ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਿਮਲਾ-ਦਿੱਲੀ ਸੈਕਟਰ ‘ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ‘ਉਡਾਣ’ ਫ਼ਾਲਾਈਟ ਨੂੰ ਝੰਡੀ ਵਿਖਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕੀਤੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੂਲ-ਪਾਠ

ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ expression ਨਵੇਂ ਸੁਫ਼ਨੇ, ਨਵੇਂ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦੇਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਗ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਖ਼ਰਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਬਹਾਰ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ 1st Generation ਰਿਸਕ ਟੇਕਿੰਗ capacity ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਰਗ ਹੈ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਵੀ ਬਦਲ ਦੇਣਗੇ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਬਦਲ ਦੇਣਗੇ। ਸਮੁੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਲਈ Aviation ਵਾਸਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਕੇ ਕਿਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਬਣੀ ਸੀ, ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ Airlines ਨਾਲ ਜੋ logo ਜੁੜਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਟਲ ਜੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਰਾਜੀਵ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੂਡੀ Aviation Ministry ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤਦ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਈ ਕੀ ਇਹ logo ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ? ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਇਹ ਇੱਕੋ ਹੀ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ Cartoonist Laxman ਦਾ ਜੋ common man ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ logo ਵਿੱਚ ਲਾ ਦੇਵੋ, ਉਸ ਦੀ permission ਲੈ ਲਵੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਅਟਲ ਜੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਉਸ common man ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਜੋ ਸੋਚ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ-ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਡੇ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਨੁਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਕ ਕਮੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਕੋਈ Aviation Policy ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇੰਨੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੈ ਇੱਕ Aviation Policy ਬਣਾਓ, ਕਸੌਟੀ ਉੱਤੇ ਕਸੋ। ਸਾਰੇ ਸਟੇਟ ਹੋਲਡਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ expansion ਦਾ ਇੱਕ design ਤਿਆਰ ਕਰਨ। ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ Aviation Policy ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ Aviation ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਵਾਈ ਚੱਪਲ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਚੱਪਲ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ … ਅੱਜ ਸ਼ਿਮਲਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਨਾਂਦੇੜ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਨੱਡਾ ਜੀ, ਇੱਥੇ ਹਨ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਜਾਈਏ by road ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਅੱਠ ਤੋਂ ਦਸ ਰੁਪਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੀ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਜੇ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 9 ਘੰਟੇ, ਜੇ ਰੋਡ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਹਿਸਾਬ ਲਾਵਾਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਦਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬਚਾਏਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਪਾਲਿਸੀ ਅਧੀਨ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਰੁਪਏ ਲੱਗੇਗਾ। ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਅੱਜ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ Aviation ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਲਾਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ advice ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ Royalty charge ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ advice ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੇ Aviation ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੋਚਣ ਕਿ ਨਾਂਦੇੜ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਜੇ ਹਵਾਈ circular route ਬਣਾਉਣਗੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰੀ ਇਸ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣਗੇ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ eastern part ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿੱਥੋਂ ਲੋਕ ਸਾਮਾਨ ਉਖਾੜ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤਰ-ਪੰਝੱਤਰ ਹੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜੋ commercial purpose ਲਈ ਕੰਮ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੱਤਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਰ-ਪੰਝੱਤਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਇਸ ਨਵੀਂ ਪਾਲਿਸੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟ commercial activity ਲਈ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਟਾਇਰ ਟੂ cities growth engines ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਊਰਜਾ ਭਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਟਾਇਰ ਟੂ ਟਾਇਰ ਥ੍ਰੀ cities ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੇ ਉੱਥੇ air connectivity ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ Management Experts, Education ਲਈ quality Man-power ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜੇ ਸੁਵਿਧਾ connectivity ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ Tourism ਦਾ ਪਰ Tourism ਵਿੱਚ destination ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਾਤਰੀ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਹਨਤ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨਾ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਸੀਨਾ ਵਹਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੁੱਜਣ ਤੱਕ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਗੀ ਸੁਵਿਧਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇ air connectivity ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ internet connectivity ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੇ ਵਾਈ-ਫ਼ਾਈ ਸੁਵਿਧਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ destination ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ, risk ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਪਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਰੁਕਿਆ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ Tourism ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੜਾ ਬਲ ਮਿਲੇਗਾ ਇਸ ਨਾਲ 2,500 ਰੁਪਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਟਿਕਟ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ 2,500 ਅਤੇ 2,500 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੇ। North-East ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭੂ-ਭਾਗ ਹੈ, ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੋ ਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰ ਜਾਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਸਾਡਾ North-East ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ connectivity ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਉੱਥੇ ਜੁੜ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ integration ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਭੂ-ਭਾਗ, ਦੋ ਕਲਚਰ, ਦੋ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਨੁੰ ਇਸ ਦਾ ਜੋ ਉਡਾਣ (UDAN) ਨਾਮ ਹੈ, ਉਹ ‘ਉੜੇ ਦੇਸ਼ ਕਾ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ’ ਉਸ ਤੋਂ ‘ਉਡਾਣ’ ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਚੱਪਲ ਵਾਲਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਉੱਡਣ… ਸਭ ਜੁੜਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੰਕ ਕੋਣੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਕੋਣੇ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਂ-ਮੁਹਿੰਮ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਵੀ launching ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। Human Resource Development ਜਿੰਨਾ area specific ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫ਼ੋਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਨੀ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਕੋਲ Hydro Power ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਅਨੁਮਾਨਤ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਅਸੀਂ Hydro ਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਲਈ human resource ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, Man Power ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ dedicated institutions ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਹਿਮਾਲਿਅਨ ਪਲੇਟ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਾ ਉੱਥੇ hydro power project ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ hydro ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ engineering ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, specialize subject ਉਸ ਦਾ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ Mechanical Engineering ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ special focus hydro power ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ‘ਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅੱਜ ਮੌਕਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਿਮਾਚਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇਹ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ air power ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ hydro power ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੌਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਜਲ-ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਸੀਂ New India ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨ-ਧਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਵਨ-ਧਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜਲ-ਧਨ ਦੀ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ Aviation Department ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ਮੁਖੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ Growth Centre ਦੀ ਹਵਾਈ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ-ਕਾਮਨਾਵਾਂ, ਧੰਨਵਾਦ।