సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలపై జాతీయ పర్యవేక్షక చట్రానికి ఆమోదం తెలిపిన మంత్రివర్గం

ప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షత న సమావేశమైన కేంద్ర మంత్రివర్గం సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (ఎస్ డిజి స్), దానితో ముడిపడ్డ ఇతర లక్ష్యాల సాధన పై పర్యవేక్షణ కు ఉద్దేశించిన జాతీయ సూచీ చట్రం (నేశనల్ ఇండికేటర్ ఫ్రేమ్ వర్క్- ఎన్ఐఎఫ్) మీద నియమిత కాలిక సమీక్ష, మెరుగుదల ల కోసం ఒక ఉన్నత స్థాయి సారథ్య సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు ఆమోదం తెలిపింది. ఈ ఉన్నత స్థాయి సారథ్య సంఘానికి భారత ముఖ్య గణాంకవేత్త, గణాంకాలు- కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి నేతృత్వం వహిస్తారు. గణాంక ప్రదాన మంత్రిత్వ శాఖల, నీతి ఆయోగ్ ల కార్యదర్శులు సభ్యులుగా వ్యవహరించే ఈ సంఘ సభ్యులుగా ఉంటారు. ఈ సంఘం లో ఇతర సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖల కార్యదర్శులు ప్రత్యేక ఆహ్వానితులు గా ఉంటారు. ఎన్ఐఎఫ్ పై నియమిత కాలిక సమీక్ష తో పాటు ఎప్పటికప్పుడు సూచీ లను మెరుగుపరచే బాధ్యత ను ఉన్నత స్థాయి సారథ్య సంఘం నిర్వర్తిస్తుంది. లక్ష్యాలు: అమలులో ఉన్న జాతీయ విధానాలు, కార్యక్రమాలకు అనుగుణంగా సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను క్రమబద్ధీకరించడం, ప్రగతి సంబంధిత సవాళ్లను పరిష్కరించగల వ్యూహాత్మక ప్రణాళికా రచనకు చర్యలు తీసుకోవడం. జాతీయ స్థాయి లో, రాష్ట్ర స్థాయులలో సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల పై పర్యవేక్షణ కు జాతీయ సూచీ చట్రం రూపొందించే గణాంక సూచీలే వెన్నెముక. ఆ మేరకు వివిధ సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలలో భాగం గా నిర్దేశించిన లక్ష్యాల ను సాధించే దిశ గా విధాన ఫలితాల ను శాస్త్రీయం గా మూల్యాంకనం చేయడం. సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల అమలు కు సంబంధించి గణాంక సూచీల ఆధారంగా గణాంకాలు- కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ జాతీయ స్థాయి నివేదిక లను రూపొందిస్తుంది. ప్రగతి పై అంచనాలు, సవాళ్ల గుర్తింపు తో పాటు జాతీయ స్థాయి లో అనుగమనానికి అవసరమైన సిఫారసులు కూడా ఈ నివేదిక లో భాగంగా ఉంటాయి. జాతీయ సూచీ చట్రం మెరుగుదల కోసం ఉన్నత స్థాయి సారథ్య సంఘం సదరు చట్రాన్ని నియమిత కాల ప్రాతిపదిక న సమీక్షిస్తుంది. ఈ సూచీలకు సంబంధించినదేగాక సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలపై జాతీయ, ఉప- జాతీయ స్థాయి నివేదికల రూపకల్పన కు వీలు గా కోరిన కాలావధుల ప్రకారం గణాంకాలు- కార్యక్రమాల అమలు శాఖ కు నియమిత కాల ప్రాతిపదిక న సమాచారాన్ని అందించవలసిన బాధ్యత గణాంక ప్రదాన మంత్రిత్వ శాఖలు/విభాగాలపై ఉంటుంది. సునిశిత, సమర్థ పర్యవేక్షణ కోసం అత్యాధునిక సమాచార సాంకేతిక ఉపకరణాల వినియోగం. ప్రధాన ప్రభావం: సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు ఆర్థిక, సామాజిక, పర్యావరణ కోణీయ ప్రగతి సమాహారంగా ఉంటాయి. మారుతున్న ప్రపంచం లో ‘‘సబ్ కా సాథ్, సబ్ కా వికాస్’’ (అందరి తోడ్పాటుతో అందరి అభివృద్ధి) అనేది మౌలిక ధ్యేయంగా పేదరిక నిర్మూలన, సౌభాగ్య విస్తృతిని అది లక్షిస్తోంది. సుస్థిర, సమ్మిశ్రిత, సార్వజనిక ఆర్థిక వృద్ధి ని సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు 17, దానితో ముడిపడిన 169 ధ్యేయాలు నిర్దేశిస్తున్నాయి. అందరికీ మరిన్ని అవకాశాల కల్పన, అసమానతల తగ్గింపు, ప్రాథమిక జీవన ప్రమాణాల మెరుగుదల, నిష్పక్షపాత సామాజిక ప్రగతికి ప్రోత్సాహం, సార్వజనీనత సహజ వనరుల-పర్యావరణ వ్యవస్థల సమగ్ర, సుస్థిర నిర్వహణకు ప్రోత్సాహం వంటివన్నీ ఇందులో అంతర్భాగంగా ఉంటాయి. ఆ మేరకు జాతీయ స్థాయి లో సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల పురోగతి పై ఫలితాల ఆధారిత పర్యవేక్షణ, నివేదన లకు జాతీయ సూచీ చట్రం దోహదపడుతుంది. ఈ చట్రం అమలు లో ఎలాంటి ప్రత్యక్ష ద్రవ్య సంబంధ చిక్కులూ ఉండవు. అయితే, సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల సూచీ లపై పర్యవేక్షణ కు తగిన రీతి లో సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖలు తమ గణాంక వ్యవస్థ లను పునఃసంఘటితం చేసుకోవలసిన ఆవశ్యకత ఉంది. ప్రజా జీవనం లో ఆశావహ మార్పుల కోసమే సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు ఉద్దేశించబడిన నేపథ్యం లో వాటి అమలు ప్రగతి పై పర్యవేక్షణ వల్ల దేశం మొత్తానికీ మేలు చేకూరుతుంది. పూర్వరంగం: న్యూ యార్క్‌ లోని ఐక్య రాజ్య సమితి ప్రధాన కార్యాలయం వేదిక గా 2000వ సంవత్సరం లో శతాబ్ది శిఖర సమ్మేలనం జరిగింది. ఈ సందర్భంగా ‘‘శతాబ్ది ప్రగతి లక్ష్యాలు’’ పేరిట 8 అభివృద్ధి లక్ష్యాల సాధన కు అంగీకారం తెలుపుతూ తీర్మానం ఆమోదించబడింది. ఆ మేరకు 2000వ సంవత్సరం నుంచి 2015వ సంవత్సరం వరకు ఆయా దేశాలు వాటి జాతీయ ప్రగతి వ్యూహాలను అమలు చేసే నమూనా ప్రణాళికలు ఇందులో పొందుపరచబడ్డాయి. తదనుగుణంగా అభివృద్ధి కి సంబంధించి వివిధ సమస్యల పరిష్కారాలు కూడా ఎనిమిది శతాబ్ది ప్రగతి లక్ష్యాలలో భాగమయ్యాయి. అయితే శతాబ్ది ప్రగతి లక్ష్యాల సాధన లో దేశానికి ఒక రకం గా అసమతౌల్యం చోటుచేసుకొంది. దీంతో శతాబ్ది లక్ష్యాల ప్రయోజనాన్ని అంచనా వేయడంతో పాటు 2015వ సంవత్సరం అనంతరం ప్రపంచం లో అభివృద్ధి సహకారానికి మార్గనిర్దేశం చేసేందుకు తాజా చర్యలు అవసరమన్న అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది. దీనికి అనుగుణంగా ఐక్య రాజ్య సమితి సాధారణ సభ 70వ సమావేశం రాబోయే 15 సంవత్సరాలలో సాధించవలసిన 17 సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలకు అంగీకారం తెలుపుతూ తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. ఆ మేరకు 2016వ సంవత్సరం జనవరి 1వ తేదీ నుండి ఈ 17 సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల అమలును ప్రారంభించడమైంది. ఇదేమీ చట్టపరమైన కట్టుబాటు కాకపోయినప్పటికీ సదరు లక్ష్యాల సాధన ఒక ప్రచ్ఛన్న అంతర్జాతీయ బాధ్యత గా మారింది. తదనుగుణం గా ఆయా దేశాలలో అంతర్గత వ్యయానికి ప్రాథమ్యాలకు కొత్త రూపాన్ని ఇవ్వవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. దాని ప్రకారం ఆయా దేశాలు ఈ లక్ష్యాలను సాధించే బాధ్యత ను స్వీకరించి, అందుకోసం జాతీయ స్థాయి చట్రాలను ఏర్పరచుకోవలసివచ్చింది. ఈ నేపథ్యం లో ప్రతి దేశం లోనూ వాటి సొంత సుస్థిర అభివృద్ధి విధానాల అమలు, అందులో విజయం సాధించడమన్నది సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకోవడమే అవుతుంది. ఆ మేరకు ప్రతి దేశమూ ఈ అంశం పై పురోగతి కి సంబంధించి జాతీయ స్థాయి లో సదరు లక్ష్యాల అమలుపై పర్యవేక్షణ, ఫలితాల అనుశీలన అవసరమైంది. అయితే, సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల పురోగతి పై జాతీయ స్థాయి లో పర్యవేక్షణ చర్యల కోసం కచ్చితమైన, ప్రవేశయోగ్యమైన మరియు కాలానుగుణమైన సమాచార రాశి అవసరమవుతుంది.