71ਵੇਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫ਼ਸੀਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ  ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਮੂਲ ਪਾਠ

ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ । ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਦਿਨ ਵੀ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਲ-ਕਨ੍ਹਈਆ ਵੀ ਏਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ । ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਮੋਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਰਖਾਧਾਰੀ ਮੋਹਨ ਤੱਕ, ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਧਨੀ ਹਾਂ । ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਣ ਬਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਲਈ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੌਰਵ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਝੱਲੀਆਂ ਹਨ, ਬਲੀਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਪਰਕਾਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਮਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫ਼ਸੀਲ ਤੋਂ ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਤਰਫ ਤੋਂ ਸੌ ਸੌ ਵਾਰ ਸੀਸ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ । ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫਲਣ ਫੁੱਲਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਆਪਦਾ ਸੰਕਟ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਆਪਦਾ ਦਾ ਸੰਕਟ ਆਇਆ । ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਮਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ । ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ, ਦੁਖ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ, ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ । ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨ-ਸਧਾਰਨ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿਆਂਗੇ । ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਇਹ ਸਾਲ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਲ ਹੈ । ਹਾਲੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਹੀ Quit India Movement ਦੇ 75ਵੇਂ ਸਾਲ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਚੰਪਾਰਣ ਸਤਿੱਆਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਇਹ ਸਾਲ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦਾ ਵੀ ਸਾਲ ਹੈ । ਇਹ ਸਾਲ ਲੋਕਮਾਨਯ ਤਿਲਕ ਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਸਵਰਾਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨ-ਚੇਤਨਾ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਜਨਤਕ ਗਣੇਸ਼ ਉਤਸਵ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ 125ਵਾਂ ਸਾਲ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ, ਜਿਸ ਦਾ ਬੋਧ ਸਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 70 ਸਾਲ ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲ ਮਨਾਵਾਂਗੇ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਂਜ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 1942 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਸਮੂਹਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਅੰਗ੍ਰੇਜਾਂ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਦਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ । ਸਾਡੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਸਮੂਹਕ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਾਡਾ ਸਮੂਹਕ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ, ਸਾਡੀ ਸਮੂਹਕ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਦੀ ਪਰਕਾਸ਼ਠਾ, 2022 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ (New India) ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ । ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ, ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਨਾਲ, ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ । ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸਮੂਹਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਜਦ ਗਵਾਲੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਲੱਕੜੀ ਲੈ ਕੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੂਹਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਉਠਾਇਆ ਸੀ । ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਲੰਕਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਛੋਟੇ- ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਲਗ ਗਏ, ਰਾਮਸੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਜੀ ਲੰਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ । ਇੱਕ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਸਨ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀ ਲੈ ਕੇ, ਰੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਬੁਣਦੇ ਸਨ । ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੂਹਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ । ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਗਾਲੜ੍ਹੀ (ਗਲਿਹਰੀ) ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਯਾਦ ਹੈ । ਇੱਕ ਗਾਲ੍ਹੜੀ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਕਥਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ । ਇਸ ਲਈ ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੱਡਾ । ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ 2022 ਤੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਨਵਾਂ ਸੰਕਲਪ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇੰਡੀਆ, ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ, ਨਵਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ । ‘ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ (New India) ਜਿਥੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੁੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ, ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ (New India) ਜਿਥੇ ਆਧੁਨਿੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਹੋਵੇ । ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਹੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਸਾਨ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਕੋਈ ਵੀ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਮਨਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਭਾਵ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ । ਅਜਿਹਾ ਭਾਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਜ਼ ਖਾਣਾ ਪੱਕਦਾ ਹੈ , ਵਿਅੰਜਨ ਵੀ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਅਸੀਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਮਾਂ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਲਈ, ਦਿੱਵਯਤਾ ਲਈ, ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੁਣਨ ਲਈ । ਅਸੀਂ ਹਰ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ । ਇਹ ਸਾਲ 2018 ਦਾ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ 18 । ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨਵਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਲ ਹੈ । 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸਾਲ ਹੈ । ਉਹ ਜਦ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣਗੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਗ-ਵਿਧਾਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ । 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਭਾਗ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਬਣਾਉਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਦ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ । ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਓ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ । ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚੱ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਪਾਓ, ਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਜਦ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲੋਂ ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜੈਸਾ ਮਨ ਦਾ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵੈਸਾ ਹੀ ਕਾਰਜ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਓਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਗਰ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੱਕਾ ਹੋਏਗਾ, ਉੱਜਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸੰਕਲਪਬੱਧ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪਲੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਾਂ । ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਹੈ । ਚਲਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ , ਅਰੇ ਚਲਨੇ ਦੋ! ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਚਲਦਾ ਹੈ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਏਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਰਹੇਗਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ —- ਸਾਧਕ ਹੋਣ, ਸਾਧਨ ਹੋਣ,, ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ, ਸੰਸਾਧਨ ਹੋਣ ਲੇਕਿਨ ਜਦ ਇਹ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । । ਭਰਾਵੋ-ਭੈਣੋ, ਅਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਗੱਲ ਹੈ । ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼, ਸਾਡੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ, ਸਾਡੇ ਵੀਰ ਪੁਰਖ, ਹਰ ਵਰਦੀਧਾਰੀ ਬਲ (Uniformed Forces), ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਸਿਰਫ Army, Air Force, Navy ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਵਰਦੀਧਾਰੀ ਬਲ(Uniformed Forces), ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਆਇਆ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਬਲੀਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਵੀਰ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ । ਚਾਹੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਅਤਿਵਾਦ (Left-Wing Extremism) ਹੋਵੇ ਚਾਹੇ ਆਤੰਕਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਘੁਸਪੈਠੀਏ (infiltrators) ਹੋਣ, ਚਾਹੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਹੋਣ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਦੀਆਂ (uniforms) ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਪਰਕਾਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਜਦ ਸਰਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰਰਾਈਕ ( Surgical Strike) ਹੋਈ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਣਾ ਪਿਆ, ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਿਆ । ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਡੀ ਪਹਿਲ ਹੈ । ਸਮੁੰਦਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਰਹੱਦ, ਸਾਇਬਰ (Cyber) ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਪੇਸ (Space) ਹੋਵੇ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਪਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸੀਂ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ । ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਤਿਜ਼ੌਰੀ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਚੈਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਸੌ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਇਸ ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵਧਦਾ ਹੈ । ਇਮਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਹੈ , ਅਜੇਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਮਾਨਦਾਰ ਦਾ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਦਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨੀ ਲਈ ਸਿਰ ਛੁਪਾਉਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ । ਇਹ ਕੰਮ ਇੱਕ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਬੇਨਾਮੀ ਸੰਪਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਨੂੰਨ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਅਸੀਂ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰਵਕ ਵਿਵਸਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ । ਏਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਕੀਮਤ ਦੀ ਬੇਨਾਮੀ ਸੰਪਤੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ । ਜਦ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸਧਾਰਣ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਇਮਾਨਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ । 30-40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ‘ਵੰਨ ਰੈਂਕ- ਵੰਨ ਪੈਂਨਸ਼ਨ’ ਮਾਮਲਾ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਜਦ ‘ਵੰਨ ਰੈਂਕ- ਵੰਨ ਪੈਂਨਸ਼ਨ’ ਦਾ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਸਲਾ, ਸਰਕਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ-ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਕਦਮ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰ-ਮਿਟਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਰਾਜ ਹਨ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਘਵਾਦ (Cooperative Federalism), ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਘਵਾਦ (Competitive Cooperative Federalism) ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਤੀਜਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਹੈ । ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਰੋੜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਘੰਟੇ (working hours) ਉਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਹਨ । ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (Technology) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ( miracle) ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜੂਬਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਏਨੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਐੱਸਟੀ (GST) ਦਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ (roll-out) ਹੋਣਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ । ਨਵੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਅੱਜ ਦੁੱਗਣੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਜ ਦੁੱਗਣੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਰੇਲ ਦੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਜ 14 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿੰਡ ਜੋ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਬਿਜਲੀ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਉਜਾਲੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਾਫ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ । 29 ਕਰੋੜ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਜਦੋਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ (Bank Accounts )ਖੁੱਲ੍ਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨੌ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੂਮੀ ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ (Soil Health Card) ਬਣਦੇ ਹਨ, ਢਾਈ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰੀਬ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਕੇ ਗੈਸ ਦਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਗਰੀਬ ਆਦਿ-ਵਾਸੀ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਬੁਲੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁੱਖ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਯੁਵਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਗਾਰੰਟੀ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਲਈ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਜ਼ੇ (loan) ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ , ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜੇ ਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਆਦਮੀ ਅਗਰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਵਿਆਜ ਤੇ ਪੈਸੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਜਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ । ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਜੁੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਵਕਤ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ । ਅੱਜ ਸਰਕਾਰ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਕਲਪਬੱਧ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਚਾਹੇ ਅਸੀਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ (process) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੋਵੇ । ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਲੇ ਕਿਰਤ ਖੇਤਰ (labour field) ਵਿੱਚ ਹੀ, ਆਮ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ 50-60 ਫਾਰਮ (form) ਭਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਫਾਰਮ ਲੈ ਆਏ ਹਾਂ । ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ । ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਡ ਗਵਰਨੈਂਸ, ਗਵਰਨੈਂਸ (Good Governance, Governance) ਦੇ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ (process) ਨੂੰ ਸਰਲ (simplify) ਕਰਨਾ, ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਆਈ ਹੈ, ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਆਈ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ । ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ਼ਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਖ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ , ਆਤੰਕਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ । ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਹਵਾਲਾ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ । ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜੋ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਭਲੀਭਾਂਤ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਏਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਬੰਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਯਾਮ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਲ ਬਖਸ਼ ਰਹੇ ਹਨ । ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਉੱਨਤੀ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯਤਨ, ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ । ਫਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕੀਏ, ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵਚਨਬੱਧ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਹਾਂ, ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਰੋਪ ਪ੍ਰਤੀ-ਆਰੋਪ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਲੇਕਿਨ ਭਰਾਵੋ-ਭੈਣੋਂ, ਮੈਂ ਸਾਫ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ ਵੱਖਵਾਦੀ, ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਕਰਕੇ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਵੱਖਵਾਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਪੈਂਤੜੇ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਸਾਫ ਹੈ । ‘ਨਾ ਗਾਲ਼ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਲਝਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਲਝਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਲਝੇਗੀ ਹਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁਲਝਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ‘ ਅਤੇ ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਪਲ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਇਸੇ ਲਈ ‘ਨਾ ਗਾਲੀ ਨਾਲ ਨਾ ਗੋਲੀ ਨਾਲ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਏਗਾ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ’ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਨਰਮੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇਗੀ । ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤਸੀਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਓ । ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ , ਮੁੱਖ-ਧਾਰਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਅਤੇ ਏਸੇ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਅਤਿਵਾਦ(Left-Wing Extremism) ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ(surrender) ਕੀਤੇ । ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ । ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਜਵਾਨ ਤੈਨਾਤ ਹਨ । ਮੈਨੁੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਐਸੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਲਾਂਚ(website launch) ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (Gallantry Award) ਵਿਜੇਤਾ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੁੰ ਗੌਰਵ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ । ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (Gallantry Award)ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਪੋਰਟਲ (Portal) ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰ ਬਲੀਦਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (Technology) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ।ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (Technology) ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ (intervene) ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਧਾਰ (AADHAR) ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ (transparency) ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸਫਲ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਨੇਕ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਰੀਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਬੈਠਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦ ਪ੍ਰਡੋਕਟ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਵਿਚੋਲੀਏ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੈੱਮ (GEM) ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੋਰਟਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਜੈੱਮ (GEM) ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਖਰੀਦ (government procure) ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋਂ, ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਧੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ, ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਧਨ ਦੇ ਖਰਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਅਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਮੇਰੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਭਾਈਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ- ਅੰਦਰ ਮੰਗਲਯਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਉੱਥੋਂ ਮੰਗਲਯਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਈ, 42 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੌਜੈਕਟ, 70-72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰੌਜੈਕਟ,, ਰੇਲ ਦਾ 42 ਸਾਲ ਤੋਂ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਟਕਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋਂ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਯਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼ 42 ਸਾਲ ਤੱਕ 70-72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਇੱਕ ਰੇਲ ਦੀ ਪਟੜੀ ਨਾ ਵਿਛਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਗਰੀਬ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਜੀਓ-ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (Geo-Technology) ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਸਪੇਸ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (Space-Technology) ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਯੂਰੀਆ ਲਈ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਕੈਰੋਸੀਨ ਲਈ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਤਣਾਅ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੇਂਦਰ ਵੱਡਾ ਭਾਈ, ਰਾਜ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਘਵਾਦ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਘਵਾਦ ਉਸ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅੱਜ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ, ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸੀ ਫ਼ਸੀਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਇਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੀ ਪਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਅਸੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