Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
محسن قاضی مرادی ( – ) بازیگر اهل ایران بود. او فارغ التحصیل مدرسه عالی مدیریت تهران بود و بازی در سینما را از سال ۱۳۵۱ با فیلم "حسن سیاه" (بدون ذکر در شناسنامه فیلم) به کارگردانی پرویز اصانلو آغاز کرد. او همسر مهوش وقاری بود. زندگی. محسن قاضی مرادی ۱۱ شهریور ۱۳۲۰ خورشیدی در تهران متولد شد. او فارغ التحصیل مدرسه عالی مدیریت تهران بود و پیش از بازیگری به عنوان معلم در آموزش و پرورش به تدریس پرداخت. این بازیگر با مهوش وقاری، بازیگر سینما و تلویزیون که در برخی پروژه های سینما و تلویزیون نیز هم بازی بودند؛ ازدواج کرد. آشنایی این دو بازیگر به همکاری در دفتر کل تربیت معلم در ۱۳۵۶ خورشیدی بازمی گردد که پس از سه سال در ۲۰ شهریور ۱۳۵۹ به ازدواج منجر شد. قاضی مرادی بازیگری را از سال ۱۳۵۱ با فیلم حسن سیاه به کارگردانی پرویز اصلانی آغاز کرد، پس از کسب تجربه در این فیلم سینمایی به تلویزیون راه یافت و در چند تله تئاتر ایفای نقش کرد و پس از آن با بازی در سریال های تلویزیونی و فیلم های سینمایی شناخته شد. محسن قاضی مرادی با کت جادویی در سال ۱۳۷۸ دیده شد و پس از آن در سریال همسایه ها، هزاران چشم و پشت کنکوری ها به شهرت رسید. او
برای بازی در فیلم سینمایی «ما همه خوبیم» ساخته بیژن میرباقری تندیس بهترین بازیگر نقش دوم مرد را از نهمین جشن خانه سینما دریافت کرد. محسن قاضی مرادی آخرین بار در فیلم سینمایی «ورود و خروج ممنوع» به عنوان پدر خسرو (هادی کاظمی) حضور داشت محسن قاضی مرادی در سال های پایانی زندگی به بیماری پارکینسون مبتلا شد. در واقع اولین علائم این بیماری از سال ۱۳۸۲ در این بازیگر آغاز شد و به مرور شدت گرفت. در ابتدا تنها مشکلی که به شکل حاد در او وجود داشت لرزش دست ها بود، اما به مرور مشکل بلع، حرکت و قدرت تکلم نیز به آن اضافه شد و محسن قاضی مرادی را خانه نشین کرد. بیماری و درگذشت. محسن قاضی مرادی چندین سال بود که از بیماری پارکینسون و مشکلات ناشی از آن رنج می برد. او سرانجام در شامگاه ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ در ۷۹ سالگی، بر اثر عوارض این بیماری و کهولت سن در خانه خود در تهران درگذشت.
پریخان خانم (اوت ۱۵۴۸ – ۱۲ فوریه ۱۵۷۸) دختر شاه تهماسب یکم، دومین شاه صفوی، و همسر چرکس او، سلطان آغا خانم، بود. او فرزند مورد علاقه پدرش بود و اجازه داشت در فعالیت های دربار شرکت کند و به تدریج به شخصیتی تأثیرگذار تبدیل شد که توجه رهبران برجسته قبایل قزلباش را به خود جلب کرد. پریخان در بحران جانشینی پس از مرگ پدرش در سال ۱۵۷۶ نقش محوری داشت. او کوشش برادرش، حیدر میرزا، و حامیانش را برای به دست گرفتن تاج وتخت خنثی کرد و کاندید مورد علاقه اش، برادر دیگرش اسماعیل میرزا، را به عنوان اسماعیل دوم به تخت نشاند. اگرچه انتظار قدردانی از برادرش داشت، اسماعیل قدرت او را محدود کرد و وی را در حصر خانگی قرار داد. احتمالاً پریخان طراح اصلی قتل اسماعیل در سال ۱۵۷۷ بود. او از به تخت نشستن برادر بزرگ ترش، محمد خدابنده که تقریباً نابینا بود، حمایت کرد. پریخان انتظار داشت در حالی که محمد به شکل اسمی سلطنت می کند، خود او فرمانروای واقعی باشد، اما همسر محمد، خیرالنساء بیگم، به عنوان رقیب او پدیدار شد و در فوریه ۱۵۷۸ ترتیب داد که پریخان را خفه کنند. برخی پریخان را قدرتمندترین زن در تاریخ صفویه می دانند. او برای مدت کوتاهی توانست د
ربار ناکارآمد صفوی را در جامعه ای که محدودیت های شدیدی بر زنان طبقات بالا اعمال می کرد، تحت سلطه خود درآورد. معاصرانش او را به دلیل هوش و شایستگی اش ستودند، هرچند در تواریخ بعدی به عنوان شخصیتی شرور که دو برادرش را کشت و آرزوی غصب تاج وتخت داشت، به تصویر کشیده شد. او حامی شاعرانی مانند محتشم کاشانی بود که پنج مرثیه برایش سرود. نویسندگان زمانه آثاری را به او تقدیم کردند، مانند "تکملة الاخبار" اثر عبدی بیگ شیرازی، و او را با فاطمه زهرا، دختر محمد، پیامبر اسلام، مقایسه نمودند. نام. ترکیب فارسی "پَری خوان" به معنای «فراخوانندهٔ پَری» به موجودات خیرخواه و شبیه به پریان در اسطوره شناسی ایرانی، یعنی پَری ها اشاره دارد. این موجودات که در فرهنگ ایران باستان در آغاز به عنوان دیوان شرور شناخته می شدند، در ادبیات معاصر ایران دگرگونی یافته و به صورت «از ما بهتران» تصویر شده اند. بسیاری از نام های زنانه دربردارندهٔ جزء پَری هستند که در میان آن ها، نام هایی چون «پَری خوان» و «پَری افسا» (به معنای «آن که پَری را افسون کرده/به دام انداخته است») ممکن است نشانگر تداوم تأثیر آیین ها و باورهای شَمَنی در سنت های فرهنگی ایران باشند
. بسیاری از پژوهشگران، از جمله شهزاده حسام الملک، این نام را به اشتباه به صورت پَری خان به معنای «خانِ پَری» ثبت کرده اند. زندگی نامه. پریخان خانم در ماه رجب ۹۵۵ در حوالی اهر متولد گشت. از آغاز زندگی پریخان خانم اطلاعی در دست نیست، طبق مدعای صاحب کتاب دانشنامه مشگین شهر تاریخ تولد ایشان به روستای پریخان از توابع مشگین شهر می باشد و بخش عمده ای از زندگی وی نیز در آنجا بوده است و روستای پریخان نیز به نام وی زده شده است از مادری چرکس به دنیا آمد. اما مشخص است که از همان ابتدا کاملاً مورد توجه و مورد علاقه پدرش بوده. هنگامی که برادر طهماسب بهرام میرزا در سال ۱۵۴۹ درگذشت، طهماسب و خواهرش مهین بانو خانم مسئولیت مراقبت از بچه های او را برعهده گرفتند، حتی شاه طهماسب یکی از آنها به نام شاهزاده سلطان بدیع الزمان میرزا را پسر خود اعلام کرد. او در سال ۱۵۵۷ بدیع الزمان را به عنوان والی سیستان منصوب کرد و پیشنهاد ازدواج پریخان خانم (که در آن زمان ۱۰ ساله بود) را به وی کرد که او نیز قبول کرد. با این حال، پریخان خانم به دلیل کاردانی و این که دختر مورد علاقه شاه بود از رفتن به سیستان منع شد. تعدادی از مورخان، معتقدند که او فق
ط با بدیع الزمان نامزد بوده است و هیچ ازدواجی صورت نگرفته است، زیرا پریخان خانم یک زندگی عمومی حکومتداری و پر سر و صدا در پایتخت را در کنار پدرش بر زندگی خصوصی زناشویی و آرام در سیستان در کنار شوهرش ترجیح می داد. اختلافات جانشینی. مشارکت فعال پریخان خانم در امور دولت صفویه از آخرین سالهای سلطنت پدرش آغاز شد. شأن و اعتبار پریخان خانم در نزد پدرش به اندازه ای گردید که شاه طهماسب در تمامی «امور جزئی و کلی و ضروری و ملکی و مالی و مرزی و سایر موضوعات مهم به صلاح و صواب دید او عمل می نمود و هیچ کاری را بدون مشورت با وی انجام نمی داد». شاه طهماسب که از زندگی حکومت داری خود خسته و ناامید شده بود، وظایف گسترده و اقتدار و اختیارات بسیار بزرگی را به پریخان خانم اعطا کرد، لذا بعد از بیماری شاه طهماسب نیز، امرا و بزرگان حکومت صفوی که برای رسیدگی به اوضاع کشور؛ اول از همه به پریخان خانم مراجعه می کردند و بدون مشورت با شاهزاده خانم، به هیچ یک از امور رسیدگی نمی کردند و قزلباشان دستوراتی که او صادر می کرد را اجرا می کردند. در نتیجه قانونی را به او داد تا بعداً باعث ظهور قدرت مهار نشدنی آینده اش شد. پریخان خانم که در امور حکم
رانی و اختلافات جانشینی مشارکت فعال داشت، در تلاش برای نگهداشتن موقعیت قدرتمند و مستحکم خود در دربار بود. زمانی شرکت او در امور امر و نهی و به ویژه مشکلات جانشینی بیشتر شد که در ۱۸ اکتبر ۱۵۷۴، شاه طهماسب سخت بیمار شد - در طی بیماری، دو بار نزدیک بود بمیرد و هنوز جانشینی انتخاب نکرده بود. پریخان خانم از پدر بیمار خود مراقبت کرد و همین امر باعث نزدیکتر شدن بیشتر آنها به یکدیگر شد و تقربی بی حد و مرز حتی بیش از پیش در نزده پدرش یافت. همزمان، سرداران اصلی قزلباش جلسه ای ترتیب دادند تا دربارهٔ اینکه چه کسی باید جانشین وی باشد بحث کنند. طایفه اوستلو، و طایفه شیخاوند (که مربوط به خاندان صفوی بود) از حیدر میرزا طرفداری می کردند. گرجی ها نیز از او حمایت کردند، زیرا مادرش سلطان زاده خانم از تبار گرجی بود. در حرمسرا نیز توطئه هایی حکمفرما شد؛ و سلطان زاده خانم برای سلطنت پسرش سخت می جنگید. خیلی سریع طایفه دیگر از قزلباشان؛ قبایل روملو، شاملو، افشار و قاجار و سایر سران دولتی به طرفداری از اسماعیل میرزا پیوستند که در قلعه قهقهه زندانی بود. پریخان خانم نیز طرفدار اسماعیل میرزا بود و وی از حمایت چرکس ها برخوردار بود، در واق
ع پریخان خانم بود که طرفداران اسماعیل میرزا را جمع آوری کرده و علیه حیدر میرزا و متحدان او اقدام می کرد و در سال ۱۵۷۱ در رویداد قلعه قهقهه، که درگیری بین حبیب بیگ استاجلو و اسماعیل میرزا درگرفته بود، با مداخله او به نفع برادرش اسماعیل میرزا موضوع حل شد. در سال ۱۵۷۴، در حالی که شاه طهماسب هنوز در اوج بیماری بود، کسانی که از حیدر میرزا حمایت می کردند، پیامی را به قلعه قهقهه ارسال کردند، برای خلیفه انصار قراداغلو فرستادند. آنها از او درخواست کردند که اسماعیل میرزا را برای تضمین شدن جانشینی حیدر میرزا بکشد. با این وجود، پریخان خانم موفق شد از این موضوع آگاه شود و این طرح را به طهماسب گفت و باعث خنثی شدن آن شد. طهماسب که به دلیل سپاس از شجاعتی که اسماعیل قبلاً در برخوردهایی با امپراتوری عثمانی داشت، هنوز احساساتی نسبت به اسماعیل میرزا داشت، به پیشنهاد پریخان خانم گروهی از تفنگداران افشار که نیز از طرفداران او بودند را برای حفاظت از وی به قلعه قهقهه فرستاد. دو ماه بعد، شاه طهماسب از بیماری تهدید کننده زندگی که داشت بود، نجات یافته و بهبود یافت، بعد از اتمام بیماری شاه تهماسب، پریخان خانم خیلی سریع ذهن پدرش را نسبت
به حیدر میرزا و مادرش سلطان زاده خانم و طرفدارانشان به طور جدی مسموم کرد و طرز فکر پدرش را نسبت به اسماعیل میرزا مساعد کرد. با این وجود، دو سال بعد، شاه طهماسب در ۱۴ مه ۱۵۷۶، در قزوین درگذشت. حیدر میرزا تنها پسری بود که هنگام مرگ با او بود، و بنابراین روز بعد، او خود را به عنوان شاه جدید معرفی کرد. به طور معمول، برخی از قبایل قزلباش از کاخ سلطنتی محافظت می کردند و با سایر افراد نوبت می گرفتند - متأسفانه برای حیدر میرزا، در آن روز همه محافظان قزلباش یا از روملو، شاملو، افشار، قاجار، بیات یا قبیله دورساق و ترکمن ها بودند - همه طرفداران وفادار اسماعیل میرزا و متحدان خواهر او پریخان خانم بودند. جنگ داخلی. وقتی حیدر میرزا از موقعیت خطرناکی که در آن قرار دارد مطلع شد، پریخان خانم مدیر و هدایت کننده مخالفان او (که در همان شب در کاخ ساکن بود) را به عنوان روال ایمنی به بازداشت گرفت. پریخان خانم سپس «خود را در حضور مادر حیدر میرزا به پای برادرش انداخت» و سعی کرد او را ترغیب کند که اجازه دهد او از قصر خارج شود، اظهار داشت که او اولین نفری است که با سجده بر او حکومتش را تصدیق کرده است - او متعهد شد که تلاش خواهد کرد طرفد
اران اسماعیل میرزا را متقاعد کند تا نظر خود را تغییر دهند، که شامل برادر کامل وی سلیمان میرزا و دایی چرکسی اش شمخال سلطان بود. حیدر میرزا درخواست او را پذیرفت، و به او اجازه خروج از قصر را داد. با این حال، او پس از ترک قصر، سوگند خود را شکست و کلیدهای دروازه کاخ را به شمخال سلطان داد و به او و دیگر افسران قزلباش دستور حمله به کاخ را صادر کرد، همچنین از حسینقلی خلفا خواست شایعه ورود اسماعیل را در قزوین راندازی کند تا طرفداران حیدر میرزا را دست به سر کنند و همچنین دستور حمله به خانه های طرفداران حیدر را صادر کرد. وقتی برخی از طرفداران حیدر میرزا از تهدیدی که شاه آنها متوجه آن بود مطلع شدند، برای نجات وی به محل اقامتگاه سلطنتی وی شتافتند. با این حال، نگهبانان کاخ، که از حیدر میرزا بیزار بودند (اگرچه او سعی کرده بود با وعده های متعدد آنها را به طرف خود جلب کند) ورودی های کاخ را با فرمان پریخان خانم بستند. در همان زمان، طرفداران اسماعیل میرزا، وارد قصر شدند و به قسمت داخلی (حرمخانه شاهی) آن رفتند. با این حال، هواداران حیدر میرزا به زودی موفق به شکستن دروازه شدند، اما به موقع به آنجا نرسیدند - طرفداران اسماعیل میرز
ا تحت نظر و فرماندهی پریخان خانم با سیصد نفر چرکس ها حیدر میرزا را پیدا کردند که در حرمسرای سلطنتی لباس زنی را پوشیده بود. حیدر میرزا بلافاصله توسط پریخان خانم شناسایی شده و دستگیر و جلوی چشمان مادر او سلطان زاده خانم سر او را بریدند. سپس سر خونین وی به طرفداران حیدر میرزا انداخته شد، آنها مقاومت خود را متوقف کردند، به این معنی که اسماعیل میرزا می تواند با خیال راحت بر تخت سلطنت بنشیند. عملاً حاکم قلمرو صفوی. سلطنت شاه اسماعیل دوم. با وجود این که در قید حیات و سلطنت پدرش شاه تهماسب او بود که از طریق پدرش عملاً حاکم بر دولت بود، اما در طول مبارزات سلطنتی بین حزب های حیدر میرزا و اسماعیل میرزا، پریخان خانم عملاً حاکم دولت به تنهایی و بدون قید و شرط شد؛ پس از به قتل رسیدن حیدرمیرزا در دولتخانه آشوب شد و تا ده روز پس از این واقعه، هرج و مرج بر قزوین (پایتخت) حاکم بود. پریخان خانم برای رفع نگرانی مردم و تسلط بر اوضاع فرمان داد که: «هر کسی متعرض کسی گردد سخت سیاست خواهد شد…» پریخان خانم با صدور فرمان هایی توانست بدون اعمال اقتدار از طریق پادشاه مردی، به نام خودش اداره حکومت را بی چون و چرا در اختیار خود گیرد و به گ
زارش اسکندربیک منشی «... امرا و ارکان دولت بی صلاح و مصلحت آن ملکه ملک صفت در هیچ مهم از مهمات پادشاهی دست به اقدامی بدون صوابدید وی نمی زدند». امرا، بزرگان و افسران قزلباشان به اندازه ای از حکم و دستورهای پریخان خانم پیروی می کردند که فکر مخالفت هرگز به ذهن آنها نمی رسید. سرانجام این پریخان خانم بود که به همه شاهزادگان و اعضای عالی رتبه قلمرو دستور داد، در ۲۳ مسجد و مسجد اصلی قزوین جمع شوند، و در ۲۴ مه ۱۵۷۶، جایی که روحانی برجسته میر مخدوم شریفی شیرازی، خطبه را به نام اسماعیل میرزا خواند و وی را به عنوان شاه جدید سلسله صفوی تأیید کرد. اسماعیل میرزا، که هنوز در قلعه قهقهه بود، به زودی با هزاران نفر از رزمندگان قزلباش از محل اسکورت شد و در ۴ ژوئن ۱۵۷۶ به حومه قزوین رسید. در طی ۳۱ روز پس از مرگ شاه طهماسب، دژخیمان و سرداران قبایل قزلباش هر روز از کاخ پریخان خانم مرتباً و پی درپی دیدن می کردند و به گفته اسکندر بیگ منشی، «او را از کار فوری قلمرو از خارجی تا داخلی و اوضاع رعایا تا مالیاتی یا دخل و خرج یا داد و ستدهای روز و نحوه اداره ایالات و مشکلاتشان مطلع می کرد و هیچ کس تمایل نداشت یا جرأت نکرده بود از فرمان او
سرپیچی کند». پس از ورود به قزوین، اسماعیل میرزا مستقیماً به کاخ سلطنتی پیش نرفت، زیرا طالع بینان اظهار داشتند که زمان شوم است. وی به این ترتیب ۱۴ روز در خانه حسینقلی خلفا، رهبر طایفه روملو و خلیفت الخلفا (مدیر امور صوفیان) اقامت گزید، که از طرفداران جدی پریخان خانم بود. اگرچه اسماعیل میرزا عنوان شاه را در اختیار داشت، اما اکثر حاکمان محلی، افسران قزلباش و دولتمردان عالی رتبه هر روز به بازدید از کاخ پریخان خانم و فرستادن درخواست ها، گزارشات و نامه های مهم از سراسر امپراتوری به او و گرفتن و اجرای دستورات روزمره در همه امور از او ادامه دادند و هنوز بدون رضایت، تصویب و تأیید وی هیچ حکمی در کشور صادر نمی شد. در همان زمان، پری خان خانم موفق شده بود دربار قابل توجهی را برای خود سازمان دهد «جایی که کارگزاران، مأموران، خادمان و ندیمه های او طوری رفتار می کردند که گویی در دربار سلطنتی مناسب مشغول خدمت هستند». اسماعیل میرزا در ۲۲ اکتبر ۱۵۷۶ به تاج و تخت با نام شاه اسماعیل دوم صعود کرد. ۱۹ سال و ۶ ماه حبس وی در قلعه قهقهه او را بسیار تحت تأثیر قرار داده بود و وی تمایلی به نمایش اقتدار توسط شخص دیگری نداشت. او در اولین ب
رخورد با پریخان رفتاری سرد نشان داد، هر چند اول او را در بین مشاوران اصلی قرار داد اما بعد وی اعلام کرد که ورود سرداران، افسران و مقامات عالی رتبه قزلباش و غیره به کاخ پریخان خانم ممنوع است. او وظایف نگهبانان و کارمندان دربار او را منحل کرد و مجموعه وسیعی از املاک متعلق به او را توقیف کرد. علاوه بر این، هنگامی که به وی اجازه داد مخاطب باشد، رفتاری سرد و غیرقابل برخورد با او نشان داد. نامه اعتراضی پریخان خانم به شاه اسماعیل دوم: عدم قدردانی شاه اسماعیل دوم نسبت به پریخان خانم، که به سختی جنگیده بود تا او را بر تخت سلطنت صفوی تشکیل دهد، باعث شد پریخان خانم نسبت به او خصمانه شود. در ۲۵ نوامبر ۱۵۷۷ اسماعیل دوم به طور ناگهانی و بدون هیچ گونه علائم اولیه بیماری درگذشت. پزشکان دربار، که جسد را بررسی کردند، احتمال دادند که وی در اثر سم و خفگی فوت کرده باشد. همچنین توسط برخی مرگ او را به بیماری قولنج ذکر کرده اند و عده ای مرگ او را خوردن تریاک یا فلونیای زیاد در منزل حسن بیگ حلواچی اوغلی نوشته اند. برخی دیگر هم در آن عصر مرگ شاه اسماعیل دوم را باور نداشتند و می گفتند وی کشته نشده است. همه منابع دربارهٔ نقش پریخان خانم
در مرگ شاه سخن گفته اند. به نوشتهٔ روملو، پریخان خانم به کمک حسن بیگ حلواچی اوغلی، ندیم شاه اسماعیل، شاه را مسموم کرد؛ نیز گفته اند که چون پریخان خانم در دورهٔ سلطنت شاه اسماعیل بی اعتبار شده بود با کنیزان یا خانم های صاحب وظیفه حرم همزبان شد و با کمک آنها شاه را مسموم کرد. با خارج شدن از سلطنت اسماعیل دوم، پریخان خانم سریع اقدام کرده و اقتدار و کنترل خود را بازیافت و دوباره عنان و زمام حکومت را در دست گرفت. تمامی بزرگان دولت، سرداران طایفه های قدرتمند، افسران قزلباش و مقامات عالی رتبه، تمامی دستوراتی را که او از طرف معاونانش صادر می کرد، تحویل می گرفتند و اجرا می کردند و مطابق کلام و اراده او بی چون و چرا خدمت می کردند. اشراف با نگرانی از اعلام مرگ اسماعیل دوم در پایتخت، به فرمان پریخان خانم درهای قصر را قفل نگه داشتند و راه های پایتخت را مسدود کردند، تا اینکه در مورد جانشینی تصمیمی بگیرند. پریخان خانم بعد مجمعی از بزرگان و سران طایفه قزلباش که با هم دشمنی داشتند را جمع کرده و آنها را آشتی داد و بعد پایتخت را به هفت قسمت تقسیم کرده و اداره هر منطقه را بر عهده طائفه های تازه آشتی شده داد. طبق برخی گزارش ها،
پس از مرگ اسماعیل دوم، گروهی از دولتمردان و قزلباش ها و برخی دیگر اعضای دولت از پریخان خانم خواستند که جانشین برادرش شود، پیشنهادی که وی ظاهراً رد کرد، چرا که بسیاری از دولت مرادن و قزلباش ها از حکومت مستقل پریخان خانم ترس و نگرانی داشتند. به منظور پاکسازی بحران جانشینی، سران قزلباش توافق کردند که پس از مشورت با یکدیگر و سپس با اطلاع و رائ پریخان خانم از انتخاب خودشان، شاه آینده را منصوب کنند. در ابتدا آنها در مورد این قطعنامه بحث کردند که شاه شجاع، پسر شیرخوار اسماعیل دوم، باید به عنوان شاه تاجگذاری شود، در حالی که در حقیقت امور دولتی توسط پریخان خانم اداره می شود. با این حال، این پیشنهاد به ظاهر خوب اما در حقیقت موافقت بیشتر مجلس را به دست نیاورد، زیرا تعادل قدرت را در میان بسیاری از طوایف قزلباش بشدت متزلزل می کرد و خود پریخان خانم با در نظر گرفتن نگاه های منظوردار قزلباش ها به یکدیگر در این موضوع کاملاً پیشنهاد را رد کرد. سرانجام مجمع با طرفداری و دستور مستقیم پریخان خانم موافقت کرد که محمد خدابنده، برادر بزرگتر اسماعیل دوم را به عنوان شاه منصوب کند. سلطنت شاه محمد خدابنده. انتصاب محمد خدابنده که توسط پری
خان خانم مورد حمایت و تأیید قرار گرفت بود، دلیل انتخاب اصلی وی این بود که او یک مرد لذت طلب، تقریباً نابینا در سن پیری و بسیار ترسو و مهربان بود. از آنجا که وی جانشین مورد تأیید بود، پریخان خانم می توانست از ضعف او استفاده کرده و خود حکومت کند. وی با سران قزلباش توافق کرد که محمد خدابنده به نام شاه باقی بماند، در حالی که او و همکارانش به جهت دهی به منافع دولت ادامه می دهند. هنگامی که محمد خدابنده شاه شد، اشراف صفوی، افسران و والیان ولایتی خواستار تأیید پریخان خانم برای دیدار تبریک وی شدند. حوزه نفوذ و اقتدار پریخان خانم چنان عظیم و بی حد و مرز بود که هیچ کس حتی جرات دیدار از شیراز را بدون تأیید صریح وی نداشت. روزی که محمد خدابنده شاه شد، همسرش خیرالنسا بیگم، که بیشتر با لقب مهدعلیا شناخته می شد، برخی امور وی برای دید و بازدید از تبریک بزرگان را به دست گرفت و فرمانی را به نام شوهرش در راه قزوین صادر می کرد. او که از کاستی های همسرش کاملاً آگاه بود و حتی بر او مسلط بود و برای جبران آن تصمیم گرفت تا به عنوان حاکم عملی دولت صفوی در آید. میرزا سلمان جابری اصفهانی، وزیر شاه اسماعیل، که به پریخان خانم و شمخال سلطان
اعتماد نداشت، از قزوین نزد شاه و همسرش، مهدعلیا خیرالنساء بیگم، رفت و آنان را از قدرت و اختیار پریخان خانم و اطاعت افسران قزلباش و دیگر اعضای دولت از او آگاه ساخت؛ در این میان بلافاصله نیز خبر رسید که پریخان خانم و شمخال سلطان و چرکس ها قصد شورش دارند. در ۱۷ فوریه ۱۵۷۸، محمد خدابنده و مهدعلیا وارد حومه قزوین شدند. این نتیجه گیری حاکمیت مطلق و انکارناپذیری بود که پریخان خانم به مدت دو ماه و ۲۰ روز از آن لذت برده بود را به وضوح به چشم مهدعلیا آورد. اگرچه طبق قانون با ورود شاه محمد خدابنده بدون هیچ کمکی باید شروع به حکومت می کرد، اما پریخان خانم با استفاده از ضعف و پیری برادرش هنوز حاکم عملی دولت بود و اقتدار او تغییر نکرده و افسران قزلباش و سران دولت به سوی او می رفتند و از او رسماً دستور می گرفتند، اما او اکنون با مخالفت پنهانی مهدعلیا و متحدانش روبرو خواهد شد. هنگامی که آنها به شهر رسیدند، پریخان خانم با کمال عظمت و جلال چشمگیر و رژه بزرگ از آنها استقبال کرد، در یک بستر طلایی با تزیین جواهر شده نشسته، در حالی که توسط بیش از ۵۰۰۰ نگهبان مسلح، دستیاران شخصی حرمسرا و مأموران دربار با چنان احترامی محافظت می شد که
چشمان مهدعلیا را ترساند و خیره کرد. مرگ. مهدعلیا در مدت اقامت خود در قزوین زمانی که به پیشگاه پریخان خانم برای تعظیم و احترام به نزد او رفته بود، مورد بی توجه ای او واقع شد و از نفوذ و اقتدار خیلی عظیمی که پریخان خانم در اختیار داشت مطلع شد و بدین ترتیب آنچه را که پیشتر توسط میرزا سلمان جابری، وزیر اعظم سابق اسماعیل دوم به وی گفته شده بود، تأیید کرد. برای او روشن شد تا زمانی که پریخان خانم در قید حیات باشد، او نمی تواند اقتدار خود را بر کشور اعمال کند و رهبر مجازی آن شود؛ بنابراین او شروع به برنامه ریزی برای کشتن او کرد. این حکم در همان شب ورود آنها به پایتخت در ۱۷ فوریه ۱۵۷۸ توسط خلیل خان افشار که در دوره شاه طهماسب به عنوان مربی (لَلِ هٔ) پریخان خانم خدمت کرده بود، اجرا شد. در حالی که پریخان خانم پس از اتمام جشن ورود شاه جدید، به همراه خادمانش از کاخ خارج و به منزل خود می رفت، خلیل خان افشار همراه افرادش ظاهر شد و درگیری درگرفت. سرانجام بعد از یک کشمکش خونین پریخان خانم را دستگیر کردند و به خانه اش منتقل کردند و در آنجا او را خفه کردند. دایی او، شمخال سلطان، اندکی بعد اعدام شد و پسر اسماعیل دوم، شاه شجاع،
به قتل رسید. اموال او که ده هزار تومان می شد به پاس این خدمت به خلیل خان بخشیده شد. جسد پریخان خانم در امامزاده حسین، در کنار سلیمان میرزا و شاه اسماعیل به خاک سپرده شد. همچنین محتشم کاشانی اشعار زیادی در مدح پریخان خانم سروده است. از بناهای منسوب به وی، مدرسه پریخان خانم در اصفهان در نزدیکی های چهار سو مقصود، بوده است. میراث. پریخان خانم توسط برخی مورخان مدرن به عنوان قدرتمندترین زن عصر خود شناخته می شود. او در جامعه ای که محدودیت های بسیار بیشتری بر زنان طبقات بالا نسبت به طبقات متوسط و پایین اعمال می کرد، توانست صرف نظر از جنسیت خود، شبکه ای از حامیان را گرد آورد. معاصرانش او را به دلیل هوش و زیرکی اش ستودند؛ اسکندر بیگ مرگ او را «شهادتی شجاعانه» توصیف کرد و عبدی بیگ شیرازی به او القابی چون «شاهزاده جهان و ساکنانش» و «فاطمه زمان» داد. با این حال، مورخان بعدی او را به عنوان شخصیتی شرور به تصویر کشیدند و به دلیل قتل دو برادرش و اتهام آرزوی غصب تاج وتخت محکوم کردند. به گفته مورخ مدرن، شهره غلسرخی، سلطنت هدف پریخان نبود. معتقد بود که نسبت به شاهزادگان مرد، شایستگی بیشتری برای اداره امور کشور دارد و به همین دلی
ل به صورت غیرمستقیم رهبری دربار ناکارآمد و راکد صفوی را بر عهده گرفت. با سقوط پریخان خانم، خیرالنساء بیگم به عنوان زنی دیگر با نفوذ در دوره صفویه ظهور کرد، اما او نیز پس از هجده ماه سلطنت به قتل رسید. مورخان اوایل قرن بیستم، مانند هانس رابرت رومر و والتر هینتس، پریخان و خیرالنساء را عاملان اصلی فضای آشوبناک و غارتگرایانه دربار صفویه در دهه های ۱۵۷۰ و ۱۵۸۰ معرفی کردند. حضور این دو زن در صحنه سیاسی نشان دهنده تأثیرگذاری زنان دیگر، هرچند در سطحی محدودتر، در جامعه صفوی بود. این موضوع می تواند حاکی از آن باشد که فعالیت های سیاسی پریخان نه تنها غیرعادی نبود، بلکه احتمالاً در فرهنگ سیاسی آن دوره تا حدی پذیرفته شده بود. با این حال، پس از سال های اولیه سلسله صفویه، زنان تأثیرگذار سیاسی به تدریج ناپدید شدند، که نشان دهنده انزوای فزاینده زنان دربار در اواخر دوره صفویه است.
تیمسار سرتیپ دکتر مرضیه ارفع نخستین زنی است که در ارتش ایران بود و به درجهٔ سرتیپی رسید. زندگی شخصی و حرفه ای. مرضیه ارفع فرزند عبدالرزاق ارفع یک تاجر فرش بود که در سال ۱۲۸۰ خورشیدی، در استانبول، ترکیه زاده شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را نیز در همان شهر به پایان رساند. او پس از ورود به دانشگاه در سال ۱۳۰۸ در رشته طب فارغ التحصیل شد. ارفع برای دو سال در ترکیه در رشتهٔ اطفال و زنان به پزشکی پرداخت و در سال ۱۳۱۰، به کشور مادری، ایران بازگشت. با استخدام در وزارت بهداری، ریاست بخش ۲ بیمارستان پهلوی سابق به او محول گردید. در سال ۱۳۱۲ توسط رضا شاه با درجه سروانی به ریاست آموزشگاه زنان ارتش رسید. از آنجا که اکثریت مردان خانواده ارفعی را افسران ارتش تشکیل می دادند، حضورش در پست ریاست آموزشگاه زنان ارتش سبب شد تا به تدریج طبابت در بیمارستانهای ارتش را به صورت شغل رسمی به عهده بگیرد. مرضیه ارفع برای ۱۹ سال، در هنرستان دخترانه به آموزش بهداشت و پزشک یاری پرداخته است. او برای مدتی نیز در سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی به درمان بیماران گوناگون، می پرداخت. نخستین ازدواج ارفع، با سروان دکتر پیشوا، عمر کمی داشت و چند سال پس ا
ز درگذشت همسر نخست خود، با دکتر بختیاری ازدواج کرد. نخستین سرتیپ زن ایرانی، تیمسار سرتیپ مرضیه ارفعی بوده است. در سال ۱۳۱۲ بود که او به فرمان رضاشاه با درجهٔ هم ردیف سروانی (درجه ای افسری) در خدمت ارتش شاهنشاهی ایران درآمد. این رویداد، آغاز کار زنان، در ارتش شاهنشاهی ایران نیز بود. در سال ۱۳۳۸ او به عنوان نخستین زن ایرانی، با پیشرفتی دیگر، درجهٔ سرتیپی را از آن خود کرد و در سال ۱۳۴۱ پس از ۳۰ سال خدمت در ارتش شاهنشاهی ایران، بازنشسته شد. وی در تاریخ ۲۳ اردیبهشت ۱۳۵۷ درگذشت و در بهشت زهرا بخاک سپرده شد.
کرم های لوله ای، نخ سان تباران، یا نماتدها ، یکی از بزرگ ترین شاخه های جانوران است که گونه های آن کرم هایی لوله شکل و انعطاف پذیر و بدون بند و مژه یا تاژک است و پوستک غیرزنده دارند. کرم های لوله ای یکی از متنوع ترین شاخه های زیست شناسی هستند. تشخیص و تمایز گونه های کرم لوله ای مشکل است بیش از ۲۸۰۰۰ گونه تا به حال شرح داده شده است که از این تعداد ۱۶۰۰۰ گونهٔ آن انگل هستند. کرم های لوله ای دارای پوشش کیتینی بوده و دارای یک سری واکوئل در جلدشان هستند این جانداران بدون دستگاه گردش خون و تنفس هستند. کرم های لوله ای در طول عمر خود ۴ بار پوست اندازی می کنند. برخی از کرم های لوله ای انگل ریشه گیاهان هستند مثل نخ سان تبار ریشه چغندر قند ولی اکثر کرم های لوله ای خاک زی مفیدند. این جانوران برای زندگی به لایه ای از آب نیاز دارند در خاک ها بیشترین تعداد جانوران خاک یا فون خاک مربوط به کرم های لوله ای است و در خاک هایی با مواد آلی بالا به فراوانی یافت شده و در هر متر مربع این خاک ها حدود ۳۰ میلیون کرم های لوله ای گزارش شده که بیشتر در لایه سطحی خاک و اطراف ریشه گیاهان (ریشه گاه) تجمع می نمایند. تغذیه کرم های لوله ای. از نظ