గుజరాత్ రాష్ట్రం లోని ఆణంద్ వద్ద అమూల్ యొక్క చాక్లెట్ ప్లాంట్ మరియు ఇతర ప్రాజెక్టు ల ప్రారంభం సందర్బం గా ప్రధాన మంత్రి ప్రసంగం

వేదిక ను అలంకరించిన ప్రముఖులు మరియు ఇక్కడకు పెద్ద సంఖ్య లో విచ్చేసిన నా ప్రియ సోదరులు, సోదరీమణులారా.. మీరు ఎలా ఉన్నారు ? ఇంతటి విశాలమైన పందిరి సైతం కిక్కిరిసిపోయినటువంటి జన సమూహాన్ని ఇముడ్చుకోలేకపోవడం నేను చూస్తున్నాను. చాలా మంది ఎండ లో నిలబడి ఉన్నారు. మీ ఆశీస్సులను అందించేందుకు ఇంత పెద్ద సంఖ్య లో హాజరైనందుకు మీకు మేము ఎంతగానో రుణపడి ఉన్నాం. ఈ రోజు న దాదాపు 1,100 కోట్ల రూపాయల విలువైన ప్రాజెక్టు లను అయితే ప్రారంభించడానికో, లేదా శంకుస్థాపన చేయడానికో మీరు నాకు అవకాశాన్ని ఇచ్చారు. సహకార ఉద్యమం తో సంబంధం ఉన్న రైతు కుటుంబాలకు చెందిన వారందరికీ ఈ రోజు న నా పట్ల మీరు చూపిన గౌరవాఆదరాలకు గాను మీ అందరికీ ఇవే నా వందనాలు. అమూల్ బ్రాండ్ ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 40 దేశాలలో అసాధారణమైన గుర్తింపు పొందడమే కాక అక్కడి ప్రజల హృదయాలలో చెరగని ముద్ర ను వేసింది. నేను విదేశాల కు వెళ్లినప్పుడు అక్కడ సభ లకు వచ్చిన ప్రతినిధులు, భారత సంతతి కి చెందిన వారు, కొంత మంది స్థానికులు అమూల్ ఉత్పత్తులు క్రమం తప్పకుండా తమ దేశానికి సరఫరా జరిగేటట్లు చూడాలని కోరడం నాకు ఆశ్చర్యం కలిగించింది. ఎప్పుడైనా ఈ విషయాన్ని గురించి విన్నప్పుడు రైతుల సహకార ఉద్యమం సాధించిన ప్రగతి ని చూసి నేను ఉప్పొంగి పోతాను. ఏడు దశాబ్దాల అవిశ్రాంత శ్రమ ఫలితం గా అమూల్ భారతదేశం లోనే కాకుండా విదేశాలలోనూ మంచి గుర్తింపు ను, పేరుప్రఖ్యాతులను తెచ్చుకొంది. ఇప్పుడు అమూల్ ఒక ప్రేరణ గానే కాక ఆవశ్యకత గా కూడా మారింది. ఇది చిన్న విషయం ఏమీ కాదు, అసాధారణమైనటువంటి ప్రగతి నిసాధించడం. ఇప్పుడు అమూల్ కేవలం పాల ఉత్పత్తుల పరిశ్రమగానే కాక ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక వ్యవస్థ కు నమూనా గా కూడా మారింది. ఆర్థిక వ్యవస్థలు రెండు రకాలు.. ఒకటోది సమాజవాది ఆర్థిక వ్యవస్థ. రెండోది పెట్టుబడిదారీ ఆర్థిక వ్యవస్థ. సమాజవాది ఆర్థిక వ్యవస్థ పై ప్రభుత్వ పెత్తనం ఉంటుంది. పెట్టుబడిదారీ ఆర్ధిక వ్యవస్థ ప్రైవేటు వ్యక్తుల చెప్పు చేత లలో ఉంటుంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వివిధ దేశాల్లో ఈ రెండు రకాల ఆర్థిక వ్యవస్థ లు కొనసాగుతున్నాయి. సర్దార్ సాహెబ్ వంటి మహానుభావులు మూడో రకం ఆర్థిక వ్యవస్థ కు పునాదులు వేశారు. దానిపై అటు ప్రభుత్వానికి గాని, ఇటు పెట్టుబడిదారీ వర్గానికి గాని పట్టు ఉండదు. అది సహకార ఉద్యమం. రైతులు పౌరులు ప్రజల