ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ (ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ) ‘ਤੇ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ‘ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ’ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ

ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਮੰਗ ਨਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ 365 ਦਿਨ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ-ਨਾ-ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ-ਨਾ-ਕੋਈ ਉਤਸਵ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਰ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਹ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ, ਇਹ ਉਤਸਵ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਵੀ ਹੈ। ਵੇਦ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਤਸਵਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੇ ਉਤਸਵ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਿਆਦ ਪੁੱਗੇ (कालबाह्य) ਉਤਸਵਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਸੀਂ ਦੇਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵੀ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪੂਰੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਜਨ-ਜਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੈਠ, ਇੱਕ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ-ਯਾਤਰਾ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਸ਼ਟੀ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ। ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸੀਮਤ ਸੋਚ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ, ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਉਤਸਵਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਕਰਨਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਸਵ ਕਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਮਹਿਫ਼ਲ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਸਮ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਕਿਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਣਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਕੀ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਣ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵ environment ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ-ਵਿਨਾਸ਼ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਤਸਵ ਪਰੰਪਰਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ-ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਬਾਲਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਪੌਦੇ ਹੋਣ, ਨਦੀ ਹੋਵੇ, ਪਸ਼ੂ ਹੋਣ, ਪਰਬਤ ਹੋਣ, ਪੰਛੀ ਹੋਣ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਾਵ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਸਵ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕ Sunday ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਹਨ, ਮਛੇਰੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਏਗਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ-ਪੁੰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ। ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ‘ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਨਵ-ਮਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਛੁੱਟੀ ਵੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਸਾਡਾ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੋਧ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਤਮਸੋ ਮਾ ਜਯੋਤੀਰਗਮਯ ‘ (तमसो मा ज्योतिर्गमय) ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦਾ ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲਾ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਵੀ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਅਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵੀ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਵੀ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਨੇਰਾ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਕੇ, ਸਮਾਜ ਦੋਸ਼-ਰੂਪੀ ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੋਸ਼-ਰੂਪੀ ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਹੁਚਾਉਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭਲੀਭਾਂਤ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਅਮੀਰ-ਤੋਂ-ਅਮੀਰ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਗ਼ਰੀਬ-ਤੋਂ-ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਈਏ, ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਹੋਣਗੇ, ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬਸ ਇਹ ਦੀਵਾਲੀ ਆਈ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਵੱਛਤਾ ਅਭਿਆਨ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਪੂਰੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ-ਨਾ-ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ, ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵੀ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵੀ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਪੂਰਬ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਦੇ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ, ਬੇਸ਼ੱਕ Africa ਹੋਵੇ, ਬੇਸ਼ੱਕ Ireland ਹੋਵੇ, ਹਰ ਤਰਫ਼ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਏਗਾ, America ਦੀ US Postal Service, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ postage stamp ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। Canada ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਦੀਵਾ ਬਾਲਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ Twitter ‘ਤੇ share ਕੀਤੀ ਹੈ। Britain ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ Britain ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਸਬੰਧੀ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਖਿਆ, ਖੁਦ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ  ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ, ਅੱਜ ਦਾ ‘ਅਮੂਲ’ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਖ ਸਮਰਿੱਧੀ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਅੰਜਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਏਕਤਾ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਹੋਈਏ, ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਏ, ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਓ, ਇਸ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੱਤਕ ਪੁੰਨਿਆਂ-ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਦਾ ਵੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਦੀਖਿਆ ਪੂਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਲਈ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਲਈ, ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਸੇਵਾ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ‘ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ’ ਇਹ ਹੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਤੀ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੀ ਤਾਂ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸੀ। ਭੇਦਭਾਵ ਹੋਵੇ, ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ, ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਉਹ ਅਭਿਆਨ ਹੀ ਤਾਂ ਸੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਛੂਤਛਾਤ, ਜਾਤ ਪ੍ਰਥਾ, ਊਚ-ਨੀਚ, ਇਸ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਚੁਣਿਆ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਭੇਦਭਾਵ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ‘ਸਬਕਾ ਸਾਥਾ ਸਬਕਾ ਵਿਕਾਸ’ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੇਕਰ ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਡਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ, ‘ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ’ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਤਰ ਮਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਓ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਹ ਦੀਵਾਲੀ, ਇਸ ਦੀਵਾਲੀ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਪਨੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਕਲਪ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਫਲ ਹੋਣ। ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਵਨ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਲਾ ਬਣੇ, ਇਹੀ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ।