అనియంత్రిత డిపాజిట్‌ ప‌థ‌కాల నిషేధ బిల్లు 2018 అధికారిక స‌వ‌ర‌ణ‌ల‌కు కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం

ప్ర‌ధాన‌ మంత్రి శ్రీ న‌రేంద్ర‌ మోదీ అధ్య‌క్ష‌త‌ న స‌మావేశ‌మైన కేంద్ర కేబినెట్, ఫైనాన్స్‌పై ఏర్ప‌డిన స్థాయీ సంఘం సిఫార్సుల‌కు అనుగుణంగా అనియంత్రిత‌ డిపాజిట్ ప‌థ‌కాల నిషేధ బిల్లు2018 కి అధికారిక స‌వ‌ర‌ణ‌లు ప్ర‌తిపాదించేందుకు కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. అనియంత్రిత డిపాజిట్ ప‌థ‌కాల నిషేధ‌ బిల్లు 2018ని 2018 జూలై 18న పార్ల‌మెంటులో ప్ర‌వేశ‌పెట్టారు. దీనిని ఫైనాన్స్‌పై స్థాయీ సంఘానికి నివేదించారు. అది ఈ బిల్లుకుసంబంధించిన 70 వ నివేదిక‌ను 2019 జ‌న‌వ‌రి 3న పార్ల‌మెంటుకు సమ‌ర్పించింది. ఇందుకు సంబంధించి ప్ర‌భుత్వం ప్ర‌తిపాదించే అధికారిక స‌వ‌ర‌ణ‌లు బిల్లు ల‌క్ష్యాల‌ను మ‌రింత స‌మ‌ర్ధంగా నెర‌వేర్చే విధంగా బిల్లును బ‌లోపేతం చేయ‌డంతోపాటు దేశంలో అక్ర‌మ డిపాజిట్ల బెడ‌ద‌ను ఎదుర్కొనేందుకు , ఇలాంటి అక్ర‌మ ప‌థ‌కాల ద్వారా పేద‌ ప్ర‌జ‌ల‌ను మోస‌గించ‌కుండా చూసేందుకు, అక్ర‌మాల‌కు పాల్ప‌డేవారిచేతిలో ప్ర‌జ‌లుత‌మ క‌ష్టార్జితాన్ని , పొదుపుమొత్తాల‌ను పోగొట్టుకోకుండా చూసేందుకు దోహ‌ద‌ప‌డుతుంది. ముఖ్యాంశాలు: • అనియంత్రిత డిపాజిట్ ప‌థ‌కాల‌కు సంబంధించి డిపాజిట్ సేక‌ర‌ణ‌దారులు వాటిని ప్ర‌మోట్‌చేసేందుకు, నిర్వ‌హించేందుకు, ప్ర‌క‌ట‌న‌లుజారీ చేయ‌డం, వాటిని ఆమోదించ‌డం వంటివి చేయ‌కుండా నిషేధించేందుకు బిల్లులో త‌గిన క్లాజులు పొందుప‌రిచారు. ఈ బిల్లుఅనియంత్రిత డిపాజిట్‌ల సేక‌ర‌ణ‌కార్య‌క‌లాపాల‌ను మొత్తంగా నిషేధించ‌నుంది. ఇలా అక్ర‌మంగా డిపాజిట్లు సేక‌రించ‌డాన్ని నేరంగా ప‌రిగ‌ణిస్తుంది. ఇలాంటి వాటికిపాల్ప‌డ‌డాన్ని ఎక్స్‌-పోస్ట్ నుంచి కాకుండా, ఎక్స్ యాంటీ నుంచే నేరంగా ప‌రిగ‌ణిస్తుంది. • ఈ బిల్లు మూడు త‌ర‌హాల నేరాల‌ను ప్ర‌స్తావిస్తోంది. అవి అనియంత్రిత డిపాజిట్ ప‌థ‌కాల‌ను న‌డ‌ప‌డం, రెగ్యులేటెడ్ డిపాజిట్ ప‌త‌కాల‌లో మోస‌పూరితంగా డిఫాల్ట్ చేయ‌డం, అనియంత్రిత డిపాజిట్ ప‌థ‌కాల‌కు సంబంధించి త‌ప్పుడు ప్ర‌చారాల‌తో ఆక‌ర్షించ‌డాన్ని నేరంగా ప‌రిగ‌ణిస్తోంది. • ఈ బిల్లు క‌ఠిన శిక్ష‌ల‌ను , భారీ జ‌రిమానాల‌ను విధిస్తోంది. • అక్ర‌మంగా డిపాజిట్లు సేక‌రించిన సంద‌ర్భంలో వారినుంచి తిరిగివ‌సూలుకు లేదా డిపాజిట్ల తిరిగి చెల్లింపున‌కు బిల్లులో త‌గిన నిబంధ‌న‌ల‌ను రూపొందించ‌డం జ‌రిగింది. • ఈ బిల్లు కాంపిటెంట్ అధారిటీ చే ఆస్తుల స్వాధీనం, అటాచ్‌మెంట్‌కు, ఆ ఆస్తుల‌ను అమ్మి డిపాజిట‌ర్లకు వారిసొమ్ము తిరిగి చెల్లింపున‌కు వీలుక‌ల్పిస్తున్న‌ది. • ఆస్తుల అటాచ్‌మెంట్‌కు, డిపాజిట్ల పున‌రుద్ధ‌ర‌ణ‌కు స్ప‌ష్ట‌మైన కాల‌నియ‌తిని నిర్ణ‌యించ‌డం జ‌రిగింది. • ఈ బిల్లు ఆన్‌లైన్ సెంట్ర‌ల్ డేటాబేస్ రూపొందించ‌డానికి వీలు క‌ల్పిస్తుంది. ఇది దేశంలో డిపాజిట్ల సేక‌ర‌ణ‌కార్య‌క‌లాపాలకు సంబంధించిన కార్య‌క‌లాపాలు స‌మాచారం సేక‌ర‌ణ‌, దానిని ఇచ్చిపుచ్చుకోవ‌డానికి వీలుక‌ల్పిస్తుంది. • ఈ బిల్లు డిపాజిట్ తీసుకునే వారు, డిపాజిట్ అనే ప‌దాల‌ను స‌మ‌గ్రంగా నిర్వ‌చిస్తున్న‌ది. • డిపాజిట్లు సేక‌రించేవారు అంటే అన్ని రూపాల‌లో డిపాజిట్లు సేక‌రించే సంస్థ‌లు ( వ్య‌క్తుల‌తో స‌హా) , అయితే చట్టం ద్వారా ఇన్‌కార్పొరేట్ అయిన ప్ర‌త్యేక సంస్థ‌లు మాత్రం ఇందుకుమిన‌హాయింపు. • డిపాజిట్ అనే ప‌దానికి స్ప‌ష్ట‌మైన నిర్వ‌చనం ఇవ్వ‌డం జ‌రిగింది. డిపాజిట్‌లుసేక‌రించే వారు ప‌బ్లిక్‌డిపాజిట్ల‌ను రిసీట్స్‌గా చూపి ఆ ముసుగులో వాటిని సేక‌రించ‌కుండా చూడ‌డం జ‌రిగింది.అదేస‌మ‌యంలో సాధార‌ణ వ్యాపార నిర్వ‌హ‌ణ‌లో భాగంగా ఏ సంస్థ అయినా డ‌బ్బు తీసుకోవ‌డానికి అడ్డంకులు లేకుండా చూడడం. • ఇది స‌మ‌గ్ర‌మైన కేంద్ర చ‌ట్టం కావ‌డంతో ఈ బిల్లు రాష్ట్ర చ‌ట్టాల‌నుంచి మంచి ప‌ద్ధ‌తుల‌ను తీసుకోవ‌డం జ‌రిగింది. ఈ చ‌ట్టం అమ‌లు ప్రాధ‌మిక బాధ్య‌త‌ను రాష్ట్ర‌ప్ర‌భుత్వాలకు అప్ప‌గించేలా బిల్లురూప‌క‌ల్ప‌న జ‌రిగింది. నేప‌థ్యం: ఆర్థిక‌మంత్రి 2016-17 బ‌డ్జెట్ ప్ర‌సంగంలో అక్ర‌మ డిపాజిట్లు వ‌సూలు చేసే ప‌థ‌కాల బెడ‌ద‌ను తొల‌గించేందుకు స‌మ‌గ్ర చ‌ట్టాన్ని తీసుకువ‌స్తామ‌ని ప్ర‌క‌టించారు. ఇటీవ‌ల దేశ వ్యాప్తంగా ప‌లు ప్రాంతాల‌లో ప్ర‌జ‌ల నుంచి అక్ర‌మంగా డిపాజిట్లు వ‌సూలు చేసి వారిని మోసం చేస్తున్న సంఘ‌ట‌న‌లు పెరిగిపోతున్నాయి. ఇలాంటి సంఘ‌ట‌న‌ల‌లో బాధితులు ఎక్కువ‌గా పేద‌లు, ఆర్థిక విష‌యాల‌పై అవ‌గాహ‌న‌లేని వారు ఉంటున్నారు.ఇలాంటి అక్ర‌మ డిపాజిట్ల సేక‌రణ కార్య‌క‌లాపాలు సాధారణంగా ప‌లు రాష్ట్రాల‌కు విస్త‌రించి ఉంటున్నాయి. ఆర్‌.బి.ఐ స‌మ‌ర్పించిన స‌మాచారం ప్ర‌కారం,2014 జూలై 2018 మ‌ధ్య అన‌ధికారిక డిపాజిట్ల‌కు సంబంధించిన ప‌థ‌కాల కేసులు 078 వ‌ర‌కు రాష్ట్ర‌,కేంద్ర‌పాలిత ప్రాంతాల‌ స‌మ‌న్వ‌య క‌మిటీ (ఎస్‌.ఎల్‌.సి.సి) ముందు చ‌ర్చ‌కు వ‌చ్చాయి.వీటిని సంబంధిత రెగ్యులేట‌ర్లు, రాష్ట్రాల‌లోని ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఏజెన్సీల‌కు అప్ప‌గించ‌డం జ‌రిగింది. ఇలాంటి సంఘ‌ట‌న‌లు ఎక్కువ‌గా దేశ తూర్పు రాష్ట్రాల‌లో చోటుచేసుకున్నాయి. ఫ‌లితంగా ఆర్థికమంత్రి 2017-2018 బ‌డ్జెట్‌లో ప్ర‌సంగంలో అక్ర‌మ డిపాజిట్ల వసూలును నియంత్రించేందుకు ఉద్దేశించిన ముసాయిదా బిల్లును తీసుకువ‌స్తున్న‌ట్టు ప్ర‌క‌టించారు. ఇందుకు సంబంధించి న ప్ర‌తిపాద‌న‌ల‌ను ప‌బ్లిక్ డొమైన్‌లో ఉంచామ‌ని దీనిని త్వ‌ర‌లోనే ఖ‌రారు చేసి స‌భ‌లో ప్ర‌వేశ‌పెడ‌తామ‌ని అప్ప‌ట్లో ప్ర‌క‌టించారు. అనియంత్రిత డిపాజిట్ ప‌థ‌కాల నిషేధ బిల్లు 2018ని 2018 జూలై 18న పార్ల‌మెంటులో ప్ర‌వేశ‌పెట్టారు. దేశంలో అక్ర‌మ డిపాజిట్ల బెడ‌ద‌ను నియంత్రించేందుకు ఉద్దేశించిన స‌మ‌గ్ర ప‌థ‌కం ఇది. దీని ద్వారా (ఎ) అనియంత్రిత డిపాజిట్లు సేక‌రించే కార్య‌క‌లాపాల‌ను పూర్తిగా నిషేధించ‌డానికి వీలు క‌లుగుతుంది. (బి) అక్ర‌మ డిపాజిట్ల సేక‌ర‌ణ కార్య‌క‌లాపాల ప్ర‌చారం , వాటి నిర్వ‌హ‌ణ ప్ర‌మోష‌న్ వంటి వాటికి క‌ఠిన శిక్ష‌ను ప్ర‌తిపాదించారు. (సి) అక్ర‌మంగా డిపాజిట్లు సేక‌రించి డిపాజిట‌ర్ల‌కు వాటిని తిరిగి చెల్లించ‌కుండా మోస‌పూరితంగా వ్య‌వ‌హ‌రంచే వారిపై క‌ఠిన చ‌ర్య‌లు తీసుకునే చ‌ర్య‌లు ఇందులో ఉన్నాయి.(డి) డిపాజిట్ల‌ను సేక‌రించిన సంస్థ డిపాజిట‌ర్లకు చెల్లించాల్సిన మొత్తాన్నిఎగ‌వేసిన సంద‌ర్భంలో రాష్ట్ర‌ప్ర‌భుత్వంచేత నియ‌మింప‌బ‌డిన నిర్దేశిత అథారిటీ డిపాజిట్ల‌ను తిరిగి చెల్లించేలా చేయ‌డానికి చ‌ర్య‌లు తీసుకోవ‌ల‌సి ఉంటుంది. (ఇ) కాంపిటెంట్ అథారిటీ అధికారాలు, విధుల‌లో డిపాజిట‌ర్ల‌కు డ‌బ్బు ఎగ‌వేసిన సంస్థ ఆస్తులు స్వాధీనం చేసుకోవ‌డానికి అధికారం క‌ల్పించ‌బ‌డింది. (ఎఫ్‌)ఈ చ‌ట్టం కింద తిరిగి చెల్లింపులను ప‌ర్య‌వేక్షించేందుకు కోర్టుల‌ను ఏర్పాటు చేయ‌డం, ఈ చ‌ట్టం కింద నేరాల‌కు పాల్ప‌డిన వారిని శిక్షించ‌డం. (జి) బిల్లు లోని రెగ్యులేటెడ్ డిపాజిట్ ప‌థ‌కాల జాబితా కు రూప‌క‌ల్ప‌న చేసి వాటిని పెంచేందుకు త‌గ్గించేందుకు కేంద్ర ప్ర‌భుత్వాని కి అధికారం క‌ల్పించ‌డం.