع از جناح بندی ها اطرافیان را از ایجاد این گونه بلواها برحذر داشت، اما اقدام وی که جمعی را جهت برای صیانت اسماعیل میرزا - که در قلعه قهقهه زندانی بود - فرستاد، باعث تقویت جناح اسماعیل میرزائیان شد. اقدام دیگر شاه طهماسب این بود که برخلاف میل اسماعیل میرزائیان دستور داد زال بیک گرجی همانند قبل ملازم وی باشد و این نیز باعث تقویت حیدرمیرزائیان گردید. شاه طهماسب پس از آرام کردن این ناآرامی ها کوشید اطرافیان حیدرمیرزاپیان را متفرق سازد. تا دو سال دیگر که شاه طهماسب در سلامت بود از جناح بندی ها خبری نبود، اما همانند آتش زیر خاکستر پنهان بود. در سال ۹۸۴ ق مزاج شاه طهماسب رو به وخامت نهاد. در شب چهاردهم ماه صفر تمامی فرزندان و شاهزادگان بر بالین وی بودند. او به آن ها دستور داد به خانه های خود بروند و تنها از حیدرمیرزا خواست تا بر بالین وی ب
ماند. مؤلفان تاریخ عالم آرای عباسی و خلدبرین علت توقف حیدرمیرزا را تحریکات مادر گرجی وی ذکر کرده اند که می خواست پس از مرگ شاه طهماسب فرزندش حاضر باشد تا بتواند بر تخت پادشاهی جلوس نماید. پس از مرگ شاه طهماسب در روز پانزدهم صفر، حیدرمیرزا تاج شاهی بر سر نهاد و وصیت نامه ممهور به مهر شاه طهماسب را دلیل نیابت خود اعلام نمود و در ایوان چهل ستون جلوس نمود، اما اشتباهاتی مرتکب شد که باعث شد تا حکومت و پادشاهی وی به شب نرسید. نخستین خطای وی رها ساختن پریخان خانم خواهر ناتنی خودش برای خروج از تالار قصر بود. پریخان خانم که در آن شب در چنگال حیدرمیرزا بود و پیشتر دشمن سرسخت وی به شمار می رفت با تملق و چرب زبانی حیدرمیرزا را قانع نمود تا وی را رها سازد تا از کاخ بیرون آمده و سلطان سلیمان و شمخال خان را که آن ها نیز از مخالفان حیدرمیرزا بودند در سلک مرافقان او درآورد، اما بعد از خروج کلید درب های تالار قصر را به مخالفان سپرد و آن ها نیز توانستند به راحتی به وارد قصر شده حیدرمیرزا را به قتل برسانند. دومین اشتباه وی این بود که دقت نکرده بود در آن شب کشیکچیان دربار از کدام طایفه اند، از بخت بد وی در آن شب نگهبانان کاخ شاهی
از جناح مخالف بودند که درب های تالار قصر را به روی او بستند و مانع خروج وی یا دخول طرفدارانش گردیدند. حیدرمیرزا که در قصر زندانی شده بود با وعده و وعید نتوانست محافظان کاخ شاهی را راضی به بازنمودن درب ها نماید او نخست تصمیم به خودکشی گرفت اما مادرش متوجه شد و وی را به حرمسرای شاه برد. امرا و سرداران نیز با آگاهی از مرگ شاه طهماسب فعالیتشان را آغاز کردند. طرفداران اسماعیل میرزا در خانهٔ حسین قلی خلفای روملو و طرفداران حیدرمیرزا در خانهٔ حسین بیگ یوزباشی جمع شدند تا چاره اندیشی نمایند. جمعی نیز بی طرف ماندند. طرفداران حیدرمیرزا که مغرور بودند نخست تصمیم گرفتند مسلح به دولتخانه ریخته و حیدرمیرزا را آزاد نمایند، اما پس از ترس اینکه مبادا آزاری توسط مخالفان به حیدرمیرزا برسد از این امر منصرف شدند و تصمیم گرفتند به خانهٔ حسین قلی خلفا که محل اجتماع مخالفان بود حمله برده و آن ها را متفرق سازند. حسین قلی خلفا که مرد دانایی بود بر آن ها پیشدستی نمود و برای اتلاف وقت قاصدی نزد طرفداران حیدرمیرزا فرستاد، اما این کار نتیجه ای نداد. او تدبیری عالی اندیشید که باعث تزلزل و شکست جناح حیدرمیرزا شد. وی یکی از محرمان خود را مو
ظف ساخت تا پنهانی از شهر خارج شود و سراسیمه بازگشته و خبر آمدن اسماعیل میرزا را از قلعه قهقهه شایع سازد. با اجرای این نقشه طرفداران حیدرمیرزا پریشان و متزلزل و متفرق شدند. در پایان روز معین شد که این عمل فریب بوده است، اما نقشهٔ حسین قلی خلفا نتیجه داد، چرا که بسیاری از کسانی که بی طرف بودند به طرفداران اسماعیل میرزا پیوستند و بسیاری از طرفداران حیدرمیرزا هم میدان را خالی نمودند. حسین بیگ یوزباشی با گروهی از طرفداران حیدرمیرزا برای تحویل گرفتن نوبت کشیک کاخ شاهی و در حقیقت آزاد ساختن حیدرمیرزا رهسپار شد و پس از طی مشکلاتی به آنجا رسید. از سوی دیگر حسین قلی خلفا و شمخال خان وارد حرم شده و به جستجوی حیدرمیرزا پرداختند و او را در میان زنان درباری یافته، سرش را از تن جدا کردند و به طرفداران حیدرمیرزا که حیدر گویان درب های تالار را شکسته و به حرم می رفتند نشان دادند. علی خان بیک گرجی و زال بیک گرجی و جمعی از طرفداران حیدرمیرزا با مشاهدهٔ سر بریدهٔ حیدرمیرزا ناامید شدند و با برداشتن مصطفی میرزا که مادرش گرجی و برادر ناتنی حیدرمیرزا بود، از شهر خارج شدند. در تاریکی شب بسیاری از همراهان حسین بیگ یوزباشی و مصطفی میرزا
جدا شدند. حسین بیگ یوزباشی که می خواست نزد حاکم لرستان برود توسط شخصی از طایفهٔ «حاجی ویس سلطان بیات» دستگیر و به قزوین فرستاده شد. مصطفی میرزا نیز دستگیر شد و به نزد اسماعیل میرزا در قزوین فرستاده شد. در میان همین روزها زال بیک گرجی و فرخ بیک گرجی و بسیاری از طرفداران حیدرمیرزا به فرمان مهدعلیا کشته شدند. علی خان گرجی نیز به گرجستان گریخت. با پیروزی جناح اسماعیل میرزا، اکثر طرفداران حیدرمیرزا به قتل رسیدند و اموال و اولادشان به تاراج رفت. اسماعیل میرزا در ۲۷ جمادی الاول ۹۸۴ ق / ۱۵۷۶ م بر تخت نشست و پس از تاجگذاری انتقام شاهانه ای از همگی مخالفان خود گرفت. او هرگز به برادران و عموزادگان اشفاق و مهربانی نکرد و به قول اسکندر بیک ترکمان «آنها را خار گلزار دولت خود می دانست». بعدها جسد حیدرمیرزا را مادرش به مشهد منتقل نمود و در آنجا مدفون ساخت. «اوصاف حمیده خسروانه شاه بسیار است، نشو و نمای او در عنفوان جوانی به صلاح شده بود همیشه دوشنبه و پنجشنبه روزه داشت و با علما و فضلا الفت تمام پیدا کرده و هرگز نماز صبح که دأب سلاطین است به واسطه خواب از وی فوت نشد و دائم به طهارت بود». بدین ترتیب گرجی ها که گروهی نیرومند
و دارای نفوذ را در دربار شاه طهماسب تشکیل می دادند موفق نشدند حیدرمیرزای گرجی را که سیاحان اروپایی او را جانشین شاه می خواندند (و بیشتر قرائن موجود دلیل تام بر ولیعهدی است) بر تخت پادشاهی بنشانند. با شکست کوشش گرجی ها در انتصاب نامزد خود به سلطنت ایران آن ها مضمحل نشدند بلکه در دوران حکومت نخستین فرزند شاه طهماسب (محمد خدابنده) یک گرجی به نام کیخسرو بیک گرجی را در مقام مربی گری فرزند خدابنده می یابیم. او نیز به تلاش ناموفقی در به تخت نشاندن طهماسب میرزا (فرزند خدابنده که خود مقام مربی گری او را داشت) دست زد، اما حمزه میرزا (فرزند دیگر محمد خدابنده) آن ها را شکست داد و طرفداران طهماسب میرزا را در الموت زندانی نمود اهمیت این موضوع زمانی آشکار می شود که بدانیم مقام مربی گری را تنها در اختیار سران و بزرگان قزلباش قرار می دادند. گرجی ها در زمان محمد خدابنده دست به طغیان عظیمی زده و در قزوین رعبی در دل ها پدیدآوردند که یولی بیک آن را خواباند. در طول دورهٔ صفویه. هنگامی که شاه عباس بر اریکهٔ پادشاهی تکیه زد اوضاع ایران بسیار آشفته بود. قزلباش ها افسارگسیخته و باعث بی نظمی در کشور می شدند. شاه عباس که توسط قزلباش ها
به سلطنت رسیده بود، در نظر داشت آلت دست آنان نشود، بنابراین تصمیم به تنبیه قزلباش ها و کاستن از قدرت و نفوذ و موقعیت آن ها نمود. وی در جهت مهار نمودن دو نیروی قزلباش و تاجیک که بر سر کسب مناصب رقابتی شدید با هم داشتند تصمیم به ایجاد نیرویی موسوم به نیروی سوم نمود. شاه عباس از همان اوان جلوس به جهت «انتظام امور سلطنت» تصمیم به استفاده از قفقازی ها (گرجی ها، چرکس ها و ارمنی ها) نمود و داروغهٔ پایتخت شیخ احمد استاجلو گرجی های مسلمان شده را که در زمان شاه طهماسب به ایران آمده بودند به خدمت گرفت. اسرای قفقاز «غلام» خوانده می شدند، اما این لفظ به معنی برده بودن و آزاد نبودن نیست. شاردن در این خصوص می گوید: «... در ایران وقتی می گویند: غلامِ شاه، مثل این است که در فرانسه بگویند: کنت یا مارکی... ولی کلمهٔ رعیت که به عوام الناس گفته می شود عنوان پستی است». مقام این غلام ها چندان بود که به نشانهٔ طبقهٔ برگزیده، حق گذاشتن کلاه دوازده ترک قزلباش را داشتند، در حالی که تاجیک ها این حق را نداشتند. غلامان بعد از پذیرش اسلام در بیوتات سلطنتی تربیت شده و خواندن و نوشتن می آموختند تا بعدها بتوانند در دربار و در کارگاه ها یا در
قشون خدمت نمایند. شاه عباس با ایجاد هنگ های جدید غلامان ارتشی دائمی به وجود آورد. گرجیان هستهٔ اصلی ارتش و سپاهیان وی را تشکیل می دادند و شاه عباس با مساعدت آن ها موفق به تغییر کلی تشکیلات نظامی شد. تعداد این افراد در حدود ۳۰٬۰۰۰ تن بودند مه از این تعداد ۱۵٬۰۰۰ تن وارد امور سپاهی می شدند و بقیه به تناسب استعداد و قابلیت و کاری که آموخته بودند به خدمت در خانهٔ شاه یا به مشاغل کشوری دیگر گماشته می شدند. گرجی ها که گودرو آن ها را «بی چون و چرا شجاع ترین مردم شرق می داند و تاورنیه و دلاواله، شجاعت، زیبایی، وفاداری، جنگآوری و رشادت آن ها را سخت ستوده اند، صادقانه به کسانی که آن ها را از سرزمین شان آواره ساخته و وطن شان را ویران نموده بودند، خدمات ارزشمند و فراوانی نمودند و بنا بر استعداد ذاتی که داشتند به زودی به بالاترین مناصب دست یافتند. نفوذ و موقعیت و قدرت گرجی ها در دورهٔ صفوی چنان اعتلاء یافت که تعبیر پیترو دلاواله تنها می تواند آن را برای ما روشن سازد: «گمان می کنم باید انتظار داشت به زودی در ایران تغییراتی ظهور کند زیرا در حقیقت گرجی ها به علت تعداد و قابلیت خود قسمت عمدهٔ سپاه ایران را تشکیل می دهند و شاه
نیز آنقدر جوان نیست که فکر کنیم همهٔ این افراد قبل از او بمیرند. به عبارت دیگر عدهٔ زیادی از این گرجی ها که شاهد خرابی های کشور خود به دست او بوده اند و گرچه ظاهراً مسلمان شده اند ولی باطناً به دین اصلی خود وفادار مانده اند بعد از او زنده خواهند بود خاطرهٔ فرزندان و برادران و زنان خویشان این افراد که یا در گرجستان هستند یا در جنگ کشته شده اند هنوز در آنان باقی است و به محض این که فرصتی دست دهد تعداد زیادی از ایشان حاضرند قیود فعلی را پاره کنند و به انتقام بی عدالتی های گذشته برپا خیزند صرف نظر از قشون تمام شهرها بلکه تمام خانه های ایران پر از گرجی ها است و بدین ترتیب اگر گرجی ها در داخل کشور اسلحه بردارند از پشتیبانی های زیادی برخوردار خواهند شد به علاوه نباید فراموش کرد که فرزندان که فرزندان تیموراز اول در این کشور به سر می برند و حتی بعید نیست خود طهمورث خان که هنوز جوان است و هم سن من است و می تواند سال های متمادی زندگی کند روزی با یک قیام حکومت ایران را به دست بگیرد کما اینکه مملوکین نیز در قاهره قیام کردند و سلطان را سرنگون ساختند…» برخلاف زعم دلاواله که می پنداشت گرجی ها روزی حکومت را به دست می گیرند،
گرجی ها به سرعت در فرهنگ ایرانی آمیختند و اخلاف آن ها تنها زبان خود را به سختی حفظ کردند. شاه عباس علاوه بر به خدمت گرفتن گرجیانی که در دوران اجدادش وارد ایران شده بودند خود نیز طی حملاتی سنگین پس از ویرانی قسمت شرقی گرجستان امروزی (که جزو قلمرو ایران آن زمان محسوب می شد) اسرای زیادی را به ایران کوچاند. طی حملات شاه عباس و سردارانش به گرجستان نزدیک ۱۲۰٬۰۰۰ گرجی کشته و قریب ۲۱۰٬۰۰۰ نفر نیز به ایران کوچانده شدند. تنها در یک مورد به محل اسکان آن ها که فرح آباد می باشد در عالم آرای عباسی اشاره شده است. اما در خصوص سایر سکونتگاه های گرجی ها سیاحان اروپایی اشارات متعددی نمودند. اواخر دورهٔ صفویه. دولت صفویان که با اقدامات شاه عباس یکم و شاه عباس دوم به بالاترین حد اعتلای فرهنگ و تمدن خود رسیده بود، با شروع سلطنت شاه سلیمان رو به انحطاط نهاد و در پادشاهی شاه سلطان حسین برچیده شد. ناتوانی سلطان حسین و گرایش شدید او به حرمسرا و لهو و لعب و غفلت وی از کشورداری زمینه مساعد را جهت طغیان و شورش قبایل و طوایف مساعد ساخت. در سال ۱۱۱۰ ق / ۱۶۹۸ م عده ای از افراد قبیلهٔ بلوچ به سرکردگی میرخسروشاه به کرمان هجوم آوردند و بعد از
غارت کرمان، یزد و بندرعباس را مورد تهدید قرار دادند. شاه سلطان حسین جهت سرکوب شورشیان از گیورگی یازدهم (گرگین خان گرجی) خواست تا آن ها را دفع نماید. گیورگی که پادشاه مخلوع گرجستان (قسمت شرقی کشور گرجستان امروزی) بود در این هنگام در پایتخت صفویه به سر می برد. او بعد از اصرار فراوان این امر را پذیرفته ملقب به شاهنواز خان گردید و حکومت کرمان را یافت. برادرزادهٔ گیورگی کیخسرو نیز داروغهٔ اصفهان شد و همچنین برادر او لوان سمت دیوان بیگی اصفهان را یافت. گیورگی بعد از انتصاب به حکومت کرمان دست به تهیهٔ مقدمات لازم برای دفع شورشیان زد و ابتدا برادرش لوان را با جمعی از قوای گرجی پیشاپیش به کرمان فرستاد. لوان و سوارانش بیست روزه به کرمان رسیدند و در جنگی علی رغم کمی تعداد نیروهای، شورشیان را شکست داد. گیورگی نیز به دنبال او وارد کرمان شد و بلوچ ها را تارومار ساخت. گیورگی از سال دفع شورش بلوچ ها تا سال ۱۱۱۶ ق / ۱۷۰۴ م در کرمان ماند و این بار نبود سردارانی لایق در ایران عصر سلطان حسین و پیش آمدن شورش در قندهار، باعث انتصاب وی به حکومت قندهار شد. سلطان حسین در سال ۱۱۱۰ ق / ۱۶۹۸ م عبدالله خان گرجی را به حکومت قندهار منصوب ن
مود. او که بسیار حریص بود از غلزایی ها که طایفه ای افغانی بودند اخاذی می کرد. استمداد افغانی ها از دربار صفوی جهت رفع تظلمات وی نتیجه نداد و آن ها به دربار مغولان هند متمسک شدند. اوضاع بدین منوال بود تا اینکه در اواخر سال ۱۱۱۶ ق / ۱۷۰۳ م عده ای از افغانی ها به سرکردگی میرسمندر به قندهار حمله کردند و آنجا را غارت نمودند. این اخبار به اصفهان رسید. وزراء و امرای شاه در حضور وی به مشورت در خصوص رفع این معضل پرداختند. شاه و امرا که خاطرهٔ تلاش ها و موفقیت های گیورگی در سرکوب شورشیان بلوچ را در ذهن داشتند تصمیم گرفتند وی را بدین کار برگزینند و برای انتخاب خود هم دلایلی داشتند. اول آن که سپاه گرجستان همراه گیورگی به قندهار می رود و گرجستان خالی از آشوب می شود، دوم آن که گیورگی سعی در ظاهر ساختن خدماتی جهت خوش آمد شاه خواهد کرد زیرا او توسط شاه خلع شده است، سوم آن که گیورگی سرداری است با عرضه و توانایی انجام این کار را دارد. گیورگی از ابتدا از قبول این مأموریت خودداری می کرد اما بعد از این که مقرر شد واختانگ ششم برادرزاده اش به سمت حکومت گرجستان منصوب گردد بدین کار راضی شد. گیورگی با سپاهی قریب به ۸٬۰۰۰ تن که آن را گ
رجیان تشکیل می دادند به همراه اندکی قزلباش، عازم قندهار شد و قلعه های قندهار، زمین داور، بست، شال، مستنگ، فوشنج و قله های بلوچ وگرشک را تا سر حد فراه و اسفزار تسخیر و حدود آن را آرام نمود. او ضمن داشتن حکومت قندهار کار ولایت بیگلربیگی کرمان را توسط نایب خود اداره می کرد. واختانگ نیز به نیابت از وی پادشاهی گرجستان را داشت. گیورگی بعد از دفع فتنهٔ افغانی ها، میرویس خان هوتک کلانتر موروثی قندهار را که مردی ثروتمند، باکفایت و کاردان بود، فردی خطرناک تشخیص داد و او را تحت الحفظ به دربار صفوی روانه ساخت و ضمن نامه هایی به وزراء و امرای دربار نوشت که بهتر است