కేవడియా లో సివిల్ స‌ర్వీసెస్ ప్రబేశన‌ర్ ల ను ఉద్దేశించి ప్ర‌ధాన మంత్రి ప్ర‌సంగం పాఠం

మిత్రులారా, కేవడియా లో స‌ర్ దార్ స‌రోవ‌ర్ డ్యామ్ ద‌గ్గ‌ర‌ స్టాచ్యూ ఆఫ్ యూనిటి స‌మీపం లో ఈ సాయంత్రం నేను పొందుతున్న ఈ అనుభ‌వం అద్భుతమైన అనుభవం. ఇది జీవిత‌కాలం గుర్తుండిపోయేటటువంటిది. సర్ దార్ సాహెబ్ మాట‌ల ను, ఆయ‌న సందేశాన్ని ఇప్పుడే మ‌నం విన్నాము. అది మ‌న‌స్సు ను నేరు గా తాకుతోంది. మిత్రులారా, దేశం లో అన్ని సివిల్ స‌ర్వీసుల‌ ను ఒక చోట క‌లుపుతూ రూపొందించిన ఈ ఉమ్మ‌డి ఫౌండేశన్ కోర్సు ఒక విధం గా చెప్పాలంటే నూత‌న అధ్యాయాని కి శ్రీకారం చుడుతోంది. ఇంత‌వ‌ర‌కు కొంత‌మంది మసూరీ లో, మ‌రికొంత మంది హైద‌రాబాద్‌లోనో లేదా మ‌రో న‌గ‌రం లోనో శిక్ష‌ణ పొంద‌డం మ‌న‌కు తెలుసు. మీకు నేను ముందే చెప్పిన‌ట్టు, నేను త‌ర‌చు గా మాట్లాడే ఎవ‌రికి వారే.. అన్న‌ట్టుగా వుండే మ‌న‌స్త‌త్వం అనేది శిక్ష‌ణ‌లోనే సంక్ర‌మిస్తున్న ధోర‌ణి. అది పోవాలి. అందుకోసం అన్ని సివిల్ స‌ర్వీసుల‌ ను చిత్త‌శుద్ధి తో క‌లుపుకుపోవ‌డ‌మ‌నేది మీతోనే ఆరంభ‌మైంది. ఇది ఒక సంస్క‌ర‌ణ‌. ఈ సంస్క‌ర‌ణ విధానాని కి బాధ్యులైన అధికారుల‌ కు, నా స్నేహితులు అంద‌రి కి నా అభినంద‌న‌ల ను తెలియ‌జేస్తున్నాను. మిత్రులారా, ఈ సంస్క‌ర‌ణ అనేది శిక్ష‌ణ‌ల ను ఏక‌ తాటి మీదకు తీసుకు రావ‌డం వ‌ర‌కే ప‌రిమితం కాకూడ‌దు. దీనికి సంబంధించిన ఆలోచ‌న‌, అమ‌లు చేసే విధానం విస్తృతం కావాలి. శిక్ష‌ణ పొందుతున్న మీ వంటి యువ‌త‌ కు విస్తృత‌మైన ప్రాపంచిక దృక్ప‌థం క‌ల్పించ‌డానికిగాను అన్ని విధాలుగాను చ‌ర్య‌లు తీసుకోవ‌డం జ‌రిగింది. ఈ కార‌ణంగానే సామాజిక‌, ఆర్థిక రంగాల‌ కు చెందిన ప‌లువురు అంత‌ర్జాతీయ స్థాయి నాయ‌కుల‌ ను మీకు ప‌రిచ‌యం చేయ‌డం జ‌రిగింది. మిత్రులారా, స్టాచ్యూ ఆఫ్ యూనిటి ఛత్రఛాయ లో ఏర్పాటు చేసిన ఈ కార్య‌క్ర‌మం చాలా ప్ర‌త్యేక‌మైన‌ది. మ‌రింత ప్రాధాన్య‌ాన్ని సంత‌రించుకొంది. కార‌ణం సర్ దార్ వ‌ల్లభ్ భాయి ప‌టేల్ స్వ‌యం గా మ‌న‌కు అందించిన దూర‌దృష్టి. అన్ని సివిల్ స‌ర్వీసులు ఈ దేశ నిర్మాణాని కి, ఐక్య‌త‌కు ఉప‌యోగ‌ప‌డాల‌ని ప్రధాన‌మైన వాహిక‌ గా ఉండాల‌ని ఆయ‌న త‌ల‌పోశారు. ఆయ‌న త‌న ధ్యేయం కోసం అనేక స‌వాళ్ల‌ ను ఎదుర్కొన్నారు. ఆ స‌మ‌యం లో ప్ర‌జ‌ల లో ఓ సందేహం ఉండేది. స్వాతంత్ర్య స‌మ‌రాన్ని తొక్కిపెట్ట‌డానికిగాను ప‌ని చేసిన అధికారులు స్వాతంత్ర్య భార‌త ప్ర‌గ‌తి కి ఎలా ఉప‌యోగ‌ప‌డ‌గ‌ల‌రు? అని సందేహించే వారు. ఇది స‌హ‌జ‌సిద్ధం గా ఉద్భ‌వించే ప్ర‌శ్న‌. అంతే కాదు దీని కి సంబంధించి ప్ర‌జ‌ల లో ఉన్న తీవ్ర వ్య‌తిరేక‌త కూడా స‌హ‌జ‌మైందే. ఈ స‌మ‌యం లో సర్ దార్ సాహెబ్ ఎంతో ముందుచూపు తో వ్య‌వ‌హ‌రించారు. అధికార వ్య‌వ‌స్థ ను స‌మ‌ర్థ‌వంతం గా ఉప‌యోగించుకోవ‌డం ద్వారా మ‌నం ప్ర‌గతి సాధించాల‌ని విమ‌ర్శ‌కుల‌ కు గుర్తు చేశారు. నాటి స్వ‌తంత్ర రాజ్యాల వ్య‌యాని కి సంబంధించి ఈ అధికార వ్య‌వ‌స్థ ముఖ్య‌మైన లింకు గా ఉండేది. మిత్రులారా, సామాన్య ప్ర‌జ‌ల జీవితాల లో అర్థ‌వంత‌మైన మార్పు ను తీసుకు రావాలంటే దృఢ సంక‌ల్పం చాలా అవ‌స‌ర‌ం అని సర్ దార్ ప‌టేల్ నిరూపించారు. ఈ విష‌యం లో మన‌కు మార్గాన్ని చూపారు. దాదాపు వందేళ్ల క్రితం, ప‌రిమిత‌మైన వ‌న‌రుల సాయం తో అహ‌మదాబాద్ పురపాలక సంఘం లో మార్పుల ను సాధించిన ఘ‌న‌త సర్ దార్ ప‌టేల్ ది. అద్భుత‌మైన స‌మ‌ర్థ‌త‌ తో అంద‌రినీ ఒప్పించి ఆయ‌న ఈ ప‌ని చేయ‌గ‌లిగారు. ఈ అనుభ‌వం తో, ముందుచూపు తో స్వ‌తంత్ర భార‌త‌దేశ సివిల్ స‌ర్వీసుల‌ కోసం ఒక ప్ర‌ణాళిక‌ ను రూపొందించి, అమ‌లు చేశారు. మిత్రులారా, ఎటువంటి వివ‌క్ష లేకుండా నిస్వార్థ చింత‌న‌ తో చేసే ప్ర‌తి ప‌ని న్యూ ఇండియా నిర్మాణాని కి బ‌ల‌మైన పునాది గా నిలుస్తుంది. న్యూ ఇండియా క‌ల‌ల ను సాకారం చేసుకోవాలంటే మ‌న అధికార వ్య‌వ‌స్థ‌ లో 21వ శ‌తాబ్ద ఆలోచ‌న విధానాలు, క‌ల‌ లు ఇమిడిపోవాలి. సృజ‌నాత్మ‌కం గా, నిర్మాణాత్మ‌కం గా, ఊహాత్మ‌కం గా, వైవిధ్యం గా, స్వ‌యంచాలితం గా, మ‌ర్యాద మ‌న‌న్న‌ల‌ తో కూడిన‌ది గా, వృత్తిప్రావీణ్యయుతం గా, ప్ర‌గ‌తిశీలం గా, శ‌క్తివంతం గా, సహాయం చేసేది గా, స‌మ‌ర్థ‌వంతం గా, సామ‌ర్థ్యభరితం గా, పార‌ద‌ర్శ‌కం గా మ‌రియు సాంకేతిక‌త‌ తో కూడుకొని ఉండాలి. మిత్రులారా, గొప్ప‌ అవ‌కాశాలు మీ ముందు ఉన్నాయి. అంతే కాదు మీరు నిర్వ‌ర్తించవలసిన బాధ్య‌త కూడా అంతే గొప్ప‌ది. అనేక ప్రాథమిక సౌక‌ర్యాలు లేక‌పోయినా మీ సీనియ‌ర్ లు వారి యొక్క బాధ్య‌త‌ల ను నిర్వ‌ర్తించారు. రహదారులు, రైల్వే సౌక‌ర్యాలు, నౌకాశ్ర‌యాలు, విమానాశ్ర‌యాలు, పాఠశాల లు, క‌ళాశాల‌ లు, ఆఖ‌రు కు టెలిఫోన్ లు లేక‌పోయినప్పటి కి, అనేక సౌక‌ర్యాలు అందుబాటు లో లేక‌పోయినప్పటి కి వారు వారి యొక్క సేవ‌ల‌ ను అందించారు. ప్రస్తుతం అటువంటి ప‌రిస్థితి లేదు. భార‌త‌దేశం ఎంతో వేగం గా మార్పు చెందుతోంది. త‌క్కువ వ‌న‌రుల‌ తో ప్రారంభ‌మైన ప్ర‌యాణం ఇప్పుడు త‌గిన‌న్ని వ‌న‌రుల‌ తో కొన‌సాగుతోంది. ఈ రోజు న దేశం లో కావలసినంత యువ‌శ‌క్తి ఉంది. అందుబాటు లో కావలసిన‌న్ని ఆహార‌ధాన్యాలు ఉన్నాయి. అంతే కాదు ఈ రోజు న దేశం లో కావలసినంత ఆధునిక సాంకేతిక‌త ఉన్నది. వీటి ని మీరు పూర్తి స్థాయి లో ఉప‌యోగించుకోవాలి. త‌ద్వారా మీరు ఈ దేశ శ‌క్తిసామ‌ర్థ్యాల ను చాటాలి. మిత్రులారా, మీరు ఈ మార్గాన్ని కేవ‌లం ఉపాధి కోసం మాత్ర‌మే ఎన్నుకోలేదు. దేశాని కి సేవ చేయాల‌నే దృక్ప‌థం తో మీరు ఇక్క‌డ‌ కు వ‌చ్చారు. మీకు దేశం ప‌ట్ల అభిమానం అపారంగా ఉంది. సేవే ప‌ర‌మావ‌ధి అనే మంత్రాన్ని జ‌పిస్తూ మీరు ఇక్క‌డ‌ కు వ‌చ్చారు. మీరు తీసుకొనే నిర్ణ‌యాల కార‌ణం గా, మీరు చేప‌ట్టే చ‌ర్య‌ల‌ వ‌ల్ల‌, మీరు పెట్టే ప్ర‌తి సంత‌కం వ‌ల్ల ల‌క్ష‌లాదిమంది జీవితాలు ప్ర‌భావితం అవుతాయి. మిత్రులారా, మీరు ఏ నిర్ణ‌యాన్ని తీసుకొన్నప్పటి కి దాని ప‌రిధి త‌ప్ప‌కుండా స్థానికం గా, ప్రాంతీయం గా ఉంటుంది. ఇందులో సందేహం లేదు. కానీ దాని ప్ర‌యోజ‌నం త‌ప్ప‌కుండా జాతీయం గా ఉండాలి. మీరు తీసుకొనే నిర్ణ‌యాలు మీ జిల్లాల‌ కు, మీ బ్లాక్ కు, మీ విభాగాని కి సంబంధించిన‌వై ఉంటాయి. అయితే అదే స‌మ‌యంలో ఆ నిర్ణ‌యాలు దేశ ప్ర‌గ‌తికి ఎలా దోహ‌దం చేస్తాయనే విష‌యాన్ని మీరు నిరంత‌రం సరిచూస్తూనే ఉండాలి. మిత్రులారా, మీరు రెండు ప్రాతిప‌దిక‌ ల ఆధారం గా త‌ప్ప‌కుండా నిర్ణ‌యాలు తీసుకొంటారు. అందులో ఒక‌టోది మ‌హాత్మ గాంధీ చూపిన మార్గం. మీరు తీసుకొనే నిర్ణ‌యాలు స‌మాజం లో అట్ట‌డుగు స్థాయి లో ఉన్న‌వారి ఆశ‌ ల ను, ఆకాంక్ష‌ల‌ ను నెర‌వేర్చేలా ఉన్నాయా లేదా అని చూడాలి. ఇక రెండో ది మీ నిర్ణ‌యాల కార‌ణం గా దేశం లో ఐక‌మ‌త్యం, నిజాయతీ పెరిగి దేశం ప్ర‌గ‌తి ని సాధించాలి. మిత్రులారా, ప్ర‌గ‌తి ని ఆకాంక్షిస్తున్న జిల్లాల‌ కు సంబంధించి ఇక్క‌డ చ‌ర్చ‌లు జ‌రిగాయి. అభివృద్ధి కి సంబంధించిన పోటీ లో వంద‌ కు పైగా జిల్లా లు ఎందుకు వెన‌క‌బ‌డాలి? దీని వెన‌క మ‌న ఆలోచ‌న విధానం లో, ఆలోచ‌న‌ల ను అమ‌లు చేయ‌డంలో లోప‌ం ఉంది. ఇదే ప్ర‌ధాన కార‌ణం. ఈ జిల్లా లు భౌగోళికం గా, సామాజికం గా అనేక స‌వాళ్ల‌ కు నిల‌యం గా ఉన్నాయి. దాంతో ప్ర‌తి ద‌శ‌ లో వాటి ని నిర్ల‌క్ష్యం చేశారు. వాటి క‌ర్మ‌ కు వాటి ని వ‌దలివేశారు. దాంతో స‌మాజం లో అసంతృప్తి పెరిగిపోయింది. దీని ని అసాంఘిక శ‌క్తులు వాటి కి అనుకూలం గా మ‌లచుకొన్నాయి. దాంతో ఈ జిల్లా ల అభివృద్ధి మ‌రింత స‌మ‌స్యాత్మ‌కం గా త‌యారైంది. ఈ ప‌రిస్థితి లో మార్పు ను తీసుకు రావాలి. అందుకే ఈ జిల్లా ల వెన‌క‌బాటుతనాన్ని ప్ర‌త్యేకం గా ప్ర‌స్తావించ‌డం ప‌క్క‌న పెట్టి వారి ఆశ‌ల ను, ఆకాంక్ష‌ల ను ముందుకు తీసుకువస్తున్నాము. కాల ప‌రిమితి పెట్టుకొని మానవ అభివృద్ధి సూచిక‌ లోని ప్ర‌తి ప‌రామితి పైనా ప‌ని చేయ‌డం మొద‌లుపెట్టాము. సాంకేతిక‌త‌ ను ఉప‌యోగించుకొంటూ ప్ర‌భుత్వ ప‌థ‌కాల‌ ను స‌మ‌ర్థ‌వంతం గా అమ‌లు చేస్తున్నాము. త‌ద్వారా ఈ రోజు న మ‌నం క‌ని విని ఎర‌గ‌ని ఫ‌లితాల‌ ను సాధిస్తున్నాము. ఇప్పుడు ఈ ప‌ని ని మ‌రింత వేగ‌వంతం చేయవలసిన బాధ్య‌త మీ అంద‌రి పైనా ఉంది. మిత్రులారా, భ‌విష్య‌త్తు లో బ్లాక్ స్థాయి లో గాని, జిల్లా స్థాయి లో గాని మీకు విధుల ను అప్ప‌గిస్తారు. అక్క‌డ మీరు అనేక స‌మ‌స్య‌ల‌ కు ప‌రిష్కారాల‌ ను క‌నుగొనవలసివుంటుంది. ఈ సంద‌ర్భం గా నేను మీకు ఒక విష‌యాన్ని సూచిస్తున్నాను. మీ ప్రాంతం లోని ఒక ముఖ్య‌మైన స‌మ‌స్య‌ ను తీసుకొని దాని ని పూర్తి గా ప‌రిష్క‌రించండి. ఒక జిల్లా -ఒక స‌మ‌స్య- దాని కి పూర్తి ప‌రిష్కారం. మ‌నం త‌ర‌చు గా ఏం చేస్తుంటాం ? ఉత్సాహం ఎక్కువై ఒకే సారి అనేక ప‌నుల ను చేప‌డుతాము. దాంతో శ‌క్తియుక్తుల‌ ను, వ‌న‌రుల‌ ను అన్నిటికి కేటాయించవలసివుంటుంది. కాబ‌ట్టి అలా కాకుండా ఒక సారి ఒక స‌మ‌స్య‌ ను చేప‌ట్టి, దాని ని ప‌రిష్క‌రించండి. దాంతో మీ లో మీ ప‌ట్ల విశ్వాసం పెరుగుతుంది. అంతే కాదు మీ ప‌ట్ల ప్ర‌జ‌ల లో విశ్వాసం పెరుగుతుంది. మీరు ప్ర‌జ‌ల న‌మ్మ‌కాన్ని పొంద‌గ‌లిగితే, మీరు చేప‌ట్టే కార్య‌క‌లాపాల లో ప్ర‌జ‌ల భాగ‌స్వామ్యం పెరుగుతుంది. మిత్రులారా, మీ ముందు ఒక ముఖ్య‌మైన స‌వాలు ఉంది. అధికారుల పట్ల, వ్య‌వ‌స్థ‌ ప‌ట్ల ప్ర‌జ‌ల లో ఉన్న వ్య‌తిరేక భావాన్ని మీరు తొల‌గించవలసి వుంది. అధికారగ‌ణం, వ్య‌వ‌స్థ అనే ప‌దాలు ఎలా త‌యార‌య్యాయంటే వాటి పేరు ఎత్త‌గానే వాటి ప‌ట్ల చెడు అభిప్రాయం క‌లిగేలా త‌యార‌య్యాయి. అధికార వ్య‌వ‌స్థ‌ల‌ ను గురించి వ్య‌తిరేకం గా మాట్లాడుకోవ‌డం జ‌రుగుతోంది. ఇలా ఎందుకు జ‌రిగింది? మ‌న అధికారుల లో చాలా మంది ఎంతో క‌ష్ట‌ప‌డి ప‌ని చేస్తున్నారు. అంతే కాదు వెంట‌నే స్పందిస్తున్నారు. అయితే ఎందుకో గానీ మొత్తం వ్య‌వ‌స్థ మీద‌, మొత్తం అధికార గ‌ణం మీద వ్య‌తిరే క‌భావం ప్ర‌జ‌ల్లో ఏర్ప‌డి వుంది. మిత్రులారా, సివిల్ స‌ర్వీసులంటే మ‌న‌లో ఏర్ప‌డిన అభిప్రాయం గురించి చూస్తే అది అధికారం, రాచ‌రిక అహంకారం, ప్ర‌భావం చూప‌డ‌ం అన్న‌ట్టుగా ఉంది. వ‌ల‌స ఆధిప‌త్య శ‌క్తుల‌ వార‌స‌త్వం గా ఈ అభిప్రాయం క‌లుగుతుంద‌న‌డంలో సందేహం లేదు. కొంత‌మంది దీని ని పూర్తి గా విడిచిపెట్ట‌లేక‌ పోతున్నారు. ఈ దుర‌భిప్రాయం నుండి సివిల్ స‌ర్వీసుల‌ ను మీరు బయట‌ కు తీసుకు రావాలి. ప్ర‌జ‌ల‌ కు మేలు చేసే అధికారి గా మీరు గుర్తింపు పొందాలి. అంతే త‌ప్ప ప్ర‌జ‌ల‌ కు దూరంగా ఉండే క‌ఠిన మ‌న‌స్త‌త్వం కలిగిన అధికారి గా కాదు. మాన‌వ‌త్వం లేని అధికారాన్ని క‌లిగి వుంటే అది ప్ర‌జా వ్య‌తిరేక‌త‌ కు కార‌ణ‌మ‌వుతుంది. ప్ర‌జ‌ల కు మేలు చేసే అధికారి గా గుర్తింపు పొందితే అది స‌మాజం లో సామ‌రస్యాన్ని అభివృద్ధి చేస్తుంది. ప్ర‌జ‌ల ఫిర్యాదుల‌ ను తీసుకొనే ద‌గ్గ‌ర‌ నుండి వారి స‌మ‌స్య‌ల‌ ను వినే వ‌ర‌కు సులువైన వ్య‌వ‌స్థ‌ ను ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. మీరు ఎక్క‌డో ఏడు గదుల త‌రువాత ఉంటార‌ని, మిమ్మ‌ల్ని చేరుకోవ‌డం క‌ష్ట‌మ‌ని ప్ర‌జ‌లు భావించ‌రాదు. ప్ర‌తి స‌మ‌స్య‌ కు అప్ప‌టిక‌ప్పుడు మీ ద‌గ్గ‌ర ప‌రిష్కారం ఉండ‌దు. సామాన్య ప్ర‌జ‌లు ఈ విష‌యాన్ని స్ప‌ష్టంగానే అర్థం చేసుకుంటున్నారు. అధికారులు తాము చెప్పేది వినాల‌ని, గౌర‌వం గా చూడాల‌ని ప్ర‌జ‌లు కోరుకుంటారు. త‌మ గొంతు స‌రైన అధికారి లేదా వేదిక కు చేరుకోవాల‌ని ప్ర‌జ‌లు భావిస్తారు. కొన్ని సార్లు మ‌న దేశ ప్ర‌జ‌లు ఈ చిన్న విష‌యానికే సంతోషిస్తుంటారు. మీ కార్యాల‌యాన్ని సంద‌ర్శించిన ప్ర‌జ‌లు గౌర‌వం గా, సంతోషం తో ఇంటికి వెళ్లాలి. అది జ‌రిగేలా చూసే బాధ్య‌త మీదే. మిత్రులారా, ప్ర‌భుత్వ విధానాల‌ ను స‌మ‌ర్థ‌వంతం గా అమ‌లు చేయాల‌న్నా, ప్ర‌జ‌ల‌ కు స‌మ‌ర్థ‌వంత‌మైన సేవ‌ల‌ ను అందించాల‌న్నా నిజాయతీ తో కూడిన ఫీడ్ బ్యాక్ చాలా ముఖ్యం. ఇందుకోసం అవ‌స‌ర‌మ‌య్యే వ్య‌వ‌స్థ‌ ను మీరు త‌యారు చేసుకోవాలి. క‌లెక్ట‌ర్ లు వాస్త‌వ విష‌యాల‌ ను తెలుసుకోవ‌డానికిగాను.. వారు రాత్రి పూట ప్ర‌జాక్షేత్రం లోనే బ‌స చేయాల‌నే నియ‌మం ఉండేది. ఉన్న‌తాధికారులు ప్ర‌జాక్షేత్రం లో రాత్రి పూట బ‌స చేసే కార్య‌క్ర‌మం వ‌ల్ల వారు ఎంత‌ కాలం పాటు ప్ర‌జాక్షేత్రం లో ఉండే వారో తెలిసేది. కానీ ఈ కార్య‌క్ర‌మం మంద‌గించింది. ఇది ఎక్క‌డో ఆగిపోయింది. అటువంటి పాత సంప్ర‌దాయాల లో మ‌రొక‌టి జిల్లా గెజిటీర్‌. ఇది ఇప్పుడు దాదాపు గా మాయ‌మైన‌ట్టుంది. అలాగే ఒక కార్యాలయం నుండి బ‌దిలీ అయి వెళ్లిపోయే అధికారి త‌న త‌రువాత వ‌చ్చే కొత్త అధికారి కి బాధ్య‌త‌ల ను అప్ప‌గిస్తూ ఒక నోట్ ను ఇచ్చే వారు. దీనిద్వారా ఆ కొత్త అధికారి కి అనేక విష‌యాలు అర్థ‌ం అవుతాయి. కొత్త బాధ్య‌త ను నిర్వ‌హించడం లో తాను ఎదుర్కోబోయే స‌వాళ్లు, స‌మ‌స్య‌ల ను గురించిన స‌రైన అవ‌గాహ‌న క‌లుగుతుంది. పాల‌న‌ లో కొన‌సాగింపు అనేది వ‌స్తుంది. ఇటువంటి అనేక మంచి విధానాలు మ‌న పాత వ్య‌వ‌స్థ‌ లో ఉండేవి. వాటి ని ఇప్పుడు పున‌రుద్ధ‌రించాలి. పాత కాలాని కి సంబంధించిన మంచి సంప్ర‌దాయాల‌ ను ఈ కాలాని కి సంబంధించిన నూత‌న సాంకేతిక‌త సహాయం తో బ‌లోపేతం చేయాలి. సాంకేతిక‌త‌ ను ప్ర‌త్యామ్నాయం గా కాకుండా వ్య‌వ‌స్థ‌ ను విస్తృత ప‌ర‌చ‌డానికి ఉప‌యోగించుకోవాలి. ఫీడ్ బ్యాక్ వ్య‌వ‌స్థ‌ కోసం, ప్ర‌జ‌ల‌ తో సంబంధ బాంధ‌వ్యాల‌ ను స‌మ‌ర్థ‌వంతం గా నెర‌ప‌డం కోసం సామాజిక మాధ్యమాన్ని చ‌క్క‌ గా ఉప‌యోగించుకోవ‌చ్చును. అయితే సామాజిక మాధ్యమం మీద మాత్ర‌మే ఆధార‌ప‌డ‌డం మంచిది కాదు. దానికి అంత విశ్వ‌స‌నీయ‌త లేదు. అయితే ఈ సాధనాన్ని కూడా మ‌నం ఉప‌యోగించుకోవ‌చ్చు. మ‌నం తీసుకొనే నిర్ణ‌యాల‌ కు, మ‌నం అమ‌లు చేసే విధానాల‌ కు సంబంధించి ప్ర‌జ‌ల లో వ‌స్తున్న స్పంద‌న చాలా ముఖ్యం. మ‌న క‌ళ్ల‌ కు ఇంపైంది, చెవుల‌కు మ‌ధుర‌మైంది మాత్ర‌మే చూస్తాం, వింటాం అన‌డం స‌రైన ప‌ద్ధ‌తి కాదు. మ‌న విరోధుల అభిప్రాయాల‌ ను కూడా మ‌నం తెలుసుకోవాలి. ఫీడ్ బ్యాక్‌ ను విస్తృతం చేయ‌డం లో భాగం గా దీని ని చూడాలి. త‌ద్వారా మ‌న దార్శనిక‌త మ‌రింత లోతైంది గా రూపొందుతుంది. మిత్రులారా, కొన్ని సార్లు ప్ర‌భుత్వ వ్య‌వ‌స్థ‌ లోనే ఉండిపోయి మ‌నం మ‌రో త‌ప్పు ను చేస్తున్నాము. ఎయర్ కండిషన్ సౌకర్యం కలిగిన గదులలో కూర్చొని అంతా స‌క్ర‌మం గా జ‌రిగిపోతుంద‌ని భావిస్తాము. మ‌న‌వంటి వారి తో కూడిన సామాజిక బృందాల‌ కే ప‌రిమిత‌ం అవుతుంటాము. దీని వ‌ల్ల సాధార‌ణ స‌మ‌స్య‌ల‌ కు సంబంధించి స‌రైన స‌మాచారం మ‌న‌కు అంద‌కుండా పోతుంది. కాబ‌ట్టి మీరు ఏ స‌ర్వీసు లో ఉన్న‌ప్ప‌టికీ ఆ సౌక‌ర్య‌వంత‌మైన ప‌రిధి ని వ‌దిలేసి, ప్ర‌జ‌ల‌తో మ‌మేక‌ం అవుతూ ఉండాలి. దీని వ‌ల్ల స‌రైన విధాన‌ప‌ర‌మైన నిర్ణ‌యం తీసుకోవడానికి వీల‌వుతుంది. మిత్రులారా, మీరు మంత్రిత్వ కార్యాల‌యాల లో ప‌ని చేసినా, లేదా మ్యూనిసిప‌ల్ కార్పొరేశన్ ల లో విధులు నిర్వ‌హించినా, లేదా ఇత‌ర ప్ర‌భుత్వ శాఖ‌ల లో ప‌ని చేసినా.. మ‌నం సేవ‌ల ను అందించే వారం మాత్ర‌మే. సేవ‌ల ను అందించే వారి కి వారి వినియోగ‌దారులే చాలా ముఖ్యం. ఈ విష‌యాన్ని మ‌నం అర్థం చేసుకొంటే ప్ర‌తి ద‌శ‌ లో మార్పు లు సాధ్య‌ం అవుతాయి. స‌ర‌ఫ‌రా వ్య‌వ‌స్థ నిర్వ‌హ‌ణ‌ నుండి సాంకేతిక‌త‌ దాకా అన్ని స్థాయిల లో ఇది జ‌రుగుతుంది. సేవ‌ల‌ ను అందించే వ్య‌వ‌స్థ‌ లో అవ‌స‌ర‌మైన మార్పుల‌ ను చేసుకొంటే మ‌న జీవితం దానంత‌ట అదే సుఖ‌వంతం గా ఉంటుంది. మిత్రులారా, ప్ర‌స్తుతం ఆచ‌ర‌ణ‌ లో ఉన్న మేనేజ్ మెంట్ భాష‌ ను ఉప‌యోగించుకొని నేను మాట్లాడాను. ఇలా ఎందుకు చేశానంటే ఏదైనా వివ‌రించాలంటే మ‌న‌కు తెలిసిన‌ వాటి నుండి తెలియ‌ని వాటి కి వెళ్ల‌డం సులువు అవుతుంది. ఇది సులభమైనటువంటి మార్గం కూడాను. అయితే దీనికి అంత‌టి కి అతీతం గా మ‌న మ‌న‌స్సు అనేది ఉంటుంది. మీ మ‌నుగ‌డ‌ తో పాటు మీ ఆలోచ‌న కూడా ఉంటుంది. ఆ ఆలోచ‌న ఏమిటి ? మిత్రులారా, మీరు ఇప్పుడు ఈ స్థాయి కి వ‌చ్చారు అంటే దీని వెనుక మీ దేశం, మీ స‌మాజం, కోట్లాది ప్ర‌జ‌లు ఉన్నార‌న్న సంగతి ని మీరు మీ మ‌న‌స్సు లో ప్ర‌తిష్ఠించుకోవాలి. ఈ దేశం నాది. ఈ దేశ ప్ర‌జ‌లు నా వాళ్లు. ఈ స‌ర్వీసు లోకి వ‌చ్చిన త‌రువాత నాకు ద‌క్కుతున్నటువంటి ఈ గౌర‌వం, ఈ మ‌ర్యాద‌ లు, వ‌స‌తి సౌక‌ర్యాలు, జీత‌ భ‌త్యాలు.. ఇవి అన్నీ ప్ర‌జ‌ల క‌ష్టం వ‌ల్ల వ‌చ్చిన‌వే అనే విష‌యాన్ని మీరు ఏనాడూ మ‌రచిపోవద్దు. మిత్రులారా, మ‌నం ఈ దేశ ప్ర‌జ‌ల కు రుణ‌ప‌డి ఉన్నాము. వారి రుణాన్ని తీర్చుకోవాలంటే మ‌న‌ ముందు ఒకే ఒక మార్గ‌ం ఉంది. అది సామాన్య ప్ర‌జ‌ల‌ కు సేవ చేయ‌డం ద్వారా మాత్రమే; వారి జీవితాల లో మార్పు ను తీసుకు రావ‌డం ద్వారా మాత్ర‌మే; వారి హ‌క్కుల‌ ను కాపాడి, వారి ఆకాంక్ష‌ల‌ ను నెర‌వేర్చ‌డంద్వారా మాత్ర‌మే- అనే విష‌యాలను మీరు గుర్తు పెట్టుకోవాలి. మిత్రులారా, నేటి న్యూ ఇండియా గ‌తం లో కన్నా ఎక్కువ ఆకాంక్ష‌ల‌ తో కూడుకొని ఉంది. గ‌తం లో ఎన్న‌డూ లేని విధం గా అభివృద్ధి సాధ‌న‌ కోసం త‌హ‌త‌హ‌లాడుతోంది. ఈ రోజు న దేశ వ్యాప్తం గా ప్ర‌జ‌లు మ‌రింత‌గా చైత‌న్య‌వంతులై, జాగ‌రూక‌త‌ తో క‌నుపిస్తున్నారు. గ‌తం తో పోల్చితే ఇప్పుడు ఎక్కువ భాగ‌స్వామ్యం తో, స్పంద‌న‌ తో ఉన్నారు. ఏదైనా కార్య‌క్ర‌మం లో పాల్గొనాల‌ని, మ‌రేదైనా సహాయాన్ని చేయాల‌ని ప్ర‌భుత్వం పిలుపునిస్తే చాలు, ప్ర‌జ‌లు చాలా సంతోషం గా ముందుకు వ‌స్తున్నారు. ఇటువంటి ప‌రిస్థితుల లో ప్ర‌జ‌ల జీవనాన్ని మ‌రింత‌గా స‌ర‌ళీక‌రించి ఆనంద‌మయం చేయవలసిన బాధ్య‌త మ‌న మీద ఉంది. వారి కోసం స్వ‌చ్ఛందం గా ప‌ని చేయాలి. సామాన్యులు ప్ర‌తి రోజూ ప్ర‌భుత్వ కార్యాల‌యాల‌ చుట్టూ తిరిగే ప‌రిస్థితి లేకుండా చేయాలి. ప్ర‌భుత్వ నిర్ల‌క్ష్యం కార‌ణం గా సామాన్యుల జీవితాలు ఇబ్బందుల లో ప‌డ‌వ‌ద్దు. ఈ విష‌యం లో మ‌నం జాగ్ర‌త్త తీసుకోవాలి. ప్ర‌భుత్వం ప‌ని చేయ‌క‌ పోవ‌డం వ‌ల్ల పేద ప్ర‌జ‌లు జీవితాలు తారుమారు అయ్యే ప‌రిస్థితి తల ఎత్తకూడ‌దు. మిత్రులారా, ప్ర‌జ‌ల జీవితాలు సాఫీ గా సాగేలా చూడ‌డానికి మ‌రొక విష‌యం ప్ర‌ధాన పాత్ర పోషిస్తోంది. ఇది మ‌రేమిటో కాదు మ‌న ఆర్ధిక వ్య‌వ‌స్థ‌ ను బలోపేతం చేయ‌డం ద్వారా, ప్ర‌జ‌ల త‌ల‌స‌రి ఆదాయం పెంచ‌డం ద్వారా మ‌నం పెట్టుకున్న 5 ట్రిలియ‌న్ డాల‌ర్ విలువైన ఆర్ధిక వ్య‌వ‌స్థ‌ ను సాధించ‌డం. ఈ ల‌క్ష్యాన్ని చేరుకోవ‌డం లో మీరంద‌రూ ఉన్న‌త‌మైన పాత్ర‌ ను పోషించవలసి వుంటుంది. మీరు ఎక్క‌డ ఉద్యోగ బాధ్య‌త‌ల ను నిర్వ‌హిస్తున్నప్పటి కి, సివిల్ స‌ర్వీసుల‌ కు సంబంధించిన అన్ని వ్య‌వ‌స్థ‌ లు స‌క్ర‌మం గా ప‌ని చేసి వ్యాపార‌ వాణిజ్య హిత‌కరమైనటువంటి వాతావ‌ర‌ణం ఏర్ప‌డేటట్టు చ‌ర్య‌ లు తీసుకోండి. త‌ద్వారా నాణ్య‌మైన ప‌రిస్థితులు ఏర్ప‌డ‌తాయి. మిత్రులారా, ఆర్థిక‌ రంగం లో ప్ర‌గ‌తి సాధించ‌డం కోసం దేశం లోని జిల్లాలు ఒక‌దాని తో మ‌రొక‌టి పోటీ ప‌డేలా చూడవలసిన స‌మ‌యం, సంద‌ర్భ‌ం ఇది. ఒక జిల్లా అభివృద్ధ‌ి చెందితే ఆ రాష్ట్రం కూడా అన్ని విధాలుగాను ఎదుగుతుంది. అది దేశ జిడిపి పై నేరు గా ప్ర‌భావాన్ని ప్రసరిస్తుంది. కాబ‌ట్టి భ‌విష్య‌త్తు లో ఏ జిల్లా లో మీరు విధులను నిర్వ‌హిస్తున్నప్పటి కి ఆ జిల్లా లో ఆర్ధిక కార్య‌క‌లాపాలు వేగ‌వంతం అయ్యేటట్టు అన్ని ర‌కాల చ‌ర్య‌ల ను తీసుకోండి. ఉదాహ‌ర‌ణ‌ కు ఎగుమ‌తుల‌ ను తీసుకోండి. ఎగుమ‌తుల‌ కు సంబంధించి జిల్లా లో స‌క్ర‌మ‌మైన వ్య‌వ‌స్థ ఉందా ? జిల్లా లో త‌యార‌య్యే ఉత్ప‌త్తులు విదేశాల‌ కు ఎగుమ‌తి అవుతున్నాయా ? ఎగుమ‌తుల‌ ను పెంచ‌డానికి మీ ద‌గ్గ‌ర ఏమైనా ప్ర‌ణాళిక‌ లు ఉన్నాయా? ఎగుమ‌తుల ను పెంచ‌డానికి, త‌యారీ రంగాన్ని, వ్య‌వ‌సాయ రంగాన్ని అభివృద్ధి చేయ‌డానికిగాను ల‌క్ష్యాల‌ ను పెట్టుకోండి. వీటి కి సంబంధించిన ల‌క్ష్యాల‌ ను అందుకోవ‌డానికిగాను సుస్థిర‌మైన ప‌ద్ధ‌తుల‌ ను అమ‌లు చేయండి. మీరు చిత్త‌శుద్ధి తో ప‌ని చేస్తే మ‌నం ప్ర‌తి ల‌క్ష్యాన్ని అందుకోగ‌లుగుతాము. మిత్రులారా, అదే స‌మ‌యం లో ముఖ్య‌మైన ల‌క్ష్యాల‌ ను అందుకోవ‌డానికిగాను మ‌న నిర్ణ‌యాలు స్ప‌ష్టం గా, స‌మ‌యానుకూలం గా ఉండాలి. అయితే చాలా స‌మ‌యాల లో మ‌నం చూస్తుంటాము. మ‌న స్నేహితుల లో కొంత‌ మంది నిర్ణ‌యాలు తీసుకోకుండా జాప్యం చేస్తుంటారు. దీని వ‌ల్ల వారి కి వ్య‌క్తిగ‌తం గా న‌ష్టం జ‌ర‌గ‌ వ‌చ్చు, జ‌ర‌గ‌క‌ పోవ‌చ్చు. కానీ అది దేశాని కి మాత్రం చాలా న‌ష్టం చేస్తుంది. ప‌లు స‌మ‌స్య‌ ల ప‌రిష్కారం కోసం దేశ ప్ర‌జ‌లు మీ పైన చాలా ఆశ‌ లు పెట్టుకొని ఉన్నారు. య‌థాపూర్వ స్థితి కొన‌సాగ‌డాన్ని మీ నుండి మేము ఆశించ‌డం లేదు. మిత్రులారా, ప‌రిపాల‌న‌ కు సంబంధించి అవ‌స‌ర‌మ‌య్యే ప్ర‌తి సంస్క‌ర‌ణ‌ ను చేయ‌డం జ‌రుగుతోంది. త‌ద్వారా మీరు పూర్తి స్వేచ్ఛ‌ తో, బాధ్య‌త‌ తో ప‌ని చేసుకోగ‌లరు. బ‌దిలీ ల పేరు మీద జ‌రిగే అరాచ‌కాన్ని అంతం చేయ‌డానికి ప్ర‌య‌త్నిస్తున్నాము. త‌ద్వారా అధికార వ్య‌వ‌స్థ‌ లో స్థిరం గా ఉంటూ ప‌ని చేసుకోవ‌చ్చు. ఉద్యోగుల సామ‌ర్థ్యాన్నిబ‌ట్టి వారికి విధుల అప్ప‌గింత వుంటుంది త‌ప్ప లాబీయింగుల‌ ను బ‌ట్టి కాదు. ఇంత‌ కాలం ఉన్న శిక్ష‌ణ విధానం లో మార్పు చేసి మీకు శిక్ష‌ణ ఇవ్వ‌డం జ‌రిగింది. దీనికి మీరే సాక్ష్యం. అవ‌స‌రాల‌ కు అనుగుణం గా సేవ‌ల ను అందించే ఐక్య‌తాపూర్వ‌క‌మైన వ్య‌వ‌స్థ‌ వైపు మ‌నం అడుగులు వేస్తున్నాము. మిత్రులారా, మీ ముందు సుదీర్ఘ‌మైన ఉద్యోగ జీవిత‌ం ఉంది. దాదాపు గా ఒక రోజంతా మీతో గ‌డిపే అవ‌కాశం నాకు ల‌భించింది. ఒక ర‌కం గా చెప్పాలంటే మ‌న మ‌ధ్య‌ స‌మావేశాల‌ కు ఇది ప్రారంభం మాత్ర‌మే. భ‌విష్య‌త్తు లో కూడా మ‌నం క‌లుస్తూనే ఉంటాము. శిక్ష‌ణ కాలం లో మీరు కొత్త విష‌యాల‌ ను నేర్చుకోవాలి. ఆ విధం గా నేర్చుకున్న‌ వాటి ని దేశ సేవ‌ లో ఉప‌యోగించాలి. మీ లోని విద్యార్థి ని చంపేయ‌వ‌ద్దు. మ‌నం మ‌న జీవితం లో ఎంత‌ ఉన్నతంగా అయినా ఎద‌గ‌వ‌చ్చును. కానీ మ‌న‌ లోపలి విద్యార్థి మ‌న‌కు అనేక విష‌యాల‌ ను నేర్పుతూనే ఉంటాడు. అంతే కాదు మ‌నం మ‌రిన్ని విష‌యాల‌ ను నేర్చుకోవ‌డానికి కావలసిన స్ఫూర్తి ని ఇస్తూనే ఉంటాడు. మిత్రులారా, సర్ దార్ ప‌టేల్ గారి క‌ల‌ల ను పండించవలసిన బాధ్య‌త మ‌న అంద‌రి మీద ఉంది. వాటి ని మ‌నం త‌ప్ప‌కుండా సాకారం చేయాలి. ఈ ఆకాంక్ష‌ తో నా ఉప‌న్యాసాన్ని ముగిస్తూ, మీకు శుభాభినంద‌న‌లు తెలియ‌జేసుకుంటున్నాను. ఈ రోజు న ఉదయం నేను చెప్పిన‌ట్టుగా మీరు సాధించిన ఈ స‌ర్వీసు సర్ దార్ సాహెబ్ స్వప్నాలలో భాగ‌మే. ఆయ‌న ఎంతో దృఢం గా వేసిన పునాది గ‌త 70 సంవ‌త్స‌రాలు గా క్ర‌మ‌క్ర‌మం గా అభివృద్ధి చెందుతోంది. ఇప్పుడు ప‌రిస్థితులు మారిపోయాయి. కాలం మార్పు లు చెందింది. శ‌తాబ్దం మారింది. కొత్త క‌ల‌ల ను కంటున్నాము. మ‌న సంక‌ల్పాలు మారిపోయాయి. అంచ‌నాలు కొత్త‌ గా ఉన్నాయి. అలాగే అవ‌స‌రాలు మారిపోయాయి. ఈ ప‌రిస్థితుల లో గ‌త శ‌తాబ్ది ఆలోచ‌న‌ తో ఈ శ‌తాబ్ది కి చెందిన న్యూ ఇండియా ను ఆవిష్కరించలేము. మ‌న క‌ల‌ లు కూడా 21వ శ‌తాబ్దాని కి చెందిన‌వి అయి ఉండాలి. సర్ దార్ సాహెబ్ ఆశీస్సుల‌ తో మ‌న‌లను మ‌నం స‌మ‌ర్థ‌వంతం గా తీర్చిదిద్దుకోవాలి. న్యూ ఇండియా ను స్థాపించాల‌నే క‌ల‌ ను సాకారం చేసుకోవ‌డానికిగాను మ‌నం అంకిత‌భావం తో ప‌ని చేయాలి. మ‌న కృషి ద్వారా మార్పు ను తీసుకు రావాలి. న్యూ ఇండియా నిర్మాణాని కి సంబంధించి ప్ర‌తి భార‌తీయుని కి క‌ల ఉంది. కాబ‌ట్టి మ‌న మీద పెద్ద బాధ్య‌త ఉంది. దాని ని నెర‌వేర్చడానికిగాను మిమ్మ‌ల్ని మీరు సిద్దం చేసుకోండి. సర్ దార్ ప‌టేల్ గారి విగ్ర‌హం ప్ర‌పంచం లోకెల్లా అత్యంత ఎత్త‌యిన విగ్ర‌హం. మ‌న‌కు ఇది కేవ‌లం ఎత్త‌యిన విగ్ర‌హం మాత్ర‌మే కాదు. రాబోయే త‌రాల‌ వారు అంద‌రి లో స్ఫూర్తి ని నింపే మ‌హా నిర్మాణం. సర్ దార్ ప‌టేల్ గారు అందిస్తున్న స్ఫూర్తి ని అందుకొని శిర‌స్సు ను వంచి ఆయన కు న‌మ‌స్క‌రించి ఆయ‌న ఆద‌ర్శాల‌ ను అనుస‌రిస్తాం అంటూ ప్ర‌తిజ్ఞ ను స్వీకరించి మ‌నం ముందుకు సాగుదాము. మ‌న సంక‌ల్పాలు నెర‌వేరాల‌ని ఆకాంక్షిస్తూ న‌ర్మ‌ద మాత ఆశీస్సుల‌ ను తీసుకొని భ‌విష్య‌త్తు లోకి అడుగులు వేద్దాము. ఈ ఒక్క అపేక్ష‌ తో మీ అంద‌రి కి నా యొక్క అనేకానేక శుభాకాంక్ష లు. మీ అంద‌రి కి అనేకానేక ధన్యవాదాలు.