సహకారం తో ఈ ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందుతుంది. దానిలో అందరూ భాగస్వాములే. ఇది ఎటువంటి నమూనా ఆర్థిక వ్యవస్థ అంటే ఇది సోషలిజానికి, క్యాపిటలిజానికి ఒక విజయవంతమైనటువంటి ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందిస్తుంది. స్వాతంత్ర్యం రావడానికి దాదాపు ఒక సంవత్సరం మునుపే అమూల్ సంస్థ అంకురించిందని మన లో చాలా మందికి తెలుసు. అయితే అంతకు ముందు కూడా సహకార ఉద్యమం ఉండేది. అహమదాబాద్ పురపాలక సంఘం చైర్ మన్ పదవి ని సర్దార్ వల్లభ్ భాయ్ పటేల్ గారు అలంకరించిన సంగతి చాలా కొద్ది మంది కి తెలుసు. అప్పట్లో అహమదాబాద్ కార్పొరేశన్ అని కాకుండా నగరపాలిక లేక మ్యునిసిపాలిటీగా పిలిచే వారు. అప్పటి వరకు మన కౌశిక్ భాయ్ గారు గెలుస్తూ వచ్చిన దరియపూర్ నుండి సర్దార్ వల్లభ్ భాయ్ పటేల్ గారు ఎన్నికయ్యారు. కేవలం ఒకే వోటు తేడా తో గెలుపొంది చైర్ మన్ అయ్యారు. అహమదాబాద్ పురపాలక సంఘం చైర్ మన్ గా ఉన్నప్పుడే సర్దార్ సాహెబ్ గుజరాత్ లో మొట్టమొదటి సారిగా పట్టణాభివృద్ధి కి బాట వేసే ప్రణాళికలను రూపొందించారు. అప్పుడు సహకార గృహ నిర్మాణ సంఘాన్ని ప్రారంభించి ప్రయోగం చేశారు. దాని ఉద్దేశ్యం సహకార రంగం లో మధ్యతరగతి వారి కోసం ఇల్లు నిర్మించడం. అప్పుడు సర్దార్ సాహెబ్ గృహ నిర్మాణ సంఘం పని ని ప్రీతం రాయ్ దేశాయ్ గారి కి అప్పగించారు. ఆ విధంగా సర్దార్ సాహెబ్ సారథ్యం, మార్గదర్శకత్వాలలో గుజరాత్ లో వర్దేశ్ వద్ద మొదటి హౌసింగ్ సొసైటీ ద్వారా ఇళ్ల నిర్మాణం జరిగింది. 1927 జనవరి 28న ఆ సొసైటీలో సర్దార్ సాహెబ్ ఇళ్లను ప్రారంభించారు. ఈ ప్రారంభోత్సవంలో మాట్లాడుతూ ఇది అభివృద్ధికి కొత్త నమూనా అనే విషయాన్ని మదిలో ఉంచుకోవాలని సర్దార్ సాహెబ్ ప్రజలను కోరారు. ప్రీతం రాయ్ దేశాయ్ చేసిన పని కి ఎంతో సంతోషించిన సర్దార్ సాహెబ్ ఆ సొసైటీ కి ప్రీతం నగర్ అని నామకరణం చేశారు. ఆ విధంగా ఈనాటికి కూడా సహకార ఉద్యమం సాధించిన ప్రగతి కి గుర్తుగా అహమదాబాద్ లో మనకు ప్రీతం నగర్ కనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఆ తరువాత అన్ని ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా మహారాష్ట్ర లో ఎన్నో సహకార సంఘాలు పుట్టుకొచ్చాయి. అప్పట్లో మహారాష్ట్ర చాలా పెద్ద రాష్ట్రం. బాగా విస్తరించి ఉండేది. ఆ ప్రాంతం అంతటా సహకార ఉద్యమం కేవలం ఒక వ్యవస్థగా , నియమ నిబంధనలతో కూడిన ప్రత్యయంగా కాక ప్రజాభిప్రాయం తో మమేకమైన ఒక సంప్రదాయంగా మారింది. దాని ఫలితంగా గుజరాత్ లో సహకార ఉద్యమం లో పాల్గొన్న వారంతా జాతి జనుల ఎదుట ఒక నమూనా ను ఉంచగలిగారు. అమూల్ ప్రారంభానికి ముందే ఉత్తర గుజరాత్ లో సహకారం ఉద్యమం మొగ్గ తొడిగింది. దుగ్ధ్ సాగర్ డెయిరీ మరియు బనస్ డెయిరీ ఏర్పాటయ్యాయి. ఆనాడు ఇక్కడ సహకార ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించే మహానుభావులు లేకుండా ఉంటే ఈనాడు ఏం జరిగి ఉండేది అని నాకు అప్పుడప్పుడు నాకు ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. మునుపు గుజరాత్ లో కరవు విలయతాండవం చేసేది. పదేళ్ల లో కనీసం ఏడేళ్ల పాటు జనం కరువు కాటకాల తో తల్లడిల్లే వారు. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి మారిపోయింది. అనావృష్టి పరిస్థితులు తగ్గిపోయాయి. రైతులు మరియు పశు పోషణ చేసే వారు అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చేది. నిరంతర కరవు కాటకాలను చూసిన పాల ఉత్పత్తిదారులు రైతుల సమస్య కు పరిష్కారాన్ని కనుగొన్నారు. పశు పోషణ ద్వారా జీవనోపాధి ని ఆర్జించే మార్గాన్ని అనుసరించారు. ఆ విధంగా పెద్ద సంఖ్య లో పాడి పశువులను పెంచడం ద్వారా అనావృష్టి కాలం లో బతుకుదెరువు ను పొందే వారు. ఆ విధంగా వారు జీవిక సాగించారు. అయితే, ఆ తరువాత గాంధీనగర్ లో అధికారం లోకి వచ్చిన ప్రభుత్వాలు తెచ్చిన శాసనాల వల్ల సహకార ఉద్యమాని కి మరియు పాడి పరిశ్రమ కు ఎన్నో అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి. కచ్ఛ్- సౌరాష్ట్ర ప్రాంతం లో పెద్ద సంఖ్య లో పశువుల ను పోషించే వారు. అయినప్పటికీ ఆ ప్రాంతం లో పాడి పరిశ్రమ నిర్వహణ భారం గా మారింది. రాష్ట్ర ప్రజలకు సేవచేసే అవకాశం మాకు లభించిన వెంటనే మేము పరిస్థితిని పూర్తిగా మార్చేశాం. పాడి పరిశ్రమ నిర్వహణ ను మేము ప్రతి చోటా ప్రోత్సహించాం. ఈనాడు గుజరాత్ రాష్ట్రం లో ప్రతి జిల్లా లో కూడా పశుపోషణ చేసే వారికి, రైతులకు, పాడి ఉత్పత్తిదారులకు ఎన్నో అవకాశాలను కల్పించడం జరుగుతోంది. కొంతమంది ఉంటారు.. తాము పండితులమని, విజ్ఞానులమని వారు భావిస్తారు. అయితే వారికి తెలియని ఏదైనా కొత్త విషయాన్ని చెప్పినప్పుడు అంగీకరించకుండా కొట్టిపారేస్తారు. అలా అని దాన్ని వ్యతిరేకించే ధైర్యం ఉండదు. అందుకని దాన్నిఅపహాస్యం చేస్తారు. అటువంటి వారు ఇప్పటికీ ఉన్నారు. నాకు ఇప్పటికీ ఇంకా బాగా జ్ఞాపకం ఉంది. రాష్ట్రం లో భూకంపం వచ్చిన తరువాత ఆర్థిక వ్యవస్థ ను పునరుద్ధరించేందుకు అనేక సంక్షేమ పథకాలను ప్రారంభించడం జరిగింది. అప్పుడు వైట్ డెజర్ట్ రణోత్సవ్ ను ప్రారంభిస్తూ నేను నా ప్రసంగంలో ‘నాకు తెలిసినంత వరకు ఒంటె పాలు ఎన్నో పోషక విలువలను కలిగి ఉంటాయి. అవి మన పిల్లల అభివృద్ధికి తోడ్పడతాయి’ అని చెప్పడం జరిగింది. అప్పటి ముఖ్యమంత్రి హోదా లో నరేంద్ర మోదీ అనే నేను చెప్పిన విషయం ఏ రకంగా తప్పు అయ్యిందో నాకు తెలియదు. అయితే నేను ఎక్కడికి వెళ్ళినా ఒంటె పాలు గొప్పవని చెప్పినందుకు జనం నన్ను గేలి చేశారు. ఆగ్రహాపూరిత వ్యాఖ్యలు కూడా చేశారు. అయితే ఇప్పుడు అమూల్ కంపెనీ ఒంటె పాల తో చేసిన చాక్లెట్ లకు ఎంతో గిరాకీ ఉందని తెలిసి సంతోషించాను. ఆవు పాల కన్నా ఒంటె పాల ధర రెట్టింపు ఉంటుందని రాం సింహ్ భాయ్ గారు నాకు ఇప్పుడే చెప్పారు. జనానికి విషయాలు తెలియకపోతే ఏం జరుగుతుంది అనేదానికి ఇది ఒక మంచి ఉదాహరణ. ఇప్పుడు ఎడారులలో ఒంటెలు పెంచే వారు ఇంత విస్తారమైన విపణి లభించడం వల్ల వారికి నికరమైన జీవనోపాధి దక్కే అవకాశం ఏర్పడింది. ఇన్నేళ్ళ అనంతరం అమూల్ కంపెనీ నా కల లను సాకారం చేయడం నాకు ఎంతో సంతోషాన్ని కలిగించింది. మన దేశంలో పోషక విలువలను పెంపొందించేందుకు మనం ఎన్నో చర్యలను చేపట్టవలసిన అవసరం ఉంది. నేను గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి గా ఉన్నప్పుడు పోషణ్ మిశన్ లో భాగం గా అనేక కొత్త కార్యక్రమాలను ప్రారంభించడం జరిగింది. ఎందుకంటే తల్లులు మరియు పిల్లలు ఆరోగ్యంతో ఉన్నప్పుడే దేశం ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది అన్నది నా దృఢ విశ్వాసం. భారతదేశం ఎన్నటికీ జబ్బు పడదు. ఇక్కడ సౌర శక్తి సహకార ఉద్యమం సమన్వయం తో పని చేయడం నాకెంతో సంతోషాన్ని ఇచ్చింది. వ్యవసాయ క్షేత్రాలలో ఏ విధంగా అయితే పంటలు పండిస్తున్నామో అదేవిధంగా విద్యుత్తు ను కూడా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. ఒక సహకార సంఘం గా ఏర్పడి విద్యుత్తు ను ఉత్పత్తి చేసి, దానిని తమ పొలాలలో ఉపయోగించిన 11 మంది రైతులను నేను అభినందిస్తున్నాను. వారి అవసరాలకు సరిపోగా మిగిలిన విద్యుత్తు ను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చట్టం ప్రకారం కొనుగోలు చేస్తోంది. ఆ విధంగా ఈ సహకార సంఘానికి ప్రతి ఏటా 50 వేల రూపాయల అదనపు ఆదాయం వస్తోందని నాకు చెప్పారు. చారోత్తర్ ప్రాంతం లోని సహకార క్షేత్రం కొత్త ప్రయోగాలు చేయడానికి ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం మూడు ముఖ్యమైన పథకాలను ప్రవేశపెట్టి ప్రోత్సహిస్తోంది. ఒకటోది జన్ ధన్ యోజన, రెండోది వన్ ధన్ యోజన, మూడోది గోబర్ర ధన్ యోజన. జన్ ధన్, వన్ ధన్, గోబర్ ధన్. వ్యర్థ పదార్థాల నుండి సంపద- జంతువుల నుండి వచ్చే వ్యర్ధం నుండి సంపద ను సృష్టించడం సాధ్యమైంది. ఆవు పేడ నుండి గ్యాసు, విద్యుత్తు, ఎరువులను సృష్టించడం జరుగుతోంది. నాకు ఇంకా గుర్తుంది. . దకోర్ ఉమ్రేత్ దగ్గరలో నివసించే ఉత్శాహవంతుడైన ఒక శ్రామికుడు 10-12 గ్రామాల నుండి ఆవు పేడ ను సేకరించే పథకాన్ని ప్రారంభించాడు. ఒక గోబర్ గ్యాస్ ప్లాంటు ను ప్రారంభించి- సేకరించిన ఆవు పేడ ను ఉపయోగించి- గ్యాసు ను ఉత్పత్తి చేసే వాడు. దానిని దగ్గరలో ఉన్న గ్రామాలకు సరఫరా చేసే వాడు. ఈనాడు 11 మంది రైతులు సోలార్ పంపులను ఉపయోగించి విద్యుత్తు ను ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. మిగులు విద్యుత్తు ను విక్రయిస్తున్నారు. పంటల సాగు, సౌర శక్తి ఉత్పత్తి తోడుగా జరగాలి. అదే విధంగా 11 గ్రామాలకు చెందిన వేర్వేరు బృందాలు గోబర్ ధన్ ప్రాజెక్టు లను ఉద్యమ స్పూర్తి తో ప్రారంభించాలి. ఈ రోజు న నేను చారోత్తర్ గడ్డ పైన ఉన్నాను. సర్దార్ సాహెబ్, మరెందరో మహానుభావులు సహకార రంగానికి అంకురార్పణ చేసిన ఈ స్థలం లో జరిగిన పని, సంప్రదాయం వల్ల అమూల్ సంస్థ అందరికీ మార్గదర్శకం కాగలదని మరియు గోబర్ ధన్ యోజన ‘స్వచ్ఛ భారత్ మిశన్’కు నిజమైన అర్ధాన్ని ఇవ్వగలదని నేను ఆశిస్తున్నాను. వ్యర్ధం నుండి మనకు సంపద వస్తుంది. స్వచ్ఛ శక్తి లభిస్తుంది. కొన్ని ఉత్పత్తుల కోసం మనం విదేశాలపై ఆధారపడవలసిన అవసరం ఉండదు. దీనితో జాతి కి సేవ చేసే మార్గం ఏర్పడుతుంది. రానున్న రోజుల్లో స్థానికులు ఈ పని ని చేపట్టినట్లయితే అది దేశ ప్రజలకు ఒక మంచి ఉదాహరణ కాగలదని నా నమ్మకం. కొన్నేళ్ల తరువాత అమూల్ సంస్థ 75 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకుంటుంది అదేవిధంగా భారతదేశాని కి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 2022వ సంవత్సరం కల్లా 75 సంవత్సరాలు పూర్తి అవుతుంది. అమూల్ కు ఎదురు లేకపోవడం నేను గమనించాను. వినూత్న శైలి లో ఆలోచించి ఇతరులకు భిన్నం గా పనులను చేయడం, ధైర్యం తో ముందుకు సాగడం అమూల్ స్వభావం. అమూల్ సంస్థ సహకార ఉద్యమ నాయకులు, అధికారుల బృందం వారి పని ని గురించి, ఇతర అంశాలను గురించి నాకు చాలా సంవత్సరాలు గా పరిచయం ఉంది. వారి పనితీరు ను గురించి నేను ఎప్పటికప్పుడు అవగాహన కలిగించుకొని ఆకళింపు చేసుకొంటాను. వారు ధైర్యం తో ముందంజ వేయడమే కాక కొత్త అంశాల అమలు కు అలవాటు పడ్డారు. ఈ రోజు న నేను ఇక్కడికి అమూల్ సహకార ఉద్యమానికి సంబంధించిన నాయకులను వృత్తి పని వారిని ఒక కోరిక కోరడానికి వచ్చాను. అమూల్ స్థాపన, అదేవిధంగా దేశానికి స్వాతంత్రం వచ్చి 75 సంవత్సరాలు పూర్తి అవుతున్న సందర్భంగా అమూల్ ఏవైనా కొత్త లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకోగలదా ? ఇంకా మనకు రెండు, మూడేళ్ల సమయం ఉంది. అందువల్ల మనం అందరం కలసి ఏదైనా కొత్త కార్యాన్ని సాధించి దేశానికి మరియు ప్రపంచాని కి అందించగలమా ? పాల ఉత్పత్తి లో మనం ప్రపంచం లో పదో స్థానంలో ఉన్నాం. దేశాని కి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 75 సంవత్సరాలు పూర్తి కానున్న సందర్భం గా మనం పదో స్థానం నుండి మూడో స్థానాని కి ఎగబాకేందుకు అమూల్ కొత్త లక్ష్యాన్ని పెట్టుకోగలదా ? అది అంత పెద్ద కష్టమైన పని కాదని నేననుకుంటున్నాను. గతం లో మన దేశం లో అన్నింటికీ కొరత ఉండేది. అప్పట్లో కొరత వంటి సమస్య లను ఎదుర్కోవలసి వచ్చేది. అప్పుడు నిర్ణయాలు తీసుకొనే యోచన, పనితీరు చాలా భిన్నంగా ఉండేవి. అప్పుడు ఆ పరిస్థితుల నుండి త్వరగా బయటపడటం పైనే దృష్టి ఉండేది. ఇప్పుడు మన సమస్య కొరత కాదు. ఇప్పుడు దేశం ముందున్న సమస్యల్లా పంటలు సమృద్ధి గా పండటం, ఉత్పత్తి జరగడం. రైతులు సమృద్ధి గా పంటలు పండించడం వల్ల కొన్ని సార్లు ధరలు పడిపోతాయి. దిగుబడి బాగా పెరగడం వల్ల రైతులు నష్టపోతారు. మునుపు మనకు ఆహారధాన్యాల ఉత్పత్తి చాలా తక్కువగా జరిగేది. ప్రజల అవసరార్థం మనం గోధుమలు దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వచ్చేది. పాల ఉత్పత్తి పెంచిన శ్వేత విప్లవం/ పాల వెల్లువ వలెనే మనం హరిత విప్లవాన్ని చూశాం. ఫలితంగా గిడ్డంగులన్నీ ఆహార ధాన్యాలతో నిండిపోయాయి. ఇప్పుడు మనం చేసే ఉత్పత్తులలో కొన్ని మిగిలిపోతున్నాయి. అప్పుడు వాటిని ప్రాసెస్ చేయడం మరియు మార్కెట్ అవసరాలకు సరిపడే రీతి లో వాటి విలువను పెంచడం అందుకు పరిష్కారం. పాడి ఉత్పత్తులను వైవిధ్యం తో తయారుచేసి ఉండక పోయినట్లయితే రైతులు పశు పోషణను వదులుకోవలసి వచ్చేది. అయితే కొత్త పద్ధతి వల్ల రైతులు ఇంకా ఉత్సాహం గా పాల ఉత్పత్తిని పెంచేందుకు కృషి చేస్తున్నారు. అదేవిధంగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల విలువ ను పెంచేందుకు చర్యలు తీసుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యమైన విషయం. నేను గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి గా ఉన్న రోజుల్లో ఆణంద్ లో జరిగిన కృషి మహోత్సవానికి హాజరయ్యాను. అక్కడ పాత మిత్రుడొకరిని కలవడం జరిగింది. అతని వేష భాషలను చూసి ఆశ్చర్యపోయాను. ఆయనను నేను అడిగాను.. సోదరా, మీరు చాలా మారిపోయారు. ఏం చేస్తున్నారు ? అని. అందుకు ఆయన స్థానిక ఉత్పత్తులైన ‘సరద్’ మరియు ‘పండ్రా’లను పొడి చేసి మార్కెట్ చేశా; దాంతో బాగా ఆదాయం వచ్చింది. ఆ విధంగా నా సంపద పెరిగింది అని బదులిచ్చారు. దానినే వస్తువు యొక్క విలువ ను పెంచడం అంటారు. మునుపు చెట్ల నుండి పళ్ళు రాలిపోయేవి. వాటిని ఎవరూ పట్టించుకొనే వారు కాదు. అయితే వాటికి ఉన్న పోషక విలువలను గుర్తించిన కొందరు వాటిని సేకరించి శుద్ధి చేసి విక్రయించడం వల్ల ఎక్కువ ఆదాయాన్ని పొందగలుగుతున్నారు. వ్యవసాయ ఉత్పత్తులలో ఎంతో శక్తి ఉంది. టొమాటో ఉత్పత్తి సమృద్ధి గా పెరిగితే, ధరలు పడిపోతాయి. టొమాటో కు మార్కెట్ విలువ తగ్గుతుంది. టొమాటోలు రెండు మూడు రోజులకు మించి నిలవ ఉండవు. వాటిని ఫ్యాక్టరీలో ప్రాసెస్ చేసి కెచప్ గా మార్చి సీసా లో నింపితే ప్రపంచ విపణి లో మంచి ధర పలుకుతుంది. మన రైతులు కూడా నష్టపోరు. అందువల్ల భవిష్యత్తు లో మనం పాలను ప్రాసెస్ చేసినట్లే వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను కూడా ప్రాసెస్ చేసి వాటి విలువ ను పెంచాలి. ఇప్పుడు కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘కిసాన్ సంపద యోజన’ ద్వారా వ్యవసాయ ఉత్పత్తి ని బలపరిచే దిశ లో పని చేస్తోంది. నేను ఒకసారి అమ్రేలి, బనస్ డెయిరీలకు చెందిన కార్మికులతో ఒక విషయం చెప్పాను. వారు దాన్ని ఆచరణలో పెట్టారు. మరికొంతమంది ఇతరులు కూడా అదే బాటలో నడిచి ఉండొచ్చు కానీ నాకు ఆ విషయం తెలియదు. శ్వేత విప్లవం లాగానే మధుర విప్లవాన్ని తీసుకు రావాలని వారి కి నేను చెప్పాను. ఇందుకోసం పాడి పరిశ్రమ లో ఉన్న రైతు లకు తేనెటీగల పెంపకం లో శిక్షణ ఇవ్వాలని చెప్పాను. ఆ విధంగా మనం పాల తో పాటు తేనె ను కూడా కొనుగోలు చేయచ్చు. తేనె కు కూడా పాల మాదిరిగా ప్యాకేజింగ్ ఉపయోగించవచ్చు. అమ్రేలి, బనస్ డెయిరీ లు తేనె ను బాగా ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. దేశం లో తేనె ఉత్పత్తి ఎన్నో రెట్లు పెరిగింది. ఎన్నో దేశాలకు ఎగుమతి చేస్తున్నాం. ఒక వేళ ఉత్పత్తి అయిన తేనె పూర్తిగా అమ్ముడు పోకపొతే ఇంట్లో పిల్లలు తిన్నారనుకోండి, వారిలో పోషక విలువలు పెరుగుతాయి. అందుకు ఎక్కువ శ్రమ పడవలసిన అవసరం కూడా లేదు. వ్యవసాయ క్షేత్రం చిన్నదైనా దానిలో సౌర ఫలకాన్ని ఏర్పాటు చేస్తే వారు అదనపు ఆదాయాన్ని పొందేందుకు అవకాశం ఏర్పడుతుంది. అదేవిధంగా తేనెటీగల పెంపకం కోసం కొన్ని ఉపకరణాలను ఉంచినట్లయితే అదనపు ఆదాయం వస్తుంది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 75 సంవత్సరాలు పూర్తి అయ్యే 2022 నాటికి రైతుల ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేయాలనే సంకల్పంతో మేము అనేక కొత్త పథకాలను, కార్యక్రమాలను ప్రారంభించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాం. మనమందరం ఆ లక్ష్యంతో కలసి ముందుకు సాగగలమని నేను ఆశిస్తున్నాను. నేను గతంలో ఒక ఆలోచన ను గురించి వివరించాను. దాని ని విజయవంతం గా అమలు చేయలేక పోయాము. కానీ ఇప్పుడు దాని ని సాధించగలమని అనుకుంటున్నాను. రేషన్ సరఫరా పద్ధతి లోనే చిన్నారులలో పోషక విలువ లను పెంపొందించడానికి బాల అమూల్ కార్యక్రమాన్ని ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా మధ్యాహ్న భోజన పథకాన్ని సమర్ధం గా అమలు చేయవచ్చు. పాలు సేకరించే గ్రామాలలో పంపిణి కోసం ఒక కేంద్రీయ వంటశాల లో పిల్లల కోసం అల్పాహారాన్ని తయారు చేసి పాల సేకరణ కు వెళ్ళే వాహనం లో పంపడం ద్వారా రవాణా ఖర్చు ను తగ్గించవచ్చు. పాల సహకార సంఘాలు ఉన్న ప్రాంతాల లోని పాఠశాల లకు ప్రభుత్వం నిధులను కేటాయిస్తోంది. మనం వాటి ని అజమాయిషీ చేయాల్సివుంటుంది. ఇస్కాన్ రంగప్రవేశం తో మధ్యాహ్న భోజన పథకానికి మంచి ఊపు వచ్చింది. అదేవిధంగా పాల కేంద్రాలు కూడా ఈ వ్యవస్థ ద్వారా పిల్లల కోసం ఆహారాన్ని సరఫరా చేయవచ్చు. ఒకే వ్యవస్థ ద్వారా బహుళ ప్రయోజనాలను పొందడానికి ఇది మంచి ఉదాహరణ. దీని ని దృష్టి లో పెట్టుకొని మనం కార్యక్రమాలను పథకాలను రూపొందించినట్లయితే జన జీవితానికి సంబంధించిన అన్ని రంగాల్లో మనం ప్రభావాన్ని చూపగలమని నేను నమ్మకంగా చెప్పగలను. పశుగ్రాసం పెరిగే క్షేత్రాలకు సంబంధించి వివాదం ఉండటం నేను దేశవ్యాప్తంగా చూశాను. ఆ భూములను జనం కబ్జా చేస్తుంటారు. అయితే ధర్మజ్ సోదరులు పశుగ్రాసం పెంచడం కోసం చాల సంవత్సరాల కిందట సహకార సంఘాలను ఏర్పాటు చేశారు. వారు రోజువారీ పద్దతి లో ఇంటి వద్దకే పశుగ్రాసాన్ని పంపిణీ చేసే వారు. ప్రజలు తమ వద్ద ఉన్న పశువుల సంఖ్య ను బట్టి పశుగ్రాసానికి ఆర్డర్ ఇచ్చే వారు. పశుగ్రాసం అమ్మగా వచ్చిన అదనపు ఆదాయంతో ధర్మజ్ సోదరులు క్షేత్రాల ఆధునీకరణ కు, అభివృద్ధి కి నడుం కట్టారు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, ఇక్కడి ప్రజల ఆలోచనలన్నీ సహకార సంఘాలు, వాటి విలువల చుట్టే తిరుగుతుంటాయి. సహకార సంఘాల పరిధి ని మరింత విస్తృతం చేయడం ఎలా ?, ఇతర అంశాలతో దీనిని ముడిపెట్టడం ఎలా ?, దీన్ని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ఏం చేయాలి ? అనేవి వారి మది లో మెదిలే ప్రశ్నలు. అద్బుతమైన సహకార సంఘాల సంప్రదాయాన్ని అభివృద్ధి చేసిన సర్దార్ వల్లభ్ భాయి పటేల్ గారు, ఈ సంప్రదాయం తో అనుబంధం ఉన్న వారిని స్మరించుకుంటూ మరొక్క సారి అమూల్ కుటుంబానికి, చారోత్తర్ కు చెందిన ప్రగతిశీల రైతు పుత్రులకు నా శుభాభినందనలు. ఈ పథకాలను గుజరాత్ రాష్ట్రాని కి, భారతావని కి ఎంతో అభిమానం తో అంకితం చేస్తున్నాను. ఈ ప్రాజెక్టు లను కొనసాగించడం లో ఎన్నడూ వెనుకంజ వేయబోమని కేంద్ర ప్రభుత్వం తరపున హామీ ని ఇస్తున్నాను. కేంద్ర ప్రభుత్వం మీతో కలసి నడుస్తుంది; మీ ప్రగతి లో భాగస్వామి అవుతుంది. అందరికి ధన్యవాదాలు – నాతో కలసి గట్టిగా అనండి.. భారత్ మాతా కీ జయ్. ఏమైంది ? ఇది నా చారోత్తర్. గొంతు అంత పీల గా ఉండొద్దు. భారత్ మాతా కీ జయ్. అది అలా ఉండాలి! బాగుంది ! మీకు ధన్యవాదాలు.