15.02.2018 ਨੂੰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਈਟਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ

ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਧਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋ । ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੇ ਚੜਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਉਦੈ ਦੇਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼, ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ – ਸੂਰਜ ਉਦੈ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੂਰਜ ਉਦੈ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ । ਅਤੇ ਜਿਸ ਅਰੁਣਾਚਲ ਤੋਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ; ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲੇਗਾ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਵੇਗਾ । ਅਰੁਣਾਚਲ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਉਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਦ ਵੀ ਆਇਆ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਤਦ ਵੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਨਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ । ਅਰੁਣਾਚਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਕੇ ਆਏ, ਹਫ਼ਤਾ ਭਰ ਸੈਰ ਕਰਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੈਰ ਕਰੋ- ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਜੈ ਹਿੰਦ ਸੁਣੋਗੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਰ ਜੈ ਹਿੰਦ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ greet ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਜੈ ਹਿੰਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈ ਹਿੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਗ-ਰਗ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ; ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ; ਇਹ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਗ-ਰਗ ਦਾ ਹਿੱਸ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਕਣ-ਕਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ north-east ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ-ਸਮਝਣ ਦਾ ਅਗਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ north-east ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਦੌਰਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਪਤਾ ਹੈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਆ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ । ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ । ਲੇਕਿਨ north-east ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਬੈਨਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿੱਖਣੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਖਾਓ। ਇਹ, ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ revolution ਹੈ ਜੀ । ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਪਾਵਾਂ, ਇਹ ਜੋ ਲਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਲੈ ਕਰਕੇ ਆਈ ਹੈ । ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ, ਡੋਨਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਇਹ brand ਸੌਗਾਤ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। Secretariat ਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ । ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਬ੍ਰਿਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਿਜ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਰੋਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ; ਰੋਡ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਲਚਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਨਵਾਂ ਕਲਚਰ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨੇਤਾ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ , ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ । ਅਗਰ ਯੋਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਉ; ਜਦੋਂ ਆਉਣ ਦਾ ਮੌਕੇ ਮਿਲੇਗਾ ਉਸ ਦਿਨ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ , ਕੰਮ ਰੁਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ । ਅਤੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਦਾ ਕੰਮ ਅੱਜ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ? ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਸਹੀਉਪਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਖਿਲਰੀ-ਪੁਲਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ department ਇੱਥੇ, ਕੋਈ ਓਥੇ, ਕੋਈ ਇੱਧਰ ਬੈਠਾ ਹੈ ਕੋਈ ਉੱਧਰ ਬੈਠਾ। ਮਕਾਨ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਅਫਸਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਜਲਦੀ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ। ਅਗਰ environment ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ environment ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ work culture ’ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਸਫਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਾਈਲਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਵਰਨਾ ਕਦੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਫ਼ਸਰ ਜਦੋਂ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਰਸੀ ਨੂੰ ਝਾੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਉੱਡ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ । ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਲੇਕਿਨ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਦਫ਼ਤਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਯੂਨਿਟ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, secretariat ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਇੱਧਰ ਨਹੀਂ, ਦੂਰ ਜਾਓ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ । ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ, ਕੋਈ ਕਹੇਗਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਤੀਜੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ । ਹੁਣ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਕਿਸੇ ਗਲਤ department ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹੇਗਾ ਕਿ ਬਾਬੂਜੀ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਓ । ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸੁਵਿਧਾ ਹੋਵੋਗੀ। ਦੂਜਾ, ਸਰਕਾਰ ਫ਼ਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ । ਸਭ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਣਾਮਕਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਅਗਰ technical ਰੂਪ ਵਿੱਚ coordination ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜੇਕਰ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਨਾਲ coordination ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦਫ਼ਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ-ਜੁਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੈਨਟੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਫਸਰ ਇਕੱਠੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰ-ਕਰਕੇ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ । ਯਾਨੀ ਕੰਮ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ coordination ਵਧਦਾ ਹੈ, delivery system ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਫ਼ੈਸਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਵੇਂ secretariat ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ਾ-ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ…… । ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਗਰਵ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ Dorjee Khandu State Convention Centre Itanagar ਦਾ ਅੱਜ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਊਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਊਰਜਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ conferences ਲਈ ਸੁਵਿਧਾ ਹੋਵੇਗੀ , cultural activity ਲਈ ਸੁਵਿਧਾ ਹੋਵੋਗੀ ਅਤੇ ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ tourism ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉੱਥੇ convention centre ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ general board ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਜਾਓ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਕਰੋ । ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਭਈ ਠੀਕ ਹੈ ਇਹ ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਰਾ ਜਾਓ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਰੁਣਾਚਲ, ਜਰਾ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖੋ । ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਗਾਊਂਗਾ । ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ tourism ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ conference tourism ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਗਰ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਕੁਦਰਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 70 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਸਨ । ਅਸੀਂ ਆ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ । ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ , ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਉਹ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਾਡਾ ਇੱਕ agriculture summit ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ । ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ ਜ਼ਰਾ ਦੇਖੋ, ਸਿੱਕਮ ਦੇਖੋ , ਕਿਵੇਂ organic farming ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ North – East ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ-ਵੱਡੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਹੋਵੇ। North-East Council ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਮੋਰਾਰਜੀ ਭਾਈ ਦੇਸਾਈ , ਆਖ਼ਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਏ ਸਨ । ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫੁਰਸਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ , ਬਹੁਤ busy ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ P ਕਰਕੇ ਸਭ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਰੀਬ – ਕਰੀਬ ਅਜਿਹੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 57 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ ਬਚਾਇਆ ਹੈ , ਦੱਸੋ , 57 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ । ਹੁਣ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ – ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋ , ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜੋ ਸਵਾਗਤ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ , ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਅਰੁਣਾਚਲੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ । ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੱਥੋਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਉੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ; ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਤ ਪੂਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ । ਇਸ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ । ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਬਹੁਤ – ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ । ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲੋ – ਜੈ ਹਿੰਦ । ਅਰੁਣਾਚਲ ਦਾ ਜੈ ਹਿੰਦ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਹਿਦੁੰਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਜੈ ਹਿੰਦ – ਜੈ ਹਿੰਦ ਜੈ ਹਿੰਦ – ਜੈ ਹਿੰਦ ਜੈ ਹਿੰਦ – ਜੈ ਹਿੰਦ ਬਹੁਤ – ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ।