ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ‘ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ

70 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਆਉਣਾ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਵੀ ਅਵਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ (human nature) ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ (reaction) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਠੀਕ ਹੋ, ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋ ਕਿਵੇਂ ਹੋ, ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਾਕ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਕਬਾਲ (confession) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਇਹ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸੀ ਇਕਬਾਲ (confession) ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਸੱਚਮੁਚ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ 10, 20, 50 ਨਹੀਂ 70 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 70 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅੱਜ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ, ਅਜਿਹੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ, ਅਜਿਹੇ ਆਪਣੇਪਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਨਤਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਾਂ ਮਤਲਬ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਅਜ਼ਾਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੁਚੀ ਹਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ। ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤਰੀ ਭੋਜ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਮੇਰੀ ਆਓ ਭਗਤ ਕੀਤੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਸਾਡੇ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪੂਰਨ (full) ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਸਬੰਧਾਂ (relations) ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ 25 ਸਾਲ ਹੋਏ ਹੋਣ ਪਰ ਸਚਾਈ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਕਈ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਨੇ ਤੇਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯਰੂਸ਼ਲਮ (Jerusalem) ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਸਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਥਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਥਾਂ ਯਰੂਸ਼ਲਮ (Jerusalem) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੱਠ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ (care taker) ਸ਼ੇਖ ਅੰਸਾਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵੀ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਇਹ ਸਾਥ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਾਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਥ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਭੁੱਤ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹਨੁਕਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀ (Jews) ਪੁਨਰਉੱਥਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਕਾਇਵਾ ਗੇਮਜ਼ ਦਾ ਕੱਲ੍ਹ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਡ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਡ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਭੇਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਇਸ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਮੇਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਵੀਰ ਭੂਮੀ ਕਈ ਵੀਰ ਸਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਨਾਲ ਸਿੰਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ, ਬਲੀਦਾਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਮੈਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬਹਾਦਰੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਉਸ ਦਾ ਅਕਾਰ……ਸਾਈਜ਼ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ (spirit) ਖੁਦ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਉੱਨਾਂ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਇਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਮੈਂ ਸੈਕੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਐਲਿਸ ਅਸਟਨ (second lieutenant Elise Aston) ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਹਾਦਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (certificate for gallantry) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਲਿਸ ਅਸਟਨ (Elise Aston) ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ (The Indian) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ (light infantry) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਇਫਾ (Haifa) ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹਾਇਫਾ (Haifa) ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੇ ਖਾਣੇ ‘ਤੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਵੇਰੇ ਢਾਈ ਵਜੇ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ (Indian time) ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਕਦਲੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਰੂਸ਼ਲਮ (Jerusalem) ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ (liberate) ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਥੀਓ, ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜੇ.ਐੱਫ. ਆਰ.ਜੈਕਬ (lieutenant )