മുംബൈ രാജ്ഭവനിൽ ജൽഭൂഷൺ മന്ദിരത്തിന്റെയും വിപ്ലവകാരികളുടെ ഗാലറിയുടെയും ഉദ്ഘാടന വേളയിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പ്രസംഗം

മഹാരാഷ്ട്ര ഗവർണർ ശ്രീ ഭഗത് സിംഗ് കോശ്യാരി ജി, മുഖ്യമന്ത്രി ശ്രീ ഉദ്ധവ് താക്കറെ ജി, ഉപമുഖ്യമന്ത്രി ശ്രീ അജിത് പവാർ ജി, ശ്രീ അശോക് ജി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് ശ്രീ ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്‌നാവിസ് ജി, ഇവിടെ സന്നിഹിതരായ മറ്റ് വിശിഷ്ട വ്യക്തികൾ, സ്ത്രീകളേ, മാന്യരേ! ഈ ദിവസം വത് പൂർണിമയും സന്ത് കബീറിന്റെ ജന്മദിനവും ആഘോഷിക്കുന്നു. എല്ലാ രാജ്യക്കാർക്കും ഞാൻ എന്റെ ആശംസകൾ നേരുന്നു. ഒരു മഹത്തായ പരിപാടിക്കായി ഞങ്ങൾനാം എല്ലാവരും ഇന്ന് ഒത്തുകൂടി. സ്വാതന്ത്ര്യ സമര നായകന്മാർക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ വിപ്ലവകാരികളുടെ ഗാലറി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുന്നതിൽ എനിക്ക് അതിയായ സന്തോഷമുണ്ട്. സുഹൃത്തുക്കളേ , മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഈ രാജ്ഭവൻ കഴിഞ്ഞ ദശകങ്ങളിൽ നിരവധി ജനാധിപത്യ സംഭവങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭരണഘടനയുടെയും രാജ്യതാൽപ്പര്യത്തിന്റെയും പേരിൽ ഇവിടെ സത്യപ്രതിജ്ഞാ രൂപത്തിൽ എടുത്ത പ്രമേയങ്ങൾക്കും ഇത് സാക്ഷിയായിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ ഇവിടെ രാജ്ഭവനിൽ നിർമ്മിച്ച ജൽഭൂഷൺ ഭവനും ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികളുടെ ഗാലറിയും ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഗവർണറുടെ വസതിയിലെയും ഓഫീസിലെയും ‘ദ്വാരപൂജ’യിൽ പങ്കെടുക്കാനും അവസരം ലഭിച്ചു. ഈ പുതിയ കെട്ടിടം മഹാരാഷ്ട്രയിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളിലും അതുപോലെ മഹാരാഷ്ട്രയുടെ ഭരണത്തിലും പുതിയ ഊർജ്ജം പകരുമെന്ന് ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് രാജ്ഭവനല്ല, ലോക്ഭവനാണെന്നാണ് ഗവർണറും പറഞ്ഞത്. യഥാർത്ഥ അർത്ഥത്തിൽ ജനങ്ങൾക്ക് പ്രതീക്ഷയുടെ കിരണമായി അത് ഉയർന്നുവരുമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ സുപ്രധാന അവസരത്തിൽ ഇവിടെയുള്ള എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കൾക്കും ഞാൻ എന്റെ ഹൃദയംഗമമായ അഭിനന്ദനങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു. ചരിത്രകാരനായ വിക്രം സമ്പത്ത് ജിയെയും 'ക്രാന്തി ഗാഥ'യുടെ സൃഷ്ടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റെല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളെയും ഞാൻ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. സുഹൃത്തുക്കളേ , മുമ്പ് പലതവണ രാജ്ഭവനിൽ പോയിട്ടുണ്ട്. പലതവണ ഞാൻ അവിടെ താമസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ കെട്ടിടത്തിന്റെ മഹത്തായ കലയും പഴയ ചരിത്രവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ ആധുനികതയെയും സ്വീകരിച്ചതിൽ എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ട്. മഹാരാഷ്ട്രയുടെ മഹത്തായ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ചുള്ള ധീരത, വിശ്വാസം, ആത്മീയത, സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനം എന്നിവയിൽ ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ പങ്ക് ഇത് കാണിക്കുന്നു. ബഹുമാന്യനായ ബാപ്പു ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ സമരം ആരംഭിച്ച സ്ഥലത്തുനിന്നും അധികം ദൂരെയല്ല ഈ സ്ഥലം. സ്വാതന്ത്ര്യസമയത്ത് അടിമത്തത്തിന്റെ പ്രതീകം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും അഭിമാനത്തോടെ ത്രിവർണ്ണ പതാക ഉയർത്തുന്നതിനും ഈ കെട്ടിടം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ ഇവിടെ നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികൾക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പുതിയ കെട്ടിടവും സ്ഥലവും ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ മൂല്യങ്ങളെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തും. സുഹൃത്തുക്കളേ രാജ്യം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ 75-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്നു, അതായത് 'ആസാദി കാ അമൃത് മഹോത്സവ്' എന്നതിനാൽ ഇന്നത്തെ പരിപാടിയും പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനും സംഭാവന നൽകിയ ഓരോ ധീരനായ വീരന്മാരെയും, ഓരോ പോരാളികളെയും, എല്ലാ മഹത്തായ വ്യക്തികളെയും അനുസ്മരിക്കേണ്ട സമയമാണിത്. മഹാരാഷ്ട്ര വിവിധ മേഖലകളിൽ രാജ്യത്തെ പ്രചോദിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. സാമൂഹ്യ വിപ്ലവങ്ങളെ കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, ജഗത്ഗുരു ശ്രീ സന്ത് തുക്കാറാം മഹാരാജ്, ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കർ തുടങ്ങിയ സാമൂഹ്യ പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ വളരെ സമ്പന്നമായ പാരമ്പര്യമുണ്ട്. ഇവിടെ വരുന്നതിനുമുമ്പ്, സന്ത് തുക്കാറാം ശിലാ മന്ദിർ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യാനുള്ള പദവി ലഭിച്ച ദേഹുവിലായിരുന്നു ഞാൻ. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ, സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ, സന്ത് നാംദേവ്, സമർത് രാംദാസ്, സന്ത് ചോഖമേല തുടങ്ങിയ സന്യാസിമാർ രാജ്യത്തിന് പ്രചോദനമായിട്ടുണ്ട്. നമ്മൾ സ്വരാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജിന്റെയും ഛത്രപതി സംഭാജി മഹാരാജിന്റെയും ജീവിതം ഇപ്പോഴും ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരനിലും ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ വികാരം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ കാര്യം വരുമ്പോൾ, സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി എല്ലാം ത്യജിച്ച അസംഖ്യം ധീരരായ പോരാളികളെ മഹാരാഷ്ട്ര സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് ദർബാർ ഹാളിൽ നിന്ന് എനിക്ക് ഈ സമുദ്രത്തിന്റെ വിസ്തൃതി കാണാൻ കഴിയും, അത് സ്വാതന്ത്ര്യവീർ വിനായക് ദാമോദർ സവർക്കർ ജിയുടെ വീര്യത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാ പീഡനങ്ങളെയും അദ്ദേഹം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള ത്വരയാക്കി മാറ്റിയ രീതി ഓരോ തലമുറയെയും പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നതാണ്. സുഹൃത്തുക്കളേ , ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ച് നാം സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ നാം അതിനെ ചില സംഭവങ്ങളിലേക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ എണ്ണമറ്റ ആളുകളുടെ പരിശ്രമവും ത്യാഗവും ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രാദേശിക തലത്തിൽ നടന്ന വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഒരു കൂട്ടായ ദേശീയ സ്വാധീനം സൃഷ്ടിച്ചു. മാർഗങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു, പക്ഷേ പ്രമേയം ഒന്നുതന്നെയായിരുന്നു. ലോകമാന്യ തിലകിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട ചാപേക്കർ സഹോദരന്മാർ അവരുടേതായ രീതിയിൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയപ്പോൾ സ്വന്തം രീതിശാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ചു. വാസുദേവ് ബൽവന്ത് ഫഡ്‌കെ തന്റെ ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച് സായുധ വിപ്ലവത്തിന്റെ പാത സ്വീകരിച്ചു, മാഡം ഭിഖാജി കാമ തന്റെ സമ്പന്നമായ ജീവിതം ത്യജിച്ച് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ജ്വാല കൊളുത്തി. ഇന്നത്തെ നമ്മുടെ ത്രിവർണ്ണ പതാകയുടെ പ്രചോദനത്തിന്റെ ഉറവിടം മാഡം കാമ, ശ്യാംജി കൃഷ്ണ വർമ്മ തുടങ്ങിയ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികൾ രൂപകല്പന ചെയ്ത പതാകയാണ്. സാമൂഹികവും കുടുംബപരവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ റോളുകൾ പരിഗണിക്കാതെ, രാജ്യത്തോ വിദേശത്തോ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാനം പരിഗണിക്കാതെ, ലക്ഷ്യം ഒന്നായിരുന്നു – ഇന്ത്യക്ക് സമ്പൂർണ സ്വാതന്ത്ര്യം. സുഹൃത്തുക്കളേ , നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനം പ്രാദേശികവും ആഗോളവുമായ സ്വഭാവമുള്ളതായിരുന്നു. അതുപോലെ, ഗദ്ദർ പാർട്ടി ഹൃദയത്തിൽ ദേശീയമായിരുന്നു, എന്നാൽ ആഗോള തലത്തിലും ആയിരുന്നു. ശ്യാംജി കൃഷ്ണ വർമ്മയുടെ ഇന്ത്യാ ഹൗസ് ലണ്ടനിലെ ഇന്ത്യക്കാരുടെ ഒരു സംഘടനയായിരുന്നു, എന്നാൽ ദൗത്യം ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യമായിരുന്നു. നേതാജിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ആസാദ് ഹിന്ദ് ഗവൺമെന്റ് ഇന്ത്യൻ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്കായി സമർപ്പിച്ചെങ്കിലും അതിന്റെ വ്യാപ്തി ആഗോളമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ലോകത്തിലെ മറ്റ് പല രാജ്യങ്ങളുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനമായത് ഇതാണ്. പ്രാദേശികവും ആഗോളവുമായ ഈ മനോഭാവം നമ്മുടെ 'ആത്മനിർഭർ ഭാരത് അഭിയാന്റെ' ശക്തി കൂടിയാണ്. ''ആത്മനിർഭർ ഭാരത് അഭിയാൻ'' വഴി ഇന്ത്യയുടെ പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ദേശീയ അന്തർദേശീയ അംഗീകാരം നൽകുന്നുണ്ട്. "ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികളുടെ ഗാലറി" സന്ദർശിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് ദേശീയ പ്രമേയങ്ങൾ നിറവേറ്റാനും രാജ്യത്തിനായി എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാനുള്ള വികാരം വളർത്തിയെടുക്കാനും പുതിയ പ്രചോദനം ലഭിക്കുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. സുഹൃത്തുക്കളേ , കഴിഞ്ഞ 7 പതിറ്റാണ്ടുകളായി, രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിൽ മഹാരാഷ്ട്ര എല്ലായ്പ്പോഴും നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുംബൈ തീർച്ചയായും സ്വപ്നങ്ങളുടെ നഗരമാണ്! എന്നാൽ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വളർച്ചാ കേന്ദ്രങ്ങളാകാൻ പോകുന്ന ഇത്തരം നിരവധി നഗരങ്ങൾ മഹാരാഷ്ട്രയിലുണ്ട്. ഈ ചിന്തയോടെ, ഒരു വശത്ത് മുംബൈയുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നവീകരിക്കപ്പെടുകയും അതേ സമയം മറ്റ് നഗരങ്ങളിലും ആധുനിക സൗകര്യങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്ന്, മുംബൈ ലോക്കൽ ട്രെയിനുകളുടെ അഭൂതപൂർവമായ പുരോഗതി കാണുമ്പോൾ, നിരവധി നഗരങ്ങളിലെ മെട്രോ ശൃംഖലയുടെ വിപുലീകരണം കാണുമ്പോൾ, മഹാരാഷ്ട്രയുടെ എല്ലാ കോണുകളും ആധുനിക ദേശീയപാതയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ, നമുക്ക് വികസനത്തിന്റെ പോസിറ്റീവിറ്റി അനുഭവപ്പെടും. വികസനത്തിന്റെ പ്രയാണത്തിൽ പിന്നാക്കം പോയ ആദിവാസി ജില്ലകളിൽപ്പോലും ഇന്ന് പുതിയൊരു വികസനാഭിലാഷം ഉണർന്നു എന്നതിന് നാമെല്ലാവരും സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. സുഹൃത്തുക്കളേ ഈ 'ആസാദി കാ അമൃത് കാലിൽ', നമ്മൾ ചെയ്യുന്ന ഓരോ ജോലിയും അതത് റോളുകളും നമ്മുടെ ദേശീയ ദൃഢനിശ്ചയത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതാണ് ഇന്ത്യയുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വികസനത്തിന്റെ വഴി. അതുകൊണ്ട്, രാഷ്ട്രത്തിന്റെ വികസനത്തിൽ 'സബ്ക പ്രയാസ്' എന്ന ആഹ്വാനം ആവർത്തിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഒരു രാഷ്ട്രമെന്ന നിലയിൽ പരസ്പര സഹകരണത്തിന്റെ മനോഭാവത്തോടെ നാം മുന്നോട്ട് പോകേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മൾ പരസ്പരം ശക്തി പകരണം. അതേ മനോഭാവത്തോടെ, ജൽഭൂഷൺ ഭവനും ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികളുടെ ഗാലറിക്കും ഞാൻ ഒരിക്കൽ കൂടി എല്ലാവരെയും അഭിനന്ദിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ 75 വർഷമായി രാജ്ഭവൻ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്നും എന്നാൽ ഏഴ് പതിറ്റാണ്ടുകളായി താഴെയുള്ള ബങ്കറിനെക്കുറിച്ച് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും ആളുകൾ ഞങ്ങളെ കളിയാക്കും! അതായത്, നമ്മുടെ സ്വന്തം പൈതൃകത്തോട് നാം എത്ര നിസ്സംഗരാണ്! എന്നാൽ ആസാദി കാ അമൃത് മഹോത്സവ് നമ്മുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകൾ കുഴിച്ച് മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ദിശയിലേക്ക് നമ്മെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. സുഹൃത്തുക്കളേ കഴിഞ്ഞ 7 പതിറ്റാണ്ടുകളായി, രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിൽ മഹാരാഷ്ട്ര എല്ലായ്പ്പോഴും നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുംബൈ തീർച്ചയായും സ്വപ്നങ്ങളുടെ നഗരമാണ്! എന്നാൽ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വളർച്ചാ കേന്ദ്രങ്ങളാകാൻ പോകുന്ന ഇത്തരം നിരവധി നഗരങ്ങൾ മഹാരാഷ്ട്രയിലുണ്ട്. ഈ ചിന്തയോടെ, ഒരു വശത്ത് മുംബൈയുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നവീകരിക്കുകയും അതേ സമയം മറ്റ് നഗരങ്ങളിലും ആധുനിക സൗകര്യങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സുഹൃത്തുക്കളേ , ഈ 'ആസാദി കാ അമൃത് കാലിൽ', നമ്മൾ ചെയ്യുന്ന ഓരോ ജോലിയും അതത് റോളുകളും നമ്മുടെ ദേശീയ ദൃഢനിശ്ചയത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതാണ് ഇന്ത്യയുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വികസനത്തിന്റെ വഴി. അതുകൊണ്ട്, രാഷ്ട്രത്തിന്റെ വികസനത്തിൽ 'സബ്ക പ്രയാസ്' എന്ന ആഹ്വാനം ആവർത്തിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഒരു രാഷ്ട്രമെന്ന നിലയിൽ പരസ്പര സഹകരണത്തിന്റെ മനോഭാവത്തോടെ നാം മുന്നോട്ട് പോകേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മൾ പരസ്പരം ശക്തി പകരണം. അതേ മനോഭാവത്തോടെ, ജൽഭൂഷൺ ഭവനും ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികളുടെ ഗാലറിക്കും ഞാൻ ഒരിക്കൽ കൂടി എല്ലാവരെയും അഭിനന്ദിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ 75 വർഷമായി രാജ്ഭവൻ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്നും എന്നാൽ ഏഴ് പതിറ്റാണ്ടുകളായി താഴെയുള്ള ബങ്കറിനെക്കുറിച്ച് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും ആളുകൾ ഞങ്ങളെ കളിയാക്കും! അതായത്, നമ്മുടെ സ്വന്തം പൈതൃകത്തോട് നാം എത്ര നിസ്സംഗരാണ്! എന്നാൽ ആസാദി കാ അമൃത് മഹോത്സവ് നമ്മുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകൾ കുഴിച്ച് മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ദിശയിലേക്ക് നമ്മെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ സംഭവം നടന്നിട്ട് ഏകദേശം 100 വർഷം തികയുന്നു. 1930-ലെ ഈ സംഭവം കേൾക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്കും ഒരു ഞെട്ടലുണ്ടായേക്കാം. പക്ഷേ എന്റെ നാടിന്റെ ദൗർഭാഗ്യം കാണൂ! 1930-ൽ രാജ്യത്തിന് വേണ്ടി മരിച്ച വ്യക്തി, തന്റെ ചിതാഭസ്മം സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ നാട്ടിൽ കൊണ്ടുപോകണം, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അതിന് കഴിയാത്തതിനാൽ, അവന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾക്കെങ്കിലും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ രുചി അനുഭവിക്കണമെന്ന് മാത്രം. . അവൻ മറ്റൊരു പ്രതീക്ഷയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. 1947 ആഗസ്ത് 15 ന് അടുത്ത ദിവസം തന്നെ ഈ ജോലി ചെയ്യേണ്ടതായിരുന്നു എന്ന് നിങ്ങൾക്ക് തോന്നുന്നില്ലേ? എന്നാൽ അത് ചെയ്തില്ല. ഒരുപക്ഷേ അത് ദൈവത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സൂചനയായിരിക്കാം. 2003-ൽ, 73 വർഷത്തിനുശേഷം, ആ ചിതാഭസ്മം ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ള ഭാഗ്യം എനിക്കുണ്ടായി. സുഹൃത്തുക്കളേ, ഭാരതമാതാവിന്റെ ഒരു മകന്റെ ചിതാഭസ്മം കാത്തിരുന്നു. അത് തോളിൽ കയറ്റാനുള്ള ഭാഗ്യം കിട്ടിയ എനിക്ക് ചിതാഭസ്മവുമായി മുംബൈ എയർപോർട്ടിൽ വന്നിറങ്ങി. വീരാഞ്ജലി യാത്ര നടത്തി ഇവിടെ നിന്ന് ഗുജറാത്തിലേക്ക് പോയി. മാണ്ഡവി, കച്ച് ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മസ്ഥലം. അങ്ങനെ ഒരു ഇന്ത്യാ ഹൗസ് അവിടെ പണിതു. ആയിരക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികൾ അവിടെ പോകുകയും വിപ്ലവകാരികളുടെ ഈ കഥ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്ന് ആരും അറിയാത്ത, ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവകാരികളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന അത്തരം കാര്യങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ബങ്കർ; അതേ ബങ്കർ ഇപ്പോൾ വിപ്ലവകാരികളുടെ ഗാലറിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു, അവിടെ എന്റെ വിപ്ലവകാരികളുടെ പേരുകൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്റെ നാട്ടുകാർക്ക് ഈ വികാരം ഉണ്ടാകണം; അപ്പോഴാണ് രാജ്യത്തെ യുവതലമുറയ്ക്ക് പ്രചോദനമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് രാജ്ഭവന്റെ ഈ ശ്രമത്തെ അഭിനന്ദിക്കേണ്ടത്. നമ്മുടെ വിദ്യാർത്ഥികളെ അത്തരം സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിലെ ആളുകളോട് ഞാൻ പ്രത്യേകിച്ച് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. വർഷത്തിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ തവണ യാത്രകളോ ടൂറുകളോ സംഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ സാധാരണയായി ചില വലിയ പിക്നിക് സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് വിദ്യാർത്ഥികളെ കൊണ്ടുപോകാറുണ്ട്. വീർ സവർക്കർ തന്റെ യൗവനം മുഴുവൻ ചെലവഴിച്ച ജയിൽ കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ അവരെ ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത് നമുക്ക് ശീലമാക്കാമോ? ചിലപ്പോൾ അവരെ ഈ ബങ്കറിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി ഈ ധീരന്മാർ രാജ്യത്തിനും നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് വേണ്ടി പോരാടിയ എണ്ണമറ്റ ആളുകൾക്കും വേണ്ടി ജീവൻ ബലിയർപ്പിച്ചതെങ്ങനെയെന്ന് അവരെ കാണിക്കാമോ? ഇന്ത്യയെപ്പോലുള്ള ഒരു രാജ്യത്ത്, 1000-1200 വർഷത്തെ കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ, രാജ്യത്തിന്റെ ഒന്നോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു കോണിൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള മുറവിളി ഉണരാത്ത ഒരു ദിവസം പോലും ഉണ്ടാകില്ല. 1200 വർഷമായി ഈ ഏകമനസ്സുള്ള ദൗത്യമുണ്ട്; ഈ ആത്മാവ് ഈ രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളുടേതാണ്. നമ്മൾ അത് അറിയുകയും തിരിച്ചറിയുകയും ജീവിക്കാൻ ഒരിക്കൽ കൂടി ശ്രമിക്കുകയും വേണം, നമുക്ക് അത് ചെയ്യാൻ കഴിയും! സുഹൃത്തുക്കളേ , അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്നത്തെ അവസരത്തെ പല കാര്യങ്ങളിലും ഞാൻ പ്രധാനമായി കാണുന്നത്. ഈ പ്രദേശം യഥാർത്ഥ അർത്ഥത്തിൽ രാജ്യത്തെ യുവതലമുറയ്ക്ക് പ്രചോദനത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ ശ്രമത്തിന് ഞാൻ എല്ലാവരെയും അഭിനന്ദിക്കുന്നു. എല്ലാവർക്കും നന്ദി പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ എന്റെ പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിക്കുന്നത്!. –ND–