Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
خواجه افضل الدین فضل الله بن جمال الدین روزبهان بن فضل الله بن محمد خنجی اصفهانی، ملقب به امین و معروف به خواجه ملا، صاعدی، قاضی و پاشا که از مردم خنج بود. کودکی و جوانی. سال صحیح تولد او - که در شیراز واقع شد - درست معلوم نیست؛ ولی مسلماً بعد از سال ۸۵۰ بوده است. در سن هفده سالگی به قصد ادای حج، شیراز را ترک گفت؛ پس از بازگشت به شیراز، کماکان با جد و جهد بلیغ به کسب علوم معمول و درک کمالات پرداخت. فضل الله مجدداً در بیست و پنج سالگی عازم سفر حج گردید. این بار مدتی در مصر و چندی در حجاز توقف کرد. از جمله هفت ماه در مدینه نزد اساتید فن و مشایخ بزرگ حجاز، صحیحین بخاری و مسلم را خواند. یکی از اجله مشایخ وی، ابوالخیر شمس الدین محمد السخاوی (از برجسته ترین شاگردان ابن حجر) بود که تمام صحیح بخاری را به فضل الله درس گفت و در ضوء اللامع شرح حال وی را نوشت. فضل الله چون به شیراز بازگشت؛ به تدریس علوم مختلفه مشغول گردید و در همین شهر بود که نخستین تصنیفات خود را از قبیل حل تجرید، تعلیقات بر محالات و حواشی بر حواشی شرح جدید به رشته تحریر درآورد. همچنین کتاب بدیع الزمان فی قصة حی بن یقظان را در این ایام تصنیف کرد. دیدار
با سلطان یعقوب آق قویونلو. فضل الله در سال ۸۹۲ برای سومین بار از شیراز عازم حجاز شد؛ در خلال این سفر در اردوی تابستانی پادشاهی در دامنه کوه سهند تبریز به حضور سلطان یعقوب آق قویونلو رسید و کتاب بدیع الزمان را -که دیباچه اش به نام سلطان مصدر شده بود- تقدیم داشت و مورد اعجاب و تحسین فراوان قرار گرفت. در همین مجلس بود که فضل الله به میل خود، تقبل کرد که تاریخ سلطنت آن پادشاه را بنویسد. در این رابطه سلطان یعقوب می گوید: «اگر تاریخ حیات ما را فضل الله بن روزبهان بنویسد، چنان که خود گفت، ناسخ تواریخ ملوک عالم خواهد بود.» مؤلف از همان موقع به نوشتن کتاب خود مشغول شد و در مقابل جهانگشای جوینی، آن را عالم آرای امینی نام نهاد. در این سال ها خواجه فضل الله به عنوان دبیر دربار سلطان یعقوب در تبریز اشتغال داشته و ظاهراً دیگر به شیراز مراجعت ننموده است. کتاب مذکور (عالم آرا) میان سال های ۸۹۲ تا ۸۹۷ نوشته شده و در همین سال اخیر به سلطان ابوالفتح میرزا بایسنقر فرزند و جانشین سلطان یعقوب تقدیم گردیده است. نگارش ردیه بر کتاب نهج الحق. پس از قیام شاه اسماعیل و تفتیش عقاید مذهبی در ایران، فضل الله مانند بسیاری دیگر از علمای اهل
سنت مجبور به خروج از میهن شد و به ماوراءالنهر رفت. در سال ۹۰۹ هجری قمری در همین شهر، کتاب «ابطال نهج الباطل و اهمال کشف العاطل» را در رد بر کتاب نهج الحق ابن مطهر حلی می نویسد. دربارهٔ کم توجهی تذکره نویسان به خواجه فضل الله، نکته ای را باید ذکر نمود و آن اینکه هر چند مراجع مختلف کم و بیش از احوال و آثار وی یاد کرده اند؛ ولی چون سخت مبغوض و مورد تعاقب شاه اسماعیل بود، بالطبع کسی را یارای آن نبود که همچنان عالم و دانشمند مؤثر الوجودی مانند او را که در عین حال معروفیت هم داشت معرفی نماید؛ لذا آنچه در آن زمان دربارهٔ او نوشته اند، مختصر و آمیخته به ابهام است. ابهام از این جهت که او دوستدار اهل بیت و ائمه اطهار بود؛ ولی با خلط مبحث، او را به دشمنی آنان متهم کردند. آثار علمی. در کتاب "وسیله الخادم الی المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم" که توسط فضل الله بن روزبهان و به کوشش رسول جعفریان منتشر شده است، جعفریان فهرستی از آثار علمی فضل الله را جمع آوری کرده و توضیحاتی دربارهٔ آن ها ارائه داده است. بخشی از عناوین این کتاب ها عبارت است از: وزارت سلطان محمد شیبان. خواجه از حدود ۹۱۰ هجری تا زمان وفاتش نزد ملوک تیموری در ه
رات و شیبانیان بخارا به ویژه سلطان محمد شیبان اقامت داشت و در تمام این مدت به نوشتن تصانیف مختلف اشتغال داشت و در آنجا بود که مهمان نامه بخارا را تصنیف نمود. رعایت بی طرفی و صداقت در آثار. نظر به این که خواجه فضل الله شاهد بسیاری از وقایع بوده و نیز قید داشته است که وقایع را صحیح و آنچه هست بنویسد؛ خصوصاً که هیچگاه درست نویسی و انصاف را از دست نمی دهد و به طوری که مشاهده می شود حتی نسبت به کسانی که با آن ها مخالفت داشته است منصفانه مزایا و محسنات هرکس را می شمارد و از مورخین دیگر کمتر مغلوب احساسات می باشد. از مهم ترین قسمت های مفید این کتاب، فصل مشروح و مفصلی است که در آن از اجداد سلاطین صفویه و مخصوصاً از وقایع و حوادث و سرگذشت شیخ جنید و شیخ حیدر و مقدمات تکوین این سلسله، گفتگو می شود. مخصوصاً به این نکته باید توجه داشت که آنچه او نوشته است قبل از قیام شاه اسماعیل و اعلام سلطنت اوست و قطعاً متضمن احساسات موافق و مخالف نیست. در این زمینه پروفسور ولادیمیر مینورسکی می نویسد: "او (خواجه فضل الله) مؤلفی بود بسیار باکمال و کتابش (عالم آرای امینی)، درُ یتیم است. [او] چون سنی بود و دشمن شاه اسماعیل؛ مجبور شد به بخ
ارا فرار کند و در آنجا هم کتابی به اسم میهمان نامه تألیف کرد که حالا در تاشکند می خواهند نشر کنند. من ترجمه حالش را مفصل نوشتم و امیدوارم که با وجود کبر سن و همه جور مشکلات بتوانم به چاپ برسانم. تاریخش به تاریخ های دیگر شبیه نیست و مثل خود شخص مؤلف، منحصر به فرد است. نامه نگاری به خلفای عثمانی. در منشآت السلاطین تألیف «فریدون بیگ»، یک شعر پارسی و قطعه ای دیگر به زبان ترکی آمده است که خواجه از ماوراءالنهر به سلطان سلیم فرستاده است. قطعه پارسی بی هیچ تردیدی از خواجه فضل الله است و در پایان آن «امین» -که تخلص شعری او است- ذکر شده. این قطعه به شکل نامه ای است که متعاقب جنگ چالدران سروده شده است. در زیر، چند بیت از این قطعه -که یادگار دوران واپسین زندگانی خواجه است- ذکر می گردد: هو فتّاح الابواب لکلّ ملک کریم… و مناح الاسباب لکلّ قلب سلیم الا ای قاصد فرخنده منظر… سلامم بر سوی شاه مظفر بگو ای پادشاه جمله عالم… توئی امروز در مردی مسلم اگر ملک شریعت، مستقیم است… همه از دولت سلطان سلیم است ز بیمت در تزلزل، تازی و ترک … چو افکندی ز سر، تاج قزل بُرک فکندی تاجش از سر ای مظفر… کنون بفکن به مردی از تنش سر قزل بُرک است همچو
ن مار افعی… سرش را نکوبی نیست نفعی توئی امروز ز اوصاف شریفه… خدا را و محمد را خلیفه روا داری که گبر و ملحد دد… دهد دشنام اصحاب محمد؟ تو او را نشکنی از زور مردی… سرش را نابریده بازگردی؟ اگر گیرد امانی در سلامت… بگیرم دامنت را در قیامت بیا از نصر دین کسر صنم کن… به تخت روم، ملک فارس ضم کن که شرق و غرب را از نعمت و کام... بگیرد باز ذوالقرنین اسلام ضمناً در احسن التواریخ نوشته «روملو»، شعری از خواجه فضل الله نقل شده است که آن را در تهنیت جلوس سلطان سلیمان قانونی یعنی در سال ۹۲۶ ه .ق سروده است و این شعر نشان می دهد که ارتباط فضل الله با دربار عثمانی تا آخرین روزهای زندگی وی برقرار بوده است. آثار دیگر منتسب به خواجه. کتب دیگری که به وی نسبت داده اند عبارتند از: وفات. وی در پنجم جمادی الاولی سال ۹۲۷ هجری در بخارا درگذشت.
نامه سرگشاده یا نامه ادبی به نامه هایی گفته می شود که نویسنده قصد ندارد نامه را به صورت خصوصی برای یک نفر ارسال نماید، و بیشتر مقصود آن است که نظر، فکر و اعتراض و پیشنهاد خود را به گروهی از افراد القا نماید. حجم این نامه می تواند به صورت یک مقاله یا حتی یک کتاب به رشته تحریر در آید. ممکن است نامه سرگشاده شخص خاصی را مخاطب قرار داده ولی عمداً از طریق روزنامه ها یا سایر رسانه ها به صورت گسترده منتشر می شود. نوع دیگری از این نامه ها نامه های ثبت اختراع است که دولت آن را هم برای شخص و هم برای عموم مردم منتشر می کند انگیزه های نوشتن نامه سرگشاده. می توان از دلایل نگارش و انتشار این نامه ها به موارد ذیل اشاره کرد:
پایتخت فرهنگی اروپا شهری در قاره اروپا است که هر ساله توسط اتحادیه اروپا برای مدت یک سال معرفی می شود؛ سالی که در آن شهر بر اجرای برنامه های فرهنگی متعدد با محوریت فرهنگ و هنر اروپا تمرکز می کند. انتخاب یک شهر به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا این فرصت مهم را به آن شهر می دهد که منفعت های گستردهٔ فرهنگی، اجتماعی، و اقتصادی ببرد و به جمعیت شهر امکان دهد تا با تغییر چهره شهر و پشتیبانی از برنامه های فرهنگی ارتباط خود با جهانیان را افزایش دهند و جایگاه بین المللی شهرشان را بالا برند. تاریخچه. شهر آتن در یونان نخستین شهری بود که چنین عنوانی را به دست آورد. ایده آغازین این طرح توسط ملینا مرکوری، که بعدها وزیر فرهنگ یونان شد، در ۱۹۸۳ مطرح گردید. تصمیم پارلمان اروپا و مجمع ۲۴ مه ۱۹۹۹ باعث ارائه طرحی برای انتخاب شهرهایی در این اتحادیه به عنوان پایتخت های فرهنگی شد. به هر عضو اتحادیه اروپا این فرصت داده شده است تا به نوبت شهری از خود را به عنوان پایتخت فرهنگی نامزد کند. فهرست پایتخت های فرهنگی. 1 A new framework makes it possible for a city in a candidate country or potential candidate for EU membership to hold the title e
very third year as of 2021. This will be selected through an open competition, meaning that cities from various countries may compete with each other.
پونه کوهی" پونه از خانواده نعناع است و برای هضم غذا مفید می باشد جویدن نعناع و پونه برای بر طرف کردن سکسکه مفید است و ضد تشنج و آرام کننده اعصاب است به درمان اسهال و بیماری های روده ای کمک می کند همچنین حاوی مقدار زیادی ویتامین A , B , است. خواص درمانی: پونه کوهی از بهترین گیاهان تقویت کننده بشمار می رود مصرف پونه کوهی کار روده ها را منظم می کند درد معده و بی اشتهایی را تسکین می دهد و برای ناراحتی های کبدی بسیار مؤثر است دم کرده پونه برای اسهال اسهال خونی و اسهال های باسیلی و همچنین ناراحتی های عصبی اختلالات گوارشی مفید و مؤثر است دم کرده پونه تقویت کننده خوبی است اگر گاهی پس از صورف غذا در معده احساس سنگینی نمودید یا غذا را ترش کردید یا به کلی ناراحت شدید می توانید از این دم کرده استفاده کنید.
برنج ژاپنی یا برنج جاپونیکا یکی از انواع برنج است. برنج بر دو نوع آفریقایی و آسیایی تقسیم می شود. نوع آسیایی برنج نیز به دو گروه برنج ژاپنی و برنج هندی یا برنج ایندیکا تقسیم می شود. برنج ژاپنی نیز خود به دو گروه برنج ژاپنیِ مناطق معتدل که همان برنج جاپونیکا نام دارد و برنج ژاپنیِ مناطق استوایی به نام برنج جابانیکا تقسیم می شود. انشعاب بین دو برنج هندی و ژاپنی بیش از ۷۰۰۰ سال سابقه دارد. هر یک از این دو برنج به طور جداگانه از نوع خودرو به نوع کشاورزی تبدیل شده اند. شکل ظاهری دانه های برنج ژاپنی نسبتاً گرد و کوتاه است. نسبت به نوع هندی نشاستهٔ آن دارای آمیلوز کمتر و آمیلوپکتین بیشتری است. در هنگام پختن آب زیادی را جذب کرده و پختهٔ آن نرم و براق است. تفاوت و ویژگی مهم آن در مقایسه با نوع هندی در چسبناک بودن آن است. این نوع برنج هر چه بیشتر جویده شود طعم شیرین تری دارد.
سنگ نگاره نرسی و همسرش یکی از زیباترین و سالم ترین نقوش بازمانده از دورهٔ ساسانی است، که در نقش رستم قرار دارد. نرسی چگونگی تاجگذاری و سلطنت خود را، بر تخته سنگ نقش رستم حجاری کرده است و در این نقش، پادشاه دیهیم را، که علامت پادشاهی است، از دست همسرش می ستاند. در پژوهش های صورت گرفته درباره نقوش برجسته ساسانی همواره انسان (همسر پادشاه - ملکه) یا ایزدبانو (آناهیتا) بودن زن حاضر بر نقش برجسته نرسی محل بحث بوده است. شهبازی با بررسی نقش برجسته نرسی و با توجه به اینکه دست بانوی اعطا کننده دیهیم در آستین پنهان است، دست در آستین بودن را نشانه فرمانبرداری و مقام فرودست وی در برابر پادشاه می داند. او با تکیه بر این ویژگی، دیدگاه ایزدبانو آناهیتا بودن زن اعطا کننده دیهیم را به درستی رد کرده است. بر اساس دیدگاهی جدیدتر این زن شاید یا خواهر نرسی با لقب «شهبانوی سکایان» بوده باشد، یا احتمال دارد مادر نرسی بوده است که نرسی با وی خویدوده کرده بود. نرسی، تاجی بسیار شکیل بر سر دارد که همان کلاه شیاردار بسیار قدیمی پارسی هخامنشی است؛ دیهیم باریکی به پایین تاج بسته شده که دنباله اش بسیار پرچین و شکن بر روی پشت می افتد. گردن بند
شاه، حلقه حلقه است و ریش بلندش از حلقه گذشته و زلف بلندش افشان، به پشت افتاده است. نرسی، دست راست را دراز کرده و دیهیم شهریاری را از آناهیتا ستانده است و دست چپ را بر روی قبضهٔ شمشیر قرار داده. همسر نرسی تاج کنگره دار سرگشاده بر سر نهاده و موهای بلند و پرچین و شکنش را در بالا و روی شانه ها بافته است. نوارهای شاهانه از تاج بر روی دوش ها افتاده و قبای او توسط دکمهٔ شمسه داری در زیر گردن بند مروارید بر روی سینه اتصال یافته و کمربندی بر روی آن بسته شده است. چین های لباس، حالتی بسیار باوقار به این زن می دهد. دست راست زن دیهیم شهریاری را به سوی نرسی دراز کرده و دست چپش را در آستین بلند، پنهان کرده است. پشت سر نرسی، پسرش هرمزد دوم ایستاده است.
ازدواج همجنس توسط دیوان عالی آمریکا در تاریخ ۲۶ ژوئن ۲۰۱۵ را در سرتاسر ایالت های آمریکا قانونی اعلام شد. به این ترتیب ایالات متحده آمریکا هجدهمین کشوری بود که ازدواج همجنس را به رسمیت شناخت. پیش از این قانون، این گونه ازدواج ها در بعضی از ایالت ها قانونی بود، در بعضی از آن فقط به رسمیت شناخته می شد و در بعضی دیگر ممنوع بود. اولین ایالتی که این موضوع را قانونی را کرد ماساچوست و در سال ۲۰۰۴ بود و پس از آن در شانزده ایالت ازدواج همجنس گرایان قانونی شناخته می شد:کنتیکت، نیوهمپشایر، آیووا، ماساچوست، نیویورک، ورمونت، رودآیلند، مریلند، مینه سوتا، کالیفرنیا، مین به علاوه واشنگتن دی. سی. و بعضی مناطق دیگر. از دسامبر ۲۰۱۲ و پس از همه پرسی که در نوامبر ۲۰۱۲ صورت گرفت، در کل ایالت واشنگتن، ایالت مریلند و ایالت مین نیز ازدواج قانونی شد. تا تاریخ ژوئن ۲۰۱۲، ۱۲ ایالت ازدواج همجنس گرایان بر طبق قانون و بیست و نه ایالت از طریق قانون اساسی ایالتشان منع کرده بودند. مباحثات. حمایت. حامیان ازدواج همجنس گرایان استدلال های مختلفی در حمایت از نظرشان می کنند. مارک میتبن ممنوعیت ازدواج همجنس گرایان را به ممنوعیت ازدواج های بین نژادی ت
شبیه می کند. فرناندو اسپلس استدلال می کند که ازدواج همجنس گرایان به این دلیل باید مجاز شود که ازدواج همجنس گرایان یک حق مدنی را به یک گروه اقلیت بسط می دهد. به گفته ننسی کات، یک دانشور تاریخ آمریکایی، «در واقع هیچ مقایسه ای وجود ندارد، زیرا هیج چیز جز ازدواج مشابه ازدواج همجنس گرایان نیست. یکی دیگر از دلایلی که درحمایت از حقوق همجنسگرایان قرائت می شود قیاس این مسئله با حقوق زنان است. برای نمونه در گذشته از منظر دینی پذیرش برخی حقوق مسلم عصرفعلی برای زنان، در گذشته از منظر دینی امری غیر قابل باور بود اما سرانجام و با تلاش درازمدت مدافعان زنان این حقوق از هر دو گروه دیندار و غیر دیندار به رسمیت شناخته شدندد، همجنسگرایان نیز به همین سان حق طی همین مسیر را دارا می باشند.در پاسخ به این ادعا که حقوق زنان امری بر خلاف طبیعت نیست، ولی همجنسگرای مخالف طبیعت بشری است هم باید اظهار کرد که جدای از نقدهایی که بر اصل این ادعا وجود دارد، عین همین استدلال در گذشته از سوی مخالفان حقوق زنان ارائه می شد که اموری مانند اعطای حق رای و شغل و ... بر خلاف طبیعت زنان و فطرت انسانی می باشد. مخالفت. مبنای استدلال مخالفین ازدواج همجنسگر
ایان در ایالات متحده بر دغدغه های سرپرستی از فرزندان، دغدغه های مذهبی، و این دغدغه است که تغییر دادن تعریف ازدواج ممکن است منجر به شامل شدن چندهمسری، زنای با محارم و دیگر ایده های روشنفکرانه بشود که در نظریه حقوق طبیعی مطرح می شود. کنوانسیون بپتیست جنوبی می گوید که گسترش دادن حقوق ازدواج به زوج های هم جنس ممکن است هدف سنتی از ازدواج را از بین ببرد. کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخر زمان، کنفرانس کشیشهای کاتولیک ایالات متحده و کنوانسیون بپتیست جنوبی، و سازمان ملی ازدواج استدلال می کنند که بهترین نوع بزرگ کردن بچه ها توسط یک مادر و یک پدر است و این که قانونی کردن ازدواج همجنسگرایان می تواند نتیجتاً به بهترین منافع کودکان ضربه بزند. مگی گلگر از سازمان ملی ازدواج دغدغه هایی را در خصوص اثر ازدواج همجنسگرایان بر آزادی مذهبی و بر خیریه های مذهبی در ایالات متحده طرح کرده است. دیگر استدلال ها علیه ازدواج همجنسگرایان مبتنی بر این دغدغه است که فرایند بازتعریف این نهاد، ممکن است یک «جعبه پاندورا» باشد. استنلی کورتس از ویکلی استندرد نوشته است که ازدواج همجنسگرایان نهایتاً به قانونی سازی چندهمسری و چندمهری و ازدواج گروهی در ایال
ات متحده خواهتد انجامید.
سیاتل رول یکی از انواع ماکی زوشی در آمریکا است. این نوع رول با کالیفرنیا رول شباهت بسیاری دارد. مواد داخل این رول را خیار، ماهی آزاد خام یا ماهی سالمون، خردماهی و توبیکو تشکیل می دهند. ممکن است از سالمون دودی و پنیر خامه ای نیز استفاده شود. شکل پیچیدن این رول پشت به رو یا به اصطلاح ژاپنی ها اوراماکی است یعنی برعکس شکل سنتی ماکی زوشی برنج لایهٔ بیرونی است و جلبک نوری در داخل قرار می گیرد. این نوع سوشی در رستوران های سیاتل، واشینگتن یافت می شود.
مایک پارادیناس یک موسیقی دان بریتانیایی است که در زمینهٔ موسیقی الکترونیک فعّالیّت می کند. او دارای لقب های متعدّدی است، امّا اغلب آثارش را تحت عنوان μ-Ziq (همانند واژهٔ میوزیک تلفّظ می شود) منتشر می کند.
اسکریم (زادهٔ ۱ ژوئن ۱۹۸۶) یک تهیّه کنندهٔ داب استپ مقیم کرویدون است. او یکی از نخستین و نیز یکی از برجسته ترین تهیّه کنندگان موسیقی داب استپ است. او در تکامل این سبک نقش مهمّی ایفا کرده است. نخستین آلبوم او به نام "اسکریم!" در سال ۲۰۰۶ منتشر شد.
اسپایدر رول یکی از انواع ماکی زوشی و از نوع فوتو ماکی (رول کلفت سوشی) در کانادا است. مواد داخل این رول را پای کامل خرچنگ نرم پوسته در داخل روغن فراوان روغن پز شده، آواکادو، ادویه های مختلف به همراه سس مایونز تشکیل می دهند. در این نوع رول پای خرچنگ که از داخل رول بیرون زده، به ظاهر شبیه پای عنکبوت است، به همین علت به عنوان اسپایدر رول شهرت پیدا کرده است. برای بیرون رول از توبیکو با طعم واسابی و یک سس تند و شیرین استفاده می شود.
خرچنگ نرم پوسته به خرچنگ بلافاصله بعد از پوست اندازی گفته می شود. در آشپزی ژاپنی خرچنگ در این حالت به طور کامل به صورت کاراآگه، روغن پزی شده و خورده می شود.
سامانه دانشگاهی به مجموعه ای از چند دانشگاه مرتبط به هم گفته می شود که از نظر جغرافیایی در نقاط مختلفی مستقر هستند. سامانه های دانشگاهی بیشتر بعد از جنگ جهانی دوم در ایالات متحده آمریکا گسترش پیدا کردند به طوری که اکثر ایالت ها هم اکنون یک یا دو سامانه دانشگاهی دارند. سامانه های دانشگاهی نباید با دانشگاه های چند پردیسی اشتباه گرفته شوند. دانشگاه های چند پردیسی در واقع یک دانشگاه است که از چند پردیس مختلف تشکیل شده است و در این ساختار، تنها یک هیئت مدیره و یک رئیس تعریف می شود ولی سامانه های دانشگاهی می تواند همه ساختارهای یک دانشگاه را داشته باشد. بجز ایران، در کشورهایی چون آمریکا، بریتانیا، کانادا، هند، پاکستان و ترکیه نیز سامانه های دانشگاهی وجود دارد.
کعبهٔ زرتشت یک بنای سنگی چهارگوش و پله داری در محوطهٔ نقش رستم در کنار روستای زنگی آباد شهرستان مرودشت استان فارس در ایران است. محوطهٔ نقش رستم علاوه بر بنای مذکور، یادمان هایی از ایلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را نیز در خود جای داده است. فاصلهٔ کعبهٔ زرتشت تا کوه، ۴۶ متر است و دقیقاً روبه روی آرامگاه داریوش دوم قرار دارد و شکلش مکعب مستطیل است و تنها یک در ورودی دارد. جنس مصالح این بنا از سنگ آهک سفید است و بلندی آن حدود ۱۲ متر، که با احتساب پله های سه گانه به ۱۴٫۱۲ متر می رسد و ضلع هر قاعدهٔ آن، حدود ۷٫۳۰ متر درازا دارد. در ورودی آن به وسیلهٔ پلکانی سی پله ای از جنس سنگ به درون اتاقک آن راه می یابد. قطعه سنگ ها به صورت مستطیلی شکل است و بدون استفاده از ملات، روی هم گذاشته شده اند که اندازهٔ سنگ ها از ۰٫۴۸×۲٫۱۰×۲٫۹۰ متر تا ۰٫۵۶×۱٫۰۸×۱٫۱۰ متر متفاوت است و با بست های دُم چلچله ای به هم وصل شده اند. این بنا در دورهٔ هخامنشی ساخته شده و از نام بنا در آن دوران اطلاعی در دست نیست، اما در دورهٔ ساسانی آن را "بُن خانک" می نامیدند؛ نام محلی این بنا نیز، "کُرنای خانه" یا "نقاره خانه" بوده و اصطلاح کعبهٔ زرتشت در دوران
اخیر و از حدود قرن چهاردهم میلادی به این بنا اطلاق شده است. دربارهٔ کاربرد این اتاقک، دیدگاه ها و تفسیرهای متفاوتی ارائه شده است و نمی توان هیچ کدام از آن ها را به قطعیت پذیرفت؛ چنان که برخی این برج را آتشگاه و آتشکده می دانند و معتقدند که این بنا، مکان روشن کردن آتش مقدس و محلی برای عبادت بوده است اما عده ای دیگر با ردّ آتشگاه بودن آن، این بنا را به دلیل شباهتش به آرامگاه کورش بزرگ و زندان سلیمان (پاسارگاد)و برخی از آرامگاه های لیکیه و کاریا، آرامگاه یکی از شاهان یا بزرگان هخامنشی می دانند و برخی دیگر از ایران شناسان این اتاقک سنگی را بنایی برای نگهداری اسناد و کتاب های مقدس دانسته اند اگرچه اتاقک کوچک کعبهٔ زرتشت برای نگاهداری کتابهای دینی و اسناد شاهی بسیار کوچک به نظر می رسد. البته نظریات دیگری همچون معبدی برای ایزد آناهیتا یا تقویم آفتابی هم ذکر شده است که کمتر مورد توجه هستند. بر بدنهٔ شمالی، جنوبی و خاوری این برج، سه کتیبه به سه زبان پهلوی ساسانی، پهلوی اشکانی و یونانی در دورهٔ ساسانیان نوشته شده است که یکی به شاپور اول ساسانی و دیگری به موبد کرتیر تعلق دارند و چنان که والتر هنینگ گفته است، «این کتیبه
ها مهم ترین سند تاریخی از دورهٔ ساسانی می باشند.» ساختمان کعبهٔ زرتشت از نظر تناسب اندازه ها، خطوط و زیبایی خارجی، بنای زیبایی است که از نظر اصول معماری نمی تواند مورد ایراد قرار گیرد. این بنا امروزه بخشی از محوطهٔ نقش رستم است و در اختیار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران قرار دارد که از طریق جادهٔ شیراز به اصفهان قابل دسترسی است و دسترسی محلی آن از طریق جادهٔ قدیمی حاجی آباد-زنگی آباد و جادهٔ تخت جمشید-نقش رستم امکان پذیر است. نام. علیرضا شاپور شهبازی معتقد است که اصطلاح "کعبهٔ زرتشت"، جدید و غیرعلمی است و سابقهٔ آن به حدود قرن چهاردهم میلادی می رسد. نام محلی این بنا، "کُرنای خانه" یا "نقاره خانه" بود و اروپائیان به دلیل آنکه درون این بنا از دود سیاه شده بود، آن را مکان ویژهٔ پرستش آتش دانستند و چون زرتشتیان را به اشتباه «آتش پرست» می خواندند این مکان را هم به آنان نسبت داده و آتشگاه زرتشتیان نامیدند و از آنجا که شکل بنا مکعبی بود و سنگ های سیاهی که در زمینهٔ سفید دیوارهای آن نشانده شده اند یادآور حجرالاسود در کعبهٔ مسلمانان بود، این مکان به "کعبهٔ زرتشت" معروف شد. دانشنامه ایرانیکا دربارهٔ ن
ام این بنا چنین توضیح داده است: «کعبهٔ زرتشت نامش را احتمالاً در قرن چهاردهم میلادی کسب کرده است یعنی زمانی که محوطه های باستانی ویران شده در سرتاسر ایران به شخصیت هایی از قرآن یا شاهنامه ربط داده می شدند. این نام به این معنی نیست که آنجا مقبرهٔ زرتشت بوده است و هیچ گزارشی هم مبنی بر سفر حجاج برای زیارت به آنجا وجود ندارد.» به واسطهٔ کشف سنگ نبشتهٔ کرتیر بر دیواره های آن، دانسته شده که نام این بنا در دورهٔ ساسانی "بُن خانک" به معنای "خانهٔ بنیادی" بوده است چنان که در متن سنگ نوشته آمده است: «این خانهٔ بنیادی به شما تعلق خواهد داشت، به بهترین وجهی که صلاح می دانید رفتار کنید، که موجب خشنودی خاطر خدایان و خاطر ما [مقصود شاپور یکم است] باشد.» از نام این بنا در دوره های پیشین تر آگاهی بیشتری در دست نیست. ابن بلخی نام محوطهٔ نقش رستم و کوه آن را کوه نبشت (کوه نبشته ها) ذکر کرده و دلیل این نامگذاری را این دانسته که کتاب اوستا در آنجا نگاهداری می شده است. اصطلاح "دژنبشت" یا "دژ کتیبه ها" ممکن است برای بنای کعبهٔ زرتشت مورد استعمال واقع شده باشد. مشخصات بنا. بنای کعبهٔ زرتشت، مکعب مستطیلی است و تنها یک در ورودی دارد
که به وسیلهٔ پلکانی از جنس سنگ به درون اتاقک آن راه می یابد و در هر طرف نمای این کعبه، چهار پنجرهٔ کور وجود دارد. جنس سنگ های بکار رفته در این بنا، سنگ آهک سفید مرمرنما است که در دیوارهای آن طاقچه های دندانه داری از سنگ سیاه قرار دارد. سنگ های این بنا را از کوه سیوند در جایی به نام نعل شکن آورده اند. قطعات سنگ ها را بزرگ و بیشتر مستطیلی تراشیده اند و بدون استفاده از ملات برهم نهاده شده اند و در برخی از جاها (همچون بام ساختمان) سنگ ها را با بست های دُم چلچله ای به هم متصل کرده اند. اندازهٔ سنگ ها از ۰٫۴۸×۲٫۱۰×۲٫۹۰ متر تا ۰٫۵۶×۱٫۰۸×۱٫۱۰ متر متفاوت است، اما در دیوار غربی، تخته سنگی وجود دارد که بزرگی اش ۴٫۴۰ متر است. چهار تکه سنگ مستطیلی بزرگ با محور شرقی-غربی سقف را می پوشانند، هرکدام از این سنگ ها ۷٫۳۰ متر طول دارند و با بست های دم چلچله ای بهم دوخته شده اند و طرز تراش آن ها شکل هرم کوتاهی را به بنا بخشیده است. در بَرهم نهادن سنگ های بنا از شیوهٔ همترازسازی استفاده کرده اند ولی در رده بندی سنگ ها نظم دقیقی رعایت نشده و در برخی جاها ۲۰ رده و در برخی از قسمت های دیگر ۲۲ رده سنگ بر روی هم نهاده تا به سقف رسیده ان
د. هرجا که در سنگ اصلی خطا و عیبی بوده، آن قسمت را برداشته اند و با وصله های ظریفی پُر کرده اند که برخی از آن وصله ها هنوز وجود دارند. برای اینکه یکنواختی و یک رنگی بنا زیاد مشخص نشود، دو تنوع معماری در آن داده شده؛ یکی اینکه طاقچه های دو لبه ای از یک یا دو تخته سنگ سیاه خاکستری ساخته و در دیوارها نشانده اند و دوم اینکه در قسمت بالا و میانی دیوارها، گودی های مستطیلی کوچکی کنده اند که ظرافت خاصی به چهرهٔ بنا می دهند. سنگ های سیاه را احتمالاً از کوه مهر در تخت جمشید آورده باشند و در سه ردیف به ترتیب زیر در دیوارها قرار داده اند: پلکان. یک پلکان سی پله ای (هر پله به درازی ۲ تا ۲٫۱۲ متر؛ پهنای ۲۶ سانتی متر و ارتفاع ۲۶ سانتی متر) در سینهٔ دیوار شمالی تعبیه شده که به آستانهٔ درگاه ورودی می رسد. بدین ترتیب، به خوبی مشخص است که می خواسته اند بنا شکل یک برج سه طبقه را داشته باشد که هر طبقه اش هفت در و دریچه دارد، اما فقط یک در را حقیقی درست کرده اند و بقیه را به صورت پنجره های کور بی منفذ نگه داشته اند. این بنا بر سکوی سه پله ای قرار دارد که پلهٔ نخست، ۲۷ سانتی متر بالاتر از کف اصلی زمین است و ارتفاع برج با احتساب پله
های سه گانه به ۱۴٫۱۲ متر می رسد. قاعدهٔ بنا به شکل مربع است که هر ضلع آن، حدود ۷٫۳۰ متر درازا دارد. سقف بنا نیز رو به درون صاف و هموار است اما از بیرون شیب دو جانبی دارد که از خط میانهٔ بام آغاز می شود. درگاه ورودی ۱٫۷۵ متر بلندی و ۸۷ سانتی متر پهنا دارد و دری دو لنگه ای و بسیار سنگین داشته است و جای پاشنه های پایینی و بالایی هر لنگه در سنگ کنده شده و به خوبی معلوم است. برخی پنداشته اند که جنس در از چوب بوده است، اما یک قطعه از در سنگی بنای زندان سلیمان در پاسارگاد و یک در همانند در کعبهٔ زرتشت پیدا شده که مشخص می کند درِ هردو بنا از جنس سنگ بوده است. این در به اتاقی هدایت می شد که چهارگوش است و ۳٫۷۲×۳٫۷۴ متر اندازه دارد و بلندایش به ۵٫۵ متر می رسد و قطر دیوارهایش بین ۱٫۵۴ متر تا ۱٫۶۲ متر، متغیر است. پیشینه. در اینکه کعبهٔ زرتشت از دورهٔ هخامنشیان است، هیچ تردیدی نمی توان داشت و بسیاری از شواهد، گواهی می دهند که ساخت این بنا در آغاز دورهٔ هخامنشی انجام شده است که مهم ترین آن ها از این قرارند: کارستن نیبور که در سال ۱۷۶۵ میلادی (۱۱۷۸ هجری) از این بنا دیدن کرده بود می نویسد: «جلوی کوهی که آرامگاه ها و سنگ نگار
ه های پهلوانی رستم بر آن قرار دارد، بنای کوچکی از سنگ سفید ساخته شده است که فقط با دو قطعه سنگ بزرگ پوشیده شده است.» همچنین ژان دیولافوا که در سال ۱۸۸۱ به ایران آمده بود در سفرنامهٔ خود چنین گزارش داد: «... و بعد یک بنای چهار ضلعی را دیدیم که در مقابل دیوارهای صخره واقع بود. هریک از سطوح آن مانند سطوح بنای خرابی بود که در دشت پلوار دیده بودیم…» نخستین تصاویر مصور از این بنا در قرن هفدهم توسط جهانگردان اروپایی از جمله ژان شاردن، انگلبرت کمپفر و کرنلیوس د برین در سفرنامه هایشان آمده بود اما شرح علمی و گزارش های حفاری بنا، نخستین بار توسط اریک فریدریش اشمیت انجام شد که با عکس و نقشه های ترسیمی، همراه بود. محوطهٔ نقش رستم همراه با بنای کعبهٔ زرتشت برای نخستین بار، در سال ۱۹۲۳ میلادی (۱۳۰۲ خورشیدی) توسط ارنست هرتسفلد بررسی و کاوش شد. همچنین، این محوطه در چندین فصل در بین سال های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ مورد کاوش گروه مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو به رهبری اریک فریدریش اشمیت قرار گرفت و آثار مهمی چون نسخهٔ پارسی میانه کتیبه بزرگ شاپور یکم که بر دیوارهٔ بنا نوشته شده بود، پیدا شدند. کاربرد. کاربرد بنای کعبهٔ زرتشت همواره مورد