Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
هر بار که کامپیوتر قربانی روشن شود، ربات نیز فعال گردد. اقداماتی که ربات ها انجام می دهند بر اساس فرمان هایی هستند که توسط botmaster و از طریق یک کانال کنترلی ارسال می شوند. ربات ها، آسیب پذیری های سیستم های عامل یا برنامه های کاربردی نیستند؛ بلکه برنامه هایی هستند که برای نصب کردن backdoorهایی بر روی ماشین قربانی مورد استفاده قرار می گیرند. چیزی که ربات ها را از سایر بدافزارها متمایز می کند، کانال فرمان و کنترل است. یک بات نت، مجموعه ای از ربات ها است که به یک کانال کنترل و فرمان متصل شده اند. به عبارت بهتر شبکه ای از ربات ها که منتظر دریافت دستوری برای انجام فعالیت های مخرب هستند. کاربران مخربی هستند که با ارسال فرمان هایی برای انجام فعالیت های مخرب، ربات ها را کنترل می کنند. این کاربران اهداف مختلفی را دنبال می کنند. بات نت ها ماشین هایی در اینترنت هستند که توسط نرم افزار مخربی که توسط botmaster منتشر شده است، آلوده گردیده اند. این ماشین ها بعد از آلوده شدن تبدیل به "zombies" یا "slaves" می شوند و می توانند اهداف مخرب مختلفی را دنبال کنند. مهم ترین جزء یک بات نت زیربنای C&amp;C است که شامل ربات ها و یک وا
حد کنترل است که می تواند به صورت متمرکز یا غیر متمرکز باشد.Botmasterها از پروتکل های ارتباطی مختلفی برای برقراری ارتباط با slaveها و ارسال دستورها به آن ها استفاده می کنند. با توجه به این که کانال C&amp;C عموماً به عنوان تنها راه کنترل ربات ها محسوب می شود و کارایی بات نت وابسته به ارتباط پایدار با این کانال می باشد، معماری آن می تواند تعیین کنندهٔ میزان مقاومت (robustness)، پایداری (stability) و زمان واکنش (reaction time) آن باشد. در حالت کلی ربات ها به دو دستهٔ متمرکز و غیرمتمرکز تقسیم می شوند. چرخهٔ حیات بات نت. چرخهٔ حیات یک بات نت شامل مراحل زیر می باشد: در این فاز یک میزبان آلوده می شود و به عنوان عضوی از یک شبکهٔ رباتی در می آید. این فاز نیازمند آن است که فاز اول به صورت موفقیت آمیز انجام شده باشد. در این فاز میزبان آلوده شده، برنامه ای را اجرا می کند که در پایگاه دادهٔ یک شبکهٔ مشخص، باینری های بدافزار را جستجو می کند. زمانی که این باینری ها دانلود و اجرا شدند، میزبان آلوده شده، تبدیل به یک ربات واقعی می شود. دانلود کردن باینری های ربات ها معمولاً توسط پروتکل های FTP, HTTP و P2P انجام می شود. در این م
رحله بایستی ربات جدید به یک کانال کنترل و فرمان متصل شود تا به روز رسانی ها و دستورالعمل ها را دریافت نماید. به برقراری ارتباط ربات با کانال فرمان و کنترل، Rally نیز گفته می شود. در واقع هر بار که میزبان restart می شود، بایستی این فاز مجدداً انجام شود تا از اتصال و آماده به کار بودن ربات، اطمینان حاصل شود؛ بنابراین فاز اتصال، چندین بار در طول حیات یک ربات اتفاق می افتد. با توجه به این که ربات ها باید با سرورهای C&amp;C ارتباط برقرار کنند، در این فاز بسیار آسیب پذیرند. ربات ها معمولاً به صورت پیش فرض ارتباطی را با سرورهای C&amp;C برقرار می کنند که این ویژگی می تواند منجر به این شود که مکانیزم هایی برای تشخیص الگوهای ترافیکی ایجاد شوند که می توانند در نهایت منجر به کشف اجزای یک شبکهٔ رباتی و حتی سرورهای C&amp;C گردند. پس از برقراری ارتباط با کانال فرمان و کنترل، ربات منتظر دریافت دستورها می شود تا فعالیت های مخربی را انجام دهد. در این فاز تبادل پیام ها با شدت بیشتری انجام می گیرد؛ به گونه ای که در یک دورهٔ زمانی کوتاه تعداد زیادی پیام مبادله می شوند. البته لازم است ذکر شود که ترافیک C&amp;C حجم زیادی ندارد و من
جر به تأخیر بالای شبکه نمی شود؛ بنابراین تکنیک های مبتنی بر بی نظمی نمی توانند ترافیک C&amp;C را تشخیص دهند. برای این که یک botmaster بتواند ارتش zombieهای خود را حفظ نماید، اجرای این فاز الزامی است. ممکن است که botmaster احتیاج داشته باشد که کدها را به دلایلی اعم از دور زدن تکنیک های تشخیص، اضافه کردن ویژگی های جدید یا تغییر دادن سرور C&amp;C به روزرسانی کند. این مرحله معمولاً به عنوان یکی از مراحل آسیب پذیر در نظر گرفته می شود چرا که botmasterها معمولاً تلاش می کنند تا به روز رسانی ها را خیلی سریع انجام دهند و این می تواند منجر به الگوهای مشخص رفتاری شود که با استفاده از آن ها می توان ترافیک ربات ها را تشخیص داد. پس از این که ربات ها به روز شدند، باید ارتباطات جدیدی را با سرور C&amp;C برقرار نمایند. سازمان. در حالی که بات نت اغلب بعد از بدافزارها که آن ها را تولید می کنند نامیده می شوند؛ بات نت های متعدد به طور معمول از همان بدافزارها استفاده می کنند، اما توسط نهادهای جنایی اداره می شود. عبارت بات نت برای اشاره به هر گروهی از کامپیوترها مثل بات های IRC استفاده می شود، اما این عبارت عموماً برای اشاره به گروه
ی از کامپیوترها (که کامپیوترهای zombie خوانده می شوند) که توسط نرم افزارهای مخرب در حال اجرا به کار گرفته شده اند، استفاده می شود.مؤسس یک بات نت (به عنوان چوپان بات یا رئیس بات شناخته می شود) معمولاً از طریق IRC و اغلب برای مقاصد جنایی می تواند گروه را از راه دور کنترل کند. سرور، به عنوان سرور فرمان و کنترل (C&amp;C) شناخته می شود. اگر چه نادر است، بیشتر اپراتورهای بات نت باتجربه تر پروتکل های فرمان را از ابتدا برنامه نویسی می کنند. این پروتکل ها شامل یک برنامه سرویس دهنده، یک برنامه سرویس گیرنده برای عملیات و برنامه ای که برای مشتری بر روی دستگاه قربانی تعبیه شده است. این ها با استفاده از یک روش رمزنگاری منحصربه فرد برای پنهان سازی و حفاظت در برابر تشخیص یا نفوذ به بات نت، بر روی اینترنت با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند.یک بات به طور معمول مخفی اجرا می شود و از یک کانال مخفی (RFC 1452 (IRC) استاندارد، توییتر یا IM) با سرور C&amp;C ارتباط برقرار می کند. به طور کلی، خرابکار سیستم های متعدد را با استفاده از ابزار مختلف (سوء استفاده، سرریزی های بافر و …. همچنین نگاه کنید به RPC) به خطر می اندازد. بات های جدیدتر م
ی توانند به طور خودکار محیط خود را اسکن کنند و با استفاده از آسیب پذیری ها و کلمات عبور ضعیف خود را منتشر کنند. یک بات از طریق آسیب پذیری های بیشتر می تواند اسکن و منتشر شود و برای جامعه کنترل کننده بات نت باارزش تر می شود. روند سرقت منابع محاسباتی، به عنوان یک نتیجه از یک سیستم که به بات نت پیوسته است، گاهی به عنوان "scrumping" اشاره دارد.سرورهای بات نت به طور معمول با سرورهای بات نت دیگر در ارتباط هستند. به طوری که یک گروه ممکن است شامل ۲۰ یا تعداد بیشتری ماشین های متصل خصوصی با سرعت بالا به عنوان سرور باشد که از یکدیگر جدا هستند و این ها با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند تا افزونگی بیشتر شود. جوامع بات نت واقعی معمولاً شامل یک یا چندین کنترل کننده هستند که به ندرت سلسله مراتب فرماندهی را بسیار توسعه داده اند؛ آن ها به ارتباطات نظیر به نظیر خصوصی تکیه می کنند.معماری بات نت در طول زمان تکامل یافته است و همه بات نت ها از یک توپولوژی برای کنترل و فرمان استفاده نمی کنند. توپولوژی پیشرفته نسبت به خاموش کردن، شمارش یا کشف انعطاف پذیرتر است. به هر حال، بعضی از توپولوژی ها قابلیت عرضه به بازار را به اشخاص ثالث محدود
می کنند. توپولوژی های معمول بات نت ستاره ای، چند سرویس دهنده ای، سلسله مراتبی و تصادفی هستند.برای خنثی کردن تشخیص، برخی از بات نت ها، در حال افزایش تدریجی در اندازه هستند. در سال ۲۰۰۶، متوسط اندازه یک شبکه ۲۰۰۰۰ کامپیوتر تخمین زده شده بود؛ هر چند شبکه های بزرگ تر به کار ادامه دادند. طرح های معماری. می توان کانال فرمان و کنترل را بر اساس معماری خاص و مدهای عملکردی آن به چند گروه تقسیم نمود: دیدگاه متمرکز مشابه با مدل شبکهٔ کلاسیک کلاینت- سرور است. در این معماری، همهٔ ربات ها ارتباط خود را با یک یا چند نقطهٔ ارتباطی ایجاد می نمایند که این نقاط عمدتاً سرورهای C&amp;C هستند. مزیت این روش، زمان سریع واکنش و سازماندهی خوب آن است. مشکل اصلی این روش آن است که سرور C&amp;C می تواند به عنوان نقطهٔ شکست شبکهٔ رباتی باشد؛ یعنی در صورتی که یک شبکهٔ رباتی کشف شود به راحتی می توان با قطع کردن ارتباط همهٔ ربات های آن شبکه با این سرور، کل آن را از کار انداخت. پروتکل های اصلی مورد استفاده در این معماری، Internet Relay Chat (IRC) و HyperText Transfer Protocol (HTTP) می باشند. مزیت های استفاده از پروتکل IRC عبارتند از: محدودیت ه
ای استفاده از پروتکل IRC عبارتند از: شبکه های رباتی که از این معماری استفاده می کنند، دارای انعطاف پذیری بالاتر و همچنین مقاومت بیشتر بوده و امکان مدیریت کردن تعداد زیادی از ربات ها را دارا می باشند. تشخیص دادن و منحل کردن شبکه های رباتی که از این معماری استفاده می نمایند، کار دشوارتری است؛ چرا که کشف کردن چندین ربات (حتی تعداد زیادی از آن ها) الزاماً به معنای از دست رفتن کامل شبکهٔ رباتی نیست؛ چون در این معماری یک سرور مرکزی C&amp;C وجود ندارد که بتوان با غیرفعال نمودن آن کل شبکه را از کار انداخت. این شبکه های رباتی غیرمتمرکز مبتنی بر انواع مختلف پروتکل های P2P هستند و به عنوان یک شبکهٔ overlay کار می کنند. این شبکه ها را می توان به گروه های زیر تقسیم نمود: Unstructured P2P overlays. کلاس گستردهٔ overlayهای بدون ساختار، شامل توپولوژی های تصادفی با درجه های مختلف توزیع، مانند power-law یا شبکه های یکنواخت تصادفی می باشد. در این شبکه ها امکان مسیریابی وجود ندارد. این شبکه ها flooding و random walk و همچنین پروتکل های Gossip را نیز پشتیبانی می کنند. Structured P2P Overlays. در این شبکه ها نگاشت (mapping) بین مح
توا و مکان آن انجام می شود. در این گونه از شبکه ها از یک Distributed Hash Table (DHT) برای مسیریابی استفاده می شود. از جمله الگوریتم های DHT که تاکنون پیاده سازی شده اند و در شبکه های P2P از آن ها استفاده شده است، می توان به CAN, Chord Pastry, Tapestry و Kademila اشاره کرد. شبکه های رباتی مدرن از الگوریتم Kademila استفاده می کنند. Superpeer overlays. در این شبکه ها همهٔ گره ها برابر نیستند و زیر مجموعهٔ کوچکی از آن ها به صورت اتوماتیک به عنوان سرورهای موقتی انتخاب می شوند. با توجه به این که این مدل آسیب پذیری بیشتری دارد ربات ها با احتمال کمتری از این مدل استفاده می کنند. ربات هایی که به این گروه تعلق دارند، معمولاً یک IP معتبر دارند و تحت دیوار آتش یا DHCP نمی باشند. ساخت یک شبکهٔ رباتی P2P دارای دو مرحله است: معماری ترکیبی مشخصه های شبکه های رباتی متمرکز و غیرمتمرکز را در کنار هم مورد استفاده قرار می دهد. ربات هایی که متعلق به یک شبکهٔ رباتی P2P ترکیبی هستند، به دو گروه تقسیم می شوند: ربات های سرویس دهنده (Servant Bots). این ربات ها هم به عنوان مشتری و هم سرور عمل می کنند. این ربات ها با آدرس هایIP ی ایستا
و قابل مسیریابی پیکربندی می شوند. ربات های مشتری (Client Bots). این ربات ها هیچ ارتباط ورودی را نمی پذیرند و با آدرس های IPی پویای مشخص شده یا با آدرس های غیرقابل مسیریابی پیکربندی شده اند. آن ها همچنین می توانند بدون ارتباط با اینترنت پشت دیوارهای آتش قرار بگیرند. در این روش آدرس های IP ربات های servant در اختیار همهٔ ربات های client قرار می گیرد. ربات های servant بر روی یک پورت مشخص گوش می کنند و برای ارتباطات خود از یک کلید رمزنگاری متقارن که خودشان تولید می کنند، استفاده می نمایند. همهٔ ربات ها بایستی به صورت دوره ای به ربات های موجود در لیست خود متصل شوند و دستورها ارسال شده توسط botmaster را دریافت نموده و آن ها را اجرا کنند. در صورتی که یک ربات دستوری را دریافت کند که قبلاً ندیده است (!) آن را به سرعت برای همهٔ ربات های servant موجود در لیست خود می فرستد. این روش تا به امروز در هیچ رباتی مورد استفاده قرار نگرفته است. در این روش هیچ کدام از ربات ها با یکدیگر یا با botmaster ارتباط برقرار نمی کنند و منتظر می مانند تا وی با آنان ارتباط برقرار نماید. برای انجام یک حمله، botmaster شبکه را برای یافتن zombieه
ا جستجو می کند و دستورها خود را به آن ها می فرستد. مزیت این روش آن است که پیاده سازی آن ساده است و با توجه به نبودن ارتباط رایج بین ربات و botmaster، تشخیص دادن آن دشوارتر خواهد بود. با توجه به این که این روش نیازمند اسکن کردن شبکه است، مسائلی در مورد مقیاس پذیری و مشکلات هماهنگ سازی حمله مطرح می گردند. تشکیل و بهره برداری. این مثال نشان می دهد چگونه یک بات نت ایجاد می شود و برای ارسال هرزنامه به ایمیل استفاده می شود. ۱- یک اپراتور بات نت، ویروس ها یا کرم ها را به کامپیوترهای آلوده کاربران عادی می فرستد که دنباله آن یک برنامه مخرب است. ۲- بات از کامپیوتر آلوده به سرویس دهنده فرمان و کنترل خاص گزارش می دهد. ۳- spammer سرویس های بات نت را از اپراتور می خرد. ۴- spammer پیام های اسپم را برای اپراتور فراهم می کند که ماشین های در معرض خطر را از طریق کنترل پنل روی وب سرور آموزش می دهد و باعث می شود پیام های اسپم به آن ها فرستاده شوند. بات نت ها برای اهداف مختلف مورد استفاده قرار می گیرند؛ شامل حملات حمله محروم سازی از سرویس سوء استفاده از SMTP mail relays برای اسپم (ربات جفنگ نگار را ببینید)، حیله کلیک کردن، spamdex
ing و سرقت شماره های سریال کاربردها، شناسه های ورود به سیستم و اطلاعات مالی از قبیل شماره های کارت های اعتباری. انواع حملات. در حملات denail-of-service توزیعی، تعداد زیادی درخواست در حد ممکن از طرف چندین سیستم به یک کامپیوتر یا سرویس تکی در اینترنت ارائه می شود و سربار زیادی برایش ایجاد می کنند و از پاسخ دادن به درخواست های قانونی جلوگیری می کنند. یک مثال حمله به یک شماره تلفن قربانی است. قربانی با تماس های تلفنی بات که قصد دارد به اینترنت متصل شود، بمباران می شود. روش های مقابله. اقداماتی که تا به امروز برای مقابله با فعالیت ها مخرب ربات ها به ویژه در مقابل حملات DDoS و spamming انجام شده است را می توان به دو گروه واکنشی (reactive) و جلوگیری (preventive) تقسیم نمود. روش های واکنشی رایج ترین روش ها هستند. استراتژی مورد استفاده در این روش ها آن است که ابتدا فعالیت های مخرب تشخیص داده شوند و سپس اقدام مناسب برای کاهش ترافیک مخرب به مقداری قابل قبول، انجام گیرد. این روش ها دارای دو عیب عمده می باشند: روش های جلوگیری روش هایی هستند که سعی می کنند احتمال انجام فعالیت های مخرب را تا حد ممکن کاهش دهند. این تکنیک ها
می توانند شامل افزایش منابع کاربران یا ایجاد تغییر در زیربنای شبکه به گونه ای باشند که کاربران را وادار به احراز هویت کند. هرچند که در مقابله با این تکنیک ها، مهاجمان نیز می توانند منابع و ابزارهای خود را بهبود بخشند. برای این که این روش ها بتوانند مؤثر باشند، تشخیص دادن ریشهٔ اصلی مشکل الزامی است. به عبارت بهتر بایستی تعیین نمود که چه چیزی تشخیص دادن یک حمله یا پیاده سازی فعالیت های مخرب را امکان پذیر می کند. منابع. Silva, S. S. , Silva, R. M. , Pinto, R. C. , &amp; Salles, R. M. (2013). Botnets: A survey. Computer Networks, 57(2), 378-403
خطای استاندارد میانگین (standard error of the mean یا SEM) یا خطای استاندارد (standard error یا SE) برای برآورد میزان نزدیکی میانگین نمونه به میانگین جمعیت استفاده می شود. به بیان دیگر خطای استاندارد، انحراف معیار یک توزیع نمونه برداری آماری است.که برای تخمین انحراف معیار بدست آمده از تعدادی نمونه کاربرد دارد. معادله. معادلهٔ خطای استاندارد میانگین به شرح زیر است: در جایی که: باشد
متغیرهایی که در آزمایش ها یا مدل سازی ها استفاده می شوند، می توانند به سه نوع تقسیم شوند. متغیر وابسته، متغیر مستقل، و سایر متغیرها. متغیر وابسته یا متغیر پاسخ، یا چیزی آزمون شده را نشان می دهد برای بررسی اینکه آیا آن، واقعاً نتیجه است. متغیرهای مستقل یا متغیر تبیینی ورودی ها یا علّت ها، یا چیزهای آزمون شده را نشان می دهد، برای بررسی اینکه آیا واقعاً آن ها علّت هستند. متغیرهای دیگر هم ممکن است بر حسب دلایل متنوعی مشاهده بشوند. کاربرد. حساب دیفرانسیل و انتگرال. در حساب دیفرانسیل و انتگرال یک تابع، نگاشتی است که بر متغیرها عمل می کند ."x" و "y"را به عنوان دو متغیر در نظر بگیرید. یک تابع "f" ممکن است "x" را به تعدادی عبارت در Y بنگارد. معیّن کردن formula_1 رابطه ای را میان "x" و "y" به دست می دهد. اگر تعدادی رابطه وجود داشته باشد که "y" را بر حسب "x" مشخص کند، آنگاه "y" به عنوان یک متغیر وابسته شناخته می شود. (و "x" یک متغیر مستقل است). آمار. در یک آزمایش آماری، متغیر وابسته رویداد مورد مطالعه و مورد انتظار برای تغییر است، زمانی که متغیر مستقل تغییر کرده باشد. داده کاوی. در ابزارهای داده کاوی، (برای آمار چند متغ
یره و یادگیری ماشینی) متغیر وابسته در "نقشی" به عنوان متغیر هدف اختصاص یافته (یا در بعضی ابزارها به عنوان ویژگی نامگذاری ("label attribute"))؛ در حالی که یک متغیر وابسته می تواند نقش یک "متغیر منظّم" "(regular variable)" را داشته باشد. مقادیر شناخته شده برای متغیر هدف برای مجموعه training data و مجموعه داده آزمایشی (Test data)ارائه شده است، اما باید برای برای داده های دیگر پیش بینی شده باشد. دادهٔ هدف در الگوریتم های یادگیری با نظارت (supervised learning) به کار می روند، امّا در یادگیری بدون نظارت (خودران) به کار نمی روند. مدل سازی. در مدل سازی ریاضی، متغیر وابسته، برای بررسی کمی و کیفی تغییرات آن به هنگام تغییرات متغیرهای مستقل مطالعه می شود. به عنوان نمونه، در مدل خطی تصادفی formula_2، عبارت formula_3، "i"امین مقدار از متغیر وابسته است و عبارت formula_4، "i"امین مقدار از متغیر مستقل است. عبارت formula_5 به عنوان "خطا" شناخته می شود و شامل تغییراتی از متغیر وابسته است، که به وسیلهٔ متغیر مستقل توضیح داده نمی شود. با متغیرهای مستقل چندگانه، عبارت به این صورت است: formula_6، که در آن "n" تعداد متغیرهای مستقل ا
ست. شبیه سازی. در شبیه سازی، متغیر وابسته در واکنش به تغییرات متغیر مستقل تغییر می یابد. مترادف های آماری. متغیر مستقل. یک متغیر مستقل همچنین به عنوان یک "متغیر پیشگو (predictor variable)" یا "regressor" یا "متغیر تحت کنترل" یا "manipulated variable" یا "متغیر توصیفی (explanatory variable)" یا "exposure variable" (ببینید نظریه قابل اطمینان) یا "risk factor"(ببینید آمار پزشکی) یا "Feature " (یادگیری ماشینی و بازشناخت الگو) یا یک "input variable" شناخته می شود. "متغیر توصیفی" (Explanatory variable) را، بعضی نویسندگان، بر "متغیر مستقل" ترجیح داده اند، درحالی که کمیت هایی که به عنوان "کمیت مستقل" تلقی شده اند ممکن است از لحاظ آماری مستقل نباشند. متغیرهای مستقل، ممکن است از این انواع باشند: متغیرهای پیوسته، دو حالتی/دو ارزشی (binary/dichotomous)، متغیرهای صوری مطلق (nominal categorical variables) و متغیرهای ترتیبی مطلق. متغیر وابسته. یک متغیر وابسته همچنین به عنوان یک "response variable", "regressand", "measured variable", "responding variable", "explained variable", outcome variable", "experimental variable"، و "
output variable" شناخته می شود. اگر متغیر مستقل به عنوان یک «متغیر توصیفی» (explanatory variable) ارجاع داده شده باشد، (بالا را بنگرید)، عبارت «متغیر پاسخ»(response variable) توسط عده ای از نویسندگان برای متغیر وابسته ترجیح داده می شود. متغیرهای دیگر. یک متغیر، ممکن است برای تغییر در متغیرهای وابسته یا مستقل در نظر گرفته شود، اما در واقع تمرکز آزمایش بر روی آن نباشد؛ بنابراین آن متغیر یا ثابت نگه داشته می شود یا سعی می شود تا تاًثیر آن بر آزمایش به حداقل رسانده شود. چنین متغیرهایی ممکن است "controlled variable" یا "controlled variable" یا "extraneous variable" خوانده شوند. اگر متغیرهای Extraneous، به عنوان متغیر مستقل، مشمول یک رگرسیون (regression) باشند، ممکن است با برآورد دقیق پارامتر پاسخ، پیش بینی(prediction)، و نیکویی برازش (goodness of fit)، به محقق کمک کنند، بدون توجه ذاتی به فرضیه ی تحت آزمایش. برای مثال، در یک مطالعه آزمایشی، برای تأثیر تحصیلات دانشگاهی بر درآمدهای دوران زندگی، تعدادی از متغیرهای تصادفی می تواند جنسیت، قومیت، طبقهٔ اجتماعی، ژنتیک، هوش، سن، و غیره باشد. یک متغیر، extraneous است، تنها
زمانی که به طور مفروض (یا طوری که نشان داده شده باشد) بتواند بر متغیر وابسته تأثیر بگذارد. اگر مشمول رگرسیون (regression) باشد، می تواند تناسب مدل را بهبود بخشد. اگر مشمول رگرسیون نباشد، و یک کوواریانس (covariance) غیر صفر به همراه یک یا چند متغیر مستقل دلخواه داشته باشد حذف آن، نتیجه رگرسیون را برای تأثیر آن متغیر مستقل دلخواه، سوگیری(bias)خواهد کرد. این اثر اختلاط (confounding) یا سوگیری متغیرهای حذف شده(omitted variable bias)نامیده می شود؛ در این موارد، تغییر طراحی و/یا کنترل آماری فرایندها (statistical control) لازم است. متغیرهای Extraneous معمولاً به سه نوع طبقه بندی می شوند: در شبه تجربی (quasi-experiments)، تفاوت گذاری میان متغیر وابسته و سایر متغیرها ممکن است در مقایسه با تفاوت گذاری میان متغیرهایی که می توانند به وسیلهٔ محقق تغییر کنند یا آن ها که نمی توانند، کم اهمیت جلوه کنند. متغیرها در شبه تجربی (quasi-experiments)، ممکن است به عنوان متغیر extraneous، متغیرهای موضوعی (subject variables)، متغیرهای آزمایشی (experimental variables)، متغیرهای وضعیتی (situational variables)، متغیرهای شبه مستقل (pseudo
-independent variables)، متغیرهای پس-رویدادی (pseudo-independent variables)، متغیرهای گروهی طبیعی (natural group variables)، یا متغیرهای دستکاری نشده(non-manipulated variables) رجوع داده شده باشند. در مدل سازی، تغییرپذیری پوشش داده نشده به وسیلهٔ متغیر توضیحی به وسیلهٔ formula_5 طراحی شده؛ و به عناوین «باقیمانده»(residual)، اثر جانبی(side effect)، خطا(error)، اشتراک گذاری غیرقابل توضیح(unexplained share)، متغیر باقیمانده(residual variable)، یا تلورانس(tolerance)شناخته شده.
متغیر کنترل متغیری است که به منظور حصول اطمینان از اینکه آیا روی روابط بین متغیرهای مستقل و وابسته تأثیر دارد یا خیر، ثابت نگه داشته می شود.
کتاب پژوهشی در رئالیسم اروپایی (Studies in European Realism) یکی از کتاب های تأثیرگذار گئورگ لوکاچ در حوزه نقد ادبی است. این جامعه شناس مجارستانی از اولین کسانی است که ادبیات را از دیدگاه جامعه شناختی تحلیل و بررسی کرده است. نظریه رمان و جان و صورت از مهم ترین کتاب های او در این زمینه و از تأثیرگذارترین کتاب های نقد ادبی در قرن بیستم است. لوکاچ مقالات جمع آوری شده در پژوهشی در رئالیسم اروپایی را بین سال های ۱۹۳۵ و ۱۹۳۶ نوشته است اما، این مقالات ۱۵ سال پس از نگارش در سال ۱۹۵۱ به صورت کتاب چاپ شده است. دربارهٔ کتاب. آنچه کتاب "پژوهشی در رئالیسم اروپایی" را در میان مجموعه آثار گئورگ لوکاچ برجسته می کند، تأکید این جامعه شناس مجارستانی بر آن روش تحلیلی است که خود در تأثیرگذارترین اثرش یعنی تاریخ و آگاهی طبقاتی به کار گرفته است. «"تاریخ و آگاهی طبقاتی"، این شاهکار تحریم شده تفکر مارکسیستی، متن کلاسیک مارکسیسم غربی در برابر مارکسیسم جزم گرای شوروی است. این اثر در فضایی هگلی به ارزیابی مجدد اندیشه های مارکسیستی پرداخته است. لوکاچ نخستین کسی بود که متوجه شد نظریه تاریخی مارکس و حتی نظریه اقتصادی او می باید به سان تعمی
م و کاربردی از دیالکتیک هگلی مطالعه شود.» لوکاچ هر چند در «پژوهشی در رئالیسم اروپایی» از انگلس و لنین مثال می آورد و در مواردی نظریات آن ها را دربارهٔ بالزاک، استاندال، زولا، تولستوی و… درست و درخشان معرفی می کند اما، در میان راه دوگانه ایدئالیسم / ماتریالیسم قرار می گیرد و اساس تحلیل خود را این نظرگاه و این شیوه معرفی می کند. اساس تفکر لوکاچ در این کتاب معرفت شناسانه و ماتریالیستی است اما به همان میزان که از ایدئالیسم امثال ماکس وبر و مکتب هایدلبرگ دور است از ماتریالیسم انگلسی / لنینی هم فاصله دارد. کتاب «پژوهشی در رئالیسم اروپایی» که از این بخت بلند برخوردار بوده که توسط دو مترجم به فارسی برگردانده شود، متشکل از پیشگفتار و ۹ فصل در بررسی جامعه شناختی آثار بالزاک، استاندال، زولا، تولستوی، گورکی و… است. چاپ نخست این کتاب سال ۱۳۷۳ توسط انتشارات علمی و فرهنگی و با ترجمه اکبر افسری به بازار کتاب های فارسی زبانان فرستاده شده است. در سال ۱۳۸۰ پیشگفتار و چهار فصل آن با عنوان جامعه شناسی رمان و با ترجمه محمد جعفر پوینده توسط نشر نی منتشر شده است. جامعه شناسی رمان که در واقع ترجمه کتابی با عنوان بالزاک و رئالیسم فران
سوی چاپ شده در سال ۱۹۷۹ در پاریس است، یک بار دیگر در سال ۱۳۸۷ با همان ترجمه اما این بار توسط نشر ماهی به فارسی زبانان عرضه شده است. اگر کتاب کامل لوکاچ یعنی «پژوهشی در رئالیسم اروپایی» را مد نظر قرار دهیم، این اثر در بر دارنده آرا و نظرات این جامعه شناس چپ گرا دربارهٔ مهم ترین رمان های منتشر شده در قرن های ۱۸ و ۱۹ در اروپا است. لوکاچ نمونه راستین ادبیات را، ادبیات رئالیستی می داند و نظر خود در این زمینه را در پیشگفتار کتاب که ۱۵ سال پس از نگارش مقالات درج شده در آن نوشته شده است، به روشنی شرح می دهد. او می نویسد: «رئالیسم سترگ راستین، انسان و جامعه را از دیدگاهی صرفاً انتزاعی و ذهنی به نمایش نمی گذارد، بلکه آنها را در تمامیت پویا و عینی شان به روی صحنه می آورد. بر مبنای این معیار، گرایش به درونی ساختن صرف و گرایش به بیرونی ساختن صرف، هر دو به شیوه ای واحد موجب فروکاستن و تباهی همه انواع هنر می شود. در مقابل، رئالیسم مستلزم انعطاف پذیری، ترسیم همه جانبه اشخاص، زندگی مستقل انسان ها و روابط آنان با یکدیگر است. رئالیسم به هیچ وجه به معنای رد صرف رنگ آمیزی های مختلف که در دل زندگی مدرن گسترش می یابد، و رد پویایی خ
لق و خوها و حالت های روانی نیست و فقط مخالف آن است که پرستش رنگ و خلق و خوی گذرا، کلیت انسان و خصلت تیپیک عینی افراد و موقعیت ها را پاره پاره کند.» این دیدگاه که در جای جای کتاب آنجا که نویسنده به صورت مصداقی دربارهٔ رمان نویسان بزرگ قرن های ۱۸ و ۱۹ حرف می زند تکرار می شود در واقع، صورت تعمیم یافته نظر او در تاریخ و آگاهی طبقاتی است. او در این اثر کلاسیک می نویسد: «معیار حقیقت درک واقعیت است اما، واقعیت هرگز نباید با آنچه تجربی است، با آنچه وجود دارد، اشتباه شود. واقعیت در بودن نیست؛ واقعیت در شدن است و آن هم نه بی یاوری اندیشه.» لوکاچ در «پژوهشی در رئالیسم اروپایی» به ستایش بالزاک و تولستوی می پردازد و این ستایش نه از دیدگاه تأیید دیدگاه ارتجاعی آن ها در حوزه سیاست که بیشتر به این دلیل است که در نوشته های آن ها رئالیسم که صورت راستین ادبیات در نظر اوست به پیروزی می رسد. او می نویسد: «عظمت بالزاک همانا در آن است که خود با توصیف بسیار دقیق واقعیت، از برداشت ها، از گرامی ترین آرزوها، و از ژرفترین باورهای خویش بی رحمانه انتقاد می کند. اگر بالزاک در مورد بطلان آرزوهای ناکجا آبادانه اش دچار خود فریبی شده بود و آرز
وهای خود را به جای واقعیت نشان داده بود، دیگر توجه هیچ کس را به خود جلب نمی کرد و مانند مبلغان بی شمار سلطنت طلب و مداحان دوران فئودالی، که در ان سال ها به وفور یافت می شدند، از یادها رفته بود.» او همچنین در فصلی از کتاب خود که به تولستوی اختصاص داده است نظری مشابه را عرضه می کند و می نویسد: «اما آنچه در آثار تولستوی مهم است سوالاتی است که مطرح می کند نه پاسخ هایی که به این سوالات می دهد. در رابطه با تولستوی، چخوف به درستی می گوید که مطرخ کردن درست یک سؤال یک چیز است و یافتن پاسخ آن، به طور کلی چیز دیگر: هنرمند لازم است فقط در بند طرح مسئله باشد.» لوکاچ در واقع در «پژوهشی در رئالیسم اروپایی» این قاعده جامعه شناسی را بی کم وکاست به کار می گیرد که رفتار و آثار افراد اغلب چیزی فراتر و متفاوت با آنچه کنشگران می خواهند از رفتار آن ها برداشت شود، در خود دارند. بر این اساس او تعبیر جامعه شناسی عوامانه را جعل و از این دیدگاه به ناتورالیسم و تماشاگری و توصیف صرف حمله می کند. او به همان اندازه که درون گرایی را ارتجاعی می خواند، برون گرایی صرف را نیز مردود می شمارد و می نویسد: «در ناتورالیسم نثر سرمایه داری بر شعر زندگی