Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
هانی راه یابد. نقطهٔ اوج تیم ملی ایران با خولیو ولاسکو در لیگ جهانی ۲۰۱۳ بود. ایران در گام اول به تیم ملی والیبال روسیه باخت و در دومین گام در دیدار اول مقابل صربستان میزبان، قهرمان اروپا شکست را پذیرفت، اما در دومین دیدار مقابل صربستان که یکی از طولانی ترین ماراتن های لیگ جهانی بود، ایران صربستان قهرمان اروپا را ۳ بر ۲ شکست داد تا نخستین پیروزی خود را در این تورنمنت جشن بگیرد. اما شگفتی سازی ایران در مودنا ایتالیا آغاز شد، تیم ملی ایران بزرگ ترین شگفتی را در لیگ جهانی به وجود آورد و با نتیجهٔ ۳–۱ ایتالیا دومین تیم پرافتخار لیگ جهانی و از برترین تیم های جهان را با حضور پرشور تماشاگران ایرانی شکست داد. این پیروزی بازتاب بسیار گسترده ای در رسانه های جهان داشت. ایتالیایی ها در بازی دوم از همهٔ توان خود در مقابل ایران استفاده کردند و توانستند دو ست اوّل بازی را ببردند و در آستانهٔ پیروزی بودند که تیم ایران توانست نتیجه را تغییر داده و دو ست از ایتالیا بگیرد تا نتیجه ۲–۲ شود. در ست پنجم ایتالیا توانست نتیجه را از آن خود کند و بازی را ببرد اما در مجموع دو بازی، ایران با نتیجهٔ ۴–۲ ایتالیا را شکست داد و افتخار بزرگی
را در کارنامهٔ ورزش ایران ثبت نمود. در بازی بعد، ایران در مقابل تیم ملی والیبال کوبا بازی خوبی را به نمایش گذاشت و ایران، در هاوانا دو بار تیم ملی والیبال کوبا را شکست داد. در ادامه ایران میزبان آلمان شد و با حضور هزاران ایرانی در سالن آزادی ۳ بر ۰ آلمان را شکست داد و سایت جهانی والیبال، تماشاگران ایرانی را نقطهٔ اوج ایران در این مسابقه دانست. ایران در ادامه در بازی برگشت مقابل آلمان در آخرین گام شکست خانگی را پذیرفت. تیم ملی والیبال ایران که برای نخستین بار در رقابت های لیگ جهانی شرکت کرده بود در حالی این مسابقات را به پایان رساند که با درخشش خود و مغلوب کردن بزرگانی چون ایتالیا و کوبا درخشش بازیکنان و مربیان خود عنوان پدیده را به خود اختصاص داد. در ادامه تیم ملی والیبال ایران مورد تقدیر رئیس جمهوری وقت ایران و رهبر جمهوری اسلامی ایران و ارگان های دولتی و خصوصی قرار گرفت. ایران در گام بعدی ایران در مسابقات والیبال انتخابی جهان ۲۰۱۴ با حضور پاکستان، اندونزی و بحرین با ۳ پیروزی مقابل تمامی تیم ها به قهرمانی والیبال مردان جهان ۲۰۱۴ راه یافت. ایران در گام بعدی هفدهمین دورهٔ مسابقات والیبال قهرمانی مردان آسیا را
در دبی پیش رو داشت. ایران در این مسابقات با شکست لبنان به مرحلهٔ نیمه نهایی صعود کرد و در نهایت با پیروزی ۳ بر ۰ در بازی فینال مقابل تیم ملی کره جنوبی با درخشش بازیکنان خود برای دومین بار با اقتدار و فقط با یک ست باخته قهرمان آسیا شد و برای نخستین بار در رده بندی جهانی به عنوان بهترین تیم آسیا دست یافت و در ادامه باز هم پیام هایی از سوی بزرگان ورزش و سیاست به سوی تیم ملی ایران روانه شد و ایران با این قهرمانی جواز حضور در مسابقات جام بزرگ والیبال قهرمانان جهان ۲۰۱۳ (قهرمانان قاره ها) را به دست آورد. ایران بعد از این مسابقات به جام بزرگ والیبال قهرمانان جهان ۲۰۱۳ رفت و در اولین دیدار مقابل تیم ملی برزیل ۳–۱ مغلوب شد و در دومین دیدار مقابل ایتالیا دوباره با نتیجهٔ ۳–۲ پیروز شد و در سومین دیدار مقابل روسیه ۳–۰ تن به شکست داد. حریف بعدی ایران تیم ملی آمریکا بود. بازیکنان تیم ملی ایران با درخشش خود در این بازی حساس به علت مسائل بین این دو کشور، ۳–۲ مقابل آمریکا به پیروزی دست یافتند. ایران در آخرین دیدار این مسابقات مقابل تیم ملی ژاپن به برتری قاطعانهٔ ۳–۰ دست یافت و در پایان رقابت ها به مقام چهارم رسید. جدایی از ا
یران. شایعهٔ جدایی ولاسکو بعد از مسابقات جام بزرگ قهرمانان جهان قوت گرفت تا روزی که رئیس فدراسیون آرژانتین در پی نتایج بد تیم ملی والیبال مردان آرژانتین، با اصرار رئیس جمهوری آرژانتین و مردم آرژانتین از فدراسیون والیبال ایران خواستار بازگشت او به وطن و ثبت قرارداد سه ساله شدند. در پی انتشار این خبر ایرانیان در شبکه های اجتماعی دست به ساخت کمپین حمایت از ولاسکو به نام «ما از ولاسکو می خواهیم تا سرمربی ایران باقی بماند» زدند و این صفحه در سایت ها و رسانه های معتبر جهان بازتاب فراوانی داشت. روز بعد خبر جدایی ولاسکو در رسانه ها رسمی شد و در این خبرها آمده بود ولاسکو میل زیادی به رفتن دارد. او تحت تأثیر سیل عظیم درخواست های مردم و رئیس جمهور آرژانتین قرار گرفت. در نهایت فدراسیون والیبال ایران در خبری گفت، جدایی توافقی حاصل شد و ولاسکو سرمربی آرژانتین می شود. نظر ولاسکو در مورد ایران. خولیو ولاسکو، عصر روز چهارشنبه ۵ تیر ۱۳۹۲ در میان خبرنگاران محلی مودنا و ایتالیایی، حاضر و به سؤالات آن ها که در خصوص زندگی وی در ایران و مردم ایران بود پاسخ داد. ولاسکو هم به مانند یک سفیر فرهنگی از فرهنگ و مردم ایران دفاع، تعریف و ت
مجید کرد. ولاسکو از زندگی خود در ایران و آرامش مردم ایران برای آنان سخن گفت. آرژانتین. ولاسکو در سال ۲۰۱۴ با فدراسیون والیبال آرژانتین به توافق رسید و قراردادی تا سال ۲۰۱۶ میلادی با این فدراسیون بست و آرژانتین را تا رقابت های المپیک ۲۰۱۶ ریو همراهی کرد. شایان ذکر است قرارداد ولاسکو دوباره تمدید گشت.
معبد هائینسا ( معبد انعکاس روی دریای آرام ) معبد اصلی جوگی اردر مربوط به بودای کره ای در کوه های گایا، استان جئونسانگنام-دو در کره جنوبی است . هائینسا بیشتر به دلیل اینکه از سال ۱۳۹۸ محل نگهداری ترپیتاکا کوریانا، کتاب مقدس بودایی ها که بر روی ۸۱۳۵۰ قطعه چوبی کنده کاری شده است، مورد توجه قرار دارد . معبد هائینسا در سال ۱۹۹۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
تریپیتاکا کوریانا ( گوریو تریپیتاکا ) یا پالمان داییجانگ یونگ مجموعه ای کره ای از کتاب مقدس ترپیتاکا است که در قرن سیزدهم بر روی ۸۱۲۵۸ قطعه چوبی حکاکی شده است . این مجموعه، جامع ترین و قدیمی ترین نسخه قوانین بودایی در جهان است که در هانجا و متن آن خطای مشهودی وجود ندارد . این متن ها شامل ۵۲۳۸۲۹۶۰ کاراکتر است که ۱۴۹۶ عنوان و ۶۵۶۸ جلد را تشکیل داده اند . این مجموعه نوشتارهای مقدس بودایی به همراه معبد هائینسا در سال ۱۹۹۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
جانگمیو معبدی از مکتب کنفسیوس است که به خدمات یادبود پادشاهان و ملکه های درگذشته سلسله چوسون اهدا شده است. این معبد قدیمی ترین معبد سلطنتی مکتب کنفسوس است که تا کنون باقی مانده است و از قرن چهاردهم تا کنون به اجرای تشریفات مذهبی و آیینی می پردازد. چنین معابدی در دوره سومین پادشاهی کره وجود داشتند، ولی فقط معابدی که برای اجرای قوانین چوسون اختصاص یافته بودند، باقی مانده اند. جانگمیو در سال ۱۹۹۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
سئوک گورام عزلتکده ای در مجموعه معابد بولگوکسا می باشد و در چهار کیلومتری شرق معبدی در ام تی. توهامسان، در گیونجوی کره جنوبی واقع شده است. این بنا به عنوان گنجینه ملی شماره ۲۴، به وسیله دولت کره جنوبی طبقه بندی شده و در ۹۹۴، جین هیون، جیونگجو – سی، جیونگ سان بوک – دو قرار دارد. گروتو مشرف به دریای ژاپن (دریای شرقی) و ۷۵۰ متر بالاتر از سطح دریاست. در سال ۱۹۶۲، به عنوان بیست و چهارمین گنجینه ملی کره تعیین شد. در سال ۱۹۹۵، سئوک گرام به طور مشترک همراه با معبد بولگوکسا به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه شدند. این بنا توسط حکومت شیلا ساخته شده است. این بنا برخی از بهترین نمونه مجسمه های بودایی در جهان را به نمایش می گذارد.
بولگوکسا اصلی ترین معبد قوانین جوگی در بودای کره ای در استان جئونسانگبوک-دو کره جنوبی است . این مکان جایگاه هفت گنجینه کره جنوبی است که شامل دابوتاپ و پاگودای سنگی سئوک گاتاپ، چئونگان – گیو ( پل ابر آبی ) و دو مجسمه برنزی از بودا می باشد . این معبد توسط دولت کره جنوبی به عنوان مکان تاریخی و نمایشی شماره ۱ طبقه بندی شده است . در سال ۱۹۹۵، بولگوکسا همراه با سئوک گورام که در چهار کیلومتری شرق واقع شده است، به فهرست میراث جهانی اضافه شدند . این شاهکار دوران طلایی هنر بودایی در پادشاهی شیلا محسوب می شود . امروزه این معبد اصلی منطقه یازدهم نظم جوگیه بودیسم کره است .در طول بازسازی « بتکده ای که سایه ای نمی افکند »، یک چاپ باستانی از یک سوترای بودایی کشف شد. قدمت این چاپ به سال 751 میلادی برمی گردد و قدیمی ترین چاپ چوبی کشف شده در جهان است.
چانگ دیوک گونگ یا کاخ چانگ دیوک به همراه پارکی بزرگ در ناحیه جونگنو، سئول، کره جنوبی واقع شده است . این کاخ یکی از پنج کاخ بزرگ سئول است که به وسیله پادشاهان سلسله چوسان بنا شده اند. از آنجا که مکان آن در شرق کاخ گیونگ بوک قرار گرفته، چانگ دیوک گونگ همراه با چانگ گیونگ گونگ به عنوان کاخ شرقی شناخته می شوند. معنای تحت اللفظی چانگ دیوک گونگ، "«کاخ کامیابی در پاکدامنی»" است. این کاخ در سال ۱۹۹۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
دژ هوآسیونگ (قلعه درخشان) دیواری است در اطراف مرکز سوون، مرکز استان گیونگ گی، کره جنوبی، که در اواخر قرن ۱۸ به وسیله پادشاه چوسان، جونگ جو چوسان ساخته شده است. او این دیوار را برای احترام به پدرش شاهزاده سادو که توسط پدربزرگش شاه یونگ جو چوسان، به علت عدم اطاعت شاهزاده از پادشاه برای خودکشی، در کیسه ای از برنج محبوس شد و به قتل رسید، بنا نهاده است. این مکان در ۳۰ کیلومتری (۱۹ مایلی) جنوب سئول قرار داشته و در اطراف سوون مرکزی که شامل کاخ پادشاه جئونگجو نیز می شود، قرار دارد و در سال ۱۹۹۷ به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه شده است . سوئون چیون (نهر باقی مانده در سوان) از میان این قلعه می گذرد.
انگل نمسیس-آلفا که اسم رمز ان ای-آلفا شناخته می شود، ارگانیسم انگلی خیالی در سری بازی های رزیدنت ایول است. انگل ان ای آلفا، یک ارگانیسم انگلی مصنوعی و آزمایشگاهی از شعبه اروپایی شرکت آمبرلا است که به منظور افزایش ضریب هوشی و قدرت تخریب مخلوقات ساخته شده توسط شرکت آمبرلا ساخته شده بود. سازگاری این ارگانیسم انگلی، پس از ورود به سیستم حیاتی موجود زنده، در مغز موجود انجام و در حقیقت در مغز موجود مستقر می گردد. هدف اصلی از ساخت انگل ان ای-آلفا، به منظور ساخت تایرنت نمسیس بود. به این ترتیب که با تزریق انگل به چند تایرانت T - ۱۰۳ و پس از پایان فرایند سازش انگل با بدن تایرانت، این موجود به گونه ای تمایز یافته به نام نمسیس جهش یافت. افزایش ضریب هوشی و قدرت تخریب موجود جدید، حاصل سازش کامل انگل با تایرانت T - ۱۰۳ و دراختیار گرفتن کنترل کامل مغز موجود توسط انگل بود.
هنر ایرانی به مجموعه ای از هنرهای تجسمی، هنرهای کاربردی و هنرهای نمایشی گفته می شود که در گسترهٔ فرهنگی و تاریخی ایران بزرگ پدید آمده یا تحت تأثیر مستقیم آن شکل گرفته است. این اصطلاح، علاوه بر آثار ایجادشده در محدودهٔ جغرافیای امروز ایران، شامل دستاوردهای هنری ای است که در سرزمین ها و تمدن های همجوار زیر نفوذ فرهنگ ایرانی ــ از بین النهرین شرقی و آسیای میانه تا شبه قاره هند و قفقاز ــ پدید آمده اند. هنر ایرانی از دوران پیشاتاریخ تا روزگار معاصر پیوستگی بی مانندی را در طیف گسترده ای از رشته ها مانند معماری ایرانی، نگارگری و مینیاتور، فرش ایرانی، سفال و کاشی کاری، فلزکاری، خوشنویسی، موسیقی و رقص ایرانی نشان داده است. این هنرها نه تنها بازتاب دهندهٔ فرهنگ ایرانی و باورهای مردمان این سرزمین اند، بلکه در دوره هایی بر هنر فرهنگ های دیگر ــ همچون هنر اسلامی، هنر مغولی هند، هنر عثمانی و هنر قفقاز ــ تأثیری ژرف نهاده اند. به کارگیریِ زیبایی شناسی پیچیده، نمادگرایی چندلایه و نوآوری در مواد و فنون، از ویژگی های برجستهٔ هنر ایرانی در تمام ادوار است. آثار به جامانده در موزه ملی ایران، موزه لوور، موزه بریتانیا و متروپولیتن
، تنها بخشی از این میراث است که جایگاهی شاخص در تاریخ هنر جهان دارد. هنر ایران یکی از غنی ترین میراث های هنری در تاریخ جهان است و دربرگیرندهٔ بسیاری از رشته ها از جمله معماری، نقاشی، بافندگی، سفالگری، موسیقی، رقص، خوشنویسی، فلزکاری و نزدیک ۳۰۰۰ گونهٔ هنر مختلف در ۴۰۰ گروه هنری است. از هزارهٔ چهارم تا هزارهٔ دوم پیش از میلاد، هنر در ایران، بیشتر شامل عناصری از باورهای دینی می شده است. ظرف های منقش و کنده کاری هایی همانند آنچه که در کورانگون و نقش رستم صورت گرفته، از بازماندگان آثار هنری آن دوران هستند. در اواخر هزارهٔ سوم و در هزارهٔ دوم، صنعت برنز در ایران، با مهارت بالا و استادی دنبال شد. در این دوران، سفال سازی ظریف گردید و نقوش جاندارانی بر آنان گذارده شد. مجسمه هایی نیز در تورنگ تپه یافت شده اند که احتمال دارد، ساخت مردم همین دوران باشند. در کاخ های هخامنشی، با همکاری تمام کشور، تلاش شده است که تصویری از آن دوران نمایش یابد و هنرهای بسیاری در ساخت آنان به کار رفته است؛ سنگ نگاره ها و کنده کاری ها، جزئیات رنگی، روکش های طلا و برنز و نقوش روی اشیاء درونی ساختمان ها، بخشی از هنر هخامنشی هستند که تاکنون حفظ ش
ده اند. پس از هنر پارت ها که تحت تأثیر هنر یونانی بود، هنر ساسانیان، تمدن ایرانی را بار دیگر زنده کرد. هنر ساسانی، از فرهنگ های دیگر هم اثر گرفت اما اساساً ایرانی بود؛ از رویدادهای مهم در این دوران، این بود که معماری طاق دار در ساختمان ها رواج یافت. معماری ایرانی در طول تاریخ همواره به عنوان عالی ترین بخش هنر ایران، شناخته شده است. این معماری در دوره های هخامنشیان، پارت ها و ساسانیان برتر بوده است و در دوران اسلامی نیز برتری خود را حفظ کرد. در کل، فرهنگ دوره اسلامی در ایران، مکاتب بومی قدرتمندی از هنرهای تجسمی را توسعه نداد. اما موارد استثنایی نیز وجود دارد؛ یکی از این موارد مهم، گسترش نگارگری ایرانی در مکاتبی چون مکتب تبریز اول و دوم، مکتب شیراز و اصفهان است. با این حال، نگارگری ایرانی، در اواخر دوران صفوی، رو به انقراض رفت. اما هنرهایی چون خوش نویسی ایرانی، تذهیب، بافندگی، سفال ایرانی و فلزکاری ادامه یافتند. نقاشی و مجسمه سازی کلاسیک غربی در اواخر سده ۱۹ میلادی وارد ایران و با مضامین ایرانی تطبیق داده شدند. گرایش به اسلامی سازی پس از انقلاب ۱۳۵۷، هنرهای تجسمی را محدود کرد اما این هنرها همچنان از راه نمایشگا
ه ها و سپس با دسترسی به اینترنت، در حال پیشرفت هستند. نوگرایی، در هنر ایران، قدرت گرفته است و مهم ترین تحول در نوگرایی هنری در این کشور، حاصل تغییرات اجتماعی انجام شده توسط رضاشاه پهلوی است. حدوداً در میان سال های ۱۳۲۸ تا ۱۳۵۸، هنر نوین در ایران رشد قابل توجهی کرد و بسیاری از هنرمندان نامی معاصر این کشور، در آن دوران رشد و شکوفایی داشتند. روزنامه گاردین اعلام داشته است که آثار موزه هنرهای معاصر تهران، بزرگ ترین گنجینهٔ هنر مدرن در بیرون از آمریکا و اروپای غربی است. در دوران شاهنشاهی پهلوی، گالری های خصوصی راه اندازی شدند و وزارت فرهنگ و هنر نیز جشنواره های سالیانه ای را برگزار کرد. جشن هنر شیراز از همان دوران آغازینش با توجه به ابتکار گماشتگی و گوناگونی برنامه هایش در میان جشنواره های موسیقی بین المللی موجود، برجسته بود. تاریخچه. تاریخ هنر ایران مسیری چند هزار ساله را از دوران پیشاتاریخ تا روزگار معاصر پیموده و در هر دوره، بازتاب دهندهٔ شرایط اجتماعی، سیاسی، مذهبی و فرهنگی زمان خود بوده است. این گسترهٔ تاریخی را می توان به چند دورهٔ اصلی با ویژگی ها و دستاوردهای خاص تقسیم کرد: در هر یک از این ادوار، معماری، خ
وشنویسی، صنایع دستی، نقاشی و موسیقی دچار نوآوری و تحولاتی اساسی شده اند و گاه نیز با تأثیرگذاری بر هنر فرهنگ های دیگر، جایگاهی فراتر از مرزهای ایران یافته اند. هنر دوران پیشاتاریخ و تمدن های باستانی ایران. پیشینهٔ هنر در ایران به چند هزار سال پیش و حتی پیش از شکل گیری تمدن های شناخته شدهٔ باستانی بازمی گردد. شواهد باستان شناسی نشان می دهد که از اواخر هزاره هشتم پیش از میلاد تا هزارهٔ چهارم پ.م. در بخش های گوناگون فلات ایران نقوش و اشیاء هنری ساخته می شدند که بیانگر شکل گیری نخستین جلوه های هنرهای تجسمی، هنرهای کاربردی و حتی نمادهای آیینی بوده اند. از مهم ترین مراکز هنری این دوران می توان به تپه سیلک (کاشان)، شهر سوخته (سیستان)، تپه گیان (نهاوند)، تپه یحیی (کرمان)، تپه مارلیک (رودبار) و گنج دره (کرمانشاه) اشاره کرد. در این محوطه ها انواع آثار به دست آمده اند، از جمله: در اواخر هزاره دوم پیش از میلاد و اوایل هزاره اول پیش از میلاد، فلزکاری پیشرفت چشمگیری یافت. برنزهای لرستان نمونه ای شاخص از این هنر هستند که شامل سرنیزه ها، مفرغ نوشت ها، کمربندها و مجسمه های ترکیبی با نقوش اساطیری و حیوانی اند، که با دقت فنی با
لا و اغلب برای کاربرد آیینی یا تدفینی ساخته شده اند. ویژگی های هنری و فرهنگی این دوره عبارتند از: در شهر سوخته، کشف اشیایی چون جام سفالی با نقوش متحرک (نخستین انیمیشن شناخته شدهٔ جهان)، مهرهای تراشیده، پارچه های بافته شده و ابزارهای جراحی چشم، نشانگر پیچیدگی و چندرشته ای بودن هنر و صنعت است. برخی محققان، از جمله آرتور پوپ، معتقدند که پیوستگی فنون و موتیف های تزئینی از این دوران تا قرون بعد، یک «هویت بصری ایرانی» را شکل داده که پایهٔ هنرهای کلاسیک ایران است. این آثار، زمینه ساز مکاتب منسجم هنری در دوران ایلامی، مادی و هخامنشی شدند و بسیاری از عناصر تزئینی، نمادین و فنی خود را تا سده ها بعد در رشته های گوناگون هنر ایرانی حفظ کردند. هنر ایلامی. هنر ایلامی به گسترهٔ زمانی اواخر هزارهٔ سوم تا سدهٔ ششم پیش از میلاد تعلق دارد و در پهنهٔ خوزستان، جنوب غربی ایران کنونی، بخش هایی از ایران مرکزی، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و حتی سواحل خلیج فارس شکل گرفت. این هنر با ظهور دولت شهرهای ایلامی در شوش، انشان (تل ملیان)، چغازنبیل، هفت تپه، تپه ملیان و مراکزی چون کول فرح شکل گرفت و طی بیش از دو هزار سال، مجموعه ای غنی از آثار م
عماری، پیکره سازی، سنگ نگاره، فلزکاری، سفالگری، زیورآلات و هنرهای آیینی را به وجود آورد. از شناخته شده ترین آثار معماری ایلامی می توان به زیگورات چغازنبیل اشاره کرد که به دستور اونتاش ناپیریشا، شاه ایلامی سدهٔ سیزدهم پیش از میلاد، در شهر مذهبی «دور–اونتاش» ساخته شد. نقوش برجستهٔ کول فرح و ایذه با نمایش صحنه های نیایش، پیشکش، و شکار، غنای هنری و مذهبی این تمدن را بازتاب می دهد. پیکره سازی ایلامی هم شامل مجسمه های نذری کوچک از مفرغ، تندیس شاهان و الهه ها (مانند پیکرهٔ ناپیرآسو در موزه لوور) و سرستون ها و لوح های سنگی کتیبه دار بوده است. فلزکاری ایلامی با ساخت ظروف نقره ای منقوش، خنجرهای مفرغی، و پلاک های طلایی با نقش موجودات اسطوره ای گواهی بر مهارت بالای صنعتگران این سرزمین است. سفالگری نیز با لعاب های رنگی و نقوش هندسی یا گیاهی، و گاه استفاده از نقش برجسته های ساده، نشانگر پیوند میان سنت های بومی و تأثیرات همسایگان بین النهرینی بود. هنر ایلامی نه تنها بیانگر ذوق و ابتکار هنرمندان این سرزمین، بلکه بازتابی از ساختار اجتماعی، باورهای دینی (چندخدایی با محوریت ایزدبانوان)، و روابط سیاسی–اقتصادی ایلام با تمدن های پ
یرامون خود است. این پیوندها در سبک معماری، نقش مایه ها و حتی فناوری های مورد استفاده در آثار، به ویژه پس از روابط طولانی با دولت های آشور و بابل، کاملاً مشهود است. هنر ایلامی ضمن تأثیرپذیری از بین النهرین، به ویژه سومر، بابل و آشور، ویژگی های بومی ویژه ای را حفظ کرد. این ویژگی ها شامل فرم های معماری پله پله و زیگوراتی، نقش مایه های مرتبط با ایزدان محلی چون اینشوشیناک و کیریریشا، و استفادهٔ ویژه از سنگ آهک محلی و خشت خام در ساخت بناهای عظیم است. از شاخصه های هنر ایلامی: هنر ایلامی نه تنها از جهان پیرامون تأثیر می پذیرفت، بلکه بر هنر فرهنگ های همسایه، از جمله هنر بابل و تمدن دره سند، اثر گذاشت. مهرهایی که با نقوش جانوران و موجودات اسطوره ای ساخته می شده اند، کاربرد اداری و آیینی داشتند. هنر سیلک. هنر سیلک به آثار هنری و صنایع دستیِ به دست آمده از تپه سیلک، واقع در حاشیهٔ جنوبی کاشان، گفته می شود. این محوطه یکی از کهن ترین سکونتگاه های کشاورزی و شهری در ایران باستان است و لایه های فرهنگی آن از هزارهٔ پنجم پیش از میلاد تا حدود هزارهٔ اول پ.م. ادامه دارد. از شاخص ترین عناصر هنر سیلک می توان موارد زیر را برشمرد: طر
ح ها و زیبایی شناسی هنر سیلک نه تنها در مناطق همجوار فلات ایران، بلکه در دوره های بعدی مانند تمدن ایلام و تمدن جیرفت بازتاب یافت. کاوش های باستان شناسی به سرپرستی رومن گیرشمن و دیگران در سدهٔ بیستم میلادی، اطلاعات گسترده ای دربارهٔ پیوستگی فرهنگی این محوطه با سایر مراکز هنری پیشاتاریخی فراهم کرده است. هنر شهر سوخته. هنر در شهر سوخته بخشی مهم از هنر ایران در دوران پیشاتاریخ به شمار می آید و بازتاب دهندهٔ شکوفایی تمدنی در هزارهٔ سوم پیش از میلاد در جنوب شرق ایران است. این محوطهٔ باستانی که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، حوزه ای بیش از ۱۵۰ هکتار را دربر می گیرد و حاصل پیشرفت های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مردمان تمدن هلمند است. یافته های باستان شناختی از این مکان، نشان دهندهٔ تنوع بالای هنرها، از جمله سفالگری، صنایع دستی، زیورآلات سازی، هنرهای آیینی و تزئینی، و آثار تصویری است که نه تنها جنبهٔ زیبایی شناختی داشتند بلکه حامل پیام های مذهبی و اجتماعی بودند. از برجسته ترین دستاوردهای هنری شهر سوخته می توان به سفال های منقوش اشاره کرد که با بهره گیری از رنگ های معدنی مانند قهوه ای، سیاه و قرمز روی زمینهٔ نخودی
