శాంతియుత-పౌర ప్రయోజనాల కోసం అంత‌రిక్ష పరిశోధన-వినియోగంలో సహకారంపై భారత-మంగోలియాల‌ మధ్య ఒప్పందానికి కేంద్ర మంత్రిమండ‌లి ఆమోదం

శాంతియుత-పౌర ప్రయోజనాల కోసం అంత‌రిక్ష పరిశోధన-వినియోగంలో సహకారంపై భారత గణతంత్ర ప్రభుత్వం-మంగోలియా ప్రభుత్వాల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందానికి- ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన సమావేశమైన కేంద్ర మంత్రిమండ‌లి ఆమోదం తెలిపింది. మంగోలియా అధ్యక్షుడు భారతదేశంలో అధికారిక పర్యటనకు వచ్చిన సందర్భంగా 2019 డిసెంబరు 20వ తేదీన న్యూఢిల్లీలో ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు పూర్తయ్యాయి. వివరాలు: • అంతరిక్ష విజ్ఞానం, సుదూర భూ గ్రహణం (రిమోట్ సెన్సింగ్ ఆఫ్ ఎర్త్)సహా సాంకేతికత-అనువర్తనాలు; ఉపగ్రహ సమాచార వ్యవస్థ, ఉపగ్రహ ఆధారిత మార్గదర్శక వ్యవస్థ; అంతరిక్ష విజ్ఞానం-గ్రహాన్వేషణ; అంతరిక్ష నౌకల-వ్యవస్థల, క్షేత్రస్థాయి కేంద్రాల వినియోగం, అంతరిక్ష సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అనువర్తనం తదితర ద్వైపాక్షిక ఆసక్తిగల రంగాల్లో సహకారానికి ఈ ఒప్పందం దోహదపడుతుంది. • ఈ ఒప్పందం కింద ఒక సంయుక్త కార్యాచరణ బృందం ఏర్పాటవుతుంది. ఇందులో అంతరిక్ష విభాగంలోని భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (DOS/ISRO) మంగోలియా ప్రభుత్వ సమాచార-సాంకేతిక పరిజ్ఞాన ప్రాధికార సంస్థకు చెందినవారిని ఈ బృందంలో సభ్యులుగా ఎంపిక చేస్తారు. తదనుగుణంగా ఈ ఒప్పందం అమలు మార్గాలతోపాటు అందుకు తగిన కాలవ్యవధిసహా కార్యాచరణ ప్రణాళికను ఈ బృందం రూపొందిస్తుంది. ఆర్థిక బాధ్యతలు: ఈ ఒప్పంద చట్రం పరిధిలో చేపట్టే సహకార కార్యకలాపాల వ్యయం నిమిత్తం ఆర్థిక వెసులుబాటు కల్పనపై సంబంధిత అంశాల్లో పాలుపంచుకునే భాగస్వాములు నిధుల లభ్యతనుబట్టి సంయుక్తంగా నిర్ణయం తీసుకుంటారు. ప్రయోజనాలు: ఈ ఒప్పందం ద్వారా అందే సహకారం, మంగోలియా ప్రభుత్వ తోడ్పాటుతో మానవాళి ప్రయోజనార్థం వినియోగించగల అంతరిక్ష సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అనువర్తన రంగంలో ఉమ్మడి కార్యకలాపాలకు వీలుంటుంది. దీనివల్ల దేశంలోని అన్ని వర్గాలకు, ప్రాంతాలకు లబ్ధి చేకూరుతుంది. అమలు వ్యూహం-లక్ష్యాలు: ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు పూర్తయిన నేపథ్యంలో దీని అమలు కోసం నిర్దిష్ట ఏర్పాట్లు పూర్తిచేయడానికి, సంయుక్త కార్యాచరణ బృందం ఏర్పాటు- తద్వారా అమలు మార్గాలుసహా అందుకు తగిన కాలవ్యవధిని నిర్దేశిస్తూ కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించడానికి వీలు కలుగుతుంది. ప్రభావం: సరికొత్త పరిశోధన కార్యకలాపాలకు ఈ ఒప్పందం ఊపునిస్తుంది. ఆ మేరకు సుదూర భూ గ్రహణం, ఉపగ్రహ సమాచార వ్యవస్థ, ఉపగ్రహ ఆధారిత మార్గదర్శక వ్యవస్థ; అంతరిక్ష విజ్ఞానం-విశ్వాన్వేషణ రంగాల్లో అనువర్తన అవకాశాలను కల్పిస్తుంది. నేపథ్యం: • అంతరిక్ష విజ్ఞానం, సాంకేతికత-అనువర్తనాలకు సంబంధించిన సహకార ఒప్పందంపై భారత అంతరిక్ష విభాగం (DOS), మంగోలియా ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాల శాఖ 2004 జనవరి 15వ తేదీన సంతకాలు చేశాయి. అయితే, అంతరిక్ష సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అనువర్తనాల్లో మంగోలియా అధికారులకు శిక్షణ ఇవ్వడం మినహా ఇతరత్రా ప్రధాన సహకారాత్మక కార్యకలాపాలేవీ చేపట్టలేదు. ఈ నేపథ్యంలో ఒప్పందం పునరుద్ధరణ కోసం మంగోలియా ప్రభుత్వం అక్కడి మన రాయబార కార్యాలయానికి విజ్ఞప్తి చేసింది. దీంతో మంగోలియాలో మౌలిక సదుపాయాల మంత్రిత్వ శాఖ రద్దయిందని, అంతరిక్ష కార్యకలాపాలను ప్రస్తుతం మంగోలియా సమాచార-సాంకేతిక పరిజ్ఞాన ప్రాధికార సంస్థ (CITA) పర్యవేక్షిస్తున్నదని స్పష్టమైంది. • అంతేకాకుండా మంగోలియా నుంచి ఒక ఉన్నతస్థాయి బృందం 2019 సెప్టెంబరులో భారత పర్యటనకు వచ్చే అవకాశం ఉందని మన రాయబార కార్యాలయానికి కబురందింది. ఈ సందర్భంగా అంతరిక్షంలో సహకారమే ప్రధాన చర్చనీయాంశం కాగలదని తెలిసింది. తదనుగుణంగా సీఐటీఏతో సంప్రదింపులకు వీలుగా అంతరిక్ష సహకారంపై ముసాయిదా ఒప్పందం రూపొందించి పంపాల్సిందిగా భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో-ISRO)ను రాయబార కార్యాలయం కోరింది. ఆ మేరకు భారత-మంగోలియాల మధ్య అంతరిక్ష సహకారంపై ముసాయిదా ఒప్పందం రూపొందగా, భారత అంతరిక్ష విభాగం కార్యదర్శి/ ఇస్రో చైర్మన్ ఆమోదంతో రాయబార కార్యాలయానికి పంపారు. అనంతరం మంగోలియా వైపునుంచి సమ్మతి లభించడంతో ఉభయపక్షాలూ పరస్పర ఆమోదయోగ్యంగా ఒప్పందాన్ని తీర్చిదిద్దుకున్నాయి. అటుపైన మంగోలియా బృందం భారత పర్యటన సందర్భంగా ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు పూర్తయ్యాయి.