Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
دیگرِ تردید متعلق به محققانِ معاصر از قبیل روسکا است که شواهد لازم برای اثبات این ادعا را کافی نمی دانند. برخی مستشرقان، از جمله کراوس و سزگین، اصل تاریخی بودن شخصیت جابر را مورد تردید قرار می دهند که این خود باعث شده کسانی چون استادی، آثارِ جابر را در اصل، آثارِ صادق بدانند. محمد یحیی هاشمی در کتابِ "الامام الصادق ملهم الکیمیاء" در این رابطه بحث مفصلی دربارهٔ نقش صادق در آموزش جابر و تأسیس کیمیا در عالم اسلامی دارد. در زمینهٔ طب، بخش زیادی از کتاب "طب الائمة" از پسرانِ بسطام، سخنان و روایات صادق است. رساله ای با عنوان "اختلاج الاعضاء" نسخه ای خطی با عنوان "سراج الظلمة فی طب الائمة" منتسب به صادق است. از متاخران محمد خلیلی اقوال طبی صادق را در کتابی با عنوان "طب الصادق" و عارف سلیم در "الامام الصادق (ع) و الطب" جمع آوری کرده اند. در زمینه نجوم علاوه بر روایاتی که از صادق در منابع امامیه آمده، به خصوص از کتابِ "فرج المهمومِ" نام برده می شود که ابن طاووس در آن به بخش هایی از "رساله اهلیلجه" دربارهٔ دانش نجومی صادق تمسک کرده است. همچنین رساله دیگری دربارهٔ روزها و ماه ها و خواصِ سعد و نحس آنها به صادق نسبت داده
می شود. کتاب "الامام الصادق (ع) فی نظر علماء الغرب " بر خلاف اسمش بیشتر به تنوع علوم نزد صادق و ارتباط آن با علوم جدید پرداخته است. همچنین توفیق فهد، صادق را به عنوان بنیانگذار و الهام بخشِ برخی علوم محض نزد مسلمانان می داند. همچنین در علم جفر که میراث علی تلقی می شود، نوآوری هایی به صادق نسبت می دهند، هر چند در کتب اهل سنت دربارهٔ آن تردید می شود. همچنین در کتب تعبیر خواب مثل "تعطیر الانامِ" نابلسی گفته های زیادی به صادق نسبت داده شده است. علی صراط الحق این سخنان را در کتابی با عنوان "تفسیر الاحلام للامام الصادق" گرد آورده است. برخی چون جندی، سعی کرده اند رد تجربه گرایی در علم را از آموزه های صادق استخراج کنند و با شیوه نوین تجربه علمی مقایسه کنند. یاران و شاگردان. به گزارش جعفریان، بیشتر اصحاب و راویان احادیث صادق عراقی اهل کوفه و تعدادی نیز خراسانی بودند که بنابر تاریخ یحیی بن معین، محدث و رجالی حنفی مذهب، در نزد صادق شاگردی می کردند تا به پاسخ سؤالات فقهی خود برسند. در آن دوران، بر شهر بصره شرایط متفاوتی حاکم بود. این شرایط ویژه، ناشی از روحیه عثمانی اهل شهر بود که از زمان جنگ جمل شکل گرفت. در این خصوص گز
ارش شده است، از حفص بن غیاث که برای نقل حدیث به آن شهر رفته بود، خواستند از جعفر صادق روایت نکند. حسن بن علی الولشاء نقل می کند که در مسجد کوفه ۹۰۰ نفر را دیده است که «حدثنی جعفر بن محمد» می گفتند. برخی منابع چون "کشف الغمه" تعداد کسانی که نزد صادق درس آموخته و از او حدیث نقل کرده اند را ۴۰۰۰ نفر می دانند. در میان شاگردان صادق، برخی مقام بالاتری نسبت به بقیه داشتند. از صادق نقل است که می گوید «اگر زراره بن اعین و امثال او نبودند، احادیث پدرم از بین می رفت.» در روایتی دیگر، صادق از زراره، ابو بصیر مرادی، محمد بن مسلم و برید بن معاویه عجلی نام برده و می ستاید و تصریح می کند که اگر آنها نبودند، کسی از حدیث امامان شیعه، اطلاع پیدا نمی کرد. به نوشته ابوالفرج اصفهانی، منصور — خلیفه عباسی — از جعفر صادق روایت هایی را نقل و او را تمجید می کرد تا جایی که در برخی منابع امامیه همچون "رجال طوسی"، منصور از اصحاب جعفر صادق به شمار رفته است. طوسی برخی دیگر از رجال عباسی را در زمره شاگردان صادق به شمار می آورد. صادق همچنین از ابو بصیر و محمدبن مسلم به عنوان مرجع شیعیان برای پرسیدن سؤالات دینی خود یاد می کند. هشام بن حکم از د
یگر شاگردان مشهور صادق است که نظریاتش بعدها جزئی از الهیات شیعهٔ دوازده امامی شد. در کتب رجال شیعه، از دوازده نفر از یاران صادق به عنوان «اصحاب اجماع» یاد می شود که از رجال حدیثی مورد اعتماد امامیه به حساب می آیند و احادیث شان معتبر قلمداد می شود. شش تن از این افراد به نام های زرارة بن اعین، معروف بن خربوذ مکی، بریدة بن معاویه، ابو بصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم از اصحاب مشترک صادق و پدرش باقر هستند. شش تن دیگر که عبارتند از جمیل بن دراج، عبدالله بن مسکان، عبدالله بن بکیر، حماد بن عیسی، حماد بن عثمان و آبان بن عثمان از اصحاب خاص جعفر صادق هستند. به گزارش جعفریان، سید حمیری یکی از شاعران معروف شیعه است که در ابتدا به مذهب کیسانیه بود اما بعد از دیدار با صادق تغییر عقیده داد. از برخی رجال مدینه مثل یزید بن عبدالله بن هاد و یحیی بن سعید انصاری که سن بالاتری از صادق داشتند، به عنوان راویان احادیث او یاد می کنند. از میان هم نسلان صادق که که در کتب رجال اهل سنت از آنها به عنوان شاگرد و راوی احادیث صادق یاد شده است می توان به مالک بن انس، ابوضمرهٔ مدنی، حاتم بن اسماعیل حارثی، سلیمان بن بلال تیمی، محمد بن اسح
اق بن یسار، اسماعیل بن جعفر، سعید بن سفیان اسلمی، عبدالعزیز بن عمران زهری، عبدالعزیز بن محمد دراوردی و عبدالله بن عمر عمری اشاره کرد که همگی از اهالی مدینه بودند. از میان شاگردان او که اهل مکه بوده اند، افرادی چون ابن جریج، سفیان بن عیینه، عبدالله بن میمون قداح و مسلم بن خالد زنجی گزارش شده اند. ابوحنیفه، سفیان ثوری، شعبة بن حجاج، حفص بن غیاث نخعی، حسن بن صالح بن حی، حسن بن عیاش، آبان بن تغلب، معاویة بن عمار، زید بن حسن انماطی و محمد بن میمون زعفرانی از اصحاب کوفی صادق برشمرده شده اند. از شهر بصره نیز عبدالوهاب بن عبدالمجید ثقفی، وهیب بن خالد باهلی، عثمان بن فرقد عطار، محمد بن ثابت بنانی، ابوعاصم ضحاک بن مخلد نبیل، روح بن قاسم عنبری و عبدالعزیز بن مختار دباغ و از خراسان نیز ابراهیم بن طهمان و زهیر بن محمد تمیمی به عنوان شاگردان صادق نام برده شده اند. آثار. به عقیدهٔ هی وود، تعداد زیادی از کتاب های دینی، نام صادق را به عنوان نویسنده بر خود ثبت دارند، اما نمی توان هیچ کدام از آنها را با اطمینان به صادق نسبت داد. این احتمال داده شده است که صادق، نویسنده ای است که کار نوشتن را به شاگردانش واگذار می کرد. در این خص
وص جابر بن حیان در مواردی تصریح می کند که آثارش، نوعی بازنویسی تعلیمات صادق بوده و از خود چیز زیادی به آن ها اضافه نکرده است. به عقیده احمد پاکتچی از میان آثاری که به صادق منتسب است، برخی آثار ضبط شده با سلسله اسانید که در کتب حدیثی امامیه همچون "الکافی" گزارش شده اند، از انتساب قوی تری برخوردارند. تفاسیر. تفاسیر قرآنی منتسب به جعفر صادق از قبیل «تفسیر القرآن»، «منافع سور القرآن» و «خواص القرآن الاعظم» بیشتر به عنوان کتب رمزی–عرفانی شناخته می شود و در انتساب آن ها به صادق، تردیدهایی وجود دارد. عبدالرحمان سلامی در کتب «حقائق التفسیر» و «زیادات حقائق التفسیر» جعفر صادق را به عنوان یکی یا تنها منبع اصلی این آثار می داند. کتاب جفر، به عنوان یک تفسیر عرفانی بر قرآن توصیف شده است که به گفتهٔ ابن خلدون، توسط صادق دربارهٔ معانی پنهان قرآن نوشته شده است. به گفتهٔ ابن خلدون این تفسیر که ابتدا بر پوست گوساله نوشته شده بود در واقع به منظور روشن کردن معانی پنهانی قرآن تألیف شد. این کتاب توسط هارون بن سعید عجلی، به نقل از جعفر صادق املا شده است. یکی از تفاسیر رمزی عرفانی منتسب به صادق کتابی است که به روایت ابو عبدالرحمان س
لمی — یکی از رجال صوفیه — تألیف شده است. انتساب این تفسیر به صادق در منابع اهل سنت با تردید روبروست. به نوشته پاکتچی، این متن ابتدا به وسیله لوئی ماسینیون معرفی شد، سپس به کوشش پل نویا و علی زیعور به چاپ محققانه رسید. از ویژگی های این تفسیر توجه به تفسیر حروف است. نام این تفسیر «حقائق التفسیر» عنوان شده است که بعد از "تفسیر تستری" به عنوان قدیمی ترین تفسیر عرفانی قرآن به شمار می آید. این تفسیر با حدیثی از صادق آغاز می شود که بر طبق دکترین صوفیه، معانیِ پنهان قرآن را تأیید می کند. به گزارش پاکتچی "تفسیر امام جعفر صادق" که به روایت ابوعبدالرحمان سلمی نقل شده است، اثری مستقل از باقی کتبی است که کسانی چون مجلسی با عنوان "کتاب التفسیر" یا "تفسیر النعمانی" از آن نام برده اند. "تفسیر النعمانی" از دیگر تفاسیر منتسب به صادق است که صادق آن را به روایت علی بن ابیطالب از پیامبر اسلام نقل کرده است. این رساله توسط محمد بن ابراهیم نعمانی — معروف به ابن ابی زینب — گردآوری شده است. منابع متقدم شیعه، نامی از این تفسیر نمی برند اما محمدباقر مجلسی آن را در "بحارالانوار"، روایتی با عبارت «النعمانی» ثبت کرده است. خلاصه ای از این ت
فسیر با نام "رساله محکم و متشابه" که منتسب به شریف مرتضی می باشد؛ باقی مانده است. "تفسیر امام صادق" از دیگر تفاسیر منسوب به صادق است که آقابزرگ تهرانی در کتاب "الذریعه الی تصانیف الشیعه" از آن با عنوان «تفسیر الامام جعفر بن محمد الصادق» نام می برد و حدس می زند یکی از شاگردان صادق آن را از او روایت کرده است. فؤاد سزگین از این اثر به عنوان «تفسیر القرآن» اسم می برد. در کتابخانه شرق شناسی بانکی پور نسخه ای از آن با عنوان «تفسیر الامام الصادق»، به روایت النعمانی، ثبت شده است. این تفسیر به ترتیب سوره های قرآن تنظیم شده است و فقط عباراتی از قرآن را که نیاز به توضیح دارد را پوشش می دهد. این تفسیر که نوعی تفسیر عرفانی است به ظاهر و باطن قرآن می پردازد و بیشتر دربارهٔ رابطه بشر و دانش او از خداوند و همچنین رابطه محمد و خداست. علاوه بر آثار فوق، چند نسخه خطی دربارهٔ منافع سوره های قرآن و به طورکلی خواص قرآن، به جعفر صادق منسوب شده است. توحید مفضل. عقاید جعفر صادق در الهیات از طریق مفضل که سؤالات خود و جواب های صادق را در کتابی تحت عنوان "توحید مفضل" گردآوری کرده است، ثبت شده است. در این کتاب، دلایلی برای یگانگی خدا از
طرف صادق مطرح شده است. برخی این اثر را همان "کتاب الاهلیلجه" می دانند که در پاسخ به درخواست مفضل نسبت به نوشتن کتابی از جانب صادق در رد منکران خدا نوشته شده است. جعفر صادق بعد از مجلس درس روزانه خود به مناظره با افراد مختلف از جمله خداناباوران می پرداخت. مفضل نیز در این اثر مباحثی را به نقل ار جعفر صادق نوشته است که از دیگاه کالبدشناسی — آناتومی و فیزیولوژی فلسفی — و جهان شناسی به تحکیم پایه های خداباوری طرف مباحثه می پردازد. در متن بعضی از این مناظرات به مسایلی علمی همچون گردش خون — با وجود ناشناخته بودنش در آن دوران — اشاره شده است. این کتاب به سبب تکرار عبارت «فکّر یا مفضل» در آن، نزد متقدمان به کتاب «فکّر» شهرت داشت. گاهی این کتاب در نسخ خطی با نام "رسالهٔ اثبات صانع" یاد شده است. شرح و ترجمه های زیادی بر این کتاب نوشته شده است. رساله ها یا نامه های بلند. برای جعفر صادق، رساله های فراوانی گزارش شده است که در آنها، توصیه هایی به شیعیان داده شده است. کلینی سعی داشته است تا این رساله ها را جمع آوری نماید. از میان این رساله ها می توان به "منهج الیقین"، "رساله شرایع الدین" که اعمش آن را در اصول و فروع دین گزار
ش کرده است و ابن بابویه آن را نقل کرده است و رساله در "معایش عباد و وجوه اخراج اموال" اشاره کرد که در موضوع فقه اقتصادی است. این کتاب نخست به وسیله شیخ حر عاملی در "وسائل الشیعة" منتشر و سپس با راه پیدا کردن به کتب فقهی امامیان متأخر، اعتبار و کاربرد جدی پیدا کرد. یک رساله دیگر که در بخشی از آن، تفسیر قرآن و در قسمتی دیگر، نقد اصحاب رای و قیاس صورت گرفته است، بخشی از این رسائل است. "الرسالة الاهوازیة" یکی دیگر از رساله های منسوب به جعفر صادق است که خطاب به نجاشی — والی اهواز — تألیف شده است. نجاشی از این رساله به عنوان تنها تصنیف معتبر صادق نام می برد. متن این رساله در ضمن "کشف الریبة" شهید ثانی برجای مانده، و به چاپ رسیده است. "الاهلیلجه" رساله دیگری است به روایت مفضل بن عمر نقل شده است. این رساله شامل مکالمات صادق با یک طبیب هندی در باب آفرینش و اثبات وجود خداست. نجاشی از این اثر با عنوان "کتاب بدء الخلق و الحث علی الاعتبار" یاد می کند. به نوشته پاکتچی، مجلسی و آقابزرگ این رساله را نام دیگر "توحید المفضل" پنداشته اند، اما در رجال نجاشی این اثر از کتاب «فکّر» جدا شده است. برخی از عالمان علم رجال متاخر شیعه ه
مچون ابوالقاسم خویی در "معجم رجال" نیز استقلال این رساله را تأیید می کنند. از دیگر رساله های منسوب به صادق "رساله فی الغنائم" در فقه است که در کتاب تحف العقول چاپ شده است. همچنین "رساله الی اصحابه" در عرفان است که در تحف العقول با عنوان «رسالته إلی جماعة شیعته وأصحابه» به چاپ رسیده است و در آن به شیعیانش توصیه کرده است که پس از هر نماز به مفادش نگاه بیندازند. در میان آثاری که در سده های نخست و میانه، ناشناخته بود اما در سده های اخیر کشف و مورد بررسی قرار گرفت، می توان به "مصباح الشریعه" و "تقسیم الرؤیا" اشاره کرد. "مصباح الشریعه" اثری با موضوع اخلاق است و به شیوهٔ آموزه های صوفیه تألیف شده است. سید بن طاووس به عنوان اولین کسی که در در قرن هفتم ه .ق با این کتاب مواجه شد، آن را مجموعه ای از احادیث جعفر صادق توصیف کرده است. این کتاب به نوعی پیشگویی وقایع و مصائب آینده است. نسخه خطی آن با عنوان "الملحمة" در کتابخانه گوتا موجود است. به عقیدهٔ آقابزرگ، "تقسیم الرؤیا" می تواند نوشتهٔ برخی از اصحاب امامیه، همچون "تفسیر الرؤیای" اثر صابونی باشد. نسخه ای حاوی مناظرهٔ صادق با برخی شیعیان دربارهٔ برتری میان ابوبکر و علی
به صورت خطی در کتابخانهٔ ظاهریهٔ دمشق و نسخه های دیگری دربردارندهٔ پرسش های پیامبر اسلام از خدا در شب معراج، در قاهره و اسکندریه گزارش شده است. "مقالة فی السلوک" از دیگر آثار منتسب به صادق است که با یک ترجمه ترکی در تکیه عشقاقی استانبول موجود است. نسخه های مختلفی از یک وصیت نامه و همچنین مجموعه ای از احکام حقوقی نیز به صادق نسبت داده شده اند. دیدگاه ها. به گزارش جعفریان، دربارهٔ شخصیت صادق عبارات زیادی از علما نقل شده است. اسد حیدر قسمت زیادی از آنها را در کتاب «الامام الصادق و المذاهب الاربعه» آورده است. اهل سنت. در منابع اهل سنت، از صادق به عنوان یک راوی مورد اعتماد یاد شده است هر چند به نسبت شیعه، علمای اهل سنت احادیث بسیار کمتری از صادق نقل کرده اند. احمد بن محمد بن ثعلبی در کتاب تفسیرش "الکشف و البیان"، به چهل حدیث از صادق استناد کرده است. برخی از این احادیث در اثبات برتری اهل بیت محمد نقل شده اند. به عقیده باکلی آمدن چنین احادیثی در تفسیر "الکشف و البیان" نشان می دهد که ثعلبی اینگونه روایات را مخالف عقیده اهل سنت نمی داند. موقعیت صادق در میان صوفیان اهل سنت بسیار والاتر گزارش شده است. به عقیده باکلی، در
متون عرفانی اهل سنت، صادق از موقعیت محوری برخوردار است. همچنین در آثار اهل سنت، از صادق به عنوان یک فقیه والامقام یاد شده است. به گزارش جعفریان، ابن حجر هیتمی ضمن همه گیر توصیف کردن آوازه صادق، از یحیی بن سعید، ابن جریح، مالک، سفیان بن عیینه، سفیان ثوری، ابوحنیفه، شعبه و ایوب سختیانی، یاد می کند که به عنوان امامان اهل سنت و جماعت از جعفر صادق نقل روایت کرده اند. بنا بر روایتی از یعقوبی، منصور عباسی پس از درگذشت صادق، او را سرور، عالِم و بازماندهٔ نیکان اهل بیت، توصیف کرد. او همچنین صادق را برگزیده خداوند و از پیشی گیرندگان در خیرات و مصداق آیهٔ ۳۲ سوره فاطر می داند. برخی از علمای اهل سنت چون ابن کثیر، مقدسی و ابن عبدریه از صادق با عبارت «رضی الله عنه» یاد می کنند که از عبارات رایج در مورد صحابه پیامبر اسلام بوده است. جاحظ از دانشمندان سنی مذهب، علم صادق و توانایی او در فقه را عالمگیر می داند و شاگردی ابوحنیقه و سفیان ثوری در نزد او را گواه عظمتش می داند. جعفریان همچنین نقل می کند که ابوزهره علمای اسلام را با تمام اختلافشان، دربارهٔ صادق متفق می داند. او همچنین دانشِ صادق را محدود به فقه و حدیث نمی داند و کلا
م را هم به آن اضافه می کند. همچنین در زمینه اخلاق و علل و انگیزه فساد آنها، آگاهی گسترده ای داشت. شهرستانی در کتاب "ملل و نحل" می نویسد صادق «در امور و مسائل دینی از دانشی بی پایان و در حکمت از ادبی کامل و نسبت به امور دنیا و زرق و برق های آن از زهدی نیرومند برخوردار بود و از شهوت های نفسانی دوری می گزید» ابوحنیفه نیز در وصف صادق، ضمن گزارش جلسه مناظره اش با او می نویسد: «من هرگز فقیه تر از جعفر بن محمد ندیدم». او همچنین برخی احادیث صادق را در کتاب «الآثار» خود جمع آوری کرده است. ابن خلکان، فضل صادق را مشهورتر از آن می داند که نیاز به توضیح داشته باشد. او جابر بن حیان را یکی از شاگردان صادق گزارش می کند که کتابی در هزار ورق تألیف کرده و در آن پانصد رساله از جعفر صادق را گنجانده است. شیعه. جعفر صادق آخرین امامی بود که هم شیعیان اسماعیلی و هم شیعیان دوازده امامی او را امام می دانستند. به گزارش شیخ مفید، علمای اسلام از کسی به اندازه صادق، حدیث نقل نکرده اند. عمرو بن ابی مقدام می گوید هر وقت جعفر صادق را می دیدم، می فهمیدم او از نسل پیامبران است. بنا بر آنچه در مناقب آمده است زید، عموی صادق، درباره اش می گوید: «د
ر هر زمان مردی از ما اهل بیت است که خدا بدو بر خلق خود احتجاج می کند و حجت زمان ما برادرزاده ام جعفر است، آنکه او را پیروی کند، گمراه نگردد و آنکه مخالف وی بود، هدایت نشود.» به عقیده شیعه، در جریان به آتش کشیدن منزل صادق به دستور منصور، نجات صادق به مانند نجات ابراهیم نبی از آتش، معجزه گونه بوده است. به گزارش کلینی، آتش به راهرو رسیده بود که صادق بیرون آمد و خطی جلوی آتش کشید و جسورانه در آن قدم گذاشت در حالی که می گفت «من پسر اسماعیل هستم. من پسر ابراهیم خلیل الله هستم.» همچنین بنابر روایتی که در منابع شیعی آمده است، داود بن علی — حاکم وقت مدینه — معلی بن خنیس — که ظاهراً از یاران صادق بوده — را کشت. صادق به مدت یک ماه در خانه ماند و به دیدار حاکم نرفت. داود او را احضار کرد اما صادق اطاعت نکرد تا اینکه حاکم، پنج نگهبان به خانه صادق فرستاد و به آنها دستور داد تا در صورت استنکاف صادق، سر او را از تن جدا کنند. بر طبق این روایت، صادق در مقابل نگهبانانی که حاضر به ترک خانه بدون حضور صادق نبودند، دست به دعا برداشت و سپس به آنها گفت: «برخیزید! آنکه شما را فرمان داده بود مرد!» احمدی گزارش می کند که از محمد بن قیس رو
ایت شده که از صادق پرسید به چه نشانی می توان امام را شناخت. بر طبق این روایت، صادق دستش را بر ستونی کشید و ستون به صورت درخت، برگ و بار آورد. صوفیه. به عقیده باکلی، بیشتر شاخه های تصوف از موقعیت صادق برای پایه گذاری دکترین خود بهره گرفته اند. ستایش های فراوانی که از او در میان این آثار به عمل آمده است، بیانگر این موقعیت است. از جمله ابونعیم اصفهانی در کتاب "حلیة الاولیاء" — که یکی از اولین زندگینامه های اولیاء به شمار می رود — از صادق به خاطر تقوا و فروتنی و خلوت گزینی و کناره گیری از قدرت دنیوی تحسین کرده است. همچنین هجویری در "کشف المحجوب" از صادق به خاطر ظرافت سخن و آشنایی او به حقایق معنوی تقدیر کرده است. عطار نیشابوری در کتاب "تذکره الاولیا" از صادق به عنوان عارف، عاشق و کسی که معانی رمزی قرآن و جنبه های باطنی آن توسط او آشکار شده است، نام می برد. عطار در کتابش، نام صادق را به عنوانِ اولین نفر از اولیاء قرار داده است. او پیش از آنکه از احوالات صادق سخنی بگوید، در وصف صادق می نویسد: مصباح الشریعه از آثار صوفیانه منتسب به صادق است که دربارهٔ معانی معنوی برخی احکام دینی و اخلاقی بحث می کند. ابوعبدالرحمان سل
می در "طبقات"، او را دارای «زهدی بالغ در دنیا و برخوردار از ورعی تام از شهوات، و ادبی کامل در حکمت» دانسته است. نویسندگان صوفی با وجود این که صادق را از صوفیه به حساب نمی آوردند، او را مرجع معنوی خود می دانستند. سفیان ثوری و عباد بن کثیر از بزرگان صوفیه، باوجود آنکه به خاطر پشمینه پوشی و ترک دنیا مورد انتقاد صادق بودند، از مریدان او به شمار می رفتند. کتاب شناسی. از کتاب های متقدم دربارهٔ زندگی جعفر صادق می توان به دو مورد زیر اشاره کرد که در قرن چهارم ه .ق نگاشته شده است؛ "اخبار الصادق (ع) مع ابی حنیفة و اخبار الصادق (ع) مع المنصور" از محمد بن وهبان دبیلی، و "اخبار جعفر بن محمد (ع)" از عبدالعزیز بن یحیی جلودی. اثر دوم را با اثر مشابه دیگری با عنوان "قصة خبر الصادق (ع) مع المنصور" مرتبط می دانند. این اثر در کتابخانهٔ ظاهریه موجود است. "الهفت الشریف"، کتاب دیگری است دربارهٔ فضایل و احوال صادق که فضایی باطن گرا دارد و ظاهراً از طریق مفضل بن عمر روایت شده است. این کتاب در محافل اصلی شیعه شناخته شده نبوده است. "الحکمة الخالدة" مجموعه ای از آموزه هایی است که ابوعلی مسکویه با بهره گیری از سخنان صادق گردآوری کرده است
. "الاخلاق عند الامام الصادق" عنوان کتابی است که محمد امین زین الدین تلاشی در جهت مدون کردن اخلاق در نظر صادق است. "اخلاقیة فی فقه الامام الصادق" عنوان کتاب دیگری است که در آن محمد جواد مغنیه تلاش کرده مبانی اخلاقی در فقه صادق را تبیین کند. روایات تفسیری صادق از خلال تفاسیر روایی مانند "تفسیر الصافیِ" فیض کاشانی، کتاب "البرهانِ" بحرانی و "نورالثقلینِ" حویزی قابل جستجو است. کتاب "اصول کافی" اثر شیخ کلینی که از منابع اصلی حدیث شیعه است، حاوی مطالب و گزارش های زیادی از صادق می باشد. در منابع تاریخی زیادی از قبیل "تاریخ طبری"، "تاریخ یعقوبی" و "تاریخ مسعودی" نقل قول های زیادی از صادق یافت می شود. ذهبی نیز به آثار روایی اهل سنت و دانشمندان اسماعیلی از قبیل قاضی نعمان اشاره کرده که اقوال صادق را در آثارشان ضبط کرده اند. منابع. منابع فارسی و عربی منابع انگلیسی
کوکائین که با نام غیررسمی کُک و در خیابان با نام تونی (اشاره به تونی مونتانا) شناخته می شود؛ یک داروی محرک قوی اعتیادآور است که از برگ های گیاه کوکا بومی آمریکای جنوبی استخراج می شود. این ماده به طور گسترده برای انگیزه های تفریحی غیرقانونی و در پزشکی از آن برای بی حسی موضعی پیش از عمل جراحی استفاده می کنند. این محرک به شکل های گوناگون تهیه می شود و شکل خیابانی آن پودری کریستالی ریز و سفید رنگ است. اثرات روانی فوری مصرف کوکائین شامل اعتماد به نفس کاذب، سرخوشی، برانگیختگی جنسی، روان پریشی و آژیتاسیون است. تأثیرات فیزیکی مصرف شامل تندتپشی، مردمک گشادی و عرق کردن است. از دیگر تأثیرات مصرف کوکائین افزایش انرژی و هوشیاری و کاهش نیاز به غذا و خواب است. مصرف کوکائین در دوزهای بالا ممکن است باعث افزایش ضربان قلب، افزایش فشار خون و افزایش دمای بدن شود. این محرک همچنین در بلندمدت عوارض جانبی ای مانند سردرد و شکم درد، حالت تهوع، احساس وحشت و اضطراب و رفتارهایی مانند تحریک پذیری و پرخاشگری دارد و مصرف آن ممکن است موجب عوارض پزشکی جدی و خطراتی همچون تشنج، حمله قلبی یا سکته مغزی و کما شود. کوکائین خیابانی معمولاً دارای ناخا
لصی هایی همچون شکر، نشاسته و کینین است و آن را اغلب با اسکناس پیچیده شده یا دیگر وسایل از راه بینی استنشاق می کنند. تزریق شکل هیدروکلراید آن و نیز تدخین آن از دیگر راه های مصرف کوکائین است. این محرک ماده ای سریع الاثر به شمار می رود، به گونه ای که اثرات استنشاق آن بین ۲ تا ۵ ساعت پس از مصرف و تزریق وریدی آن ۳ تا ۶ ساعت پس از مصرف باقی می ماند. کراک کوکائین که از کوکائین به دست می آید، بیشتر به شکل تدخینی مصرف می شود. کوکائین از طریق افزایش میزان سروتونین، دوپامین و نوراپی نفرین، در بلندمدت عملکرد گیرنده های عصبی مغز را مختل کرده و موجب اعتیاد و تحمل دارویی می شود. بنابر گزارش ها بیش از ۵۰۰۰ نفر در سال ۲۰۱۳ بر اثر مصرف کوکائین جان خود را از دست داده اند که این رقم در سال ۲۰۱۷ به ۱۴ هزار و ۵۶۰ مورد مرگ و میر رسیده است. براساس آخرین تخمین ها حدود ۲۱ میلیون مصرف کننده کوکائین در جهان وجود دارد و ایالات متحده آمریکا با ۵۰۰ هزار نفر مصرف کننده در سال ۲۰۱۱، بیشترین میزان معتادان کوکائین را دارد. کوکائین پس از ماری جوآنا دومین داروی غیرقانونی پرمصرف در جهان است و میزان تجارت سالیانهٔ آن بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد دلار آم
ریکا تخمین زده می شود. فارماکولوژی. کوکائین انتقال دهنده های دوپامین در بین سیناپس ها را مسدود کرده و با اینکار از بازجذب دوپامین جلوگیری می کند که نتیجه آن تجمع بیش از حد دوپامین در فضای بین سیناپس نورون ها می شود. همچنین با شدت کمتری از بازجذب سروتونین و نوارپینفرین نیز جلوگیری می کند. این موجب تجمع سریع این ناقل های عصبی گشته که ایجاد حس سرخوشی شدید می کند. فارماکودینامیک پیچیده کوکائین نسبت تمایل آنرا برای مهار انتقال دهنده های عصبی مختلف نشان می دهد: سروتونین=دوپامین:3:2 سروتونین=نوراپینفرین:2:5 تمرکز پژوهشگران بیشتر بر تاثیر کوکائین روی پروتئین انتقال دهنده دوپامین در سیستم اعصاب مرکزی است. فرایند آزادسازی دوپامین در حالت طبیعی با پروسه بازجذب همراه است که انتقال دهنده به دوپامین چسبیده و آنرا به فضای پیش سیناپسی برمیگرداند، تا مجدد در وزیکل ها ذخیره شود و مورد استفاده قرار بگیرد. کوکائین به طور شدید به ناقل دوپامین متصل می شود و مجموعه ای را تشکیل می دهد که عملکرد ناقل را مسدود می کند. ناقل دوپامین دیگر نمی تواند عملکرد بازجذب خود را انجام دهد و بنابراین دوپامین در فضای سیناپسی تجمع می یابد. افزایش غلظ
