కోజికోడ్ లో జరిగిన ప్రపంచ ఆయుర్వేద ఉత్సవం విజన్ కాంక్లేవ్ లో ప్రధాన మంత్రి ప్రసంగం పూర్తిపాఠం

గౌరవనీయ అతిథులారా, సోదర సోదరీమణులారా, నమస్కారం. సాక్షాత్తు భగవంతుని నివాస స్థలంగా పేరొందిన కేరళలో ప్రపంచ ఆయుర్వేద ఉత్సవం విజన్ కాంక్లేవ్ ప్రారంభోత్సవంలో పాల్గొంటున్నందుకు నాకు ఆనందంగా ఉంది. సాంప్రదాయిక ఆయుర్వేదానికి కేంద్రం కేరళ. రాష్ర్టంలో నిరంతరాయంగా, దీర్ఘకాలం పాటు ఆయుర్వేద వైద్య విధానాల ద్వారా చికిత్సలు నిర్వహించడం ఒక్కటే కాదు…ఇక్కడ అనుసరిస్తున్న ప్రామాణిక ఔషధాలు, చికిత్సా విధానాలకు అంతర్జాతీయంగా ఆదరణ లభించడం, త్వరిత గతిన విస్తరిస్తున్న ఆయుర్వేద ఆస్పత్రులు, హెల్త్ రిసార్ట్లు లు కేరళ ఈ స్థానాన్నిఅందుకోవడానికి కారణాలు. ఆయుర్వేదంలోని భిన్న కోణాలను ఆవిష్కరించడం, అధిక సంఖ్యలో ప్రతినిధులు పాల్గొనేందుకు ముందుకు రావడం ద్వారా ఐదు రోజుల పాటు జరిగే ఈ ఆయుర్వేద ఉత్సవానికి అద్భుత స్పందన వచ్చిందని నాకు తెలిసింది. అందులోనూ విదేశీ అతిథులు భారీ సంఖ్యలో ఈ ఉత్సవంలో భాగస్వాములవుతూ ఉండడం అత్యంత ఆనందదాయకమైన అంశం. ఆయుర్వేద విస్తరణకు వారి భాగస్వామ్యం మరింత దోహదకారి అవుతుందన్నది నిర్వివాదం. భారతదేశ సంప్రదాయాలకు మూలం అయిన సాధుసంతులే దేశీయ ఆరోగ్య రక్షణ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేశారు. ఆయుర్వేద, యోగ, సిద్ధ.. అన్నీ ఈ వ్యవస్థలో భాగమే. కాలక్రమంలో మనకు ఇతర నాగరికతలతో సంబంధం ఏర్పడి, అన్య వైద్య వ్యవస్థలను కూడా ఆకళింపు చేసుకున్నాం. “సర్వే భవంతు సుఖిన, సర్వే సంతు నిరామయ:” (అందరూ ఆనందంగా ఉండాలి, అందరూ ఆరోగ్యంగా ఉండాలి) అనే సిద్ధాంతం ఆధారంగా ఈ వ్యవస్థలన్నీ పని చేస్తున్నాయి. ఆయుర్వేదం అంటే జీవనానికి సంబంధించిన శాస్త్రం. ఆయుర్ అంటే జీవనం, వేద అంటే శాస్త్రం. సుశ్రుతుడు ఆరోగ్యాన్ని ఈ విధంగా అభివర్ణించాడు. సందోష, సమాగ్ని, సంధాతు మలక్రియాః ప్రసన్నాత్మా, ఇంద్రియాస్ మనాః స్వత్ అభిదాయతే శరీరంలో స్వతః సిద్ధంగా ఉండే శక్తి (బయో ఎనర్జీ), అగ్ని, మెటబాలిక్ విధానాలు సరిగ్గా ఉండి, వ్యర్థాల విసర్జన ప్రక్రియ సరైన విధంగా పని చేస్తున్నట్టయితే ఆరోగ్యం సమతూకంగా ఉంటుందని దీని అర్ధం. మరో మాటలో చెప్పాలంటే ఆత్మ, ఇంద్రియాలు, మనస్సు.. అంతర్గత శాంతితో అనుసంధానమై పని చేస్తున్నట్టయితే, సంపూర్ణ ఆరోగ్యం సాధ్యమవుతుంది. దీన్ని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఆరోగ్యానికి ఇచ్చిన నిర్వచనంతో పోల్చి చూద్దాం. ఆరోగ్యం అంటే వ్యాధులు లేకుండా జీవించడం ఒక్కటే కాదు.. భౌతిక, మానసిక, సామాజిక స్వస్థత మాత్రమే అని ఆ నిర్వచనం చెబుతోంది. దీన్ని బట్టి చూస్తే ఆయుర్వేద సిద్ధాంతం ఎంత శక్తివంతంగా ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఇచ్చిన నిర్వచనంతో అనుసంధానమై ఉన్నదో తెలుసుకోవచ్చు. వ్యాధులు లేకుండా ఉండడమే కాదు.. పూర్తి స్థాయిలో స్వస్థతను కలిగి ఉండడమే ఆరోగ్యం. ఈ సమగ్రత, పరిపూర్ణతల కారణంగానే నేటి ప్రపంచానికి ఆయుర్వేదం అత్యంత అవసరం. ఆయుర్వేద “దినచర్య” వల్ల ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో శాంతి సామరస్యాలు వెల్లివిరుస్తాయి. రోజువారీ జీవితంలో ఆయుర్వేదాన్ని అనుసరించడం వల్ల మానవుల మానసిక, భౌతిక ఆరోగ్యం చక్కగా ఉంటుంది. నేడు మన ప్రపంచం ఆరోగ్యపరంగా ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్ళేమిటి…? నాన్ కమ్యూనికబుల్ వ్యాధులు (అంటువ్యాధులు కానివి- ఎన్ సిడి), రక్త పోటు, మధు మేహం, కేన్సర్ ల వంటి జీవన సరళి సంబంధిత వ్యాధులు. ఎన్ సిడిల కారణంగా ఏటా 38 మిలియన్ ప్రజలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. వారిలో మూడింట రెండు వంతుల మంది, అంటే 28 మిలియన్ ప్రజలు మధ్య, అల్పాదాయ వర్గాలకు చెందిన వారే. వీటికి ఆయుర్వేదలో చక్కని పరిష్కారాలున్నాయి. భారతీయ జీవన స్రవంతికి మూల స్తంభాలైన సాధు సంతుల చేతుల్లో రూపుదిద్దుకున్న ఆయుర్వేద, యోగ, సిద్ధ విధానాలు మానవుడు ప్రకృతితో సామరస్యంగా జీవించాలని ప్రబోధిస్తున్నాయి. పర్యావరణ మిత్ర విధానాలు, ప్రకృతిలో లభించే మూలికల సేకరణ ద్వారా ప్రకృతితో సమతూకమైన ఆరోగ్యాన్ని ఈ వ్యవస్థలు అందిస్తున్నాయి. ఎన్నో కారణాల వల్ల మనం ఆయుర్వేదం పూర్తి సామర్థ్యాలను అందుకోలేకపోవడం దురదృష్టకరం. శాస్ర్తీయ దృక్పథంతో కూడిన పరిశీలన, ప్రమాణాలు, నాణ్యతపై ఆసక్తి లేకపోవడమే ఇందుకు కారణం. ఈ సమస్యలన్నింటినీ అధిగమించగలిగితే చాలా ఆరోగ్య సమస్యలకు ఆయుర్వేదం చక్కని పరిష్కారాలు అందించగలుగుతుంది. పరిపూర్ణమైన, తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ఆరోగ్య సంరక్షణను అందించడంలో ప్రపంచానికే నాయకత్వ స్థానంలో భారతదేశం నిలవగలుగుతుంది. ఈ సమస్యలను అధిగమించేందుకు ఏంచేయాలి?, ఏ చేస్తున్నాం..? మా ప్రభుత్వం ఆయుర్వేదతో పాటు సాంప్రదాయిక వైద్య విధానాలను ప్రోత్సహించేందుకు కంకణబద్ధమై ఉంది. ఈ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు కాగానే ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖలోని ఆయుష్ విభాగాన్ని పూర్తి స్థాయి మంత్రిత్వ శాఖగా మార్చాం. ఆయుష్ సర్వీసులను అందరూ భరించగల స్థాయిలో అందుబాటులో ఉంచడం ద్వారా ఆయుష్ వైద్య విధానాన్ని ప్రోత్సహించడం, దానికి సంబంధించిన విద్యావ్యవస్థను పటిష్ఠం చేయడం, ఆయుర్వేద, సిద్ధ, యునాని, హోమియోపతి ఔషధాల నాణ్యతను నిర్బంధం చేయడం, ముడి పదార్థాలన్నీ తగినంతగా అందుబాటులో ఉండేలా చూసేందుకు జాతీయ ఆయుష్ మిషన్ ప్రారంభించాం. ఆయుష్ ఔషధాల నాణ్యత నియంత్రణ కోసం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ స్థాయిల్లో నియంత్రణ వ్యవస్థలను పటిష్ఠం చేయడం, సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం కోసం చర్యలు తీసుకున్నాం. కేంద్ర ఔషధ నాణ్యత ప్రమాణాల సంస్థలో ఆయుష్ కోసం ప్రత్యే విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేయడం, ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టించే ప్రకటనలను నిరోధించడం, జాతీయ ఆయుష్ మిషన్ కింద నాణ్యతా నియంత్రణ కార్యకలాపాల కోసం రాష్ట్రాల‌కు ఆర్థిక సహాయం అందించడం వంటివి ముందుముందు తీసుకోనున్న చర్యలు. పరిపూర్ణ ఆరోగ్యానికి యోగ పేరుతో నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ సదస్సులో గత ఏడాది జూన్ 22న యోగా నిపుణుల పరిజ్ఞానంపై విశ్వసనీయతను, నైపుణ్యాలకు భరోసా ఇచ్చేందుకు స్వచ్ఛంద సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ ను ప్రవేశపెట్టాం. ఆయుర్వేద, ఇతర సాంప్రదాయిక భారత వైద్య విధానాలను ప్రోత్సహించేందుకు మేం రూపొందించిన విధానం 192 మంది సభ్యులు హాజరైన ప్రపంచ ఆరోగ్య సమ్మేళనంలో 2014-2023 సంవత్సరాల కాలానికి ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకటించిన సాంప్రదాయిక వైద్య వ్యూహాలతో అనుసంధానమై ఉంది. స్వామి వివేకానందుని మాటల్లో చెప్పాలంటే మనం “తూర్పు ప్రాంతాల అత్యుత్తమ విధానాలను పాశ్చాత్య విధానాలతో అనుసంధానం” చేయాల్సి ఉంటుంది. వ్యాధులను త్వరితంగా గుర్తించేందుకు వీలైన సమర్థవంతమైన, శక్తివంతమైన రోగ నిర్ణయకారి విధానాలను ఆధునిక వైద్య విధానం మనకు అందుబాటులో ఉంచింది. అలాగే ఆరోగ్య సంరక్షణ విభాగంలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించడం ద్వారా ఆరోగ్య సంరక్షణను అందరికీ అందుబాటులో ఉంచడంలో ఉన్న అవరోధాలను అధిగమించడం సాధ్యమవుతోంది. వ్యాధుల తీరుతెన్నులపై మన అవగాహనను మరింతగా మెరుగుపరుచుకోగలుగుతున్నాం. వాటి కన్నా అతీతంగా మనం చూడాల్సి ఉంది. భౌతిక, మానసిక సంక్షేమంతో కూడిన ఆరోగ్యం అందించేందుకు గల అవకాశాలను అన్వేషించాల్సి ఉంది. వైద్య చికిత్సల వ్యయాలు భారీగా పెరిగిపోవడం, వివిధ ఔషధాలు ఇస్తున్న సైడ్ ఎఫెక్ట్ ల కారణంగా వైద్య నిపుణులు ఇప్పుడు సాంప్రదాయిక వైద్య విధానాలకు తమ పరిధిని విస్తరించే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. సమర్థవంతమైన నియంత్రణలు, ఉత్పత్తులు, విధానాలు, వైద్య వృత్తి నిపుణులను అనుసంధానం చేయడం ద్వారా ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలో సాంప్రదాయిక వైద్య విధానాలను ప్రోత్సహించేందుకు ప్రయత్నం చేస్తున్నాం. ఆయుర్వేదం, ఇతర ఆయుష్ వ్యవస్థల వాస్తవ సామర్థ్యాన్ని పూర్తి స్థాయిలో వినియోగంలోకి తేవడం, ప్రజలకు పరిపూర్ణమైన, నివారణ పూరితమైన వైద్య విధానాలు అందుబాటులోకి తేడం కోసం మేం ప్రయత్నిస్తున్నాం. సాంప్రదాయిక వైద్య విధానాలతో అనుసంధానం కాగల విధానాలను ప్రోత్సహిస్తూ ఆయుర్వేద, యోగ విధానాలు పూర్తి స్థాయిలో వినియోగంలోకి వచ్చేలా చూడడం కోసం కృషి చేస్తున్నాం. స్టార్టప్ లు ఏర్పాటు చేయాలని ఉత్సాహపడే యువ ఔత్సాహికులకు పరిపూర్ణ ఆరోగ్య సంరక్షణ విభాగం మంచి అవకాశాలు అందిస్తుంది. ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రణాళికలో భాగంగా ఆయుర్వేద, ఇతర సాంప్రదాయిక వైద్యవిధానాల సమకాలీన అవసరాన్ని గుర్తిస్తూనే వాటికి ఎదురవుతున్న సవాళ్ళను, వాస్తవాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవడం అత్యంత అవసరం. గ్రామీణ ప్రాంతాల వారికి కూడా సాంప్రదాయిక వైద్యం భరించగల స్థాయిలో ఉంటుంది. దాని భద్రత, సమర్థతకు కాలమే గీటురాయి. పైగా అది సాంస్కృతిక, పర్యావరణ అనుసంధానం కలిగి ఉంటుంది. చాలా వర్థమాన దేశాల్లో ప్రజలకు ఆర్థికంగాను, భౌతికంగాను అందుబాటులో ఉన్న ఆరోగ్య సంరక్షణ విభాగంగా సాంప్రదాయిక వైద్యం ప్రాచుర్యంలో ఉంది. ఈ కారణంగా ఈ వ్యవస్థలో నాణ్యతను కాపాడడం చాలా కీలకం. ఆయుర్వేద ఔషధాల భద్రత, సమర్థత, నాణ్యత, అందుబాటు, హేతుబద్ధమైన వినియోగం వంటి సవాళ్ళను పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉన్నదన్న అంశాన్ని ఇక్కడ సమావేశమైన ఆయుర్వేద వైద్య విభాగంలో భాగస్వాములైన వారందరూ అంగీకరిస్తారని ఆశిస్తున్నాను. అలాగే బయో మెడిసిన్, హెల్త్ టెక్నాలజీ, ఐటి విభాగాల్లో సరికొత్త ధోరణులకు కూడా సన్నిహితం కావాలి. సాంప్రదాయిక వైద్య విధానాల సురక్షిత వినియోగం ప్రోత్సహించే దిశగా సమర్థవంతమైన విధానాల రూపకల్పన, అమలుకు చైనాలో జరుగుతున్న కృషి నాకు తెలుసు. భారత సాంప్రదాయిక వైద్య విధానాలను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చి విస్తృత ప్రచారం కల్పించడంలో ఇతర దేశాల అనుభవాల నుంచి మేం పాఠాలు నేర్చుకోవాలనుకుంటున్నాం. 2013 ఫిబ్రవరిలో ఆగ్నేయాసియా దేశాలు ఆమోదించి ఆ తరువాత ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రాంతీయ కమిటీ అనుమతి కూడా పొందిన సాంప్రదాయిక ఔషధాల ఢిల్లీ ప్రకటన సభ్య దేశాలన్నీ సాంప్రదాయిక ఔషధాల అభివృద్ధి కార్యకలాపాల్లో సామరస్యపూర్వకంగా వ్యవహరించాలని కోరినట్టు నాకు తెలిసింది. ఢిల్లీ ప్రకటనలోని ప్రధానాంశాలను అమలుపరచడం ద్వారా జాతీయ, ప్రాంతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిల్లో ఆయుర్వేదను ఒక క్రమ పద్ధతిలో అభివృద్ధి చేయడం సాధ్యమవుతుందని నేను ఆశిస్తున్నాను. మా ఆయుర్వేద, ఇతర ఆయుష్ వ్యవస్థల అభివృద్ధిపై కృషి చేస్తున్న మా సంస్థలను ఆయా విభాగాల్లో నిపుణుల శిక్షణ,సామర్థ్యాల నిర్మాణం, ఐటి ఆధారిత కార్యకలాపాల విస్తరణకు రిఫరల్ కేంద్రాలుగా నిలపాలని కూడా మేం ఆశిస్తున్నాం. ఆయా విభాగాల్లో పోటీ సామర్థ్యం గల నిపుణులను తయారుచేయడం, నాణ్యమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ, విద్య విధానాలను విస్తరించడం ద్వారా మాత్రమే ఇందులో మా నాయకత్వ స్థానం మరింత పటిష్ఠం అవుతుంది. సోదర సోదరీమణులారా, భారతదేశానికి ఆయుర్వేద, యోగ విభాగాల్లో సుదీర్ఘ చరిత్ర, వారసత్వం ఉందన్న విషయం మీ అందరికీ బాగా తెలుసు. బహుళ సంస్కృతుల సమ్మేళనంగా మా ఆయుర్వేద పరిజ్ఞానానికి గల మూలాల గురించిన సమాచారం మా ప్రాచీన గ్రంథాలలో నిబిడీకృతమై ఉంది. వైద్యంలో ఉపయోగించే మూలికల సేకరణ విషయంలో అడవుల్లో సంచరించే పశువుల కాపరులు, వేటగాళ్ళు, అటవీ సంపద ఏరుకుని జీవనం సాగించే సంచార జాతుల సహకారం తీసుకోవాలని చరక సంహిత, సుశ్రుత సంహిత లు సూచించాయి. ఆయుర్వేద సూత్రాల తయారీలో ఒక సెంట్రల్ ఆసియా దేశానికి చెందిన వైద్య నిపుణుడు కూడా భాగస్వామిగా ఉన్నట్టు చరకసంహితలో ఉంది. మూడు ప్రాచీన గ్రంథాలు బౌద్ధ మతం అనుసరించిన నైతిక విలువ ప్రాధాన్యాన్ని ఎత్తి చూపుతున్నాయి. అష్టాంగ హృదయం అనే ప్రాచీన గ్రంథాన్ని రచించిన వాగ్భటుడు బౌద్ధుడే. మేధస్సును, పరిజ్ఞానాన్ని పరస్పరం పంచుకుంటూ ఈ సాంప్రదాయిక వ్యవస్థలు ఎదిగాయనేందుకు ఇది నిదర్శనం. ఈ సంప్రదాయాన్ని మేం కొనసాగిస్తాం. మా వ్యవస్థలు అందించిన పరిజ్ఞానాన్ని ప్రపంచానికి అందించడంతో పాటు ఇతర వ్యవస్థల్లోని జ్ఞానాన్ని మేం ఆకళింపు చేసుకుని మా వ్యవస్థలను నిత్య నూతనం చేసే ప్రయత్నం చేస్తాం. ప్రపంచ ఆయుర్వేద ఉత్సవం ఈ లక్ష్యాన్ని మరింత ముందుకు నడిపిస్తుందనడంలో సందేహం లేదు. ఈ సమ్మేళనం విజయవంతం కావాలని నేను కోరుకుంటున్నాను. ఇక్కడ జరిగే చర్చలు ఆయుర్వేదాన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయికి తీసుకువెళ్ళడంలో కీలకమైన అంశాలపై దృష్టి సారిస్తాయని ఆశిస్తున్నాను. ఆయుర్వేదంలో ప్రముఖ గ్రంథం అష్టాంగ హృదయం నుంచి కొన్ని మాటలు ఉటంకించడం ద్వారా నా ప్రసంగం ముగిస్తాను. వ్యాధులతో బాధపడుతూ విచారంలో మునిగిపోయిన పేదలకు సహాయం చేయడమే లక్ష్యం కావాలి. చివరికి క్రిములు, చీమలను కూడా మనపై మనం ఎంత కరుణ కలిగి ఉంటాయో అంతే కరుణతో చూడాలి. ఇదే ఆయుర్వేద మార్గదర్శక స్ఫూర్తి. ఇదే స్ఫూర్తి మనందరిలోనూ నిండాలి. ధన్యవాదాలు.