Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
ر تاریخ بریتانیا بیش از همه نخست وزیرهای این کشور عمر کرد، یازده روز پیش از مرگش، همسرش اودری را پس از ۶۷ سال زندگی مشترک از دست داده بود. از او یک پسر و دو دختر باقی مانده است که یکی از دو دخترش، بارونس جی، از سال ۱۹۹۸ تا سال ۲۰۰۱ رئیس مجلس اعیان بریتانیا بود. دوران نخست وزیری لرد کالاهان توأم با تشنجهای کارگری بود و از آن با عنوان «زمستان ناخشنودی» یاد می شود که سرانجام به پیروزی حزب محافظه کار و روی کار آمدن مارگارت تاچر انجامید و باعث شد حزب کارگر تا هیجده سال پس از آن از عرصه قدرت کنار بماند. مرگ. لرد کالاهان دوکاردیف ۱۱ روز پس از مرگ همسرش اودری که ۸۹ سال داشت در روز قبل از سالگرد تولد ۹۳ سالگی اش درگذشت. در آن زمان سخنگوی خانواده کالاهان به علت مرگ او هیچ اشاره ای نکرد.
آرین شراین (متولد ۳ ژوئیه ۱۹۸۰)، یک نویسنده کمدی و خبرنگار اهل انگلستان است. او نخستین کمپین اتوبوس بیخدا را در ژانوئیه ۲۰۰۹ در انگلستان به راه انداخت. وی مقیم لندن است. حرفه. شراین به طور ثابت برای بخش نظر و مناظره گاردین می نویسد. همچنین برای ساندی تایمز و ایندیپندنت نوشته است. او روزنامه نگاری را در ۲۱ سالگی با بررسی آلبوم های ان ام ئی آغاز کرد، پیش از آنکه در سال ۲۰۰۲ نایب قهرمان جایزه مستعدان نویسندگی سیتکام بی بی سی شود. او برای سریال های کمدی تلویزیونی بریتانیا از جمله «خانواده من» نوشته است. او همچنین در سریال های سی بی بی سی و سی آی تی وی مثل "The Story of Tracy Beaker" و "The New Worst Witch" و "Space Pirates" ظاهر شده است، و از سال ۲۰۰۸ دوباره به حرفه روزنامه نگاری روی آورده است. بیخدایی. شراین بنیان گذار ایدهٔ کمپین اتوبوس بیخدا در جواب تبلیغات اتوبوسی مسیحیان تبشیری است که در تبلیغات خود نوشته بودند غیر مسیحیان تا ابد در برکه آتش جهنم خواهند سوخت. او خودش از کودکی یک مسیحی بارآمده بود؛ هرچند پدرش در حال حاضر یک جهان گرای توحیدگرا است، و از سوی مادرش زرتشتی پارسی بوده است. (هر دو والدین او در حال
حاضر دین خاصی تمرین نمی کنند) در سال ۲۰۰۹ آرین شراین نامزد جایزهٔ سکولاریست سال شد، عنوانی که از سوی انجمن ملی سکولار اعطا می شود. در ژانوئیه ۲۰۰۹ او در برنامه رادیو۴ عنوان کرد که باورهای دیگران را می پذیرد تا زمانی که صلح طلبانه مطرح شوند، همچنین آزادی داشتن یا نداشتن دین از خود عقاید دینی مهم تر است. در اکتبر ۲۰۰۹ اولین کتاب خیریه بی خدا به نام "راهنمای کریسمس برای بیخدایان" که شراین ویرایش آن را بر عهده داشت منتشر شد. حق امتیاز و سود فروش کتاب به یک بنیاد خیریه اچ آی وی اهدا شد. از اواخر ۲۰۰۹ او دوباره به فعالیت روزنامه نگاری خود بازگشته و دیگر کمپین اتوبوس بی خدا را رهبری نمی کند، هر چند هنوز از پشتیبانان انجمن اومانیست های بریتانیا است. زندگی شخصی. شراین متولد انگلستان است، و خانواده او پیش زمینهٔ ایرانی، هندی، آفریقایی، آمریکایی و انگلیسی داشته اند. دختر او لیلی شراین توپاهام در ۲۵ آوریل ۲۰۱۱ متولد شده است. و در ژوئن ۲۰۱۱ شراین اعلام کرده که او تصمیم دارد کاملاً عقاید لیلی را به اختیار خودش بگذارد.
