జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్ (ఎన్‌.హెచ్‌.ఎం) 2019-20 కింద సాధించిన ప్ర‌గ‌తిని కేంద్ర కేబినెట్‌కు తెలియ‌జేయ‌డం జ‌రిగింది

2019-2020 ఆర్ధిక సంవ‌త్స‌రానికి జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్ కింద సాధించిన ప్ర‌గ‌తిని ,ప్ర‌ధాన‌మంత్రి శ్రీ న‌రేంద్ర మోదీ అధ్య‌క్ష‌త‌న జ‌రిగిన కేంద్ర కేబినెట్ దృష్టికి తీసుకురావ‌డం జ‌రిగింది. అలాగే బాలింత‌ల మ‌ర‌ణాలు, శిశువుల మ‌ర‌ణాల త‌గ్గుద‌ల‌ను ఐదేళ్ల‌లోపు పిల్ల‌ల మ‌ర‌ణాల త‌గ్గుద‌ల‌(యు 5 ఎం.ఆర్‌), మొత్తం జ‌న‌నాల రేటు (టిఎఫ్ ఆర్‌) త‌రుగుద‌ల వంటి అంశాల‌ను కేబినెట్ దృష్టికి తీసుకురావ‌డం జ‌రిగింది. టిబి, మ‌లేరియా, కాలా-అజ‌ర్‌, డెంగు, వైర‌ల్ హెప‌టైటిస్ వంటి వాటిని అదుపు చేయ‌డంలో సాధించిన ప్ర‌గ‌తిని కేబినెట్ గుర్తించింది. వివ‌రాలుః జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్ 2019-20 ఆర్దిక సంవ‌త్స‌రంలో చేప‌ట్టిన కొత్త చొర‌వ‌లను కేబినెట్ గుర్తించింది.అవిః చిన్న పిల్ల‌ల‌లో న్యుమోనియా సంబంధిత మ‌ర‌ణాల‌ను త‌గ్గించేందుకు, న్యుమోనియా అదుపు,సామాజిక చైత‌న్యం, కార్యాచ‌ర‌ణ‌కు సంబంధించిన ఎస్‌.ఎ.ఎ.ఎన్‌.ఎస్ కార్య‌క్ర‌మం ప్రారంభించ‌డం జ‌రిగింది. బాలింత‌ల ఆరోగ్యం, శిశువ‌ల ఆరోగ్య సంర‌క్ష‌ణ‌కు సంబంధించిన అన్ని ప‌థ‌కాల‌ను ఒకే గొడుగుకిందికి తెచ్చి వారికి గౌర‌వ‌ప్ర‌ద‌మైన‌, నాణ్య‌మైన న‌మ్మ‌క‌మైన ఆరోగ్య సంర‌క్ష‌ణ‌కు పూచీప‌డే సుర‌క్షిత మాతృత్వ ఆశ్వాస‌న్ (ఎస్‌.యు.ఎం.ఎ.ఎన్‌) కార్య‌క్ర‌మాన్ని ప్రారంభించ‌డం జ‌రిగింది. ఇంట‌ర్నేష‌న‌ల్ కాన్ఫెడ‌రేష‌న్ ఆఫ్ మిడ్‌వైవ్స్‌(ఐసిఎం) రూపొందించిన సామ‌ర్ధ్యాల‌కు అనుగుణంగా మిడ్‌వైఫెరీలో న‌ర్సుల‌కు శిక్ష‌ణ ఇచ్చేందుకు మిడ్‌వైఫెరీ స‌ర్వీసెస్‌కు చోర‌వ‌తీసుకోవ‌డం జ‌రిగింది. వీరికి మాతా శిశు సంర‌క్ష‌ణ‌, న‌వ‌జాత శిశువుల ఆరోగ్య సంర‌క్ష‌ణ‌ , బాలింత‌ల సంర‌క్ష‌ణ లో ప‌రిజ్ఞానం, సామ‌ర్ధ్యం ఉంటుంది. ఎబి- హెచ్‌డ‌బ్ల్యుసి ఎస్ కార్య‌క్ర‌మం కింద విద్యామంత్రిత్వ‌శాఖ భాగ‌స్వామ్యంలో స్కూల్ హెల్త్ వెల్‌నెస్ అంబాసిడ‌ర్‌ల కార్య‌క్ర‌మం ప్రారంభించ‌డం జ‌రిగింది. పాఠ‌శాల విద్యార్ధుల‌లో చురుకైన జీవ‌న‌శైలిని అల‌వాటు చేయ‌డం ద్వారా వారి ఆరోగ్యం, శ్రేయ‌స్సును పెంపొందించేందుకు చ‌ర్య‌లు తీసుకోవ‌డం జ‌రిగింది. అమ‌లు వ్యూహం, ల‌క్ష్యాలు : అమ‌లువ్యూహం: స‌మాజంలోని ప్ర‌జ‌ల‌కు ప్ర‌త్యేకించి పేద‌, అణ‌గారిన ప్ర‌జ‌ల‌కు జవాబుదారితో కూడిన‌, నాణ్య‌మైన‌, చ‌వ‌కైన ఆరోగ్య సంర‌క్ష‌ణను జిల్లా స్థాయి వ‌ర‌కు అందించేందుకు జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్ కింద (ఎన్‌.హెచ్‌.ఎం) రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు ఆర్ధిక , సాంకేతిక స‌హాయం అందించ‌డం కేంద్ర ఆరోగ్య కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ‌శాఖ అమ‌లు వ్యూహంలో భాగంగా ఉంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల‌లో ఆరోగ్య మౌలిక స‌దుపాయాల‌ను మెరుగు ప‌రచ‌డం , గ్రామీణ ఆరోగ్య సేవ‌ల మ‌ధ్య అంత‌రాన్ని తొల‌గించ‌డం, మాన‌వ వ‌న‌రుల‌ను అభివృద్ధి చేయ‌డం, గ్రామీణ ప్రాంతాల‌లో మెరుగైన సేవ‌ల‌ను అందించ‌డం, ఆయా అవ‌స‌రాల‌ను బ‌ట్టి కార్య‌క్ర‌మాల అమ‌లుకు వికేంద్రీక‌ర‌ణ విధానాన్ని అమ‌లు చేయ‌డం, వ‌న‌రుల స‌ద్వినియోగానికి అంత‌ర్‌, అంత‌ర్గ‌త రంగాల మ‌ధ్య అనుసంధాన‌త‌ను మెరుగుప‌ర‌చ‌డం వంటివి ఇందులో ఉన్నాయి. లక్ష్యాలు: ఎం.ఎం.ఆర్‌ను 1|1000 లైవ్ బ‌ర్త్‌ల‌కు త‌గ్గించ‌డం ఐఎంఆర్ ను 25|1000 లైవ్ బ‌ర్త్‌ల‌కు త‌గ్గించ‌డం టిఎఫ్ ఆర్ ను 2.1 కి త‌గ్గించ‌డం. కుష్టువ్యాధి ప్రాబ‌ల్యాన్ని 110000 జ‌నాభా కంటే త‌క్కువ ఉండేలా చూడ‌డం, అన్ని జిల్లాల‌లో వీటి సంభావ్య‌త‌ను జీరోకి చేర్చ‌డం, మ‌లేరియా వార్షిక‌ ప్రాబ‌ల్యాన్ని 11000 క‌న్న త‌క్కువ ఉండేట్టు చూడ‌డం సాంక్ర‌మిక‌, సాంక్ర‌మికేత‌ర వ్యాధుల విష‌యంలో మ‌ర‌ణాలు, అనారోగ్యాన్ని నిరోధించ‌డం, అలాంటి వాటినిత‌గ్గించ‌డం, అలాగే గాయ‌ల కార‌ణంగా మ‌ర‌ణాలు , అనారోగ్యం పాలు కాకుండా చూడ‌డం, కొత్త కొత్త వ్యాధుల కార‌ణంగా మ‌ర‌ణాలు, అనారోగ్యం బారిన ప డ‌కుండా చూడ‌డం వంటివి ఈ ల‌క్ష్యాల‌లో ఉన్నాయి. మొత్తం ఆరోగ్య సంర‌క్ష‌ణ ఆయా కుటుంబాలు త‌మ జేబు నుంచి పెట్టే ఖ‌ర్చును త‌గ్గించ‌డం. 2025 నాటికి దేశంలో టిబి మ‌హ‌మ్మారిని అంతం చేయ‌డం. ఉపాధి క‌ల్ప‌న సామ‌ర్ధ్యంతో స‌హా ప్ర‌భావం: 2019-20లో జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్ అమ‌లు తో జిడిఎంఓలు, స్పెష‌లిస్టులు, ఎ.ఎన్‌.ఎంలు, స్టాఫ్ న‌ర్సులు, ఆయుష్ డాక్ట‌ర్లు, పారామెడిక్‌లు, ఆయుష్ పారా మెడిక్‌లు, ప్రోగ్రాం మేనేజ్‌మెంట్ సిబ్బంది, ప‌బ్లిక్ హెల్త్ మేనేజ‌ర్ల‌ను సుమారు 18,779 మందిని కాంట్రాక్టు ప‌ద్ధ‌తిలో నియ‌మించ‌డం జ‌రిగింది. అలాగే 2019-20లో జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్ అమ‌లుతో ప్ర‌జారోగ్య వ్య‌వ‌స్థ మ‌రింత బ‌లోపేతం చేయ‌డానికి దారితీసింది. ఇది కోవిడ్ -19ను చురుకుగా మ‌రింత స‌మ‌న్వ‌యంతో ఎదుర్కోవ‌డానికి వీలు క‌ల్పించింది. ఇండియాలో యు 5 ఎంఆర్ 2012లో 52 ఉండ‌గా అది 2018 నాటికి 36కు ప‌డిపోయింది. యు5 ఎంఆర్ వార్షిక త‌రుగుద‌ల రేటు 1990- 2012 మ‌ధ్య 3.9 శాతం ఉండ‌గా అది 2013-18 మ‌ధ్య‌ 6.0 శాతానికి పుంజుకుంది. 1990లో బాలింత‌ల మ‌ర‌ణాల రేటు ల‌క్ష జ‌న‌నాల‌కు 556 ఉండ‌గా 2016-18 నాటికి అది 443 పాయింట్లు ప‌డిపోయి 113 కు చేరింది. 1990 నుంచి ఎం.ఎం.ఆర్ లో త‌రుగుద‌ల 80 శాతం సాధించ‌డం జ‌రిగింది. ఇది అంత‌ర్జాతీయ త‌రుగుద‌ల 45 శాతం కంటే ఎక్కువ‌. 2011-13 న‌మూనా రిజిస్ట్రేష‌న్ వ్య‌వ‌స్థ (ఎస్‌.ఆర్‌.ఎస్‌)లో 2011-13లో ఎం.ఎం.ఆర్ రేటు 167 ఉండ‌గా అది 2016-18లో 113 కు ప‌డిపోయింది. ఎం.ఆర్ 1990లో 80 ఉండ‌గా అది 2018 లో 32 కు ప‌డిపోయింది. ఐఎంఆర్‌లో వార్షిక కాంపౌండ్ రేటు శాతం ప‌త‌నం గ‌డ‌చిన‌ ఐదు సంవ‌త్స‌రాల‌లో అంటే 2013 నుంచి 2018 మ‌ధ్య 209 4.4 శాతానికి పెరిగింది. 1990-2012 మ‌ధ్య ఇది 2.9 శాతం గా ఉండేది. న‌మూనా రిజిస్ట్రేష‌న్ వ్య‌వ‌స్థ (ఎస్‌.ఆర్‌.ఎస్‌) ప్ర‌కారం, ఇండియాలో టి.ఎఫ్‌.ఆర్ 2013లో 2.3 శ‌తం ఉండ‌గా 2018లో అది 2.2 శాతానికి ప‌డిపోయింది. నేష‌న‌ల్ ఫ్యామిలీ హెల్త్‌స‌ర్వే-4, ( ఎన్‌.ఎఫ్‌.హెచ్‌.ఎస్ -4, 2015-16) కూడా 2.2 టిఎఫ్ఆర్‌ను న‌మోదు చేసింది. టిఎఫ్ ఆర్‌ వార్షిక కాంపౌండ్‌రేటు లో త‌రుగుద‌ల 2013-18 మ‌ధ్య 0.89 శాతం గా గ‌మ‌నించ‌డం జ‌రిగింది. 2019 వ సంవ‌త్స‌రంలో మ‌లేరియా కేసులను 2018 నాటి గ‌ణాంకాల‌తో పోల్చిన‌పుడు 21.27 శాతం, మ‌ర‌ణాలు 20 శాతం త‌గ్గాయి. 2012లో టిబి ప్రాబ‌ల్యం ప్ర‌తి ల‌క్ష‌మందిలో 234 గా ఉండ‌గా 2019 నాటికి అది 193 కు ప‌డిపోయింది. టిబి కార‌ణంగా మ‌ర‌ణాల సంఖ్య ప్ర‌తి ల‌క్ష జ‌నాభాకు 2012లో 42 ఉండ‌గా, 2019 నాటికి అది 33 కు ప‌డిపోయింది. కాలా అజ‌ర్ మ‌హమ్మారి బ్లాకులు ప్ర‌తి ప‌దివ‌లే జ‌నాభాకు 1 కాలా అజ‌ర్ కేసు కంటే త‌క్కువ‌కు నిర్మూలించే ల‌క్ష్యాన్ని సాధించ‌డం జ‌రిగింది. ఈ ల‌క్ష్య‌సాధ‌న శాతం 2014లో 74.2 శాతంగా ఉండ‌గా 2019-20 నాటికి అది 94 శాతానికి చేరింది. కేసు మరణాల రేటు (సిఎఫ్ఆర్) ను 1 శాతం కన్నా తక్కువకు కొనసాగించాలనే జాతీయ లక్ష్యాన్ని సాధించారు. 2019 లో డెంగ్యూ మరణాల రేటు 0.1%. ఖ‌ర్చు: రూ 27,989.00 కోట్లు ( కేంద్రం వాటా) ల‌బ్ధిదారులు : ఎన్‌.హెచ్‌.ఎంను మొత్తం జ‌నాభా ప్ర‌యోజ‌నం కోసం అమ‌లు చేస్తున్నారు. దీని సేవ‌ల‌ను ప్ర‌జారోగ్య కేంద్రానికి వ‌చ్చే ప్ర‌తి ఒక్క‌రికీ అందించ‌డం జ‌రుగుతుంది. ముఖ్యంగా స‌మాజంలోని అణ‌గారిన వ‌ర్గాల‌పై ప్ర‌త్యేక దృష్టిపెట్ట‌డం జ‌రుగుతుంది. 2019-20 మ‌ధ్య ఎన్‌.హెచ్.ఎం కింద సాధించిన ప్ర‌గ‌తికి సంబంధించిన వివ‌రాలు కింది విధంగా ఉన్నాయి. 2020 మార్చి 31 వ‌ర‌కు 63,761 ఆయుష్మాన్ బార‌త్ ఆరోగ్య వెల్‌నెస్ కేంద్రాల‌కు అనుమ‌తులు మంజూరు చేశౄరు. 2020 మార్చి 31 నాటికి 40,000 హెల్త్ వెల్‌నెస్ సెంట‌ర్లు కార్య‌క‌లాపాలు సాగించాల్సి ఉండ‌గా 38,595 హెల్త్‌, వెల్‌నెస్ కేంద్రాలు కార్య‌క‌లాపాలు సాగిస్తున్నాయి. 2020 మార్చి 31 నాటికి 3,08,310 మంది హెల్త్ వ‌ర్క‌ర్లు ప‌నిచేస్తున్నారు. ఇందులో ఆషా, మ‌ల్టీప‌ర్ప‌స్ వ‌ర్క‌ర్లు( ఎంపిడ‌బ్ల్యులు – ఎఫ్‌), ఆక్సిల‌రీ న‌ర్సు మిడ్ వైఫ్ (ఎ.ఎన్‌.ఎం) స్టాఫ్ న‌ర్సులు, ప్రైమ‌రీ హెల్త్ సెంట‌ర్ మెడిక‌ల్ ఆఫీస‌ర్లు ఉన్నారు. బాలింత‌ల మ‌ర‌ణాల రేటు గ‌ణ‌నీయంగా ప‌డిపోయింది. అలాగ ఐదేళ్ల‌లోపు పిల్ల‌ల మ‌ర‌ణాల రేటు , ఐఎంఆర్‌లు జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్‌, జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిష‌న్‌లు ప్రారంభించిన త‌ర్వాత త‌గ్గాయి. ప్ర‌స్తుతం ఈ మ‌ర‌ణాల రేటులో త‌రుగుద‌ల‌తో ఇండియా, సుస్థిరాభివృద్ధి ల‌క్ష్యాన్ని (ఎం.ఎం.ఆర్ -70, యు5 ఎం.ఆర్‌-25) 2030 కంటే చాలా ముందే సాధించ గ‌లుగుతుంది. 2019-20లో మిష‌న్ ఇంధ్ర‌ధ‌నుష్ 2.0 ను ఇప్ప‌టివ‌ర‌కు చేర‌ని వ‌ర్గాల‌కు చేర్చేందుకు తీవ్ర‌త‌రం చేయ‌డం జ‌రిగింది. అలాగే 29 రాష్ట్రాలు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల‌లోని 381 జిల్లాల‌లో పాక్షికంగా టీకాలు వేసిన వ‌ర్గాల‌కు చేరేందుకు దీనిని నిర్వ‌హించారు. 2019-20 లో 529.98 ల‌క్ష‌ల డోసుల రోటా వైర‌స్ వాక్సిన్‌, 463.88 లక్ష‌ల డోసుల మీసిల్స్‌- రుబెల్లా వాక్సిన్ ను అన్ని రాష్ట్రాలు కేంద్ర‌పాలిత ప్రాంతాల‌లో వేయ‌డం జ‌రిగింది. 2019-20 లో సుమారు 164.18 ల‌క్ష‌ల డోసుల న్యుమో కోక‌ల కంజుగేటెడ్ వాక్సిన్ ను బీహార్‌, హిమాచ‌ల్ ప్ర‌దేశ్‌, మ‌ధ్య‌ప్ర‌దేశ్‌, రాజస్థాన్‌, ఉత్త‌ర‌ప్ర‌దేశ్‌, హ‌ర్యానా ల‌లో మొత్తం ఆరు రాష్ట్రాల‌లో వేయ‌డం జ‌రిగింది. 2019-20లో జ‌ప‌నీస్ ఎన్‌సెఫెలైటిస్ వాక్సిన్‌ను (25 జెఇ ప‌శ్చిమ‌బెంగాల్‌లోని 9జిల్లాల‌లోని బ్లాక్‌ల‌లో )25.27 ల‌క్ష‌ల మంది వ‌యోజ‌నుల‌కు వేయ‌డం జ‌రిగింది. 2019-20లో దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలు, కేంద్ర‌పాలిత ప్రాంతాల‌లో ప్ర‌ధాన‌మంత్రి సుర‌క్షిత్ మైత్రిత్వ అభియాన్‌ఖ (పిఎంఎస్ ఎం ఎ) కార్య‌క్ర‌మం కింద 16,000 ఆరోగ్య సదుపాయాల‌లో సుమారు 45.45 ల‌క్ష‌ల ఎ.ఎన్‌.సి చెక‌ప్‌లు నిర్వ‌హించ‌డం జ‌రిగింది. ల‌క్ష్య‌: 2020 మార్చి 31 వ‌ర‌కు 543 ప్ర‌సూతి గ‌దులు, 491 మెట‌ర్నిటీ ఆప‌రేష‌న్ థియేట‌ర్లు రాష్ట్ర ల‌క్ష్య స‌ర్టిఫికేట్ పొందాయి. అలాగే 220 ప్ర‌సూతి గ‌దులు 190 మెట‌ర్నిటీ ఆప‌రేష‌న్ థియేట‌ర్లు నేష‌న‌ల్ ల‌క్ష్య స‌ర్టిఫికేట్ పొందాయి. 2019-20లో దేశంలో కోల్డ్‌చైన్ వ్య‌వ‌స్థ‌ను బ‌లోపేతం చేసేందుకు కోల్డ్ చైన్ ప‌రిక‌రాలు అంటే ఐఎల్ార్ -283, డిఎఫ్‌-187, కోల్డ్ బాక్స్ ( పెద్ద‌వి) -13,609, కోల్డ్ బాక్స్ (చిన్న‌వి) 11,010, వాక్సిన్‌కారియ‌ర్లు 270230, ఐస్ ప్యాక్‌లు 10,94,650 ల‌ను రాష్ట్రాలు,కేంద్ర‌పాలిత ప్రాంతాల‌కు స‌ర‌ఫ‌రా చేయ‌డం జ‌రిగింది. 2020 మార్చి 31 నాటికి 63,761 ఆయుష్మాన్‌భార‌త్ హెల్త్‌, వెల్‌నెస్ సెంట‌ర్ల‌కు అనుమతి మంజూరు చేశారు. 2020 మార్చి 31 నాటికి 40,000 హెల్త్ , వెల్ నెస్ కేంద్రాల‌ను ప‌నిచేయించాల‌న్న‌ది ల‌క్ష్యం కాగా 38,595 హెల్త్‌, వెల్‌నెస్ కేంద్రాలు కార్య‌క‌లాపాలు సాగిస్తున్నాయి. ఆశా కార్య‌క‌ర్త‌లు, మల్ఈప‌ర్ప‌స్‌వ‌ర్క‌ర్లు (ఎంపిడ‌బ్ల్యులు-ఎఫ్‌), స్టాఫ్ న‌ర్సులు, ప్రైమ‌రీ హెల్త్ సెంట‌ర్ మెడిక‌ల్ ఆఫీస‌ర్లు 2020మార్చి 31 చివ‌రి నాటికి మొత్తం 3,08,410 మంది హెల్త్ వ‌ర్క‌ర్లు ఉన్నారు. 2019-20 మొత్తం 16,795 ఆశా వ‌ర్క‌ర్ల‌ను ఎంపిక చేశారు. దీనితో మొత్తం ఆశా వ‌ర్క‌ర్లు దేశ వ్యాప్తంగా 2020 మార్చి నాటికి 10.56 ల‌క్ష‌ల మంది ఉన్నారు. నేష‌న‌ల్ అంబులెన్సు స‌ర్వీస్ (ఎన్‌.ఎ.ఎస్‌): 2020 మార్చి నాటికి 33 రాష్ట్రాలు, కేంద్ర‌పాలిత ప్రాంతాలకు ఈ స‌దుపాయం క‌ల్పించ‌బ‌డింది. దీని ద్వారా ప్ర‌జ‌ల‌కు 108కు లేదా 102 కు డ‌య‌ల్‌చేసి అంబులెన్సు స‌దుపాయం పొంద‌వ‌చ్చు. 1096 అద‌న‌పు ఎమ‌ర్జెన్సీ రెస్పాన్స్ స‌ర్వీస్ వాహ‌నాన్ని 2019-20లో చేర్చారు. 2019-20లో మొబైల్ మెడిక‌ల్‌యూనిట్లు (ఎం.ఎం.యులు) 187 అద‌నంగా చేర్చారు. 24 గంట‌లూ ప‌నిచేసే స‌ర్వీసులు,ఫ‌స్ట్ రెఫ‌ర‌ల్ స‌దుపాయాలు: 2019-20లో ఎఫ్‌.ఆర్‌.యులుగా 55 సదుపాయాల‌ను అద‌నంగా చేర్చ‌డం జ‌రిగింది. కాయ‌క‌ల్ప్‌: 25 రాష్ట్రాలు, కేంద్ర‌పాలిత ప్రాంతాలు, 293 డిహెచ్‌లు, 1,201 సిహెచ్‌సిలు, ఎస్‌డిహెక్‌లు, 2,802 పిహెచ్‌సిలు, 668 యుహెచ్‌సిలు, 305 హెచ్‌.డ‌బ్ల్యుసిలు 2019-20లో 70 శాతం పైగా స్కోరు సాధించాయి. 5,269 ప‌బ్లిక్ హెల్త్‌ఫెసిలిటీలు 2019-20లో ఈ ప‌థ‌కం కింద కేటాయించ‌డం జ‌రిగింది. మ‌లేరియా: 2018లో మొత్తం మ‌లేరియా కేసులు 4,29,928కాగా మ‌ర‌ణాలు 96 గా ఉ న్నాయి. 2014 లో మొత్తం మ‌లేరియా కేసులు 11,02,205 కాగా మ‌ర‌ణాలు 561 గా ఉన్నాయి. దీనితో 2014 గ‌ణాంకాల‌తో పోల్చి చూసిన‌పుడు మ‌లేరియా కేసుల‌లో 61 శాతం త‌గ్గుద‌ల‌, మ‌ర‌ణాల‌లో 83 శాతం త‌గ్గుద‌ల న‌మోదైన‌ట్టు అయింది. కాలా -అజ‌ర్‌: 2019 డిసెంబ‌ర్ చివ‌రి నాటికి 94 శాతం కాలా అజ‌ర్ ఎండెమిక్‌బ్లాక్‌లు , కాలా అజ‌ర్‌నిర్మూల‌న ల‌క్ష్యాల‌ను సాధించాయి. బ్లాక్‌స్థాయిలో ప‌దివేల జ‌నాభాకు 1 కంటే త‌క్కువకు కాలా అజ‌ర్‌కేసులు ఉండేలా చూడాల‌న్న‌ది ల‌క్ష్యం. లింఫ్ ఫైలేరియాసిస్‌: 2019లో 257 ఎల్ ఎప్ ప్ర‌భావిత జిల్లాలలో 98 జిల్లాలు మైక్రో ఫైలేరియా రేటు 1 శాతం కంటే త‌క్కువ‌ను సాధించాయి. దీనిని ట్రాన్స్‌మిష‌న్ అసెస్‌మెంట్ స‌ర్వే -టిఎఎస్ -1 ప‌రిశీలించింది. ఫ‌లితంగా మాస్ డ్ర‌గ్ అడ్మినిస్ట్రేష‌న్ (ఎండిఎ)ను నిలిపివేశారు. డెంగ్యూ విష‌యానికి వ‌స్తే, జాతీయ ల‌క్ష్యం కేస్ ఫాట‌లిటీ రేట్ -సి.ఎఫ్‌.ఆర్ ను 1 శాతం కంటే త‌క్కువ ఉండేట్టుచూడాలి. 2014లో కేస్ ఫాట‌లిటీ రేటు ను 0.3 శాతం సాధించ‌గా 2015 నుంచి 2018 మ‌ధ్య సి.ఎఫ్‌.ఆర్ 0.2 శాతం గా ఉ ంది. 2019లో దీనిని 0.1 శాతానికి త‌గ్గించం జ‌రిగింది. జాతీయ క్ష‌య వ్యాధి నిర్మూల‌నా కార్య‌క్ర‌మం (ఎన్‌.టి.ఇ.పి) : ఈ కార్య‌క్ర‌మం కింద మొత్తం 1,264 కాట్రిడ్జ్ ఆధారిత న్యూక్లియిక్ యాసిడ్ ఆంప్లిఫికేష‌న్ టెస్ట్ (సిబిఎన్ ఎ ఎ టి0 యంత్రాలు, 2,206 ట్రూనెట్ యంత్రాలు దేశ‌వ్యాప్తంగా జిల్లా స్థాయిల‌లో ప‌నిచేస్తున్నాయి 2019లో 35.30 ల‌క్ష‌ల మాలిక్యులార్ ప‌రీక్ష‌లు నిర్వ‌హించ‌డం జ‌రిగింది. 2017లో 7.8 ల‌క్ష‌ల ప‌రీక్ష‌లు జ‌ర‌గ‌గా 2019లో దీనికి 5 రెట్లు ప‌రీక్ష‌లు పెరిగాయి. 2019లో 22,03,895 మంది టిబి పేషెంట్లు డ్ర‌గ్ సెన్సిటివ్ టిబికి రోజువారి రెజిమెన్‌ను అందుకున్నారు. 2018లో 19,71,685 మంది అందుకున్నారు. కొత్త టిబి నిర్మూల‌న డ్ర‌గ్‌లను ప్ర‌వేశ పెట్ట‌డం, త‌క్కువ డ్ర‌గ్ రెజిమెన్‌, బెడ్‌క్విలైన్ ఆధారిత రెజిమెన్‌ల‌ను అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల‌లో తీసుకురావ‌డం జ‌రిగింది. 2019లో 40,397 ఎండిఆర్‌, ఆర్.ఆర్‌-టిబి పేషెంట్లను త‌క్కువ వ్య‌వ‌ధి రెజిమెన్ పై ఉంచారు.‌ ప్ర‌ధాన‌మంత్రి నేష‌న‌ల్ డ‌యాల‌సిస్ ప్రోగ్రాం (పిఎంఎన్‌డిపి): ప్ర‌ధాన‌మంత్రి నేష‌న‌ల్ డ‌యాల‌సిస్ ప్రోగ్రామ్ (పిఎంఎన్‌డిపి)ని 2016లో ప్రారంభించారు. అన్ని జిల్లా ఆస్ప‌త్రుల‌లో గ‌ల డ‌యాల‌సిస్ స‌దుపాయాల‌కు మ‌ద్ద‌తుగా పిపిపి ప‌ద్ధ‌తిలో జాతీయ ఆరోగ్య మిష‌న్ కింద వీటిని ప్రారంభించారు. 2019-20 ఆర్ధిక సంవ‌త్స‌రంలో పిఎం ఎన్ డిపి ని 3 రాష్ట్రాలు, కేంద్ర‌పాలిత ప్రాంతాల‌లోని 52 జిల్లాలలోని 105 కేంద్రాల‌లో 885 యంత్రాల‌ను ఏర్పాటు చేశారు. నేప‌థ్యం: నేష‌న‌ల్ రూర‌ల్ హెల్త్ మిష‌న్ ( ఎన్‌.ఆర్‌.హెచ్‌.కె) ను ప్ర‌ధాన‌మంత్రి 2005 ఏప్రిల్ 12న ప్రారంభించారు. గ్రామీణ ప్రాంత ప్ర‌జ‌ల‌కు ప్ర‌త్యేకించి పేదల‌కుఅణ‌గారిన వ‌ర్గాల‌కు ఆరోగ్య సంర‌క్ష‌ణ అందుబాటులో ఉండే విధంగా చ‌వ‌క‌గా,నాణ్య‌మైన ఆరోగ్య సంర‌క్ష‌ణ అందే విధంగా దీనిని ప్రారంభించారు. 2013 మే 1న జ‌రిగిన కేంద్ర కేబినె్ నిర్వ‌హించిన స‌మావేశంలో నేష‌న‌ల్ అర్బ‌న్ హెల్త్ మిష‌న్‌ను నేష‌న‌ల్ హెల్త్ మిష‌న్ (ఎన్‌.హెచ్‌.ఎం) లో స‌బ్‌మిష‌న్‌గా తీసుకువ‌చ్చారు. నేష‌న‌ల్‌రూర‌ల్ హెల్త్‌మిష‌న్ అనేది నేష‌న‌ల్ హెల్త్ మిష‌న్‌కు స‌బ్ మిష‌న్ గా ఉంది. నేష‌న‌ల్ హెల్త్ మిష‌న్‌ను 2017 ఏప్రిల్ 1 నుంచి 2020 మార్చి 31 వ‌ర‌కు కొన‌సాగించేందుకు కేబినెట్ 2018 మార్చి 21 న‌జ‌రిగిన కేబినెట్‌స‌మావేశంలో ఆమోదం తెలిపింది. ఫైనాన్స్ మంత్రిత్వ‌శాఖ‌, వ్య‌య విభౄగం త‌న ఆఫీసు మెమొరాండం నెంబ‌ర్ 42 (02 పిఎఫ్ -2. 2014) తేదీ జ‌న‌వ‌రి 10 ,2020 నేష‌న‌ల్ హెల్త్ మిష‌న్‌ను 2021 మార్చి 31 వ‌ర‌కు లేదా 15వ ఆర్ధిక సంఘం సిఫార్సులు అమ‌లులోకి వ‌చ్చేంత‌వ‌ర‌కు ఏది ముందు అయితే అంత‌వ‌ర‌కు పొ డిగిస్తూ ఆమోదం తెలిపింది. కేబినెట్ ఆమోదం పొందిన ఎన్‌.హెచ్‌.ఎం ఫ్రేమ్ వ‌ర్క్ ప్ర‌కారం, ఈ ఫ్రేమ్ వ‌ర్క్ కింద బ‌ద‌లాయించిన అధికారాల‌కు సంబంధించి ఎన్‌.ఆర్‌.హెచ్ .ఎం ప్ర‌గ‌తి విష‌యంలో ప్ర‌గ‌తి నివేదిక‌ను స‌మ‌ర్పిచవ‌ల‌సి ఉంటుంది. అలాగే ఫైనాన్షియ‌ల్ నిబంధ‌న‌ల‌లో మార్పులు, ప్ర‌స్తుతం కొన‌సాగే ప‌థ‌కంలో ఏవైనా మార్పులు, కొత్త ప‌థ‌కాల వివ‌రాల‌ను ప్ర‌తి సంవ‌త్స‌రం కేబినెట్ స‌మాచారం కోసం కెబినెట్‌ముందు ఉంచాలి.