“మై నహీ హమ్” పోర్టల్ ఇంకా యాప్ ల ప్రారంభం, సెల్ఫ్4సొసైటీ అంశం పై ఐటి వృత్తి నిపుణుల తో ముఖాముఖి ల సందర్భం గా ప్రధాన మంత్రి ప్రసంగం

మంత్రిమండలి లోని నా సహచరులు; భారతదేశ పారిశ్రామిక రంగానికి కొత్త శక్తి ని అందించిన అనుభవజ్ఞులైన ప్రముఖులు; ఐటి వృత్తి కి బలాన్ని అందించిన వృత్తినిపుణులు; ఐటి రంగం తో అనుబంధాన్ని కలిగివున్న యువతరం ప్రతినిధులు; గ్రామీణ ప్రాంతాలలో నిర్వహిస్తున్న సిఎస్ సి కేంద్రాల్లోని పాఠశాలలు, కళాశాలల విద్యార్థులు; ఐఐటి లకు, పలు ఇతర సంస్థ లకు చెందిన విద్యార్థులారా, ఈ రోజు న నాకు ఎంతో ప్రీతిపాత్రమైన ముఖాముఖి కార్యక్రమం లో మీ అందరి తో భేటీ కావడం నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగిస్తోంది. ప్రభుత్వం ఏం చేసిందన్న వివరాలన్నీ మా సహచర మంత్రి శ్రీ రవిశంకర్ గారు చెప్పారు. అయితే నేను ఈ పని మీద ఇక్కడకు రాలేదు. ఏ వ్యక్తి అయినా జీవనోపాధి మార్గం లో ఎంతటి విజయాన్ని సాధించాడు, ఎంత ధనాన్ని, ప్రతిష్ఠ ను మూటగట్టుకున్నాడు; తన జీవిత కాలం లో పొందాలనుకున్నవన్నీ పొందేశాడు; ఆ సంతృప్తి ని ఎలా పొందగలిగాడు అన్నది ప్రధానం కాదు. మరి సంతృప్తి ఎలా సాధ్యపడుతుంది ? ఆయన సాధించాల్సినవి అన్నీ సాధించిన తరువాత ఇతరుల కోసం ఏదైనా చేయగలిగితే, ఇతరుల కోసం జీవించగలిగితే ఆ సంతృప్తి స్థాయి మరింత గా పెరిగిపోతుంది. ఆరంభం లో ప్రదర్శించిన చిత్రం లో శ్రీమాన్ అజీం ప్రేంజీ చెప్పింది వింటున్నాను. నేను 2003-04 సంవత్సరం లో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి గా ఉన్న సమయం లో ఆయన నన్ను కలసి తన వ్యాపారాన్ని గురించి, ప్రభుత్వాని కి సంబంధించిన పనుల ను గురించి మాట్లాడుతూ ఉండే వారు. అయితే ఆ తరువాత గత 10 నుండి 15 సంవత్సరాల మధ్య కాలం లో ఆయన ను కలుసుకొనే అవకాశం ఎప్పుడు వచ్చినా ఆయన మాత్రం తన పని ని గురించి గాని, తన కంపెనీ ని గురించి గాని, లేదా తన కార్పొరేట్ కార్యకలాపాల ను గురించి గాని మాట్లాడలేదు. ఆయన ఎప్పుడు మాట్లాడినా విద్యారంగం గురించి, ఆ రంగంలో ఆయన ప్రస్తుతం సాగిస్తున్న కృషి గురించి మాట్లాడే వారు. ఈ పని లో ఆయన లీనమైపోయినట్టుగా ఆఖరుకు తన కంపెనీ పని లో నూ లీనం అయివుండకపోవచ్చు. ఒక పెద్ద కంపెనీ ని స్థాపించి, ఎంతో విజయవంతమైన ప్రయాణం సాగించినప్పటికీ ఈ వయస్సు లో ఇప్పుడు చేస్తున్న పని లో ఆయన ఆనందాన్ని పొందుతున్నారన్నదే నా భావన. అంతమాత్రాన ఒక వ్యక్తి తన వృత్తిపరమైన జీవితం లో ఎవరికీ ఎలాంటి సేవ చేయలేదని అర్ధం కాదు. ఉదాహరణ కు ఒక వైద్యుడు ఎవరికీ ఎలాంటి సేవ ను చేయలేదని చెప్పలేం. అలాగే ఒక శాస్త్రవేత్త తన జీవిత కాలం అంతా ఒక ప్రయోగశాల కే పరిమితం అయిపోయి తరువాత రాబోయే ఎన్నో తరాల జీవితాల్లో మార్పులను తీసుకువచ్చే ఏదో ఒక కొత్త విషయాన్ని కనుగొంటే ఆయన ఏ సేవ చేయలేదని చెప్పలేం. ఆ మనిషి కేవలం తన కోసం, తనకు పేరు రావడం కోసమే ఆ పని చేశాడని దీని అర్ధం కానే కాదు. ఆయన ఇతరుల కోసం కృషి చేస్తున్నారు. ఆయన తన కళ్ల ముందే ఏదైనా చేసినట్టయితే దానికి కలిగే సంతృప్తి భిన్నం గా ఉంటుంది. ఈ సంతృప్తి ఒక్కొక్కరికి ఒక్కొక్క రకం గా ఉంటుంది. మీరు చేసిన పని పట్ల ఎవరైనా సంతృప్తి ని వ్యక్తం చేసి నట్లయితే ఆ అనుభవాన్ని పొందడం వల్ల వ్యక్తిగతం గా మీరు కూడా ఆ సంతృప్తి ని పొందగలుగుతారు. అది ఇచ్చే అంతర్గత ఆనందమూ, శక్తీ సరికొత్తవి గా ఉంటాయి. రామాయణం లో మనం దీని ని గురించి విన్నాం. ఒక ఉడుత రామసేతువు నిర్మాణం లో రాముల వారికి సహకరించింది. ఆ సేతువు నిర్మాణం పట్ల స్ఫూర్తి పొందిన ఆ ఉడుత ఆ పని ని కొత్తగా భావించి చేసింది. అంతే కాదు, దీనికి భిన్నమైన కోణం కూడా ఉండేందుకు ఆస్కారం ఉంది.. ఒకవేళ భగవాన్ రాముడు విజేత కావాలీ అంటే- ఆయన దైవమే అయినప్పటికీ కూడాను- ఆయన కు ఉడుత సాయం తీసుకోవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. మరి ఒక ఉడుత ఆయనకు తోడు నిలచినప్పుడు ఆయన కృత‌కృత‌్యులు కాగలిగారు. ప్రభుత్వం ఎన్నో కార్యక్రమాలను చేపట్టి ఉండి వుండవచ్చును, ఎంతో ధనాన్ని వెచ్చించి వుండవచ్చును. అయితే ప్రజల భాగస్వామ్యం లేనిదే మేం కూడా ఆశించిన ఫలితాన్ని సాధించలేం. అందుకే భారతదేశం ఇంక వేచి చూడగల స్థితి లో లేదు. అంతే కాదు, భారతదేశం మరింత ఎక్కువ సమయం పాటు వేచి వుండాలని ప్రపంచం కూడా భావించడం లేదు. భారతదేశం నాయకత్వ స్థానం లోకి రావాలని ప్రపంచం కూడా కోరుకుంటోంది. ప్రపంచం కోరుకుంటున్న స్థాయి కి చేరాలంటే మనం ఆ ఆశ లకు అనుగుణం గా అభివృద్ధి చెంది తీరాలి. అది సాధించాలంటే మనం సగటు మానవుని జీవితం లో మార్పు ను తీసుకురావాలి. నా నైపుణ్యాలు, సామర్థ్యాలు, శక్తి, అనుభవం ఇతరుల కోసం వినియోగించగలనా అని ఆలోచించాలి. ఒక పేదవాడు ఆకలి తో వస్తే అతనికి ఆహారాన్ని అందించే ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఇది వాస్తవం. అక్కడ సేవ చేస్తున్న వారంతా అంకిత భావం తో చేస్తున్నారు. అలాగే అక్కడకు వెళ్లిన వ్యక్తి కి అన్నార్తుల ఆకలి ని తీర్చగల వ్యవస్థ అక్కడ ఉందని, అక్కడకు వెళ్తే తనకు తినేందుకు ఏదో ఒకటి దొరుకుతుందనే నమ్మకం కలుగుతుంది. ఆ ప్రదేశాలను సందర్శించిన వారు ఆ ఆహారాన్ని ఎవరందిస్తున్నారన్న అంశంపై ప్రత్యేకం గా దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉండదు. అలాగే అక్కడ ఆహారం ఏర్పాట్లు చేసిన వారికి కూడా ఎవరు, ఎందుకు వస్తున్నారనే ఆలోచన ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకలా..? ఎందుకంటే అక్కడకు ఎవరైనా చేరుకొంటే వారికి ఆహారాన్ని అందించడం ఒక అలవాటు గా చేసుకున్నారు గనుక. అక్కడకు వెళ్లే వారు భుజించి వెళ్లిపోతున్నారు గనుక. ఒక పేదవాడు ఆకలి తో మరో పేదవాడి ఇంటి కి వెళ్లి, ఆ ఇంటి లోని వారు తమ కోసం తయారు చేసుకున్న ఆహారం లో సగం ఆహారాన్ని అతడికి అందించినట్లయితే వారందరికీ జీవితం యావత్తు ఆ సంఘటన గుర్తుండిపోతుంది. అందులోనే వారికి సంతృప్తి కలుగుతుంది. ఒక వ్యవస్థాత్మక నిర్మాణం ద్వారా చేసే పని కన్నా తమంత తాము గా స్ఫూర్తి ని పొంది చేసిన పని ఆధారంగా అక్కడ ఎంతో పెద్ద మార్పు వచ్చిన సందర్భాలు కూడా మనం ఎన్నో చూశాం. ఉదాహరణ కు మనం విమానం లో ప్రయాణం చేస్తున్నాం; మన పక్కనే ఒక వృద్ధుడు కూడా ఉన్నాడు. ఆయనకు దాహం వేస్తే నీరు తాగడానికి సీసా ఉంది. కానీ దాని మూతిని తెరవకోలేకపోతున్నాడనుకోండి.. అది గమనిస్తే మనం వెంటనే దానిని అందుకొని మూతను తెరచి అందిస్తాం. అది మనకు సంతృప్తి ని మిగుల్చుతుంది. అంటే ఇతరులకు ఆనందాన్ని కలిగించేందుకు కదా మనం జీవిస్తున్నామని అర్ధం. నేను ప్రధాన మంత్రి ని అయిన తరువాత ఒక సంప్రదాయాన్ని తీసుకువచ్చాను. గతం లో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి గా ఉండగా కూడా అలా చేస్తూ ఉండే వాడిని. నేను ఏదైనా విశ్వవిద్యాలయం స్నాతకోత్సవానికి హాజరైతే ఆ ప్రాంతానికి దగ్గరలో ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల లో చదువుతున్న 8వ, 9వ,10వ తరగతుల విద్యార్థులను ముఖ్య అతిథులు గా ఆహ్వానించాలని, వారికి ఆ కార్యక్రమం లో సీట్లు కేటాయించాలని నిర్వాహకులకు చెబుతూ ఉంటాను. ఇలాంటి పిల్లలు చదువుతున్న పాఠశాల భవనం శిథిలావస్థ లో ఉండి రోజూ వారెన్నో ఇక్కట్లు పడుతూ ఉండవచ్చు. అయితే స్నాతకోత్సవం లో పాల్గొన్న సందర్భం గా ఒక వ్యక్తి శరీరం అంతా నిండుగా ఉండేలా ఒక పెద్ద గౌను, నెత్తి మీద టోపీ వేసుకుని వేదిక మీదకు వచ్చి పట్టా ను అందుకుంటూ ఉంటే అతని కోసమే కదా ఇంత పెద్ద ఏర్పాటు చేసిందనే ఆలోచన వారి లో కలిగి వారు కూడా దానిని సాధించాలనే కల గంటారు. ఒక విత్తనం నాటితే అది ఏదో ఒక రోజున సాకారమై ఆ అబ్బాయి కూడా ఆ పట్టా ను అందుకోగలుగుతాడు. ఒక పాఠశాల గది లో అందుకుంటున్న దాని కన్నా ఇది ఎంతో ఉత్కృష్టమైంది. ఇలాంటి పనులు సాధించడానికి ఎన్నో మార్గాలు ఉన్నాయి. మా ఆనంద్ గారు ఇక్కడ కూర్చొని ఉన్నారు. నేను ముఖ్యమంత్రి గా ఉన్న రోజుల నుండి ఇప్పటి వరకు కూడా నేను ఆయన విషయం లో ఒక అంశాన్ని గమనిస్తూ వస్తున్నాను. గుజరాత్ అభివృద్ధి కి దోహదపడే ఒక పెట్టుబడి కోసం నేను పారిశ్రామికవేత్తల సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్టయితే ఈయన దాని ని గురించి ఎలాంటి ప్రశ్నలు వేయరు; దాని ని గురించి ఎక్కువగా మాట్లాడరు. సామాజిక సేవ కోసం ఏం చేయాలో చెప్పండి అని మాత్రమే అడుగుతారు. ఆయన స్వభావం అది. ఆ స్వభావమే దేశానికి, సమాజానికి కూడా పెద్ద బలం. ఈ కార్యక్రమం లో పాల్గొనడం నాకు ఎందుకు ఆనందదాయకం? నేను సామాజిక మాధ్యమం తో అనుసంధానమైన వ్యక్తి ని. అందువల్ల కేవలం నాకు ఎవరో అందించిన సమాచార బాధితుడి ని కాదు. నేను స్వయంగా అన్వేషించి సమాచారాన్ని పొందుతాను. ఫలితం గా ఎన్నో కొత్త విషయాలను తెలుసుకోగలుగుతాను. ఈ రోజున ఇది నాకు అలాంటి సమాచార వేదిక కల్పిస్తున్న కొత్త ప్రదేశం. ఇదే నేను పలువురు పిల్లలలో, యువతీయువకులలో చూస్తూ ఉంటాను. వారు ఏదైనా ఒక కార్యక్రమం తలపెట్టి ముగ్గురు, నలుగురు వంతున బృందాలు గా ఏర్పడి శని, ఆది వారాల్లో గ్రామాలను సందర్శిస్తూ ఉంటారు. అలా గ్రామం లోని వాడల్లో ప్రజల మధ్యనే సమయం గడుపుతారు. అక్కడ పిల్లలకు కొత్త కొత్త విషయాలను బోధిస్తారు. ఇలా ఏదో ఒక కొత్త కార్యక్రమాన్ని చేపడుతూ ఉంటారు. భారతదేశ జనాభా లో 25 నుంచి 40 ఏళ్ల మధ్య వయస్సు వారిలో ఈ ధోరణి అభివృద్ధి చెందుతోంది. కానీ అది సంఘటితం అయినప్పుడు దానికి వచ్చే బలం వేరు గా ఉంటుంది. ఉద్యమ స్ఫూర్తి తో ఏదైనా ఒక కార్యక్రమాన్ని చేయగలిగితే ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యవస్థే అవసరం ఉండదు. దాని తో అనుసంధానం అయితే చాలు, అందరికీ అందుబాటు లో ఉండేలా అలాంటి వేదిక ఉంటే చాలు. ప్రతి ఒక్కరూ వారి లోని ఆకాంక్షల కు అనుగుణం గా పని చేస్తారు. కానీ ఎవరైనా చేయాలనుకునే దానికి ఒక స్వరూపం కల్పించి, దాని ఫలితాలు కూడా నమోదు చేసినట్టయితే ఫలితం మరింత స్పష్టంగా ఉంటుంది. భారతదేశం భవిష్యత్తు అంతా సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మీదనే ఆధారపడి వుంది. మీ వద్ద ఉన్న పరిజ్ఞానం.. దీనితో భారతదేశ భావిగతి ఆధారపడి వుంది. ఈ రెండింటినీ మనం అనుసంధానం చేయడం ఎలా..? ఉదాహరణ కు ఒక తోటమాలి తోట లో విత్తనాలను చల్లాడనుకుందాం. వాతావరణం అనుకూలించినట్టయితే ఆ విత్తనాలు మొక్కలు గా మారి చక్కని పువ్వులను అందిస్తాయి. ఆయా ప్రాంతాలకు వెళ్లి మాత్రమే మనం దాన్ని చూడాలనుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఆ తోటమాలి పెంచిన ఆ పూల తోటే ఆ ప్రదేశాన్ని సందర్శించాలన్న స్ఫూర్తి కి ఒక ఆధారం గా నిలుస్తుంది. కారణం ఏమిటి? ఆ తోటమాలి తాను చేసే పని ఒక వ్యవస్థీకృత విధానం లో, ఒక క్రమపద్ధతి లో చేశారు. ఈ రోజున సోషల్ స్టార్ట్- అప్ ల విభాగంలో కొత్త శకం మొదలయింది. ఆ యువత అందరూ ఏదైనా కార్యక్రమానికి వచ్చినట్టయితే మీరేం చేస్తున్నారంటూ వాకబు చేసుకుంటారు. నేను బెంగళూరు వెళ్లినప్పుడు ఇలాంటి సంఘటనే ఒకటి చూశాను. ఒక యువకుడు, ఐటి రంగానికి చెందిన వాడు. అతను రోజుకి నాలుగైదు గంటల పాటు డ్రైవ్ చేస్తాడని నేను కూడా సోషల్ మీడియా లో ఎక్కడో చూశాను. ఎందుకలా డ్రైవ్ చేస్తూ ఉంటారని అడిగితే ఆ సమయం లో పేదవారి ని గమ్యాలకు చేరుస్తానని అతను చెప్పాడు. వారి కోసం నేను పని చేస్తున్నాను, వారిని ఆసుపత్రులకు చేర్చుతాను, దాని లో నేను ఆనందాన్ని పొందుతున్నాను అని బదులిచ్చాడు. ఆటో రిక్షాలను నడిపే వారిలో కూడా ఇలాంటి వారిని నేను చూశాను. వారి ఆటోల వెనుక “మీరు ఆసుపత్రి కి వెళ్లాలంటే ఉచితంగా తీసుకెళ్తాను” అని రాసి ఉంటుంది. నా దేశం లోని ఒక పేద ఆటో డ్రైవర్ దాతృత్వం అది. కానీ ఒకే రోజు న ఆరుగురు అలా ఉచితం గా ప్రయాణించవలసిన వారు తగిలితే అతని పిల్లలు ఆకలి తో అలమటించాలి. కానీ పేద రోగుల పైన అతనికి గల ఆవేదన కు అది అద్దం పడుతుంది. అతను ఆటో కు ఒక బోర్డు పెట్టి దానిని ఎంతో హుందా గా ఆచరిస్తున్నాడు. ఇదే మనిషి లో ఉండాల్సిన మౌలిక స్వభావం. ఇతరుల కోసం ఏదైనా చేయాలి అన్న ఆలోచన అవసరం. “నేను కాదు, మనం” అనే భావానికి ఇదే మూలం. మనలను మనం త్యాగం చేసుకుంటున్నామని దీని అర్ధం కాదు. “నేను” అనే పదాన్ని విస్తరిస్తున్నామంతే. మనందరం “నేను” అనే ఆలోచన నుండి “అందరం” అనే స్ఫూర్తి తో ప్రయాణం సాగించాలి. ఒక మనిషి ఎందుకు తన కుటుంబాన్ని విస్తరిస్తాడు. పెద్ద కుటుంబం లో భాగస్వామిగా ఉండి ఎందుకు ఆనందం పొందుతాడు ? అలా విస్తరించిన మన కుటుంబం కన్నా సమాజాని కి విస్తరించడం వల్ల ఏర్పడే కుటుంబం అతి పెద్ద ది. అది ఎనలేని బలం గా నిలుస్తుంది. అదే భావన తో ఐటి నుండి సమాజం లోకి సాగిస్తున్న ప్రయాణం ఇది. అంతే కాదు, ఐఐటి నుండి సమాజం లోకి కూడా సాగుతున్న ప్రయాణం ఇది. అదే భావం తో మనందరం ముందుకు సాగాలి. అందువల్ల ఇక్కడ ఉన్న ఏడెనిమిది టేబుల్స్ ముందు కూర్చొన్న వారి తో మాట్లాడడం నేను ప్రారంభిస్తాను. మన దేశం లో సంపన్నుల ను గురించి చెడుగా మాట్లాడే తత్వం విస్తృతంగా ఉంది. పారిశ్రామికవేత్తలు, వ్యాపారవేత్తల గురించి చెడుగా మాట్లాడడం ఒక ఫ్యాషన్ గా కూడా నడుస్తోంది. అలా ఎందుకు చేస్తున్నారో నాకైతే అర్ధం కాదు. దానికి నేను వ్యతిరేకం. ప్రతి ఒక్కరూ జాతి నిర్మాణాని కి కృషి చేస్తున్న వారే. చాలా కంపెనీలు తెలివితేటలు పుష్కలంగా ఉన్న తమ సిబ్బంది తో చెబుతూ ఉంటాయి. కనీసం ఐదు రోజుల పాటు సిఎస్ ఆర్ కార్యకలాపాల్లో భాగంగా ఏదో ఒక సేవ చేస్తూనే ఉద్యోగం కొనసాగించండని కోరుతూ ఉంటాయి. ఇది సాధారణ మనిషి జీవితాని కి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. ఈ రోజున మనందరం ఒకే వేదిక మీద సమావేశమై ఇవి చర్చించడం ఎందరికో కనువిప్పు కలిగిస్తుంది. దేశం లోని అన్ని ప్రాంతాల్లోని వారూ ఇలాంటి పనులు చేస్తూనే ఉన్నారు. కలిసికట్టుగా పని చేయడం అనేది దానికదే పెద్ద శక్తి. మీరంతా కమ్యూనికేశన్, టెక్నాలజీ ప్రపంచం లోని వారు. మీరు ఇది చేసినప్పుడు సమాజంపై దాని ప్రభావం ఎంతగానో ఉంటుంది. పెద్ద ఎత్తున అందరికీ చేరుతుంది. తక్కువ ఖర్చు తోనే ఇది సాధించగల తెలివితేటలు కూడా మీకు ఉన్నాయి. దాన్ని మనం ఎంతగా చేస్తే అది అంత స్ఫూర్తి గా మారుతుంది. ఒకే ఒక పువ్వు ను కాకుండా భిన్న ప్రదేశాల నుండి వివిధ రకాల పూలు తెచ్చి దాన్ని ఒక గుత్తి గా చేయగలిగితే అది కలిగించే ఆనందం చాలా భిన్నమైనది. ప్రజలకు సేవ చేయాలన్న సంకల్పంతో కూడిన పూలగుత్తులను మనం ఈ రోజున తయారుచేస్తున్నాం. ఈ రోజున ఇక్కడ విధి పట్ల అంకిత భావం గల వారు, కొత్తకొత్త రంగాలకు చెందిన వారు, యువతరం ప్రతినిధులు ఎందరో ఉన్నారు. ఇలాంటి భిన్న పుష్పాలు మన దేశంలోనే వికసించడం, అవి వెదజల్లుతున్న సౌరభాన్ని చూసి భారతమాత ఎంతో గర్విస్తుంది. ఎంతో కట్టుబాటు తో, అంకిత భావం తో ఈ పని చేస్తున్న యువతీయువకులందరినీ నేను అభినందిస్తున్నాను. ఆర్థికాభివృద్ధి మాత్రమే కాకుండా సామాజిక బాధ్యతలు కూడా నెరవేర్చేలా తమ వనరులను, ప్రతిభ ను వినియోగం లోకి తెస్తున్న కంపెనీలను కూడా అభినందిస్తున్నాను. దేశాభివృద్ధి లో ప్రజలందరూ భాగస్వాములు కావడం మన దేశానికి చాలా అవసరం. 125 కోట్ల మంది కలిసికట్టు గా ప్రయాణాన్ని సాగించాలనే కట్టుబాటు తో సాగినట్టయితే భారతదేశాన్ని వెనక పెట్టాలనుకునే దేశమే ఏదీ ప్రపంచంలో ఉండదు. ఈ 125 కోట్ల మంది భారతీయుల సహాయం తో అభివృద్ధి సాధించే దిశగా సరైన మార్గాన్ని సిద్ధం చేసుకోవడం అవసరం. ప్రతి ఒక్కరూ తమ స్వంత దిశలో నడుస్తూ పోతే ఫలితం సాధ్యం కాదు. అందరూ కలిసికట్టుగా ఒక గమ్యం వైపు నడిచినప్పుడే మంచి ఫలితం వస్తుంది. నేను చాలా ఆశావాది ని. భారతదేశం ఎందుకు ఇంతకాలం వెనుకబడి ఉండిపోయిందో నాలుగేళ్ల నా చిన్న అనుభవం తో చెబుతున్నాను. దేశం పురోగమిస్తుందా లేదా అనే ప్రశ్నకు తావే లేదు. అన్ని రకాల సవాళ్ల ను అధిగమించి తనకంటూ ఒక స్థానాన్ని సంపాదించుగల సత్తా మన దేశానికి ఉంది. ఈ నమ్మకం తోనే ఈ కార్యక్రమాని కి ప్రణాళిక వేసిన అందరికీ ధన్యవాదాలు తెలియచేస్తున్నాను. ఇంత పెద్ద సంఖ్య లో వచ్చిన మీరందరూ నన్ను ఇక్కడకు వచ్చేలా చేశారు. సుదీర్ఘ విరామం తరువాత మీ అందరితో మాట్లాడి మీరు చెప్పింది వినే అవకాశం నాకు కలిగింది. మీకందరకూ అనేకానేక ధన్యవాదాలు. మీకు ఇవే ధన్యవాదాలు.