ت دوپامین در سیناپس گیرنده های دوپامین پس از سیناپسی را فعال می کند، که این دارو را لذت بخش می کند و مصرف آن را به طور افراطی ترویج می کند. تاریخچه. برگ گیاه اریتروکسیلون کوکا (Erythroxylum coca) از دوران باستان در آمریکای جنوبی برای مراسم مذهبی، جادوئی، اجتماعی، شادی آوری و پزشکی (اغلب به طور قابل توجهی برای افزایش تحمل، بالا بردن احساس خوب شدن، کم کردن خستگی و بالا بردن قوای جسمی، ایجاد سرخوشی و کم کردن گرسنگی) مصرف می شد. جویدن برگ های کوکا به منظور بالا بردن تحمل یک مقدار مصرف روزانه معمولی تا حدود ۲۰۰ میلی گرم را فراهم می کند. از کوکایین به عنوان یک مادهٔ مخدر هم استفاده می شود. معتادان به کوکایین آن را از راه بینی یا از راه تزریق استفاده می کنند. این اعتیاد موجب اختلالات جسمی و روحی شدید می شود. کراک کوکائین کریستال های ارزانقیمت و خالص نشده کوکائین است. کوکایین با انتقال دهنده های دوپامین، نورآدرنالین و سرتونین وابستگی دارد. این ماده باعث بسته شدن باز جذب دوپامین می شود و مهم ترین عامل میانجی تأثیرات تحریکی روانی حرکتی و تقویت کنندگی است. شواهد اخیر این موضوع را نشان می دهد که دوپامین همانند گیرنده ها،
نقش مهمی در حالت سرخوشی و تأثیرات تحریکی کوکایین دارد. آنتاگونیست به طور قابل ملاحظه ای تأثیرات محرک و سرخوشی کوکایین را تقلیل داده، میل به کوکایین را در افراد وابسته به آن کاهش می دهد. امروزه موضوعات بالینی مرتبط با تاریخچه کوکائین باید به طور وسیعی تغییرات ایجاد شده طی زمان در میزان مصرف، روش کاربری، الگوهای مصرف و تکنولوژی تولید را مد نظر قرار دهند. آلکالوئید فعال گیاه کوکا، در سال ۱۸۵۵ جدا و خالص شد و در سال ۱۸۶۰، کوکائین نام گرفت. در همان زمان تولید سوزن های تزریق زیر پوستی منجر به تلاش هایی جهت استفاده از کوکائین برای ایجاد بی حسی موضعی در جراحی شد. شاید اولین گزارش پزشکی دربارهٔ این اثر بی حس کنندگی موضعی در سال ۱۸۸۰ میلادی ارائه شد. چندین جراح این ویژگی خاص کوکائین را تشخیص دادند و این ماده به طور وسیعی طی سال های ۱۸۸۴ تا ۱۹۱۸ برای بی حسی موضعی، بی حسی نخاعی و مسدودسازی عصبی، به کار گرفته شد. پس از آن بود که پروکائین (نواکائین) به عنوان اولین داروی صناعی در این زمینه وارد بازار شد. تأثیرات. تأثیرات نامطلوب بهداشتی و روان شناختی. در آمریکا تزریق کوکایین خواه به تنهایی یا به صورت ترکیب با هروئین رواج د
ارد. تزریق های مکرر همراه با سوزن های مشترک احتمال خطر عفونت ویروس اچ آی وی را افزایش می دهد. ارتباط بین مصرف کوکایین و خطر ابتلا به اچ آی وی در اروپا و استرالیا نیز گزارش شده است. در ایالات متحده آمریکا مصرف معمولی کوکایین با میزان بالای اضطراب و اختلالات عاطفی ارتباط بسیاری داشته است. مصرف مکرر کوکایین، همانند آمفتامین، با افزایش سایکوز اسکیزوفرنیک گونه ارتباط دارد. اگر چه کوکایین مثل مواد افیونی مسمومیت ندارد، اما در مصرف بالا می تواند کشنده باشد. از آنجا که کوکایین بر روی قلب اثر سمی دارد و در سیستم عروقی –قلبی فرسودگی ایجاد می کند، مصرف بالای آن می تواند باعث ایست قلبی و حوادث عروقی –مغزی شود. مصرف کوکایین نیز موجب مسمومیت عصب می گردد. موارد منع مصرف: استنشاق همیشگی پودر کوکائین می تواند باعث گرفتگی یا آبریزش و نیز خون ریزی بینی شود. استنشاق بیش از اندازه این ماده ممکن است موجب بروز زخم های بینی و در مواردی استثنایی ممکن است موجب مرگ بافت ها و ایجاد سوراخ در غضروف میان بینی شود. استنشاق کوکائین می تواند موجب سردرد شود. همچنین سوء استفاده کوکائین ممکن است به عضلات (مانند قلب)، کلیه ها و کبد آسیب وارد کند.