فَرغانه (به ازبکی: Farg‘ona viloyati؛ به روسی: Ферганский вилоят، به تاجیکی : вилояти Фарғона) شهری است در کشور ازبکستان با جمعیت ۲۱۴٬۰۰۰ نفر. این شهر مرکز استان فرغانه در خاور ازبکستان است و در گوشهٔ جنوبی درهٔ فرغانه قرار گرفته است. فَرغانه ۴۲۰ کیلومتر با تاشکند، پایتخت کشور، فاصله دارد. کانال فَرغانه، از بزرگ ترین طرح های اقتصادی و اجتماعی اتحاد شوروی در آسیای میانه بود که در دهه ۱۹۳۰ میلادی با کمک اهالی محل در ۴۵ روز ساخته شد. کانالی که دشت های اطراف در تاجیکستان و ازبکستان را آبیاری و آنها را به آبادی های شکوفا تبدیل کرد. اما از زمان استقلال این دو جمهوری به بعد، با بدتر شدن روابط بین آنها و عدم همکاری دو کشور، این کانال نیز با کم آبی و موانع دیگری روبه رو شده است تا جایی که دولت ازبکستان اقدام به مین گذاری در امتداد مناطق مرزی این کانال کرده است. نام. این شهر در سال ۱۸۷۶با نام «مرغیلان نو» در مسافه ۱۲ کیلومتری از شهر مرغیلان، تأسیس شده و در سال ۱۹۲۴ نام این شهر از روی وادی فَرغانه، شهر فرغانه گذاشته شد. در مورد ریشه واژه فرغانه نظرات مختلفی وجود دارد. محققین بر این باورند که کلمه «فرغانه» در ۱۳ قرن پیش
به خط سغدی به صورت «پارگانا»، «پراگانا» و در هندو-سانسکریت «منطقه کوچک» نوشته شده است. در فارسی به معنی «دره میان کوه» و «دره بسته» است. جغرافی. قسمت شمالی منطقه فرغانه توسط دشتهای کاراکالپاک و یازیوان و از سمت جنوب توسط رشته کوه آلای احاطه شده است. منطقه فرغانه در یک منطقه لرزه خیز قرار دارد. آب و هوای معتدل قاره ای، با زمستان های معتدل و گاهی بسیار سرد است. میانگین دما در ژانویه ۳.۲- درجه سانتیگراد و در ژوئیه ۲۸+ درجه سانتیگراد است. کمترین دما ۲۷.۹- درجه سانتیگراد بود. حداکثر دما ۴۲+ درجه سانتیگراد است. وزش باد شدید در قسمت غربی دره تاثیر منفی بر اقلیم دارد. میزان بارندگی سالانه از ۱۰۰ میلی متر در غرب (در اطراف خوقند) تا ۱۷۰ میلی متر در شرق و در دامنه کوه تا ۲۷۰ میلی متر، عمدتاً در بهار متغیر است. سیردریا از مرز شمال غربی دره می گذرد. اسفارا، ساه، شوهیمردون، اسفایرامسوی از رشته کوه آلای سرچشمه می گیرند. عمدتاً خاک های علفزار- باتلاقی، مراتع شنی در قسمت شمالی دره هستند. نمک های مختلف در سرزمین های جمهوری سوسیالیستی شوروی مرکزی در فرغانه رشد می کردند. واحه های صنوبر، توت و الماس در واحه ها و جنگل های سوزنی بر
گ و کاج در دره های رودخانه وجود دارد. گونه های جانوری در جنگل های سیردریا توگای زندگی می کنند. ماهی هایی مانند مارینکا، هالتر، کپور، آمازونکا، در مخازن موجود است. تاریخ. منطقه فرغانه یکی از مراکز فرهنگ باستانی ازبکستان است.در این منطقه خانه های یافت شده از عصر حجر و سنگ ، نشان می دهد که ابزار سنگی از زمان های بسیار دور مورد استفاده مردم این دره بوده است. کفتن کانال بزرگ فرغانه نقش مهمی در بررسی محوطه های باستانی منطقه داشته است و در حفری این کانال، آثاری از عصر مفرغ، دوران برده داری و زمین داری کشف و مورد مطالعه قرار گرفته است. منابع تاریخی قرن ده و یازده می گویند که این شهر از نظر آبادانی و وسعت بعد از اخسیکت بزرگترین شهر دره بوده است. شواهد باستان شناسی تایید می کند که شهر مرغیلان در قرن دهم روستایی بزرگ بوده و در قرن یازدهم تا دوازدهم به شکل روستایی کوچک درآمده است. آثار یافت شده در سکونت گاهای فرهنگ چست که به کشاورزی و دامداری می پردازند، برای مطالعه دره فرغانه اهمیت زیادی ایفا کرده و کاوش های باستان شناسی نشان می دهد که در منطقه فرغانه از قدیم افرادی زندگی می کردند که به شکار، کشاورزی، دامداری اشتغال داش