یا خاکستری تزئین می شدند. این نقوش شامل طرح های هندسی دقیق، عناصر گیاهی، و پیکر جانوران است که گاه به شکلی روایی کنار هم قرار می گیرند. مشهورترین نمونه، جام سفالی منقوش به صحنهٔ حرکت یک بز کوهی به سمت یک درخت است که آن را به عنوان نمونه ای بسیار کهن از پویانمایی (انیمیشن) می شناسند و در موزهٔ ملی ایران نگهداری می شود. حفاری ها افزون بر سفال، جواهرات و اشیای زینتی ساخته شده از لاجورد، فیروزه، عقیق و سنگ های نیمه قیمتی را آشکار کرده اند که بیانگر روابط بازرگانی گسترده با آسیای مرکزی، مکران، سند و حتی بین النهرین بوده است. برخی از این قطعات، مانند گردنبندهای سنگی با مهره های تراش خوردهٔ دقیق یا آویزهای طلایی، نشانگر مهارت استثنایی صنعتگران شهر سوخته در تراش و صیقل مواد سخت است. سنگ تراشی و هنر کار با استخوان و عاج نیز در این شهر رایج بوده است. ابزار کار، دستهٔ تزئین شدهٔ چاقو و شانه هایی با نقوش حکاکی شده از جمله نمونه های این هنرها هستند. آثار چوبی کمیاب همچون جعبه های کوچک تزئینی نیز در شرایط خاص آب وهوایی حفظ شده اند و از فناوری های ظریف نجاری حکایت دارند. همچنین، کشف مهرهای استوانه ای و مسطح با نقوش هندسی یا
اسطوره ای، نشان می دهد که هنر مهرسازی نیز جایگاهی ویژه در زندگی اداری و مذهبی این فرهنگ داشته است. هنر در شهر سوخته، افزون بر جنبه های زیباشناسانه، دریچه ای به دنیای باورها، ساختار اجتماعی، فناوری های هنری، و تعاملات فرهنگی مردمان این تمدن می گشاید. پژوهش ها نشان می دهد که این آثار نه تنها بیانگر ذوق و خلاقیت بومی بودند، بلکه بازتابی از تبادل فرهنگی و هنری با تمدن های همسایه محسوب می شوند. هنر مادی. بررسی آثار مادها مستلزم توجه به سه حوزهٔ جغرافیایی و فرهنگی مهم است: نخست، مسیر جادهٔ قدیم خراسان که در عصر آهن به عنوان شاهراه تجاری میان شرق و غرب فلات ایران و محل تبادل هنر و صنعت مادها با سرزمین های همجوار عمل می کرد؛ دوم، منطقهٔ میان کرمانشاه و همدان که مرکز سیاسی و مذهبی ماد بزرگ باستان و جایگاه هگمتانه بوده است؛ و سوم، بخش های شمالی و مرکزی فلات ایران که یا از آغاز در قلمرو مادها بود یا در دورهٔ گسترش قدرت به این سرزمین ها پیوسته اند. دستاوردهای فرهنگی و هنری این محدوده، در محوطه هایی همچون گودین تپه در درهٔ کنگاور، تپه نوشیجان در نزدیکی ملایر، تپه سیلک در کاشان و باباجان در شمال لرستان کشف شده است. با وجو
د این، ویژگی های دقیق «هنر مادی» همچنان در هاله ای از ابهام است. اسکار وایت موسکارلا و گروهی از باستان شناسان بر این باورند که شواهد موجود برای انتساب مستقیم آثار به دورهٔ ماد ناکافی است و بسیاری از اشیای منسوب به این دوره را می توان به هخامنشیان یا فرهنگ های همسایه مانند اورارتو و آشور نسبت داد. دلیل این تردید، ناتمام ماندن کاوش های علمی در هگمتانه و سایر مراکز شهری مادی و همچنین نبود کتیبه های شناسایی کنندهٔ آثار است. با این حال، شماری از پژوهشگران تپه نوشیجان، گودین تپه و باباجان را نمونهٔ شاخص سنت های معماری و هنری مادی می دانند. معماری این دوره بر استفاده از خشت خام و آجر در پلان های چهارگوش، دیوارهای ضخیم، و تالارهای ستون دار (شبیه آپادانا) استوار بوده است. آتشکده نوشیجان با تالار اصلی، معبد مرکزی، و فضاهای انبار غلّه، الگویی از ترکیب کارکرد آیینی و کارکرد دفاعی در یک سازه است. بافت شهری هگمتانه، با شبکه ای از خیابان های منظم و چیدمان منازل خشتی پیرامون مراکز اداری و مذهبی، نشان دهندهٔ سطح بالای سامان یافتگی شهرسازی در عصر ماد است. در این شهر، استفاده از تزیینات هندسی روی دیوارهای گچی و نقش مایه های گیا
هی و حیوانی گزارش شده است که با سنت های آسیای غربی هم خوانی دارد. هنر مادی، علاوه بر معماری، در شاخه های دیگری چون فلزکاری، جواهرسازی و سفالگری شکوفا شد. وجود ظروف زرین، نقره ای و برنزی، تکوک های حیوان سر، و پیکره های کوچک جانوری – همچون تکوک طلایی بز کوهی هگمتانه که در موزه ملی ایران نگهداری می شود – بیانگر مهارت بالای هنرمندان ماد در خلق آثار ترکیبیِ کاربردی و نمادین است. جواهرسازی با استفاده از طلا، نقره و سنگ های قیمتی نیز رواج داشته است. مهرهای استوانه ای و انگشتری های یافت شده در محدودهٔ ماد مرکزی، با نقش مایه های اسطوره ای و صحنه های شکار، ارتباط هنری مادها با آشور و بابل را آشکار می سازد. در هنر سنگ تراشی، مجسمه شیر سنگی همدان جایگاه ویژه ای دارد. این مجسمه با ابعادی بزرگ و سبکی ساده شده، احتمالاً به عنوان نماد محافظت از شهر یا بناهای آیینی به کار می رفته است؛ هرچند در مورد تاریخ گذاری آن بین اواخر دورهٔ مادی و آغاز دورهٔ هخامنشی اختلاف نظر وجود دارد. سفالگری مادی، اگرچه اغلب کارکردی و ساده است، اما نمونه های تزیینی آن، نظیر سفال اردک شکل موزهٔ لوور، دارای اشکال جانوری و خطوط منحنی هستند که پیوندی میا
ن سنت سفال عصر آهن و تأثیرات خارجی ایجاد می کنند. آیین تدفین در میان مادها، به استناد کاوش های باستان شناسی، شامل دفن در خمره ها و گورها با همراه داشتن اشیای شخصی بوده است؛ این گورآوندها اغلب شامل ظروف کوچک فلزی یا سفالی و زیورآلات بوده اند که جنبهٔ نمادین و اعتقادی داشته است. هنر هخامنشی. هنر هخامنشی را می توان ناب ترین و والاترین شکل هنر خاورمیانهٔ باستان دانست که نه تنها اوج ذوق و خلاقیت هنرمندان ایرانی، بلکه نقطهٔ تلاقی چندین سنت هنری کهن بود. همچنین دوران هخامنشی نمایندهٔ بالاترین درجهٔ قدرت سیاسی است که ایرانیان در طول تاریخ به آن رسیده اند. پس از آن، ایرانیان هرگز همان درجهٔ چیرگی را بر مردم آسیای غربی و مناطقی از شمال آفریقا اعمال نکردند. این اقتدار، بستر گسترش و شکوفایی هنر هخامنشی را در حوزه های گوناگون از معماری و پیکرتراشی تا صنایع دستی و موسیقی فراهم کرد. مراکز هنری و معماری. نخستین کانون هنری شاهنشاهی هخامنشی در پاسارگاد است. این مجموعه، که به فرمان کوروش بزرگ ساخته شد، ترکیبی از عناصر عیلامی، آشوری و سنت های بومی را در خود داشت. پلان های تالارها، ستون های سنگی بلند با سرستون های گاو دوسر یا شیر
، و باغ های طراحی شده (چهارباغ) از ویژگی های شاخص آن بودند. محوطهٔ پاسارگاد همچنین شامل آرامگاه کوروش و سازه های آیینی بود که نشانگر تأکید بر شکوه سلطنت و تقدس پادشاهی است. آنچه که بعدها از شوش به مجموعه معماری هخامنشی راه پیدا کرد در قالب یک کاخ بزرگ بود با دیوارهای منقوش به حیوانات اساطیری و نگهبانان، که با خود هنر بین الملل آن دوره را هم به ارمغان آورد. در تزئینات کاخ شوش، کاشی های لعاب دار رنگین با نقش سربازان جاویدان، شیر بالدار و گل های نیلوفر آبی دیده می شود. دروازه ها، حیاط های ستون دار و تالارهای ستون چوبی با سقف های بلند، فضایی باشکوه و آیینی ایجاد می کرد. در دوره هخامنشی شاهد ترکیب عناصر فراوانی از هنر ایرانی، آشوری، مصری، یونانی و سکایی هستیم. اوج این ترکیب را می توان در تخت جمشید مشاهده کرد؛ جایی که پلکان های عظیم، تالار صدستون، و آپاداناهای مرتفع، صحنه هایی از آوردن هدایا توسط نمایندگان ۲۳ ساتراپی را در قالب نقش برجسته های دقیق به نمایش می گذارند. تزیینات معماری تخت جمشید با حجاری دقیق گلبرگ های نیلوفر آبی و نقوش حیوانات افسانه ای، علاوه بر زیبایی، جنبهٔ نمادین و آیینی نیز داشت. پیکرتراشی و نگار