Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ش قد علم نمودند که بنده در حد اطلاع خویش مشت نمونه خروار تعدادی انگشت شمار آنهارا اسم می برم: سیدعلم خان تائب از دهکده اشتتوک، ملاعبدالله وملا احمد ازدهکده فرشته جاه، ملارجب و ملا آدینه محمد از دهکده خم بیک، ملا احمد از جغرینگ بالا، ملاعلی، ملامحمد رحیم، ملاحامد و ملا محمدرضا از دهکده زو قاضی نجم الدین ازدهکده ده سرچان، ملاانور از دهکده سمچیو، ملاحامد و ملانصرالدین از دهکده شپو، ملاصفرمحمد از دهکده زولزما، ملاسعید از دهکده شکرلب یفتل پایان و ملانورالله سائد عارف وشاعر شیرین سخن همراه برادرش ملاحبیب الله از دهکده شلخزاریفتل پایان، ملارنگین از ولسوالی خواجه غار ولایت تخارو... مدرسین این مدرسه به ترتیب از آغاز تاکنون: داملا محمد حسین فرزند محمد علی اساس گذار ونخستین مدرس، مخدوم محتاج الدین از کولاب تاجیکستان، مولانا نورالحق که بیشتر از چهل سال مدرس این مدرسه بود، مولانا عبدالرحمن انوری، مولانا عبدالحمید از دهکده زرنود و آخرین مدرس آن مولانا عبدالغفور مشهور به مولانا حباب از دهکده وخنی ده بود در این زمان جهاد مردم افغانستان علیه تجاوز اتحاد جماهیر شوروی آغازیافت و مناطق زیادی توسط هواپیماهای شوروی بمباران و به خا
کستر مبدل شد. متأسفانه مدرسه کلاتقلات یکی از این مکان ها بود که در سال ۱۳۵۹ هجری خورشیدی مورد حمله گسترده طیارات شوروی قرار گرفته که منجر به تخریب کامل مدرسه و شهادت پهلوان محمد طاهر فرزند الحاج برات محمد نظری از دهکده کلات گردید که در داخل مدرسه حضور داشت. پس از تخریب کامل ساختمان مدرسه و بنابه شرایط بد امنیتی و اقتصادی مردم در سالهای انقلاب و پس از آن در دوره جنگ های تنظیمی نتوانستند دوباره مدرسه را اعمار و فعال نمایند بنابر این فعالیت های علمی این مدرسه برای چند دهه متوقف بود تا اینکه در سال ۱۳۹۳ اساس ساختمان مدرسه توسط اهالی دهکده کلاتقلات در گوشه بازار کلات گذاشته شد. و پس از تکمیل ساختمان مدرسه فعالیت های آموزشی آن دوباره آغاز و تا اکنون ده ها دانش آموز در آن مصروف فراگیری دانش های دینی می باشند. مدرسین این مدرسه پس آغاز فعالیت دوباره اش: مولانا عبدالغفور مشهور به مولانا حباب، مولانا عبدالرحیم از دهکده دره بید، مولانا معراج الدین داودی، مولانا عبدالملیک از دهکده ده بلند ولسوالی یاوان و اکنون الحاج مولانا محمد اکبر منیب، مولانا عبدالواسیع از دهکده سرخ لاله و مولانا عبدالرب دره بید به حیث مدرس و مولانا حف
یظ الله ادیب از دهکده سالیت به حیث مدیر آن مصروف فعالیت می باشند. دردهکده کلات در کناروجود مدرسه فعال که به حمایت مالی مردم این روستا فعالیت دارد دو باب لیسه نیز فعالیت دارد که به نام لیسه ذکور وخنی ده و لیسه اناث وخنی ده یاد می گردند. مکتب وخنی ده قدیمی ترین مکتب در راغ می باشد که از سال ۱۳۳۱ هجری خورشیدی به فعالیت خود فعالانه آغاز نموده و تا اکنون صدها جوان تحصیل یافته از دهکده های مختلف کوهستان و حتا از ولسوالی های همجوار یاوان و راغستان از این مکتب سند فراغت بدست گرفته و تعدادی آنها پس از سپری نمودن آزمون کانکور موفق شدند به دانشگاه های مختلف کشور راه یابند و حتا تحصیلات خویش را فراتر از مقطع لیسانس به پیش ببرند. و خوش بختانه در این میان دهکده کلاتقلات نیز از فیض وجود این مکتب بی بهره نمانده و عده زیادی از جوانان آن توانستند سند فراغت خویش را از این لیسه کسب نمایند که بردن اسم هریک ایشان از توان این نوشته بلند خواهد بود ولی نگارنده سعی میکند اسم آن عده از جوانان را که پس از فراغت از این مکتب توانستند به تحصیلات عالی و نیمه عالی دست یابند ذکر نماید. تحصیلات عالی: ماستر: ۱: استاد نقیب الله نقی فرزند الحاج ف
رمانده محمد صابر نظری استاد در دانشگاه تخار، لیسانس: فارغ از دانشگاه بدخشان، دانشکده ادبیات و علوم بشری، رشته فارسی دری، کارشناسی ارشد: رشته فارسی دری، دانشکده ادبیات، دانشگاه کابل. ۲: محمد شفیع حسینی فرزند مولانا ولی الله حسینی، اکنون دانشجو، لیسانس: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه بدخشان، کارشناسی ارشد: حقوق علوم سیاسی کشور ایران. لیسانس ۱: عبدالقهار خیرپور فرزند الحاج خیرالدین ، اکنون مدیر در حوزه آبی دریای آمو، تحصیل: دانشکده زراعت دانشگاه بلخ دیپارتمنت باغداری، همچنان اکنون دانشجوی دانشکده انجینری دانشگاه بدخشان. ۲: محمد نظیر نظری فرزند الحاج فرمانده محمد صابر نظری، شغل آزاد، تحصیل: دانشکده شرعیات دانشگاه تخار، رشته تعلیمات اسلامی. ۳: نصرت الله عتید فرزند گل بای، اکنون استاد مکتب، تحصیل: دانشکده زراعت دانشگاه بلخ رشته حیوانی. ۴: حمایت الله انوری فرزند مولانا عبدالرحمن انوری، اکنون سارنوال نظامی در فیض آباد ولایت بدخشان، تحصیلات: دانشکده شرعیات دانشگاه کابل رشته فقه و قانون. ۵: محبوب الله عباسی فرزند عباس اکنون استاد انستیتوت مسلکی زراعت ولسوالی یاوان، تحصیل: دانشکده زراعت دانشگاه بغلان رشته باغ داری. ۶
: امین الله بها فرزند میرزا خدایی، اکنون استاد مکتب، تحصیل: دانشکده تعلیم و تربیه دانشگاه بدخشان رشته کیمیا. ۷: عنایت الله فرزند مولانا ولی الله حسینی کارمند صحت عامه ولایت بدخشان، تحصیل: دانشکده زبان و ادبیات، رشته فارسی، دانشگاه پیمان ولایت تخار. ۸: حمیدالله فرزند مولانا ولی الله حسینی کارمند وزارت دفاع ملی، تحصیل: دانشکده کمپیوترساینس، دانشگاه ابن سینا ولایت بلخ. ۹: واثیق الله مطهری فرزند استاد مطهر خان خادم، اکنون استاد مکتب، تحصیل: دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه بدخشان رشته فارسی دری ۱۰: شفیق الله فرزند ادهم جان، استاد سواد آموزی، تحصیل: دانشکده تعلیم و تربیه دانشگاه بدخشان رشته فزیک. ۱۱: برات محمد نظری فرزند الحاج محمد صابر نظری، شغل آزاد، تحصیل: دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه بدخشان، رشته تاریخ. ۱۲: شمس الله شاداب فرزند میرزا محمد، اکنون کارمند دفتر آقاخان، تحصیل: دانشکده زراعت دانشگاه بدخشان رشته علوم حیوانی. ۱۳: محمد طاهر احمدی فرزند احمد خان، اکنون استاد در لیسه وخنی ده، تحصیل: دانشکده ادبیات دانشگاه بدخشان رشته زبان انگلیسی. ۱۴: سنت الله رحیمی فرزند محمد رحیم، شغل آزاد، تحصیل: دانشکده حقوق علوم س
یاسی دانشگاه بدخشان رشته اداره و دیپلوماسی. ۱۵: امام نظر توحیدی فرزند عبدالغفار، اکنون کارمند دفتر صلیب سرخ، تحصیل: دانشکده ادبیات دانشگاه بدخشان رشته ژورنالیزم. ۱۶: محمدقاسم علی پور فرزند عبدالقیوم، استاد آموزشگاه خصوصی، تحصیلات: دانشکده اقتصاد دانشگاه بدخشان رشته اداره و منجمنت. ۱۷: ظریف الله حسینی فرزند نعمت الله، شغل آزاد، تحصیل: دانشکده تعلیم و تربیه دانشگاه بدخشان رشته ریاضی. ۱۸: دین محمد تابش فرزند نور محمد، شغل آزاد، تحصیل: طب معالجوی دانشگاه خصوصی آریانا. ۱۹: شریف الله فرزند صدرالدین، شغل آزاد، تحصیل: دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه بدخشان رشته پارسی دری. ۲۰: مفتاح الدین فرزند محمد اکرم، استاد مکتب لیسه پس پل، تحصیل: دانشکده ادبیات دانشگاه بدخشان رشته ریاضی. ۲۱: حجت الله عارض فرزند دکتر خدایی، شغل آزاد، تحصیل: دانشکده تعلیم و تربیه دانشگاه بدخشان رشته ریاضی. ۲۲: امان الدین فرزند برهان الدین، شغل آزاد، تحصیل: دانشکده تعلیم و تربیه دانشگاه بدخشان رشته ریاضی. ۲۳: ذبیح الله نیازی فرزند محمد نیاز، شغل آزاد، تحصیلات: دانشکده ادبیات دانشگاه بدخشان رشته عربی. ۲۴: اعجازالحق فرزند حضرت جان، تحصیلات: طب معال
جوی دانشگاه خصوصی تحصیلات نیمه عالی دارالمعلمین: ۱: فیض محمد فائض فرزند الحاج میرزاجان، استاد مکتب لیسه وخنی ده، تحصیل: دارالمعلمین بدخشان رشته کیمیا. ۲: محب الله عارفی فرزند محمد عارف، استاد مکتب لیسه وخنی ده، تحصیل: دارالمعلمین بدخشان رشته فارسی دری. ۳: قاری محمد قاسم فرزند طوره خان، استاد مکتب لیسه وخنی ده، تحصیل: دارالمعلمین بدخشان رشته فارسی دری. ۴: اظهر الدین اسلمی فرزند محمد اسلم، مدیر مکتب نسوان، تحصیل: دارالمعلمین بدخشان رشته کیمیا. ۵: حسیب الله جسور فرزند دکتر خدایداد، شغل آزاد، تحصیل: دارالمعلمین بدخشان رشته تاریخ. ۶: ابوذر حسینی فرزند الحاج محمد حسین، شغل آزاد، تحصیل: نفت و گاز ولایت بلخ. ۷: سیف الرحمن ساحل فرزند ملامحمد الف، شغل آزاد، تحصیل: دارالمعلمین بدخشان رشته علوم دینی. ۸: نظام الدین ایوبی فرزند میرمحمد، استاد مکتب لیسه وخنی ده، تحصیل: دارالمعلمین بدخشان. ۹: طیب الله فرزند محمد نادر، شغل آزاد، تحصیل: انستیتوت زراعت بهارک. ۱۰: ذبیح الله خیرپور فرزند الحاج خیرالدین، شغل آزاد، تحصیل: نفت و گاز ولایت بلخ. تحصیلات نیمه عالی نرسنگ: ۱: قاری لطف الله حسینی فرزند مولانا ولی الله حسینی کارمند دفتر شل
تر، تحصیل: پروتز دندان، انستیتوت پامیر ولایت بدخشان. ۲: عبدالخبیر رحیمی فرزند حاجی محمد رحیم، شغل آزاد، تحصیل: انستیتوت خصوصی پامیر ولایت بدخشان. ۳: خادم الله فروتن فرزند حاجی قباد، شغل آزاد، تحصیل: انستیتوت صحی غضنفر ولایت بدخشان. ۴: خالد احمد پرشان فرزند معاون حمزه، شغل آزاد، تحصیل: انستیتوت خصوصی درمان ولایت بدخشان. تحصیلات دینی در پاکستان در کنار آن عده که در مدرسه و مکتب روستای کلات تحصیل نمودند و پس از فراغت به دانشگاها و مدارس دیگر جهت کسب دانش بیشتر مسافرت نمودند هستند جوانان که بیرون از محیط در مدارس پاکستان و جاهای دیگر تحصیلات خویش را به پایان رسانیدند که بنده عده آنهارا این جا اسم خواهم برد. الحاج مولانا محمد اکبر منیب، مولانا عبدالوهاب خیرخواه، مولانا محمد ادریس، مولانا امان الدین، مولانا معراج الدین حق نواز، مولانا عبدالمصور شهادتیار، مولانا مجیب الرحمن فرزند گنج علی، مولانا حسین علی، قاری محمد قاسم، قاری فیض الرحمن علی پور، قاری فرید احمد غریب زاده، قاری غلام الله فرزند عبدالسلام، قاری عنایت الله فرزند مولانا شمس الحق اواب، قاری حمایت الله انوری و... زراعت و مال داری: مردم دهکده کلات غالبا مصرو
ف زراعت و مال داری بوده و شغل اساسی ایشان را کشت و دهقانی تشکیل می دهد. با آن که دهکده کلات دارای منابع آبی کافی بوده و در یای خروشان که از دل آن عبور می کند محصول یکجایی چشمه سار های زلالی است که از دامنه کوهای آن سرچشمه می گیرد ولی زمین های زراعتی آن هفتاد درصد للم بوده و تنها سی درصد زمین های آن آبی می باشد. در طول سال دهاقین یک بار در فصل بهار کشت نموده و حاصل آن را در اواخر فصل تابستان بدست می آورند. مهمترین کشت مردم این روستا: گَندم، جَو، زُغِیر، نخود، نَسک، مُشُنگ، پَتُک، غامُو، سیب زمینی و... می باشد. خرمن کردن حاصلات پس از جمع آوری آنها در خرمن در گذشته توسط گاو و اسپ صورت می گرفت و لی اکنون غالبا مردم از ماشین تریشل در خرمن کردن حاصلات خویش استفاده می نمایند. مواشی که مردم در این روستا تربیه می کنند: گاو، گوسفند، بز، اسپ، خر و... می باشد که از اسپ و خر معمولا جهت بار بردن و سواری استفاده شده از گاو نر جهت قلبه، خرمن وغیره و از گاو، گوسفند و بز از شیر و پشم آنها استفاده می نمایند. مواشی مردم در فصل های بهار، تابستان و خزان در چراگاه ها بوده و در فصل زمستان از گیاهان که در تابستان جمع می شود که بنام (
کاه) یاد می گردد استفاده می نمایند و به ندرت تعدادی گوسفندان خویش را در فصل زمستان به ولایت تخار یا ولسوالی شهر بزرگ و برخی مناطق دیگر که از سردی کمتر و علفچر برخوردار باشد انتقال می دهند. صحت و بهداشت در دهکده کلاتقلات در گذشته ها یعنی قبل از اینکه سرک و ماشین آلات به میان بیایند مردم این دهکده بصورت عموم از طبابت های گیاهی و محلی استفاده می کردند که این طبابت از طریق حکمای محلی و اشخاص باتجربه صورت می گرفت و بیشتر جنبه گیاهی و گاهی هم از طریق دعا و درود خواندن و یا پرهیز از خوردن برخی خوراکی ها بود. ولی اکنون با اعمار سرک ها و مراکز بهداشتی تاحدودی دریچه های تازه به روی مریضان باز گردیده و از محاصره محیط و طبابت محیطی تاحدودی بیرون آمده اند. ولی با آن هم تا اکنون چالش های فراوان را مردم این روستا در بخش صحت تجربه می کنند و به خصوص در فصل زمستان زمانی که جاده ها را برف مسدود می نماید مردم ناگزیر اند مریضی خویش را با زینه در دوش خود و یاهم توسط حیوانات مثل اسپ یا خر به مرکز انتقال دهند. دقیق به یاد دارم که چند سال قبل در فصل سرد زمستان بنا به مسدود بودن راه در یک هفته سه خانم در اثر مریضی زایمان یا تولد فرزند
ان خویش در این دهکده وفات نمودند. در دهکده کلات اکنون دو باب کلینیک وجود دارد یک کلینیک برای رفع نیازمندی های انسانی و دیگر کلینیک حیوانی می باشد. این دو باب کلینیک هرچند نیازمندی های بسیار ابتدایی مردم را می توانند رفع نمایند و لی باتوجه به نیازمندی های گسترده و مسیر کوهستانی و سخت کذر که وجود دارد پاسخ گوی همه مشکلات نمی باشند. مریضی های سطحی به کلینیک های روستا مراجعه نموده مداوا می گردند ولی مریضان جدی و ضروری به مرکز ولایت بدخشان(فیض آبا) یا ولایات دیگر و گاهی هم کابل و یا بیرون از کشور مراجعه می نمایند. غذاها و میوه جات: دهکده کلات از منابع آبی زیادی برخوردار است و چشمه سار های زیادی در دامنه کوهای آن جریان دارد که باعث سرسبزی و شادابی این دامنه ها گردیده و در نهایت از تجمع آنها دریای خروشان کلات تشکیل می شود. آب هوای آن نیز زیاد سرد نبوده و برای غرس درختان مثمر و غیر مثمر کاملا مساعد می باشد ولی متأسفانه مردم آن به باغ داری و غرس نهال زیاد توجه نکرده بیشتر به زراعت و نگهداری مواشی مصروف می باشند با آن هم درسطح دهکده هستند کسانی که درختان مثمر و غیر مثمر غرس نموده و باغ های کوچکی را ساخته اند که از درخت
ان مثمر آن می شود از: درخت سیب، زرد آلو، آلبالو، آلو، کوب سلطان، شفتالو، چهارمغز، گیلاس و دو درخت مثمر کوهی بنام یخمن و آریچ نام برد. درختان غیر مثمر آن شامل: درخت عرعر، سپیدار، زرد بید، سیاه بید و بشال می گردد. غذاهای مشهور و مروج این دهکده که اکثرا سفره مردم را تشکیل میدهد: شوربا، پلو، شورچای، شوله، قورمه کچالو با زردک و شلغم، کچالوپیاوه، شیر برنج، مسکه، مسکه فتیر، ماست، دوغ، قروت آب یا تکناوی، ماکارونی، گلپی، کدوگک، بامیه و غیره می باشد. مهان نوازی نان بردن و یا درصبح چای بردن به خانه کسانی که مهمان در آن باشد از جمله رسوم و عنعنات قدیمی مردم این روستا می باشد که تا اکنون این رسم مروج می باشد. https://www.academia.edu/resource/work/127807390 منابع
یاوان یکی از ولسوالی های ولایت بدخشان در شمال خاوری افغانستان است که بطرف شمال شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان به مصافه ۸۴ کیلومتر با جمعیت نزدیک به ۴۲۰۰۰ نفر موقعیت دارد. در سال ۱۹۹۵ میلادی دو ولسوالی دیگر به نامهای راغستان و کوهستان از این ولسوالی «راغ» جداشده مرکز ولسوالی (راغ) قدیم بنام مرکز آن یاوان مسما گردید. ولسوالی به نام راغ دیگر وجود ندارد.
پاسکوال اروسکو واسکس (به اسپانیایی:Pascual Orozco Vazquez) (زادروز ۲۸ ژانویه ۱۸۸۲ - مرگ ۳۰ اوت ۱۹۱۵ میلادی) رهبر انقلابی مکزیکی بود که پس از پیروزی انقلاب مکزیک، علیه فرانسیسکو مادرو شورش کرد و کودتای ویکتوریانو اوارتا و دولت تحمیلی او را به رسمیت شناخت. اروسکو در تاریخ ۲۷ ژوئن ۱۹۱۵ میلادی وقتی با قطار از نیویورک به ال پاسو سفر می کرد، که احتمالاً برای کمک به ویکتوریانو اوارتا برای به دست آوردن مجدد قدرت و ریاست جمهوری از طریق کودتا در مکزیک بود، همراه ویکتوریانو اوارتا در منطقه نیومن، تگزاس (۴۰ کیلومتری شهر ال پاسو) به اتهام نقض قوانین بی طرفی آمریکا بازداشت شد. او مدتی در بازداشت خانگی به سر برد. بعد از مدتی اروسکو موفق به فرار از بازداشت خانگی شد و به سوی مکزیک حرکت کرد؛ و در نهایت در تاریخ ۳۰ اوت سال ۱۹۱۵ میلادی در حالی که در راه برگشت به مکزیک بود در تگزاس کشته شد. در جریان کشته شدن او، ۴۰ آمریکایی در درگیری شرکت داشتند و داستان های متفاوتی وجود دارد. در نهایت در تاریخ ۷ اکتبر همان سال دادرسی محلی برای ۴۰ آمریکایی آغاز شد اما دادگاه همهٔ آنان را بیگناه از همهٔ اتهامات دانست. در ۳ سپتامبر ۱۹۱۵ میلادی اروس
کو در ال پاسو، تگزاس، به خواسته همسرش در گورستان کونکوردیا به خاک سپرده شد. او با اونیفورم مکزیکی کامل ژنرالی خود و با پرچم مکزیک بر رویی تابوت خود، در مقابل سه هزار نفر از پیروان خود به خاک سپرده شد. در سال ۱۹۲۳ میلادی تابوت او، به زادگاه خود در ایالت چیئوائوا بازگردانده شدند. زندگی شخصی. پاسکوال جونیور با رفوجیو فریاس ازدواج کرد و جوانی خود را وقف حمل و نقل فلزات گرانبها بین شرکت های معدنی این ایالت کرد. او همچنین عموی ماکسیمیانو مارکز اوروزکو بود، که به عنوان سرهنگ در ارتش ویلیستا در انقلاب مکزیک شرکت داشت. او در سالهای اولیه قرن بیستم جذب ایده های برادران فلورس مگون شد و در سال ۱۹۰۹ در مقابل وقوع قریب الوقوع انقلاب مکزیک. واردات جنگ افزار از ایالات متحده را آغاز کرد. انقلابی شدن. در منطقه کوهستانی چی واوا، رهبر برجسته در سال های ۱۱–۱۹۱۰ پاسکوال اوروسکو بود، یک جوان قدبلند، قدرتمند و کم حرف. او پس از آنکه توسط فرماندار آبراهام گونزالس برای تحقق اهداف فرانسیسکو مادرو به خدمت گرفته شده بود به سرعت به شهرت رسید. اوروزکو یک مخالف خیلی سرسخت پورفیریو دیاز نبود، بلکه حریف مرد قدرتمند محلی خواکین چاوز بود که از ش
رکای اصلی کریل تزاراس، خانواده صاحب قدرت اصلی در چی واوا، بود. یکی از اقدامات اوروسکو غارت خانه چاوز بعد از یک نبرد اولیه بود. در ۳۱ اکتبر همان سال، اوروزکو به فرماندهی نیروهای انقلابی در شهر گوئررو منصوب شد. او نیروهای خود را به یک سری پیروزی در برابر وفاداران دیاز هدایت کرد، و تا پایان سال بیشتر کشور به دست انقلابیون افتاد. در این مرحله، اوروزکو در ایالت چی واوا قهرمان شد، و بیش از ۳۰٫۰۰۰ نفر در بازگشت او در خیابان ها صف کشیدند. مادرو وی را به سرهنگی ارتقا داد، و در مارس ۱۹۱۱ به درجه سرتیپی رسید. این ارتقاء را او بدون هیچ نوع دانش نظامی یا آموزش نظامی بدست آورد. در ۳۱ اکتبر ۱۹۱۰ وی به عنوان Jefe revolucionario (رهبر انقلابی) کسانی که ضد انتخاب مجدد پورفیریو دیاز در منطقه گریرو بودند، انتخاب شد. یک هفته پس از آغاز جنگ، او اولین پیروزی خود را در برابر ژنرال خوان ناوارو بدست آورد. پس از کمین کردن نیروهای فدرال در کانون دل مال پاسو در ۲ ژانویه ۱۹۱۱، او دستور داد لباس سربازان مرده را از تن درآورند و لباس را با یادداشتی برای رئیس جمهور دیاز فرستادند "Ahí te van las hojas, mándame más tamales". («اینجا لفافه هست،
آدم های بیشتری برای من بفرست.»)
کورنلیس فان هارلم (۱۵۶۲ - ۱۱ نوامبر ۱۶۳۸ میلادی) نقاش شیوه گرای هلندی است. آثار وی در موزههای لوور پاریس، آرمیتاژ سن پترزبورگ، نگارخانه ملی لندن) و دیگر موزهها نگهداری می شود و در معرض دید علاقه مندان است.
کاترین لوسی هاوکینگ (زاده ۲ نوامبر ۱۹۷۰) روزنامه نگار، رمان نویس، آموزگار و نیکوکار انگلیسی است. او دختر استیون هاوکینگ (فیزیکدان نظری) و جین وایلد هاوکینگ (نویسنده) است. او در لندن زندگی می کند.
ولسوالی شغنان یکی از شهرستان های ولایت بدخشان در شمال خاوری افغانستان است که به فاصله ١٥٠ کیلومتری به طرف شرق شهر فیض آباد و در مسیر رود پنج واقع گردیده که مرکز آن بهشار است. پیشینه. به دید خوش نظر پامیرزاد خیانیان امروز هم نام قدیم شان را حفظ نموده و به نام "خږنۈنئ Xuγ̌nůne" یاد می گردند و در آثار یونانی خیونیت آمده است. در ادامه او نگاشته است: "آن ها که با سقوط سلطنت یفتلی ها به پناهگاهی در دل کوه های پامیر پناه جستند، در طی بیش از یک و نیم هزار سال همه ی آن نشانه های یفتلی را به نام اقوام پامیری محفوظ داشته اند". شماری از پژوهشگران از غلط آن ها را ترک تبار معرفی کرده اند و اما در واقعیت آن ها یعنی خیونیت ها یا خیانیان که امروزه بنام شغنانی یاد می شوند و شماری از آن ها به جنوب هندوکش رفته اند و نام محل زیست شان را خوگیانی می گویند، همان سکاها یا تورانیان آریایی یا آریانیان شرقی اند نه ترک تبار که نشانه های آن را امروز نیز در بین تاجیک ها و پشتون ها می توان مشاهده نمود. همچنان؛ خیااآنه ی اوستا، خیونان پهلوی، خیونیت یونانی، خونای سانسکریت با شگنان یا شغنان و خوگیانی همریشه اند. جغرافیا. مساحت شهرستان شغنان ٣٥
۴٥ کیلومترمربع است و دارای تابستان های کوتاه نسبتاً گرم و خشک و زمستان سرد و دراز مدت است. این شهرستان بنابر داشتن کوه های بلند بسیار دشوار گذر است، به ویژه در زمستان با ریزش برف تقریباً همه راه های مواصلاتی این شهرستان بند می باشند که دشواری های زیادی را متوجه مردم آن می سازد. موقعیت. این شهرستان با شهرستان های ارغنج خواه، درواز بالا، اشکاشم، شهدا و به شهر خاروغ بدخشان تاجیکستان هم سرحد می باشد که دارای یک بازار مشترک نیز می باشند. اقتصاد. باشندگانِ این شهرستان به کشاورزی، باغداری و دامداری مشغول و میوجات تازه و خشک ،و صنایع دست باف این مردم شهرت خوبی داشته، کتان چکمن، جاکت وجراب شغنان شهرت خاص و علاقمندان زیادی دارد. این دیار از دو مسیر به خیابان ابتدایی وصل گردیده مشکلات شان تا اندازه از خیابان مرفوع گردیده است. مردم. باشندگان این شهرستان را تاجیکان پامیری تشکیل می دهند که به زبان شُغنی سخن می گویند. همه باشندگان این شهرستان به زبان پارسی و فرهنگ تاجیکی خود بلدیت کامل داشته و نوروز را جشن می گیرند. آنچه که به زیبایی و منحصر بودن این شهرستان افزوده رود سیحون یا (سیر دریا)، جهیل شیوه، مردمان پهلوان، زحمتکش،
با سواد، با فرهنگ، مهمان نواز، شاد، آوازخوان، مهربان و حق و حقوق برابرِ زنان و مردان این دیار است. آب بازی، کشتی گیری پهلوانی و اسبک بازی از جمله بازی های مشهور این مردم است که در محافل شادی و عروسی با شوق، اشتیاق و هلهله برگزار می شود. مذهب. مذهب مردم این شهرستان اسماعیلیه است. شماری اندکی از باشندگان شهرستان شغنان شیعیان دوازده امامی می باشند. تاریخ اسماعیلیان در شغنان به بیش از هزار سال پیش می رسد. ناصرخسرو فیلسوف نامدار پارسی مشهور به حجت خراسان در نواحی بدخشان مبلغ دعوت مذهب اسماعیلی بود که امرزوه تعلیمات و اندیشه های این حکیم در بدخشان از اهمیت و جایگاه مهمی برخوردار است. ادبیات تاریخی اسماعیلیان در شغنان از گنجینه های مهم ادبیات فارسی و مذهبی خراسان به شمار می رود. پل دوستی و بازار مشترک مرزی. به ابتکار امامت اسماعیلی پل دوستی میان شغنان و آن سوی دریای آمو شهر خاروغ اعمار شده است که در سال های پسین برای رشد ارتباطات و پیشرفت کیفیت زندگی این مردم نقش به سزای داشته است. همچنان بازار مشترک در مرز ایجاد شده که داود ستد و کارهای تجارتی را بین مردم دو سوی مرز رونق بخشیده است. زبان. مردم شغنان به زبان بومی شغ
نی تکلم میکند که یکی از شاخه های زبان های قدیم هند اروپایی است. روستاها. درمارخت، غارجوین، پستیو، ده مرغان، بهشار، ویر، سرچشمه، ده شار، شدوج،دیراج، نوادک، چاسنود بالا، رباط سر، رباط بین، رباط پایان، پاجور، چاوید، یارخ، شیخا، چاسنود پایان.
عزیزخان مکری (۱۱۷۱ خورشیدی در حومهٔ سردشت – ۱۲۴۹ خورشیدی تبریز) از شخصیت های برجستهٔ سیاسی ایران در دورهٔ سلطنت محمدشاه و ناصرالدین شاه قاجار بود. او از سال ۱۲۱۶ تا ۱۲۴۹ در سمت های مختلف لشکری و کشوری ایران خدمت کرد. عزیزخان مکری در حدود سال ۱۱۷۱ در حومهٔ سردشت از یک خانوادهٔ بیگزاده کُرد اهل سنت شافعی متولد شد. او در سن بیست سالگی به واسطهٔ برادرش سرتیپ فرخ خان مکری که در فوج ششم تبریز خدمت می کرد به این فوج راه یافت. در سال ۱۲۱۶ عزیزخان مکری از فرماندهان سپاه ایران بود که به عنوان فرمانده فوج ششم تبریز به محاصرهٔ هرات رفته بود. او در جنگ اول هرات، نقش فعالی داشت و مورد توجهٔ محمدشاه قاجار قرار گرفت. در سال ۱۲۱۹ به همراه میرزا نبی قزوینی به شیراز رفت و در آنجا ماندگار شد. در سرکوب شورش مردم فارس و زنجان نقش داشت و در زنجان علیهٔ بابیان فرمان جنگ داد. در زمان صدارت میرزا محمدتقی خان فراهانی ملقب به امیرکبیر، مسئولیت های مهمی به عزیزخان محول شد و در سال ۱۲۲۸ او مسئول خوشامدگویی به ولیعهد روسیه در ایروان بود. در جریانِ ترک تهران از سوی ناصرالدین شاه برای سفر به عراق و اصفهان، همهٔ نُه فوج نظامی و حکومت تهران در
سال ۱۲۳۰ تحت ادارهٔ عزیزخان مکری درآمد. امیرکبیر به او سمت آجودان باشی داد و سپس در ۱۲۳۱ عزیزخان به ریاست دارالفنون رسید. بعدها با یکی از دختران امیرکبیر ازدواج کرد و از نزدیکان و یاران امیر به شمار می رفت. بابی ها در مرداد ۱۲۳۱ قصد ترور ناصرالدین شاه قاجار را کردند و عزیزخان مأمور تعقیب شبکه ترور و اعدام آن ها شد. طاهره قرةالعین از چهره های شناخته شده بابیان به دستور عزیزخان و توسط غلام او اعدام شد. عزیزخان مکری در سال ۱۲۳۲ طی تشریفاتی خاص در دربار پادشاه به منصب سرداری کل رسید. از این تاریخ، همهٔ مسئولیت های نظامی و لشکری ایران تحت امر او بود. با دسیسه های میرزا آقاخان نوری، صدراعظم وقت، در دی ماه سال ۱۲۳۶ از سرداری کل عزل شد و به بوکان در آذربایجان برگشت. در آذربایجان املاک زیادی داشت و به آن ها سرکشی می کرد. پس از عزل میرزا آقاخان نوری در ۱۲۳۸ و تبعید به اصفهان، ناصرالدین شاه همهٔ درجات و مناصب سابق عزیزخان را به او بازگرداند و ریاست قشون آذربایجان و همزمان با حفظ سایر مسئولیت ها داده شد. بعدها به عنوان پیشکار در تبریز مستقر شد. در همان سال عزیزخان به عضویت شورای وزرا رسید و در سال ۱۲۳۹ به همراه مظفرالدی
ن شاه ولیعهد ایران که آن زمان تنها هشت سال سن داشت به عنوان پیشکار او در تبریز منصوب شد. از سال ۱۲۴۵ عزیزخان سردار به فرمان ناصرالدین شاه به سمتِ ریاست وزارت جنگ رسید و یک سال بعد در ۱۲۴۶ عزل شد و کامران میرزا نایب السلطنه، فرزند شاه، جایگزین او شد. عزیزخان مکری در ۱۲۴۸ به تهران و دربار شاه احضار شد و شاه، حکومت مازندران را با درجهٔ سرتیپی فوج چهار تبریز به او سپرد. در سال ۱۲۴۹ به پیشکاری آذربایجان رسید اما به دلیل کهولت سن در ۲۱ دی ماه همان سال در تبریز درگذشت و در امامزاده سید حمزه دفن شد. زندگانی شخصی. عزیزخان مکری در حدود سال ۱۱۷۱ شمسی در نستان (روستایی میان بوکان و ربط سردشت) در یک خانوادهٔ بیگزاده کُرد مکری بدنیا آمد. محمد سلطان مکری پدر عزیزخان از طوایف مکری آذربایجان بود. عزیزخان با وجود اینکه از خانزادگان کُرد محسوب می شد اما در ابتدا اهمیت و اعتباری نداشت و در گمنامی و بیچارگی به سر می برد. در سنِ بیست دو سالگی، نستان را ترک کرد و مدتی در بوکان ماند و سپس عازم تبریز شد. در تبریز، به دلیل آنکه او فردی درس خوانده و داری خط خوشی بود با کمک برادرش (فرخ خان) در فوج ششم با درجهٔ یاوری در دوران سلطنت محمد
شاه قاجار مشغول به خدمت شد. پس از مدتی فرخ خان مکری در سال ۱۲۱۵ شمسی در تبریز درگذشت. عزیزخان مکری ابتدا هفت سال با درجهٔ سربازی در نواحی کرمان و مکران خدمت کرد. عزیزخان به زبان های عربی، روسی و ترکی آذربایجانی آشنا بود. زنان عزیزخان مکری به ترتیب حوریزاد خانم، رضیه خانم تیلکوهی و امیرزاده خانم فراهانی بودند. حوریزاد خانم همسر اول او از اهالی بوکان بود و روستایی به نام کهریزه حوریزاد خانم از او باقی مانده است. رضیه خانم تیلکوهی از عشایر اطرافِ دیواندره بود. امیرزاده خانم فراهانی دختر امیرکبیر از همسر اول او بود. عزیزخان پنج دختر به نام های ام کلثوم، فاطمه، سکینه سلطان، گلتاج خانم و اُمی خانم داشت که آرامگاهی در بوکان در جوار پارک ملّت این شهر به نام «گنبد اُمی خانم» وجود داشت. دیگر فرزندان عزیزخان که پسر بودند، اسامی آن ها عبارت بود از علی خان، محمدحسین خان و سیف الدین خان که محمدحسین خان در سال ۱۲۴۷ قبل از مرگ عزیزخان درگذشت. علی خان در قشون دولت ایران خدمت می کرد و در زمانی که وزارت جنگ در اختیار عزیزخان بود، او درجهٔ سرهنگی داشت و به «علی خان سرهنگ» شهرت یافته بود.روستایی به نام چاوان در نیم فرسخی بوکان به
احترام علی خان در آن دوره به «علی آباد» تغییرنام یافت. سیف الدین خان مکری کوچک ترین فرزند پسر عزیزخان، پس از پدرش در سن هفت سالگی از سوی ناصرالدین شاه، به عنوان حاکم ساوجبلاغ مکری منصوب شد. بوکان، میاندوآب، سردشت با حومه و توابع آن ها از املاک عزیزخان به شمار می رفت که تنها «بوکان» و چند آبادی حومهٔ آن برای سردار و خانواده اش ماند. او در خطهٔ آذربایجان مالک حدود ۱۰۸ آبادی بود. عزیزخان مکری خانه هایی در تبریز در خیابان ششگلان کوچه هاتف فعلی نیز داشت. عزیزخان مکری مردی باکفایت و متواضع و بخشنده و زیرک بود اما از طمع و جاه طلبی و قساوت خالی نبود و حکایت هایی از سخت گیری های او نقل شده است. روایت می شود روزی مردی روستایی به عنوان هدیه، کبک خوش خط وخالی را به خدمت عزیزخان می آورد و توصیف زیاد از جست وخیز و چابکی آن کبک در موقع شکار و بدام انداختن کبک های کوهسار به زبان می آورد. سردار فرمان می دهد سر کبک را از تنش جدا سازند. آن مرد می گوید که قربان این کبک شکاری و قیمتی و حیف است که به کشتن آن امر دادید. عزیزخان می گوید سزای کبک شما کشتن است زیرا با صدایش هم نوعان خود را به دام می اندازد. جزای خیانتکاران همین است