تند و در مراحل بعدی وجود جامعه بشری شروع به توسعه فرهنگ کردند. فرغانه با طبیعت جذاب و زیبایی منحصر به فرد خود همه را مجذوب خود می کند. تاریخچه فرغانه به دو تا سه هزاره قبل از میلاد برمی گردد. ساکنان این سرزمین از قدیم با سایر مردمان خاور دور، آسیای مرکزی و جنوبی پیوندهای فرهنگی نزدیک داشتند. به عنوان مثال می توان به «فرهنگ آندرونوو» (سه تا دو هزاره قبل از میلاد) که در منطقه فراغانه بسیار رایج است، یا طلسم «مار دو سر» که در منطقه سوه یافت می شود اشاره کرد اما اسلحه، وسایل منزل و سایر اقلام این دوره با آنچه در سایر نقاط آسیای مرکزی یافت می شود متفاوت است. با گشایش جاده بزرگ ابریشم، تأثیر فرهنگ چینی بر زندگی مردم فرغانه احساس می شود. فرغانه در اوایل قرون وسطی به یکی از پل های ارتباطی آسیای مرکزی و چین تبدیل شد و محیط سیاسی-اجتماعی اینجا نیز تحت تأثیر این دو منطقه تغییر کرد. در زمان تیموریان صنایع دستی عامیانه مانند سایر صنایع رونق یافت. به عنوان مثال، مارگیلان در تولید ابریشم و محصولات ابریشم و ریشتان در زمینه سرامیک تخصص داشتند. در ادبیات. در تمام متون تاریخی، فرغانه بخشی از خراسان ذکر شده است: "… و از ایشان بو
د ابوبکر محمدبن موسی الواسطی باصل خراسانی بود و از فرغانه صحبت جنید کرده بود و آن نوری عالمی بزرگوار بود و بمرو نشستی و وفاة وی آنجا بود پس از سیصد و بیست . واسطی گوید خوف و رجا دو ماهار اند کی از بی ادبی باز میدارند …" "… شیخ الاسلام گفت که نام وی محمد بن موسی است المعروف بابن الفرغانی گویندکه اصل وی از خراسان بود از فرغانه از قدیمان و مهینان اصحاب جنید و نوریست …" در ادبیات فارسی بارها به فرغانه اشاره شده است. خال تو که صد ملک کند یکتنه تاراج / با حمله او لشکر فرغانه چه سازد (صفی علیشاه) غزلیات حکیم نزاری: میرزا حبیب خراسانی: دوره پیش از انقلاب. این شهر در سال ۱۸۷۶ تاسیس شد. مبتکر این بنیاد، ژنرال روسی، "مهاجم ترکستان" ام دی اسکوبلف (۱۸۴۳-۱۸۸۲) بود که برای مدت طولانی در آسیای مرکزی به ویژه در منطقه فرغانه خدمت کرد. در ۱۸ ژوئن ۱۸۸۷، شهر این پروژه را تصویب کرده و بنیانگذار و سازنده اش فرماندار ارتش دوم الکساندر کنستانتینوویچ آبراموف بود. منطقه ای که برای ساخت این شهر در نظر گرفته شده بود در ۱۰-۱۲ کیلومتری شهر باستانی مارغیلان، منطقه باریکی که روستاهای یارمازار، سُم و چِرِمغان در آن قرار داشتند، بوده است. در ا
بتدا، شهر با ساختمان های مدرن تزئین شده بود: جلسه افسران (۱۸۷۸-۱۸۷۹)، اداره منطقه ای، ستاد پلیس، اداره پلیس، خزانه داری، اداره پست (۱۸۷۸-۱۸۸۰)، محل سکونت فرماندار (۱۸۷۹-۱۸۹۱)، پارک شهر (باغ) (۱۸۸۶-۱۸۸۷)، مدرسه مارینسکی (۱۸۹۰)، سالن بدنسازی برای زنان، داروخانه (۱۸۹۴)، ایستگاه راه آهن (۱۸۹۸)، کلیسای الکساندر نوسکی (۱۸۹۹)، سالن بدنسازی برای مردان، (۱۹۰۳)، تئاتر مهندسی برق (بعدها - سینما "عصر نو") (۱۹۰۸)، یک بیمارستان، یک زندان، یک بازار و بسیاری از مغازه ها. مهم ترین وظیفه شهر: نقش دیدگاه نظامی-استراتژیک و اداری به خان سابق کوکند سپرده شد و در ۲ مارس ۱۸۷۶، فرماندار استان نظامی، سرلشکر اسکوبلف منصوب شد. دوره شوروی. تا اول نوامبر ۱۹۲۴ این شهر به نام اولین فرماندار منطقه نامیده می شد و سپس به شهر فرغانه تغییر نام کرد. فرغانه به آرامی در حال رشد بوده و قبل از هر چیز، شهری به سربازان و مقامات تخصص داده شده بود. دلیل توسعه آن دور بودن از راه آهن اصلی بود. رشد چشمگیر شهر تنها در قرن بیستم و به ویژه پس از جنگ بزرگ میهنی آغاز شد. در ۱ می ۱۹۳۰ مؤسسه آموزشی فرغانه تأسیس شده، در دوره سوسیالیستی تعداد زیادی کارخانه و شرکت صن
عتی در فرغانه ساخته شد. در دوران امروزی. فرغانه سال های متلاطم حکومت دیکتاتوری را پشت سر گذاشته و سرانجام در دوران استقلال احیای واقعی خود را یافته و وارد مرحله جدیدی از توسعه شد. به گفته اسلام کریم اف، رئیس جمهور ازبکستان، این شهر عنوان "فرغانه - گوهر آسیای مرکزی" را دریافت کرده است. منطقه فرغانه یکی از زیباترین، منحصر به فردترین و تاثیرگذارترین نقاط ازبکستان است که در سالهای استقلال در تاریخ ثبت شده و توجه زیادی به بهسازی و آبادی در منطقه می شود. در سال ۱۳۷۱ دروازه نمادین فرغانه به ارتفاع ۱۴ متر و طول ۲۶ متر ساخته شد. اکنون فرغانه دیگر یک مرکز صنعتی بزرگ نیست، که در اواخر دهه ۸۰ قرن بیستم بود. در طول ۲۰-۲۵ سال گذشته، تنها چند ساختمان مدرن در شهر ساخته شده است - یک هتل، یک زمین تنیس، یک بازار شهری و یک باغ. تعداد مراکز فرهنگی و تفریحی نیز کاهش چشمگیری داشته است. از ۱۵ سینما و باشگاه فعال در دهه ۱۹۸۰، اینک تنها یک تالار فعال است. کتابخانه ها بازسازی شده و اکثر مدارس ورزشی کودکان و باشگاه های ورزشی تعطیل یافتند. از اولین سال های استقلال، کار توسعه منطقه فرغانه با احیای ارزش های باستانی شهر، ستایش نام و میراث د
انشمندان بزرگی که در اینجا زندگی و کار می کردند آغاز شد. در سال ۱۳۷۷ باغ بزرگی در مرکز شهر به مناسبت ۱۲۰۰ سالگرد دانشمند و متفکر بزرگ فرغانه ای احمد الفرغانی، ساخته شد که سهم بسزایی در پیشرفت علم جهان داشت. در کوچه باغ مجسمه باشکوهی از این دانشمند بزرگ قرار دارد. در طول سال های استقلال، این منطقه شاهد سه رویداد بزرگ با اهمیت بین المللی بوده است که عبارتند از: یک هزار و دوصدمین سالگرد احمد الفرغانی، با همکاری یونسکو، نهصد و یکمین سالگرد عالم فقیه سلطان برهان الدین مرغیلانی، جشن دوهزارمین سالگرد شهر مرغیلان. فرمان اولین رئیس جمهور جمهوری ازبکستان از اول جولان ۲۰۱۰ در مورد تشکیل طرح کلی شهر فرغانه تا سال ۲۰۲۰ خرسندی و رضایت همه ساکنان فرغانه را به دست آورد. ساختمان های باشکوه، امکانات تجاری و خدماتی، ۵ پارک و باغ، ۸ فواره، پل و جاده های عمومی که تلفیقی از هنر ملی و مدرن ساخته شده اند، تکمیل شده است. کاخ هنر با ۱۰۰۰ صندلی و یک آمفی تئاتر، استخرهای سرپوشیده و روباز ورزش های آبی، یک استادیوم ۲۰۰۰۰ نفری و بسیاری ساختمان های دیگر به شکوه شهر می افزایند. جمعیت شناسی. از یکم ژانویهٔ ۲۰۱۴، این شهر ۳۴۰٬۶۰۰ نفر جمعیت داشت
که آن را به سومین شهر بزرگ درهٔ فرغانه تبدیل کرد. برای اولین بار از زمان تأسیس، این شهر متشکل از روس ها بود. در سال ۱۹۱۱، جمعیت آن ۱۱٬۸۹۲ نفر بود. شامل ۷٬۵۳۴ روس (۶۳٪)، ۲٬۵۹۰ سارت (۲۲٪). طبق سرشماری سال ۱۹۲۶، از ۱۴٬۲۷۵ ساکن، ۷٬۹۴۲ نفر روس (۵۵٪)، اوکراینی ۶۶۷ (۴٫۶٪)، یهودی ۵۱۴ (۳٫۶٪) و ازبک فقط ۳٬۰۱۱ نفر (۲۱٫۰٪) بودند. از سال ۲۰۱۳، فرغانه تقریباً تک قومی بوده است - ۳۱۶٬۲۶۸ ازبک (۹۰٫۰٪) از ۳۵۰٬۶۰۰ ساکن شهر. علاوه بر ازبک ها، ۱۲٬۰۸۴ روس (۳٫۴٪)، ۳٬۱۱۴ تاجیک (۱٫۱٪) و ۶۲۶ تاتار (٪۰٫۲) در فرغانه زندگی می کنند. آذربایجانی ها، ارمنی ها، یهودی ها، آلمانی ها و مردمی از سایر ملیت ها نیز وجود دارند. اکثریت قریب به اتفاق مردم مذهب سنی را به رسمیت می شناسند. شیعیان، مسیحیان ارتدوکس، پروتستان ها و یهودیان نیز وجود دارند.
کمپین اتوبوس بیخدا با هدف گذاشتن پیام «صلح آمیز و شادکام» از بیخدایی بر روی اتوبوس های انگلستان، در جواب تبلیغات مسیحیت تبشیری بر روی اتوبوس ها تشکیل شد. تاریخچه. این کمپین توسط آرین شراین نویسنده کمدی در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۸، با حمایت رسمی انجمن انسان گرایان بریتانیا و ریچارد داوکینز آغاز به کار کرد. هدف اولیه کمپین جمع کردن ۵۵۰۰ پوند برای نصب پیام «احتمالاً خدایی نیست. اکنون ناراحت نباشید و از زندگی خود لذت ببرید» بر روی بدنه ۳۳ اتوبوس برای چهار هفته در لندن بود. ریچارد داوکینز قبول کرد که تا مرز ۵۵۰۰ پوند کمک مالی هم پای کمک های دیگران بدهد، که در مجموع به ۱۱۰۰۰ پوند برسد. ولی بعد از راه افتادن کمپین در ۲۱ اکتبر، تا ۲۴ اکتبر ۱۰۰٬۰۰۰ پوند جمع شده بود، و این رقم از مقدار پیش بینی شده عبور کرد. اولین اتوبوس حاوی این پیام در ۶ ژانویه ۲۰۰۹ راه افتاد -در حال حاضر ۸۰۰ دستگاه اتوبوس در سراسر انگلستان در حال حرکت اند، و برنامه ای برای نصب ۱۰۰۰ تبلیغ در متروی لندن، حاوی جملاتی از خداناباوران مشهور وجود دارد. همچنین دو ال سی دی بزرگ در خیابان آکسفورد در مرکز لندن نصب شده اند. این کمپین به موجی از کمپین های مشابه در آلمان، آ
مریکا، کانادا، استرالیا، نیوزیلند، دانمارک، ایتالیا، برزیل، روسیه، اسپانیا، سوئد، فنلاند و ایرلند دامن زد.
کانون انسان پاک، زمین پاک، یک نهاد غیر دولتی، زیست محیطی و غیر انتفاعی در ایران است. هدف اصلی راه اندازی این نهاد، اطلاع رسانی در خصوص کاهش معضلات زیست محیطی با توجه به گرمایش زمین و حفظ میراث آن می باشد. این نهاد، به واسطه فعالیت های زیست محیطی اش، موفق به دریافت تقدیرنامه های متعدد از مراجع آکادمیک و نهادهای بین المللی زیست محیطی شده است.، از همکاران این نهاد می توان به دکتر غلامعلی بسکی اشاره کرد.
سامانه ترددشماری برای مدیریت بهتر راه ها استفاده می شود. این سیستم، پله زیرین حمل و نقل هوشمند محسوب می شود زیرا نهادهای دولتی و غیردولتی، با داشتن آمارها و گزارش های مربوط به ترددشمار، می توانند از سایر روش ها برای هوشمند سازی سامانه های ترابری استفاده کنند. این سامانه اطلاعاتی مانند تعداد خودروهای عبوری، میانگین، بیشترین و کمترین سرعت وسایل نقلیه، فواصل میان خودروها و در حالت های خاص دسته بندی وسایل نقلیه به کلاس های مختلف را به کاربر ارائه می دهد. اصول کار دستگاه های تردد شمار بدین صورت است که حلقه های مغناطیسی در جاده تعبیه می شود و با استفاده از تغییر خواص مغناطیسی این حلقه ها اطلاعات به پردازنده منتقل می شود. کاربردها. - جمع آوری اطلاعات مربوط به وسایل نقلیه به صورت یکپارچه - ارسال این اطلاعات به واحدهای کنترل ترافیک - جمع آوری داده ها برای طراحی های جاده ای مراکز مرجع در ایران. - مرکز مدیریت راه های ایران - دفتر فناوری اطلاعات سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای - ادارات کل حمل و نقل و پایانه های استان ها ساختار سیستم تردد شمار. سامانه ترددشماری بر اساس ایجاد شکاف در سطح جاده و قرار دادن سنسور در آن تشک
یل می گردد. همچنین ارتباط سنسورها از طریق کابل ارتباطی با دستگاه تردد شمار می باشد. این سنسورها اطلاعات خودروهای عبوری را از طریق سیگنال های ارسالی انتقال می دهند، و پس از ذخیره دقیق اطلاعات در حافظه دستگاه تردد شمار و ارجاع به نرم افزار مربوط، از طریق اتصالات شبکه ای GSM/GPRS، داده ها به سرور کاربر فرستاده شده و به صورت متن قابل مشاهده خواهند بود. دستگاه تردد شمار در داخل محفظه ای در کنار جاده در فاصله ۱ تا ۵ متری از حلقه ها نصب می گردد. انرژی مورد نیاز سیستم از طریق پنل های خورشیدی تأمین می گردد، به این صورت که با استفاده از باتری و ذخیره انرژی در آن امکان استفاده از دستگاه در تمام مدت شبانه روز امکان پذیر می باشد. لذا نه تنها از نظر مصرف انرژی بهینه بوده، بلکه از نظر قطع ولتاژ مورد نیاز و تأخیر در ثبت اطلاعات مصون می باشد. خروجی سیستم تردد شمار. ۱. تعداد خودروهای عبوری در یک بازه زمانی ۲. حالت حلقه های القایی ۳. حالت شمارش ۴. نوع کلاس خودرو عبوری (موتور سیکلت، خودرو سواری، وانت بار و...) ۵. تجاوز از سرعت مجاز ۶. سرعت خودرو عبوری ۷. میزان فاصله بین خودروهای عبوری
فارماکواپیدمیولوژی یا همه گیرشناسی دارویی عبارتست از به کارگیری روش های اپیدمیولوژی به منظور مطالعه کاربرد بالینی داروها در یک جامعه. در تعریف جدیدتر، فارماکواپیدمیولوژی به مطالعهٔ کاربرد داروها، تأثیرات و عوارض جانبی آن ها بر روی تودهٔ وسیعی از مردم به منظور استفاده منطقی و مقرون به صرفهٔ داروها و در نتیجه بهبود سلامت عمومی، گفته می شود.
داروشناسی عصبی یا نوروفارماکولوژی علم مطالعهٔ اثرات داروها بر روی سلول های عصبی می باشد و به دو شاخهٔ کلی رفتاری و مولکولی تقسیم بندی می شود. نوروفارماکولوژی رفتاری بر مطالعه چگونگی تأثیر داروها بر رفتار انسان (نورو سایکو فارماکولوژی) متمرکز است، از جمله مطالعه چگونگی تأثیر وابستگی و اعتیاد به مواد مخدر بر مغز انسان. نوروفارماکولوژی مولکولی شامل مطالعه سلولهای عصبی و فعل و انفعالات عصبی شیمیایی آنها با هدف کلی تولید داروهایی است که اثرات مفیدی بر عملکرد عصبی دارند. هر دوی این زمینه ها ارتباط تنگاتنگی با هم دارند، زیرا هر دو مربوط به فعل و انفعالات ناقل های عصبی، نوروپپتیدها، هورمون های عصبی، تعدیل کننده های عصبی، آنزیم ها، پیام رسان های دوم، حمل و نقل های مشترک، کانال های یونی و پروتئین های گیرنده در سیستم عصبی مرکزی و محیطی هستند. با مطالعه این فعل و انفعالات، محققان در حال تولید داروهایی برای درمان بسیاری از اختلالات عصبی از جمله درد، بیماری های تخریب کننده اعصاب مانند بیماری پارکینسون و بیماری آلزایمر، اختلالات روانشناختی، اعتیاد و … هستند. تاریخچه. علم نوروفارماکولوژی وجود نداشت تا اینکه، در اوایل قرن ۲۰،
دانشمندان توانستند درک اساسی از سیستم عصبی و نحوه ارتباط اعصاب بین یکدیگر را درک کنند. قبل از این کشف، داروهایی یافت شده بودند که نوعی تأثیر را بر روی سیستم عصبی نشان می دادند. در دهه ۱۹۳۰، دانشمندان فرانسوی شروع به کار با ترکیبی به نام فنوتیازین کردند به امید سنتز دارویی که بتواند با مالاریا مقابله کند. اگرچه این دارو امید بسیار کمی به استفاده از افراد آلوده به مالاریا نشان داد، اما مشخص شد که این داروها دارای اثرات آرام بخشی همراه با اثرات مفیدی برای بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون هستند. این روش، روش جعبه سیاه است، که در آن یک محقق یک دارو را تجویز می کند و پاسخ را بدون دانستن چگونگی ارتباط عملکرد دارو با پاسخ بیمار بررسی می کند. رویکرد اصلی در این زمینه بود، تا اینکه در اواخر دهه ۱۹۴۰ و اوایل دهه ۱۹۵۰ دانشمندان توانستند شناسایی کنند ناقل های عصبی خاص، مانند نوراپی نفرین (در انقباض رگ های خونی و افزایش ضربان قلب و فشار خون نقش دارد)، دوپامین (ماده شیمیایی که کمبود آن در بیماری پارکینسون نقش دارد) و سروتونین. در دهه ۱۹۵۰ دانشمندان همچنین قادر به اندازه گیری میزان مواد شیمیایی عصبی خاص در بدن و در نتیجه ا
رتباط این سطوح با رفتار شدند. اختراع گیره ولتاژ در سال ۱۹۴۹ امکان مطالعه کانال های یونی و پتانسیل عمل عصب را فراهم کرد. این دو رویداد مهم تاریخی در نوروفارماکولوژی به دانشمندان این امکان را می دهد که نه تنها نحوه انتقال اطلاعات از یک نورون به نورون دیگر را بررسی کنند بلکه همچنین بررسی کنند که چگونه یک نورون این اطلاعات را در درون خود پردازش می کند. نگاه کلی. نوروفارماکولوژی یک منطقه بسیار وسیع از علوم است که بسیاری از جنبه های سیستم عصبی را از دستکاری تک نورون گرفته تا کل مناطق مغز، نخاع و اعصاب محیطی در بر می گیرد. برای درک بهتر اساس تولید دارو، ابتدا باید درک کرد که چگونه نورون ها با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. فعل و انفعالات عصبی شیمیایی. برای درک پیشرفت های بالقوه پزشکی که نوروفارماکولوژی می تواند به همراه داشته باشد، درک این نکته مهم است که چگونه رفتار و اندیشه انسان از نورون به نورون منتقل می شود و چگونه داروها می توانند پایه های شیمیایی این فرایندها را تغییر دهند. سلولهای عصبی به عنوان سلولهای تحریک پذیر شناخته می شوند زیرا در غشای سطح آن پروتئینهای فراوانی وجود دارد که به کانالهای یونی معروف هستند و
به ذرات باردار کوچک اجازه ورود و خروج از سلول را می دهند. ساختار نورون اجازه می دهد تا اطلاعات شیمیایی توسط دندریت های آن دریافت شود، از طریق جسم سلولی (پریکاریون یا سوما) و پایین آکسون آن منتشر شود و در نهایت از طریق ترمینال آکسون خود به سلول های عصبی دیگر منتقل شود. این مجرای یونی وابسته به ولتاژ امکان دیپولاریزاسیون سریع را در کل سلول فراهم می کنند. این دیپولاریزاسیون اگر به آستانه خاصی برسد، یک پتانسیل عمل ایجاد می کند. وقتی پتانسیل عمل به ترمینال آکسون رسید، باعث هجوم یون های کلسیم به سلول می شود. سپس یون های کلسیم باعث می شوند که وزیکول ها (بسته های کوچک پر شده از ناقل های عصبی) به غشای سلول متصل شده و محتوای آن را در سیناپس آزاد کنند. این سلول به عنوان نورون پیش سیناپسی شناخته می شود و سلول تعامل کننده با ناقل های عصبی آزاد شده به عنوان نورون پس سیناپسی شناخته می شود. هنگامی که ناقل عصبی در سیناپس آزاد شد، می تواند به گیرنده های سلول پس سیناپسی متصل شود، سلول پیش سیناپسی می تواند دوباره آن را جذب کرده و برای انتقال بعدی ذخیره کند، یا می تواند توسط آنزیم های موجود در سیناپس تجزیه شود. این سه عمل مختلف
زمینه های عمده ای است که در آن اثر دارویی می تواند بر ارتباط بین سلول های عصبی تأثیر بگذارد. دو نوع گیرنده وجود دارد که ناقل های عصبی در یک نورون پس سیناپسی با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. اولین نوع گیرنده کانال یونی وابسته به لیگاند یا LGIC هستند. گیرنده های LGIC سریع ترین نوع انتقال از سیگنال شیمیایی به سیگنال الکتریکی هستند. هنگامی که ناقل عصبی به گیرنده متصل شد، باعث ایجاد تغییر شکل می شود که به یون ها اجازه می دهد مستقیم به داخل سلول سرازیر شوند. نوع دوم به عنوان گیرنده جفت شونده با پروتئین جی یا GPCRs شناخته می شوند. اینها به دلیل افزایش میزان واکنشهای بیوشیمیایی که باید از طریق سلول انجام شود، بسیار کندتر از LGIC هستند. هنگامی که ناقل عصبی به پروتئین GPCR متصل شد، باعث ایجاد انبوهی از فعل و انفعالات درون سلولی می شود که می تواند منجر به انواع مختلفی از تغییرات در بیوشیمی سلولی، فیزیولوژی و بیان ژن شود. فعل و انفعالات ناقل عصبی / گیرنده در زمینه نوروفارماکولوژی بسیار مهم است زیرا بسیاری از داروهایی که امروزه تولید می شوند ارتباطی با برهم زدن این فرایند اتصال دارند. نوروفارماکولوژی مولکولی. نوروفارماکول
وژی مولکولی شامل مطالعه سلولهای عصبی و فعل و انفعالات عصبی شیمیایی آنها و گیرنده های روی سلولهای عصبی است، با هدف تولید داروهای جدید که اختلالات عصبی مانند درد، بیماری های نورودژنراتیو و اختلالات روانشناختی را درمان خواهند کرد (که در این مورد به عنوان نوروسیکوپارماکولوژی نیز شناخته می شود). چند کلمه فنی وجود دارد که باید هنگام ارتباط انتقال عصبی به عملکرد گیرنده تعریف شود: فعل و انفعالات ناقل عصبی / گیرنده زیر می تواند تحت تأثیر ترکیبات مصنوعی قرار گیرد که به عنوان یکی از سه مورد فوق عمل می کنند. کانال های یونی سدیم / پتاسیم را نیز می توان در سراسر یک نورون دستکاری کرد تا اثرات مهاری پتانسیل عمل را ایجاد کند. گاما آمینوبوتیریک اسید. گاما آمینوبوتیریک اسید یا گابا واسطه مهار سریع سیناپسی در سیستم عصبی مرکزی است. هنگامی که گابا از سلول پیش سیناپسی خود آزاد شود، به گیرنده ای متصل می شود (به احتمال زیاد گیرنده GABAA) که باعث قطبی شدن بیش از حد سلول پس سیناپسی می شود (در زیر آستانه پتانسیل عمل خود باقی می ماند). این اثر هرگونه دستکاری تحریکی از دیگر فعل و انفعالات ناقل عصبی / گیرنده را خنثی می کند. این گیرنده GABA
A حاوی بسیاری از جایگاه های اتصال است که تغییرات ساختاری را امکان پذیر می کند و هدف اصلی برای توسعه دارو است. رایج ترین این جایگاه های اتصال، بنزودیازپین، اجازه می دهد تا هم آگونیست و آنتاگونیست بر روی گیرنده اثر بگذارد. یک داروی رایج، دیازپام، به عنوان تقویت کننده آلوستریک در این محل اتصال عمل می کند. گیرنده دیگری برای گابا معروف به GABAB، می تواند توسط مولکولی به نام باکلوفن تقویت شود. این مولکول به عنوان یک آگونیست عمل می کند، بنابراین گیرنده را فعال می کند و شناخته شده است که به کنترل و کاهش حرکت اسپاست کمک می کند. دوپامین. ناقل عصبی دوپامین با اتصال به پنج GPCR خاص، انتقال سیناپسی را واسطه می کند. این پنج پروتئین گیرنده به دلیل اینکه پاسخ تحریکی یا مهاری را بر سلول پس سیناپسی ایجاد می کند، به دو کلاس جدا می شوند. انواع مختلفی از داروها، قانونی و غیرقانونی وجود دارد که بر دوپامین و فعل و انفعالات آن در مغز تأثیر می گذارد. بیماری پارکینسون، بیماری است که میزان دوپامین را در مغز کاهش می دهد، لوودوپا پیش ماده دوپامین به بیمار داده می شود به این دلیل که دوپامین نمی تواند از سد خونی-مغزی عبور کند ولی لوودوپا م
ی تواند. برخی از آگونیست های دوپامین به بیماران پارکینسون که دارای اختلالی هستند معروف به سندرم پای بی قرار یا RLS نیز داده می شود. برخی از نمونه های آن روپینیرول و پرامی پکسول است. اختلالات روانشناختی مانند اختلال کم توجهی - بیش فعالی (ADHD) را می توان با داروهایی مانند متیل فنیدات (به عنوان ریتالین هم شناخته می شود)، که مانع جذب مجدد دوپامین توسط سلول پیش سیناپسی می شود، درمان کرد که در نتیجه باعث افزایش دوپامین باقی مانده در سلول می شود. این افزایش دوپامین سیناپسی باعث افزایش اتصال به گیرنده های سلول پس سیناپسی می شود. این مکانیسم مشابه توسط سایر داروهای غیرقانونی و محرک قوی تر مانند کوکائین نیز استفاده می شود. سروتونین. ناقل عصبی سروتونین توانایی میانجیگری در انتقال سیناپسی از طریق گیرنده های GPCR یا LGIC را دارد. اثرات تحریکی یا مهاری پس سیناپسی سروتونین با توجه به نوع گیرنده بیان شده در یک منطقه مغزی مشخص می شود. معروف ترین و پرمصرف ترین داروها برای تنظیم سروتونین در دوران افسردگی به عنوان SSRI یا بازدارنده بازجذب سروتونین شناخته می شوند. این داروها از انتقال سروتونین به نورون پیش سیناپسی جلوگیری می کنن