Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ی را رد کرد و تلاش خود را برای جلوگیری از استقرار این نوع حکومت آغاز نمود. هدف دیگر او زدودن روح انفعال و خمودگی و پراکندگی شخصیت های دموکرات سکولار آن زمان و جلوگیری از ورود روحانیون به دستگاه دولتی و برقراری حکومت دینی و چیرگی مطلق آنان بود. اخذ رأی اعتماد از مجلس. بختیار دولت خود و برنامهٔ آن را در ۲۰ دی ۱۳۵۷ به مجلسین (شورای ملی و سنا) معرفی کرد. در ۲۶ دی ۱۳۵۷ بختیار به همراه وزرایش با ۱۴۹ رأی موافق، ۴۳ رأی مخالف و ۱۳ رأی ممتنع از مجلس رأی اعتماد گرفت. مجلس شورای ملی قبلاً به او رأی اعتماد داده بود. تنها دقایقی پس از اخذ رأی اعتماد محمدرضا شاه که در فرودگاه انتظار می کشید، در ۲۶ دی ۱۳۵۷ به همراه فرح پهلوی از کشور خارج شد. در آخرین لحظات خروج شاه از ایران، بختیار به وی اطمینان داد که تمام تلاش خود را برای حفظ کشور به کار بندد. ۱۶ بهمن ۱۳۵۷ بختیار در مجلس شورای ملی گفت: دقایقی پس از اخذ رأی اعتماد بختیار از مجلس، محمدرضا شاه، که در فرودگاه منتظر هواپیما بود، پس از مشایعت بختیار در فرودگاه مهرآباد، ایران را ترک کرد. بختیار می دانست که شانس اندکی برای برگرداندن اوضاع کشور به نفع خود، آرام کردن اوضاع، اعمال اص
لاحات شدید و محکم کردن جای پای خود دارد. عباس میلانی می نویسد بختیار سعی داشت این تفکر را القا کند که وی باعث خروج شاه از ایران شده است. در عین حال می دانست که اگر در جشن گرفتن به خاطر خروج شاه از ایران یا در اصلاحات خود زیاده روی کند، حمایت ارتش را که در حال حاضر تنها نقطه اتکایش بود، از دست خواهد داد. بختیار در هفتمین روز صدارت خود، سخنانی در مجلس سنا ایراد کردند. ایشان در این سخنرانی به برگزاری عید قربان (اشاره کرده و پس از نام بردن از علی شریعتی، عبارت رحمة الله علیه را استفاده کردند. نخستین اقدامات پس از نخست وزیری. بختیار در همان بدو نخست وزیری با حضور در احمدآباد، تبعیدگاه مصدق و سوگند یادکردن بر مزار او با آرمان های مصدق بار دیگر تجدید میثاق کرد. پس از سقوط مصدق این نخستین بار بود که نخست وزیری، اولین سخنرانی خود را با ادای احترام به مصدق، در کنار تصویر او و ننگین خواندن کودتای ۲۸ مرداد آغاز می کرد. بختیار همواره خود را شاگرد مکتب مصدق می دانست و یکی از آرمان های او پیاده سازی مجدد اهدافی بود که مصدق سال ها برای آن جنگیده بود. شاپور با تقدیم لایحهٔ قانونی به هیئت رئیسهٔ مجلس، خواستار اعادهٔ حیثیت از م
حکومان دادگاه نظامی از تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به این سو و محاکمه همهٔ نخست وزیران و وزیران دولت های ۲۵ سال اخیر شد. از دیگر نخستین تصمیمات او، برداشتن تصاویر رسمی شاه از دفاتر سفارتخانه های ایران در خارج از کشور است. از جمله کارهای وی در سمت نخست وزیری به دلیل کاهش درآمد نفتی قرارداد نظامی ایران با آمریکا به میزان ۱۰ میلیارد دلار که برای خرید صدها موشک و هواپیما اف ۱۶ بود را لغو نمود، با اینکه این عمل چند روز پیش از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ بود اما هنوز دولت موقت ایجاد نشده بود. جیمی کارتر و زبیگنیف برژینسکی بسیار نگران این قرارداد و سلاحی که به دست ایران می رسید بودند و کارتر دو روز پس از ورود خمینی به ایران این لغو قرارداد را امضاء نمود. برنامه های بختیار در دوران ۳۷ روز نخست وزیری. برنامه دولت بختیار چنین بود در این مورد بسیار مسرورم که به اطلاع برسانم امروز صبح ۶۷ نفر از زندانیان محکوم به حبس ابد آزاد شدند. در اینجا به اطلاع می رسانم که در اغتشاشات اخیر بازار تهران ۱۹۰ نفر افغانی دستگیرشده اند که همه آن ها کم و بیش مسلح بودند. دستور دادم آن ها را به مرز بازنگردانند چون بایستی در ایران و در دادگاه های ایرانی محاکمه