جهت آرامش قندهار این آشوب طلب از خاک افغانستان دور باشد. همین که میرویس به پایتخت صفویان وارد شد به وسیلهٔ فردی به نام محمود آقای خواجه سرا با ارکان دولت که شدیداً با هم نفاق و نقار داشتند، رابطه برقرار نمود و با دادن رشوه های گزاف به اعتماد السلطنه و دیوان بیگی اصفهان، نه تنها خود را بی گناه و گیورگی را خطاکار معرفی نمود بلکه توانست نزد شاه بار یافته و محبوبیت پیدا کند. میرویس از سلطان حسین اجازهٔ سفر به مکّه را گرفت و در حجاز بعد از دیدار با علمای سنی از آن ه
ا فتواهایی در باب مجاز بودن نقض عهد با سلطان شیعی و لزوم طغیان علیه کفاری که بر آن ها حاکمند گرفته و به اصفهان معاودت نمود. میرویس که در صدد طغیان و خیانت بود، با حماقت و جهالت شاه و اطرافیان یاری شد. هنگامی که میرویس از سفر حج برمی گشت، سفیری از جانب تزار روسیه به نام اسرایلوری به ایران وارد شد. ورود وی درباریان را پریشان ساخت و چون خود نتوانستند در خصوص اجازهٔ ورود به او یا برگرداندنش نظری بیندیشند از میرویس نظر خواستند. او از اوضاع استفاده نمود و چنین شایع ساخت که پطر کبیر در صدد تسخیر ایران و الحاق گرجستان و ارمنستان به روسیه است و گیورگی و برادرزاده اش که در دربار روسیه می باشد با آن ها همدست شده اند. نقشهٔ ماهرانهٔ میرویس در بدنام ساختن گیورگی و ایجاد سوءظن درباریان نسبت به وی عملی شد و شاه بعد از تمجید و تکریم میرویس او را به سمت قبلی خود منصوب نمود. به گیورگی نیز نوشتند که میرویس مورد محبت شاه است و در حق او مهربانی کن. گیورگی از مراجعت محترمانهٔ میرویس خشمگین شد و تصمیم به انتقام از وی گرفت. از سوی دیگر میرویس بعد از ورود به قندهار شروع به جلب و جذب افغانی ها و تحریک آن ها جهت شورش علیه حاکم منصوب صف
وی نمود. او به ایل کاکری پیام فرستاد تا سر به شورش بردارند. گیورگی قسمت اعظم سربازان گرجی را تحت فرمان برادرزاده اش الکساندر به قصد سرکوبی آن ها فرستاد. میرویس نیز فرصت را مغتنم شمرد و گیورگی و سپاهش را در قریهٔ ده شیخ غافلگیر نمود و همگی را به قتل رساند و اسباب و اثاثیهٔ آنان را غارت کرد. هنگامی که الکساندر از مصاف کاکری ها برمی گشت از وقایع مطلع شد و جنگی سخت میان آن ها و غلزائیان روی داد. با این که گرجی ها بسیار کم تعداد بودند از خود رشادت و دلاوری نشان دادند و توانستند خود را بعد از جنگ به خراسان رسانده و اخبار را به دربار برسانند. سلطان حسین بعد از وقایع قندهار محمد جامی و محمد خان حاکم هرات را به جهت نصیحت میرویس فرستاد. میرویس بعد از این توفیق، در تحکیم مبانی قدرت خود می کوشید و طوایف مختلف افغان را به استخلاص از قید حکومت ایران ترغیب می کرد. میرویس فرستادگان سلطان حسین را زندانی نمود و دربار صفوی تصمیم گرفت تا کیخسرو برادر زادهٔ گیورگی را که داروغهٔ اصفهان بود با ۱۲٬۰۰۰ قزلباش و گرجی هایی که به ظاهر اسلام آورده بودند، روانهٔ دفع میرویس نماید. اما اختلاف میان کیخسرو و سپاهیان قزلباش تحت امر وی و اقدام