ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁଜରେ ୪୪ଠଠ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପର ଶିଳାନ୍ୟାସ ଓ ଉଦଘାଟନ

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆଜି (୨୮-୦୮-୨୦୨୨) ୪୪ଠଠ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶିଳାନ୍ୟାସ ଓ ଉଦଘାଟନ ଭୁଜରେ କରିଛନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତି ବନ ସ୍ମାରକୀ ଭୁଜ୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ । ସମବେତ ଜନତାଙ୍କୁ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ସ୍ମୃତି ବନ ସ୍ମାରକୀ, ଭୁଜ ଓ ଅଞ୍ଜାରର ବନର ବାଲ ସ୍ମାରକୀ କଚ୍ଛ ଗୁଜରାଟ ଓ ସମଗ୍ର ଦେଶର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ବହନ କରିଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଅଞ୍ଜାର ସ୍ମାରକୀ କଥା ଉଠିଲା ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଇବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନିଆଗଲା ସେ ତା’ର ସ୍ମୃତି ଚାରଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ଭୂମିକମ୍ପରେ ଜୀବନ ହରାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏକ ଦୁଃଖଦ ହୃଦୟର ସହ ଏହି ସ୍ମାରକୀ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ମଧ୍ୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଆଜିର ହାର୍ଦ୍ଦିକ ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜ୍ଞାପନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅନେକ ଆବେଗକୁ ଆଜି ମନେ ପକାଇ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଆମମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଯାଇଥିବା ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଉଦେଶ୍ୟରେ ସମର୍ପିତ ସ୍ମୃତି ବନ ସ୍ମାରକୀ ମଧ୍ୟ ୯/୧୧ ହିରୋସୀମା ସ୍ମାରକୀର ସମତୁଲ । ସେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଏହି ସ୍ମାରକୀ ପରିଦର୍ଶନ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ଭୂମିକମ୍ପ ସମୟକୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଥିଲେ । ସେ କହିଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ଭୂମିକମ୍ପ ହେଲା, ମୁଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ହିଁ ଏଠାରେ ପହଂଚିଥିଲି । ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନ ଥିଲି, ଥିଲେ ଜଣେ ସାମାନ୍ୟ ଦଳୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା । ମୁଁ ଜାଣି ନ ଥିଲି କିପରି ଓ କେତେଜଣଙ୍କୁ ମୁଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବି । ମାତ୍ର ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଦୁଃଖ ବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ଗହଣରେ ରହିବି ବୋଲି ସ୍ଥିର କରି ନେଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଲି ସେବାର ସେ ଅଭିଜ୍ଞତା ମତେ ବେଶ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ସେ ଅଞ୍ଚଳ ସହ ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଓ ଗଭୀର ଅନ୍ତରଙ୍ଗତାର ଅବତାରଣା କରିବା ସହ ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ସହ ସେ କାମ କରିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆହୁରି କହିଥିଲେ ଯେ, “କଛର ସବୁବେଳେ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଅଛି, ଯାହା ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଆଲୋଚନା କରେ । ଯଦି ଏଠି ଚାଲିଲାବେଳେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନର ବୀଜ ବୁଣେ, ସମଗ୍ର କଛ ଲାଗିପଡ଼ି ଏହାକୁ ଏକ ମହାଦ୍ରୁମରେ ପରିଣତ କରି ଦିଅନ୍ତି । କଚ୍ଛର ଏହି ସଂସ୍କାର ସମସ୍ତ ଭୟ ଆଶଙ୍କା ଓ ହିସାବ କିତାବ ଭୁଲ ପ୍ରମାଣିତ କରିଦିଏ । ଅନେକ କହିଥିଲେ ଯେ କଚ୍ଛ କେବେ ବି ନିଜ ଗୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ । ମାତ୍ର ଆଜି କଚ୍ଛର ଜନସାଧାରଣ ଏଠାରେ ସବୁକିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିଛନ୍ତି ।” ଭୂମିକମ୍ପ ପରେ ପ୍ରଥମ ଦୀପାବଳି ପାଳନ ବିଷୟ ସ୍ମରଣ କରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହ ମିଶିକରି ଏହା ପାଳିବାକୁ ମନସ୍ଥ କରିଥିଲେ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଥିବା ଆହ୍ୱାନକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ସୁଯୋଗ ଭାବେ ଆପଣାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ । “ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଲାଲକିଲ୍ଲାର ପ୍ରାଚୀର ଉପରୁ କହେ ଯେ ୨ଠ୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ ଏକ ଉନ୍ନତ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେବ, ଆପଣମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ କିପରି ଏକ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲି ଓ ତାହାର ଫଳାଫଳ ଆଜି ଦେଖୁଛୁ । ସେହିପରି ଆମେ ଆଜି ଯେଉଁ ସଂକଳ୍ପକୁ ନେଇଛୁ, ତାହା ୨ଠ୪୭ରେ ସଫଳ ହେବ” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ୨ଠଠ୧ରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱସ୍ତବିଧ୍ୱସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ହୋଇଥିବା ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ୨ଠଠ୩ରେ କଚ୍ଛରେ କ୍ରାନ୍ତିଗୁରୁ ଶ୍ୟାମଜୀ କ୍ରିଷ୍ଣବର୍ମା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ସହ ୩୫ଟିରୁ ଅଧିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ଭୂକମ୍ପ ବିରୋଧୀ ଜିଲ୍ଲା ହସ୍ପିଟାଲ ସହ ୨ଠଠରୁ ଅଧିକ କ୍ଲିନିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାର ପବିତ୍ର ନର୍ମଦା ନଦୀର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳ ପାଉଛନ୍ତି ଯାହାକି ଦିନେ ସୁଦୂର ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଥିଲା । ସେ ଅଞ୍ଚଳର ଜନ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ନିଆ ହୋଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । କଛର ଜନତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନର୍ମଦା ନଦୀ ପାଣି ଯୋଗାଉଛି । “କଚ୍ଛ-ଭୁଜ କେନାଲ ସେ ଅଞ୍ଚଳର ଜନସାଧାରଣ ଓ କୃଷକଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଲାଭଦାୟକ ହେବ” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ସମଗ୍ର ଗୁଜରାଟରେ କଚ୍ଛ ସର୍ବାଧିକ ଫଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ । ପଶୁପାଳନ ଓ ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନରେ ଉକ୍ରର୍ଷ ସାଧନ ପାଇଁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟମର ସେ ପ୍ରଂସଶା କରିଥିଲେ । “କଚ୍ଛ କେବଳ ନିଜକୁ ଉଠାଇ ନାହିଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ଗୁଜରାଟକୁ ନୂତନ ଶିଖରରେ ପହଂଚାଇଛି” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ଗୁଜରାଟ କିପରି ଗୋଟିଏ ଜଟିଳତାରୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଜଟିଳତାର ସାମ୍ନା କରୁଥିଲା ସେ ତାହାର ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ । “ଗୁଜରାଟ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ସାମ୍ନା କରୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା । ଗୁଜରାଟକୁ ଦେଶ ଓ ବିଶ୍ୱରେ ବଦନାମ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ରୋକିବା ପାଇଁ ଗୋଟେ ପରେ ଗୋଟେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ରଚା ହେଲା । ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ଗୁଜରାଟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବାରେ ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟ ହୋଇ ପାରିଥିଲା ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ । “ଏଠାରୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଏକାଭଳି ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ହେଲା, ଏହା ବୈଶ୍ୱିକ ମହାମାରୀ କାଳରେ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସରକାରଙ୍କୁ ସହାୟକ ହେଲା”ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ସମସ୍ତ କୁତ୍ସାରଟନାକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଓ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଭ୍ରୂକ୍ଷେପ ନ କରି ଗୁଜରାଟ ଏକ ନୂତନ ଶିଳ୍ପ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଲା । କଚ୍ଛ ଏଥିରୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲାଭବାନ ହୋଇଥିଲା। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ କଚ୍ଛରେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ରହିଛି । କିଛି ୱେଲଡିଂ ପାଇପ ତିଆରିରେ ବିଶ୍ୱରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି । ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ ଲୁଗା କାରଖାନା କଛରେ ଅଛି । ଏସିଆର ପ୍ରଥମ ଏସଇଜେଡ କଚ୍ଛରେ ହୋଇଛି । କାଣ୍ଡଲା ଓ ମୁନ୍ଦ୍ରା ବନ୍ଦର ଦେଇ ଦେଶର ଶତକଡ଼ା ୩ଠ ଗୁଣ ପଣ୍ୟ କାରବାର ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏହା ଦେଶର ଶତକଡ଼ା ୩ଠ ଗୁଣ ଲୁଣ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଛି । କଛ ଦେଶରେ ୨୫ଠଠ ମେଗାୱାଟ ସୌର ଓ ପବନ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରୁଛି ଓ ବୃହତ୍ତମ ସୌର ହାଇବ୍ରିଡ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ କଚ୍ଛରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଆଜି ଦେଶରେ ଚାଲିଥିବା ଗ୍ରୀନ ହାଉସ ଅଭିଯାନରେ ଗୁଜରାଟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ରହିଛି ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ଗୁଜରାଟ ବିଶ୍ୱର ଗ୍ରୀନ ହାଉସ ରାଜଧାନୀ ପାଲଟିବ, ସେତେବେଳେ କଚ୍ଛର ଅବଦାନ ଏଥିପାଇଁ ବହୁତ ଅଧିକ ହେବ । ପଞ୍ଚପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିକ ଆମ ଐତିହ୍ୟର ସ୍ୱାଭିମାନ ବିଷୟ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ଲାଲକିଲ୍ଲାର ପ୍ରାଚୀର ଉପରୁ କହିଥିବା ବିଷୟରୁ ଗୋଟିଏ କଚ୍ଛର ସମୃଦ୍ଧି ଉପରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଜୋଲବାଗ ନଗରୀ ନିର୍ମାଣର ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଉପରେ ସେ କହିଥିଲେ । ସେ କହିଥିଲେ ଯେ “ମାତ୍ର ଗତ ବର୍ଷ ଜୋଲବାଗକୁ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ କିର୍ତ୍ତୀରାଜି ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି । ଜୋଲ ନଗରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇଟା ଆମର ପୂର୍ବଜ ଓ ବିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳର ଦର୍ଶାଇଥାଏ।” ସେହିପରି ଯେଉଁ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ ଉପେକ୍ଷିତ ହୋଇ ବହୁଦିନ ଧରି ରହିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରିବା ଆମ ଐତିହ୍ୟର ଅଧୀନ । ସେ ଶ୍ୟାମଜୀ କ୍ରିଷ୍ଣବର୍ମାଙ୍କୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣଇବା ଏକ ଗୌରବ ବିଷୟ ବୋଲି କହିଥିଲେ। ମାଣ୍ଡଭୀର ସ୍ମାରକୀ ଓ ଏକତାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଏ ଦିଗରେ ବିରାଟ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି କହିଥିଲେ ଯେ କଚ୍ଛର ବିକାଶ ସବକା ପ୍ରୟାସର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ । “କଚ୍ଛ କେବଳ ଗୋଟେ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଉତ୍ସାହ, ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଅନୁଭବ । ଏହି ଉତ୍ସାହ ଆମକୁ “ଆଜାଦୀ କା ଅମ୍ରିତ ମହୋତ୍ସବ”ର ବିଶାଳ ସଂକଳ୍ପକୁ ସାକାର କରାଇବାରେ ବାଟ ଦେଖାଇବେ” ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ । ଗୁଜରାଟ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଭୂପେନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ, ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ଶ୍ରୀ ସି.ଆର ପାଟିଲ ଏବଂ ବିନୋଦ ଏଲ୍ ଚାୱଡ଼ା, ଗୁଜରାଟ ବିଧାନସଭା ବାଚସ୍ପତି ଡକ୍ଟର ନିସାବେନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ କୀର୍ତ୍ତି ସିଂ ଭାଗେଲା ଓ ଜିତୁଭାଇ ଚୌଧୁରୀ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅବସରରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଥିଲେ । ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କରେ ସବିଶେଷ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭୁଜ ଠାରେ ସ୍ମୃତି ବନ ସ୍ମାରକୀ ଉଦଘାଟନ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିର ବାହାକ ସ୍ମୃତି ବନ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ । ୨ଠଠ୧ ଭୂମିକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଥିବା ଭୁଜର ପ୍ରାୟ ୧୩ ହଜାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଜୀବନହାନୀର ସ୍ମାରକ ବହନକାରୀ ଏହି ସ୍ଥଳୀ ୪୭ଠ ଏକର ପରିମିତି ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ଭୂମିକମ୍ପରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ନାମ ଏହି ସ୍ମାରକୀରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ସ୍ମୃତି ବନ ଭୂମିକମ୍ପ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ସାତଟି ମଣ୍ଡଳରେ ପୃଥକ ପୃଥକ ବାର୍ତ୍ତା ସହ ତିଆରି ହୋଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ପୁର୍ନଜନ୍ମ, ପୁନଃ ଆବିଷ୍କାର, ପୁନଃ ସଂସ୍ଥାପନ, ପୁର୍ନନିର୍ମାଣ, ପୁନଃଚିନ୍ତା, ପୁନଃମୁକ୍ତି ଓ ପୁନ ନବୀକରଣ । ପ୍ରଥମ ବ୍ଲକ୍ ହେଉଛି ପୁର୍ନଜନ୍ମ ଯେଉଁଥିରେ ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସବୁଠାରୁ ମୁକ୍ତି ହେବା ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ଲକ ବା ମଣ୍ଡଳରେ ଗୁଜରାଟର ଜଳବାୟୁ ଓ ସାମ୍ନା କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ତୃତୀୟରେ ୨ଠଠ୧ ଭୂମିକମ୍ପର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ, ରିଲିଫ ଓ ଥଇଥାନ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ରହିଛି । ଚତୁର୍ଥ ମଣ୍ଡଳରେ ୨ଠଠ୧ ଭୂମିକମ୍ପ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୁନର୍ଗଠନ କାର୍ଯ୍ୟ ନେଇ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ପଞ୍ଚମ ମଣ୍ଡଳରେ ଜଣେ ଦର୍ଶକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରାକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଇ ସୂଚନା ପାଇଥାଏ । ଷଷ୍ଠ ମଣ୍ଡଳ ଭୂମିକମ୍ପରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ଏକ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତି ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ । ଏହା ଏକ ୫ଡି ସିମୁଲେଟର ଜରିଆରେ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସପ୍ତମ ମଣ୍ଡଳ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଏକ ଜାଗା ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଦିବଂଗତ ଆତ୍ମାର ସଦଗତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିପାରିବେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୪୪ଠଠ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ଭୁଜ ଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶିଳାନ୍ୟାସ ଓ ଉଦଘାଟନ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସର୍ଦ୍ଦାର ସରୋବର ପ୍ରକଳ୍ପର କଛ ଶାଖା କେନାଲର ଉଦଘାଟନ କରିଛନ୍ତି । ଏହି କେନାଲର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ହେଉଛି ୩୫୭ କିଲୋମିଟର । ଏହି କେନାଲାର ଏକ ଅଂଶ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୨ଠ୧୭ରେ ଉଦଘାଟିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ଏବେ ଉଦଘାଟିତ ହୋଇଛି । କେନାଲ କଚ୍ଛରେ ଜଳସେଚନ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ସହ ଜିଲ୍ଲାର ୧ଠଟି ସହର ଓ ୯୪୮ଟି ଗ୍ରାମକୁ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଇବ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଉ ଯେଉଁ ପ୍ରକଳ୍ପମାନ ଉଦଘାଟନ କରିବେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ସରହଦର ଡାଏରୀର ଦୁଗ୍ଧ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଓ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ୟାକେଜିଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟ, ଆଞ୍ଚଳିକ ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର, ଗାନ୍ଧୀଧାମରେ ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର ଅଧିବେଶନ କେନ୍ଦ୍ର, ଆଞ୍ଜରରେ ବୀରବାଲ ସ୍ମାରକ, ନାକାତାରନାରେ ଭୁଜର ଦ୍ୱିତୀୟ ସବସେଷ୍ଟନ ଇତ୍ୟାଦି । ଭୁଜ-ଭୀମାସର ସଡ଼କ ସମେତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ୧୫ଠଠ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି ।