वेम्ब्ले येथे भारतीय समुदायाने आयोजित केलेल्या स्वागत समारंभात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केलेले भाषण

नमस्कार, नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा आणि भाऊबीजेच्या खूप खूप शुभेच्छा गुड इव्हिनिंग वेम्ब्ले आणि तुमचे खूप खूप आभार. तुम्ही येथे उपस्थित राहिल्याबद्दल धन्यवाद. एका महान भागीदारीसाठी हा एक ऐतिहासिक दिवस आहे आणि तुम्ही दोन देशांमधील, दोन जागृत लोकशाहीमधील, दोन आश्चर्यकारक लोकांच्या हृदयातील स्पंदने आहात, या विशेष नातेसंबंधांचा हा उत्सव आपण या विशेष ठिकाणी भारताच्या मित्रांसोबत विशषतः महामहिम पंतप्रधान कॅमेरुन यांच्यासोबत साजरा करत आहोत. लंडनमध्ये थंडी असेल, असे मला सांगण्यात आले होते परंतु तितकीही नाही. मात्र, तुमच्या या अभूतपूर्व आणि अतिशय जिव्हाळ्याने भरलेल्या या स्वागतामुळे मला माझ्या घरी आल्यासारखेच वाटत आहे. पंतप्रधान कॅमेरुन यांनी दाखवलेल्या औदार्याबद्दल मी आभारी आहे आणि सर्वांचेच मी आभार मानतो. मी जवळपास 12 वर्षांनी तुमच्यामध्ये उपस्थित झालो आहे. 12 वर्षात वेल्समध्ये पुलाखालून बरेच पाणी वाहून गेले आहे. त्यावेळी मी जेंव्हा आलो होतो तेव्हा मी मुख्यमंत्र्याच्या रूपात तुम्हाला भेटलो होतो आणि आज जेव्हा मी तुमच्यामध्ये उपस्थित झालो आहे तेंव्हा देशवासियांनी मला एक नवी जबाबदारी सोपवली आहे आणि या नव्या जबाबदारीला पूर्ण करण्याचा मी पुरेपूर प्रयत्न करत आहे आणि माझ्या प्रिय देशबांधवांनो मी तुम्हाला अतिशय विश्वासाने सांगत आहे की जी स्वप्ने तुम्ही पाहिली आहेत, जी स्वप्ने प्रत्येक भारतीयाने पाहिली आहेत, ती पूर्ण करण्याचे सामर्थ्य भारतात आहे आणि याचा मला पुरेपूर अनुभव येत आहे. गेल्या 18 महिन्यातल्या अनुभवातून मी हे सांगू शकतो की भारताला गरिबीत दिवस काढण्याचे कोणतेही कारण उरलेले नाही. आम्ही विनाकारण गरिबीला सांभाळत आहोत आणि का कोणास ठाऊक पण आम्हाला गरिबीचा अनुभव घेण्यात आनंद वाटू लागला आहे. त्याची सवय जडली आहे. भारत सामर्थ्यशाली देश आहे. सव्वाशे कोटी देशवासी आणि त्यांचे 250 कोटी बाहू आणि एक असा देश ज्यामध्ये 80 कोटी म्हणजे 65 टक्के लोकसंख्या 35 वर्षांपेक्षा कमी वयाची आहे. भारत तारुण्याने सळसळणारा देश आहे आणि ज्या देशाकडे इतकी तरुण लोकसंख्या आहे तो देश आता मागे राहू शकत नाही आणि तो देश विकासाच्या या वाटचालीमध्ये आता थांबू शकत नाही. मी दोन दिवसांपासून येथे आहे. युकेच्या सरकारने, पंतप्रधान कॅमेरुन यांनी ज्या आपुलकीने स्वागत केले आहे, सन्मान दिला आहे, त्यासाठी मी त्यांचा मनापासून खूप खूप आभारी आहे. मात्र, हा सन्मान कोण्या एका व्यक्तीचा नाही. हा सन्मान सव्वाशे कोटी भारतीयांचा आहे. भारताच्या महान लोकशाही परंपरांचा आहे. पंतप्रधान कॅमेरुन यांची भेट घेण्याची, त्यांच्याशी चर्चा करण्याची संधी मला अनेक वेळा मिळाली आहे आणि त्यांच्याशी ज्या ज्या वेळी माझी भेट झाली आहे त्या त्या वेळी मला असा अनुभव आला आहे की त्यांनी ब्रिटनमध्ये राहणा-या भारतीय समुदायाची इतकी प्रशंसा केली आहे, इतकी प्रशंसा केली आहे, त्यांचे एवढे गुणगान केले आहे की ते येथे राहणा-या भारतीय समुदायासोबत पूर्णपणे मिसळून गेले आहेत, असे वाटते. भारतीय समुदायाविषयी त्यांचा जिव्हाळा अतिशय स्पष्टपणे दिसून येतो. भारतीयांविषयी त्यांना वाटणा-या या आपुलकीबद्दल मी त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे आभार मानतो आणि तुम्हा लोकांचे त्यांच्याशी जे नाते आहे आणि तुमच्या माध्यमातून त्यांना भारताच्या ज्या रूपाची जाणीव झाली आहे, त्यामुळे देखील भारताविषयी त्यांच्या मनात तो आदर , ती जवळीक निर्माण झाल्याचा अनुभव त्यांच्या प्रत्येक कृतीतून जाणवतो. असा कोणता भारतीय असेल की ज्याला ब्रिटिश पार्लमेंटच्या समोर महात्मा गांधींचा पुतळा उभारला गेल्याचा अभिमान वाटणार नाही. यापेक्षा जास्त अभिमानाची बाब कोणती असू शकते. लंडनची ही भूमी, देशाच्या स्वातंत्र्यलढ्यात या भूमीवरही भारतीय लोकांनी येऊन स्वातंत्र्यसंग्रामाला बळ दिले होते. त्यापैकी एक होते श्यामजी कृष्ण वर्मा. 1930 मध्ये त्यांचे निधन झाले. ते विद्वान होते, बॅरिस्टर होते आणि येथे राहून ते इंग्रजांच्या विरोधात लढा उभारत होते, भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी संघर्ष करत होते आणि त्यामुळेच येथील बार असोसिएशनने त्यांना काढून टाकले होते. त्यांची वकिलीची सनद रद्द करण्यात आली होती. आज मी पंतप्रधान कॅमेरुन यांचा अतिशय आभारी आहे, त्यांनी काळाची चक्रे पुन्हा उलटी फिरवली आहेत. त्यांनी काल मला श्यामजी कृष्ण वर्मा जे आता हयात तर नाही आहेत मात्र, त्यांचा सन्मान करण्यासाठी त्यांचे बार असोसिएशनचे सदस्यत्व पुढे सुरू ठेवत असल्याचे दस्तऐवज मला सोपवले. जेव्हा मी गुजरातमध्ये होतो, त्यावेळी 2003 मध्ये येथे आलो होतो. त्यावेळी मी येथून श्यामजी कृष्ण वर्मां यांच्या अस्थी जिनिव्हा येथे नेणार होतो. श्यामजी कृष्ण वर्मा लंडनच्या भूमीवर राहून भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी लढत होते. वीर सावरकर यांच्यासारख्या अनेक महापुरुषांना, मदनलाला धिंग्रा यांच्यासारख्या ओजस्वी, तेजस्वी तरुणांना ते येथे प्रोत्साहन देत होते. 1930 मध्ये त्यांचे निधन झाले. त्यापूर्वी त्यांनी अशी इच्छा व्यक्त केली होती की त्यांच्या निधनानंतर त्यांच्या अस्थी जेव्हा देश स्वतंत्र होईल त्या वेळी त्या स्वतंत्र भारतात नेण्यात याव्यात. मात्र, 1930 पासून 2003 पर्यंत भारतातून त्या आणण्यासाठी कोणीही आले नाही. भारतमातेच्या या सुपुत्राच्या अस्थी नेण्याचे भाग्य मला लाभले आणि 2003 मध्ये मी त्या घेऊन गेलो. गुजरातमधील कच्छ येथील मांडवी हे त्यांचे जन्मस्थान आहे तिथे त्यांचे एक भव्य स्मारक उभारण्यात आले आहे, त्या जागी त्यांचे स्मृतिचिन्ह असलेल्या या अस्थी ठेवण्यात आल्या आहेत. आज मला येथील बार कौन्सिलचे जे पत्र मिळाले आहे ते देखील मी गुजरात सरकारला सुपूर्द करणार आहे आणि ते देखील त्या संग्रहालयात ठेवण्यात येणार आहे आणि म्हणूनच मी म्हणतो की पंतप्रधान कॅमेरुन यांनी काळाची चक्रे उलटी फिरवली आहेत. मी त्यांचा आभारी आहे. भारत विकासाच्या प्रवासात ज्या दिशेने पुढे वाटचाल करत आहे, त्यामुळे आमचा देश जगासाठी एक आश्चर्य ठरला आहे. पंतप्रधान बनल्यानंतर जगातील ज्या ज्या लोकांना मी भेटलो ते नेहमीच मला एक गोष्ट विचारत असतात. कारण प्रत्येक देश कोणत्या कोणत्या समस्येला तोंड देत आहे आणि म्हणूनच मला ते कधी कधी विचारत असतात की मोदीजी आमचा इतका लहानसा देश आहे, पण हे संकट ते संकट, ही समस्या ती समस्या, हा समुदाय असे करतो, ते लोक असे करतात असे मला नेहमीच सांगत असतात आणि नंतर विचारतात मोदीजी मला हे सांगा की तुमचा सव्वाशे कोटी लोकांचा देश इतक्या एकोप्याने, इतक्या प्रेमाने कसा काय राहतो? लोकांना आश्चर्य वाटते की एक असा देश जिथे इतक्या भाषा आहेत, 1500 बोलीभाषा आहेत, खाण्यापिण्याच्या हजारो प्रकारच्या पद्धती आहेत. दक्षिणेकडून निघाल्यावर उत्तरेपर्यंत पोहोचताना शेकडो प्रकारच्या वेशभूषा नजरेला पडतात. किती प्रकारच्या विविधतांनी भरलेला आमचा देश आहे आणि ही विविधता हेच आमचे वैशिष्ट्य आहे. विविधता ही आमची अस्मिता, अभिमान आणि गौरव आहे आणि हीच विविधता आमची शक्ती देखील आहे. पंजाबमधील आमचे शीख बांधव पाहा. त्याग आणि बलिदानाच्या कितीतरी गाथा त्यांच्याशी निगडित आहेत. भारताच्या अभिमान, गौरव आणि अस्मिता यांच्यासाठी कितीतरी शिखांनी आपल्या प्राणांची आहुती दिली आणि आपल्या भारतमातेचे रक्षण करत राहणे हे शिखांचे वैशिष्ट्य देखील आहे. भारतमातेचे रक्षण करण्यासाठी ते रक्त सांडत आले आहेत आणि स्वतंत्र भारतामध्ये भारतमातेच्या मुलांचे पोट भरण्यासाठी ते शेतामध्ये घामही गाळत राहिले आणि भारतभरातील जनतेचे पोट भरण्यासाठी कष्ट करताना त्यांनी कोणतीही कसर राहू दिली नाही. मी जेव्हा काल येथे आलो तेंव्हा शीख समाजातील सर्व ज्येष्ठ लोक मला भेटण्यासाठी आले होते. आमच्यात अतिशय प्रेमळ संवाद झाला. आम्ही दोघांनी एकमेकांची सुखदुःखे समजून घेतली, एकमेकांच्या समस्या जाणून घेतल्या. त्यांच्या मनात जी सल आहे, त्यांच्यावर जो आघात झाला होता, त्यांच्या भावनांचा मी आदर करतो. त्यांच्या समस्यांची मला जाणीव आहे. जे जे काही तुम्ही मला सांगत आहात, त्या सर्व बाबींवर मी लक्ष देत असून आगामी काळात त्याचे परिणाम तुम्हाला पाहायला मिळतील अशी हमी मी त्यांना दिली आहे. भारताच्या भूमीवर कबीर आणि रहीम यांच्या शिकवणीने आपल्या सगळयांना प्रेरणा दिली आहे. सूफी परंपरा. आज जगात दहशतवादाच्या नावावर जे काही सुरू आहे ते बघून मला असे वाटते की जर सूफी परंपरा सामर्थ्यवान झाली असती, इस्लाममध्ये या सूफी परंपरेचा प्रभाव निर्माण झाला असता आणि ज्यांनी ही सूफी परंपरा समजून घेतली असती त्यांनी हातात कधीही बंदूक घेण्याचा विचार केला नसता. अशा विविधतांनी भरलेले जगातील सर्व प्रमुख संप्रदाय भारताच्या भूमीवर आहेत आणि केवळ बोलण्यापुरतेच नाहीत तर मोठ्या प्रमाणावर हे समुदाय आहेत. आमच्या देशात किती ऋतु आहेत, किती विविधता आहे, आमच्या देशातील झाडेझुडपे पाहा, हा देश विविधतांनी, परमात्म्याच्या कृपेने पुलकित झाला आहे आणि तुम्ही या देशाचे एका अर्थाने सच्चे राजदूत आहात. भारतीय समुदायाची व्यक्ती जिथे गेली तिथे आपल्या सोबत सर्वांशी मिळूनमिसळून कसे राहायचे, जगायचे याचे संस्कार घेऊन जाते. अनेक प्रकारची विविधता असतानाही सर्वांसोबत कशा प्रकारे आयुष्य घालवायचे, आपल्या परंपरांचे जतन करतानाच सर्वांशी मिळून मिसळून कसे राहायचे आणि जीवन जगायचे, आपल्या आजूबाजूला असलेल्या कोणालाही जराही दुखवायचे नाही आणि त्यानंतरही आपला प्रगतीचा वेग वाढवता येतो, आपले लक्ष्य साध्य करता येते, नव्या उंचीच्या दिशेने वाटचाल करता येते हे तुम्ही दाखवून दिले आहे. जगभरात पसरलेल्या भारतीय समदायाने आपल्या संस्काराची प्रचीती जगाला दिली आहे, या ताकदीचे दर्शन घडवले आहे आणि त्यांच्याच माध्यमातून जगामध्ये भारताची खरी ओळखही निर्माण होत असते आणि म्हणूनच जगभरात पसरलेल्या भारतीय समुदायालाही, या महान परंपरांनाही तुम्ही तुमच्या व्यवहारातून, तुमच्या चारित्र्यातून, तुमच्या आचरणातून जगाला आपल्या भारताच्या ताकदीचा परिचय घडवून दिला आहे. म्हणून तुम्ही सर्व बंधुभगिनी मनापासून माझ्या अभिनंदनासाठी पात्र आहात. खूप खूप अभिनंदनासाठी पात्र आहात. बंधुभगिनींनो आज जगामध्ये भारताची स्वतःची एक प्रतिष्ठा आहे, सन्मान आहे. याचा अनुभव तुम्हाला स्वतःलाही येत असेल. संपूर्ण जग आज भारताकडे एक आशादायी नजरेने पाहत आहे. भारताचे नाव घेताक्षणी, इंडिया म्हटल्याबरोबर परदेशात ज्या ज्या लोकांबरोबर तुमची भेट होते त्यावेळी तुम्हालाही त्याची जाणीव होते की नाही? जगाचा दृष्टिकोन बदलत चालला आहे हे तुमच्याही लक्षात येत असेल? सर्वात आधी लोक भेटतात, ते आता जेव्हा भेटतात तेव्हा खूपच जिव्हाळ्याने भेटतात? पूर्वी ते केवळ हात मिळवायचे आता हात धरून ठेवतात? हा तो बदल आहे जो भारताच्या यशस्वितेच्या प्रतीकाच्या रूपात दिसून येत आहे. जग आज भारताकडे एक ताकद म्हणून पाहत आहे. सर्व प्रकारच्या संधी उपलब्ध असलेली एक भूमी म्हणून भारताकडे जग पाहत आहे आणि भारताचे स्थान इतरांच्या बरोबरीचे असेल हा आमचाही प्रयत्न आहे आणि आम्हाला आता जगाकडून उपकार नको आहेत आम्हाला काही हवे असेल तर ते आहे बरोबरीचे स्थान. आणि 18 महिन्यांच्या अनुभवातून मी हे सांगू शकतो की आज भारताशी जो कोणी चर्चा करतो तो या बरोबरीच्या पातळीवर येऊन करतो. संबंध जोडायची इच्छा असेल तर ते विन-विन फॉर्म्युल्याच्या सोबत संबंध जोडण्यासाठी व्यक्त केली जाते. पुढे वाटचाल करायची असेल तर ती खांद्याला खांदा लावून करण्याची इच्छा व्यक्त केली जाते आणि आगामी काळातील उज्वल भविष्यासाठी हे शुभसंकेत आहेत असे मी मानतो. आज जगाला ज्या समस्यांना तोंड द्यावे लागत आहे त्यामध्ये दोन समस्या प्रमुख आहेत. जगातील जेवढे नेते जेव्हा एकमेकांना भेटतात तेव्हा या दोन समस्यांवर हमखास चर्चा करतात. एक आहे दहशतवाद आणि दुसरी समस्या आहे जागतिक तापमानवाढ. दहशतवाद असो किंवा जागतिक तापमानवाढ. सर्व मानवजातीला वाचवण्याची जबाबदारी सर्व देशांची आहे. मानवतेवर विश्वास असणा-या प्रत्येक नागरिकाची आहे आणि भारत यामध्ये योग्य दिशा दाखवू शकेल. महात्मा गांधींचे जीवन, महात्मा गांधींचे उपदेश, महात्मा गांधींचे अहिंसेचे शस्त्र यामध्ये ती ताकद आहे. आजच्या परिदृश्यामध्ये जगाने गांधींजींना जाणून घेतले तर दहशतवादापासून मुक्ती मिळवण्याचा मार्ग मिळेल आणि जागतिक तापमानवाढीपासून मुक्ती मिळवण्याचा मार्गही मिळू शकेल कारण गांधीजी द्रष्टे होते. आणि त्यामुळे संकटाच्या या काळात जगाला समस्यांमधून कशा प्रकारे बाहेर काढायचे ही जबाबदारी भारतावरही आहे आणि भारत त्यामध्ये आपली भूमिका निभावत आहे आणि यापुढेही निभावत राहील, अशी हमी मी तुम्हा देशवासीयांना देत आहे. देश आज विकासाच्या नव्या उंचींवर पोहोचला आहे आणि जलदगतीने वाटचाल करत आहे आणि मी विश्वासाने हे म्हणू शकतो की जी गती भारताने प्राप्त केली आहे, जी दिशा भारताने निश्चित केली आहे, त्या गतीने त्या दिशेने खूपच लवकर आम्हाला त्याचे सकारात्मक परिणामही पाहायला मिळणार आहेत. देशाला स्वातंत्र्य मिळून सत्तर वर्षे उलटून गेल्यानंतरही 18 हजार गावे अशी आहेत ज्या गावांमध्ये वीजेचा एक खांब देखील नाही हे ऐकून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल. माझ्या बंधुभगिनींनो तुम्ही मला सांगा हे काम मला पूर्ण केले पाहिजे की नाही? वीज न पोहोचलेल्या त्या 18 हजार गावांमध्ये वीज पोहोचली पाहिजे की नाही? देशाला स्वातंत्र्य मिळून सत्तर वर्षे उलटून गेल्यानंतरही जर माझा देशबांधव नाईलाजाने अंधारात आयुष्य काढत असेल तर आपल्याला त्याचे प्रायश्चित्त घेतले पाहिजे की नाही? माझ्या बंधुभगिनींनो मी विडा उचलला आहे, तुम्ही मला आशीर्वाद देणार आहात का? मी विडा उचलला आहे, मला मदत करा, आगामी एक हजार दिवसांत या 18 हजार गावात वीज पोहोचवण्याचा मी संकल्प केला आहे, असे मी राज्यांना सांगितले आहे. ज्यावेळी मला पहिल्यांदा लाल किल्ल्याच्या चौथ-यावरून तिरंगी ध्वजाच्या खाली उभे राहून देशाला संबोधित करायची संधी मिळाली; लहान असताना कधी विचारही केला नव्हता की एक चहा विकणारा, गरीब कुटुंबातील एक मुलगा एक दिवस लाल किल्ल्याच्या चौथऱ्‍यावरून भारताचा तिरंगा ध्वज फडकवत असेल. आणि त्या दिवशी मी सांगितले होते, स्वच्छ भारताचे स्वप्न मी देशवासियांसमोर मांडले होते. त्यावेळी बहुतेकांना आश्चर्य वाटले होते की लाल किल्ल्यावरून किती मोठमोठ्या गोष्टी बोलल्या पाहिजे होत्या, मोठमोठ्या योजना मांडल्या पाहिजे होत्या. वर्तमानपत्रांमध्ये हेडलाईन होईल अशा प्रकारचे काहीतरी वक्तव्य केले पाहिजे होते आणि हे मोदी आले कोठून. हा माणूस स्वच्छतेचे धडे देण्यासाठी लाल किल्यासारख्या जागेचा वापर करतो आहे, हे बघून अनेकांना वाईट वाटले होते. मला मात्र चांगले वाटले होते. जर माझा देश स्वच्छ असेल, माझी भारतमाता घाणीपासून मुक्त असेल, तर तुम्हाला आनंद होईल की नाही? गरीबांच्या जीवनात बदल होईल की नाही? या कामाची सुरुवात मी केली आहे. त्यामध्ये पहिले काम सुरू केले ते शौचालय बनवायचे. मी, मी परदेशात राहणा-या तुम्हा सर्व बंधुभगिनींचे आभार मानतो कारण परदेशात राहणा-या या भारतीयांनी देखील भारतामधील त्यांच्या गावांमध्ये शौचालय बांधण्यासाठी पैसे दिले, शौचालये बांधली. आपल्याकडे मुली 3 वर्षे, 5 वर्षे, 6 वर्षे, 8 वर्षे; दुसरी किंवा तिसरीत जातात तेव्हा शाळेत जाणे सोडून देतात. याचे कारण असे लक्षात आले आहे की शाळांमध्ये मुलींसाठी वेगळ्या स्वच्छतागृहाची सोय नव्हती. 21व्या शतकात आपल्या मुली निरक्षर राहिलेल्या तुम्हाला चालतील का? हा त्यांच्यावर होणारा अन्याय नाही का? आणि म्हणूनच मी एक विडा उचलला. एक निश्चित कालमर्यादा निर्धारित करून भारताच्या सर्व शाळांमध्ये मुलींसाठी वेगळ्या स्वच्छतागृहाची सोय केली पाहिजे आणि आज मला सांगायला अतिशय आनंद होत आहे की सर्वांनी मिळून हे काम पूर्ण केले. ही कामे व्हायला हवी होती की नव्हती? पूर्वी ही कामे झाली पाहिजे होती की नाही? बंधुभगिनींनो, आपल्या देशातील 40 टक्के लोक असे होते ज्यांची बँकेत खाती नव्हती. आजच्या युगात बँक खात्यामध्ये कोणत्याही गरिबाची बँकेच्या दरवाज्यापर्यंत जाण्याची स्थिती नसेल तर याहून जास्त शरमेची बाब कोणती असू शकेल आणि म्हणूनच एक मोहीम हाती घेण्यात आली. शंभर-दिडशे दिवसांच्या आत 19 कोटी नवी खाती उघडण्यात आली. जर आपल्याला व्यवस्था बदलण्याची इच्छा असेल तर देश त्यासाठी तयार आहे, देशाने आपल्या मनाची तयारी केली आहे आणि त्यामुळेच बदल दिसू लागले आहेत. बंधुभगिनींनो भारताला जुन्या समस्यांपासून मुक्ती मिळणे अतिशय आवश्यक आहे. पण समस्यांपासून मुक्ती मिळवून बसून राहणे योग्य ठरेल का? भारताला समस्यांपासून मुक्त व्हायचेच आहे पण भारताला आधुनिक भारत बनवायचे आहे, समृद्ध भारतही बनवायचे आहे, विकासाच्या नव्या शिखरांना ओलांडायचे आहे. आमच्या कडे रेल्वे, आमच्याकडे अतिशय जुन्या काळापासून असलेली रेल्वेची सोय आहे. पण ज्या गतीने रेल्वेचा विकास व्हायला हवा होता, दूर अंतरावरील दुर्गम भागांपर्यंत जिथे रेल्वे पोहोचलेली नाही त्या भागांपर्यंत रेल्वे पोहोचली पाहिजे. बाबा आदमच्या म्हणजे अतिजुन्या काळात रेल्वे जशी धावत होती तो काळ आता निघूनही गेला, आता जलदगतीने धावणारी रेल्वे पाहिजे आणि म्हणूनच आम्ही रेल्वेमध्ये शंभर टक्के थेट परकीय गुंतवणुकीसाठी दरवाजे खुले केले आहेत. पहिल्यांदाच लंडनच्या स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये भारतीय रेल्वे रूपी बॉण्ड घेऊन आली आहे, मित्रांनो रुपी बॉण्ड. हे पहिल्यांदाच घडत आहे आणि आपण जेव्हा बॉण्डचा उल्लेख करतो तेव्हा सगळ्यात पहिल्यांदा आठवतो तो जेम्स बाँड. मनोरंजनाची दुनिया. मनोरंजनाच्या दुनियेत मनोरंजनासाठी आपल्याला जेम्स बाँड चांगल्या प्रकारे परिचित आहे. त्यापुढे जाऊन जेंव्हा बाँडचा उल्लेख होतो तेव्हा आठवण होते ती ब्रुक बाँड चहाची. जर जेम्स बाँड मनोरंजन करतो आणि ब्रुक बाँड चहा ताजेतवाने करतो. ब्रुक बाँड, टी बाँड आणि असेच बाँड. पण आता केवळ मनोरंजनावर भागणार नाही किंवा ताजेतवानेपणावर भागणार नाही आता विकासाच्या वाटेवर वाटचाल करायची आहे आणि म्हणून जेम्स बाँड, ब्रुक बाँड, रुपी बाँड, थेट परकीय गुंतवणूक यामध्ये एफडीआय आणि जेव्हा मी एफडीआयविषयी बोलतो तेंव्हा त्याचा एक महत्त्वाचा पैलू आहे थेट परदेशी गुतवणूक. पण माझ्यासाठी दुसराही एक महत्त्वाचा पैलू आहे तो म्हणजे फास्ट डेव्हलप इंडिया आणि या दोघांचेही संतुलन साधत आपल्याला पुढे वाटचाल करायची आहे. गेल्या वर्षाच्या तुलनेत सध्या थेट परकीय गुंतवणुकीत 40 टक्के वाढ झाली आहे. भारतावर जगाचा विश्वास वाढत असल्याचा हा प्रत्यक्षातील पुरावा आहे आणि भारताविषयी जो विश्वास वाढत आहे तो विश्वास म्हणजेच आम्हाला पुढे नेणारी सर्वात मोठी ताकद आहे आणि या ताकदीचा वापर करून आम्ही पुढे जाण्याची आमची इच्छा आहे. संरक्षण क्षेत्र, आजही आमच्या रक्षणासाठी आम्हाला जगावर अवलंबून राहावे लागत आहे. परावलंबी राहावे लागते. आम्हाला शस्त्रे बाहेरून आणावी लागतात, अब्जावधी रुपये देशातून बाहेर जातात. आम्ही त्यासाठी विडा उचलला आहे जर भारताचे वीर भारताचे रक्षण करत आहेत तर भारताच्या वीरांच्या हातातील शस्त्रे देखील भारतीय वीरांनी बनवलेलीच असली पाहिजेत आणि म्हणूनच जगातील संरक्षण क्षेत्रामध्ये वापरली जाणारी सामग्री, मग ती पाणबुडी असो, हेलिकॉप्टर असो, विमान असो, रणगाडे असोत, लहान हत्यारे असू देत ही सर्व भारतात तयार कशी होतील, त्यांचे तज्ज्ञ भारतात कसे येतील, तंत्रज्ञान भारतात कसे येईल? यावर आम्ही मोठ्या प्रमाणात भर देत आहोत आणि आज तुम्हाला आनंदाची बातमी देत आहे. ती म्हणजे जगातील शस्त्रनिर्मिती क्षेत्रातील जे दिग्गज आहेत ते सर्व या संदर्भात भारताशी चर्चा करत आहेत, भारतात येण्याचे मार्ग शोधत आहेत आणि जगाला माझे सांगणे आहे की संरक्षण क्षेत्रात भारत स्वावलंबी होणे म्हणजे जगाची एक षष्ठांश मानवजात, आमची लोकसंख्या जगाच्या लोकसंख्येच्या एक षष्ठांश आहे. त्यांची सुरक्षा म्हणजे जागतिक लोकसंख्येच्या सहाव्या भागाच्या सुरक्षेची हमी ठरते. साहजिकच जगाला सुरक्षित ठेवणारी ती एक ताकद आपोआपच बनते, एक नवा विश्वास निर्माण करते. आम्हाला आमचे भले तर करायचे आहेच पण त्याचबरोबर आमच्या भल्यामध्ये इतरांचे भलेदेखील झाले पाहिजे. मी जागतिक तापमानवाढीच्या चिंतेबद्दल बोललो होतो. भारताने दोन गोष्टींचा विडा उचलला आहे. एक म्हणजे जगाला सूर्यपुत्र राष्ट्र, म्हणजे ते देश ज्या देशांना सूर्याच्या शक्तीचा सर्वाधिक लाभ मिळतो, जिथे उष्णता असते, प्रकाश असतो. संपूर्ण जगात अशा देशांची एक संघटना स्थापन करण्याची आमची इच्छा आहे. भारताने याचा विडा उचलला आहे की जगात 102 देश असे आहेत की ज्यांना सहजपणे सूर्याची ऊर्जा मिळते हे देश एका प्रकारे सूर्यपुत्र देश आहेत. जगात पेट्रोलवाल्या देशांची सघटना आहे. जी-7 आहे, जी-20 आहे, आसियान आहे, सर्व काही आहे, मात्र सूर्यपुत्रांना कोणीही एकत्र केले नव्हते. जगातील सूर्यपुत्रांना एकत्र करण्याचा आम्ही विडा उचलला आहे. या देशांनी एकत्र येऊन सौरऊर्जा क्षेत्रात संशोधन करावे. नूतनीक्षम अपारंपरिक ऊर्जेबाबत संशोधन करावे. सौरशक्तीचा प्रत्यक्ष आयुष्यात कशा प्रकारे वापर करता येऊ शकेल, निसर्गाचे रक्षण होईल याचा विचार करावा. एक तर आम्ही वैश्विक पातळीवर या संकल्पनेसंदर्भात भारत नेतृत्व करण्यासाठी पुढाकार घेत आहे आणि गेल्या काही दिवसांपासून मी पाहत आहे, मी गेले काही दिवस जगातील नेत्यांशी चर्चा करत आहे आणि दूरदूरहून सर्वत्र मला सकारात्मक पाठिंबा मिळत आहे आणि या संदर्भातील पहिली बैठक या महिन्याच्या अखेरीला आम्ही पॅरिसमध्ये आयोजित करणार आहोत. सर्व देशांच्या नेत्यांची वेगळी बैठक घेऊन त्यांना ही गोष्ट समजावून सांगणार आहे. भारत नेतृत्व करू शकतो, भारत नेतृत्व करू शकतो. या गोष्टी साध्य करण्यासाठी भगवान सूर्याची आमच्यावर कृपा असल्याने त्यामध्ये जगालाही सहभागी करून घेण्याची इच्छा आहे. दुसरे काम, भारतामध्ये प्रत्येक ठिकाणी 24 तास वीज पोहोचलेली नाही ही गोष्ट देखील खरी आहे. विजेचा खांबही नसलेल्या 18 हजार गावांना मी सांगितले आहे. जिथे वीज आहे तिथे ती 24 तास नाही आहे. आम्ही विडा उचलला आहे, 2019 मध्ये महात्मा गांधींची 150 वर्षे पूर्ण होत आहेत. माझी दोन स्वप्ने आहेत. एक आहे स्वच्छतेचे आणि दुसरे आहे 24 तास वीजपुरवठा करण्याचे आणि त्यासाठी आम्ही एक मोहीम राबवली आहे, सौरऊर्जेची, पवनऊर्जेची आणि नूतनीक्षम ऊर्जेची. एकशे पंचाहत्तर गिगावॉट नूतनीक्षम ऊर्जेचे काम सुरू केले आहे. भारतामध्ये ज्या वेळी विजेचा उल्लेख व्हायचा त्या वेळी मेगावॉटची चर्चा व्हायची. मेगावॉट. मेगावॉटच्या पुढे आम्ही कधी विचारच करू शकत नव्हतो. पहिल्यांदाच भारत गिगावॉटचा विचार करू लागला आहे. ज्या ज्या वेळी मी जागतिक नेत्यांना भेटतो आणि एकशे पंचाहत्तर गिगावॉट उर्जेच्या लक्ष्याबाबत बोलतो, नूतनीक्षम ऊर्जेच्या लक्ष्याबाबत, त्या वेळी जगातील सर्व नेत्यांना आश्चर्य वाटते. त्यांना वाटते की तुम्हाला हे सर्व कसे सुचते. पण माझ्या देशवासियांनो तुमच्या आशीर्वादाने मला ठाम विश्वास आहे की भारत एक सूर्यशक्तीने परिपूर्ण राष्ट्र बनू शकते. सूर्यशक्ती राष्ट्र बनू शकते. आम्ही त्याला तसे बनवण्याच्या दिशेन आणि त्यानंतर पुढे जी लहान लहान बेटांसारखे देश आहेत जे जीवन आणि मृत्यूच्या दरम्यान गुजराण करत आहेत, त्यांना वाटते की जागतिक तापमानवाढीमुळे समुद्राची पातळी वाढल्यावर आपण पाण्याखाली जाणार आहोत, अशी भीती त्यांना वाटत आहे. हे लोक कुठे जाणार. अशा शेकडो बेटांवर राहणा-या लोकांच्या आयुष्यात आनंद आणण्याचे काम भारताच्या भूमीवर होऊ शकते आणि ते काम आम्ही करत आहोत मित्रांनो. आज जगात कोणतीही संस्था असेल. मग ती जागतिक बँक असेल, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी असेल. जगातील कोणतीही पतमानांकन संस्था असेल. सर्वांनी एका सुरात सांगितले आहे की भारत जगातील बड्या देशांपैकी एक सर्वात जास्त वेगाने विकसित होणारी अर्थव्यवस्था आहे. अतिशय वेगाने विकसित होणारी अर्थव्यवस्था आहे. जगामध्ये एक ट्रान्स्परन्सी इंटरनॅशनल अशा प्रकारचे मानांकन देत असते की असा कोणता देश आहे जिथे भ्रष्टाचार कमी आहे आणि भ्रष्टाचाराचे प्रमाण कमी होऊ लागले आहे. आम्हाला याची जाणीव आहे की आमच्या देशामध्ये ही बदनामी आमच्यासाठी आहे, आमच्या कपाळावर लिहिली आहे. वाळवीसारखे भ्रष्टाचाराने आमच्या देशाला पोखरले आहे. पण वाळवीवर औषध नाही आहे का आणि हे औषध असायला हवे की नको? जनतेच्या प्रत्येक पै-पैचा हिशेब जनतेला मिळायला हवा की नको की कोणाची तरी तिजोरी भरण्यासाठी जनतेचा पैसा असतो का? म्हणूनच बंधुभगिनींनो आम्ही जी पावले उचलली आहेत त्याचा हा परिणाम झाला आहे की ट्रान्स्परन्सी इंटरनॅशनल नावाच्या संस्थेने भारताच्या पूर्वीच्या स्थितीपेक्षा दहा अंकानी पुढे करून आमच्या येथे भ्रष्टाचार कमी झाला असल्याचे प्रमाणपत्र दिले आहे. पहिल्यांदाच, पहिल्यांदाच आम्ही चीनपेक्षा चांगल्या स्थितीमध्ये आलो आहोत ही स्थिती कधी येऊ शकलीच नसती. इझ ऑफ डुईंग बिझनेस म्हणजे व्यवसायानुकूल वातावरणाच्या बाबतीत आम्ही शेवटच्या टोकावर होतो. आम्ही काही पावले उचलली, काही निर्णय घेतले. आज आम्ही अतिशय वेगाने वरच्या क्रमांकाच्या दिशेने चाललो आहोत आणि बघता बघता त्याची फळे दिसू लागली आहेत. माझ्या सांगण्याचे तात्पर्य काय तर आम्हाला आधुनिक भारत घडवायचा आहे. क्‍लीन इंडिया असो, स्किल इंडिया असो, डिजिटल इंडिया असो. या सर्व क्षेत्रांमध्ये आमच्या कामांना एका नव्या उंचीवर नेण्यासाठी आम्ही अतिशय कष्ट करत आहोत. मात्र, माझ्या देशबांधवांनो टीव्हीच्या पडद्यावर दिसतो तोच भारत ही समजूत करून घेण्याची चूक कधीही करू नका, असा विचारही मनात आणू नका. वर्तमानपत्रांच्या हेडलाईनमध्ये जितका आहे तितकाच भारत आहे असे नाही आहे. भारत खूप मोठा आहे. टीव्हीच्या पडदयाच्या बाहेर सव्वाशे कोटी देशवासीयांचा भारत खूपच सखोल भारत आहे. खूप उंच भारत आहे, अतिशय उत्तम भारत आहे आणि म्हणूनच आपण कधी वाचले नसेल किंवा ऐकले नसेल. बंधुभगिनींनो राजस्थानच्या अलवर नावाच्या ठिकाणी इम्रान खान नावाची व्यक्ती आहे. शिक्षणासाठी स्वतःला वाहून घेतलेली इम्रान खान ही व्यक्ती आहे. अलवरसारख्या लहानशा ठिकाणी या इम्रान खानने मोबाईल फोनमधील 50 ॲप्स तयार केले आणि तेही विद्यार्थ्यांना उपयोगी पडतील असे शिक्षणाशी संबंधित ॲप्स बनवले आणि केवळ इतकेच नाही तर या इम्रान खानने स्वतः घेतलेल्या शिक्षणाचा वापर करून विद्यार्थ्यांना उपयुक्त ठरणारे हे 50 ॲप्स विद्यार्थ्यांना मोफत वापरण्यासाठी उपलब्ध करून दिले. माझा भारत अलवरच्या या इम्रान खानमध्ये आहे. बंधुभगिनींनो काही काळापूर्वीच हरियाणा ज्या ठिकाणी मुलगे आणि मुली यांच्या प्रमाणात खूप जास्त तफावत आहे, त्या ठिकाणी मी एक मोहीम सुरू केली. बेटी बचाओ बेटी पढाओ योजनेची सुरुवात मी हरियाणापासून केली आणि त्याचा इतका परिणाम झाला की एका छोट्या गावाच्या सरपंचाने सेल्फी विथ डॉटर नावाचा एक प्रयोग केला. माझ्या ते लक्षात आले. मी त्याचे कौतुकही केले आणि जगातील प्रत्येकाच्या मोबाईलचा हा उत्सुकतेचा विषय ठरला हे बघून मलाही आश्चर्य वाटले. सेल्फी विथ डॉटर एक जनआंदोलन बनले. जगातील मोठमोठे राजकारणी असोत, शिक्षण क्षेत्रातील वरिष्ठ लोक असोत, आर्थिक क्षेत्रातील वरिष्ठ असोत प्रत्येकाने आपल्या मुलीबरोबर सेल्फी काढून मोबाईल फोनवर ते सर्क्युलेट केले. आई-मुलीचा सन्मान वाढवणारी एक चळवळच सुरू झाली. असा आहे माझा भारत. असे लाखो लोक आहेत जे आदिवासींमध्ये जाऊन तिथल्या समस्या दूर करण्यासाठी कार्यरत आहेत. कोणी शिक्षणात काम करत आहे, कोणी लोकांच्या आरोग्याची काळजी घेत आहे, कोणी लोकांवर संस्कार करण्यासाठी कार्यरत आहे. दूर-दूर दुर्गम भागात असे अनेक तपस्वी लोक आहेत जे आयुष्यभर समाजसेवा एक व्रत म्हणून करत आहेत. बंधुभगिनींनो अशा कोटी-कोटी लोकांची तपस्या, अशा कोटी-कोटी लोकांचे सामर्थ्य यांच्या आधारावरच तर मी बोलू शकतो की भारत खूप प्रगती करणार आहे. जगात विकासाची नवी शिखरे भारत सर करणार आहे. बंधुभगिनींनो मी आता जेंव्हा लंडनमध्ये आलो आहे, माझ्या समोर इतक्या मोठ्या प्रमाणात अनिवासी भारतीय बंधु-भगिनी बसले आहेत. त्यावेळी मी काही विशेष गोष्टी तुम्हाला सांगणार आहे. ओसीआय, ओसीआयमुळे काही समस्या निर्माण झाल्या आहेत, असे माझ्या लक्षात आले आहे. या प्रक्रियेला सोपे केले जाईल आणि ओसीआयच्या समस्येतून आता मुक्ती मिळवता येईल. त्याचप्रकारे आम्ही ओसीआय आणि पीआयओ यांचे विलिनीकरण केले. मात्र, काही लोकांना त्यामध्ये अडचणी येत आहेत. मी त्याबददल आदेश जारी केले आहेत. त्यांना देखील सोपे केले आहे. तरीही तुम्हाला काही समस्या येत असतील तर त्याचे निराकरण करण्याची सोय केली आहे. एक ई-मायग्रेशन पोर्टल बनवण्यात आले आहे. एका ठिकाणाहून दुस-या ठिकाणी जाण्यासाठी एखाद्या व्यक्तीला माहितीची गरज लागू शकते. या ई-मायग्रेशन पोर्टलद्वारे ही माहिती देखील तुम्हाला उपलब्ध होऊ शकेल. एक इंडियन कम्युनिटी वेल्फेअर फंड आहे. जगभरात ठिकठिकाणी राहणा-या भारतीयांना कधी-कधी अडचणींना तोंड द्यावे लागते. अशा संकटाच्या प्रसंगात त्यांना मदत करण्यासाठी इंडियन कम्युनिटी वेल्फेअर फंडाची सोय करण्यात आली आहे आणि जेंव्हा मी गुजरातमध्ये होतो त्यावेळी लंडनमधून जे कोणी लोक यायचे ते सर्व मलाच गळ घालून विचारणा करायचे. आमचे मित्र सीबी पटेल येत असत. ते पुढाकार घेत असत आणि त्यावेळी मी त्यांना सांगायचो की मी तर गुजरातचा मुख्यमंत्री आहे, मी यात काय करू शकणार. पण मी पंतप्रधान बनल्यावर आता हे लोक मला विचारू लागले आहेत, मोदीजी आता सांगा, आता तर तुम्ही मुख्यमंत्री नाही आहात, मग काय करणार. तर आज मी लंडनच्या भूमीवर आलो आहे. 2003 मध्ये आलो होतो. त्यावेळी मी एक काम करून गेलो होतो. लंडन ते अहमदाबाद थेट विमानसेवा. त्यावेळी अटलजींचे सरकार होते. येथील लोकांनी जे मला सांगितले ते मी त्यांच्यापर्यंत पोहोचवले आणि अटलजींनी ते काम केले होते. पण नंतर काय झाले ते तुम्ही जाणता, कसे झाले ते मी सांगू शकणार नाही, का झाले ते मलाही माहीत नाही, कोणी केले ते नाव सांगायची आता गरज नाही. मात्र, माझ्या प्रिय बंधुभगिनींनो 15 डिसेंबरपासून लंडन-अहमदाबाद थेट विमानसेवा सुरू होणार आहे. बंधुभगिनींनो कदाचित जगातील कोणत्याच नेत्याला हे भाग्य मिळत नसेल. हा तुमचा आशीर्वाद आहे. हे तुमचे प्रेम आहे. लंडनच्या या थंडीत इतक्या मोठ्या संख्येने उपस्थित राहून तुम्ही एक इतिहास रचला आहे. या ठिकाणी तुम्हाला मी आता एक विनंती करतो. ज्यांच्याकडे काट्याचे घड्याळ आहे त्यांनी ते घड्याळ जरा बाहेर काढा, तुमच्याकडे काट्याचे घड्याळ असेल तर बाहेर काढा. किती वाजले आहेत पावणेसात. मला तुम्हाला एक गुपित सांगायचे आहे. भारत आणि इंग्लडचे नाते किती दृढ आहे, भारत आणि इंग्लंड यांच्यात किती जिव्हाळा आहे. आपल्याला भारत आणि इंग्लंडमधील वेळ पाहण्यासाठी दोन घड्याळांची आवश्यकता नाही. तुम्ही या घड्याळाला उलटे करून पाहा. तुम्हाला भारतामध्ये किती वाजले आहेत ते दिसेल. जर तुमचे घड्याळ सरळ कराल तर तुम्हाला युकेमधील वेळ दिसेल, उलट कराल तर भारताची वेळ दिसेल. आता तुम्हाला भारतामध्ये फोन लावायचा असेल तर किती वाजले, साडेपाच तास मागे जाऊया, त्यानंतर वेळ ठरवूया असे अंदाज बांधावे लागणार नाहीत. घड्याळाला उलटे करा आणि त्यावरून ठरवा की इतकेच वाजले असतील म्हणून. जगात कोणत्याही दोन देशांच्या दरम्यान असे समीकरण पाहायला मिळणार नाही. एवढेच नाही तर इंग्लंड आणि भारत यांच्यातील प्रेम आमच्या आजूबाजूलाही कोणाला मिळालेले नाही. हे भाग्य, हे भाग्य केवळ भारत आणि इंग्लंड यांच्या दरम्यानचे आहे. बंधुभगिनींनो जोपर्यंत सूर्य-चंद्रांचे अस्तित्व असेल, जोपर्यंत काळाची चक्रे फिरत राहतील तसे भारत व इंग्लंड यांच्यातील नाते आणखी दृढ होत जाईल. आम्ही खांद्याला खांदा लावून विकासाची नवी शिखरे सर करू. बंधुभगिनींनो तुम्ही मला खूप प्रेम दिले आहे. मी तुमचा खूप-खूप आभारी आहे. 12 वर्षांनी आलो आहे, पण या 12 वर्षात जे प्रेम तुम्ही साठवून ठेवले होते त्या सर्व प्रेमाचा वर्षाव आज तुम्ही माझ्यावर केला आहे. हे प्रेम, आकांक्षा, विश्वास यांचे प्रतीक आहे. तुमच्यामध्ये असलेल्या आकांक्षा व उत्साह, तुमच्या मनात असलेली स्वप्ने यांची जाणीव हे प्रेम करून देत आहे आणि माझ्या प्रिय देशवासीयांनो मी तुम्हाला ही ग्वाही देत आहे, तुमच्या माध्यमातून जगभरात पसरलेल्या भारतीय बंधु-भगिनींना मी ही ग्वाही देत आहे की तुमच्या पासपोर्टचा रंग कोणताही असो, माझे आणि तुमचे नाते रक्ताच्या रंगाशी जुळलेले आहे आणि जुळलेले राहील. तुमच्या पासपोर्टच्या रंगावरून तुम्ही कोण आहात ते निश्चित होणार नाही. आमच्यासाठी तर तुम्ही सर्व आमचेच आहात. भारतावर जितका अधिकार नरेंद्र मोदीचा आहे तितकाच तुम्हा सर्वांचा अधिकार आहे. या आपल्या भारतमातेसाठी आपण काही संकल्प करूया, आपणही भारतमातेच्या आयुष्याशी स्वतः जोडण्याचा प्रयत्न करूया, आपली शक्ती, आपला वेळ कधी ना कधी भारतमातेसाठी खर्च करण्याचा आपण विचार करूया. देश तुमची प्रतीक्षा करत आहे मित्रांनो, देश तुमची प्रतीक्षा करत आहे. भारत, भारत तुम्हाला ही हमी देत आहे की तुमच्याकडे जे सामर्थ्य आहे त्यामध्ये खत टाकण्याचे काम करण्याची ताकद भारतातील गरिबातील गरीब व्यक्तीमध्ये आहे. जे तुमच्या स्वप्नांचा वटवृक्ष तयार करू शकतील. तुमच्या स्वप्नांना पूर्ण करण्यासाठी ही धरती उर्जा देऊ शकते आणि त्यासाठी जगभरात पसरलेल्या माझ्या भारतीय बंधुभगिनींना मी आग्रहाने सांगू शकतो की या, देश पुढे चालला आहे, आपणही बरोबरीने चालूया, आपणही पुढे जाऊया. भारत माता की जय, भारत माता की जय, भारत माता की जय, भारत माता की जय. खूप खूप धन्यवाद !