ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗਠਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ  ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੁੜਨ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (ਆਈਈਏ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗਠਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਏਐੱਮਐੱਫ ਟੀਸੀਪੀ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 9 ਮਈ, 2018 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਐੱਸਐੱਫਟੀਪੀਸੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਬੰਧ 30 ਮਾਰਚ, 2017 ਤੋਂ ਹੈ। ਵਿਵਰਣ: ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਏਐੱਮਐੱਫਟੀਸੀਪੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣਾਂ/ਵਿਕਲਪਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਨੂੰ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਤਸਰਜਨ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਈਂਧਣ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗਠਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਈਂਧਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗ ਲਈ ਨਵੇਂ/ਵਿਕਲਿਪਕ ਈਂਧਣਾਂ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਈਂਧਣ ਤੀਬਰਤਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸਰਜਨ ਵਿੱਚ, ਕਮੀ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਵੀ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣਗੇ। ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗਠਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ 'ਅਨੈੱਕਸ' ਨਾਮੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗਠਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ 50 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅਨੈੱਕਸਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਅਨੁਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਈਂਧਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੀਫਾਰਮੂਲੇਟਿਡ ਈਂਧਣ (ਗੈਸੋਲੀਨ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ), ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣ ਇਥਾਨੌਲ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਆਦਿ) ਅਤੇ ਗੈਸੀ ਈਂਧਣਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਤੇਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ੋਜ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾਨ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਨਿਰੀਖਣ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਆਰਏਆਈ, ਸੀਆਈਆਰਟੀ, ਆਈਸੀਏਟੀ, ਆਦਿ ਕੋਲ ਅਤਿਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਧਨ ਵੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਸਹਿਭਾਗਤਾ ਵਾਲੇ ਅਨੁਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੇ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 'ਊਰਜਾ ਸੰਗਮ, 2015' ਵਿੱਚ, ਸਾਲ 2022 ਤੱਕ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਅਤੇ ਉੱਨਤ/ਵਿਕਲਪਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਈਂਧਣ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ। ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗਠਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾ ਜੁੜਨ ਕਰਕੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੇਤਰ ਲਈ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਉਤਸਰਜਨ ਵਾਲੇ ਉਚਿਤ ਈਂਧਣਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣ ਨੀਤੀ-2018 ਨੂੰ ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2ਜੀ ਇਥਾਨੌਲ, ਬਾਇਓ-ਸੀਐੱਨਜੀ, ਬਾਇਓ ਮੈਥਾਨੌਲ, ਡ੍ਰੌਪ-ਇਨ ਈਂਧਣਾਂ, ਡੀਐੱਮਈ, ਆਦਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੋਜ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ’ਤੇ ਫੋਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਨਤ ਈਂਧਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਰਥ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਦ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਠੋਸ ਕਚਰੇ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਦ, ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ, ਖੁਰਾਕੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਦ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਆਦਿ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਉੱਨਤ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਪਯੋਗ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਨਤ ਈਂਧਣ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਊਰਜਾ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਹੇਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਈਂਧਣਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਖ਼ੋਜ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਉੱਨਤ ਮੋਟਰ ਈਂਧਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗਠਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿਕਟ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉੱਨਤ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣਗੇ। ਏਐੱਮਐੱਫਟੀਸੀਪੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਇਕਤਰਿਤ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਾਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ੋਜ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਹਤਰੀਨ ਕਵਾਇਦਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਲਾਗੂਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਪਨ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਹਨ ਈਂਧਣਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਈਂਧਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੋਜ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ।