ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜਪਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ-ਜਪਾਨ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ

1. ਜਪਾਨ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਿੰਜ਼ੋ ਅਬੇ ਦੇ ਸੱਦੇ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਹਨ। ਅੱਜ, 11 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਟੋਕੀਓ ‘ਚ ਵਿਆਪਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ 12 ਦਸੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ”ਭਾਰਤ ਤੇ ਜਪਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 2025” ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਣਨੀਤਕ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਨਿੱਠ ਕੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ 2014 ‘ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਜਪਾਨ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਿਆਂ 2. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਵਿਚਾਲੇ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਖੁੱਲ੍ਹੇਪਣ ਤੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਜੋਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਆਸੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਕੇਂਦਰਮੁਖਤਾ ਦੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 3. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੇਕਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਜਿਹੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ”ਐਕਟ ਈਸਟ ਪਾੱਲਿਸੀ” ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ”ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਨੀਤੀ” ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਅਧੀਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਰਣਿਤ ਨੀਤੀ ਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿਚਾਲੇ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। 4. ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਸੀ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ”ਐਕਟ ਈਸਟ” ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ‘ਮਿਆਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਾਸਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਭਾਈਵਾਲੀ’ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਵੱਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾਉਣਾਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਰਪਸਪਰ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਿਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਾਣੇ-ਬਾਣਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। 5. ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਏਜੰਡੇ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ, ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਲਾਮਤੀ ਕੌਂਸਲ ਸਮੇਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 6. ਜਪਾਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ, ਨਵੀਨਤਾ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਭਰਪੂਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਥਾਹ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੁਲਾੜ, ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਤੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਤੇ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼, ਬਾਇਓ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਫ਼ਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼, ਆਈ.ਸੀ.ਟੀ.ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਣਨੀਤਕ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਵਾਲੀਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਸਥਿਰ ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 7. ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੰਗਠਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਫ਼ੌਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਰੱਖਿਆ ਤਾਣੇ-ਬਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਝੌਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ-ਪਾਸੜ ਤਾਲਮੇਲ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਹਿਯੋਗ, ਸਹਿਕਾਰਤਾ, ਸਹਿ-ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਉਤਪਾਦਨ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਹੋਰ ਪਾਸਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੱਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜ-ਦਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। 8. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ‘ਚ ਹੋਈ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਸਾਲਾਨਾ ਗੱਲਬਾਤ, ਮਾਲਾਬਾਰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੇੜਾ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ”2+2” ਗੱਲਬਾਤ, ਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਫ਼ੌਜ-ਦੀ-ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਤੱਟ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਤੋਂ ਤੱਟ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਦੁਵੱਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵੀ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਆਪਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ; ਜਿਸ ਲਈ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਸਹਾਇਤਾ (ਐੱਚ.ਏ./ਡੀ.ਆਰ.) ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਲਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 9. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਯੂ.ਐੱਸ.-2 ਐਂਫ਼ੀਬੀਅਨ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਜਿਹੇ ਆਪਣੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਰੱਖਿਆ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦੁਵੱਲੇ ਰੱਖਿਆ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਭਾਈਵਾਲੀ 10. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ‘ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ,’ ‘ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ,’ ‘ਸਕਿੱਲ ਇੰਡੀਆ,’ ‘ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ’, ‘ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ’ ਅਤੇ ‘ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪ ਇੰਡੀਆ’ ਜਿਹੇ ਜਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹੁਨਰਾਂ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਪਾਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ; ਜਿਸ ਲਈ ਓ.ਡੀ.ਏ. ਰਾਹੀਂ ਜਪਾਨੀ ਜਨਤਕ ਤੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਭਾਰਤ ਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਅਹਿਮ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 11. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮੁੰਬਈ-ਅਹਿਮਦਬਾਦ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਰੇਲ (ਐੱਮ.ਏ.ਐੱਚ.ਐੱਸ.ਆਰ.) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ 2016 ਦੌਰਾਨ ਸਾਂਝੀ ਕਮੇਟੀ ਤਿੰਨ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 12. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਐੱਮ.ਏ.ਐੱਚ.ਐੱਸ.ਆਰ. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਟੀਚਾ ਅਨੁਸੂਚੀ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਹਾਂ-ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਸੰਬਰ 2016 ‘ਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ 2023 ਤੋਂ ਉਹ ਨਵੀਂ ਤੇਜ਼-ਰਫ਼ਤਾਰ ਰੇਲ ਪਟੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਦੌੜਨ ਲੱਗ ਪਵੇਗੀ। 13. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜ-ਬਲ (ਟਾਸਕ ਫ਼ੋਰਸ) ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ‘ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਅਤੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਠੋਸ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰੇਗੀ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਤੇਜ਼-ਰਫ਼ਤਾਰ ਰੇਲਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਤੇਜ਼-ਰਫ਼ਤਾਰ ਰੇਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐੱਚ.ਐੱਸ.ਆਰ. ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਮੁਢਲੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਐੱਮ.ਏ.ਐੱਚ.ਐੱਸ.ਆਰ. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ‘ਗ੍ਰਾਊਂਡ ਬਰੇਕਿੰਗ’ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਉੱਤੇ ਤਸੱਲੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। 14. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ”ਨਿਰਮਾਣ ਹੁਨਰ ਤਬਾਦਲਾ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ” (ਮੈਨੂਫ਼ੈਕਚਰਿੰਗ ਸਕਿੱਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਆਧਾਰ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁਨਰਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨਾਲ ਅਗਲੇ 10 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 30,000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਰਾਹੀਂ ‘ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਅਤੇ ‘ਸਕਿੱਲ ਇੰਡੀਆ’ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਕ ਤੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਜਪਾਨ-ਭਾਰਤ ਸੰਸਥਾਨਾਂ (ਜੇ.ਆਈ.ਐੱਮ.) ਅਤੇ ‘ਜੈਪਨੀਜ਼ ਐਂਡਾਓਡ ਕੋਰਸੇਜ਼’ (ਜੇ.ਈ.ਸੀ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਜੇ.ਆਈ.ਐੱਮਜ਼ (ਜਿਮਜ਼) ਗੁਜਰਾਤ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ 2017 ਦੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। 15. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ‘ਜਪਾਨ-ਭਾਰਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਭਾਈਵਾਲੀ’ ਅਧੀਨ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 3.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਯੇਨ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੇ ਨਿਜੀ ਫ਼ਾਈਨਾਂਸਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਸਮਰਪਿਤ ਮਾਲ ਲਾਂਘਾ (ਡੀ.ਐੱਫ਼.ਸੀ.), ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਲਾਂਘਾ (ਡੀ.ਐੱਮ.ਆਈ.ਸੀ.) ਅਤੇ ਚੇਨਈ-ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਲਾਂਘਾ (ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ.ਸੀ.) ਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਵੀ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਓ.ਡੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਤਰੀਕੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। 16. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੇ ਓ.ਡੀ.ਏ. ਦੇ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਓ.ਡੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੇਨਈ ਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਮੈਟਰੋ, ਮੁੰਬਈ ਟ੍ਰਾਂਸ ਹਾਰਬਰ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਪੈਰੀਫ਼ੇਰੀ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਾਈਵੇਅ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਲਾਂਗ, ਭਾਵਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਿਪ-ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਯਾਰਡਜ਼ ਦੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਜਪਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। 17. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ‘ਚ ਹੋ ਰਹੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਮਾਰਟ ਟਾਪੂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ; ਜਿਸ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਵਿਕਾਸ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਾਰਟ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਮਿਲ ਸਕੇਗੀ। 18. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਓੜੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਣ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ‘ਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਓ.ਡੀ.ਏ. ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। 19. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਜਪਾਨ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। 20. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ‘ਮਾਲ ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟੈਕਸ’ (ਜੀ.ਐੱਸ.ਟੀ.) ਬਿਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਬਣਾਉਣ, ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਦੀਵਾਲੀਆਪਣ ਜ਼ਾਬਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। 21. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਪਾਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪਸ (ਜੇ.ਆਈ.ਟੀਜ਼) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰੋਸਾ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਭਿਆਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ 12 ਜੇ.ਆਈ.ਟੀਜ਼ ਵਿਚਲੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨਾਂ ਫ਼ੋਕਸਡ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸਮੇਤ ਜੇ.ਆਈ.ਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜੇ.ਆਈ.ਟੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। 22. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ‘ਜਪਾਨ ਪਲੱਸ’ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੁਵਿਧਾ ਅਤੇ ਜਪਾਨ-ਭਾਰਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ ਕੈਬਿਨੇਟ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠਲੇ ‘ਕੋਰ ਗਰੁੱਪ’ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੁਵੱਲੀ ਰਣਨੀਤਕ ਆਰਥਿਕ ਗੱਲਬਾਤ, ਵਿੱਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੇ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ (ਸੇਪਾ) ਬਾਰੇ ਹੋਈਆਂ ਸਫ਼ਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਤਸੱਲੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲਾ ਸਹਿਯੋਗ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਪ-ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਲਾਗਤਾਂ ਘਟਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਵਿਧਾ ਹੋਵੇਗੀ। 23. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਨਿਪੌਨ ਐਕਸਪੋਰਟ ਐਂਡ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਇਨਸ਼ਯੋਰੈਂਸ’ (ਨੈਕਸੀ) ਅਤੇ ‘ਜਪਾਨ ਬੈਂਕ ਫ਼ਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ’ (ਜੇ.ਬੀ.ਆਈ.ਸੀ.) ਦੁਆਰਾ 1.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਯੇਨ ਤੱਕ ਦੀ ”ਜਪਾਨ-ਇੰਡੀਆ ਮੇਕ-ਇਨ-ਇੰਡੀਆ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫ਼ਾਈਨਾਂਸ ਫ਼ੈਸੀਲਿਟੀ” ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਫ਼ੰਡਿੰਗ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਐਂਡ ਇਨਫ਼ਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਫ਼ੰਡ’ (ਐੱਨ.ਆਈ.ਆਈ.ਐੱਫ਼.) ਅਤੇ ‘ਜਪਾਨ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਇਨਫ਼ਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਕੋਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਂਡ ਅਰਬਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ’ (ਜੁਆਇਨ) ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਮਤੀ-ਪੱਤਰ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਵੱਛ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ-ਮਕਤ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕਜੁਟਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ 24. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਸਵੱਛ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਉਰਜਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ; ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਨਵਰੀ 2016 ‘ਚ ਹੋਈ ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ 8ਵੀਂ ਊਰਜਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦੁਆਰਾ ‘ਜਪਾਨ-ਭਾਰਤ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲ ਪਹਿਲਕਦਮੀ’ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਵੱਲਾ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਕੇਵਲ ਊਰਜਾ ਦਾ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਊਰਜਾ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਛੋਹੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਧਾਰਾ ਸਮੇਤ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾਪੂਰਨ ‘ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ’ (ਐਲ.ਐੱਨ.ਜੀ.) ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਇਆ। 25. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਪੈਰਿਸ ਸਮਝੌਤਾ ਛੇਤੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਬਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟਿੰਗ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ (ਜੇ.ਸੀ.ਐੱਮ.) ਬਾਰੇ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੋਰ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। 26. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਲਰ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੇਤ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅਖੁੱਟ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। 27. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਸਤਾਖਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਪਰਸਪਰ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 28. ਵਾਤਾਵਰਨ-ਪੱਖੀ ਊਰਜਾ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਜੀ ਤੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸਵੱਛ ਕੋਲ਼ਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਾਹਨਾਂ, ਬਿਜਲਈ ਵਾਹਨਾਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ-ਮੁਕਤ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। 29. ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੱਖੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ, 2009 ਲਈ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਛੇਤੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਭਵਿੱਖ-ਆਧਾਰਤ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣਾ