Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ی علمی ایران از جمله دکتر عباس علوی شاد، محمد امین قانعی راد، محمود شهابی، رضا داوری، علی اصغر مصلح، صادق زیباکلام، علیرضا شجاعی زند، محمدرضا اسدی و احمد آکوچکیان در برنامه های تلویزیونی داشته است. فاضلی نقش مؤثری در گسترش رشته انسان شناسی فرهنگی و مطالعات فرهنگی در ایران داشته است. داریوش رحمانیان، او را دانشمندی تمام عیار در مباحث میان رشته ای می داند که وجودش در این مباحث، در فضای آکادمیک کشور مغتنم است. فاضلی در زمینه های مطالعات آموزش عالی، مطالعات شهری، سیاست فرهنگی، تاریخ فرهنگی، مطالعات رسانه، جامعه شناسی هنر و ادبیات، مردم نگاری با تمرکز بر مردم نگاری در حوزه های فرهنگ معاصر ایران و بریتانیا و همچنین آموزش انسان شناسی اجتماعی- فرهنگی و مطالعات فرهنگی، فعالیت های آموزشی و پژوهشی و مشاوره های تخصصی انجام می دهد. حسن محدثی در مقاله خود دربارهٔ نظریه های جامعه شناسی در ایران، از نعمت الله فاضلی به عنوان یکی از معدود استادان علوم اجتماعی یاد می کند که واجد استقلال فکری و خلاقیت نظری است. زندگی و تحصیلات. نعمت الله فاضلی در روستای مصلح آباد اراک متولد شد. تحصیلاتش را تا پایان دوره دبیرستان در مصلح آباد گذر
اند. فاضلی دوره کارشناسی خود را در گرایش پژوهشگری رشته علوم اجتماعی در دانشگاه تبریز و دوره کارشناسی ارشد را در رشته مردم شناسی در دانشگاه تهران سپری کرد. او دکتری خود را در رشته انسان شناسی اجتماعی در سال ۱۳۸۳ از دانشگاه لندن (مدرسه مطالعات شرق و آفریقا) اخذ کرد. فاضلی در رساله خود با عنوان «ابعاد سیاسی فرهنگ»، به بررسی شکل گیری مطالعات انسان شناختی، آموزش این رشته در ایران و پیوندهای آن با تحولات سیاسی رخ داده در یک صد سال گذشته مانند انقلاب مشروطه، روی کار آمدن خاندان پهلوی و انقلاب اسلامی پرداخت. رساله فاضلی را انتشارات راتلج با همکاری فرهنگستان بریتانیا در سال ۲۰۰۶ منتشر کرده است. مایکل فیشر، استاد دانشگاه MIT در یادداشتی دربارهٔ این کتاب، آن را اثری ممتاز می داند که اطلاعات اتوبیوگرافی شگفت انگیزی بدست می دهد. فعالیت های دانشگاهی. فاضلی فعالیت دانشگاهی خود را از سال ۱۳۷۰ با تدریس در دانشگاه خوارزمی به عنوان مربی، آغاز کرد. او در ابتدا به تدریس دروس انسان شناسی فرهنگی و جامعه شناسی هنرها و ادبیات پرداخت. فاضلی در سال ۱۳۷۴، به ریاست مرکز پژوهش های بنیادی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منسوب شد و تا سال ۱۳۷۸ ک
ه برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت، در این سمت فعالیت داشت. او در سال ۱۳۷۵ فصلنامه تحقیقات فرهنگی «نامه پژوهش» (این فصلنامه در سال ۱۳۸۱ به نامه پژوهش فرهنگی تغییر نام یافت و در حال حاضر با نام فصلنامه فرهنگ و ارتباطات منتشر می شود) و در ۱۳۷۶ فصلنامه تحقیقات فرهنگی استان مرکزی با نام «راه دانش» را راه اندازی کرد. او در سال ۱۳۸۳ پس از اخذ دکترای انسان شناسی اجتماعی به ایران بازگشت و به عنوان معاون پژوهشی دانشگاه علامه طباطبائی فعالیت خود را آغاز کرد. از آن زمان او به عنوان عضو گروه مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبائی به تدریس دروس برنامه ریزی و سیاست گذاری فرهنگی، جامعه شناسی هنرها و ادبیات، برنامه ریزی فرهنگی شهر و انسان شناسی فرهنگی پرداخت. فاضلی در این دوره با انجمن جامعه شناسی ایران و انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات همکاری داشت و مدتی، مدیر گروه مطالعات فرهنگی انجمن جامعه شناسی ایران بود. او در سال ۱۳۹۱، به پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی انتقال یافت و در سال ۱۳۹۲ به عنوان رئیس پژوهشکده مطالعات اجتماعی این پژوهشگاه، انتخاب شد. او هم اکنون، مدیر مسئول مجله جامعه پژوهشی فرهنگی است. نعمت الله فاضلی از
سال ۲۰۰۴ تا سال ۲۰۱۱ عضو وابسته هیئت علمی مدرسه مطالعات شرق و آفریقا دانشگاه لندن بود. علاوه بر این او از سال۱۳۸۷ تاکنون عضو وابسته دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران می باشد. فاضلی تألیفات و ترجمه های بسیار فراوانی در قالب کتاب، مقاله و یادداشت در رابطه با موضوعات مختلف حوزه علوم اجتماعی، انسان شناسی، جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی منتشر کرده است. برنامه های پژوهشی. فاضلی در همه آثار و فعالیت های علمی خود، پنج برنامه پژوهشی را دنبال کرده است: شناسایی و تحلیل فرهنگ معاصر ایران. فاضلی، در مجموعه ای از کتاب ها و مقاله هایش در سال های اخیر، تلاش کرده است تا با تمرکز بر فرایندهای عمومی تحول فرهنگی در ایران معاصر، مانند رسانه ای شدن، زنانه شدن، امروزی شدن، جوانی شدن، فراغتی شدن، شبکه ای شدن و …، تجربه تجدد در ایران معاصر را با رویکردی انسان شناسانه و روشی مردم نگارانه توصیف و تحلیل کند. ایده کانونی این آثار این است که تجدد در ایران امری تحقق یافته است. برخلاف دیدگاه هایی که تجدد را انکار می کنند یا آن را نوعی تقلید خام از غرب می دانند، فاضلی تجدد را به صورت امری بومی یا ایرانی نشان می دهد. در چارچوب این برنامه پژوهش
ی، فاضلی سرپرستی «دانشنامه فرهنگ معاصر ایران» را نیز برعهده دارد. این دانشنامه از سال ۱۳۹۳، وابسته به کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، فعالیت خود را آغاز کرده است و تا پایان سال ۱۳۹۸ منتشر خواهد شد. مسئله شناسی فرهنگی. یکی از کارویژه های علوم انسانی و اجتماعی مدرن این است که به طور منظم وضعیت جامعه و انسان معاصر را ارزیابی انتقادی کند، مانند آیینه ای در مقابل آن بایستد و مسئله های آن را نشان دهد. این گذاره ایدهٔ کانونی فاضلی در برنامه پژوهشی «مسئله شناسی فرهنگی» است. به اعتقاد فاضلی، تشخیص مسئله های جامعه نمی توانند با رویکردهایی که امروزه با نام «آسیب شناسی اجتماعی و مسائل اجتماعی» شناخته می شوند، به نحوه همه جانبه و عمیق شناخته شوند. از این رو او رویکردی را با نام «مسئله شناسی فرهنگی» دنبال می کند. این رویکرد به دنبال آن است که اولاً، به جای توصیف و تحلیل غیر تاریخی چالش های اجتماعی، که در تحقیقات پیمایشی آسیب شناسانه مسائل اجتماعی انجام می شود، به تحلیل تاریخی و تفسیری و کیفی آن ها بپردازد. ثانیاً، مطالعات آسیب شناسانه اجتماعی تاکنون نتوانسته اند نوعی شناخت نظری از کلیت جامعه ایران در دوره معاصر ایران ارا
ئه کنند؛ زیرا این نوع مطالعات با رویکرد جزء نگر و تجربه گرای تحصّلیشان قادر نیستند وضعیت جامعه ایران را صورت بندی نظری کنند. فاضلی با طرح و پیگیری برنامه پژوهشی خود به عنوان «مسئله شناسی فرهنگی»، تاکنون در چند زمینه مشخص، این رویکرد را عملاً به کار بسته است. برخی از این مطالعات عبارتند از: مسئله پوشش در ایران معاصر، مسئله مندی نوشتن در علوم انسانی و اجتماعی ایران، مسئله شهر در ایران معاصر، مسئله تنهایی، مسئله شادی، مسئله برنامه ریزی شهری و…. فاضلی در کتاب «مسئله چیست؟» جنبه های معرفت شناسانه، روش شناسانه و نظری رویکرد مسئله شناسی فرهنگی را شرح داده است. تاریخ فرهنگی ایران. یکی دیگر از برنامه های پژوهشی فاضلی، معرفی و بکارگیری حوزهٔ تاریخ فرهنگی برای مطالعهٔ جامعه و فرهنگ معاصر ایران به کار گیرد. تاریخ فرهنگی یکی از حوزه های پژوهشی میان رشته ای است که در دهه های اخیر در جهان گسترش یافته است. این حوزه با حوزهٔ تاریخ فرهنگ تفاوت دارد. ایده کانونی فاضلی در برنامه پژوهشی تاریخ فرهنگی، این است که ما برای شناخت وضعیت امروز جامعه ایران، نیازمند یک رویکرد گفتمانی و تبارشناسانه به مسائل امروزی خود هستیم. لازمهٔ این کار
، تحلیل مسائل امروز، در فرایند تاریخی شکل گیری آنها، یعنی در دورهٔ ۱۵۰ ساله ایران معاصر است. به اعتقاد او، ما از طریق تحلیل گفتمان می توانیم از وضعیت کنونی جامعه، انسان ایرانی و تجربهٔ زیسته اش، آشنایی زدایی کنیم. فاضلی، در چارچوب این برنامه پژوهشی، «کتاب تاریخ فرهنگی چیست؟» اثر پیتر برگ را ترجمه و چاپ کرد که اولین متن فارسی برای آشنایی با این رویکرد در ایران بود. او همچنین مجموعه ای از مقالات و سخنرانی های مربوط به تاریخ فرهنگی را ارائه کرده است. او در این برنامه پژوهشی، به مطالعه گفتمان های حافظه، گفتمان های کتاب، گفتمان های مسجد، گفتمان های بدن و موضوعات دیگر در ایران امروز پرداخته است. ابعاد فرهنگی شهر؛ چرخش فرهنگی در گفتمان مطالعات شهری ایران. در این برنامه پژوهشی، فاضلی تلاش کرده تا با ظرح رویکرد فرهنگی به شهر، گفتمان مطالعات شهری در ایران را نقد کند. ایده مرکزی فاضلی در این برنامه پژوهشی این است که ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شهر باید از منظر فرهنگی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرند. او این ایده را در کتاب «فرهنگ و شهر» و «کتاب پشت دریاها شهری است: فرایندها، روش ها و کاربردهای مردم نگاری شهری» و
همچنین مقالات و سخنرانی های مختلف، بیان کرده است. فاضلی در جهت پیشبرد این برنامه پژوهشی و ترویج رویکرد فرهنگی در مطالعات شهری ایران چند اقدام را انجام داده است. او به منظور ترجمه کتاب های ضروری برای شناخت ابعاد فرهنگی شهر و برنامه ریزی فرهنگی شهر، طرحی را اجرا کرد. ترجمه مجموعه کتاب هایی با عنوان «فرهنگ و شهر» توسط انتشارات تیسا، با پیشنهاد و نظارت فاضلی انجام شده است. درآمدی بر فضای هانری لوفور، نظریه اجتماعی و مسئله شهر، جامعه شناسی شهری نوین و بنیان های نظری در مطالعات شهری از جمله کتاب های این مجموعه هستند. یکی دیگر از فعالیت های فاضلی در برنامه پژوهشی گفتمان فرهنگی شهر، برگزاری همایش «شهر و زندگی روزمره» در سال ۱۳۹۳بود که نتایج این همایش در قالب شش جلد کتاب توسط انتشارات تیسا منتشر شد. بخش دیگری از این برنامه پژوهشی، شناسایی و انتشار رساله و دانشجویان رشته های مختلف در زمینه شناسایی ابعاد فرهنگی شهر در ایران امروز است. تاکنون، چندین رساله و پایان نامه بصروت کتاب در این مجموعه، توسط انتشارات تیسا چاپ شده است. ابعاد فرهنگی آموزش، علم و دانشگاه. شناسایی و تحلیل نهاد دانشگاه و همچنین علوم انسانی و اجتماعی ا
ز منظر فرهنگ در ایران معاصر، یکی دیگر از برنامه های پژوهشی موجود در کارنامه دانشگاهی فاضلی است. ایده اصلی فاضلی در این برنامه پژوهشی این است که رویکرد غالب در شکل گیری و گسترش آموزش و آموزش عالی در ایران معاصر، رویکردی ابزاری یا فن سالارانه بوده است که از دو نظر، ابعاد فرهنگی در آن نادیده گرفته شده اند: مجموعه مطالعات او در این زمینه در کتاب «فرهنگ و دانشگاه» منتشر شده است. علاوه بر این، کتاب های «مردم نگاری آموزش» و «انسان شناسی مدرن در ایران معاصر» و مقاله ها و سخنرانی های متعدد، از دیگر آثار و فعالیت های او در چارچوب این برنامه پژوهشی هستند. اندیشه ها. تجدد در ایران. فاضلی معتقد است بر اثر فرا فرایندهایی مانند صنعتی شدن، شهری شدن، جهانی شدن، بوروکراتیک شدن، رسانه ای شدن و ارتباطات جامعه ایرانی، مدرن یا امروزی شده است. اما این مدرن شدن، با مدرنیته به مفهوم غربی آن متفاوت است. انسان ایرانی در مواجهه با فرایندهای امروزی شدن، نهادها و باورهای سنتی خود را بازآفرینی کرده است؛ بنابراین ایرانیان، تجربه ای بومی از مدرن شدن داشته اند. فاضلی با کاربرد مفهوم گذار برای جامعه ایرانی مخالف است و معتقد است نمی توان جامعه
ای را نه سنتی دانست و نه مدرن. جامعه ایرانی ترکیب های مختلفی از الگوهای سنتی و مدرن را شکل داده است. مطالعات شهری. رویکرد فرهنگی به شهر. فاضلی معتقد است گفتمان مطالعات شهری ایران، نیازمند بکارگیری رویکرد فرهنگی به شهر است. این چشم انداز که حاصل چرخش فرهنگی و پارادایم فرهنگی است، اشاره به فرهنگی شدن جوامع یعنی ادغام حوزه های مختلف اجتماعی در یکدیگر یا در فرهنگ دارد. از این رو می توان از فرهنگی شدن اقتصاد، توسعه، سیاست، مدنیت، فرهنگ و شهر یاد کرد. منظور از چشم انداز فرهنگی به شهر، مطالعه و توضیح ابعاد گوناگون اقتصادی، اجتماعی و سیاسی شهر از منظر فرهنگ است. در این رویکرد، برخلاف گفتمان هایی که شهر را از منظر معینی مانند کارکرد سیاسی، اقتصادی، صنعتی یا اجتماعی مطالعه می کنند، شهر از تمام زوایای ممکن تحلیل می شود. همچنین این رویکرد جامع و کل نگر، شهر را در بستر تحولات معرفت شناسی و اجتماعی و تاریخی آن بررسی می کند. نظریه کاستی فرهنگ. به اعتقاد فاضلی، مسئله نظام برنامه ریزی شهری ما، «کاستی فرهنگ» است. در تمام برنامه ریزی ها چه برنامه ریزی توسعه ملی و چه برنامه ریزی توسعه شهری فقدان جایگاه فرهنگ بشدت احساس می شود. د
ر ایران، از اواخر دوره رضاشاه به بعد و شکل گیری اقتصاد بر پایه نفت و سپس منابع و معادن و متأثر از نوع گفتمان مسلط بر برنامه های توسعه ای در ایران، نوعی گسیختگی و پارگی در فرهنگ، یا همان «کاستی فرهنگ» به وجود آمد. کاستی فرهنگ اشاره به این دارد که عامل انسانی، تاریخی و اجتماعی تا حدود زیادی از نظام برنامه ریزی توسعه شهری ایران معاصر حذف شده یا به حد کافی به آن ها توجه نشده است. منظور از انسان تجربه های جمعی تاریخی، میراث فرهنگی و دانش های بومی است. این کاستی فرهنگ، در سطح سیستم (یعنی نظام اداری و مدیریت شهری) وجود دارد نه سطح ساختاری و فردی. بی توجهی سیستم به انسان یعنی این که سیستم در خدمت اشیا است و نه در خدمت ارتقای توانمندی های فردی و جمعی. سیستم برنامه ریزی ممکن است به لحاظ گفتمانی و آگاهی نظری از ناسیونالیسم یا مذهب یا چیز دیگری صحبت کند؛ اما آنجایی که می خواهد آموزش، فضای شهری و غیره را توسعه دهد، انسان و نیازهای واقعی او و تجربه های تاریخی او را مبنا قرار نمی دهد. پس، کاستی فرهنگ به معنای این نیست که جامعه فاقد فرهنگ است. به معنای این است که ارتباط ارگانیک و کارکردی بین سیستم و نظام برنامه ریزی و زیست ج
هان مردم مختل شده است. فاضلی، گفتمان توسعه ایران را یک گفتمان عمرانی می داند که خلأ انسان و فرهنگ در نظام برنامه ریزی ایران را در پی داشته است. از نظر فاضلی، دال مرکزی برنامه های توسعه در ایران «عمران» (ساخت وساز) بوده است و نظام های ویژه ای را برساخت کرده است: مهم ترین ویژگی گفتمان عمران سیطره اشیا بر انسان و نادیده گرفتن عناصر انسانی یعنی تاریخ، جغرافیای فرهنگی و اجتماع است که باعث کاستی فرهنگ شده است. فاضلی معتقد است مسئله فرهنگ در نظام برنامه ریزی شهری ایران به «نظام دانش» در برنامه ریزی های توسعه شهری در ایران معاصر برمی گردد. منظور از نظام دانش روش های تحقیق، فرم دانش و رویکردهای معرفت شناسانه و همچنین مسئله نحوه کاربست دانش در نظام برنامه ریزی شهری ماست. غلبه نوعی «شبه پوزیتیویسم» بر نظام دانش در برنامه ریزی شهری ایران و وجود نوعی ایدئولوژی به نام «فیزیکالیسم» یا کالبدگرایی مانع از توجه جدی و مؤثر به انسان و فرهنگ در برنامه ریزی توسعه شهری شده است. نتیجه این امر، چیزی بیشتر از گسترش کالبد یا بُعد فیزیکی شهر و فضا نیست. نشان بارز این امر، «فقر هویتی» شهرهای معاصر ماست. البته این نظام دانایی همبسته قدرت
است یعنی با مناسبات مادی و اقتصاد سیاسی شهر و نیروهای مادی در شهر در هم پیوسته و تنیده شده است. مسئله ما در نظام برنامه ریزی تمام دوره معاصرمان این است که تولید سوژه، مبنای نظام برنامه ریزی نبوده است. سوژه یعنی انسان نو، یعنی شهروند. نظام دانایی ما مبنی بر یک شبه پوزیتیویسم ایرانی در هر سه سطح مسئله شناسی، معرفت شناسی و روش شناسی است. این نظام، که مانع جدی در شکل گیری نوعی مدیریت شهری و نظام برنامه ریزی توسعه همه جانبه و کارآمد در ایران معاصر شده، دارای چند ویژگی اصلی است: ملاحظه فرهنگ در برنامه ریزی توسعه، نیازمند دانشی تفسیری، تفهمی، فرارشته ای و کیفی است که بتواند کلیت جامعه و انسان ایرانی را در نظر بگیر. به اعتقاد فاضلی، سیطره همه جانبه گفتمان عمرانی در نظام برنامه ریزی توسعه در ایران باعث گسیختگی هایی در جامعه و برنامه ریزی و توسعه شهری شده است: ۱- گسیختگی های جامعه: ۲- فرایندهای گسیختگی در برنامه ریزی و توسعه شهری: فاضلی، راه حل های زیر را برای مواجهه با کاستی فرهنگ پیشنهاد می دهد: برندسازی شهری. فاضلی، برندینگ را نوعی سیات گذاری یا راهبرد مدیریت شهری می داند که هدفش ارائه تصویر، تعریف و معنایی از یک شه
ر یا مکان برای جامعه جهانی است تا از این طریق تلقی منسجمی از کلیت شهر شکل گیرد. در این سیاست، با تکیه بر وجه خاصی از شهر و استفاده از همه قابلیت های تاریخی، اجتماعی یا سیاسی آن، شهر را به صورت یک نماد تأثیرگذار درمی آوریم. فاضلی دو نوع برندینگ از هم تفکیک می کند: تا قبل از دهه ۱۹۶۰، شهر دنیای مدرن دارای کارکرد تولیدی و صنعتی از یک طرف و مرکزیت بخشی به هویت ملی از طرف دیگر بود. از سال های ۱۹۶۰ به بعد، با پایان یافتن شهر صنعتی و شکل گیری شهر پساصنعتی، پسامدرن، شبکه ای، دیجیتال و شهر رسانه و بعبارتی وقوع یک چرخش فرهنگی در دنیای جدید، سیاست برندسازی شهری وارد مدیریت شهری شد. در این چرخش فرهنگی، نهادها، موسسات و نشانه های شهر صنعتی در دوران مدرن به بیرون از شهر منتقل شدند، مراکز، مکان ها و فضاهای فرهنگی در شهر گسترش یافتند و اقتصاد فرهنگی شکل گرفت علاوه بر این، چرخشی میان رشته ای یا فرارشته ای در حوزه های مختلف علوم انسانی و اجتماعی، امکان مطالعه وجوه پنهان و نرم شهر و توزیع و کاربست دانش های تولید شده را فراهم کرد. در سایه این چرخش پارادایمی می توانیم از ظرفیت ها و منابع فرهنگی شهرهایمان برای بهبود شرایط زندگی شه
روندان استفاده کنیم. به اعتقاد فاضلی، برندسازی شهری سیاستی است که براساس کارکرد، هویت و جایگاه هر شهری، توسط مدیریت شهری اتخاذ می شود نه شهروندان. رقابت شهرها در جهان امروز، مسابقات جهانی و ملی و منطقه ای بین شهرها، گسترش شهرنشینی نیاز شهرها به هویت متمایز و شناخته شدن، برندسازی شهری را تقویت نموده و به توسعه شهرها کمک کرده است. فاضلی معتقد است، برندسازی شهری نیازمند چند عامل ضروری است: از طرفی رسانه ونظام ارتباطی در صورتی می تواند در خدمت سیاست برندسازی شهری به عنوان سیاست توسعه شهری باید که همه عوامل فوق، وجود داشته باشد. از طرف دیگر، در فضای رسانه ای شده امروز، سیاست برندسازی بدون رسانه غیرممکن است و مدیریت شهری باید این مؤلفهٔ وجودی ارتباطی و رسانه ای شدهٔ فضا را درک کند. سیاست برندسازی از رسانه نه به عنوان یک ابزار برای تکثیر و انتقال خود، بلکه باید به عنوان ساحت وجودی شهر کمک گیرد. رسانه با ایجاد یک زبان زیبایی شناختی، هنری و فرهنگی با سیاست های توسعه شهری، در مسیر برندسازی قرار می گیرد. برندسازی سیاستی برای مواجهه با فضاهای استاندارد شده ملال آور و مناسب استثمار است. زنان و فضای شهری. فاضلی معتقد است ر
ابطه میان زنان و فضای شهری در ایران معاصر دارای دو جنبه است: زنانه شدن فضای شهری و شهری شدن زنان. زنانه شدن فضای شهری بدین معناست که فضای امروز شهر تهران زنانه شده و زنان با پیشروی آرام، حضورشان را در شهر تثبیت می کنند. شهروندان تهرانی روزانه شاهد حضور زنان در عرصه های گوناگون اداری، بازار، آموزشی و فراغتی اند. رمزگذاری و رمزگشایی شهر به دست این زنان، به زنانه شدن فضای شهر انجامیده است. همچنین فضا در جامعه معاصر ایران دارای «بُعد زنانه» است، بُعدی که زیباشناسانه، ظریف و منطبق بر «ذائقه زنانه» است؛ بُعدی که گاه فیزیکی و معمارانه و گاه معنایی است. این بُعد زنانه هم در گفتمان های «مطالعات زنان» و هم «مطالعات فضا» در ایران امروز کمتر دیده شده و گاه نیز وجودش انکار می شود. از نظر فاضلی، علاوه بر زنانه شدن فضای شهری، ما شا هد شهری شدن زنان هستیم. به اعتقاد فاضلی، بر اثر فرایندهایی مانند صنعتی شدن، گسترش دانش، دانش محور شدن، دموکراتیک شدن، رسانه ای شدن و …، زن معاصر ایرانی در سه بعد فیزیکی (بدن زنانه)، معرفت شناسی (آگاهی) و اجتماعی (زندگی روزمره) از زن پیشامدرن دچار گسست شده است. حاصل این گسست، شکل گیری زن ایرانی شه
ری شده است که ویژگی مهم آن فردیت و یگانگی است. مواجهه این زن شهری شده با زن عشایری یا روستایی موجود در ذهن مرد ایرانی، یک تقابل خشونت بار ایجاد می کند. راه حل رفع این رابطه خشونت بار، توانمند ساختن جامعه، مردان و سیستم هاست تا توانایی مواجهه واقع بینانه با زن شهری شده را داشته باشند. امروزه فناوری های رسانه ای در امتداد وجود زنانه قرار گرفته و زن شهری شده را در کلیت خود پذیرفته اند. شادی و شهر. فاضلی در رابطه با احساس شادی در شهر معتقد است هر چند شهر مولد مشکلات و مسایل زیادی برای آدمی بوده است، اما در عین حال، سعادت ها، بهروزی ها، موفقیت ها و لذت هایی را نیز برای انسان ایجاد کرده است. شهر به انسان ها در جهت رسیدن به آرزوهایشان، که مهم ترین آن ها، حس خوب زندگی است، کمک می کند. همچنین شهر باعث تقویت فضایل اخلاقی ما از جمله احساس مسئولیت جمعی، عدم کنجکاوی در کار دیگران، تسامح و مدارا و زیستن در سایه قانون می شود. شهر به ما انتخاب ها و فرصت های بیشتری برای خود بیانگری می دهد، بعد زیبایی شناختی ذهن و زبانمان را تغییر می دهد و ما را از نیازهای مادی بسوی نیازهای فرامادی مانند خودشکوفایی، احترام به دیگران، رعایت ادب
، نیاز به صلح، دوستی، محبت و عشق سوق می دهد. شهر با گسترش سازمان ها و موسسات فرهنگی، رسانه ها، مطبوعات و سواد خواندن و نوشتن، خرد جمعی را تقویت می کند و به افراد کمک می کند تمایلات و انتظارات جمعی خود را شکل دهند و به گوش قدرت برسانند؛ بنابراین، شهر به مثابه یک موقعیت اجتماعی و فرهنگی، نقش مهمی در شکل دادن به عواطف و احساسات و افکار و رفتار و شخصیت شهری ساکنانش دارد. شهرمی تواند با ارتقای ذهنی شهروندان و تنوعات فرهنگی، ظرفیت آرزومندی و در نتیجه شادی شهروندان را ارتقا دهد. دانشگاه. فرهنگ دانشگاهی و نشاط علمی. فاضلی، نشاط دانشگاهی را یک وضعیت ساختاری در آموزش عالی می داند که در آن مجموعه ساختارهای آموزشی- پژوهشی و فرهنگ دانشگاهی بتوانند انگیزه لازم برای ساختن هویت دانشگاهی را فراهم کنند. او فرهنگ دانشگاهی را تمام ارزش ها، باورها و رخدادهای درون دانشگاه می داند که در معنای ایده آل با ساز و کارها و عملکردهای دانشگاه انطباق پیدا می کنند. به اعتقاد فاضلی، فرهنگ دانشگاهی در صورتی می تواند منجر به نشاط دانشگاهی شود که متناسب با منطق اقتضای سازمان هنجاری دانشگاه عمل کند. استفاده از اسطوره ها و قهرمانان اندیشه، بهره من
دی حداکثری از توانش زبانی، وجود آزادی بیان و استقلال دانشگاه، لازمه تحقق نشاط دانشگاهی و شکوفایی ارزش های وجودی انسان یعنی پرسیدن، دیدن، کنجکاوی و سخن گفتن در دانشگاه هستند. نگارش دانشگاهی. فاضلی یکی از مسئله های علوم انسانی و اجتماعی ایران را کم توجهی به «سواد دانشگاهی» به ویژه امر نوشتن و نوشتن مولد می داند و معتقد است نوشتن آکادمیک با بی تفاوتی آکادمیک روبروست. در حالی که نویسندگی برای علوم انسانی و اجتماعی، مانند دیگر دانشها، کارکرد هستی بخش و هویت دهنده دارد و بدون نوشتن و نویسندگی، علوم انسانی و اجتماعی هم نخواهد بود. چالش نوشتن در آکادمیای علوم انسانی و اجتماعی علاوه بر دستگاه معرفت شناسی پوزیتیویستی حاکم بر این رشته ها، از طریق دستگاه اداری نظام آموزش و نظام دیوان سالاری کشور نیز تحت فشار است. چنانچه در نظام آموزش عمومی و عالی ایران، ارزشیابی و پاداش دهی به فعالیت های فکری، نه براساس میزان خلاقیت و کیفیت بلکه براساس میزان مراعات قواعد صوری روش تحقیق و اصول معین ارائه گزارش و مقاله نویسی است؛ بنابراین، برای تغییر این شرایط باید هم به بازاندیشی در دستگاه معرفت شناسی حاکم بر علوم انسانی و اجتماعی بپردازی
م، هم نظام آموزشی و برنامه های درسی را بازبینی و نقد کنیم و هم برای گسترش آزادی های آکادمیک تلاش کنیم. راهبرد مؤثر برای ایجاد این تغییر، «راهبردی معطوف به عاملیت» است. در این راهبرد، نوشتن به مثابه امری وجودی تلقی می شود؛ یعنی نوشتن را برای برساختن خود، خلق خویشتن و خودبارورسازی قرار دادن. آگاهی و استفاده از روش های تحقیق کیفی مانند مردم نگاری و خودمردم نگاری، می تواند به ما کمک کند تا نوشتن را به چالش های وجودی خود گره بزنیم و نوشتن را امری وجودی تلقی کنیم. کاربردی سازی علوم انسانی. فاضلی معتقد است بنابر گفتمان غالب در علوم انسانی در ایران امروز، این علوم، سودمند، کارآمد و کاربردی نیستند. با این حال در بحث از ناکارآمدی علوم انسانی در ایران، هیچ استنادی به هیچ تحقیق علمی ای وجود ندارد. علاوه بر این، غربی بودن این علوم، مانع سودمندی آن ها نمی شود و کارآمدی علوم انسانی، ضرورتاً نیازمند وجود چهره های جهانی این رشته در ایران نیست. به اعتقاد فاضلی، گفتمان علوم انسانی در ایران، یعنی گفتمانی که شیوه سخن گفتن، دیدن، نشان دادن و فهمیدن ما را از علوم انسانی نشان می دهد، مبتنی بر ایده ناب گرایی است و دارای دو شاخه مذهبی
و سکولار است:شاخه مذهبی یا سنتی، علوم انسانی را به دلیل ناسازگاری با مبانی دینی و سنت ها ناکارآمد می داند و شاخه لیبرال یا سکولار، علوم انسانی را منطبق با سرمشق جهانی یا غربی یا امر ناب معرفتی و انسانی نمی داند. در هر دو دیدگاه، تجربه مواجهه واقعی ما با علوم انسانی به دقت کاویده نشده است. ایجاد یک زبان کارآمد و متناسب با تحولات روز، به عنوان یک رکن انسجام و موجودیت تاریخ معاصر ایران توسط زبان شناسان و محققان ادبی و شکل دادن سازمان های جدید در جامعه به کمک علوم انسانی و اجتماعی از جمله کاربردهای علوم انسانی در ایران بوده اند. از نظر فاضلی، مهم ترین کاربرد علوم انسانی این است که این علوم در واقع شکلی از اخلاق است و تمرین در این علوم، نوعی تمرین اخلاقی است. این دانش ها، جامعه مارا به یک جامعه معتدل و مدرن تبدیل کرده، مدنیت را برای ما به ارمغان آوده و افراد باسواد و خلاق پرورش داده است. روش تحقیق. نقد گفتمان روش تحقیق. فاضلی را می توان یکی از منتقدان سرسخت گفتمان روش تحقیق در آکادمیای ایران دانست. او در سخنرانی ها و مقالات مختلف، این گفتمان را نقد کرده است. از نظر فاضلی، روش برای تولید علم نیست اما جامعه علمی ای
ران، آن را راهی برای تولید علم می داند. در واقع نوعی صورت گرایی وارد تحقیق شده است که ما آن را روش تحقیق تلقی کرده ایم. در نظام دانشگاهی ایران یک «گفتمان فن سالار» غلبه یافته است. در گفتمان فن سالارانه، علم در ذات خود ارزشی ندارد بلکه ارزش آن در سودمندی های مختلفی است که احتمالاً برای آن می توانیم تعریف کنیم. فاضلی معتقد است ما نباید روش را به معنای فن تقلیل دهیم، بلکه باید آن را به معنای فرهنگ تعریف کنیم. فرهنگ، شیوهٔ زندگی و زندگی روزمره یک انسان پژوهشگر است. اتواتنوگرافی(Auto ethnography) یا خود مردم نگاری. فاضلی به عنوان یکی از نمایندگان انسان شناسی مدرن و مطالعات فرهنگی در ایران، نوآوری های مهمی در روش شناسی این رشته ها داشته است. یکی از نوآوری های او در این زمینه، ترویج روش اتواتنوگرافی بوده است. فاضلی اتواتنوگرافی را یک رویکرد روش شناسانه در مطالعات حوزه علوم انسانی، اجتماعی و فرهنگی می داند که هدف و دال مرکزی آن «مطالعه خود» و «توجه به خود» است. منظور از خود در اینجا، محقق است. به اعتقاد فاضلی، در این روش، محقق داده های تحقیق را براساس زندگی شخصی اش تهیه می کند؛ یعنی کارها، تجربیات، فعالیت های شغلی و
فراغتی و نقش های اجتماعی محقق، منبعی برای تولید دانش هستند. بعبارت دیگر، در این روش، خویشتن یا خود به عنوان راهبردی روش شناسانه برای اندیشیدن، نوشتن و خلاقیت بکار می رود؛ بنابراین در اتواتنوگرافی، ابژه و سوژه شناخت یکی هستند. فاضلی با توجه به کاربردهای گسترده اتواتنوگرافی، آن را روشی برای تولید آگاهی جمعی می داند و معتقد است این روش، راهی برای بروز خلاقیت و تأثیرگذاری و عاملیت محقق است. چرا که فرد محقق از این طریق می تواند روایت های جزئی را به روایت های کلان پیوند بزند. فاضلی اتواتنوگرافی را دموکراتیک ترین روش تحقیق می داند، چرا که امکان شنیده شدن صداهای مختلف را فراهم می کند. فاضلی کتاب «مردم نگاری های سفر» را براساس روش اتواتنوگرافی نوشته است. او در این کتاب با بکارگیری مجموعه وسیعی از مفاهیم و نظریات علوم اجتماعی، تجربه زیسته خود را مسئله مند کرده و بدین ترتیب سطح خرد (کنشگر) و کلان (تاریخ و فرهنگ) را به هم پیوند زده است. انسان شناسی روان شناسی و شناختی. شادی. از نظر فاضلی، تلقی شادی به عنوان یک امر احساسی و عاطفی، برداشتی ناقص از این مفهوم است. چرا که امروزه، شادی به عنوان یک حق و خواست جمعی و عمومی مطرح