అకాడమిక్ లీడర్ శిప్ ఆన్ ఎడ్యుకేశన్ ఫర్ రిసర్జెన్స్ అంశం పై స‌మ్మేళనం లో ప్ర‌ధాన మంత్రి ప్ర‌సంగం

వేదిక‌ ను అల‌క‌రించిన స‌మావేశం చైర్ మన్ శ్రీ రాం బ‌హ‌దూర్ గారు, నా మంత్రివర్గ స‌హ‌చ‌రులు శ్రీ ప్ర‌కాశ్ జావడేక‌ర్ గారు, స‌త్య‌పాల్ సింహ్ గారు, యుజిసి అధ్య‌క్షులు డాక్ట‌ర్ ధీరేంద్ర ప్ర‌తాప్ సింహ్ గారు, రిసర్చ్ ఫ‌ర్ రిస‌ర్జెన్స్ ఫౌండేశన్ చైర్ మన్ శ్రీ స‌చ్చిదానంద్ జోశి , ఐజిఎన్ఒయు కులపతి డాక్ట‌ర్ నాగేశ్వ‌ర‌రావు, కేంద్ర , రాష్ట్ర ప్ర‌భుత్వ విశ్వ‌విద్యాల‌యాల‌ కులపతులు, ఉప కులపతులు, ఇంకా డైరెక్ట‌ర్ లు, విద్యారంగం నుండి వ‌చ్చిన ఇత‌ర ప్ర‌ముఖులు, సోద‌రులు మరియు సోద‌రీమ‌ణులారా, పున‌ర్ వైభ‌వం కోసం విద్య సాధ‌న‌ లో విద్యారంగ నాయ‌క‌త్వం ఎలా ఉండాల‌నే అంశం పై అర్థ‌వంత‌మైన చ‌ర్చ‌ కోసం మీరంతా ఇక్క‌డ స‌మావేశ‌మయ్యారు. ముఖ్య‌మైన అంశాల ను ఎత్తిచూపుతున్నందుకు మొద‌ట‌ గా మీకు నా అభినంద‌న‌లు తెలియ‌జేసుకుంటున్నాను. భార‌త‌దేశం యొక్క భ‌విష్య‌త్తు కోసం, న్యూ ఇండియా సాధ‌న‌ కోసం ఈ అంశాల‌ ను గురించి లోతు గా చ‌ర్చించ‌డం, మేధోమ‌థ‌నం జరగడం చాలా ముఖ్యం. ప్ర‌స్తుతం మ‌న‌కు కావాల‌సింది ఇదే. పున‌ర్ వైభ‌వం వంటి ప‌దాల‌ ను విన్న‌ప్పుడు నా మ‌న‌స్సు లో క‌ద‌లాడే మొద‌టి రూపం శ్రీ స్వామీ వివేకానంద‌ గారి ది. చాలా ద‌శాబ్దాల క్రితం భార‌త‌దేశ తాత్విక శ‌క్తి పునురుత్థానాన్ని ప్ర‌పంచాని కి వివ‌రించిన మ‌హానుభావుడు శ్రీ వివేకానంద‌ గారు. మ‌న‌ భార‌త‌దేశం యొక్క సామ‌ర్థ్యాన్ని, వివిధ రంగాలలో చేసిన కృషి ని, కష్ట‌ప‌డే త‌త్వాన్ని, శ‌క్తి ని ఆ స‌మ‌యం లో విదేశాలు మ‌రచిపోయాయి; లేదా అవి మ‌రిచిపోయేలా చేశారు. వివేకానందుల వారి బోధ‌న‌ల‌ తో నేను నా ప్ర‌సంగాన్ని మొద‌లుపెడ‌తాను. విద్య‌ కు సంబంధించి ఆయ‌న చాలా ముఖ్య‌మైన విష‌యాలు చెప్పారు. ఆయ‌న చెప్పిన మాట‌ లు ఈ నాటి స‌మావేశాని కి మార్గ‌ద‌ర్శ‌నం గా వుంటాయ‌ని న‌మ్ముతున్నాను. మ‌నిషి ని సంపూర్ణ‌మైన మాన‌వ‌తా మూర్తి గా తీర్చిదిద్దే స‌మ‌గ్ర‌మైన‌, సంస్కార‌వంత‌మైన, సంపూర్ణ‌మైన విద్య కావాల‌ని శ్రీ వివేకానందులు ఎప్పుడో చెప్పారు. విద్య అంటే మ‌న మెదళ్ల‌ లోకి ఇంకే స‌మాచారం మాత్ర‌మే కాదు. మ‌నం అవ‌గాహన చేసుకునే ఆలోచ‌న‌ లు జీవితాల ను నిల‌బెట్టేలా వుండ‌డ‌మే విద్య‌. ఆ ఆలోచ‌న‌లు మాన‌వ‌త్వాన్ని విస్త‌రింప‌చేయాలి. వ్య‌క్తిత్వాన్ని నిర్మించాలి. విద్య ను గురించి వివేకానందుల వారి మాట‌లు ఇవి. ఇప్పుడు పున‌రుత్థానాన్ని గురించి నేను మాట్లాడాలంటే, దీనికి మించింది మ‌రొక‌టి వుండ‌దు. కాల క్ర‌మం లో వివేకానందుల వారి మాట‌ల‌ కు కొన్ని క‌లిశాయి. కానీ ఈ మూడు సిద్ధాంతాలు పునాది వంటివి. ఈ మూడు అంశాలు నేటి విద్యారంగాని కి మూల‌స్తంభాల వంటివి. జీవితాల‌ ను నిల‌బెట్ట‌డం, మాన‌వ‌త్వాన్ని విస్త‌రించ‌డం, వ్య‌క్తిత్వాన్ని నిర్మించ‌డం.. ఈ మూడే ఆ మూల‌స్తంభాలు. స్వామి గారు ఇచ్చిన స్ఫూర్తి తో వీటి కి నాలుగో మూల‌స్తంభాన్ని నేను చేరుస్తున్నాను. ఎందుకంటే ప్ర‌స్తుత అవ‌స‌ర‌ం ఇది. ఆ నాలుగో స్తంభం నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌. నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌ లేక‌పోతే జీవితం ఆగిపోతుంది. ఏ కాలమైనా, ఏ వ్య‌వ‌స్థ‌ అయినా నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌ లు లేక‌పోతే ముందుకు సాగ‌వు. జీవిత ల‌క్ష్యాల లో ఒక‌టి నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌. అది లేక‌పోతే జీవితం వెలితి గా వుంటుంది. అది లేక‌పోతే మ‌న వ్య‌వ‌స్థ‌ లు, ఆలోచ‌న‌ లు, జీవితం, సంప్ర‌దాయాలు..ప్ర‌తిదీ మ‌న‌ కు బ‌రువుగా మారుతాయి. శ్రీ వివేకానందుడు చెప్పిన మూడు అంశాల‌కు నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ ను జ‌త చేసి, ఈ నాలుగు అంశాల‌ ను ప‌రిగ‌ణ‌న లోకి తీసుకొని మ‌న ఉన్న‌త విద్య రంగాన్ని పున‌రుద్ద‌రించాలి. అప్పుడే స‌రైన మార్గం లో ప‌య‌నించ‌గ‌లం. ఈ మార్గం ప్ర‌జ‌ల జీవితాల‌ కు మాత్ర‌మే ల‌బ్ధి ని చేకూర్చ‌దు. ఈ మార్గం జాతి ని నిర్మిస్తుంది. స‌మాజం యొక్క అవ‌స‌రాలు తీరుతాయి. మ‌రొక విష‌యం ఏదంటే ఈ మార్గం గురించి గురుదేవులు ర‌వీంద్ర‌నాధ్ టాగోర్ గారు కూడా వివ‌రించారు. కాక‌పోతే మ‌రో విధం గా వివ‌రించారు ఆయన. పుట్టిన ప్ర‌తి మ‌నిషి కి ఒక ల‌క్ష్య‌ం ఉంటుంద‌ని ఆయ‌న అన్నారు. ఆ ల‌క్ష్యాన్ని అందుకోవ‌డం లో విద్య కీల‌క పాత్ర ను పోషిస్తుంది. ఈ అంశాన్ని మ‌రింత వివ‌రంగా చెప్పాలంటే ఒక మ‌నిషి జీవితాని కి ఉన్న‌ట్టే సంస్థ‌ కు కూడా స్ప‌ష్ట‌మైన ల‌క్ష్యం ఉంటుంది. దాని ని అందుకోవ‌డానికి అనుస‌రించే విధానం లో ఒక సూత్రం ఉంటుంది. మిత్రులారా, విజ్ఞానం, విద్యాల‌యం, విద్యార్థి ఈ అంశాల ద‌గ్గ‌ర‌కు వ‌చ్చిన‌ప్పుడు మ‌న జాతి కి సంబంధించి ఉజ్వ‌ల‌మైన పురాత‌న సంప్ర‌దాయాలను మీకు చెప్పాల‌ని అనుకుంటున్నాను. మ‌న సంస్కృతి కి పునాది వేదాలలో ఉంది. మీకంద‌రికీ తెలుసు.. వేదా అనే ప‌దం సంస్కృత‌ప‌ద‌మైన విద్ నుండి జ‌నించింది. విద్ అంటే విజ్ఞాన గ్రంథం అని అర్థం. విద్య లేదా విజ్ఞానం అనే ప‌దం విద్ అనే ప‌దం నుండే పుట్టింది. విజ్ఞానం లేకుండా మ‌న స‌మాజం లేదు. దేశం లేదు. ఆ మాట‌కు వస్తే మ‌న జీవితాలే లేవు. మిత్రులారా, విజ్ఞానాన్ని, విద్యను కేవ‌లం పుస్త‌కాల‌కే ప‌రిమితం చేయ‌కూడ‌దు. ప్ర‌తి మ‌నిషిలోని ప్రతి అంశం స‌క్ర‌మంగా అభివృద్ధి చెందేలాగా చేయ‌ట‌మే విద్య ల‌క్ష్యం. స‌రైన అభివృద్ధిని సాధించాలంటే నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ అనేది త‌ప్ప‌ని స‌రి అనే విష‌యం మీ కందరికీ తెలిసిందే. మ‌న పురాత‌న విశ్వ‌విద్యాల‌యాలైన త‌క్షశిల‌, న‌లందా, విక్ర‌మ‌శిలాల‌లో విజ్ఞానంతోపాటు నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌ల‌ కు పెద్ద‌ పీట వేయ‌డం జ‌రిగింది. అందుకే ఈ విశ్వ‌విద్యాల‌యాలు ఆచార్య చాణ‌క్య‌, ఆర్య‌భ‌ట్ట‌, పాణిని, ధ‌న్వంత‌రి, చర‌కుడు, సుశ్రుతుడు వంటి గొప్ప పండితుల‌ ను స‌మాజాని కి అందించాయి. వారు కేవ‌లం పుస్త‌క విజ్ఞానాని కి మాత్ర‌మే ప‌రిమిత‌మై ఉంటే మ‌న‌ కు రాజ‌కీయ తాత్విక‌త‌, ఖ‌గోళ విజ్ఞానం, శ‌స్త్ర చికిత్స లు, గ‌ణితం, వ్యాక‌ర‌ణం మొద‌లైన‌వి అందుబాటు లోకి వ‌చ్చేవా ? వ‌చ్చేవి అని నేను అనుకోవ‌డం లేదు. కాబ‌ట్టి పునరుత్థానం కోసం విద్య విష‌యం లో స‌రికొత్త ఆలోచ‌న‌ లు చాలా ముఖ్యం. సోద‌రులు మరియు సోద‌రీమ‌ణులారా, విద్య‌ కు, పుస్త‌కాల‌ కు ప‌రిమిత‌మైన విజ్ఞానం మొద‌లైన అంశాల‌ ప‌ట్ల ముగ్గురు గొప్ప వ్య‌క్త‌ల‌ కు ఒకే విధ‌మైన అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. వారు ఎవ‌రంటే బాబాసాహెబ్ ఆంబేడ్ కర్‌, దీన్ ద‌యాళ్ ఉపాధ్యాయ‌, డాక్ట‌ర్ రామ్ మ‌నోహ‌ర్ లోహియా లు. వారు విద్య‌ లో మ‌నిషి వ్య‌క్తిత్వం, స‌మాజ సంక్షేమం ప్ర‌తిఫ‌లించ‌డం చూశారు. ఒక‌సారి బాబాసాహెబ్ ఆంబేడ్ కర్ ఏమ‌న్నారంటే వ్య‌క్తిత్వం లేని, అగౌర‌వంగా వ్య‌వ‌హ‌రించే విద్యావంతుడు క్రూర మృగం కంటే ప్ర‌మాద‌కారి అని. ఒక విద్యావంతుని విజ్ఞాన‌ం అనేది పేద ప్ర‌జ‌ల సంక్షేమాని కి వ్య‌తిరేక‌మైతే అప్పుడు ఆ వ్య‌క్తి స‌మాజాని కి శాపం లా మారుతాడు. వ్య‌క్తిత్వ‌ం అనేది విద్య‌ కంటే ఎక్కువ ప్రాధాన్య‌ం క‌లిగినటువంటిది. ఈ మాట‌లు అన్న‌ది బాబాసాహెబ్ ఆంబేడ్ కర్‌. అదే మాదిరి గా పండిత్ దీన్ ద‌యాళ్ ఉపాధ్యాయ గారు విద్య‌ కు సామాజిక బాధ్య‌త‌ల‌ కు గ‌ల సంబంధాన్ని వివ‌రించారు. ప్ర‌తి మ‌నిషి కి స‌రైన విధం గా విద్య ల‌భించేటట్టు చూసే బాధ్య‌త‌ స‌మాజానిదే అని ఆయన చెప్పారు. అప్పుడే ఆ వ్య‌క్తి స‌మాజం ప‌ట్ల త‌న‌కు ఉన్నటువంటి బాధ్య‌త‌ల ను స‌క్ర‌మంగా నిర్వ‌హిస్తాడు అని ఆయ‌న అంటారు. ఆయ‌న ఆలోచ‌న‌ లు విద్యాసంస్థ‌ల కే ప‌రిమితం కాలేదు. విద్య రంగం లో ఆధునిక ఆలోచ‌న‌ లను గురించి, స‌మాజం పాత్ర ను గురించి ఆయ‌న గ‌ట్టి గా చెప్పారు. అంతే కాదు, ఒక త‌రం త‌దుపరి త‌రాని కి అందించే విలువ‌లు కూడా చాలా ముఖ్య‌ం అని ఆయన అన్నారు. విద్య అనేది ప‌రిశోధ‌న ఆధారితం గా ఉండాలి అని ప్ర‌ముఖ సామాజిక సంస్క‌ర్త రాం మ‌నోహ‌ర్ లోహియా గారు అనే వారు. విద్య ఎంతో మ‌హ‌త్త‌ర‌మైంది.. అది ప్ర‌జ‌ల ను, కుటుంబాల‌ ను, జాతి ని స‌మైక్యంగా ఉంచుతుంద‌ని ఆయ‌న చెప్పారు. ఒక వృత్తం ఒక వ్య‌క్తి అనుకుంటే రెండో వృత్తం కుటుంబం, మూడో వృత్తం స‌మాజం, నాలుగో వృత్తం ప్ర‌భుత్వం, ఐదో వృత్తం జాతి అని భావించుదాం. వ్య‌క్తి కి, కుటుంబాని కి బంధం క‌లిగిన దేశం మ‌న‌ది. ఆ కుటుంబాన్నుండి బంధం మిగ‌తా వాటికి విస్తృత‌ం అవుతుంది. పైన తెలియ‌జేసిన వృత్తాల‌ ను వేటికి అవే విడి గా చూసి ఆలోచించ‌లేము. రెండు వృత్తాలు వేరు వేరుగా ఉంటే స‌మాజం అభివృద్ధి చెంద‌డం, సిద్ధాంతప‌రం గా విస్త‌రించ‌డం అసాధ్యం. ఈ ముగ్గురు మ‌హానుభావుల ఆలోచ‌న‌ల‌ నుండి మ‌న‌కు ఒక‌టి స్ప‌ష్ట‌ం అవుతోంది. విద్య‌ కు ల‌క్ష్యం లేక‌పోతే డిగ్రీల‌ కు అర్థం లేదు. స‌ర్టిఫికెట్ లు స్తంభాల‌ కు వేలాడ‌దీసుకోవ‌డానికే ప‌నికివస్తాయి. మిత్రులారా, ఇక్క‌డ మ‌రొక వాస్త‌వాన్ని అంగీక‌రంచాలి. ఈ రోజుల్లో ప్రపంచం లోని వ్య‌క్తులు గాని, దేశం గాని లేదా స‌మాజం గాని ఒంట‌రి గా మ‌నుగ‌డ సాగించ‌లేవు. ప్ర‌పంచ పౌరులు, ప్ర‌పంచ‌మే గ్రామం అనే ప‌ద్ధ‌తి లో ఆలోచించవలసిన అవ‌స‌రం ఎంతైనా ఉంది. ఈ తాత్విక‌త ఈనాటిది కాదు. పురాత‌న కాలం నుండే మ‌న సంస్కృతి లో ఉంది. ‘వ‌సుధైక కుటుంబ‌కమ్’, ‘స‌ర్వే భ‌వంతు సుఖిన:’ అనే సందేశాలు చెప్పేది ఏమిటంటే విశ్వ‌ మాన‌వ సౌభ్రాతృత్వాన్ని ప్ర‌పంచ‌మే గ్రామం అనే తాత్విక‌త‌ ను. ఈ దార్శ‌నిక‌త ప్ర‌కారం మా ప్ర‌భుత్వం అవిశ్రాంతం గా కృషి చేస్తోంది. విద్య ల‌క్ష్యాల‌ ను అందుకోవ‌డానికి నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌లు చేస్తున్నాము. వాటి ని స‌మాజాని కి అనుసంధానిస్తున్నాము. అలాగే విద్య రంగాని కి సంబందించిన స‌మస్య‌ల‌ ను ప‌రిష్క‌రిస్తున్నాము. మిత్రులారా, ఈ రోజు న దేశంలో విశ్వ‌విద్యాల‌యాలు, ఉన్న‌త విద్యాల‌యాలు కలుపుకొని సుమారు 900 ఉన్నాయి. దేశం లో 40 వేల కళాశాల‌లు కూడా ఉన్నాయి. ఇంత పెద్ద శ‌క్తివంత‌మైన వ్య‌వ‌స్థ‌ ప‌ట్ల మ‌న‌కు ఉన్న బాధ్య‌త ఎటువంటిదో ఒక‌సారి ఊహించండి. మ‌న‌కు ఎదుర‌య్యే స‌వాళ్ల‌ కు వ్య‌తిరేకం గా పోరాటం చేయ‌డానికిగాను ఈ విద్యాసంస్థ‌ల సాయాన్ని తీసుకొంటే మొత్తం ప‌రిస్థితే స‌మూలం గా మారిపోతుంది. నేను చెప్పేది ఏమిటంటే, మ‌నం విద్యాసంస్థ‌ల‌ ను అనుసంధానించి నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌లు సాధించి వాటి ని అభివృద్ధి చేయాలి. అనుసంధానం ఎలా ఉండాలంటే అది స‌మాజాన్ని, విద్యాసంస్థల‌ ను క‌లిపేలా ఉండాలి. అలాగే ఒక సంస్థ‌ కు, మ‌రో సంస్థ‌ కు మ‌ధ్య‌న అనుబంధం ఉండాలి. మొత్తం మీద అన్నీ క‌లిపి జాతి స్వ‌ప్నాల‌ ను స‌ఫ‌లీకృతం చేసేలా ఉండాలి. ఒక 20 -22 ఏళ్ల విద్యార్థి చ‌దువుకొంటూనే స‌మాజ అవ‌స‌రాల‌ ను దృష్టి లో పెట్టుకొని త‌న ఆలోచ‌న విధానాన్ని అభివృద్ది చేసుకుంటే అది ఎంత ప్ర‌భావితం చేస్తుందో ఒకసారి ఆలోచించండి. ఒక ప్రోజెక్టు పైన కృషి చేస్తూనే దాని ప్ర‌యోజ‌నాలు స‌మాజాని కి ఎలా ఉప‌యోగ‌ప‌డతాయ‌నే విష‌యాన్ని గురించి ఆలోచిస్తే ఫలితాలు సానుకూలం గా ఉంటాయి. మిత్రులారా, ఉన్న‌త విద్య విష‌యం లో ఉత్త‌మ నాణ్య‌మైన ఆలోచ‌న‌లను క‌లిగి వుండాలి. అంతే కాదు ఉత్త‌మ నాణ్య‌మైన సిద్ధాంతాలు, ఉన్న‌త‌మైన విలువలు, ఉత్త‌మ ప్ర‌వ‌ర్త‌న‌, అలాగే స‌మాజ స‌మ‌స్య‌ల‌ కు స‌రైన ప‌రిష్కారాలు చాలా ముఖ్యం. క‌ళాశాల‌లు, విశ్వ‌విద్యాల‌యాల లో త‌ర‌గ‌తుల‌ కు హాజ‌రై శ్ర‌ద్ధ‌ గా చదువుకొంటూనే మ‌రో వైపు దేశ ఆకాంక్ష‌లు, అంచ‌నాల ను గురించి కూడా ఆలోచించాల‌ని నేను విద్యార్థుల‌ ను కోరుతున్నాను. ఈ దిశ‌ గా ప‌ని చేస్తున్న ప్ర‌భుత్వం ప్ర‌తి ద‌శ‌ లో దేశ అవ‌స‌రాల‌ ను తీర్చ‌డానికిగాను విద్యాసంస్థ‌ల‌ ను భాగ‌స్వాముల‌ ను చేయ‌డానికి ప‌ని చేస్తోంది. శ్రీ జావడేకర్ గారు చెబుతున్న‌ట్టుగా ఈ దార్శ‌నిక‌త‌ తో మేం ఇప్ప‌టికే అట‌ల్ టింక‌రింగ్ ల్యాబ్స్ ను ప్రారంభించాము. ఈ విధానం లో భాగం గా పాఠ‌శాల విద్యార్థుల‌ కు నూత‌న ఆవిష్క‌ర‌ణ‌ల‌ ప‌ట్ల ఇష్టం పెరిగేటట్టు చేస్తున్నాము. ఇంత‌వ‌ర‌కు దేశం లో 2,000 పాఠ‌శాల‌ల్లో అట‌ల్ టింక‌రింగ్ ల్యాబ్స్ ను ప్రారంభించ‌డం జ‌రిగింది. రాబోయే కొన్ని మాసాల లో ఈ సంఖ్య‌ ను 5,000కు పెంచ‌డం జ‌రుగుతుంది. దేశ‌వ్యాప్తం గా గ‌ల అట‌ల్ టింక‌రింగ్ ల్యాబ్స్ లో ప‌నిచేస్తున్న విద్యార్థుల‌ తో సాంకేతికత సాయం తో వీడియో కాన్ఫ‌రెన్స్ ద్వారా నేను మాట్లాడాను. ఆ విద్యార్థులంద‌రూ 8వ, 9వ, 10వ త‌ర‌గ‌తుల‌ కు చెందిన‌ వారు. వారితో మాట్లాడుతుంటే ఆ కార్య‌క్ర‌మాన్ని ముగించాల‌ని అనిపించ‌లేదు. దాని త‌రువాత నేను వెంట‌నే ఇత‌ర కార్య‌క్ర‌మాల‌ కు హాజ‌రు కావలసివుంది. కానీ ఆ విద్యార్థులంతా వారి ప్ర‌యోగాల‌ను చూపుతూ ప్రయోగశాలల్లో తాము ఏం చేశారో చూపుతుంటే నాకు చాలా ఆశ్చ‌ర్య‌మేసింది. మ‌న పిల్ల‌ల‌ కు అసాధార‌ణ‌మైన శ‌క్తి సామర్థ్యాలు ఉన్నాయి. వారి కి అవ‌కాశాలు ఇస్తే, వారి లో దాగిన బ‌లాల‌ ను బయటకు తీయ‌గ‌లిగే శ‌క్తి అందిస్తే, త‌ద్వారా వ‌చ్చే ఫ‌లితం ఊహ‌ల‌ కు అంద‌కుండా ఉంటుంది. ఏదైనా చేయ‌మ‌ని వారి ని బ‌ల‌వంతం చేయ‌కూడ‌దు. ఇంత‌కాలం అలా చేయ‌డ‌మే అన్ని స‌మ‌స్య‌ల‌ కు మూల‌కార‌ణం గా నిలుస్తోంది. విద్యారంగం లో పెట్టుబ‌డుల‌ పై మా ప్ర‌భుత్వం దృష్టి పెట్టింది. ఉదాహ‌రణ‌ కు మేము రీ వైట‌లైజింగ్ ఆఫ్ ఇన్ ఫ్రాస్ట్ర‌క్చ‌ర్ అండ్ సిస్ట‌మ్స్ ఆన్ ఎ మాసివ్ స్కేల్‌ (ఆర్ఐఎస్ఇ) ప‌థ‌కాన్ని భారీ స్థాయి లో ప్రారంభించాం. ఈ ప‌థ‌కం ద్వారా 2022వ సంవత్సరం క‌ల్లా అంటే, భార‌త‌దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వ‌చ్చి 75 సంవ‌త్స‌రాలు అవుతున్న ఆ స‌మ‌యాని కి, ఒక ల‌క్ష కోట్ల రూపాయ‌లు ఖ‌ర్చు చేయాల‌ని మేం ప్ర‌ణాళిక‌లు సిద్ధం చేసుకున్నాము. మేము ఇప్ప‌టికే హెచ్ ఇ ఎఫ్ ఎ.. అంటే హ‌య్య‌ర్ ఎడ్యుకేశన్ ఫండింగ్ ఏజెన్సీ.. ని ప్రారంభించాము. దీని ద్వారా ఉన్న‌త విద్యాసంస్థ‌ల‌ ను నెల‌కొల్ప‌డానికి ఆర్ధిక సహాయాన్ని అంద‌జేయ‌డం జ‌రుగుతుంది. జాతీయ ఉన్న‌త విద్య ఉద్య‌మాని కి సంబంధించిన బ‌డ్జెటు ను మూడు రెట్లు పెంచాల‌ని మా ప్ర‌భుత్వం ఇప్ప‌టికే నిర్ణ‌యం తీసుకుంది. ప్ర‌స్తుతం ప్ర‌కాశ్ గారు దీనికి సంబంధించిన గ‌ణాంకాలు చెబుతున్నారు. కానీ నేను దానికి మించి చెప్పాల‌నుకుంటున్నాను. ఇవి ఆయా రాష్ట్రాల లో ఉన్న‌త విద్య‌ ను బ‌లోపేతం చేయ‌డానికి ప్ర‌భావ‌వంత‌మైన చర్య‌లు గా రుజువవుతాయి. సోద‌రులు మరియు సోద‌రీమ‌ణులారా, గ‌త నాలుగు సంవ‌త్స‌రాలలో ప‌లు నూత‌న ఐఐటి లు, ఐఐఎమ్ లు, ఐఐఎస్ ఇఆర్‌, ఐఐఐటిల కు, ప‌లు నూత కేంద్ర విశ్వ‌విద్యాల‌యాల‌ కు ఆమోదం తెల‌ప‌డం జ‌రిగింది. మా ప్ర‌భుత్వం ఒక కొత్త విధానాన్ని తీసుకువచ్చింది. దీని ప్ర‌కారం 20 అత్యున్న‌త స్థాయి సంస్థ‌ల ను దేశం లోనే త‌యారు చేయ‌డం జ‌రుగుతుంది. వీటి లో ప‌ది ప్రభుత్వ రంగం నుండి ఉంటాయి. ప‌ది ప్రైవేటు రంగాని కి సంబంధించిన‌వి అయి ఉంటాయి. ఈ విధానం ల‌క్ష్యం ఏమిటంటే ఈ విద్యాసంస్థ‌లు ప్ర‌పంచం లోనే అత్యున్న‌త విద్యాసంస్థ‌ల స‌ర‌స‌న నిల‌వాలి. అంత‌ర్జాతీయం గా తీసుకున్న‌ప్పుడు, ఉత్త‌మ‌మైన 500 సంస్థ‌ల లో మ‌న దేశాని కి చోటు ల‌భించ‌లేదు. ఈ ప‌రిస్థితి లో మార్పు రావాలి. కాబ‌ట్టి రాబోయే కొన్ని సంవ‌త్స‌రాల లో ప్ర‌తి సంస్థ‌ పైనా ప్ర‌భుత్వం దాదాపు 1,000 కోట్ల రూపాయ‌లు ఖ‌ర్చు చేస్తుంది. గ్లోబ‌ల్ ఇనిశియేటివ్ ఫ‌ర్ అకాడ‌మిక్ నెట్ వ‌ర్క్‌ (జిఐఎఎన్) ప‌థ‌కాన్ని గురించి మీకు అందరికీ తెలుసు. దీని లో భాగం గా ప్ర‌పంచం లోని ఉత్త‌మ‌మైన ఉపాధ్యాయుల‌ ను దేశాని కి ర‌ప్పించి భార‌తీయ విద్యాల‌యాల లో బోధ‌న చేయిస్తాం. మిత్రులారా, విద్య రంగం లో ఆలోచ‌న‌లు అనేవి బ‌హిరంగం గానే విస్త‌రించాలి. ఐఐఎమ్ లు వంటి విద్యాసంస్థ‌ల‌ కు స్వ‌తంత్ర ప్ర‌తిప‌త్తి ని క‌ల్పించ‌డం ద్వారా ఈ ప‌ని ని చేస్తున్నాం. ఈ అంశం దేశం లో చ‌ర్చ‌ కు రాక‌పోవ‌డం నాకు ఆశ్చ‌ర్యంగా ఉంది. విద్యావేత్త‌లు కూడా ఈ విష‌యం లో నిశ్శ‌బ్దంగా ఉండ‌డం ఎందుకో తెలియ‌డం లేదు. ఐఐఎం ల‌లో సంస్క‌ర‌ణ‌లు చేశాం. గ‌త 20, 25 సంవ‌త్స‌రాలు గా సంస్క‌ర‌ణ‌లు కావాల‌ని అడుగుతున్న‌వారు వున్నారు. మేం ఎంతో శ‌క్తివంతంగా ఈ సంస్క‌ర‌ణ‌ల ను చేప‌డ‌తామ‌ని వారు భావించి ఉండ‌రు. ఏది ఏమైన‌ప్ప‌టికీ, ఈ సంస్క‌ర‌ణ‌ లు చేసిన త‌రువాత వాటి గురించి మంచి గా రాయ‌డానికి వారు భ‌య‌ప‌డుతున్నారు. మోదీ కి పేరు వ‌స్తుంద‌నే భ‌యం ప‌ట్టుకుంది. దాంతో వారు రాయ‌డం ఆపేశారు. ఐఐఎమ్ ల‌లో చేసిన సంస్క‌ర‌ణలు ఎలా ఉన్నాయంటే అక్క‌డి నిర్వాహ‌కులే వారి విద్య ప్ర‌ణాళిక‌ ను నిర్ణ‌యించుకుంటారు. ఉపాధ్యాయుల ను, బోర్డు స‌భ్యుల‌ ను వారే నియ‌మించుకొంటారు. సంస్థ విస్త‌ర‌ణ‌ పై వారిదే నిర్ణ‌యం. వారి కి స్వేచ్ఛ ఉంది. మీరు ఏం చేయ‌గ‌ల‌రో అది మాకు చూపండి. ప్ర‌భుత్వం క‌ల‌గ‌జేసుకోదు. ఏ అధికారి కూడా క‌ల‌గ‌జేసుకోడు. సంస్క‌ర‌ణ‌ల ను అమ‌లు చేయవలసిన బాధ్య‌త వారి పైన ఉంది. ఉన్నత విద్య విభాగం లో ఇది కని విని ఎరుగని ప్రయోగం అని నేను భావిస్తున్నాను. ఇతర సంస్థల కు కూడా భవిష్యత్తు లో దీని ని విస్తరింపచేయాలి. ఇటీవల యుజిసి ప్రవేశపెట్టిన గ్రేడెడ్ అటానమీ రెగ్యులేశన్ లో భాగం గా విశ్వవిద్యాలయాల కు, కళాశాలల కు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి ని మంజూరు చేస్తోంది. విద్య ప్రమాణాలు మెరుగుపరచడమే కాకుండా వాటి ని అత్యుత్తమ విద్యా సంస్థలు గా తీర్చి దిద్దడం దీని లక్ష్యం. ఈ రెగ్యులేశన్ కింద ఇప్పటి వరకు 60 ఉన్నత విద్య సంస్థల కు గ్రేడ్ ఆధారిత స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి లభించింది. వీటి లో పలు రాష్ట్ర స్థాయి విశ్వవిద్యాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రయత్నాల తో పాటు ఈ సానుకూల వాతావరణం నుండి పూర్తి స్థాయి ప్రయోజనాల ను పొందేందుకు, కలల ను పండించేందుకు మీరు కూడా బాధ్యత తీసుకోవాలి. సమయం ఏ మాత్రం వృథా చేయకూడదు. మీలో చాలా మంది కి 4-5 సంవత్సరాల కాలావధి ఉంది. ఈ సమయం లో మీరంతా కొన్ని లక్ష్యాలు నిర్దేశించుకొని పని చేయాలి. మొదటి రోజు నుండి మీరు ఇక్కడున్న కాలావధి లో మీ ప్రత్యేక ముద్ర ను వేసేందుకు ఏం చేయాలో ఆలోచించాలి. ఉన్నత విద్య స్థాయి ని పెంచడం లో ప్రత్యేకం గా దృష్టి సారించవలసిన చాలా సమస్యలు ఉన్నాయి. విద్యాబోధన లో కొత్త శైలి ని సృష్టించేందుకు మీరంతా మీ వంతు సహకారాన్ని అందించవచ్చు. ప్రతి రోజూ ఏదో ఒక కొత్త సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఆవిర్భవిస్తూనే ఉంది. కాలం తో పాటు గా కొత్త సాంకేతిక పరిజ్ఞానాల సహాయం తో మనం బోధన విధానాల ను ఏ మేరకు బలోపేతం చేయగలం ? ఉపాధ్యాయుల శిక్షణ లో ఇంతవరకు నిర్లక్ష్యం చేసిన విభాగాల ను ఎంత మేరకు మెరుగుపరచగలం ? నిరుపేదలు, ప్యూన్ లు, డ్రైవర్ లు, కార్మికులు వంటి వారి నుండి సంపన్నుల వరకు కూడా ఎవరినైనా మీ కల ఏమిటని అడిగితే మనందరం గుర్తించగలిగే అందరి లోని ఉమ్మడి కోరిక ఒకటే.. తమ పిల్లల కు అత్యుత్తమమైన విద్య అందించడం ఎలా అన్నదే. తమ పిల్లల కు అత్యుత్తమమైన ఉపాధ్యాయులు, పాఠశాల లు కావాలని సంపన్నులూ కోరతారు, అలాగే తమ పిల్లల కు ఉత్తమ విద్యావ్యవస్థ అందుబాటులో ఉండాలని నిరుపేదలు కూడా కోరుకొంటారు. చక్కని ఉపాధ్యాయులు లేకపోతే ఇది సాకారం కాదు. ప్రతి ఒక్కరూ చూసేది చక్కని ఉపాధ్యాయుల కోసమే. మనం అత్యుత్తమమైన ఉపాధ్యాయుల ను ఎలా పొందగలం అన్న అంశం పైనే దృష్టి ని కేంద్రీకరించాలి. ఉత్సాహవంతులైన ఉపాధ్యాయులు మనకు కావాలి. మన సంస్థ లు ప్రపంచం లోని పెద్ద కంపెనీల కు అవసరం అయిన సిఇఒల ను అందిస్తున్నాయి. మన దేశం లోని ఒక విద్యాసంస్థ లో విద్య అభ్యసించిన వాడు ప్రపంచ శ్రేణి లోని ఒక పెద్ద పరిశ్రమ కు లేదా వ్యాపార సామ్రాజ్యాని కి సిఇఒ అయినప్పుడు మనందరం ఎంతో గర్వపడడం సాధారణం. ఒక విద్యా సంస్థలోని ఒక ఉపాధ్యాయుడు ఒక 50 మంది శాస్త్రవేత్తల ను, మరో 50 మంది వైద్యుల ను తయారు చేయగలిగినప్పుడు నేను సంతోషపడతాను. ఈ రోజు న మనందరికీ ఇది చాలా అవసరం. మనం ఒక పెద్ద రచయిత లేదా కవి మాటల ను విన్నప్పుడు, వారి ఆలోచనల ను గురించి తెలుసుకొన్నప్పుడు అవి సరస్వతీ మాట కటాక్షం వలన జాలు వారినవే అయినప్పటికీ వారందరి నుండి మనకు అందే సందేశం ఒకటి గానే ఉంటుంది. జీవితం లోని అనుభవాలన్నిటి ని రంగరించి వారందించిన కల్పన సమాజం పై వారికి గల దయాగుణాని కి, వారి కలల కు దర్పణం పడుతుంది. అవి మాటల సమాహారం ఏమీ కాదు. వారి లోని భావోద్వేగం, వారి లోని ఆలోచన ధోరణులే ఆ రకమైన మాటలు గా బయటకు వచ్చాయి. వాటి కి కవితా రూపం ఏర్పడింది లేదా సాహిత్య రూపం వచ్చింది. ఆ రకం గా ఒక సృష్టి జీవం పోసుకుంది. అది కలం తో రాసి ఉండవచ్చు, కంప్యూటర్ మీద టైప్ చేసి ఉండవచ్చు.. అందులో కనిపించేది సమాజం పట్ల దయాగుణమే అందులో అంతర్లీనం గా కనిపిస్తుంది. ఒక జీవితం లోని అనుభవాల సారం అది. ఆ సారం ఈ మాటల రూపం లో బయటకు వచ్చింది. అందుకే సమాజం లోని పరిస్థితుల ను అవగాహన చేసుకోవడం విద్యావ్యవస్థ లో ఒక భాగం కావలసిన అవసరం ఉంది. విద్యాభ్యాసం పాఠశాల గది నుండి వెలుపలకు వచ్చినప్పుడు మాత్రమే ఇది సాధ్యమవుతుంది. ప్రాచీన కాలం లో గురుకుల వ్యవస్థ లో విద్యార్థుల ను బయటకు వెళ్లి వంటచెరకు ను తీసుకు రమ్మనే వారు. రాజులు, నిరంకుశ ప్రభువుల పిల్లలు కూడా గురుకులాల్లోనే ఉండే వారు. వంటచెరకు ను తెప్పించడం ఆ విద్యా సంస్థ కు కష్టమైన పనేమీ కాదు. కానీ ఒక రాజకుమారుడి ని బయటకు వెళ్లి కలప తీసుకు రమ్మనడం వల్ల వారికి కొన్ని అనుభవాలు కలిగి జీవిత విలువలు అలవడతాయనేది దీని అంతరార్ధం. విద్యార్థుల కు సమాజం తో అనుసంధానం ఏర్పడి సమాజం లోని సవాళ్లు వారు కూడా ఎదుర్కొని వాటిని అవగాహన చేసుకోగలుగుతారనేదే దీని లక్ష్యం. అంటే విద్య పరిధి పాఠశాల గది దాటి సమాజాని కి విస్తరించిందనే కదా ? ఈ విధానం వల్ల విద్యార్థులు సమీపం లోని ప్రదేశాలకు వెళ్లి ఆయా ప్రాంతాలలోని మురికివాడలలో పోషకాహార లోపం ఎంత తీవ్రం గా ఉన్నదీ తెలుసుకోగలుగుతారు, దాని పై అవగాహన ను పెంచుకోగలుగుతారు. సమీప ప్రాంతాల్లోని కొంత మంది పిల్లల కు సరైన టీకా మందులు ఉండవు. కొంత కాలం తరువాత పేద కుటుంబాల్లోకి క్రమం గా మందులు ప్రవేశిస్తాయి. సమాజం లో పిల్లలు మధ్యలోనే విద్యాభ్యాసం వదలివేయడానికి, ఆ తరువాత తప్పుడు మార్గం పట్టడానికి కారణం ఏమిటి ? ఆ రకం గా విద్యార్థులకు సమాజం లోని అసలు సిసలు చిత్రం పై అవగాహన ఏర్పడడం కూడా చాలా ముఖ్యం. కళాశాల విద్యార్థులు సమీపం లోని మురికివాడల కు వెళ్లి ఏదైనా ఒక అంశం పై చైతన్యం కల్పించినట్టయితే అక్కడ వాతావరణం ఎంతగా మారుతుందో ఒక్కసారి ఊహించండి.. ఉదాహరణకు ఒకటి తీసుకుందాం.. వారు మురికివాడల కు వెళ్లి అక్కడ ఉన్న పిల్లల కు చేతులు కడుక్కోకుండా ఏదీ తినకూడదని చెబితే వారిచ్చే ఆ చిన్న సందేశమే వారిలో పెద్ద మార్పు కు నాంది అవుతుంది. మీరంతా బడ్జెటు ను తయారుచేయాలని నేను కోరడంలేదు. సంస్కరించండి, వారికి కావలసిన ఫారాలు నింపి పెట్టండి. వారితో సంధానం కావాలనే నేను కోరుతున్నాను. సమాజ చైతన్య ఉద్యమాలు నవ్యత తో కూడి, కొత్తవి గా ఉండాలి. అటువంటి ప్రచార ఉద్యమాలు విద్యార్థుల జీవితాల ను బలోపేతం చేయడమే కాదు, ఎంతో మంది పేద పిల్లల జీవితాల ను కాపాడగలుగుతాయి. కొద్ది రోజుల క్రితం నేను బనారస్ లో ఉన్నాను. అది నా లోక్ సభ నియోజకవర్గం. నేను కాశీ విశ్వవిద్యాలయాని కి చెందిన కొందరు యువకుల ను కలిశాను. విశ్వవిద్యాలయం ఉప కులపతి వారిని ఎప్పుడైనా కలిశారో లేదో నాకు తెలియదు. కానీ వారితో భేటీ అయ్యే అవకాశం నాకు చిక్కింది. ఆ యువకులు నాలుగైదు సంవత్సరాల క్రితం “ట్రై టు ఫైట్” (పోరాడడానికి ప్రయత్నించండి) పేరిట ఒక సంస్థ ను నెలకొల్పారు. ముగ్గురు, నలుగురు బాలల తో ప్రారంభమైన అ సంస్థ లో ఇప్పుడు ఎంతో మంది చేరారు. ఆ పిల్లల్లో చాలా మంది చెత్తచెదారం ఏరుకోవడం ఆ యువకుల కు ఆందోళన కలిగించింది. వారి కి చదువు చెప్పించాలనుకున్నారు. వారు చదువుకొనే సమయం లో కొంత వెచ్చించి ఆ పిల్లల ను పాఠశాల కు తీసుకువెళ్లే ప్రయత్నం చేశారు. కష్టపడి పని చేయడాన్ని గురించి వారి కి బోధించారు. ఈ రోజున బనారస్ లోని ఆ సంస్థ 1,000 మంది కి పైగా నిరుపేద పిల్లల కు విద్య ను నేర్పే పని లో నిమగ్నం అయింది. నేను ఆ పిల్లల ను, ఆ యువకుల ను కూడా కలుసుకొన్నాను. అ టువంటి కుటుంబాలలో తల్లి ఒక పనిలో తలమునకలై ఉంటే, తండ్రి తన పనిలో తాను తీరిక లేకుండా ఉంటాడు; పిల్లల ప్రపంచం వేరు గా ఉంటుంది. అలా పిల్లలు పెడ మార్గం పడుతూ ఉంటారు. ఈ యువకులందరూ ఆ పిల్లల ను ఆ వాతావరణం లో నుండి బయటకు తీసుకవచ్చే ప్రయత్నం చేశారు. ఒక చిన్న బాలిక వేసిన అద్భుతమైన చిత్రలేఖనాన్ని నేను చూశాను. ఆమె కు దైవదత్తమైన ప్రతిభ ఉంది. ఆ పెయింటింగ్ ను వారు నాకు బహూకరించారు. మీ కుటుంబం లో ఎవరైనా చిత్రకారులు ఉన్నారా అంటూ ఆ బాలిక ను అడిగాను. అదేం లేదు. నాకు నేనే నాకు తోచిన గీత లు గీస్తూ ఉండేదానిని; వీరు నన్ను చూసి కాగితం, కలం తెచ్చి ఇచ్చారు. ఇప్పుడు వాటి తో చిత్రాలు గీస్తున్నాను అని బదులిచ్చింది. ఆ విద్యార్థులు ఏదైనా యూనియన్ ను ప్రారంభించి రాజకీయాల లో లేదా ఉద్యమాల లో చేరి ఉండవచ్చును. కానీ, వారు ఈ మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. 1,000 మంది బాల బాలికల జీవన ధోరణులలో మార్పు ను తీసుకువచ్చారు. వారి కి దయాగుణం ఉన్నందు వల్లనే వారు వేలాది మంది బాల బాలికల జీవితాలలో చక్కని మార్పు ను తీసుకురాగలిగారు. ఈ విధం గా సమాజం లో మార్పు ను తీసుకొచ్చే సంస్థల లో యువతీ యువకుల భాగస్వామ్యం పెరిగి, వారు ఆధునిక ప్రయోగాలను ఎంతగా చేయగలిగితే పేదల జీవితం లో అంత గా మార్పు చోటు చేసుకొంటుంది. సమాజం లో నిరాదరణ కు గురి అవుతున్న బాలల కు ప్రయోజనం చేకూరుతుంది. ఇటువంటి కార్యక్రమాల కు భారీ బడ్జెటు లు అవసరం లేదు, పెద్ద గా ఆర్థిక సహాయం అవసరం లేదు. కానీ అటువంటి పనులు ఇటు విద్యార్థులు, అటు మురికివాడల పిల్లలు అందరికీ ప్రయోజనం కలిగిస్తాయి. రెండు బృందాలు ఒకరితో మరొకటి సంధానం అవుతాయి. మన దేశం ఒక రకం గా దురదృష్టకరమైంది; ఇలా అంటున్నందుకు నన్ను క్షమించండి. మనం పాఠశాల లో ఉన్నప్పుడు మన ఉపాధ్యాయులు మనం చేసిన సామాజిక సేవపై ఒక వ్యాసాన్ని రాయాలంటూ కోరుతారు. 100 మంది లో 90 మంది రాస్తారు. నేను ఒక అంధుడిని రోడ్డు దాటించానని రాస్తారు. కానీ ఆ 90 మంది సమాధానం ఒక్కటిగానే ఉంటుంది. అంటే వారందరూ అబద్ధాలు రాయడానికి అలవాటు పడ్డారని అర్ధం అవుతుంది. అలా అబద్ధాలు రాయకూడదని వారికి చెప్పే ప్రయత్నం మనం ఎప్పుడూ చేయం. ఒక చిన్న ఊరి లో రోడ్డు దాటలేనంత పెద్ద ట్రాఫిక్ ఎక్కడ ఉంటుంది ? ఇదే సమాజం లో నెలకొన్న ధోరణి. అదే ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. కొత్త తరహా ఆలోచనలలో లోపం ఫలితమే ఇది అన్నదే నా అభిప్రాయం. వా రికి సమాజ సేవా విలువలు నేర్పే ధోరణి మొదలయింది, కానీ ఆ తరువాత అది ఒక లాంఛనం గా మారిపోవడం తో జీవం కోల్పోయింది. అలాగే తాము చేసిన సామాజిక సేవ ను గురించి రాయడం ఒక నిర్బంధం అయి పేజీ ని నింపుతున్నారు. పిల్లలు రాసింది ఏమిటో చదివే సమయం ఉపాధ్యాయుల కు ఉండడం లేదు. పేజి నిండితే చాలు, ఏం రాశారనే దానితో సంబంధం లేదు అనే విధం గా ఆ క్రతువు మారింది. ఈ పరిస్థితి లో మార్పు రావలసిన అవసరం ఉందని నేను విశ్వసిస్తున్నాను. ఈ ప్రభుత్వం అధికారం లోకి వచ్చిన తరువాత నేను చేసిన మరో ప్రయత్నాన్ని మీరంతా గమనించే ఉంటారు. నేను ఏ విశ్వవిద్యాలయం స్నాతకోత్సవానికి వెళ్లినా నా ప్రత్యేక అతిథులు 50 మందైనా హాజరవుతారని నా కార్యాలయం నుండి విశ్వవిద్యాలయాని కి ఒక లేఖ ముందుగానే చేరుతుంది. వారందరికీ ముందు వరుసల్లోనే సీట్లను కేటాయించవలసి ఉంటుంది. ఇది నా సాధారణ విజ్ఞప్తి. వారంతా ఆయా ప్రాంతాల్లోని ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో 7వ, 8వ, 9వ, 10వ తరగతులు చదివే విద్యార్థులు. నేను వారందరినీ ఆ స్నాతకోత్సవాని కి వచ్చిన వారందరికీ పరిచయం చేస్తూ ఉంటాను. “చూసినప్పుడే నమ్మకం కలుగుతుంది” కాబట్టి ఆ చర్య ద్వారా ఆ విద్యార్థుల కు విలువల గురించి తెలియచేయాలన్నది నా తపన. ఆ పేద పిల్లలు అంతవరకు వారు నివసిస్తున్న మురికివాడల పరిసరాల ను మాత్రమే చూసి ఉంటారు. కానీ అంత పెద్ద విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణాన్ని, అక్కడ విద్యార్థులు టోపీలు పెట్టుకొని ఆకర్షణీయమైన వేషధారణ లో ధ్రువీకరణ పత్రాలను అందుకోవడాన్ని చూసినప్పుడు వారి లో కూడా ఒక విత్తు మొలకెత్తడం మొదలవుతుంది. తాను కూడా ఒక రోజు న ఆ వేదిక ను ఎక్కి ఇదే మాదిరిగా ధ్రువీకరణ పత్రాన్ని అందుకోవాలని ప్రతి ఒక్కరూ ఆశిస్తారు. అలాగ వారి కలల విత్తనాలు ఫలించడం మొదలవుతుంది. ఇది ఒక చిన్న విషయమే. అయితే అది బడ్జెటు నుండి వచ్చే మార్పు కాదు. ఆలోచన ల నుండి వచ్చే మార్పు. ఒక లక్ష్యం తో జోడింపబడడం వల్లే అది సాధ్యం అవుతుంది. అలా జత పడినప్పుడే విజయం వరిస్తుంది. ఆ తీర్మానంతో మనం ముందుకు సాగాలి. నేను విద్యారంగాని కి చెందిన పండితుల ను ఎప్పుడు కలిసినా విద్యాకేంద్రాలను “నగరాని కి చెందిన ప్రతిభా కేంద్రాలు”గా చెప్తూ ఉంటాను. విద్యారంగాని కి సంబంధించిన సమస్య పరిష్కార వాతావరణాన్ని రూపొందిచవలసిన బాధ్యత ప్రతి విద్యాకేంద్రాని కి ఉంది. మీ అందరికీ అందుకు సంబంధించిన ఒక ఉదాహరణ ను నేను చెప్పాలనుకుంటున్నాను. తమ చుట్టూ నివసిస్తున్న ప్రజలను డిజిటల్ అక్షరాస్యులు గా తీర్చి దిద్దే బాధ్యత ను విద్యార్థుల కు అప్పగించవచ్చు. అలాగే ఆయుష్మాన్ భారత్, ఉజాలా, స్వచ్ఛ భారత్ ల వంటి కార్యక్రమాలపై ప్రజల లో అవగాహన ను కల్పించవచ్చు. వారి జీవితాలు సరళం చేయవచ్చు. అలాగే నీటి సంరక్షణ, విద్యుత్తు పొదుపు, పర్యావరణ పరిరక్షణ ల వంటి అంశాల ను బోధించవచ్చును. విద్యాసంస్థలు ఈ పనుల తో కూడిన జాబితా లు తయారుచేసుకుని పరస్పరం సహకరించుకోవచ్చు. ఉపాధ్యాయులు, విద్యార్థులే కాదు.. తల్లితండ్రులు, పాత విద్యార్థులు కూడా ఈ పనుల లో భాగస్వాములు కావచ్చు. విద్యాసంస్థలన్నీ సమాజం లోని ఇటువంటి భిన్న తరహా కార్యకలాపాల లో భాగస్వాములు అయినప్పుడు యువ జనాభా సామర్థ్యాలు, అవగాహన శక్తి ఎంత గా పెరుగుతాయో మీరే ఊహించవచ్చు. సోదరులు మరియు సోదరీమణులారా, మనదేశ యువతీయువకులు సామర్థ్యాల ద్వారా బ్రాండ్ ఇండియా కు అంతర్జాతీయం గా గుర్తింపు ను తెచ్చారు. వివిధ విశ్వవిద్యాలయాలు, ఐఐఎమ్ లు, ఐఐటి లు, వైద్య కళాశాలల నుండి ఉత్తీర్ణులైన విద్యార్థులు విదేశాల లో భారతదేశం ప్రతిష్ఠ ను ఇనుమడింపచేశారు. వారి లో చాలా మంది ప్రపంచం లోని పెద్ద కంపెనీల కు సారథ్యం వహిస్తున్నారు. దేశ యువత ఆలోచనల కు కొదవ లేదన్న విషయం మనందరికీ బాగా తెలుసు. లక్షల కొద్ది సమస్యలు ఉన్నా వాటి కి వందల కోట్ల లో పరిష్కారాలు ఉన్నాయని నేను విశ్వసిస్తాను. ప్రస్తుతం ప్రపంచం లోని పెద్ద కంపెనీల లో ఏదైనా ఒకప్పుడు స్టార్ట్- అప్ అన్న వాస్తవమే ఇందుకు నిదర్శనం. దాని ని దృష్టి లో ఉంచుకునే ప్రభుత్వం ఇప్పుడు స్టార్ట్- అప్ ఇండియా, స్టాండ్- అప్ ఇండియా, స్కిల్ ఇండియా ల వంటి పథకాల ను నిర్వహిస్తోంది. భవిష్యత్తు లో మన యువత కృత్రిమ మేథ, మశీన్ లర్నింగ్, 5జి టెక్నాలజీ, బ్లాక్ చైన్, బిగ్ డేటా ఎనలిసిస్ ల వంటి రంగాల లో ప్రపంచ నాయకులు అవుతారనే నమ్మకం నాలో ఉంది. మన దేశం సాంకేతికం గా నిపుణులైన మానవ వనరుల ఖని అన్న విషయం మనందరికీ తెలిసిందే. మనం ఇనవేటివ్ ఇండెక్స్ లో నిరంతరాయం గా పురోగమిస్తూనే ఉన్నాం. ఈ పరిస్థితులన్నీ మన దేశీయ యువత కు, విద్యాసంస్థలకు సానుకూలమైనవి. యువత లో సామాజిక శాస్త్రాల పట్ల ఆసక్తి ని, నూతన ఆవిష్కరణ ల పట్ల వ్యామోహాన్ని కలిగించేందుకు మనందరం కలిసికట్టుగా కృషి చేయాలి. మిత్రులారా, మనందరం ఒక అడుగు ముందుకు వేయగలిగినప్పుడే పునరుజ్జీవం సాధ్యం అవుతుంది. పరిశోధన ల ద్వారా పునరుజ్జీవం లో లోపాల ను తొలగించే ఆస్కారం ఉన్నప్పటికీ కొత్త శకాని కి అనుగుణం గా మనం స్థిరత్వం లో మార్పు ను తీసుకురావాలి. బలహీనతల ను తొలగించడం ఒక్కటే దీని లక్ష్యం కాదు. ఉదాహరణ కు మనం అనారోగ్యం పాలయ్యాం, వ్యాధి నుండి బయటపడాలనుకుంటాం. అయితే అది ఒక్కటే చాలదు. మనందరం ఆరోగ్యం గా ఉండేందుకు శ్రమించడం కూడా ముఖ్యం. అదే మన లక్ష్యం కావాలి. ఒక న్యూ ఇండియా నిర్మాణం కోసం విద్యారంగం మూలాల ను బలోపేతం చేయాలని, తద్వారా యువత లో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచాలని విద్యారంగాని కి చెందిన ప్రముఖులందరినీ నేను కోరుతున్నాను. అదే ఆశ తో ఇంత కీలకమైన కార్యక్రమాన్ని చేపట్టినందుకు మీ అందరినీ మరో సారి అభినందిస్తున్నాను. మీరంతా నిర్వహించే చర్చ లు, గోష్ఠులు, మేథోమధనాల ద్వారా కొత్త అంశాలు వెలుగు లోకి వస్తాయని ఆశిస్తున్నాను. మీ అందరికీ గతం తో అనుబంధం ఉందని నేను భావిస్తున్నాను. వారందరి కలలు సాకారం చేసేందుకు ఉజ్వలమైన భవిష్యత్తు లోకి అడుగు పెట్టాల్సింది మీరే. అటువంటి బృందమే అత్యుత్తమ ఫలితాల ను సాధిస్తుంది. మీ అందరి ఆలోచన ల కలయిక, ప్రయత్నాలు దేశ భవిష్యత్తు కు విశేషమైన ఫలితాలను అందిస్తుందని నేను నమ్ముతున్నాను. మరో సారి మీ అందరికీ అభినందనల ను, శుభాకాంక్షల ను తెలియజేస్తున్నాను. మీకు ఇవే ధన్యవాదాలు.