ఢిల్లీ లోని ద్వార‌క లో గ‌ల డిడిఎ గ్రౌండ్ లో  ద‌స‌రా ఉత్సవాలు జ‌రిగిన సంద‌ర్భం గా ప్ర‌ధాన మంత్రి ఇచ్చిన ఉప‌న్యాసం

జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ – జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ – జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ – జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ ఇక్క‌డ‌ కు పెద్ద సంఖ్య‌ల లో త‌ర‌లి వ‌చ్చిన సంస్కృతి ని ప్రేమించేట‌టువంటి ప్రియ‌మైన సోద‌రీమ‌ణులు మ‌రియు సోద‌రులారా, మంగ‌ళ‌ప్ర‌ద‌మైన విజ‌య‌ద‌శ‌మి పండుగ సంద‌ర్భం గా మీకు అంద‌రికీ శుభాకాంక్ష‌లు. భార‌తదేశం ఉత్సవాల భూమి. భార‌త‌దేశం లోని ఏ మూల, ప్రాంతం లోనో ఒక ఉత్సవాన్ని జ‌రుపుకొనే సంద‌ర్భం అంటూ లేకుండా 365 రోజుల‌ లో బహుశా ఒక్క రోజైనా ఉండ‌దేమో. సాంస్కృతిక పరంపర వేల సంవ‌త్స‌రాలు గా వ‌ర్ధిల్లుతున్న కార‌ణం గా మ‌న జీవ‌నం అనేక వీరోచిత పౌరాణిక గాథ‌ల తో ముడిప‌డి పోయింది. మ‌రి ఈ వార‌స‌త్వం మ‌న‌కు ఒక బ‌ల‌మైన సాంస్కృతిక చ‌రిత్ర ను ప్ర‌సాదించింది. మ‌న దేశం ఉత్సవాల ను సంస్కృతి, విద్య‌, ఇంకా స‌మ‌ష్టి సామాజిక జీవ‌నాని కి నిరంత‌ర జ‌వ‌ జీవాల‌ ను అందించే ఒక మార్గం గా మార్చివేసింది. పండుగ‌ లు మ‌న‌ను అంద‌రి ని క‌లుపుతాయి; పండుగ‌ లు మ‌న‌కు ప్రేర‌ణ ను కూడా ఇస్తాయి. పండుగ‌ లు మ‌న‌లో ఉత్సాహాన్ని నింపుతాయి. అంతేకాదు, కొత్త క‌ల‌ల ను క‌నే సామ‌ర్ధ్యాన్ని కూడా మ‌న‌కు అందిస్తాయి. పండుగ సంబ‌రాలు మ‌న ర‌క్తం లో ఇమిడిపోయాయి. కాబ‌ట్టి, పండుగ‌లు భార‌త‌దేశం యొక్క సాంఘిక జీవ‌నం లో ఒక కేంద్ర బిందువు అయిపోయాయి. మ‌రి ఈ పండుగ‌ల కు చెందిన అంశం కార‌ణం గానే వేల సంవ‌త్స‌రాలు గా కొన‌సాగుతూ వ‌స్తున్న గొప్ప సంప్ర‌దాయం ఏనాడూ ఒక క్ల‌బ్ సంస్కృతి లోకి మార‌కుండా ఉండిపోయింది. పండుగ‌ లు అనేవి ఒక వ్య‌క్తి తాలూకు ఉద్వేగాల ను వ్య‌క్తం చేసేందుకు ఒక ఉత్త‌మ‌ సాధ‌నం వంటివి. మరి ఇదీ పండుగ‌ల యొక్క శ‌క్తి. పండుగ‌ ల కాలం లో ప్ర‌తిభ ను మెరుగుదిద్దుకోవ‌డానికి, ప్ర‌తిభ కు ఒక సాంఘిక గౌర‌వాన్ని క‌ల్పించ‌డానికి, ప్ర‌తిభ ను ప్ర‌ద‌ర్శించ‌డానికి అదే ప‌ని గా కృషి జ‌రుగుతూ వ‌చ్చింది. అది క‌ళ కావ‌చ్చు, లేదా సంగీత ప‌రిక‌రాలు కావ‌చ్చు, ఆట‌ పాట‌ లు కావ‌చ్చు- అన్ని రూపాల లో క‌ళ అనేది మ‌న పండుగ‌ల తో విడ‌దీయ‌లేనంత గా పెన‌వేసుకు పోయింది. మ‌రి ఈ కార‌ణం గానే వేల సంవ‌త్స‌రాల సాంస్కృతిక వార‌స‌త్వం పండుగ‌ల రూపం లో మ‌న జీవితాల లోకి క‌ళ‌ ను చొప్పించినందువ‌ల్ల మ‌నం మ‌న స‌మాజం లో మనుషుల ను వారి యదార్థ భావ‌న లో గుర్తిస్తున్నాము. అంతే త‌ప్ప, వారు మ‌ర‌ మ‌నుషులు ఏమీ కాదు. మాన‌వ‌త్వం, భావోద్వేగాలు, క‌రుణ‌.. వీటి ని పండుగ‌ల ద్వారా ఎల్ల‌ప్ప‌టికీ పున‌రుత్తేజితం చేయ‌డం జ‌రుగుతోంది. మ‌రి, ఈ న‌వ‌రాత్రి యొక్క తొమ్మిది రోజుల లో భార‌త‌దేశం లోని ఏ ప్రాంతం కూడా వేడుక‌ల‌ ను జ‌రుపుకోకుండా ఉండనే ఉండ‌దు. శ‌క్తి సాధ‌న తాలూకు పండుగే ఒక వ్య‌క్తి అంత‌రంగం లోప‌లి అభ‌ద్ర‌త‌ల ను, లోటు పాటుల‌ ను త‌గ్గిస్తుంది. ఈ శ‌క్తి ని- అంతఃక‌ర‌ణ లోకి ఒక నూత‌న శ‌క్తి ని ప్ర‌సారం చేయ‌డం ద్వారా- ఆరాధించ‌డం జ‌రుగుతుంది. త‌ల్లి ని పూజించేట‌టువంటి ఈ దేశం లో, శ‌క్తి ని ఆరాధించేట‌టువంటి ఈ దేశం లో, ఈ గ‌డ్డ మీద ప్ర‌తి ఒక్క మాతృమూర్తి ని మ‌రియు పుత్రిక‌ ను వారి గౌర‌వాన్ని ప‌రిర‌క్షించ‌డమనేది పౌరులంద‌రి క‌ర్త‌వ్యం గా ఉంది. అందుక‌ని ఈసారి ‘మ‌న్ కీ బాత్’ (‘మ‌న‌సులో మాట’) ఎపిసోడ్ లో నేను ఏమ‌ని చెప్పానంటే, మ‌న దేశం లో పండుగ‌లు యుగాన్ని బ‌ట్టి మార్పుల‌ కు లోన‌వుతున్నాయి అని. మ‌నం ప‌రివ‌ర్త‌న ను స‌గ‌ర్వం గా ఆమోదించేట‌టువంటి ఒక స‌మాజం గా మ‌నుగ‌డ సాగిస్తున్నాము. మ‌నం ఎటువంటి వారమంటే స‌వాళ్ళ ను స్వీక‌రిస్తాము. అంతేకాదు, స‌వాళ్ళ ను విసరుతాము కూడా. మ‌న‌ం ఎటువంటివార‌మంటే అవ‌స‌రానికి త‌గిన‌ట్లుగా మ‌న‌ని మ‌న‌ం మార్చుకోగ‌ల‌ము. గ‌డువు ఇంకా అందుబాటు లో ఉన్న‌ప్పుడే మార్పుల ను తీసుకొని రావాలి. ఎవ‌రైనా మ‌న‌ము ఇప్ప‌టికీ ఏ విధం గా వ‌ర్ధిల్లుతున్నాము అని అడిగిన‌ప్పుడు, దీనికి కార‌ణం ఏమిటి? అని ప్ర‌శ్నించిన‌ప్పుడు.. దీనికి ఉన్న కార‌ణ‌మ‌ల్లా, మ‌న స‌మాజం లో ఎప్పుడ‌యితే చెడు అనేది త‌ల ఎత్తుతోందో, అటువంటి దుర్మార్గాల పై క‌త్తి దూసి, పోరాడ‌టానికి మ‌న స‌మాజం లో మ‌హనీయులు కూడా జ‌న్మించారు. ఎప్పుడ‌యితే మ‌న స‌మాజం లోని అటువంటి వ్య‌క్తి స‌మాజం లో చెల‌రేగుతున్న చెడుల‌ కు వ్య‌తిరేకం గా క‌త్తి ని దూశారో, మొద‌ట్లో ఒక సంఘ‌ర్ష‌ణ త‌ల ఎత్తిన‌ప్ప‌టికీ త‌రువాత త‌రువాత అదే మ‌నిషి ఒక పూజ‌నీయుడైన త‌ప‌స్వి, గురువు మ‌రియు స‌మాజాని కి ఒక స్ఫూర్తి కూడా అవుతారు. ఈ కార‌ణం గా మ‌నం స‌దా ప‌రివ‌ర్త‌న ను ఆమోదించే ప్ర‌జ‌లం గా రూపుదిద్దుకొన్నాము. ఎప్పుడ‌యితే ప్ర‌జ‌లు మార్పును ఆమోదిస్తున్నారో, ఆ ప‌రిస్థితుల లో నేను ఈ ప‌ర్యాయం జ‌రిగిన ‘మ‌న్ కీ బాత్’ కార్య‌క్ర‌మం లో దీపావ‌ళి ప‌ర్వ‌దినాన మ‌నం మ‌హాల‌క్ష్మి ని పూజిస్తామ‌ని చెప్పాను. మ‌నం ల‌క్ష్మీదేవి కి ఒక గొప్ప ఉత్సుక‌త తో స్వాగ‌తం ప‌లుకుతాము. మ‌న‌ మనసు లో ఒక క‌ల ఉంటుంది. అందులో దేవి ల‌క్ష్మి మ‌న‌తోపాటే రాబోయే దీపావ‌ళి వ‌ర‌కో, లేదా త‌దుప‌రి సంవ‌త్స‌రం వ‌ర‌కో మ‌న ఇంటి లో కొలువుదీరుతుంది. మ‌నం ల‌క్ష్మీదేవి మ‌న‌తో పాటే ఉండాల‌ని అభిలషిస్తాము. ఏ దేశం లో ల‌క్ష్మి ని ఆరాధించ‌డం జ‌రుగుతుందో, ల‌క్ష్మీదేవి మ‌న ఇళ్ళ లో, మ‌న ప‌ల్లెల లో, మ‌న ప‌రిస‌ర ప్రాంతాల లో కొలువై ఉంటుందో- అక్క‌డ మ‌న కుమార్తెల ను ల‌క్ష్మీదేవి యొక్క రూపం గా ప‌రిగ‌ణిస్తాము అని నేను ‘మ‌న్ కీ బాత్’ ఈ ఎపిసోడ్ లో ప్ర‌స్తావించాను. మ‌న ప‌ల్లె లోని, ప‌రిస‌రాల‌ లోని, మ‌న న‌గ‌రాల‌ లోని పుత్రిక‌లు ఎవ‌ర‌యితే వారి యొక్క జీవితాల‌ లో ఎంతో కొంత సాధించారో, అలాగే ఇత‌రుల లో స్ఫూర్తి ని క‌లిగించారో వారి ని ఈ దీపావ‌ళి పండుగ నాడు సార్వ‌జ‌నిక కార్య‌క్ర‌మాల ను నిర్వ‌హించ‌డం ద్వారా స‌మ్మానించాలి. మ‌రి అదే మ‌న ల‌క్ష్మీ పూజ కావాలి; అదే మ‌న దేశం యొక్క ల‌క్ష్యం. మ‌రి కాలం గ‌డుస్తున్న కొద్దీ, మ‌నం కూడా మ‌న పండుగ‌ల లో మార్పుల ను అంగీక‌రించాము. ఈ రోజు న మ‌నం ప‌విత్ర‌మైన‌టువంటి విజ‌య‌ద‌శ‌మి ఉత్స‌వాన్ని జ‌రుపుకొంటున్నాము. ఈ రోజు మ‌న వైమానిక ద‌ళం పుట్టిన రోజు కూడాను. మ‌న దేశ వైమానిక ద‌ళం నూత‌న శిఖ‌రాల ను చేరుకొంటోంది. ఈ మంగ‌ళ‌ప్ర‌ద‌మైన విజ‌య‌ద‌శ‌మి పండుగ రోజు న మ‌నం భ‌గ‌వాన్ హ‌నుమాన్ ను ప్రార్థిస్తున్నాము. అదే మాదిరి గా, మ‌రీ ముఖ్యం గా వైమానిక ద‌ళాన్ని గురించి కూడా మ‌నం ఆలోచిద్దాము. మ‌న వైమానిక ద‌ళాని కి చెందిన సాహ‌సిక జ‌వానులు అన్నిటా విజ‌యులు కావాల‌ని ఆశిస్తూ, వారి ఉజ్వ‌ల భ‌విష్య‌త్తు కోసం మ‌న శుభాకాంక్ష‌ల ను అంద‌జేద్దాము. ఈ రోజు న విజ‌య‌ద‌శ‌మి ప‌ర్వ‌దినం రాక్ష‌స శ‌క్తి పై దైవీ శ‌క్తి విజ‌యాన్ని సాధించిన‌టువంటి పండుగ రోజు. ఇది గెలుపు యొక్క పండుగ‌. మ‌న లోప‌లి రాక్ష‌స శ‌క్తి ని కాలం అంతం అయ్యే వ‌ర‌కు ఓడించ‌డానికి కూడా అంతే ముఖ్య‌మైన ప‌ని గా చూడాలి. అలాగ‌యితేనే, మ‌నం భ‌గ‌వాన్ శ్రీరాముడిని అర్థం చేసుకోగ‌లుగుతాము. అంటే, భ‌గ‌వాన్ రాముని వ‌లె అనుభూతి పొంద‌డం కోసం, మ‌న జీవితాల లో కృత‌కృత్యులం కాగ‌ల‌గ‌డం కోసం మ‌నం మ‌న యొక్క అంతశ్శక్తి ని బ‌ల‌వత్తరం చేసుకోవాలి. అందుకోసం మ‌న లోప‌లి బ‌ల‌హీన‌త‌ల‌ ను ధ్వంసం చేయాలి. అంత‌రంగం లోప‌లి దెయ్యాన్ని పరిమార్చ‌డం మ‌న ప్ర‌థ‌మ క‌ర్తవ్యం అవుతుంది. ఈ రోజు న, విజ‌య‌ద‌శ‌మి సంద‌ర్భం లో, అలాగే మ‌హాత్మ గాంధీ 150వ జ‌యంతి ని జ‌రుపుకొంటున్న సంద‌ర్భం లో దేశం లోని పౌరులంద‌రూ ఒక సంక‌ల్పాన్ని చెప్పుకోవాలి. అది ఏమ‌ని అంటే, ఈ సంవ‌త్స‌రం దేశం యొక్క అభ్యున్న‌తి కోసం మ‌నం క‌నీసం ఒక సంక‌ల్పాన్న‌యినా నెర‌వేర్చ‌గ‌ల‌గాలి అనేదే. అదే జ‌రిగితే, ఏదో ఒక వ్య‌క్తి ద్వారా దేశాని కి సేవ‌ అంద‌గ‌లుగుతుంది. నేను నీటి ని ఆదా చేసిన ప‌క్షం లో అది కూడాను ఒక సంక‌ల్పం అవుతుంది. నేను ఆహారాన్ని ఎన్న‌టికీ వృథా పోనివ్వ‌ను. ఇది కూడా ఒక సంక‌ల్పం కావ‌చ్చును. నేను విద్యుత్తు ను ఆదా చేస్తాను – అనేది కూడా ఒక సంక‌ల్ప‌ం కావచ్చును. నేను దేశం లోని సార్వ‌జ‌నిక ఆస్తి ని న‌ష్ట‌ప‌ర‌చ‌నివ్వ‌ను – ఇది కూడా ఒక సంక‌ల్ప‌ం కాగలుగుతుంది. విజ‌య‌ద‌శ‌మి కావచ్చు, లేదా గాంధీ మ‌హాత్ముని 150వ జ‌యంతి కావచ్చు, లేదా గురునాన‌క్ దేవ్ జీ యొక్క 550వ ప్ర‌కాశ్ ప‌ర్వ్ కావచ్చు.. ఇటువంటి మంగ‌ళ‌ప్ర‌ద సంద‌ర్భాల యాదృచ్ఛికత్వం చాలా అరుదు గా మాత్రమే గ‌మ‌నించగలము. ఈ కాక‌తాళీయ ఘ‌ట‌న ను వినియోగించుకొంటూ, వాటి నుండే ప్రేర‌ణ ను పొందుతూ మ‌నం కూడా మ‌న జీవితం లో ఒక సంక‌ల్పాన్ని చెప్పుకోవాలి. మ‌రి ఇలా చేసిన‌ప్పుడు మ‌నం విజేత‌లు గా నిలుస్తామని కూడా మనం రూఢి గా నిశ్చయించుకోవాలి. ఏకీకృత ప్ర‌య‌త్నాల శ‌క్తి ఏ విధంగా ఉంటుంది ? ఉమ్మ‌డి గా చేసే ప్ర‌య‌త్నాల యొక్క శ‌క్తి మ‌నం భ‌గ‌వాన్ శ్రీకృష్ణుని గురించి ఆలోచించిన ప‌క్షం లో దృగ్గోచ‌ర‌మ‌వుతుంది. గోవ‌ర్థ‌న గిరి ని ఆయ‌న ఒకే వేలు తో లేవ‌నెత్తాడు. అయితే, ఆ కార్యాన్ని ఆయ‌న సాధించిన వేళ లో పశుపాలకులందరు వారి చేతి క‌ర్ర‌ ల సామూహిక బలం తో ఆయ‌న కు బాస‌ట‌ గా నిల‌చారు. భ‌గ‌వాన్ రాముని జీవితానికేసి చూడండి. ఆయ‌న స‌ముద్రాన్ని అధిగ‌మించి ఒక సేతువు ను నిర్మించాడు. ఇది కూడాను స‌మ‌ష్టి బ‌లాన్ని అభివ‌ర్ణించేదే. ఆయ‌న అర‌ణ్యాల లో తాను క‌లుసుకొన్న స‌హ‌చ‌రుల‌ ను వెంట తీసుకు పోవ‌డం ద్వారా ఈ ప‌ని ని పూర్తి చేశాడు. ఉమ్మ‌డి కృషి ద్వారా రామచంద్ర ప్రభువు సేతువు ను నిర్మించి, దాని ద్వారా లంక ను స‌మీపించాడు. ఈ స‌త్తా అంతా కూడాను స‌మ‌ష్టి త‌త్వం లో నెల‌కొంది. ఈ ప‌ర్వ‌దినాలు ఏకీకృత ప్ర‌యాస‌ ల యొక్క శ‌క్తి ని వ‌ర్ధిల్ల‌జేస్తాయి. అదే బ‌లం తో మ‌న సంక‌ల్పాల‌ ను అన్నిటి ని నెర‌వేర్చుకొందాము. ప్లాస్టిక్ ను పార‌ద్రోల‌డం కోసం మ‌నంతట మనం ఒక్కరొక్క‌రు గా కృషి చేద్దాము. మ‌న ప‌ల్లెల ను, వీధుల ను, చుట్టు ప్ర‌క్క‌ల ప్రాంతాల‌ ను ఈ ప్ర‌చార ఉద్య‌మాని కి జోడిద్దాము. దీని ని ఒక ఉద్య‌మం గా న‌డుపుదాం. ముందుగా ప్లాస్టిక్ ను ఉప‌యోగించ‌నే ఉప‌యోగించ‌కూడ‌దు. ఈ త‌ర‌హా ఆలోచ‌న ను ముందుకు తీసుకుపోయి, ప్లాస్టిక్ ను ఒకసారి అయినా సరే వాడ‌కూడ‌దు అనే సంక‌ల్పాన్ని మ‌నం చెప్పుకొందాము. రామ ప్రభువు జ‌యం తాలూకు ఈ పండుగ రోజు ను ‘విజ‌య్ ప‌ర్వ్’ పేరిట వేల సంవ‌త్స‌రాల త‌ర‌బ‌డి మ‌నం జ‌రుపుకొంటున్నాము. రామాయ‌ణ ఘ‌ట్టాన్ని ప్ర‌ద‌ర్శించ‌డం ద్వారా విలువ‌ల ను ప‌రిర‌క్షించేందుకు ప్ర‌య‌త్నాలు జ‌రుగుతూ వ‌స్తున్నాయి. ఈ సాంస్కృతిక ప‌ర‌మైన‌టువంటి ఆన‌వాయితీ త‌ర‌త‌రాలుగా కొన‌సాగుతున్న‌ది. ఈ రోజు న‌, ఈ ప్ర‌ద‌ర్శ‌న ద్వారా మ‌న సాంస్కృతిక వార‌స‌త్వాన్ని యువ‌త‌రాని కి ప‌రిచ‌యం చేసే దిశ గా ద్వార‌క రామ్ లీల క‌మిటి చేసిన ప్ర‌య‌త్నాల‌ కు గాను ఆ క‌మిటీ ని కూడా నేను మనసారా అభినందిస్తున్నాను. విజ‌య‌ద‌శ‌మి వేళ మీ అంద‌రికీ ఇవే నా శుభాకాంక్ష‌లు. మ‌రి మ‌రొక్క‌మారు నాతో క‌ల‌సి బిగ్గ‌ర‌గా ప‌ల‌కండి- జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ – జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ – జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ – జ‌య్ శ్రీ రామ్‌ అనేకానేక ధ‌న్య‌వాదాలు.