و مجازات شوند. دیدگاه ها دربارهٔ برنامه های دولت بختیار. بختیار به صراحت و مکرراً در سخنرانی ها و برنامه های خود اعلام می کرد که در اصول نه با شاه سازش می کند و نه با خمینی و با تمام قوا تلاش خواهد کرد جلوی دست یابی خمینی به قدرت را بگیرد. تز فکری بختیار بر مواضع کرامت انسان، احیای مشروطه، اجرای قانون اساسی منبعث از نظام مشروطه، مخالفت با ترور اندیشه، جدایی دین از حکومت، تفکیک قوای سه گانه کشور فقط از طریق مجلس مؤسسان و انتقال مسالمت آمیز قدرت به وسیلهٔ رأی مردم می چرخید. بختیار در ۳۷ روز نخست وزیریش پی درپی در مورد جایگزینی دیکتاتوری نعلین با دیکتاتوری چکمه هشدار می داد. به اعتقاد او خطر روی کارآمدن و استقرار حکومت دینی، از دیکتاتوری چکمه به مراتب بدتر است. او از تق تق نعلین روحانیون صدای فاشیسم را می شنید. رویکرد به خمینی و روحانیون. بختیار در مصاحبه ای اعلام کرد که «هیچ گاه مخالف روحانی که کار روحانیت خویش را صرفاً انجام دهد نیست و خلاف این را مغایر با اصول آزادی می داند. او با روحانیتی که می خواهد بر تمام کشور حکومت کند و در امور سیاسی دخالت ورزد به شدت مخالفت است و این جزء موضوعاتی است که به هیچ وجه قبو
ل نخواهد کرد.» بختیار وعدهٔ ساخت واتیکانی را در قم داد تا روحانیون بتوانند تنها در آن جا شبکهٔ اجتماعی و حیطهٔ قدرت خود را گسترش دهند. او در این خصوص گفت: «خمینی می تواند به ایران بازگردد و دولت اسلامی تنها در شهر قم آزاد است. ما برای خمینی در شهر قم دیواری خواهیم کشید که او هم در آن جا واتیکان کوچکی داشته باشد.» بختیار در مصاحبه با روزنامهٔ لومتن گفت: جمهوری اسلامی خمینی یک مجهول مطلق است، اگر کسی برای فهمیدن این موضوع به متون گذشته مراجعه کند پشتش به لرزه در می آید. او نه تعدد گروه های سیاسی را می پذیرد و نه دموکراسی را، می خواهد روحانیت قانونی الهی را اجرا کند. همه چیز این جا شروع می شود و این جا تمام می شود. وی در مقایسه منش سیاسی خود با خمینی چنین گفت: او معتقد بود که علمای شیعه در صورت به قدرت رسیدن حکومتی استبدادی و فاشیستی تر از گروه های نظامی تشکیل خواهند داد و چندین بار با لحنی غم بار این مطلب را به مردم ایران بیان می داشت. عباس میلانی می نویسد وی مکرراً بیان می داشت که از هیچ گونه کوششی برای جلوگیری از ورود روح الله خمینی به حیطه قدرت در ایران فروگذار نخواهد کرد. بختیار تلاش های زیادی انجام داد تا
با روحانیون میانه رو تماس حاصل کند و از آنان بخواهد تا در ایزوله کردن خمینی به وی کمک کنند. این روحانیون با وجود اینکه نگرانی خود را از استبداد روحانیتی ابراز می داشتند، اما درخواست بختیار را رد کردند به این علت که نقد کردن خمینی به صورت آشکارا در جامعه در آن برهه از زمان از لحاظ عملی ممکن نبود. علاوه بر آن بر طبق گفته بختیار، آنان پول زیادی را در قبال عوض کردن رأیشان به نفع بختیار از وی مطالبه کردند که دادن چنین پولی در قوه و اختیارات بختیار نبود. تلاش برای دیدار با خمینی در زمان نخست وزیری برای انتقال مسالمت آمیز قدرت. بختیار به گفتهٔ خود قصد داشت قبل از به تغییر رژیم و خمینی برای حفظ منافع مملکت و جلوگیری از سقوط جنبش مردم در دست روحانیون، در خصوص مسائل و مصائب کشور با خمینی گفتگویی دوبه دو ترتیب دهد. بختیار مقصود خود را از گفتگوی دوبه دو این طور بیان کرد: «این ملاقات صرفاً از جانب دو شخص به عنوان شاپور بختیار و روح الله خمینی است و من هیچ تعهدی مبنی بر پذیرش استعفا یا پذیرش خمینی به عنوان رهبر ملت ایران نمی دهم.» از سوی دیگر بنا به گفته عباس امیر انتظام وی به عنوان واسطه گفتگو با بختیار از سوی مهندس بازرگ
