ਯੋਗ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਮੂਲ – ਪਾਠ

ਮੰਚ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸ੍ਰੀਪਦ ਯੈਸੋ ਨਾਇਕ ਜੀ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ, ਆਯੁਸ਼ ਸੈਕਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ Professional, ਅਧਿਕਾਰੀਗਣ, ਦੇਵੀਓ ਅਤੇ ਸੱਜਣੋ ! ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਟ ਇੰਡੀਆ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਆਯੁਸ਼ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸੰਯੋਗ ਹੈ| ਆਯੁਸ਼ ਅਤੇ ਯੋਗ, ਫਿੱਟ ਇੰਡੀਆ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹਨ| ਸਾਥੀਓ, ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਹੋਏ ਹਨ| ਦੋ ਸਾਡੀ ਪਰੰਪਰਾ, ਸਾਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ Healthcare Infrastructure ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਅੱਜ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਆਯੁਸ਼ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਵੈੱਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰਸ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ| ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇ ਸਾਧਕਾਂ, ਯੋਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਵੀ ਸਾਥੀ ਹਨ ਜੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਐਂਟੋਨਿਏਟਾ ਰੋੱਜਿ ਜੀ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਯੋਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਪਾਨ ਯੋਗ ਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਗ ਕੇਂਦਰ ਹਨ| ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਨਿਰੋਗ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ| ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ| ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਸ਼ ਪੱਧਤੀ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ (ਭਰਪੂਰ) ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 12 ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਹ ਉਹ ਸਾਥੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਚਾਰ (ਇਲਾਜ) ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ| ਕਿਸੇ ਨੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਨੂੰ| ਕਿਸੇ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਲ ਜਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੋਗਮੁਕਤ ਕੀਤਾ| ਮੈਂ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਈ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ 12 ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਹਨ| ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ Postal Stamp ਆਯੁਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ| ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਅੱਜ ਜੋ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨਸ਼ਾਅ ਮਹਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਵੀ ਹੈ| ਦਿਨਸ਼ਾਅ ਮਹਿਤਾ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ Physicist ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ Naturopathy ਦੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਵੀ| ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ – “ਪ੍ਰਾਕਿਤਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ”| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਉਮਰ (ਸਾਰੀ ਉਮਰ) ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕਿਤਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪੱਧਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ| ਸਾਥੀਓ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਾਰਤ ਦੀ Preventive ਅਤੇ Curative Healthcare ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧ (ਭਰਪੂਰ, ਅਮੀਰ) ਵਿਰਾਸਤ ਰਹੀ ਹੈ| ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪੁਰਾਣਾ Literature ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਲਾਜਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ| ਲੇਕਿਨ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ (ਦੁਰਭਾਗ ਵਸ਼) ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਸਰਚ ਨੂੰ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਉਤਨੇ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ| ਇਸੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਅਸੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ| ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਯੁਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਯੁਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਵਾ ਰਿਗਪਾ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਆਯੁਰਵੇਦ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਨੈਚੁਰੋਪੈਥੀ, ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਵਾ ਰਿਗਪਾ, ਆਯੁਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ| ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਅਗਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ Transform ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਵਸਥ (ਤੰਦਰੁਸਤ) ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤਾਂ, ਸਾਨੂੰ holistic ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ| ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ| ਆਯੁਸ਼ ਅਤੇ Modern Healthcare ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਵਿਕਾਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਸਮਾਧਾਨ ਅਸੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ| ਸਾਥੀਓ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਇਸੇ ਸੋਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ Preventive Healthcare ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਵੈੱਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੀਐੱਮ ਜਨ ਆਰੋਗਯ ਯੋਜਨਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਵੈੱਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰ Preventive ਅਤੇ Affordable Healthcare ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੂਠਾ ਅਤੇ (ਬੇਮਿਸਾਲ) ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਡਲ ਹੈ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ Prevention ਦੇ ਵੀ ਹੱਲ ਹਨ ਅਤੇ Cure ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਹੈ| ਸਾਥੀਓ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਲੱਖ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਵੈੱਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਆਯੁਸ਼ ਨੂੰ ਭੁੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ| ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਢੇ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਆਯੁਸ਼ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਜ 10 ਆਯੁਸ਼ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਵੈੱਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਸਾਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਆਯੁਸ਼ ਸੈਂਟਰ ਇਸੇ ਸਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ| ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ Affordability ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬ ਤੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਿੰਨੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਰ ਇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ| ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਈ ਹੈ| ਤੁਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਜਿਹੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਦ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਲਈ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ| ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗ਼ਰੀਬ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ| ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, Prevention ਅਤੇ Affordability ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇੰਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ’ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 75 ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ| ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ| ਇਸ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗਾ ਹੀ, ਨਾਲ ਹੀ MBBS ਦੀਆਂ ਕਰੀਬ 16 ਹਜ਼ਾਰ ਸੀਟਾਂ ਵਧਣਗੀਆਂ| ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੰਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ| ਸਾਥੀਓ, ਸਿਰਫ ਮਾਡਰਨ ਮੈਡੀਸਿਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਆਯੁਸ਼ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਸ ਆਉਣ, ਇਸਦੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਵਿਸ਼ੇਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਯੁਸ਼ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ| ਆਯੁਸ਼ ਗ੍ਰਿੱਡ ਦਾ ਆਈਡੀਆ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾਯੋਗ ਹੈ| ਇਸ ਨਾਲ ਆਯੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਨੇਕ Silos ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ| ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਆਯੁਸ਼ ਦਾ, ਮੈਡੀਕਲ ਦਾ ਜੋ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਇੰਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਲਾਭ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹਨ| Healthcare ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਛੋਟੇ – ਛੋਟੇ ਪਿੰਡਾਂ – ਕਸਬਿਆਂ, ਟੀਅਰ 2, ਟੀਅਰ 3 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਯੁਵਾ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਘਰ ਦੇ ਪਾਸ ਹੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਹੈ| ਨਵੇਂ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਨ ਨਾਲ ਮੈਡੀਕਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਉੱਥੇ ਡਿਵੈਲਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡਿਗਰੀ, ਡਿਪਲੋਮਾ ਧਾਰਕ ਯੁਵਾ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਵਸਰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ| ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਸਾਥੀਓ, ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ 5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਇਕੌਨਮੀ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਆਯੁਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ| ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Preventive Healthcare ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ| ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਵਸਰ ਹੈ| ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ Preventive Healthcare System ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ| ਦੁਨੀਆ ਦੇ 17 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ| ਸਾਥੀਓ, ਯੋਗ ਤਾਂ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਬੀਤੇ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਯੋਗ ਦੇ ਲਈ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ| ਅੱਜ ਯੋਗ Wellness ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਯੋਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਯੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯਤਨ ਕਰਨਾ ਹੈ| ਸਾਥੀਓ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਦੱਸੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ, ਇਸ ਆਦਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ| ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ| ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਜੌਂ, ਜਵਾਰ, ਰਾਗੀ, ਕੋਦੋ, ਸਾਮਾ, ਬਾਜਰਾ, ਸਾਂਵਾ, ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਅਨਾਜ ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਖਾਨ – ਪਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ| ਲੇਕਿਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਥਾਲ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ| ਇਸ ਖਾਨ-ਪਾਨ ’ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਟੈਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਪੋਸ਼ਕ ਆਹਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਡਿਮਾਂਡ ਹੈ| ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਔਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ| ਜਿਸ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰੁਪਏ ਕਿਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸਾਥੀਓ, ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ Nutrition ਦੇ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇ| ਦੇਸ਼ ਨੂੰ Millet Revolution ’ਤੇ ਕੰਮ ਵਧਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ| ਕਿਸਾਨ Millet ਉਗਾਉਣ ਅਤੇ Food Processing ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਡੇ ਉਦਯੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਜੋ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਵੀ ਆਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਨਪਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਣਨ| ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ Millets ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਘੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ| ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ Advantage ਹੈ| ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਈ Millets ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ| ਇਸ ਨਾਲ Preventive Healthcare ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵੀ ਵਧੇਗੀ| ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਆਯੁਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Medical Tourism ਨਿਰੰਤਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਲੇਕਿਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕੋਪ ਹੈ| Medical ਅਤੇ Meditation ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇੰਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਮੇਰੀ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ ਤਾਕੀਦ ਰਹੇਗੀ, ਕਿ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ| ਮੈਡੀਕਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ| ਸਾਥੀਓ, ਇਹ ਤਮਾਮ ਪ੍ਰਯਤਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪੱਧਤੀ ਨਾਲ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ, ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਬਣੇਗੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ) ਵੀ ਆਵੇਗੀ| ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ| ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਫਿਟ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਇਸੇ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ – ਬਹੁਤ ਆਭਾਰ| ਧੰਨਵਾਦ !