ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਾਂਚ  ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵੈੱਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੂਲ-ਪਾਠ

ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ – ਜੈ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ – ਜੈ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ –ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬੋਲੋਗੇ ਦੋ ਵਾਰ – ਅਮਰ ਰਹੇ – ਅਮਰ ਰਹੇ। ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ – ਅਮਰ ਰਹੇ, ਅਮਰ ਰਹੇ। ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ – ਅਮਰ ਰਹੇ, ਅਮਰ ਰਹੇ। ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ – ਅਮਰ ਰਹੇ, ਅਮਰ ਰਹੇ। ਬਸ‍ਤਰ ਆਉਰ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜੋ ਆਰਾਧਯ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਦੰਤੇਸ਼ਵਰੀ, ਭੈਰਮ ਗੜ੍ਹ ਚੋ ਬਾਬਾ ਭੈਰਮ ਦੇਵ, ਬੀਜਾਪੁਰ ਚੋ ਚਿਕਟਰਾਜ ਆਉਰ ਕੋਦਾਈ ਮਾਤਾ, ਭੋਪਾਲ ਪੱਟਮ ਛੋ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਕੇ ਖੂਬੇ ਖੂਬ ਜੁਹਾਰ । ਸਿਯਾਨ, ਸਜਨ, ਦਾਦਾ, ਦੀਦੀ ਮਨ ਕੇ ਜੁਹਾਰ । ਲੇਕਾ-ਲੇਕੀ ਪੜ੍ਹਤੋ ਲਿਖਤੋ, ਨੋਨੀ ਬਾਬੂ ਮਨ ਦੇ ਖੁਬੇ-ਖੁਬੇ ਮਾਯਾ । ਮੰਚ ‘ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਜੇਪੀ ਨੱਡਾ ਜੀ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਮੁੱਖ‍ ਮੰਤਰੀ ਡਾਕ‍ਟਰ ਰਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਰਾਸ਼‍ਟਰੀ ਐੱਸਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ਼੍ਰੀ ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਸਾਈ ਜੀ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੰਤਰੀ ਗਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਬਸ‍ਤਰ ਦੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ । ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਦਿ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਦਰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੂਰੇ ਬਸ‍ਤਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ । ਮੈਂ ਅੱਜ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦ ਗੈਂਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬਸ‍ਤਰ ਦੀ ਧਰਤੀ `ਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ । ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਆਗੂ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨਾਇਕ ਵੀਰ ਗੁੰਦਾਧੁਰ ਦੇ ਰੂਪ `ਚ ਵੀ ਇੱਥੇ ਅਵਤਰਿ‍ਤ ਹੋਇਆ । ਗੈਂਸੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁੰਦਾਧੁਰ, ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਲੋਕਨਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਸ‍ਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੀਰ ਸਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਵੀਰ ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ । ਇਸ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਸਾਥੀਓ, ਸ‍ਥਾਨਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰਯਤਨਸ਼ੀਲ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੱਕ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਇਹ ਜਵਾਨ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ , ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਟਾਵਰ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਸ‍ਪਤਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਸ‍ਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ infrastructure ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ । ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਗੰਵਾਣੀ ਪਈ ਹੈ ।ਨਕ‍ਸਲੀ ਮਾਓਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰ ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸ‍ਮਾਰਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ । ਸਾਥੀਓ, 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦਾ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤ‍ਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਰਤ‍ਨਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਡੇਕਰ ਦੀ ਜਨ‍ਮ-ਜਯੰਤੀ ਹੈ । ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰਿਆਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਆ ਕੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣਾ,ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ । ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਜਨ‍ਮ-ਜਯੰਤੀ ‘ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲੋ – ਜੈ ਭੀਮ – ਜੈ ਭੀਮ ਜੈ ਭੀਮ – ਜੈ ਭੀਮ ਜੈ ਭੀਮ – ਜੈ ਭੀਮ ਤੁਸੀਂ ਬਸ‍ਤਰ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਾਨੂੰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਧੰਨ‍ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਸ਼ਾ ਜੁੜੀ ਹੈ,ਜੋ ਅਕਾਂਖਿਆ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ । ਸਾਥੀਓ, ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਅਰਬਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ ਵੀ ਇਸੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਇਹ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਰਾਸ਼‍ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤਾਂ ‘ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ‍ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ’ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫੇਜ਼ ਅਤੇ ‘ਗ੍ਰਾਮ ਸ‍ਵਰਾਜ ਅਭਿਆਨ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ । ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੀਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਗ਼ਰੀਬ , ਦਲਿਤ , ਪੀੜਿਤ , ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ , ਵੰਚਿਤ, ਪਿਛੜੇ , ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜੇ, ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਾਮ ਸ‍ਵਰਾਜ ਅਭਿਆਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੋਂ 5 ਮਈ ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼‍ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਯੰਤੀ‘ਤੇ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ‍ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਧੋਰਣ ਬਦਲਣ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵੇਗੀ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸਨ, ਉੱਚ‍ ਸਿੱਖਿਅਤ ਸਨ । ਅਗਰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ,ਸੁਖ – ਚੈਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ । ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਪਿਛੜੇ ਸਮਾਜ ਲਈ, ਵੰਚਿਤ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ, ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿ ਵਾਸੀਆਂ ਕਬਾਇਲ ਲੋਕਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਉਹ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ । ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਰਯੋਗ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਊਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੱਦ ਠਾਣ ਲਈ ਸੀ । ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਛੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ , ਅਜਿਹੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗੀ ਹੈ , ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਜਾਗੀ ਹੈ, ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਅਕਾਂਖਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ । ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ । ਪਿਆਰੇ ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ , ਅਤਿ‍ ਪਿਛੜੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਅਗਰ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ । ਸਾਥੀਓ ਮੇਰੇ ਜਿਹੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉ‍ਮੀਦਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ aspirations ਨੂੰ, ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਹਨ , ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ , ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ , ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ । ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ‍ਵੈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ , ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਹੋਣ । ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿਓ – ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੋਗੇ ਤਾਂ ਚੱਲੇਗਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸੋਚੋ – ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉ‍ਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਕੁਝ ਬਣਨ ਦਾ , ਕੁਝ ਪਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਗਣੀ ਡਬਲ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ , ਉਹ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ? ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ? ਉਹ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ । ਭਰਾਵੋ, ਭੈਣੋਂ, ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਚੰਗਾ ਮੀਂਹ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿਸਾਨ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਮੀਂਹ ਆ ਰਿਹਾ, ਬੱਦਲ ਵਰ੍ਹ ਗਏ, ਉਹ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਅੱਜ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਭਰੋਸਾ ਜਗਾਉਣ ਆਇਆ ਹਾਂ,ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ , ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਜਗਾਉਣ ਆਇਆ ਹਾਂ । ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਆਇਆ ਹਾਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਵਾਂ, aspirations ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੈ । ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੀਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੁਣਿਆ, ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ । ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਨਾਲ ਤਾਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਲੇਕਿਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ । ਉਂਝ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਣ-ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜਦੋਂ ਸ‍ਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇੰਜ ਹੀ ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ । ਲੇਕਿਨ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ । ਜਦੋਂ ਸ‍ਕੂਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਜੋ ਮਾਸ‍ਟਰ ਜੀ ਸਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੱਚੇ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਤਸੀਂ ਪੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ । ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚੇ, ਅਗਰ ਮਾਸ‍ਟਰ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ‘ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ,ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੁਰਸ‍ਕਾਰ ਦੇ ਦੇਣ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹਿੰ‍ਮਤ ਦੇ ਦੇਣ; ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਕੇ ਨੰਬਰ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ । ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ । ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਹਨ; ਅਗਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਪ੍ਰੋਤ‍ਸਾਹਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹੈ । ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਆਉਣ ਦੀ ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ‘ਤੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ , ਪਿਛੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਲੇਬਲ ਜੋ ਲੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਪੁਰ ਅਜਿਹਾ ਇਕੱਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਸੌ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ । ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੰਨ੍ਹੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪਿਛੜੇ ਬਣੇ ਰਹੇ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਇੰਨ੍ਹੇ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ , ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਵੀ ਸੌ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੋੜ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਛੁੱਟ ਗਏ? ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ‍ਵਸ‍ਥ ਹੋਣ ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਵੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਚਾਈ ਠੀਕ ਵਾਲ ਤਰ੍ਹਾਂ ? ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਹ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ? ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜਾਈ ਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀ? ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉ‍ਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀ? ਹਸ‍ਪਤਾਲ, ਸ‍ਕੂਲ, ਸੜਕਾਂ, ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਮੀ ਰਹਿ ਗਈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੱਜ ਵੀ ਆਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਹਨ ।ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੋ ਪਿਛੜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਧਨ ਬਹੁਤ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ । ਤੁਹਾਡੇ ਬੀਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਲ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ? ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਇਸ ਲਈ ਬੀਜਾਪੁਰ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤਾਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਾਂ , ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾ ਸਕਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਛੜਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ, ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ , ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅਤੇ ਮੈਂ ਬੀਜਾਪੁਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੌ-ਸਵਾ ਸੌ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਜਿੱਥੇ ਹੈ , ਅਗਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ, ਮੈਂ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਵਾਂਗਾਂ । ਮੈਂ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋ ਸੌ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿੱਛੇ ਸਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਸਲਾਮ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ , ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 115 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੀਜਾਪੁਰ 100 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 115 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 115 aspirational ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ , ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਕ ਨਹੀਂ , ਮਹੱਤ‍ਵਪੂਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ । ਹੁਣ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੋਰਨਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ , ਪਿਛੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਹ ਪਰਿਣਾਮ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਬਣਕੇ ਉੱਭਰਣਗੇ। ਇਸ ਵਿਸ਼‍ਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਇੰਨ੍ਹੇ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ? ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਸਮੇਤ 100 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਹੈ । ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਾਡਾ ਅਨੁਭਵ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ , ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜਨ-ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧੀ, ਹਰ ਗਲੀ- ਮੁਹੱਲਾ-ਪਿੰਡ ਅਗਰ ਇਸੇ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਆ ਜਾਣ; ਇੱਕ ਜਨ-ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ 70 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਉਹ ਅੱਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਸਾਥੀਓ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਸ‍ਤੇ ‘ਤੇ ਚਲਦਿਆਂਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਵੀਂ ਮੰਜਿਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ । ਪੁਰਾਣੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ । ਸਮੇਂ ਅਨੁਕੂਲ ਤੌਰ-ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਬਦਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ । ਅਗਰ ਨਵੇਂ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪ‍ਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਬੀਜਾਪੁਰ ਸਮੇਤ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ 115 ਪਿਛੜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨਵੀਂ approach ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਹ approach ਕੀ ਹੈ , ਇਸਦਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ । ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾ ਬੈਠੇ ਹਨ , ਬੜੀ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਸਾਡੇ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਮੱਕੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾਲਾਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਮੈਂ ਜਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ – ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਝੋਨੇ ਲਈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਓਨਾ ਹੀ ਮਕੇ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋ? ਓਨਾ ਹੀ ਸਬਜ਼ੀ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ? ਇੰਨਾ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਵਲ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡਾ ਜਵਾਬ ਹੋਵੇਗਾ ਨਾ, ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ । ਚਾਵਲ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਇੰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਇੰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਵੱਖ –ਵੱਖ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਵੀ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵੀ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਵੱਖ – ਵੱਖ ਹੀ ਹੋਣਗੀਆਂ । ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖ਼ੁਦ ਦਾ ਪ‍ਲਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਸ‍ਥਾਨਕ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਵੇਗਾ । ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ – ਛੋਟੇ ਕਦਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੋੜ ਵਿੱਚ ਅਵੱਲ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਣਗੇ । ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ‍ ਦੀ ਟੀਮ, ਪਿੰਡ,ਬ‍ਲਾਕ ਦੇ ਲੋਕ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੱਲਣਗੇ । ਸਾਥੀਓ, ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਇਸ ਮੰਚ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ‍ਨਿਆ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ , ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸੰਤੁਲਨ ਖ਼ਤ‍ਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੈ । ‘ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ‍ ਭਾਰਤ’ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫੇਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਜ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੀ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੋਂ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ,ਬੀਜਾਪੁਰ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ, ਅੱਜ ਉਸਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਉਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫੇਜ਼ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਫੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਾਥਿਮਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰ ਵੱਡੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਲੱਖ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ, ਹਿੰਦੁਸ‍ਤਾਨ ਦੇ ਡੇਢ ਲੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ sub – centre ਅਤੇ primary health centers ਨੂੰ Health and Wellness Centres ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਅਤੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ mygov . in ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਹ Health and Wellness Centre ਹੈ । ਉਸਦਾ ਸਾਡੀ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਬ‍ਦ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿਓ,ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਾਂਗਾ । ਅੱਜ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਨਾਮ popular ਹੋਇਆ ਹੈ Health and Wellness Centre ਲੇਕਿਨ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਗ਼ਰੀਬ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਬੋਲ ਸਕੇ, ਪਹਿਚਾਣ ਸਕੇ , ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬ‍ਦ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ , ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ । ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ । ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ 2022 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ ।ਤੁਸੀਂ ਕਲ‍ਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਹੈ । ਯਾਨੀ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲ ਦਾ ਪਰਵ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ Health and Wellness Centre ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 115 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਥਾਮਿਕਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜੋ ਹੁਣੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਹਨ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਇਸ ਵੈਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਿਉਂ ਹੈ ? ਇਸਨੂੰ ਮੈਂ ਵਿਸ‍ਤਾਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ । ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ Health and Wellness Centre ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਦ ਸਾਡਾ ਯਤਨ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਬਲਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਵੀ ਸਾਡਾ ਸੰਕਲ‍ਪ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ‍ਲਡਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹੋਵੇ, ਡਾਇਬਿਟੀਜ, ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਮਧੁਮੇਹ , ਡਾਇਬਿਟੀਜ , ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ , ਕੈਂਸਰ ; ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ 60% ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਖਦ ਮੌਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਜੇਕਰ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਹੁਣ Health and Wellness Centres ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਖੜੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਉਸਦੇ ਮਾਧਿਅਮਨਾਲ ਤਮਾਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਸਾਥੀਓ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਉਦਾਹਰਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ । ਮੰਨ ਲਵੋ 35 ਸਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਜਾਂਚ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬ‍ਲਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਅਗਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਾਕੇ,ਸਹੀ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਦਵਾਈ ਲੈ ਕੇ, ਯੋਗ , ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਰਹੇਜ਼ ; ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਰਿਸ‍ਕ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਮੈਂ ਅੱਜ ਜਦੋਂ Wellness Centre ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ 30 – 35 ਸਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਉੱਥੇ ਮਿਲੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਇਬਿਟੀਜ ਹੈ । ਡਾਕ‍ਟਰ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਤਲਬ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਚੱਕ‍ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ; ਜਦੋਂ ਡਾਕ‍ਟਰ ਨੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਡਾਇਬਿਟੀਜ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ । 30-32 ਸਾਲ ਦੀ ਭੈਣ, ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ । ਲੇਕਿਨ ਅੱਜ Wellness Centre ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲੇਗਾ ਕੀ ਖਾਣਾ, ਕਿਵੇਂ ਖਾਣਾ, ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਾ । ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ- ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕੇਗੀ । ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਹਮਿਅਤ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਇਹ Health and Wellness Centres ਪਿੰਡ – ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ । ਇਹ Health and Wellness Centres ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਫੈਮਲੀ ਡਾਕ‍ਟਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ । ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਵਰਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਮਲੀ ਡਾਕ‍ਟਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਹੁਣ ਇਹ Wellness Centre ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੀ ਐਕ‍ਸਟੈਂਸ਼ਨ ਹੈ, ਉਹ ਰੋਜ਼ਮੱਰਾ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇਗਾ । ਸਾਥੀਓ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ‍ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਜਨਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿਹਤ, ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼‍ਟ ‍ਨਿਯੂ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕੀਏ ।ਅੱਜ ਤਾਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ‍ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫੇਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਹੈ । ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਟੀਚਾ ਲਗਭਗ 50 ਕਰੋੜ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲੱਖ , ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਹੈ । ਇਸ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ,ਪਰਿਵਰਤਨ ਤਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਅਟਲ ਜੀ ਦੇ ਦਿਖਾਏ ਰਸ‍ਤੇ ‘ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਬੀਤੇ 14 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਮੁੱਖ‍ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਮਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ,ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਐੱਨਡੀਏ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ , ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਕਲ‍ਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਕਤ ਮਿਲੀ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਸਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ , ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ । ਆਦੀਵਾਸੀ ਅੰਚਲਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਹਿਤਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸ‍ਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ । ਬਸ‍ਤਰ ਅਤੇ ਸਰਗੁਜਾ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ, ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ , ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ; ਸਹੀਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ‍ਕੂਲ , ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਕਿੱਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਸ‍ਥਾਵਾਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੋਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਚਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ । ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਮਿਲੀ ਲਕਸ਼‍ਮੀ ਕਰਕੇ , ਉਸ ਨੇ ਡਰੋਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ । ਕੋਈ ਕਲ‍ਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ- ਰੀਵਾ ਦੇ ਆਦੀਵਾਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼‍ਮੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਬੱਚੀ ਡਰੋਨ ਬਣਾਏ । ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਮੈਂ 50 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ । ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ । ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਨਗਰਨਾਰ ਦੇ ਸ‍ਟੀਲ ਪ‍ਲਾਂਟ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਸ‍ਟੀਲ ਪ‍ਲਾਂਟ ਦਾ ਕੰਮ , ਜਲ‍ਦੀ ਹੀ ਉਹ ਪ‍ਲਾਂਟ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ । ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਬਸ‍ਤਰ ਦੇ ਨੋਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ , ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹੀ ਨਹੀਂ , ਯੂਪੀਐੱਸਸੀ ਅਤੇ ਪੀਐੱਸਸੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਰ ਪੱਕ‍ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਠੀਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ । ਕਦੇ ਰਾਜ‍ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ,ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਇੱਥੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਇਸ ਤੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ । ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਬੀਜਾਪੁਰ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਹਸ‍ਪਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਟ-ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹੁਣ ਵੱਡੇ – ਵੱਡੇ ਮਾਹਿਰ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹੈ । ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ । ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਈ ਡਾਕ‍ਟਰ ਮਿਲੇ ; ਕੋਈ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਕੋਈ ਉੱਤ‍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਪਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਡਾਕ‍ਟਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਗ਼ਰੀਬ ਹੁਣ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਹੁਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸ‍ਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਇਲਸਿਸ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਸ਼ੁਭਅਰੰਭ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ।ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾਇਲਸਿਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ 500 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਸ‍ਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਇਲਸਿਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲੱਬ‍ਧ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਲਾਭ ਲਗ‍ਭਗ ਢਾਈ ਲੱਖ ਮਰੀਜ ਉਠਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 25 ਲੱਖ ਡਾਇਲਿਸਿਸ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ । ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਕ‍ਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਸੁਕਮਾ, ਦੰਤੇਵਾੜਾ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਜੋ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਉਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਾਂ,ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ । ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਸ‍ਤੇ ‘ਤੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੋਹਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਪਹਿਲਾ ਯਤਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸੰਭਵ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਮੁਖ‍ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜੋੜਣ ਦਾ ਹੈ । ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਸ‍ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁੱਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ । ਬਸ‍ਤਰ ਦੇ ਨਕ‍ਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਪ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਸੀ , ਉਹ ਹੁਣ ਨਿਯਮਿਤ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਬੱਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਹਨ। ਸੌਭਾਗ‍ਯ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਬਸ‍ਤਰ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕਨੈਕ‍ਸ਼ਨ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉਜਾਲਾ ਕਿਸਾਨ , ਵਿਦਿਆਰਥੀ , ਦੁਕਾਨਦਾਰ , ਛੋਟੇ ਉੱਦਮੀ,ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਜਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗਾ । ਬਸ‍ਤਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਪੰਪ ਵੀ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਇਹ ਸੋਲਰ ਪੰਪ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ‍ਕੂਲ, ਹਸਪਤਾਲ, ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਏਟੀਐੱਮ; ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਵਸ‍ਥਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬ‍ਧ ਕਰਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਮੋਬਾਇਲ ਟਾਵਰ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਬਸ‍ਤਰ ਹੁਣ ਰੇਲ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਰਾਏਪੁਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅੱਜ ਇੱਕ ਰੇਲ ਸੈਕ‍ਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਜਗਦਲਪੁਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਗਦਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ‍ਟੀਲ ਪ‍ਲਾਂਟ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇਗਾ । ਇਸ ਤੋਂ ਬਸ‍ਤਰ ਦੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਉਪਲੱਬ‍ਧ ਹੋਣਗੇ । ਜਗਦਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ । ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ connectivity ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਉੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ । ਸਾਥੀਓ, ਬਸ‍ਤਰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਬੀਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਸ‍ਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ । ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਸ‍ਤਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਇੱਕ economic hub ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ,ਸੈਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ । ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ । ਇੱਥੋਂ ਰਾਏਪੁਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ , ਨਾਗਪੁਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਤੱਕ connectivity ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ । ਨਿ‍ਊ ਇੰਡਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿ‍ਊ ਬਸ‍ਤਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਵੇਗਾ । ਦਸਾਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਸੀ , ਉਸ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇਗਾ । ਨਵਾਂ ਬਸ‍ਤਰ, ਨਵੀਆਂ ਉ‍ਮੀਦਾਂ ਦਾ ਬਸ‍ਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਵੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਬਸ‍ਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੁਣ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਭਲੇ ਹੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵੇ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹੇਗਾ, ਬਸ‍ਤਰ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਜਾਲਾ ਰਹੇਗਾ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰਹੇਗਾ । ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪੰਹੁਚਾਉਣਾ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਰਹੀ ਹੈ । ਖੇਤਰੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ । ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਰਮਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਵਦੇਨਸ਼ੀਲ ਹੈ,ਚੰਗੀ ਪਹਿਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਂਗਲਾ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ । ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮਿਲਣ ਤਾਂਕਿ ਇੱਥੇ-ਓਥੇ ਭੱਜਦੌੜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਨਸ਼‍ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ । ਚਾਹੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੋਵੇ,ਪਟਵਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਹਸ‍ਪਤਾਲ ਹੋਣ, ਸ‍ਕੂਲ ਹੋਣ; ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਦੇਣਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇਗੀ । ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ 14 ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਸਾਥੀਓ,ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਖ਼ਤ‍ਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ connectivity ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਹਾਈਵੇ ਹੋਵੇ, ਰੇਲਵੇ ਹੋਵੇ, airway ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਈਵੇ ਹੋਵੇ- information way , connectivity ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ , ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ । ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਬਸ‍ਤਰ ਨੂੰ connect ਕਰਨ ਲਈ ਬਸ‍ਤਰ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਫੇਜ਼ ਜੰਗਲ ਦਾ ਲੋਕਾਰਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ 6 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ optical fiber network ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਜਾਂਗਲਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਬੀਪੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸਦਾ ਇਸ‍ਤੇਮਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਧਾਵੇਗਾ ਹੀ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ । ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ‘ਤੇ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਕੰਮ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ । ਸਾਥੀਓ,connectivity ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਰੇਲਵੇ । ਅੱਜ ਦੱਲੀਰਾਜਹਰਾ ਭਾਨੂਪ੍ਰਤਾਪ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ । ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਡਰਾਈਵਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਾਰਡ ਤੱਕ ; ਇਹ ਜੋ ਹੁਣੇ ਅਸੀਂ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਝੰਡੀ ਵਿਖਾਈ , ਇਸਦਾ ਪੂਰਾ ਸੰਚਾਲਨ, ਡਰਾਈਵਰ ਵੀ , ਗਾਰਡ ਵੀ,ਸਭ ਦੀਆਂ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ । ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਸਾਡੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ । ਦੱਲੀਰਾਜਹਰਾ ਤੋਂ ਰਾਵਗੜ ਅਤੇ ਰਾਵਗੜ ਤੋਂ ਜਗਦਲਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ , ਕਰੀਬ 23 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸ‍ਤਾਵ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਲੇਕਿਨ ਲੰ‍ਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਾਕਿਆ । ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਲੀਰਾਜਹਰਾ ਤੋਂ ਰਾਵਗੜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ । ਅਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ , ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਸ‍ਤਰ ਦੇ ਉੱਤ‍ਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ । ਅੱਜ ਲਗਭਗ 1700 ਕਰੋੜ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, 1700 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ। ਇਹ ਸੜਕਾਂ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਾਂਕੇਰ, ਕੋਂਡਾਗਾਂਵ, ਸੁਕਮਾ, ਦੰਤੇਵਾੜਾ , ਬਸ‍ਤਰ , ਨਾਰਾਇਣਪੁਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨਾਂਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰੋਡ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੀਆਂ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਸੜਕ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਵੀ 2700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਤ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਬਸ‍ਤਰ ਅਤੇ ਸਰਗੁਝਾ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਦਿਵਾਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਸਹੂਲਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਡਾਨ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਬੀਜਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਅਜਲ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅੱਜ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਅਤੇ ਮਿਘਾਲਚਲ ਨਦੀਆਂ ‘ਤੇ ਦੋ ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਅੱਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਗ਼ਰੀਬਾਂ , ਦਲਿਤਾਂ , ਪੀੜਤਾਂ, ਸ਼ੋਸ਼ਿਤਾਂ, ਵੰਚਿਤਾਂ ਆਦੀਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ । ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗ਼ਰੀਬ ਅਤੇ ਆਦੀਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੈਸਲੇ , ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ । ਇਸ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵਨ-ਧੰਨ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਨ-ਧਨ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲ ਦੇ ਉਤ‍ਪਾਦਾਂ ਦਾ , ਉੱਥੇ ਦੇ ਉਤ‍ਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਉਪਜ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ value addition ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ , ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਬਜ਼ਾਰ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਸਾਥੀਓ, value addition , ਕਿੰਨਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਇਹ ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਦੇਖਿਆ। ਕੱਚੀ ਇਮਲੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਤਾਂ 17-18 ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵਿਕਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬੀਜ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਪੈਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਚਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹੀ ਇਮਲੀ, 17-18 ਰੁਪਏ ਵਾਲੀ ਇਮਲੀ 50-60 ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਯਾਨੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕੀਮਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵਨ-ਧਨ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ-ਧਨ ਯੋਜਨਾ, ਵਨ- ਧਨ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਗੋਵਰਧਨ ਯੋਜਨਾ। ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬ ਤੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਵਨ-ਧਨ, ਜਨ-ਧਨ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾ ਦਈਏ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਅਰਥ- ਜੀਵਨ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ । ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵਨ-ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਿਆ ਹੈ , ਇਹ ਹੈ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ। ਸਾਥੀਓ, ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਕੱਟਣ, ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਲੈ ਆਣ ਵਿੱਚ – ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ । ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਨ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਬਾਂਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਨ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਉਸਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਬਾਂਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਭਰਾਵੋ, ਭੈਣੋਂ , ਇਹ ਜਲ, ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜੰਗਲ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ 60 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਣਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਜੋ ਵੀ ਖਣਿਜ ਨਿਕਲੇਗਾ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ । ਇਸਦੇ ਲਈ ਖਣਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ district mineral foundation ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ । ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਬਾਅਦ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ 3,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤਿਰਿਕਤ ਰਾਸ਼ੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਖਣਿਜ ਖੇਤਰ ਕਲਿਆਣ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 60% ਰਾਸ਼ੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹਿਫਾਜ਼ਤ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ , ਸਿੱਖਿਆ , ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੜਾਈ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਸੀਂ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 2022 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਹਰ ਬਲਾਕ ਜਿੱਥੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 50% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਇਸ ਵਰਗ ਦੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਏਕਲਵਯ ਮਾਡਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ residential school ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਨਮਾਨ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਗੌਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੇਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜੰਗ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ; ਤਾਂਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਮੇਰੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਰਾਵਾਂ, ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਕਿੰਨੀ ਸਵੈਮਾਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਉਹ ਲੜੇ ਹਨ । ਸਾਥੀਓ, ਆਰਥਕ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਅਸੰਤੁਲਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਬੈਂਕ। ਅੱਜ ਬੈਂਕ ਦਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ । ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਵ੍ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਪਰੋਂ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ । ਹੁਣ ਇਸ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਹੂਲਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਹੋਣਗੇ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਬੈਂਕਮਿਤਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ-ਧਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ spread ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਨਵੀਂਆ-ਨਵੀਂਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਭੀਮ ਐਪ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਭਰਾਵੋ , ਭੈਣੋਂ , ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਖਾਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਭਲੀਭਾਂ‍ਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਧਨ ਖਾਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 31 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਛੱਤੀਗਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਂਦਾ ਖਾਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਗ਼ਰੀਬ ਹਨ, ਦਲਿਤ ਹਨ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਹਨ, ਪਿਛੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸਵਿਤਾ ਸਾਹੂਜੀ ਦੀ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਮੌਕੇ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਸਵਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿੱਕਤਾਂ ਰਹੀਆਂ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਂਬਰ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ । ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਮਾਨ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ । ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਸਿਹਤ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ- ਬੇਟੀ ਪੜਾਓ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ, ਸੁਕੰਨਿਆ ਸਮ੍ਰਿਧ ਯੋਜਨਾ ਹੋਵੇ; ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੇਟੀਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 18 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਗੈਸ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਵੈਰੋਜਗਾਰ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਨ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਬੈਂਕ ਗਾਰੰਟੀ ਲੋਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਵੋ । ਮੈਂ ਅੱਜ ਸ਼ਾਸਨ – ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਫਸਰਾਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ‍ ਲੈਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਣ । ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ , ਸਰਕਾਰ ਸਿਰਫ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇ , ਆਖਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਾਭ ਮਿਲੇ। ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਲਈ ਜੋ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਵੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੀ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਤਾਕਤ 2022, ਜਦੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਿੱਧ ਕਰੇਗੀ। ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜਿਹੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਕਾਰ ਕਰੇਗੀ । ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਆਏ , ਇਸਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਭਾਰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਗਏ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਆੰਬੇ‍ਡਕਰ ਦੀ ਜਨਮ-ਜਯੰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ- ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅਬੇਡਕਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਹਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿੰਦਗੀ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾਵਾਂ-ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ , ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕੁਝ ਬੇਟੀਆਂ ਇਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਜਰਾ ਸੋਚੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਕੌਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਮੁਖੀਆ ਤੁਹਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ – ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰੋਗੇ? ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਇਹ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਨੇਮ ਦੇਖੋਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹੋਗੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਚੱਲੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿੱਥੋ ਆਏ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਵੇ ? ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਗ੍ਰਹਿ ਕਰਾਂਗਾ ਸਰਕਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਬੱਧ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਾਸਤੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ । ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੇ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੁੱਲ ਮਿਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਾਨ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਮਿਲੇ। ਦਵਾਈ ਹੋਵੇ , ਪੜਾਈ ਹੋਵੇ , ਕਮਾਈ ਹੋਵੇ ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਜਵਾਨ , ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਥੇ ਸਕੂਲ ਚਾਲੂ ਰਹੇ, ਟੀਚਰ ਆ ਸਕੇ, ਇਸਲਈ ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਖਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਥੇ ਰਸਤਾ ਬਣੇ, ਸੜਕ ਬਣੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੱਕ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਥੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦਾ ਟਾਵਰ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਹ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਗੀ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ । ਆਓ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵੋ, ਭੈਣੋਂ, ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਪਈਏ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊੱਚਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਲੈ ਚੱਲੀਏ। 115 ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਮਹੱਤਵਕਾਂਖੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਅਕਾਂਖਿਆ ਵਾਲੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ। ਇਸ ਇੱਕ ਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ-ਜਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਸ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ।