ParsBench/farstail-entailment-alpaca-style huggingface dataset:
پیش فرض: '''ایمان و عشق به خدا رمز مقاومت و پایداری ملت ایران در هشت سال دفاع مقدس بوده است که از نظر امام راحل « فتح الفتوح» نامیده شد و در طول سالیان مبارزه همواره به عنوان جوهر دفاع و مقاومت مورد توجه رزمندگان اسلام بوده است.'''
فرضیه: '''این مقاومت و پایداری، ایمان و عشق به اسلام و میهن اسلامی و اطاعت صادقانه از دستور امام خمینی بوده است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''حقوق کیفری یا حقوق جزا یا حقوق جنایی شاخه‌ای از حقوق عمومی است که به بررسی حمایت‌های دولت از حقوق افراد و ارزش‌های جامعه می‌پردازد.'''
فرضیه: '''حقوق جزا در تقسیم بندی حقوق، جزء دسته حقوق عمومی قرار دارد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''حقوق کیفری یا حقوق جزا یا حقوق جنایی شاخه‌ای از حقوق عمومی است که به بررسی حمایت‌های دولت از حقوق افراد و ارزش‌های جامعه می‌پردازد.'''
فرضیه: '''یکی از زیرمجموعه های حقوق خصوصی، حقوق جزا است.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''حقوق کیفری یا حقوق جزا یا حقوق جنایی شاخه‌ای از حقوق عمومی است که به بررسی حمایت‌های دولت از حقوق افراد و ارزش‌های جامعه می‌پردازد.'''
فرضیه: '''مشخصه بارز حقوق جزا، ضمانت اجرای شدید آن است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در اوایل جنگ امام راحل (ره) به مسئولان سیاسی و نظامی دستور دادند که در شـورای عـالی دفاع به تهیه و تدوین طرح‌ها و برنامه‌های کلان به طور کلاسـیک بپـردازد، و بـا تـشکیل سازمانهای رزمی به امور شهر سازماندهی نیروهـای مردمـی جهـت اعـزام بـه جبهـه همـت گمارند.'''
فرضیه: '''امام راحل در اوایل جنگ به مسئولان نظامی و سیاسی دستور دادند که در شورای عالی دفاع عملکردی به صورت تهیه و تدوین طرح‌ها و برنامه‌های کلان به طور کلاسیک داشته باشند. '''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در اوایل جنگ امام راحل (ره) به مسئولان سیاسی و نظامی دستور دادند که در شـورای عـالی دفاع به تهیه و تدوین طرح‌ها و برنامه‌های کلان به طور کلاسـیک بپـردازد، و بـا تـشکیل سازمانهای رزمی به امور شهر سازماندهی نیروهـای مردمـی جهـت اعـزام بـه جبهـه همـت گمارند.'''
فرضیه: '''امام راحل در ابتدای جنگ به مسئولان دستور دادند که در شورای عالی دفاع به فکر عقب‌نشینی باشند.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در اوایل جنگ امام راحل (ره) به مسئولان سیاسی و نظامی دستور دادند که در شـورای عـالی دفاع به تهیه و تدوین طرح‌ها و برنامه‌های کلان به طور کلاسـیک بپـردازد، و بـا تـشکیل سازمانهای رزمی به امور شهر سازماندهی نیروهـای مردمـی جهـت اعـزام بـه جبهـه همـت گمارند.'''
فرضیه: '''شورای عالی دفاع ملی بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران وظیفه فرماندهی ارتش و امنیت کشور ایران را بر عهده داشت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''طبق آمار وزارت خارجه‌ی جمهوری اسلامی ایران، عراق از ۱۳ فروردین ۱۳۵۸ تا پایان مرداد ۱۳۵۹، ۳۹۷ بار به مرزهای زمینی، دریایی و هوایی ایران تجاوز کرده است.'''
فرضیه: '''از تاریخ ۱۳ فروردین ۱۳۵۸ تا ۳۰ مرداد ۱۳۵۹ جمعاً ۳۹۷ مورد تجاوز هوایی، دریایی و زمینی از جانب عراق به مرزهای جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''طبق آمار وزارت خارجه‌ی جمهوری اسلامی ایران، عراق از ۱۳ فروردین ۱۳۵۸ تا پایان مرداد ۱۳۵۹، ۳۹۷ بار به مرزهای زمینی، دریایی و هوایی ایران تجاوز کرده است.'''
فرضیه: '''رژیم بعث عراق از ۱۳/۱/۵۸ تا مرداد ۵۹ حدود ۵۰۰ بار به مرزهای ایران حمله کرد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''طبق آمار وزارت خارجه‌ی جمهوری اسلامی ایران، عراق از ۱۳ فروردین ۱۳۵۸ تا پایان مرداد ۱۳۵۹، ۳۹۷ بار به مرزهای زمینی، دریایی و هوایی ایران تجاوز کرده است.'''
فرضیه: '''تعداد تجاوزهای عراق برضد ایران، قبل از آغاز رسمی جنگ، بسیار متعدد است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در ساعت ۱۳:۳۰روز ۳۱/۰۶/۱۳۵۹ نیروی هوایی ارتش بعث عراق با ۲۹۱ فروند هواپیمای جنگنده بمب افکن برای انهدام پایگاه های هوایی، فرودگاه ها و مراکز حساس و حیاتی ایران تجاوز هوایی گسترده را آغاز کرد.'''
فرضیه: '''تاریخ تجاوز سراسری رژیم عراق به ایران ۳۱ شهریور ۵۹ بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در ساعت ۱۳:۳۰روز ۳۱/۰۶/۱۳۵۹ نیروی هوایی ارتش بعث عراق با ۲۹۱ فروند هواپیمای جنگنده بمب افکن برای انهدام پایگاه های هوایی، فرودگاه ها و مراکز حساس و حیاتی ایران تجاوز هوایی گسترده را آغاز کرد.'''
فرضیه: '''در تاریخ ۳۱/۶/۵۸ رژیم عراق حمله گسترده‌ای به ایران داشت.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در ساعت ۱۳:۳۰روز ۳۱/۰۶/۱۳۵۹ نیروی هوایی ارتش بعث عراق با ۲۹۱ فروند هواپیمای جنگنده بمب افکن برای انهدام پایگاه های هوایی، فرودگاه ها و مراکز حساس و حیاتی ایران تجاوز هوایی گسترده را آغاز کرد.'''
فرضیه: '''در پاسخ به اولین تجاوز نیروی هوایی عراق ، اولین واکنش نیروهای هوایی ایران در بغداد آغاز شد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''صدام حسین با برجسته‌سازی چهره عربی اسلام، و با تأکید برتری اعراب بر ایرانیان، جنگ خود علیه ایران را جنگ قادسیه دوم خواند.'''
فرضیه: '''صدام حسین جنگ خود علیه ایران را قادسیه دوم نامید.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''صدام حسین با برجسته‌سازی چهره عربی اسلام، و با تأکید برتری اعراب بر ایرانیان، جنگ خود علیه ایران را جنگ قادسیه دوم خواند.'''
فرضیه: '''جنگ صلیبی دوم، نامی بود که صدام برای جنگ خود بر علیه ایران خواند.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''صدام حسین با برجسته‌سازی چهره عربی اسلام، و با تأکید برتری اعراب بر ایرانیان، جنگ خود علیه ایران را جنگ قادسیه دوم خواند.'''
فرضیه: '''اولین بار صدام حسین لفظ «قادسیه صدام» را در دیدارش از دانشگاه المستنصریه بغداد استفاده کرد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در قرارداد الجزایر میان عراق و ایران ، توافق چهارگانه زیر اعلام شد: ۱. طرفین‌ مرزهای‌ زمینی‌ خود را براساس‌ پروتکل‌ اسلامبول‌ ۱۹۱۳ و صورت‌ جلسات‌ ۱۹۱۴ تعیین‌ می‌کنند؛ ۲. دو کشور مرزهای‌ آبی‌ خود را براساس‌ خط‌ تالوگ‌ تعیین‌ می‌کنند؛ ۳. طرفین‌ متعهد می‌شوند که‌ در مرزهای‌ خود کنترل‌ دقیق‌ و موثری‌ به‌ منظور قطع‌ هر گونه‌ رخنه‌ و نفوذ که‌ جنبه‌ خرابکاری‌ داشته‌ باشد، اعمال‌ کنند، ۴. مقررات‌ فوق‌ عوامل‌ تجزیه‌ناپذیر برای‌ یک‌ راه‌ حل‌ کلی‌ بوده، در نتیجه، نقض‌ هر یک‌ از مفاد‌ فوق‌ مغایر توافق‌ الجزیره‌ است.'''
فرضیه: '''ایران و عراق در عهدنامه الجزایر مرزهای زمینی خود را بر اساس پروتکل ۱۹۱۳ اسلامبول تعیین کردند.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در قرارداد الجزایر میان عراق و ایران ، توافق چهارگانه زیر اعلام شد: ۱. طرفین‌ مرزهای‌ زمینی‌ خود را براساس‌ پروتکل‌ اسلامبول‌ ۱۹۱۳ و صورت‌ جلسات‌ ۱۹۱۴ تعیین‌ می‌کنند؛ ۲. دو کشور مرزهای‌ آبی‌ خود را براساس‌ خط‌ تالوگ‌ تعیین‌ می‌کنند؛ ۳. طرفین‌ متعهد می‌شوند که‌ در مرزهای‌ خود کنترل‌ دقیق‌ و موثری‌ به‌ منظور قطع‌ هر گونه‌ رخنه‌ و نفوذ که‌ جنبه‌ خرابکاری‌ داشته‌ باشد، اعمال‌ کنند، ۴. مقررات‌ فوق‌ عوامل‌ تجزیه‌ناپذیر برای‌ یک‌ راه‌ حل‌ کلی‌ بوده، در نتیجه، نقض‌ هر یک‌ از مفاد‌ فوق‌ مغایر توافق‌ الجزیره‌ است.'''
فرضیه: '''در قرارداد الجزایر، مرزهای زمینی بر اساس پروتکل ۱۹۳۷ تهران مشخص شد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در قرارداد الجزایر میان عراق و ایران ، توافق چهارگانه زیر اعلام شد: ۱. طرفین‌ مرزهای‌ زمینی‌ خود را براساس‌ پروتکل‌ اسلامبول‌ ۱۹۱۳ و صورت‌ جلسات‌ ۱۹۱۴ تعیین‌ می‌کنند؛ ۲. دو کشور مرزهای‌ آبی‌ خود را براساس‌ خط‌ تالوگ‌ تعیین‌ می‌کنند؛ ۳. طرفین‌ متعهد می‌شوند که‌ در مرزهای‌ خود کنترل‌ دقیق‌ و موثری‌ به‌ منظور قطع‌ هر گونه‌ رخنه‌ و نفوذ که‌ جنبه‌ خرابکاری‌ داشته‌ باشد، اعمال‌ کنند، ۴. مقررات‌ فوق‌ عوامل‌ تجزیه‌ناپذیر برای‌ یک‌ راه‌ حل‌ کلی‌ بوده، در نتیجه، نقض‌ هر یک‌ از مفاد‌ فوق‌ مغایر توافق‌ الجزیره‌ است.'''
فرضیه: '''قرارداد الجزایر سه‌ پروتکل‌ و یک‌ الحاقیه‌ ضمیمه‌ داشت‌ '''
پاسخ: n
پیش فرض: '''مهمترین دستاوردهای خارجی در عرصه نظامی عبارتند از: موفقیت های نیروهای مسلح با اتکا به پشتوانه مردمی علیه متجاوزان داخلی و خارجی - دیکته کردن خواسته های به حق نظام مقدس جمهوری اسلامی در مجامع بین المللی با قدرت ها بر اثر حضور قدرتمندانه نیروهای مسلح و مردمی در هشت سال دفاع مقدس - الگو شدن نیروهای مسلح و مردمی جمهوری اسلامی ایران برای مبارزه نیروهای مقاومت اسلامی در مقابل سلطه استکبار جهانی در منطقه '''
فرضیه: '''مهمترین دستاورد جمهوری اسلامی ایران در عرصه نظامی، ارائه شیوه‌های مبارزه با ستمگران برای کشورهای اسلامی است.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''مهمترین دستاوردهای خارجی در عرصه نظامی عبارتند از: موفقیت های نیروهای مسلح با اتکا به پشتوانه مردمی علیه متجاوزان داخلی و خارجی - دیکته کردن خواسته های به حق نظام مقدس جمهوری اسلامی در مجامع بین المللی با قدرت ها بر اثر حضور قدرتمندانه نیروهای مسلح و مردمی در هشت سال دفاع مقدس - الگو شدن نیروهای مسلح و مردمی جمهوری اسلامی ایران برای مبارزه نیروهای مقاومت اسلامی در مقابل سلطه استکبار جهانی در منطقه '''
فرضیه: '''مهمترین دستاورد داخلی در عرصه نظامی، افزایش قدرت بازدارندگی با بکارگیری نیروهای داوطلب مردمی در سازمان رزم سپاه پاسداران است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''نقش ارزنده و محوری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای «نماینده وقت امام خمینی در شورای عالی دفاع» در فرماندهی جبهه میانی عملیات شکست حصر سوسنگرد و شکل‌گیری و اجرای طرح عملیات، موجب آزادسازی سوسنگرد شد.'''
فرضیه: '''در عملیات شکست حصر سوسنگرد مقام معظم رهبری، نماینده وقت امام خمینی در شورای عالی دفاع بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''نقش ارزنده و محوری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای «نماینده وقت امام خمینی در شورای عالی دفاع» در فرماندهی جبهه میانی عملیات شکست حصر سوسنگرد و شکل‌گیری و اجرای طرح عملیات، موجب آزادسازی سوسنگرد شد.'''
فرضیه: '''نماینده رئیس جمهور در شورای عالی دفاع، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بود که نقش ارزنده‌ای در عملیات حصر سوسنگرد داشتند.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''نقش ارزنده و محوری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای «نماینده وقت امام خمینی در شورای عالی دفاع» در فرماندهی جبهه میانی عملیات شکست حصر سوسنگرد و شکل‌گیری و اجرای طرح عملیات، موجب آزادسازی سوسنگرد شد.'''
فرضیه: '''شکست حصر سوسنگرد از موفق‌ترین و اثر گذارترین عملیات‌های دفاع مقدس به شمار می‌رود.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''یکی از انواع قانون اساسی از لحاظ منشاء شکل ‏گیری، قانون اساسی مردم سالار است که در آن، قوانین ثمره انقلاب‏ ها بوده و از طریق مردم و یا نمایندگان آنها به تصویب رسیده است.'''
فرضیه: '''قانون اساسی مردم سالار یکی از انواع قانون اساسی است که در آن قوانین از طریق مردم و یا نمایندگان آنها به تصویب می‌رسد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''یکی از انواع قانون اساسی از لحاظ منشاء شکل ‏گیری، قانون اساسی مردم سالار است که در آن، قوانین ثمره انقلاب‏ ها بوده و از طریق مردم و یا نمایندگان آنها به تصویب رسیده است.'''
فرضیه: '''تصویب قوانین از طریق مردم و یا نمایندگان آنها، در هیچ یک از انواع قانون اساسی غیر از قانون اساسی اقتداری دیده نمی‌شود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''یکی از انواع قانون اساسی از لحاظ منشاء شکل ‏گیری، قانون اساسی مردم سالار است که در آن، قوانین ثمره انقلاب‏ ها بوده و از طریق مردم و یا نمایندگان آنها به تصویب رسیده است.'''
فرضیه: '''قانون اساسی از لحاظ منشاء شکل ‏گیری به اقتداری، نیمه اقتداری و مردم سالار تقسیم می‎شود.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''هم‌اینک در دوره دهم مجلس شورای اسلامی تعداد نمایندگان مجلس (با رئیس مجلس) ۲۹۰ نفر است و ریاست این دوره از مجلس به عهده علی اردشیر لاریجانی است.'''
فرضیه: '''هم اکنون تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی ۲۹۰ نفر است.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''هم‌اینک در دوره دهم مجلس شورای اسلامی تعداد نمایندگان مجلس (با رئیس مجلس) ۲۹۰ نفر است و ریاست این دوره از مجلس به عهده علی اردشیر لاریجانی است.'''
فرضیه: '''دهمین دوره مجلس شورای اسلامی از ۲۹۵ نماینده تشکیل شده است.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''هم‌اینک در دوره دهم مجلس شورای اسلامی تعداد نمایندگان مجلس (با رئیس مجلس) ۲۹۰ نفر است و ریاست این دوره از مجلس به عهده علی اردشیر لاریجانی است.'''
فرضیه: '''محدوده حوزه‌های انتخابیه و تعداد نمایندگان را قانون معین می‌کند.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''مؤلف کتاب العروة الوثقی، بهاء الدین محمد بن حسین حارثی عاملی، شیخ بهایی می‌باشد. این کتاب بیش از آنکه فقهی باشد رنگ و بوی تفسیری دارد که شامل تفسیر سوره الفاتحه و قسمتی از سوره بقره می‌باشد.'''
فرضیه: '''کتاب عروه الوثقی شیخ بهایی حاوی تفسیر سوره هایی از قرآن مجید است.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''مؤلف کتاب العروة الوثقی، بهاء الدین محمد بن حسین حارثی عاملی، شیخ بهایی می‌باشد. این کتاب بیش از آنکه فقهی باشد رنگ و بوی تفسیری دارد که شامل تفسیر سوره الفاتحه و قسمتی از سوره بقره می‌باشد.'''
فرضیه: '''احادیث و امور فقهی بخش عمده کتاب عروه الوثقی را تشکیل میدهند.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''مؤلف کتاب العروة الوثقی، بهاء الدین محمد بن حسین حارثی عاملی، شیخ بهایی می‌باشد. این کتاب بیش از آنکه فقهی باشد رنگ و بوی تفسیری دارد که شامل تفسیر سوره الفاتحه و قسمتی از سوره بقره می‌باشد.'''
فرضیه: '''شیخ بهایی از نوابغ علمای شیعه و مفسران امامیه و ادیب شاعر و ریاضیدان می‌باشد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''کروسینسکی در کتاب خود از جریان تفرقه‌ای که در زمان سقوط اصفهان و صفویان بر کشور حاکم است می‌نویسد و می‌گوید تضاد و چند دستگی چنان بر کشور حاکم شده بود که حتی در میان یک طایفه رقابت بر سر اینکه پس از پیروزی مبادا رقیب زمام امور را به دست گیرد، سبب می‌شد هیچکدام از قبایل و طوایف قزلباشان و دیوانسالاران، لشکر و سپاهی برای مقابله با دشمن نفرستند.'''
فرضیه: '''از دیدگاه کروسینسکی یکی از علل عمده سقوط صفویه، تضاد میان قزلباش ها و دیوانسالاران است.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''کروسینسکی در کتاب خود از جریان تفرقه‌ای که در زمان سقوط اصفهان و صفویان بر کشور حاکم است می‌نویسد و می‌گوید تضاد و چند دستگی چنان بر کشور حاکم شده بود که حتی در میان یک طایفه رقابت بر سر اینکه پس از پیروزی مبادا رقیب زمام امور را به دست گیرد، سبب می‌شد هیچکدام از قبایل و طوایف قزلباشان و دیوانسالاران، لشکر و سپاهی برای مقابله با دشمن نفرستند.'''
فرضیه: '''جنگ های طولانی با همسایگان علت سقوط حکومت صفوی، از دیدگاه کروسینسکی بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''کروسینسکی در کتاب خود از جریان تفرقه‌ای که در زمان سقوط اصفهان و صفویان بر کشور حاکم است می‌نویسد و می‌گوید تضاد و چند دستگی چنان بر کشور حاکم شده بود که حتی در میان یک طایفه رقابت بر سر اینکه پس از پیروزی مبادا رقیب زمام امور را به دست گیرد، سبب می‌شد هیچکدام از قبایل و طوایف قزلباشان و دیوانسالاران، لشکر و سپاهی برای مقابله با دشمن نفرستند.'''
فرضیه: '''گزارش کروسینسکی، گزارشی است که مبلغان مذهبی از اوضاع کشورِ محل ماموریت خود به سرپرستشان می‌دادند.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''ملا محمدباقر مجلسی معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی فقیه شیعه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی بود. که به او لقب قاتل صوفیه را داده اند. او در زمان سلطان حسین توانست با نوشته های خود و نفوذ در دربار صفوی باعث براندازی طریقت صوفیان شود.'''
فرضیه: '''ضربه نهایی بر پیکر صوفیان که طریقت صوفیه را به کلی برانداخت، توسط ملا محمد باقر مجلسی و در زمان سلطان حسین وارد شد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''ملا محمدباقر مجلسی معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی فقیه شیعه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی بود. که به او لقب قاتل صوفیه را داده اند. او در زمان سلطان حسین توانست با نوشته های خود و نفوذ در دربار صفوی باعث براندازی طریقت صوفیان شود.'''
فرضیه: '''ملامحمدباقر مجلسی در دوره شاه عباس باعث براندازی طریقت صوفیه شد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''ملا محمدباقر مجلسی معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی فقیه شیعه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی بود. که به او لقب قاتل صوفیه را داده اند. او در زمان سلطان حسین توانست با نوشته های خود و نفوذ در دربار صفوی باعث براندازی طریقت صوفیان شود.'''
فرضیه: '''ملامحمدباقر مجلسی علوم عقلی را نزد حسین خوانساری فرا گرفت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''عهدنامه زُهاب یا عهدنامه قصر شیرین توافقی امضا شده میان صفویان ایران و امپراتوری عثمانی درسال ۱۶۳۹ م در شهر قصر شیرین می‌باشد. این پیمان‌نامه در واقع آرامش را برای مرزهای غرب ایران به ارمغان آورد و به جنگی که از سال ۱۶۲۳ آغاز شده بود و همچنین به مبارزات ۱۵۰ ساله دو کشور که بیشتر بر سر اختلافات ارضی صورت می‌گرفت، پایان داد.'''
فرضیه: '''عهدنامه قصرشیرین (زهاب) توانست تکلیف اختلافات مرزی طولانی بین ایران با دولت عثمانی را مشخص کند به طوری که آرامشی در مرزهای غربی ایجاد کرد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''عهدنامه زُهاب یا عهدنامه قصر شیرین توافقی امضا شده میان صفویان ایران و امپراتوری عثمانی درسال ۱۶۳۹ م در شهر قصر شیرین می‌باشد. این پیمان‌نامه در واقع آرامش را برای مرزهای غرب ایران به ارمغان آورد و به جنگی که از سال ۱۶۲۳ آغاز شده بود و همچنین به مبارزات ۱۵۰ ساله دو کشور که بیشتر بر سر اختلافات ارضی صورت می‌گرفت، پایان داد.'''
فرضیه: '''عهدنامه صلح آماسیه تنها عهدنامه در سال ۱۶۳۹ م در قصرشیرین بود که با هدف پایان دادن به جنگ های ایران و عثمانی و حل اختلافات مرز غربی بسته شد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''عهدنامه زُهاب یا عهدنامه قصر شیرین توافقی امضا شده میان صفویان ایران و امپراتوری عثمانی درسال ۱۶۳۹ م در شهر قصر شیرین می‌باشد. این پیمان‌نامه در واقع آرامش را برای مرزهای غرب ایران به ارمغان آورد و به جنگی که از سال ۱۶۲۳ آغاز شده بود و همچنین به مبارزات ۱۵۰ ساله دو کشور که بیشتر بر سر اختلافات ارضی صورت می‌گرفت، پایان داد.'''
فرضیه: '''معاهده زهاب معاهده‌ای بین شاه صفی صفوی و سلطان مراد عثمانی است که در سال ۱۰۴۹ق برابر با ۱۶۳۹ م بسته شد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در میان هنرمندان عصر صفوی، فردی با نام آقا رضا سرآمد همه هنرمندان و نقاشان اصفهان و مشهور ترین آنها گردید. شاه عباس او را به خود منسوب کرد و از آن پس به نام رضا عباسی مشهور شد، او استاد بنام خطاطی و مینیاتور، نگارگری و چهره پردازی است.'''
فرضیه: '''آقا رضا نقاش معروفترین نقاش دوره شاه عباس است که در چهره پردازی و صورت سازی بسیار استاد بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در میان هنرمندان عصر صفوی، فردی با نام آقا رضا سرآمد همه هنرمندان و نقاشان اصفهان و مشهور ترین آنها گردید. شاه عباس او را به خود منسوب کرد و از آن پس به نام رضا عباسی مشهور شد، او استاد بنام خطاطی و مینیاتور، نگارگری و چهره پردازی است.'''
فرضیه: '''معروفترین نقاش دوره شاه عباس صفوی، مظفرعلی نقاش، استاد چهره پردازی بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در میان هنرمندان عصر صفوی، فردی با نام آقا رضا سرآمد همه هنرمندان و نقاشان اصفهان و مشهور ترین آنها گردید. شاه عباس او را به خود منسوب کرد و از آن پس به نام رضا عباسی مشهور شد، او استاد بنام خطاطی و مینیاتور، نگارگری و چهره پردازی است.'''
فرضیه: '''رضا عباسی استاد بنام خطاطی و مینیاتور، فرزند مولانا علی‌اصغر کاشی است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''شاه تهماسب اول که در ابتدای سلطنت به نقاشی علاقمند بود و از هنرمندان حمایت می‌کرد. در زمان او نقاشان زیادی برای یادگیری سبک‌های مختلف به کشور های دیگر مخصوصا هندوستان سفر کردند. این دوره را میتوان عصر ظهور سبک های جدید نقاشی از جمله سبک هندی در ایران دانست.'''
فرضیه: '''نقاشی در سبک هندی در زمان شاه تهماسب اول صفوی ظهور کرد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''شاه تهماسب اول که در ابتدای سلطنت به نقاشی علاقمند بود و از هنرمندان حمایت می‌کرد. در زمان او نقاشان زیادی برای یادگیری سبک‌های مختلف به کشور های دیگر مخصوصا هندوستان سفر کردند. این دوره را میتوان عصر ظهور سبک های جدید نقاشی از جمله سبک هندی در ایران دانست.'''
فرضیه: '''در دوره شاه عباس اول نقاشی به سبک هندی در ایران ظهور کرد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''شاه تهماسب اول که در ابتدای سلطنت به نقاشی علاقمند بود و از هنرمندان حمایت می‌کرد. در زمان او نقاشان زیادی برای یادگیری سبک‌های مختلف به کشور های دیگر مخصوصا هندوستان سفر کردند. این دوره را میتوان عصر ظهور سبک های جدید نقاشی از جمله سبک هندی در ایران دانست.'''
فرضیه: '''شاه تهماسب اول در اواخر سلطنت خود از هنرمندان روی گردان شد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''وزرای ایالات در تشکیلات اداری دولت صفوی جایگاه بالایی داشتند که مستقیماً به وسیلة شاه منصوب می‌شدند و به این وزرا، وزرای عظام ممالک محروسه می‌گفتند که لقب آصف داشتند، مانند سارو خواجه که در کتاب تاریخ عباسی با عنوان آصف آذربایجان از او یاد شده است.'''
فرضیه: '''دارندگان عنوان وزیر ایالات، لقب آصف نیز داشته اند.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''وزرای ایالات در تشکیلات اداری دولت صفوی جایگاه بالایی داشتند که مستقیماً به وسیلة شاه منصوب می‌شدند و به این وزرا، وزرای عظام ممالک محروسه می‌گفتند که لقب آصف داشتند، مانند سارو خواجه که در کتاب تاریخ عباسی با عنوان آصف آذربایجان از او یاد شده است.'''
فرضیه: '''لقب آصف در دربار صفوی مختص مستوفی ها بوده است.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''وزرای ایالات در تشکیلات اداری دولت صفوی جایگاه بالایی داشتند که مستقیماً به وسیلة شاه منصوب می‌شدند و به این وزرا، وزرای عظام ممالک محروسه می‌گفتند که لقب آصف داشتند، مانند سارو خواجه که در کتاب تاریخ عباسی با عنوان آصف آذربایجان از او یاد شده است.'''
فرضیه: '''وزرای ایالات از میان صاحبان مشاغل مختلف، برگزیده می‌شدند.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''ایالات به عنوان تیول به افراد برجسته به نام والی یا همان خان داده می‌شد و آن‌ها همراه با شاهزادگان به حکمرانی می‌پرداختند. والی عالی‌ترین مرجع دولتی و ناظر بر عملکرد نهادهای مختلف در ایالت بود. '''
فرضیه: '''در نظام حکومت ایالات، خان یا والی در مرتبه اعلا قرار داشت.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''ایالات به عنوان تیول به افراد برجسته به نام والی یا همان خان داده می‌شد و آن‌ها همراه با شاهزادگان به حکمرانی می‌پرداختند. والی عالی‌ترین مرجع دولتی و ناظر بر عملکرد نهادهای مختلف در ایالت بود. '''
فرضیه: '''وزیر ایالات عالیترین مرجع دولتی در حکومت ایالات بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''ایالات به عنوان تیول به افراد برجسته به نام والی یا همان خان داده می‌شد و آن‌ها همراه با شاهزادگان به حکمرانی می‌پرداختند. والی عالی‌ترین مرجع دولتی و ناظر بر عملکرد نهادهای مختلف در ایالت بود. '''
فرضیه: '''به والیان عناوین حاکم، امیر و یا بیگلربیگی نیز اطلاق میشد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در دوره شاه عباس، منصب صدر با شغل وزیر اعظم ادغام شد و در دوره شاه سلیمان صفوی، مقام صدر به صدور (نواب) خاصه و عامه تقسیم شد که وظایف صدر خاصه، پرداختن به امور خالصه سلطنتی بود و وظیفه صدر عامه رسیدگی به املاک عامه مردم بود.'''
فرضیه: '''در زمان شاه سلیمان، پادشاه صفوی مقام صدر به دو بخش عامه و خاصه تقسیم شد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در دوره شاه عباس، منصب صدر با شغل وزیر اعظم ادغام شد و در دوره شاه سلیمان صفوی، مقام صدر به صدور (نواب) خاصه و عامه تقسیم شد که وظایف صدر خاصه، پرداختن به امور خالصه سلطنتی بود و وظیفه صدر عامه رسیدگی به املاک عامه مردم بود.'''
فرضیه: '''تقسیم مقام صدر به دو بخش صدر خاصه و صدر عامه در زمان شاه عباس انجام شد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در دوره شاه عباس، منصب صدر با شغل وزیر اعظم ادغام شد و در دوره شاه سلیمان صفوی، مقام صدر به صدور (نواب) خاصه و عامه تقسیم شد که وظایف صدر خاصه، پرداختن به امور خالصه سلطنتی بود و وظیفه صدر عامه رسیدگی به املاک عامه مردم بود.'''
فرضیه: '''مقام صدر در دوره شاه سلطان حسین، به مقام ملّا باشی تبدیل شد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''مقام صدر در ایران لقبی دینی بود که در ابتدای دوره صفوی به مدیر و رییس نهاد دینی و مذهبی گفته می‌شده و به لحاظ تاریخی مقدم بر سایر عناوین حکومتی و دینی بوده‌است.'''
فرضیه: '''رئیس نهاد مذهبی در دوره صفویه، صدر نام داشت.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''مقام صدر در ایران لقبی دینی بود که در ابتدای دوره صفوی به مدیر و رییس نهاد دینی و مذهبی گفته می‌شده و به لحاظ تاریخی مقدم بر سایر عناوین حکومتی و دینی بوده‌است.'''
فرضیه: '''دوره ی صفویه به رییس نهاد مذهبی در ایران شیخ الاسلام گفته میشد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''مقام صدر در ایران لقبی دینی بود که در ابتدای دوره صفوی به مدیر و رییس نهاد دینی و مذهبی گفته می‌شده و به لحاظ تاریخی مقدم بر سایر عناوین حکومتی و دینی بوده‌است.'''
فرضیه: '''شاه اسماعیل مؤسس مقام صدر در میان صفویان بوده‌است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''امرای سرحدی امرایی بودند که خارج از مرکز انجام وظیفه می‌کردند و به چهار گروه تقسیم می‌شدند که عبارت بودند از ولات، بیگلربیگیان، خوانین و سلاطین که هر یک از این امرا به ترتیب قدرت بیشتری از بعدی داشتند.'''
فرضیه: '''امرای سرحدی به ترتیب قدرت شامل ولات، بیگلربیگیان، خوانین و سلاطین می‌شدند.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''امرای سرحدی امرایی بودند که خارج از مرکز انجام وظیفه می‌کردند و به چهار گروه تقسیم می‌شدند که عبارت بودند از ولات، بیگلربیگیان، خوانین و سلاطین که هر یک از این امرا به ترتیب قدرت بیشتری از بعدی داشتند.'''
فرضیه: '''بیشترین قدرت امرای سرحدی به ترتیب شامل ولات، سلاطین، بیگلربیگیان و خوانین میشد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''امرای سرحدی امرایی بودند که خارج از مرکز انجام وظیفه می‌کردند و به چهار گروه تقسیم می‌شدند که عبارت بودند از ولات، بیگلربیگیان، خوانین و سلاطین که هر یک از این امرا به ترتیب قدرت بیشتری از بعدی داشتند.'''
فرضیه: '''عزل و نصب دیگر امرا به دست امرای ولات انجام می‌گرفت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در دوره صفویه ممنوعیت تجارت ابریشم ایران، توسط عثمانیان اثر زیادی بر بازرگانان ابریشم داشت. بیشتر بازرگانان و بافندگان ابریشم در اثر این ممنوعیت دست از کار کشیدند و به جای بازرگانان ایرانی و ترک، ارمنیان این تجارت را به دست گرفتند.'''
فرضیه: '''بیشتر تجار ابریشم در دوره صفویه از میان ارامنه بودند.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در دوره صفویه ممنوعیت تجارت ابریشم ایران، توسط عثمانیان اثر زیادی بر بازرگانان ابریشم داشت. بیشتر بازرگانان و بافندگان ابریشم در اثر این ممنوعیت دست از کار کشیدند و به جای بازرگانان ایرانی و ترک، ارمنیان این تجارت را به دست گرفتند.'''
فرضیه: '''در زمان صفویان تجار یهودی قسمت عمده تجارت ابریشم را به عهده داشتند.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در دوره صفویه ممنوعیت تجارت ابریشم ایران، توسط عثمانیان اثر زیادی بر بازرگانان ابریشم داشت. بیشتر بازرگانان و بافندگان ابریشم در اثر این ممنوعیت دست از کار کشیدند و به جای بازرگانان ایرانی و ترک، ارمنیان این تجارت را به دست گرفتند.'''
فرضیه: '''شاه‌عباس برای تقویت تجارت، راه‌های شمال‌غرب را از دست عثمانی‌ها آزاد کرد و تمامی مراکز تولید ابریشم را پس گرفت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''با توجه به موقعیت جغرافیایی پایتخت عثمانی، یعنی شهر قسطنطنیه، این امپراتوری به مدت شش قرن به پلی میان شرق و غرب تبدیل شده بود. با سقوط این شهر و کشف راه‌های دریایی جدید توسط قدرت‌های اروپایی، آنان قادر بودند تا انحصار عثمانی در این مسئله را از بین ببرند و این مهمترین عامل جهت رونق تجارت و داد و ستد صفویان با کشورهای اروپایی گردید. '''
فرضیه: '''سقوط قسطنطنیه و کشف راه های دریایی تأثیر زیادی در رونق بخشیدن تجارت دولت صفویه داشت.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''با توجه به موقعیت جغرافیایی پایتخت عثمانی، یعنی شهر قسطنطنیه، این امپراتوری به مدت شش قرن به پلی میان شرق و غرب تبدیل شده بود. با سقوط این شهر و کشف راه‌های دریایی جدید توسط قدرت‌های اروپایی، آنان قادر بودند تا انحصار عثمانی در این مسئله را از بین ببرند و این مهمترین عامل جهت رونق تجارت و داد و ستد صفویان با کشورهای اروپایی گردید. '''
فرضیه: '''تسلط پرتغالی ها بر خلیج فارس مهمترین عامل گسترش و رونق تجارت صفویان و اروپایی ها شد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''با توجه به موقعیت جغرافیایی پایتخت عثمانی، یعنی شهر قسطنطنیه، این امپراتوری به مدت شش قرن به پلی میان شرق و غرب تبدیل شده بود. با سقوط این شهر و کشف راه‌های دریایی جدید توسط قدرت‌های اروپایی، آنان قادر بودند تا انحصار عثمانی در این مسئله را از بین ببرند و این مهمترین عامل جهت رونق تجارت و داد و ستد صفویان با کشورهای اروپایی گردید. '''
فرضیه: '''در نیمه دوم قرن شانزدهم، عثمانی تحت فشار شدید تورم و افزایش هزینه جنگ‌ها در دو جبهه شرق و غرب قرار گرفت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''سیورغال به معنای‌ کامل‌ترین‌ شکل‌ اهدای‌ زمین‌ به‌ افراد لشکری‌ و کشوری‌ و روحانیان‌ است. در دوره صفویه به جای اعطای سیورغال به افراد نظامی و نخبگان سیاسی، به افرادی که در صورت نیاز سپاهیانی را برای کمک به شاه صفوی اعزام میکردند و طبقات مذهبی اعطا می شد. '''
فرضیه: '''سیورغال در دوره صفوی به کسانی که متعهد می شدند در صورت نیاز عده ای را به کمک شاه بفرستند تعلق می گرفت.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''سیورغال به معنای‌ کامل‌ترین‌ شکل‌ اهدای‌ زمین‌ به‌ افراد لشکری‌ و کشوری‌ و روحانیان‌ است. در دوره صفویه به جای اعطای سیورغال به افراد نظامی و نخبگان سیاسی، به افرادی که در صورت نیاز سپاهیانی را برای کمک به شاه صفوی اعزام میکردند و طبقات مذهبی اعطا می شد. '''
فرضیه: '''در دوران صفویان سیورغال فقط به قزلباشان و امرای نظامی آن ها در قبال خدمت نظام تعلق می گرفت.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''سیورغال به معنای‌ کامل‌ترین‌ شکل‌ اهدای‌ زمین‌ به‌ افراد لشکری‌ و کشوری‌ و روحانیان‌ است. در دوره صفویه به جای اعطای سیورغال به افراد نظامی و نخبگان سیاسی، به افرادی که در صورت نیاز سپاهیانی را برای کمک به شاه صفوی اعزام میکردند و طبقات مذهبی اعطا می شد. '''
فرضیه: '''سیورغال از کلمه سیورغاتمیش به معنی هبه و بخشش اخذ شده است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در دوره شاه عباس صفوی اصطلاح خالصه به نواحی و ایالت‌هایی اطلاق می‌شد که‌ به‌طور کلی و یکپارچه جزء املاک سلطنتی بوده‌اند، و املاک خاصه آن بخشی از املاک سلطنتی بوده که در داخل ولایات و ایالت‌هایی قرار داشته که به تیول داده شده است و تحت نظارت حکومت مرکزی اداره می‌شدند.'''
فرضیه: '''در زمان شاه عباس به املاک سلطنتی، املاک خالصه و به اراضی ایالات و ولایات تحت اداره حکومت مرکزی، املاک خاصه اطلاق می‌شد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در دوره شاه عباس صفوی اصطلاح خالصه به نواحی و ایالت‌هایی اطلاق می‌شد که‌ به‌طور کلی و یکپارچه جزء املاک سلطنتی بوده‌اند، و املاک خاصه آن بخشی از املاک سلطنتی بوده که در داخل ولایات و ایالت‌هایی قرار داشته که به تیول داده شده است و تحت نظارت حکومت مرکزی اداره می‌شدند.'''
فرضیه: '''به املاک سلطنتی در زمان شاه عباس املاک خاصه و به اراضی ممالک و ولایات در اختیار حکام املاک خالصه می‌گفتند.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در دوره شاه عباس صفوی اصطلاح خالصه به نواحی و ایالت‌هایی اطلاق می‌شد که‌ به‌طور کلی و یکپارچه جزء املاک سلطنتی بوده‌اند، و املاک خاصه آن بخشی از املاک سلطنتی بوده که در داخل ولایات و ایالت‌هایی قرار داشته که به تیول داده شده است و تحت نظارت حکومت مرکزی اداره می‌شدند.'''
فرضیه: '''دخل و‌ خرج املاک خاصه، در دفترخانه خاصه ثبت می‌شد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''مردم ایران غالباٌ کشاورز و ساکن روستاها بودند و گله داری شغل اصلی ایلات و عشایر و روستائیان بود. از آنجائیکه صفویان با پشتیبانی نیروهای قبیله ای به قدرت رسیدند. بنابراین در اقتصاد دولت صفویه گله داری و کشاورزی مهمترین نقش را داشتند.'''
فرضیه: '''پایه های اقتصادی صفویه بر اساس گله داری و کشاورزی استوار بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''مردم ایران غالباٌ کشاورز و ساکن روستاها بودند و گله داری شغل اصلی ایلات و عشایر و روستائیان بود. از آنجائیکه صفویان با پشتیبانی نیروهای قبیله ای به قدرت رسیدند. بنابراین در اقتصاد دولت صفویه گله داری و کشاورزی مهمترین نقش را داشتند.'''
فرضیه: '''موقوفات و مالیات اصلی ترین اجزای اقتصاد ایران در دوره صفویه بودند.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''مردم ایران غالباٌ کشاورز و ساکن روستاها بودند و گله داری شغل اصلی ایلات و عشایر و روستائیان بود. از آنجائیکه صفویان با پشتیبانی نیروهای قبیله ای به قدرت رسیدند. بنابراین در اقتصاد دولت صفویه گله داری و کشاورزی مهمترین نقش را داشتند.'''
فرضیه: '''جامعه صفویه همچون جامعه‌ای هرمی شکل بود که در قاعده هرم، دهقانان قرار داشتند.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''گرایش به مذهب تشیع و رسمیت بخشیدن به آن با تشکیل دولت صفوی به صورت دفعی رخ داد. صفویان با رسمی‌کردن مذهب تشیع باعث ایجاد وحدت و یگانگی میان مردم، مشخص کردن ایران از دیگر کشورهای اسلامی و تأمین استقلال کشور شده بودند.'''
فرضیه: '''نخستین نتیجه تشکیل دولت صفویه اعلام مذهب شیعه به عنوان مذهب رسمی بود و باعث وحدت جامعه ایران شد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''گرایش به مذهب تشیع و رسمیت بخشیدن به آن با تشکیل دولت صفوی به صورت دفعی رخ داد. صفویان با رسمی‌کردن مذهب تشیع باعث ایجاد وحدت و یگانگی میان مردم، مشخص کردن ایران از دیگر کشورهای اسلامی و تأمین استقلال کشور شده بودند.'''
فرضیه: '''با اعلام مذهب تشیع به عنوان مذهب رسمی کشور در زمان تشکیل دولت صفوی بین صفوف مسلمانان در ایران شکاف ایجاد شد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''گرایش به مذهب تشیع و رسمیت بخشیدن به آن با تشکیل دولت صفوی به صورت دفعی رخ داد. صفویان با رسمی‌کردن مذهب تشیع باعث ایجاد وحدت و یگانگی میان مردم، مشخص کردن ایران از دیگر کشورهای اسلامی و تأمین استقلال کشور شده بودند.'''
فرضیه: '''سوگواری برای کشته‌شدگان شیعه در زمان حکومت صفویه، رونق بسیار یافت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در سال ۱۰۰۹ق شاه عبّاس به دلیل علاقه و ارادتی که به امام رضا (ع) داشت مشهورترین سفر زیارتی خود را انجام داد. وی مسافت کاخ سلطنتی عالی‏قاپو در میدان نقش جهان اصفهان تا شهر مشهد و حرم رضوی را در عرض ۲۸ روز، پیاده طی کرد.'''
فرضیه: '''شاه عباس صفوی به امام هشتم علی بن موسی الرضا (ع) علاقه وافری داشت و برای زیارت پای پیاده از اصفهان به مشهد رفت.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در سال ۱۰۰۹ق شاه عبّاس به دلیل علاقه و ارادتی که به امام رضا (ع) داشت مشهورترین سفر زیارتی خود را انجام داد. وی مسافت کاخ سلطنتی عالی‏قاپو در میدان نقش جهان اصفهان تا شهر مشهد و حرم رضوی را در عرض ۲۸ روز، پیاده طی کرد.'''
فرضیه: '''علاقه شاه اسماعیل صفوی به امام رضا (ع) باعث شد که شاه از اصفهان برای زیارت، پای پیاده به مشهد برود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در سال ۱۰۰۹ق شاه عبّاس به دلیل علاقه و ارادتی که به امام رضا (ع) داشت مشهورترین سفر زیارتی خود را انجام داد. وی مسافت کاخ سلطنتی عالی‏قاپو در میدان نقش جهان اصفهان تا شهر مشهد و حرم رضوی را در عرض ۲۸ روز، پیاده طی کرد.'''
فرضیه: '''شاه عباس دستور داد هر یک از مقامات دولت، که مایل به همراهی او در سفر مشهد هستند، می‌توانند سواره بیایند.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''شاه عباس در اوایل بهار سال ۹۹۶ ه.ق از مسیر فیروزکوه عازم دامغان گردید و در آنجا چاشنیگیرباشی اولین سفیر دولت عثمانی را که برای مذاکرات صلح آمده بود به حضور پذیرفت . '''
فرضیه: '''اولین سفیر عثمانی در دربار شاه عباس چاشنیگیر باشی بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''شاه عباس در اوایل بهار سال ۹۹۶ ه.ق از مسیر فیروزکوه عازم دامغان گردید و در آنجا چاشنیگیرباشی اولین سفیر دولت عثمانی را که برای مذاکرات صلح آمده بود به حضور پذیرفت . '''
فرضیه: '''علی پاشا اولین سفیر دولت عثمانی بود که به خدمت شاه عباس رسید.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''شاه عباس در اوایل بهار سال ۹۹۶ ه.ق از مسیر فیروزکوه عازم دامغان گردید و در آنجا چاشنیگیرباشی اولین سفیر دولت عثمانی را که برای مذاکرات صلح آمده بود به حضور پذیرفت . '''
فرضیه: '''شاه عباس، پیشنهاد صلح دولت عثمانی را پذیرفت و آن را به اطلاع فرهاد پاشا رسانید .'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در طول تاریخ کشمکش ها و جنگ های زیادی بین صفویان و اوزبکان رخ داد. جنگ های بزرگ در این دوره عبارتند از: نبرد مرو در سال ۹۱۶ ق در زمان شاه اسماعیل یکم، نبرد جام در سال ۹۳۵ ق در زمان شاه تهماسب و نبرد رباط پریان در سال ۱۰۰۷ ق در زمان شاه عباس.'''
فرضیه: '''سه جنگ بزرگ صفویان با اوزبکان به ترتیب زمان وقوع، جنگ مرو، جنگ جام و جنگ رباط پریان هستند.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در طول تاریخ کشمکش ها و جنگ های زیادی بین صفویان و اوزبکان رخ داد. جنگ های بزرگ در این دوره عبارتند از: نبرد مرو در سال ۹۱۶ ق در زمان شاه اسماعیل یکم، نبرد جام در سال ۹۳۵ ق در زمان شاه تهماسب و نبرد رباط پریان در سال ۱۰۰۷ ق در زمان شاه عباس.'''
فرضیه: '''جنگ های مرو، رباط پریان و جام سه جنگ بزرگ صفویان و اوزبکان به ترتیب تاریخ وقوع آن ها است.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در طول تاریخ کشمکش ها و جنگ های زیادی بین صفویان و اوزبکان رخ داد. جنگ های بزرگ در این دوره عبارتند از: نبرد مرو در سال ۹۱۶ ق در زمان شاه اسماعیل یکم، نبرد جام در سال ۹۳۵ ق در زمان شاه تهماسب و نبرد رباط پریان در سال ۱۰۰۷ ق در زمان شاه عباس.'''
فرضیه: '''جدال صفویه و ازبکان در خراسان طى دوره شاه عباس اول وارد مرحله جدى ‏ترى شد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''هرمز از سال ۱۵۰۷ (زمان پادشاهی شاه اسماعیل یکم) در تصرف امپراتوری پرتغال بود . پرتغالی‌ها به سرپرستی ناخدا آلفونس دو آلبوکرک دریانورد مشهور پرتغالی وارد خلیج فارس شدند و پس از جنگی خونین با ایرانیان و با استفاده از کشتی‌های بریتانیا و توپخانه آنها، قشم، جزیره هرمز و گمبرون را کاملاً تصرف کردند.'''
فرضیه: '''آلفونس دو آلبوکرک پرتغالی در زمان شاه اسماعیل اول به خلیج فارس آمد و پس از نبردی سهمگین به هرمز دست یافت.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''هرمز از سال ۱۵۰۷ (زمان پادشاهی شاه اسماعیل یکم) در تصرف امپراتوری پرتغال بود . پرتغالی‌ها به سرپرستی ناخدا آلفونس دو آلبوکرک دریانورد مشهور پرتغالی وارد خلیج فارس شدند و پس از جنگی خونین با ایرانیان و با استفاده از کشتی‌های بریتانیا و توپخانه آنها، قشم، جزیره هرمز و گمبرون را کاملاً تصرف کردند.'''
فرضیه: '''اشغال جزیره هرمز توسط پرتغالی ها به سرپرستی ناخدا آلفونس دو آلبوکرک در زمان شاه عباس اول اتفاق افتاد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''هرمز از سال ۱۵۰۷ (زمان پادشاهی شاه اسماعیل یکم) در تصرف امپراتوری پرتغال بود . پرتغالی‌ها به سرپرستی ناخدا آلفونس دو آلبوکرک دریانورد مشهور پرتغالی وارد خلیج فارس شدند و پس از جنگی خونین با ایرانیان و با استفاده از کشتی‌های بریتانیا و توپخانه آنها، قشم، جزیره هرمز و گمبرون را کاملاً تصرف کردند.'''
فرضیه: '''شاه عباس یکم در سال ۱۶۲۲ میلادی جزیره هرمز را طی نبردی دوباره به خاک ایران بازمی گرداند.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''شاه تهماسب پسر ارشد شاه اسماعیل یکم و دومین پادشاه از سلسله صفویه بود. او از سال ۹۳۰ ق تا ۹۸۴ ق بر ایران حکومت کرد که در بین تمام پادشاهان پس از اسلام در ایران بیشترین زمان حکمرانی بوده ‌است.'''
فرضیه: '''مدت سلطنت شاه تهماسب در حدود ۵۴ سال بوده است.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''شاه تهماسب پسر ارشد شاه اسماعیل یکم و دومین پادشاه از سلسله صفویه بود. او از سال ۹۳۰ ق تا ۹۸۴ ق بر ایران حکومت کرد که در بین تمام پادشاهان پس از اسلام در ایران بیشترین زمان حکمرانی بوده ‌است.'''
فرضیه: '''شاه تهماسب به مدت ۴۴ سال فرمانروای ایران بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''شاه تهماسب پسر ارشد شاه اسماعیل یکم و دومین پادشاه از سلسله صفویه بود. او از سال ۹۳۰ ق تا ۹۸۴ ق بر ایران حکومت کرد که در بین تمام پادشاهان پس از اسلام در ایران بیشترین زمان حکمرانی بوده ‌است.'''
فرضیه: '''شاه تهماسب در ۱۰ سالگی به سلطنت رسید.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''سرکشی خواجه محمد بتکچی در سال ۹۴۴ ق بر علیه سلطنت شاه تهماسب صفوی در استر آباد روی داد و اسارت او به دست صدر الدین خان اتفاق افتاد.'''
فرضیه: '''در زمان شاه تهماسب صفوی، خواجه محمد بتکچی در منطقه استرآباد شورش کرد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''سرکشی خواجه محمد بتکچی در سال ۹۴۴ ق بر علیه سلطنت شاه تهماسب صفوی در استر آباد روی داد و اسارت او به دست صدر الدین خان اتفاق افتاد.'''
فرضیه: '''خواجه محمد بتکچی در سال ۹۴۴ ق در آستارا بر علیه شاه تهماسب دست به شورش زد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''سرکشی خواجه محمد بتکچی در سال ۹۴۴ ق بر علیه سلطنت شاه تهماسب صفوی در استر آباد روی داد و اسارت او به دست صدر الدین خان اتفاق افتاد.'''
فرضیه: '''نظام‌الدین محمود پسر خواجه محمد بتکچی از خویشان خواجه منصور است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''سال ها بعد از جنگ بزرگ مرو، اوزبکان پس از اطلاع یافتن از فوت شاه اسماعیل و اختلاف میان سران قزلباش ، فرصت را مغتنم شمرده، از جیحون گذشتند و متوجه خراسان شدند. مجموعه این اتفاقات و درگیری ها ، عاقبت به جنگ جام (دومین جنگ بزرگ اوزبکان و صفویان) و پیروزی ایرانیان انجامید.'''
فرضیه: '''بعد از جنگ بزرگ مرو، جنگ جام دومین جنگ بزرگ میان اوزبکان و صفویان، به حساب می آید.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''سال ها بعد از جنگ بزرگ مرو، اوزبکان پس از اطلاع یافتن از فوت شاه اسماعیل و اختلاف میان سران قزلباش ، فرصت را مغتنم شمرده، از جیحون گذشتند و متوجه خراسان شدند. مجموعه این اتفاقات و درگیری ها ، عاقبت به جنگ جام (دومین جنگ بزرگ اوزبکان و صفویان) و پیروزی ایرانیان انجامید.'''
فرضیه: '''جنگ هرات دومین جنگ بزرگ میان صفویان و اوزبکان بعد از جنگ مرو بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''سال ها بعد از جنگ بزرگ مرو، اوزبکان پس از اطلاع یافتن از فوت شاه اسماعیل و اختلاف میان سران قزلباش ، فرصت را مغتنم شمرده، از جیحون گذشتند و متوجه خراسان شدند. مجموعه این اتفاقات و درگیری ها ، عاقبت به جنگ جام (دومین جنگ بزرگ اوزبکان و صفویان) و پیروزی ایرانیان انجامید.'''
فرضیه: '''جنگ جام در نزدیکی شهر جام اتفاق افتاد که به شکست و عقب‌نشینی ازبکان انجامید.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''حسین‏خان شاملو، قدرتمندترین رئیس قزلباش و وارث مقام وکالت، حقوق سلطنت را رعایت نکرد و به جهت سوء ظن در تغییر شاه و به تخت نشاندن سام‏میرزا و قصد پیوستن به عثمانیان، خشم شاه تهماسب را برانگیخت و کشته شد. این دوره مهمترین عامل استقلال و سلطه مجدد شاه تهماسب و تنزل جایگاه قزلباش و افزایش نقش ایرانیان بوده است.'''
فرضیه: '''کشتن حسین خان شاملو توانست مایه اقتدار و استقلال شاه تهماسب قرار گیرد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''حسین‏خان شاملو، قدرتمندترین رئیس قزلباش و وارث مقام وکالت، حقوق سلطنت را رعایت نکرد و به جهت سوء ظن در تغییر شاه و به تخت نشاندن سام‏میرزا و قصد پیوستن به عثمانیان، خشم شاه تهماسب را برانگیخت و کشته شد. این دوره مهمترین عامل استقلال و سلطه مجدد شاه تهماسب و تنزل جایگاه قزلباش و افزایش نقش ایرانیان بوده است.'''
فرضیه: '''مهمترین عاملی که شاه تهماسب توانست اقتدار و استقلال حکومتش را به دست آورد کشتن کپک سلطان استاجلو بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''حسین‏خان شاملو، قدرتمندترین رئیس قزلباش و وارث مقام وکالت، حقوق سلطنت را رعایت نکرد و به جهت سوء ظن در تغییر شاه و به تخت نشاندن سام‏میرزا و قصد پیوستن به عثمانیان، خشم شاه تهماسب را برانگیخت و کشته شد. این دوره مهمترین عامل استقلال و سلطه مجدد شاه تهماسب و تنزل جایگاه قزلباش و افزایش نقش ایرانیان بوده است.'''
فرضیه: '''حسین‌خان شاملو تأثیر به سزایی در زنده ماندن و کشته نشدن عباس میرزا داشت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''درگیری و اختلاف بین قزلباشان و عنصر ایرانی (اهل شمشیر و اهل قلم)، در نبرد غجدوان - نبردی بین شاه اسماعیل و اوزبکان- خود را به‌صورت آشکارا ظاهر و نمایان کرد. شاه اسماعیل، برای آشتی بین آن دو و تبدیل این عناصر نامتجانس به یک نهاد اجرایی هماهنگ، قبل از هر چیز، مقام جدیدی به نام «وکیل نفس نفیس همایون» ایجاد کرد. '''
فرضیه: '''شاه اسماعیل برای آشتی میان ایرانیان و قزلباشان (مردان قلم با مردان شمشیر) مقام وکیل نفس نفیس همایون را ایجاد کرد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''درگیری و اختلاف بین قزلباشان و عنصر ایرانی (اهل شمشیر و اهل قلم)، در نبرد غجدوان - نبردی بین شاه اسماعیل و اوزبکان- خود را به‌صورت آشکارا ظاهر و نمایان کرد. شاه اسماعیل، برای آشتی بین آن دو و تبدیل این عناصر نامتجانس به یک نهاد اجرایی هماهنگ، قبل از هر چیز، مقام جدیدی به نام «وکیل نفس نفیس همایون» ایجاد کرد. '''
فرضیه: '''شاه اسماعیل با هدف آشتی میان قزلباشان و ایرانیان قبل از هر چیز منصب شیخ الاسلام ایجاد کرد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''درگیری و اختلاف بین قزلباشان و عنصر ایرانی (اهل شمشیر و اهل قلم)، در نبرد غجدوان - نبردی بین شاه اسماعیل و اوزبکان- خود را به‌صورت آشکارا ظاهر و نمایان کرد. شاه اسماعیل، برای آشتی بین آن دو و تبدیل این عناصر نامتجانس به یک نهاد اجرایی هماهنگ، قبل از هر چیز، مقام جدیدی به نام «وکیل نفس نفیس همایون» ایجاد کرد. '''
فرضیه: '''امیر نجم ثانی، وکیل نفس نفیس همایون، توسط اوزبکان دستگیر و به فرمان عبیدخان اوزبک کشته شد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''بلافاصله پس از جنگ چالدران و شکست صفویان در این جنگ، نخست دیار بکر از تصرف شاه اسماعیل خارج شد و مصطفی پاشا در ۹۲۲ ه. ق. آن را ضمیمۀ امپراتوری عثمانی کرد.'''
فرضیه: '''نتیجه آنی جنگ چالدران خارج شدن دیاربکر از تصرف شاه اسماعیل بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''بلافاصله پس از جنگ چالدران و شکست صفویان در این جنگ، نخست دیار بکر از تصرف شاه اسماعیل خارج شد و مصطفی پاشا در ۹۲۲ ه. ق. آن را ضمیمۀ امپراتوری عثمانی کرد.'''
فرضیه: '''بلا فاصله پس از جنگ چالدران، نخست ارزنجان از تصرف شاه اسماعیل در آمد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''بلافاصله پس از جنگ چالدران و شکست صفویان در این جنگ، نخست دیار بکر از تصرف شاه اسماعیل خارج شد و مصطفی پاشا در ۹۲۲ ه. ق. آن را ضمیمۀ امپراتوری عثمانی کرد.'''
فرضیه: '''شکست شاه اسماعیل در جنگ چالدران بر رفتار او با امرای قزلباش تاثیر گذاشت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''هر چند شکست ایران از عثمانیان در جنگ چالدران دلایل فراوانی داشت اما به کار بردن سلاح گرم و بویژه توپ که نقش تعیین کننده ای داشت، بزرگترین عامل مشخصه در پیروزی عثمانی ها و شکست صفویان بود.'''
فرضیه: '''بزرگترین دلیل شکست ایرانیان عدم استفاده از اسلحه گرم در جنگ چالدران بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''هر چند شکست ایران از عثمانیان در جنگ چالدران دلایل فراوانی داشت اما به کار بردن سلاح گرم و بویژه توپ که نقش تعیین کننده ای داشت، بزرگترین عامل مشخصه در پیروزی عثمانی ها و شکست صفویان بود.'''
فرضیه: '''سپاه نیرومند و قوی عثمانی مهمترین عامل پیروزی عثمانی ها در جنگ چالدران بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''هر چند شکست ایران از عثمانیان در جنگ چالدران دلایل فراوانی داشت اما به کار بردن سلاح گرم و بویژه توپ که نقش تعیین کننده ای داشت، بزرگترین عامل مشخصه در پیروزی عثمانی ها و شکست صفویان بود.'''
فرضیه: '''برخی از مورخان روحیات سلطان سلیم و شاه اسماعیل را در وقوع جنگ چالدران موثر دانسته‌اند.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''شاه اسماعیل برای نبرد با دشمنان خارجی، به قصد جنگ با اوزبکان به خراسان لشکر کشید و دو لشکر در نزدیکی شهر مرو رو در روی هم قرار گرفتند و در نبردی سخت، سپاه ایران بر اوزبک پیروز شد. اما در همین هنگام با یورش عثمانیها مواجه شد، که به‌رغم شکست خوردن در این جنگ (جنگ چالدران)، نبرد او در زمره نبردهای بزرگ تاریخ است و این دو جنگ بزرگ از افتخارات ایرانیان محسوب می‌شود.'''
فرضیه: '''دو جنگ بزرگ خارجی شاه اسماعیل، جنگ مرو با اوزبکان و جنگ چالدران با عثمانیان بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''شاه اسماعیل برای نبرد با دشمنان خارجی، به قصد جنگ با اوزبکان به خراسان لشکر کشید و دو لشکر در نزدیکی شهر مرو رو در روی هم قرار گرفتند و در نبردی سخت، سپاه ایران بر اوزبک پیروز شد. اما در همین هنگام با یورش عثمانیها مواجه شد، که به‌رغم شکست خوردن در این جنگ (جنگ چالدران)، نبرد او در زمره نبردهای بزرگ تاریخ است و این دو جنگ بزرگ از افتخارات ایرانیان محسوب می‌شود.'''
فرضیه: '''از جنگ های بزرگ شاه اسماعیل با دشمنان خارجی می توان به جنگ مرو با عثمانیان و جنگ چالدران با اوزبکان اشاره کرد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''شاه اسماعیل برای نبرد با دشمنان خارجی، به قصد جنگ با اوزبکان به خراسان لشکر کشید و دو لشکر در نزدیکی شهر مرو رو در روی هم قرار گرفتند و در نبردی سخت، سپاه ایران بر اوزبک پیروز شد. اما در همین هنگام با یورش عثمانیها مواجه شد، که به‌رغم شکست خوردن در این جنگ (جنگ چالدران)، نبرد او در زمره نبردهای بزرگ تاریخ است و این دو جنگ بزرگ از افتخارات ایرانیان محسوب می‌شود.'''
فرضیه: '''در جنگ چالدران قسمت بزرگی از آذربایجان به اشغال ترکان عثمانی در آمد.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''به اعتراف محققان، نهضت صفوی در دوره شیخ جنید و شیخ حیدر الصفوی با رویکرد سیاسی و شیعی علنی در فکر ایجاد حکومت برآمد و با تفکر و تلاش های این دو فرد به عنوان مهمترین عامل، زمینه برای به دست گرفتن حکومت منطقه و تشکیل قدرتی فراتر از مرزهای آذربایجان یعنی حکومت صفویان توسط شاه اسماعیل در نیمه اول سده ده هجری ایجاد شد.'''
فرضیه: '''از نتایج تلاش های فوق العاده شیخ جنید و شیخ حیدر تشکیل سلسله صفویه بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''به اعتراف محققان، نهضت صفوی در دوره شیخ جنید و شیخ حیدر الصفوی با رویکرد سیاسی و شیعی علنی در فکر ایجاد حکومت برآمد و با تفکر و تلاش های این دو فرد به عنوان مهمترین عامل، زمینه برای به دست گرفتن حکومت منطقه و تشکیل قدرتی فراتر از مرزهای آذربایجان یعنی حکومت صفویان توسط شاه اسماعیل در نیمه اول سده ده هجری ایجاد شد.'''
فرضیه: '''مهمترین عامل تشکیل حکومت صفویه تلاش های شیخ ابراهیم و شیخ صفی الدین بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''به اعتراف محققان، نهضت صفوی در دوره شیخ جنید و شیخ حیدر الصفوی با رویکرد سیاسی و شیعی علنی در فکر ایجاد حکومت برآمد و با تفکر و تلاش های این دو فرد به عنوان مهمترین عامل، زمینه برای به دست گرفتن حکومت منطقه و تشکیل قدرتی فراتر از مرزهای آذربایجان یعنی حکومت صفویان توسط شاه اسماعیل در نیمه اول سده ده هجری ایجاد شد.'''
فرضیه: '''شیخ حیدر صفوی یا سلطان حیدر صفوی از مشایخ صفویه و پدر شاه اسماعیل یکم است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''کتاب «انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام»، اثر محمد عارف اسپناقچی پاشازاده است، علت نگارش این کتاب در زمان ناصرالدین شاه، علاقه شخص شاه به مطالعه کتب تاریخی، عدم وجود کتابی درباره تاریخ پیدایش دولت صفوی ، تاریخ زندگانی شاه اسماعیل و سلطان سلیم عثمانی و دستور اعتمادالسلطنه جهت رفع این نقصان می‌باشد.'''
فرضیه: '''کتاب «انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام» در ایام سلطنت ناصرالدین شاه تالیف شده است.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''کتاب «انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام»، اثر محمد عارف اسپناقچی پاشازاده است، علت نگارش این کتاب در زمان ناصرالدین شاه، علاقه شخص شاه به مطالعه کتب تاریخی، عدم وجود کتابی درباره تاریخ پیدایش دولت صفوی ، تاریخ زندگانی شاه اسماعیل و سلطان سلیم عثمانی و دستور اعتمادالسلطنه جهت رفع این نقصان می‌باشد.'''
فرضیه: '''در زمان فتحعلی شاه کتاب «انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام» تالیف و نوشته شد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''کتاب «انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام»، اثر محمد عارف اسپناقچی پاشازاده است، علت نگارش این کتاب در زمان ناصرالدین شاه، علاقه شخص شاه به مطالعه کتب تاریخی، عدم وجود کتابی درباره تاریخ پیدایش دولت صفوی ، تاریخ زندگانی شاه اسماعیل و سلطان سلیم عثمانی و دستور اعتمادالسلطنه جهت رفع این نقصان می‌باشد.'''
فرضیه: '''کتاب «انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام» به زبان ترکی نوشته و سپس به فارسی ترجمه شده است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''کتاب «سفرنامه بخارا» به دستور محمدخان شیبانی ازبک، به نام مهمان نامه بخارا خوانده شد. انگیزه مؤلف، ثبت تاریخ اوزبکان، وقایع تاریخی دوران پادشاهی محمدخان شیبانی، روابط اوزبکان با صفویه و شرح مسافرت‌های شاه اوزبک از جمله سفر به بخارا، بوده است.'''
فرضیه: '''کتاب مهمان نامه بخارا در زمینه ی تاریخ اوزبکان و روابط صفویه با آنها از مطالعات تاریخی می باشد.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''کتاب «سفرنامه بخارا» به دستور محمدخان شیبانی ازبک، به نام مهمان نامه بخارا خوانده شد. انگیزه مؤلف، ثبت تاریخ اوزبکان، وقایع تاریخی دوران پادشاهی محمدخان شیبانی، روابط اوزبکان با صفویه و شرح مسافرت‌های شاه اوزبک از جمله سفر به بخارا، بوده است.'''
فرضیه: '''تنها شرح تاریخی آورده شده در کتاب مهمان خانه بخارا اوضاع خراسان در دوره صفویه است.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''کتاب «سفرنامه بخارا» به دستور محمدخان شیبانی ازبک، به نام مهمان نامه بخارا خوانده شد. انگیزه مؤلف، ثبت تاریخ اوزبکان، وقایع تاریخی دوران پادشاهی محمدخان شیبانی، روابط اوزبکان با صفویه و شرح مسافرت‌های شاه اوزبک از جمله سفر به بخارا، بوده است.'''
فرضیه: '''«مهمان نامه بخارا»، اثر فضل الله بن روزبهان، به بیان وقایع تاریخی دوران پادشاهی ابوالفتح محمد شیبانی پرداخته است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''محمدباقر مجلسی معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی، فقیه شیعه در دوران شاه سلطان حسین صفوی بود. او در این دوران مقام ملاباشی(شیخ الاسلام) ایران را دارا بود، که عالی‌ترین مقام دینی کشور بود که پس از پادشاه قرار می‌گرفت و صاحب نفوذ فراوان بود.'''
فرضیه: '''منصب شیخ الاسلامی، در دوره شاه سلطان حسین بر عهده محمد باقر مجلسی بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''محمدباقر مجلسی معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی، فقیه شیعه در دوران شاه سلطان حسین صفوی بود. او در این دوران مقام ملاباشی(شیخ الاسلام) ایران را دارا بود، که عالی‌ترین مقام دینی کشور بود که پس از پادشاه قرار می‌گرفت و صاحب نفوذ فراوان بود.'''
فرضیه: '''علامه مجلسی شیخ الاسلام ایران در زمان شاه سلطان حسین صفوی نبود بلکه این منصب متعلق به شیخ بهایی بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''محمدباقر مجلسی معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی، فقیه شیعه در دوران شاه سلطان حسین صفوی بود. او در این دوران مقام ملاباشی(شیخ الاسلام) ایران را دارا بود، که عالی‌ترین مقام دینی کشور بود که پس از پادشاه قرار می‌گرفت و صاحب نفوذ فراوان بود.'''
فرضیه: '''معروف‌ترین اثر محمد باقر مجلسی بحارالانوار است که در آن مجموعه بزرگی از احادیث را گرد آورده‌ است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''در زمان شاه صفی، به دستور شاه جلادان، سرهای بریده شده را به نزد امام‌قلی خان که از فرماندهان نظامی و سرداران برجسته گرجی زمان شاه عباس اول بود و پس از پدرش الله‌وردی خان به فرمانروایی ایالت فارس رسیده بود، برده و پس از اینکه سرهای بریده را به وی نشان دادند، سر او را نیز بریده و به حضور شاه صفی آوردند.'''
فرضیه: '''امام قلی خان، از سرداران برجسته شاه عباس اول که فرمانروای فارس بود، به دستور شاه صفی به قتل رسید.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''در زمان شاه صفی، به دستور شاه جلادان، سرهای بریده شده را به نزد امام‌قلی خان که از فرماندهان نظامی و سرداران برجسته گرجی زمان شاه عباس اول بود و پس از پدرش الله‌وردی خان به فرمانروایی ایالت فارس رسیده بود، برده و پس از اینکه سرهای بریده را به وی نشان دادند، سر او را نیز بریده و به حضور شاه صفی آوردند.'''
فرضیه: '''شاه صفی دستور قتل هیچ کدام از فرماندهان نظامی شاه عباس بجز زینل بیگ را صادر نکرد.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''در زمان شاه صفی، به دستور شاه جلادان، سرهای بریده شده را به نزد امام‌قلی خان که از فرماندهان نظامی و سرداران برجسته گرجی زمان شاه عباس اول بود و پس از پدرش الله‌وردی خان به فرمانروایی ایالت فارس رسیده بود، برده و پس از اینکه سرهای بریده را به وی نشان دادند، سر او را نیز بریده و به حضور شاه صفی آوردند.'''
فرضیه: '''از مهم‌ترین اقدامات نظامی امام‌قلی خان فتح هرمز و پایان دادن به تسلط ۱۱۷ ساله پرتغالیها در خلیج‌فارس است.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''خان احمدخان گیلانی در ۹۴۳ ه‍. ق/ ۱۵۳۸ م، در یک سالگی پس از مرگ ناگهانی پدرش کارکیا حسن دوم به حکومت رسید و تا ۹۷۵ ه‍.ق بر بیه‌پیش و سپس در دوره شاه عباس اول به عنوان آخرین کارکیای(حکمران) سلسله سادات آل کیا بر کل گیلان حکومت کرد.'''
فرضیه: '''آخرین حکمران گیلان از سلسله سادات آل کیا در دوره شاه عباس اول، خان احمد خان گیلانی بود.'''
پاسخ: e
پیش فرض: '''خان احمدخان گیلانی در ۹۴۳ ه‍. ق/ ۱۵۳۸ م، در یک سالگی پس از مرگ ناگهانی پدرش کارکیا حسن دوم به حکومت رسید و تا ۹۷۵ ه‍.ق بر بیه‌پیش و سپس در دوره شاه عباس اول به عنوان آخرین کارکیای(حکمران) سلسله سادات آل کیا بر کل گیلان حکومت کرد.'''
فرضیه: '''حسام الدین لنگرودی آخرین کارکیای سلسله سادات آل کیا گیلان در زمان شاه عباس اول بود.'''
پاسخ: c
پیش فرض: '''خان احمدخان گیلانی در ۹۴۳ ه‍. ق/ ۱۵۳۸ م، در یک سالگی پس از مرگ ناگهانی پدرش کارکیا حسن دوم به حکومت رسید و تا ۹۷۵ ه‍.ق بر بیه‌پیش و سپس در دوره شاه عباس اول به عنوان آخرین کارکیای(حکمران) سلسله سادات آل کیا بر کل گیلان حکومت کرد.'''
فرضیه: '''پدر خان احمدخان، کارکیا حسن دوم، پس از چیرگی بر برادر خود سیدعلی کارکیا، حکومت بیَه‌پیش را به دست گرفت.'''
پاسخ: n
پیش فرض: '''رفتار خصمانه عثمانیان با صفویان و اروپاییان، نزدیکی ایران و اروپا و روابط میان آن دو را موجب شده بود، اما بعد از رفع خطر عثمانی و انقراض تیموریان، این روابط مدتی به سردی گرایید.'''
فرضیه: '''علت دوستی های ایران و کشورهای اروپایی در عصر صفویه، به سبب دشمنی عثمانیها با صفویه و کشورهای اروپایی بود.'''
پاسخ: e