4 ਮਾਰਚ, 2019 ਨੂੰ ਜਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਉਮਿਯਾਧਾਮ ਮੰਦਿਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸੰਬੋਧਨ

ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ-ਜੈ-ਜੈ ਉਮਿਯਾ ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ-ਜੈ-ਜੈ ਉਮਿਯਾ ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ-ਜੈ-ਜੈ ਉਮਿਯਾ ਅੱਜ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਹੈ, ਹਰ-ਹਰ ਮਹਾਦੇਵ । ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਧਾਰੇ ਹੋਏ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਗਤਜਨ । ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਜੈਕਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਲਾਵਾਂਗੇ। ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੈਕਾਰੇ ਬੋਲਣੇ ਹਨ । ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਾਰਤ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ – ਜੈ ਵਿਜਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ-ਜੈ ਵੀਰ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ-ਜੈ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਟਰੱਸਟੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਆਭਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਗ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਨਤਾ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਫ਼ਜੂਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ’ਤੇ ਦਇਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ, ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ, ਸੰਤਾਂ ਨੇ, ਭਗਵੰਤਾਂ ਨੇ, ਗੁਰੂਜਨਾਂ ਨੇ, ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ – ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚਾਲਕ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਕਾਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਸਮਤ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਲਗੀ ਹੋਈ ਰਹੀ। ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ, ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ, ਸਮਾਜ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸਾਡੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਅਨੁਕੂਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਖੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਾਵੋ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਐਸੀ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਈ ਕੁੰਭ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਛੋਟਾ ਕੁੰਭ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੱਡਾ ਕੁੰਭ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਸੰਤ ਜਨ, ਵਿਦਵਾਨ – ਜਨ ਬੈਠ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪਤ੍ਰਕ (ਟਾਈਮ-ਟੇਬਲ) ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਿਲ ਕੇ ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁੰਭ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਬਦਲਾਅ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿੰਨੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਨਵੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਇਸ ਕੁੰਭ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਸ ਵਾਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁੰਭ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੋਇਆ, ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ, ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਨਾਗਾ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਕੁੰਭ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ । ਕੁੰਭ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸਵੱਛਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਹਰਿਦੁਆਰ ਕੁੰਭ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੁੰਭ ਦਾ ਮੇਲਾ ਸਵੱਛ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ? ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਨਾਦਰ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਠੰਢਾ ਰਵੱਈਆ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਉਹ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਗੀ। ਲੇਕਿਨ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਤਹਿਤ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਗੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ …. ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਖੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਭਗਤੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਗਤੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਮਹੰਤਾਂ, ਚਾਹੇ ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਹੋਣ, ਚੈਤੰਨਯ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਹੋਣ, ਰਮਣ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੰਤਾਂ ਮਹੰਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪੀਠ ਬਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ 1857 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ । ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ (ਗਿਆਨੀ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ, ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਦਨ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ । ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਟੁੱਟਿਆ-ਫੁੱਟਿਆ ਚਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਅੱਧਾ-ਅਧੂਰਾ ਚਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਛੋਟਾ-ਛੋਟਾ ਕੀਤੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ, ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ । ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ? ਅਗਰ ਐਸਾ ਮਿਜਾਜ਼ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨਾ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ । ਅਗਰ ਵੱਡਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕਿਉਂ ਬਣਾਈ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰੀਏ ? ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਭਾਈ ? ਕਿਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ? ਅਤੇ ਵੀਰ ਜਵਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਰਨ ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਕਿਉਂ ਕਰਨ? ਵੱਡੇ ਕਰਨ, ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਰਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਿਜਾਜ਼ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਮਾਨਵੀ ਦਾ ਮਨ ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੀ ਛਤਰਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਹੀ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਬਦਲਣਾ ਜਰਾ ਸਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੱਕ ਪਕੜ ਕੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ? ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਅੱਜ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਧੁੰਮਾਂ ਮਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਯੋਗ ਮੋਦੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਪੂਰਵਕ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਚੱਲੀਏ, ਇਹ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਚਲੀ । ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਤਦ, ਅਗਰ ਛਗਨਬਾਪਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਛੋਟੇ ਦਿਖਾਂਗੇ । ਇੱਥੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਲੋਕ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਨ ਉਸਦੀ ਜੜ ਵਿੱਚ ਛਗਨਬਾਪਾ ਦੀ ਦੀਰਘ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ, ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ । ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਛਗਨਬਾਪਾ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਪੁਰਖ ਨੇ ਕੋਈ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਗਰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰਸਤਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਪਾਟੀਦਾਰ ਸਮਾਜ ਕਿੱਥੇ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ । ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਛਗਨਬਾਪਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਚਲੇਗਾ, ਹੁਣ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਛਗਨਬਾਪਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇਣ, ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਚਲਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਹਿੰਮਤ ਦੇਣ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਸੀ.ਕੇ. ਜਿਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੀ.ਕੇ. ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣਗੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਸਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਜਦੀਕ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੀਮ, ਸਾਡੇ ਆਰ.ਪੀ.ਦੌੜ ਭੱਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਟੀਮ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਟੀਮ ਨੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਛਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਲੇਕਿਨ ਅਸੀਂ ਸਭ ਅੱਗੇ ਜਾਈਏ ਲੇਕਿਨ ਅੱਗੇ ਜਾਈਏ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਭਾਈ ਕੀ ਅੱਗੇ ਗਏ ਹੋਏ ਕਹਾਵਾਂਗੇ ? ਕਹਾਵਾਂਗੇ ਕੀ? ਇਹ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਮਾਂ ਮੁਆਫ਼ ਕਰੇਗੀ ਕੀ? ਕਿਉਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ? ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ? ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਂਝਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਨਰਾਜ਼ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ । ਮੈਂ ਉਂਝੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤਨਾ ਡਾਂਟਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਓਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡਾਂਟਿਆ ਹੋਵੇਗਾ । ਕਾਰਨ ? ਪੂਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੇਟਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿਤੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉਂਝਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੰਗਾਂ? ਦੇਵੋਗੇ? ਉਮਿਯਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਲਈ ਆਉਣਗੇ । ਇਹ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਕਹੇ ਹਨ ਉਹ ਪੂਰੇ ਤਾਂ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ ਨਾ ? ਮੈਨੂੰ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੋਗੇ ? ਐਸੇ ਨਹੀਂ, ਦੋਨੋਂ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਉਠਾ ਕੇ ਬੋਲੋ, ਦਿਉਗੇ ? ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ ? ਅੱਜ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਹੁਣ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਰਾ ਬੋਲੋ, “ਹੁਣ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ, ਭਰੂਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਏਕ-ਸਨਮਾਨ ਹਨ। ” ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋ, ਖੇਡਾਂ ਦੇਖੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਬੇਟੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਰਿਜ਼ਲਟ ਦੇਖੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਜ਼ਲਟ ਬੇਟੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦਾ ਰਿਜ਼ਲਟ ਦੇਖੇ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਤੀਜੇ ਬੇਟੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮ ਹੈ ਕਿ ਬੇਟਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਅੱਛਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਓ ਜੀ, ਚਾਰ ਬੰਗਲੇ ਹੋਣ, ਚਾਰ ਬੇਟੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬਾਪ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਹੋਵੇ, ਮਾਂ-ਬਾਪ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਬੇਟੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਾਸ ਅੱਜ ਹੱਕ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਬੋਲੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜ ਹੈ । ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਈਏ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ । ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਜੋ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਰ ਕਰ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਘੁਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ । ਵਿਅਸਨ, ਨਸ਼ਾ, ਇਸ ਗ਼ਲਤ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨਾ ਜਾਣ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਆਉਣਗੇ ਲੇਕਿਨ ਪੈਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਘੁਸ ਜਾਣ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਵੀ ਮਾਂ ਉਮਿਯਾ ਦੀ ਹਰ ਇੱਕ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੂਹਿਕ ਸੰਸਕਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਮਿਯਾ ਧਾਮ ਸਮਾਜ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ, ਸਮਾਜ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ, ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ-ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਟਰੱਸਟੀਸ਼੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਅਨੇਕ-ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਂ 2019 ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਘਰ ਹੈ ਨਾ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ । ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੋਲੋ – ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ – ਜੈ ਜੈ ਉਮਿਯਾ ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ – ਜੈ ਜੈ ਉਮਿਯਾ ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ – ਜੈ ਜੈ ਉਮਿਯਾ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ – ਜੈ !