ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਕਾਰਿਤਾ ਸ਼ਿਵਿਰ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੂਲ-ਪਾਠ

ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਤੀਰਥਰਾਜ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੁੰਭ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਸੰਗਮ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਭਾਗ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕੁੰਭ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣੀ, ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਣ ਦਾ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਅੱਜ ਵੀ ਕੁਝ ਉਹੋ-ਜਿਹਾ ਹੀ ਸੁਭਾਗ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੇਵਕ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿੱਵਯਾਂਗ-ਜਨਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਸੀਨੀਅਰ(ਵਰਿਸ਼ਠ) ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਰੀਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਕਰੀਬ 27 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪਕਰਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਈਸਾਈਕਲ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਹਿਲਚੇਅਰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਕਾਰਿਤਾ ਸ਼ਿਵਿਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਕਰਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਉਪਕਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਬੁਲੰਦ ਹੌਸਲਿਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭਰ(ਮਾਤਰ) ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਧੀਰਜ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਨਸ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਵਨ ਅਗਰ ਕੋਈ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਹਰ ਪਲ ਹਰ ਡਗਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਥੀਓ, ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਸਵਸਤਿ: ਪ੍ਰਜਾਭਯ :, ਸਵਸਤਿ: ਪ੍ਰਜਾਭਯ: ਪਰਿਪਾਲਯੰਤਾਂ, ਨਯਾਯੇਨ ਮਾਰਗੇਣ ਮਹੀਂ ਮਹੀਸ਼ਾ:! स्वस्ति: प्रजाभ्यः, स्वस्ति: प्रजाभ्यः परिपालयंतां न्यायेन मार्गेण महीं महीशाः! ਯਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਮਿਲੇ। ਇਹੀ ਸੋਚ ਤਾਂ ਸਬਕਾ ਸਾਥ, ਸਬਕਾ ਵਿਕਾਸ, ਸਬਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਮੰਤਰ ਦਾ ਵੀ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਵਰਿਸ਼ਠ ਜਨ (ਸੀਨੀਅਰ ਜਨ) ਹੋਣ, ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨ ਹੋਣ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਹੋਣ, ਪੀੜਿਤ, ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ, ਵੰਚਿਤ ਹੋਣ, 130 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ, ਸਾਡੀ ਸਰਬਉੱਚ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਜਿਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਪਹਿਲੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਭਾਈ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਫਤਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਂਦਾ ਸਨ, ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਦਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਤਕਲੀਫ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਉਸ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਭਾਈ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਦਿੱਕਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਥੀਓ, ਪਹਿਲੇ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲਗਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਗਾ ਕੈਂਪ ਤਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬੀਤੇ 5 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 9 ਹਜ਼ਾਰ ਕੈਂਪ ਲਗਵਾਏ ਹਨ। ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਪਿਛਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਨੂੰ 380 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੇ ਉਪਕਰਨ ਵੰਡੇ ਗਏ, ਉੱਥੇ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 900 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਉਪਕਰਨ ਵੰਡੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ ਢਾਈ ਗੁਣਾ ਜਦੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਲਈ, ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਲਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੇਵਾ ਦਾ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਥੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਲਈ, ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, ਹਸਪਤਾਲ, ਕੋਰਟ, ਕਚਹਿਰੀ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਲੱਗ ਰੈਂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਗਮਯ ਭਾਰਤ ਅਭਿਯਾਨ ਚਲਾਕੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀ ਬੜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਲਈ ਸੁਗਮਯ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਬੀਤੇ ਚਾਰ- ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਇਮਾਰਤਾਂ, 700 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਏਅਰਪੋਰਟ, ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਲਈ ਸੁਗਮਯ ਬਣਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਗਮਯ ਭਾਰਤ ਅਭਿਯਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕੋਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ। ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਭਾਈ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਇਹ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਕੌਮਨ ਸਾਈਨ ਲੈਂਗਵੇਜ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਯਤਨ ਸਾਡੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੌਮਨ ਸਾਈਨ ਲੈਂਗਵੇਜ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਈਨ ਲੈਂਰਵੇਜ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਣ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮੰਚ ਤੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਲਈ ਸਾਈਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਅੱਧੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਸ ਲੈਂਗਵੇਜ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਕੰਮ ਵੀ 70 ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਫੁਰਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਏਕ ਭਾਰਤ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਕਰੀਬ 6000 ਕੌਮਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਤਿਆਰ ਵੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਗਰ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਸਾਥੀ, ਅਗਰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਓਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਰੀਬ 400 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਜੋ ਕਰੰਸੀ ਹੈ, ਸਿੱਕੇ ਹੋਣ ਜਾ ਸਾਡੇ ਨੋਟ ਹੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ, ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ, ਪੰਜ ਸੌ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ, ਦੋ ਸੌ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ, ਉਹ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਵੀ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖਬਰਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਗ ਗਏ ਹਨ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਿਖਾਉਣ ਲਗ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਇੰਨ੍ਹਾ ਸਾਰੇ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਵਿਧਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਲੋਕ ਅਨੇਕ ਅਭਿਨੰਦਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਇਨੇਦਿਤ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਖਬਰਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਵੀ ਅਭਿਨੰਦਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਿਸ ਸੇਵਾਭਾਵ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਜਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਓਨੀ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਤਾਂ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਵੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਨਿਆ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਸਧਾਰਨ ਜਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਥੀਓ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋ 7 ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੈਟੇਗਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 21 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਯਾਨੀ ਅਸੀਂ ਇਸਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅਗਰ ਕੋਈ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਥੀਓ, ਇਹ ਵੀ ਸਾਡੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ, ਬਲਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖਵਾਕਰਨ ਵਧਾ ਕੇ, ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਲਈ, 3% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ਹੁਣ 4% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ 3% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 5 % ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2 ਲੱਖ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕਿੱਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ 5 ਲੱਖ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕਿੱਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋਂ, ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਯੁਵਾ, ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਬੱਚੇ ਦੀ ਉਚਿਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਉਦਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਸੇਵਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਦੇ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਾਡੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਿਹਤਰੀਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿਖਾਰਨ ਦੇ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਸਿਲੈਕਸ਼ਨ, ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ, ਰਿਸਰਚ, ਮੈਡੀਕਲ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ, ਯਾਨੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਸਾਡੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਾਥੀਓ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਢਾਈ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਦਿੱਵਯਾਂਗ ਹਨ ਤਾਂ 10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਸਾਡੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ। ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਇਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਗ਼ਰੀਬ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਪਕਰਨ ਮਿਲਣ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀਯ ਵਯੋਸ਼੍ਰੀ ਯੋਜਨਾ’‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਯੋਸ਼੍ਰੀ ਯੋਜਨਾ’ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਕਰੀਬ ਸਵਾ ਲੱਖ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਪਕਰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵਯੋਸ਼੍ਰੀ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਸਾਡੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ ਨੂੰ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਪਕਰਨ ਦੇਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਰੀਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਅੱਜ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋ, 60 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਾਸ਼ੀ ‘ਤੇ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਆਜ ਮਿਲੇ, ਉਨਾਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਗਰ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਨਾਂ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਵੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੇਕ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨ ‘ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਤੈਅ ਦਰ ਨਾਲ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵੀ ਤਹਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹਾਂਗਾ । ਆਮ ਕਰਕੇ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਸੈਲਰੀ ਕਲਾਸ, ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਜ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬੈਂਕਾ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਧੋਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜਨਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਪੈਸੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੀਮਿਤ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਾਈਆਂ ਭੈਣਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੁਰਭਾਗ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਬੜੇ ਸਜਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮੰਗ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਅਗਰ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹਨ, 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹਨ, 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹਨ, ਅਗਰ ਬੈਂਕ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 1 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਨਿਯਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ 5 ਲੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ 99 ਪਰਮੇਂਟ ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਸੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਇਸ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਵਧੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਇੱਥੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਵੇਗਾ। ਭਾਈਓ ਭੈਣੋਂ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਕਦਮ ਹਨ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸੇ ਵਿੱਚ, ਬੀਮੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪਾਲਿਸੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਆਦ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ 2020 ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ ਮਿਆਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਧਾਈ ਬਲਕਿ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਸਵਾ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਥੀਓ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵੀ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਬੋਧ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਯੋਗੀ ਜੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤ੍ਹਰਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦਾ ਅਸੀਂ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੋ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਹਨ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੀਤੇ 5 ਸਾਢੇ 5 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਨ ਔਸ਼ੁਧੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਾਮ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਾਰਟ ਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਮਾਨ 70-80% ਤੱਕ ਸਸਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੱਕ , ਹਰ ਸੰਭਵ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਰੀਬ- ਕਰੀਬ, ਹਰ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਲਈ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਈ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਕਿਰਤੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਕਿਸਾਨ- ਮੇਰੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਸਾਥੀਓ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਮੁਫਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਲਾਭ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ, ਦਿੱਵਯਾਂਗਾਂਜਨਾਂ ਨੂੰ, ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਤੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਵੀ ਬੀਮੇ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ 2-2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬੀਮੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰਦਸ਼ਾ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 1 ਰੁਪਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਯਾਨੀ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਿਰਫ 1 ਰੁਪਈਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀਵਨ ਜਯੋਤੀ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ 90 ਪੈਸੇ ਉਤਨੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਦਾ ਬੀਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 24 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਸਾਡੇ ਸਾਥੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਿਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਦਾ ਕਲੇਮ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਸਾਥੀਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਉਸੇ ਮੰਤਰ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ – ਲੋਕਾ: ਸਮਸਤਾ: ਸੁਖਿਨੋਭਵੰਤੁ।। लोकाः समस्ताः सुखिनोभवंतु ॥ ਯਾਨੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਰ ਵਰਗ, ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ, ਹਰ ਕੋਈ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦੀ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਰ ਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਦਿੱਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦਾ ਕੁੰਭ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਵੀ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੌਰਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੇਕ ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ !!! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬੋਲੋ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ….ਜੈ। ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ… ਜੈ। ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ…. ਜੈ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ!!!