ان و شورای انقلاب برای تغییرات مسالمت آمیز وارد گفتگو شده و متنی به رغم عدم مخالفت خمینی و تأیید نخست وزیری وی آماده می شود. قرار بر این می گردد که پس از دیدار با آیت الله خمینی این نامه منتشر گردد. از سوی دیگر روحانیونی مانند صادق خلخالی، حسینعلی منتظری در مخالفت با این نظر و مصالحه خمینی در تهران با نوفل لوشاتو تماس گرفته و اعتراض خود را به این عمل اعلام می کنند، علی رغم تأیید این عمل از سوی اعضای شورای انقلاب در تهران با این دیدار، نیروهای سیاسی در پاریس مانند ابوالحسن بنی صدر، اسماعیل فردوسی پور با این موضوع مخالفت می کنند. خمینی در توضیح موضوع اعلام می کند که هدف اش آمدن بختیار به پاریس بوده و قبل از دیدار از او می خواهد تا استعفا داده و سپس او را منصوب خواهد کرد. پس از اعلام این نظر خمینی موضوع به تهران اعلام شده و با اعلان عمومی بختیار از این امر منصرف می شود. منتظری در تماس تلفنی خود با بختیار برخلاف مصوبه شورای انقلاب اعلام می کند که تنها راه دیدار وی با خمینی استعفا بوده و در صورت استعفای بختیار وی حاضر بوده شخصاً به همراه بختیار به پاریس رفته و فرمان نخست وزیری وی را از خمینی دریافت کند. بازرگان بر
این عقیده بود که اگر این امر میسر می شد بسیاری از خرابی های پس از انقلاب اتفاق نمی افتاد. بختیار در کتاب "۳۷ روز پس از ۳۷ سال" از بنی صدر چنین نقل قول می کند: از سوی دیگر بنی صدر مدعی است که بختیار پیشنهاد او مبنی بر استعفا از نخست وزیری شاه و پذیرش نخست وزیری انقلاب از طرف خمینی را قبول کرده و از سوی دیگر خمینی موافق این دیدار بود اما در آخر کار بختیار از پذیرش این پیشنهاد منصرف می شود چراکه بنا بر خاطرات منتشر شدهٔ کارتر و قره باغی، بختیار در این خصوص از آمریکایی ها استعلام کرده و کارتر به او گفته است با آدم های خمینی هرگز. دولت موقت انقلاب. تضاد خمینی و بختیار در عدم مشروعیت و غیرقانونی بودن نخست وزیری بختیار (از دیدگاه خمینی) و درخواست استعفای او پیش از پیش نمایان شد. خمینی پس از ۱۳ سال تبعید در روز ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ به ایران بازگشت و در همان روز در بهشت زهرا اعلام کرد «در دهان بختیار و دولت اش می زند و دولت تعیین خواهد کرد.» در ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ خمینی با استناد به حق شرعی و قانونی خود، دولت اپوزیسیونی با نخست وزیری مهدی بازرگان تشکیل داد و اعلام کرد که هر دولت منصوب شاه غیرقانونی است و پیروی از بختیار همانند پیرو
ی از ارباب او -شیطان- است. بختیار و بازرگان هر دو در پی اثبات مقام مشروعیت خود و ارائهٔ ادله در خصوص عدم مشروعیت رقیب برآمدند. بازرگان منشأ مشروعیت مقام نخست وزیریش را، انتصاب توسط فرمان خمینی می دانست و با این توجیه مشروعیت ملی مقام نخست وزیری بختیار را رد کرد. او در این مورد گفت: بختیار مشروعیت حکومت خود را صرفاً نه مبتنی بر فرمان شاه یا رأی اعتماد از مجلسینی که نمایندگانشان در انتخابات غیر آزاد تعیین شده بودند بلکه پشتوانه خودش را بیش تر بر اساس قانون اساسی مشروطه (که خود حاصل اعمال حاکمیت ملی در انقلاب مشروطه بود) می دانست. او در ۱۷ بهمن ۱۳۵۷ در سخنرانی در شورای ملی در جواب بازرگان چنین گفت: بختیار به درخواست استعفا از جانب خمینی، نه مطلق گفت و هر گونه سازشی را رد کرد. او امکان هر گونه تغییر را فقط در چارچوب قانون و از طریق انتخابات آزاد و رأی عدم اعتماد مجلس به او پذیرفت. در دیدگاه بختیار این تنها مقامی بود که حق پذیرش یا رد استعفا او را داشت. پایان ۳۷ روز. اعتصابات و تظاهرات مردم ایران و اتحاد طبقهٔ متوسط شهری و طبقهٔ کارگر با فراخوان خمینی بیش از پیش گسترش یافت. روحیهٔ ارتش که بر اثر ۱۶ ماه درگیری های
خیابانی، ۶ ماه راهپیمایی توده ای و ۵ ماه اعتصاب فلج کننده، به شدت تضعیف شده بود. از مهم ترین اقدامات خمینی تشکیل یک شورای انقلاب مخفی برای گفتگوهای پنهانی و متقاعد کردن رؤسای ستاد ارتش، در جهت عدم حمایت از بختیار بود. در ساعت ۲ بعدازظهر ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، رئیس ستاد کل ارتش اعلام کرد که در مبارزهٔ میان بختیار و شورای انقلاب، ارتش بی طرف است و به یگان های نظامی دستور داده شد که به پادگان های خود برگردند. بختیار اعلام بی طرفی ارتش را یک ننگ بزرگ دانست و امیرانی که این فرمان را صادر کرده بودند به خیانت متهم کرد. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد دولت های غربی و به خصوص آمریکا تمایل داشتند که بختیار از ایران برود و کشور را به خمینی و بازرگان تحویل دهند. در همین راستا، در ۱۵ دی ۱۳۵۷ جیمی کارتر بدون اطلاع شاه یا بختیار، رابرت هایزر را به ایران فرستاد. وظیفهٔ او این بود که به فرماندهان ارتش ایران تفهیم کند، اگر بخواهند عکس العملی در برابر انقلاب خمینی از خود نشان دهند، دولت آمریکا دیگر توان حمایت از آنان را ندارد. عباس میلانی می نویسد اصلاحات، سخنان و تمهیداتی که ناشی از ترس بختیار از قشر متوسط جامعه بود نتوانست باعث ثبات ق
درتش شود. نه تنها وی نتوانست که مخالفان سرشناس خمینی را به کابینه خود ملحق کند، بلکه وزیران بختیار نیز به علت اعتصاب های کارکنان و کارگران، نتوانستند در پست تعیین شده خود شروع به کار کنند. حتی هیئت نایب رئیسه ای که در ۲۳ دی ۱۳۵۷ تشکیل داد، نتوانست کاری از پیش ببرد. چون رئیس این هیئت که به منظور مذاکره با خمینی به پاریس رفته بود، به محض ورود به پاریس از سمت خود استعفا نمود. اعلام تمایل بختیار به تأسیس یک جمهوری و خلع پادشاهی. پس از معرفی مهندس بازرگان به عنوان نخست وزیر در ۱۵ بهمن بختیار بفاصله اندکی با حضور در مجلس و سخنرانی و سپس مصاحبه اعلام کرد حاضر است یک حکومت جمهوری تأسیس کند. اعلام بی طرفی ارتش و پایان کار بختیار. در ساعت یک بعدازظهر ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ اعلامیه بی طرفی ارتش پخش شد. دلیل سران ارتش ناتوانی نیروهای مسلح و اعلام تصمیم بختیار در مجلسین و در مصاحبه با روزنامه ها برای تغییر قانون اساسی بود که تعهد آنها را به یک نخست وزیر برمی داشت. بختیار یک ربع مانده به ساعت ۲ بعدازظهر ساختمان نخست وزیری را قبل از آن که به دست انقلابیان بیفتد ترک کرد. وی با هلیکوپتر به مخفیگاه رفت و چند هفته ای در آن جا ماند. بختیا
ر معتقد بود که اگر ارتش چند هفته بیش تر از وی حمایت می کرد، می توانست اوضاع را آرام کرده و قدرت را در دست گیرد. به گفتهٔ عباس میلانی، بختیار بعد از این که مدتی در مخفیگاه خود در تهران ماند، به کمک سرویس جاسوسی خارجی و دوستانش از ایران گریخته و دیری نگذشت که یکی از قدرتمندترین مخالفان جمهوری اسلامی شد. خروج از کشور. بختیار هیچگاه تمایلی به خروج از کشور از خود نشان نمی داد. اما رأی زنی های دختر وی ویویون بختیار و نگرانی های رضا حاج مرزبان و جواد خادم باعث نرمی او شد و تصمیمش را عوض کرد. برای خروج وی چندین و چند نقشه مطرح شد. ابتدا طرح خروج از عراق در کنار دریادار مدنی مورد بررسی قرار گرفت که به خاطر بی اعتمادی به دولت عراق منتفی شد. همچنین سپردن وی به قاچاقچیان برای خروج از مرزهای شرقی هم معقول نبود. مرزهای شمالی هم به طور کلی خط قرمز محسوب می شد. فقط خروج از طریق پرواز در فرودگاه مهرآباد و ترک کشور از طریق ترکیه ممکن بود. چراکه دولت ترکیه از حامیان بختیار محسوب می شد. یکی دیگر از چهره هایی که در خروج بختیار همکاری داشت اعتبار بود که در نخست وزیر شدن بختیار هم نقش فعالی بازی کرد. وی برای تهیهٔ گذرنامه غیر ایران
ی ابتدا به سراغ دولت انگلیس رفت اما بریتانیا به دلیل روابط آینده با ایران از کمک اجتناب کرد. وی در ادامه و با کمک یکی از دوستانش توانست با رایزنی با اسرائیل از موساد برای خروج وی کمک بگیرد. موساد که در ان دوره هنوز رابط های زیادی در ایران داشت موفق شد با ایجاد پاسپورت فرانسوی برای بختیار وی را از ایران خارج کند. بختیار هیچگاه متوجه نشد و ندانست که خروج وی به واسطهٔ کمک موساد صورت پذیرفته است چون اعتبار تأکید اکید نموده بود که وی نباید از نحوه خروجش آگاه شود چراکه می دانست شاپور بختیار با آن مخالفت می کند. فعالیت های بختیار پس از انقلاب ایران. شاپور پس از انقلاب درایران ۶ ماه زندگی مخفیانه ای داشت اما در این مدت هم از مبارزات سیاسی دست برنداشت. در عید نوروز به وسیلهٔ کاست پیامی فرستاد و ۲ ماه بعد هم در جهت مبارزه با حکومت ایران پیامی دیگر فرستاد. بختیار در این مدت حتی یک کنفرانس مطبوعاتی هم تشکیل داد. به کمک سازمان های اطلاعاتی خارجی و دوستانش در میانهٔ فروردین ۱۳۵۸ به فرانسه رفت و در آن جا نهضت مقاومت ملی ایران را بنیان گذاشت. او در این نهضت به مخالفت صریح با جمهوری اسلامی و خمینی پرداخت و به صراحت براندازی ن
ظام فعلی را چارهٔ کار ایران دانست. بختیار در خارج از کشور فعالیت سازمان یافته و منسجمی را علیه نظام رژیم تازه تأسیس جمهوری اسلامی آغاز کرد. وی نخست با ارسال کمک مالی از حامیان کودتای نوژه استقبال کرد. همچنین وی به بغداد و دیدار با صدام حسین دعوت شد و با وی ملاقات های متعددی داشت و نیز از وی کمک مالی دریافت می کرد. این کمک ها در تمام سال های جنگ ادامه داشت. دربارهٔ محتوای مذاکرات بختیار با صدام و تشویق یا منع وی از حملهٔ نظامی به ایران دیدگاه های متفاوتی اظهار شده است. بختیار در فراخوانی در ۱۴ مرداد ۱۳۵۹ از تمامی یاران و هم رزمان سابق خود در جبههٔ ملی و کسانی که دغدغهٔ دست یابی به اصولی چون آزادی، استقلال، عدالت اجتماعی و دموکراسی به معنای واقعی کلمه، در ایران را دارند خواست که به نهضت مقاومت ملی ایران بپیوندند و مبارزه علیه جمهوری اسلامی ایران را در این راه ادامه دهند. با واسطه گری مهدی سمیعی، بختیار و علی امینی و رضا پهلوی درصدد تشکیل اپوزیسیونی با اهداف اصلاح طلبی صلح آمیز علیه جمهوری اسلامی ایران برآمدند اما به دلایلی که هرگز مشخص نشد، این اتحاد شکست خورد. بعد از آن بختیار توانست در غرب کابینه ای از مخالفا
ن حکومت ایران که توانسته بودند با موفقیت فرار کنند تشکیل دهد. این کابینه به طور مرتب تشکیل جلسه می داد و بختیار هم به آن ها حقوق پرداخت می کرد. همچنین بختیار ماهیانه منابع مالی قابل توجهی به شاعران، روزنامه نگاران، محققان و نویسندگان تبعید شده به غرب و ۳ تن از سران ایلات و عشایر ایران که در آوارگی به سر می بردند، در جهت کمک و حمایت از او و برنامه هایش پرداخت می کرد. بختیار معتقد بود مبارزهٔ سیاسی باید توأمان با ساختار سازی فرهنگی باشد. در همین راستا توانست ۲ نشریهٔ "قیام ایران" و "نهضت" را به چاپ برساند و همچنین یک برنامهٔ رادیویی در قاهره و بعدها در بغداد و پاریس راه اندازی کند. بختیار و جنگ ایران-عراق. در سپتامبر ۱۹۸۰ با بختیار در خانه جدیدش در حومه غربی پاریس، مصاحبه شد. بختیار گفت که نمی تواند لغو یکجانبه معاهده ۱۹۷۵ توسط عراق را تأیید کند و با واگذاری «یک سانتی متر مربع» از خاک ایران به کسی موافق نیست. اما حمله عراق با شیوه تهاجمی خمینی «و دسته اش» علیه عراق «و همه کشورهای مسلمان» اجتناب ناپذیر شد. او گفت که به نفع خلاصی ایران از شر خمینی و همه آخوندها، «قرص های تلخی» وجود دارد که باید بلعید. او مثالی از
شارل دوگل، رهبر مقاومت فرانسه در زمان جنگ دوم را ذکر کرد که مجبور شد اهانت های بزرگی را به افتخار ملی فرانسه بپذیرد. از جمله غرق شدن ناوگان فرانسه در الجزایر توسط انگلستان در سال ۱۹۴۰ و از دست دادن ۱۳۰۰ ملوان فرانسوی و اینکه دوگل نیز مجبور به پذیرش کمک مالی از انگلیس شد. بختیار گفت که به دعوت دولت عراق به بغداد رفته است. وی گفت: ما منافع مشترک داریم. ما بر سر یک نکته توافق داریم که در امور داخلی یکدیگر دخالت نکنیم.» در مقابل، حسن نزیه، یکی از معدود چهره های اپوزیسیون که به طور علنی با بختیار در ارتباط است، امروز ۲۸ سپتامبر ۱۹۸۰ (در مصاحبه ای گفت: «هیچ گروهی نباید هیچ گونه حمایت مالی خارجی را بپذیرد. دیر یا زود این امر منجر به وابستگی اخلاقی، سیاسی یا اقتصادی به خارجی می شود.». سوءقصد و ترور شاپور بختیار. اولین سوءقصد (ناموفق). در تابستان ۱۳۵۹ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تیمی به رهبری انیس نقاش (یک تبعهٔ لبنانی) مأمور ترور شاپور بختیار کردند که با هوشیاری محافظان و مأموران پلیس فرانسه نافرجام ماند. هرچند بختیار از این سوءقصد جان سالم به در برد اما در این ماجرا یک پلیس جوان زخمی و فلج شد و یکی از همسایگان خانه
ٔ بختیار به قتل رسید. انیس نقاش توسط پلیس فرانسه دستگیر و به حبس ابد محکوم شد اما پس از مدتی و در تبادل با گروگان های فرانسوی در لبنان از طرف دولت فرانسه مورد عفو قرار گرفت و به جمهوری اسلامی تحویل داده شد. انیس نقاش بعد از آزادی و در ایران اعلام کرد که این تیم، از سوی مسئولان جمهوری اسلامی برای قتل شاپور بختیار اعزام شده بودند. نقاش در خصوص برنامهٔ ترورش می گوید: دومین سوءقصد (موفق). در ۱۵ مرداد ۱۳۷۰ (برابر با ۶ اوت ۱۹۹۱) شاپور بختیار و منشی وی، سروش کتیبه در خانهٔ مسکونی بختیار در اطراف پاریس به صورت وحشتناکی به قتل رسیدند. ترور توسط گروهی ۳ نفره، فریدون بویراحمدی، محمد آزادی و علی وکیلی راد که در قالب حامیان و دوستداران بختیار توانسته بودند به اقامتگاه وی نفوذ کنند صورت گرفت. فریدون بویراحمدی عضو شورای نهضت مقاومت ملی ایران بود و از سال ها پیش به منزل بختیار رفت وآمد داشت. با وجود محافظت شبانه روزی از خانهٔ بختیار و با وجود ۱۳ محافظ مسلح، قاتلان از خانهٔ وی خارج شده و متواری شدند. جسد شاپور بختیار و سروش کتیبه در حدود ساعت ۱۱:۵۰ صبح روز ۱۷ مرداد ۱۳۷۰ در حالی که ۴۸ ساعت از مرگ آن ها گذشته بود، پیدا شد. بعد
از چند روز علی وکیلی راد در لوزان، سوئیس دستگیر شد و به فرانسه تحویل داده شد. او در جریان محاکمه اش در ۱۳۷۲ بیان کرد که «این ترور با دستور مسئولان وقت جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.» زمانی که فرضیهٔ دست داشتن حکومت ایران در ترور بختیار مشخص شد یکی از دختران او توانست در دادگاهی از سران جمهوری اسلامی ایران به جرم شرکت در ترور بختیار شکایت کند. شهین تاج بختیار (همسر دوم بختیار) و گودرز بختیار (پسر بختیار) هم توانستند به همین اتهام از جمهوری اسلامی ایران در دادگاه های آمریکا شکایت کنند. همچنین بنی صدر علی رغم اختلافات دیرینه ای که با بختیار داشت در دادگاه بختیار حاضر شد و به نفع او شهادت داد. بنا به گفتهٔ وزیر خارجهٔ فرانسه، محمود احمدی نژاد در اوایل دی ۱۳۸۸ به دولت فرانسه پیشنهاد کرده است که علی وکیلی راد را با کلوتیلد ریس، معلم فرانسوی که در حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸) در ایران دستگیرشده بود، معاوضه کند؛ ولی دولت فرانسه این درخواست را رد کرد. در حالی که وکیلی راد به حبس ابد محکوم شده بود تنها چند روز بعد از آزادی ریس با حکم دادگاهی در فرانسه پس از ۱۹ سال از زندان آزاد شد. شماری از مقامات
جمهوری اسلامی ایران نظیر حسن قشقاوی و کاظم جلالی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی از وکیلی راد استقبال کردند. به گفتهٔ نیکلا سارکوزی رئیس جمهور وقت فرانسه، آزادی وکیلی راد مطابق با مرّ قانون و کاملاً عادی بوده است و او در این خصوص از حق عفو که در چارچوب اختیارات ریاست جمهوری فرانسه است، استفاده کرده است. بی بی سی می نویسد به باور بسیاری از فعالان سیاسی هم زمانی آزادی وکیلی راد با کلوتیلد ریس نشان از عمل معاوضهٔ غیرمستقیم میان سران جمهوری اسلامی ایران و دولت فرانسه دارد و این آزادی نه تنها اتوماتیک و طبیعی و در چارچوب اقدامات قضایی نبوده بلکه نشان از تابعیت آن از عوامل سیاسی (فشار دیپلماتیک) بوده است. شواهد دست داشتن حکومت ایران در قتل بختیار در کتاب خاطرات هاشمی رفسنجانی. اکبر هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات سال ۱۳۷۰ خود، صفحه ۲۵۹ ذیل یادداشت روز ۱۶ مرداد ۱۳۷۰ به اطلاع رسانی علی فلاحیان از ترور بختیار اشاره می کند؛ در حالی که طبق گزارش رسمی پلیس فرانسه کشته شدن شاپور بختیار و منشی او، تنها ساعت ۱۱:۵۰ صبح روز ۱۷ مرداد ۱۳۷۰، یعنی ۴۸ ساعت بعد از قتل ایشان، معلوم شده (یعنی اطلاع پلیس فرانسهٔ ح
اضر در محل از قتل بختیار ۲۴ ساعت پس از اطلاع هاشمی رفسنجانی از آن در تهران است). به این ترتیب هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات خود صریحاً به آگاه بودن وزارت اطلاعات کشور از موضوع قتل بختیار یک روز پیش از کشف جسد وی اعتراف می کند. جالب اینکه هاشمی رفسنجانی هم زمان با اشاره به خبر قتل بختیار بر «بی خبری» رسانه های جهانی از مرگ شاپور بختیار نیز تأکید می کند: اتهامات واردشده به بختیار. اتهامات دانشجویان پیرو خط امام. در هنگام اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام در آبان سال ۱۳۵۸ شاپور به جرایم بسیار مهمی متهم شد. دانشجویان با انتشار اسنادی مدعی شدند که بختیار از سال ۱۳۴۰ با آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) مرتبط بوده است. بنا بر ادعای آن ها در این اسناد همچنین اطلاعاتی در خصوص سفرهای محرمانهٔ بختیار به مصر برای رایزنی با محمدرضا پهلوی و سفرهایی به عراق در جهت اتحاد و تشویق صدام حسین برای حمله به ایران دیده می شود. بختیار در ۲۱ مهر ماه بیانیه ای صادر کرد و علی رغم این که حکومت جمهوری اسلامی ایران را به نامردی و بی عدالتی متهم کرده بود مقاومت مردم ایران و ارتش را در برابر حملهٔ عراق ستود. اتهامات مظفر بقایی.
از آن جا که بختیار حاضر بود نظرات سیاسی جبههٔ ملی را به سفارتخانه های انگلیس و آمریکا اعلام کند و در جلساتی به همین منظور شرکت می کرد، منتقدان بسیاری به او اتهام انگلیس دوستی زدند. یکی از مهم ترین این منتقدان مظفر بقایی، از مهم ترین هم پیمانان جبهه ملی در سال ۱۹۵۱، مدعی شد که فعالان حزبش در حمله به خانهٔ سدان (اقامتگاه رئیس شرکت نفتی ایران و انگلیس) اسنادی را یافته اند که در آن نشان از خدمات بختیار به انگلیس است. همچنین بقایی مدعی شد متن بعضی از سخنرانی های بختیار توسط مقامات انگلیسی تهیه می شده است. بختیار این اتهامات را رد کرده است و اسناد را تقلبی می داند و در این خصوص گفت: «این اسناد را تنها بقایی دیده است.» سیاست جمهوری اسلامی ایران در مقابل بختیار. جمهوری اسلامی ایران همواره و در همه جا از بختیار به عنوان فردی سلطنت طلب و طرفدار و سرسپردهٔ نظام آریامهری و بیگانه یاد می کند. در وبگاه اسناد انقلاب اسلامی در خصوص زندگی نامهٔ بختیار نوشته شده است: همچنین در زندگی نامهٔ او نوشته شده است، عاقبت شاپور پس از نزدیک به ۱۲ سال عملیات علیه آرمان های جمهوری اسلامی ایران، به دست افراد ناشناس به قتل رسید. در تبلیغات
رسمی جمهوری اسلامی ایران سعی شده تا ۳۷ روز نخست وزیری او را به حساب همان ۳۷ سال سلطنت محمدرضا شاه بگذارند. جمهوری اسلامی ایران تاکنون مسئولیت قتل شاپور بختیار را بر عهده نگرفته ولی آن را هم محکوم نکرده است. شاپور بختیار و جنگ ایران و عراق. به عقیدهٔ بختیار در آن زمان کشور در شرایط حساسی قرار گرفته بود. بختیار بر این باور بود که از یک طرف خمینی با سوءاستفاده از پولی که در اختیار داشت و گماشتن بی حد و حصر آخوند و شیعه در بغداد و تهدید به لغو پیمان نامه ۱۹۷۵ الجزایر (صرفاً به این دلیل که شاه آن را امضا کرده بود) شروع به تحریکات داخلی در عراق می کند. از سوی دیگر ارتش بر اثر اقدامات خمینی به شدت تضعیف و تحقیر شده و دیگر آن انسجام لازم را ندارد. از همین جا بود که خطا و اشتباه عراق شروع می شود. عراق به این دلیل که می خواست از دست خمینی هرچه زودتر راحت شود به خیال خود در پی استفاده از وضعیت تضعیف ارتش برآمد، غافل از این که ایران و خمینی دو مقولهٔ جدا از هم هستند. وقتی به ایران حمله ای شود هر ایرانی، جدا از هر عقیده و مذهبی که دارد در دفاع از آب و خاک میهن با دیگران هماهنگ می شود. هیچ کس نمی تواند یک جنگ میهنی را جنگ
امپریالیستی جلوه دهد. بختیار معتقد بود این جنگ هدیه ای است بر جمهوری اسلامی و وسیله است برای تقویت و تداوم آن، چه این نظام آن را وسیله ای قرار خواهد داد برای سرپوش گذاشتن بر ناتوانی های خود در ادارهٔ مملکت و سرکوب اعتراضات مردم. نهضت مقاومت ملی ایران و شاپور بختیار از معدود گروه ها و شخصیت های مخالف حکومت ایران بودند که از همان روز اول از تصویب قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت استقبال و بر اجرای آن اصرار ورزیدند. در سال ۱۳۹۰ مجید تفرشی از رادیو فردا در مقاله ای مدعی شد مطابق اسناد تازه آزادشده در آرشیو ملی بریتانیا بختیار در دیدار با جولیان ایمری معاون وزیر امور خارجه بریتانیا، که یک ماه پیش از حمله عراق به ایران انجام شد، از ایمری خواست برای جلب حمایت حکومت صدام حسین از تلاش وی برای سرنگونی جمهوری اسلامی در ایران میانجی گری کند. به نقل از مقاله منتشرشده در فوریه ۲۰۱۱ در رادیو فردا، «... در همین ارتباط، کریس رندل یکی از مسئولان بخش تحقیقات خاورمیانه وزارت خارجه بریتانیا در یک گزارش توصیفی محرمانه که در ابتدای نوامبر ۱۹۸۰ تهیه شده و مهر بایگانی هفتم نوامبر/ ۱۶ آبان بر آن خورده، در بررسی تحولات گذشته و حال خوزستان نوشت: