ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਖੇ 02 ਅ੍ਰਪੈਲ, 2017 ਨੂੰ ਚੇਨਾਨੀ-ਨਾਸ਼ਰੀ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ

ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ Tunnel ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਸਮ ਮੈਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੈਂ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ, ਇਕੱਠੇ ਸਭ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ flash ਚਾਲੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ ਦੇ ਨਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋਖੋ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਕੈਮਰੇ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਫੋਟੋ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈ ਸਾਰੇ ਕੱਢੋ। ਹਰ ਕੋਈ flash ਕਰੇ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ। ਕੀ ਅਦਭੁੱਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੈ! ਮੈਂ ਅਦਭੁੱਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ flash ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪਾਵਨ ਪਰਵ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਇਹ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ। ਹੁਣੇ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਜੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਜੋ ਮਿਆਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਧਰੇ ਕਿਧਰੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਜੀ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ technology ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਕੇ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਛਲਾਂਗ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸ Tunnel ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ ਹੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ, Climate Change, Global Warming ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਸੀ, ਪਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, Global Warming ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਰਾਲਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅੱਜ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋਂ ਇਹ Tunnel ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਅੱਜ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ Tunnel ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੱਗੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿਕ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ 90% ਜਵਾਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਈਆਂ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ-ਕੱਟ ਕੇ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਰਫ਼ ਕੁਝ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਤਰਫ਼ ਉਸੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੱਥਰ ਕੱਟ ਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ Tourism ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ, Tourist ਅਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀਟੌਪ ‘ਤੇ ਹਿਮ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, 5 ਦਿਨ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ, Tourist ਫਸ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ Tourist ਆਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਹੁਣ ਇਸ ਸੁਰੰਗ ਕਾਰਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਜੋ ਲੋਕ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਸਿੱਧੇ-ਸਿੱਧੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣਗੇ। ਮੈਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਉਧਮਪੁਰ-ਰਾਮਬਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੇਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਰੇਖਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਦੇ ਭੁੱਲਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਰੇਖਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦਾ ਮੇਰਾ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਸੀਨਾ ਵਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੌਸਮ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਫਸਲ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਫਲ਼ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਲਈ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਸੜਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ਲ ਉਸ ਦੇ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਦੇ-ਪਹੁੰਚਦੇ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੰਗ ਵਰਦਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ, ਆਪਣੇ ਫਲ਼, ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ, ਆਪਣੀ ਸਬਜ਼ੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਣਗੇ, ਉਸ ਦਾ ਜੋ ਖਰਚ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਘਾਟਾ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਲਾਭ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਤਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇਖਣਾ ਹੈ। ਉਹ Tourist ਬਣ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ Infrastructure ਦਾ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਉਠਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਟੂਰਿਸਟਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, Guaranteed Tourism ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ Tourism ਵਧੇਗਾ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਏਗੀ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਮੈਂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਗੇ? ਇੱਕ ਤਰਫ਼ ਹੈ Tourism, ਦੂਜੀ ਤਰਫ਼ ਹੈ Terrorism। 40 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਅਨੇਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਈ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜੇਕਰ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲਾਲ ਖੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਲਾਲ ਅਸੀਂ ਖੋਇਆ ਹੈ, ਕੋਈ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਲਾਲ ਖੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਖੇਡ 40 ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ Tourism ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਤਾਕਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ Tourism ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪਛਾਣਨ, Tourism `ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਹੋਣ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਹਿਬੂਬਾ ਜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ `ਚ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੋ 80 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ package ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਇੰਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜਟ ਦਾ ਖਰਚ, package ਦਾ ਖਰਚ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ package ਕਾਗਜ਼ ‘ਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਉੱਤਰਦੇ-ਉੱਤਰਦੇ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਹਿਬੂਬਾ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰ ਬਰੀਕੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਜੋ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲ਼ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਅੱਜ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ, ਜੇਕਰ ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਆਮਦਨ ਵਧਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਕੋਈ ਰਾਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਂਅ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦਾ, ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਦਿਲਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸੂਫੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਇਸ ਅਨਮੋਲ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਖੋ ਦੇਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧਕੇਲ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਭੂਮੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ, ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਭੂਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜੀਏ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚਲੀਏ, ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਜੰਮੂ ਵਾਸੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਲੱਦਾਖ ਵਾਸੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪੇਈ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ, ਇਨਸਾਨੀਅਤ, ਜਮਹੂਰੀਅਤ-ਇਸ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪੇਈ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਦਮ ਉਠਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸੀਮਾ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਅਸੀਂ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਦੇ ਸਾਡੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਖੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਹ ਅਸੀਂ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਵਿਕਾਸ ਇਹੋ ਸਾਡਾ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਨ-ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸਾਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਚਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਜੇਕਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਰੇਖਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਘਾਟੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ Tourism ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੌਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਨੌਂ। ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਜੁੜ ਜਾਓਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤਿਆਂ ਦਾ network ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਦਿਲਾਂ ਦਾ network ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਭਾਈਓ, ਭੈਣੋਂ, ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈਏ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਜੋ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ, ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਭਾਈ, ਇਸ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। Smart City ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਹਿਰਦੈ ਯੋਜਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਮਰੁਤ ਯੋਜਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ, Infrastructure ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਤਲਾਬ ਦੀ ਪੁਨਰਸੰਰਚਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਲੱਦਾਖ ਹੋਵੇ, ਘਾਟੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਮੂ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਪੂਰੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਚਲੋ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਚਲੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਅੱਗੇ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨਿਤਿਨ ਜੀ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ, ਡਾਕਟਰ ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ!