ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰ (ਜੀਐੱਸਟੀ-ਗੁਡਸ ਐਂਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਟੈਕਸ)ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੂਲ – ਪਾਠ

ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੀ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੀ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਸਪੀਕਰ ਜੀ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਦੇਵਗੌੜਾ ਜੀ, ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ, ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮੈਂਬਰ ਸਹਿਬਾਨ, ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਲ ਅਜਿਹੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਪਲ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਮ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਇਸ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੱਗੇ ਦਾ ਮਾਰਗ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਪਏਗਾ। ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ। ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਟੀਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਚਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ, ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਘਵਾਦ (Co-operative Federalism) ਦੀ ਸਾਡੀ ਧਾਰਨਾ (concept) ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇਹ ਸਾਡਾ ਅਵਸਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣਾ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਂ ਕੱਢਕੇ ਆਏ ਹੋ, ਮੈਂ ਦਿਲ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਭਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰਸਤਾ ਅਸੀਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਉਪਲੱਬਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਉਪਲੱਬਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ 12 ਵਜੇ ਇਸ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ (Central Gall) ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਦ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਥਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ (Central Hall), ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, 9 ਦਸੰਬਰ, 1946, ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਹੋਈ। ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਅਜ਼ਾਦ, ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ, ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ, ਆਚਾਰਿਆ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ, ਡਾਕਟਰ ਰਾਜੇਂਦਰ ਬਾਬੂ, ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ 14 ਅਗਸਤ, 1947, ਰਾਤ ਨੂੰ12 ਵਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਉਸ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। 26 ਦਸੰਬਰ, 1949 ਦੇਸ਼ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਥਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਦੇ ਗਵਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ, ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਲਈ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਮੰਥਨ 2 ਸਾਲ, 11 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 17 ਦਿਨ ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਰਾਜ਼ੀ, ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਰਸਤੇ ਲੱਭਦੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਇਸ ਪਾਰ, ਕਦੇ ਉਸ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਪਾਏ ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਕੇ ਚਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਠੀਕ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਵੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਉਸੀ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸਾਂਸਦਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ‘ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਧੀਆ ਦਿਮਾਗਾਂ (best brains of the country), ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਇਸ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਵਸਰ, ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ, ਉਸ ਲਈ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਵਸਥਾ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਿਰੋਣ ਦਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੁਚਾਰੂ ਵਿਵਸਥਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਘਵਾਦ (Co-operative Federalism) ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਏਗੀ। ਜੀਐੱਸਟੀ ( GST), ਇਹ ‘ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ’ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ‘ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ’ ਦੀ ਕਰਤੱਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ, ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਜੀਐੱਸਟੀ ਪਰਿਸ਼ਦ (GST Council) ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਦਲ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸਰਕਾਰ ਕਿੱਥੇ ਦੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਗਰੀਬਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੀਐੱਸਟੀ ਪਰਿਸ਼ਦ (GST Council) ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਰੁਣ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਜੀਐੱਸਟੀ ਪਰਿਸ਼ਦ (GST Council) ਦੀ 18ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਲਾਗੂ ਹੋਏਗਾ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਜੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤਾ ਦੇ ਵੀ 18 ਅਧਿਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜੀਐੱਸਟੀ ਪਰਿਸ਼ਦ (GST Council) ਦੀਆਂ ਵੀ 18 ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ, ਮਿਹਨਤ ਸੀ, ਸ਼ੱਕ, ਡਰ ਸਨ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੇ ਸੁਆਲ ਸਨ, ਪਰ ਅਥਾਹ ਯਤਨ, ਮਿਹਨਤ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਪਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਲਿਆ ਕੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਯਦ ਦੁਰੰ ਯਦ ਦੁਰਾਦਯਮ, ਯਦ ਚ ਦੁਰੈ, ਵਿਵਸਥਿਤਮ, ਤਤ ਸਰਵਮ ਤਪਸਾ ਸਾਧਯਮ ਤਪੋਹਿਦਤਰਿਕ੍ਰਮਮ। ( यद दुरं यद दुराद्यम, यद च दुरै, व्यवस्थितम्, तत् सर्वम् तपसा साध्यम तपोहिदुर्तिक्रमम। )