મંત્રીમંડળે નવી દિલ્હીનાં દ્વારકામાં એક્ઝિબિશન-કમ-કન્વેન્શન સેન્ટર વિકસાવવાની મંજૂરી આપી

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રિય મંત્રીમંડળે ઔદ્યોગિક નીતિ અને સંવર્ધન વિભાગની નીચેની દરખાસ્તોને મંજૂરી આપી છેઃ (ક) દ્વારકામાં એક્ઝિબિશન-કમ-કન્વેન્શન સેન્ટર (ઇસીસી) સેન્ટર અને આનુષંગિક માળખું પીપીપી (સરકારી ખાનગી ભાગીદારી) અને નોન-પીપીપી માધ્યમ થકી વિકસાવવું, (જેમાં પ્રદર્શની અને સમ્મેલન સ્થળ, એરેના, ટ્રન્ક-માળખું, મેટ્રો/એનએચએઆઈ કનેક્ટિવિટી, હોટેલ્સ, કાર્યાલય અને રિટેલ શોપીંગ માટે જગ્યા વગેરે) જેને માટે વર્ષ 2025 સુધીમાં અંદાજે રૂ. 25,703 કરોડનો ખર્ચ વિકસાવાશે. (ખ) ઔદ્યોગિક નીતિ અને સંવર્ધન વિભાગ મારફતે સરકાર પાસેથી 100 ટકા ઇક્વિટી સાથે યોજનાનાં અમલીકરણ અને વિકાસ માટે ખાસ હેતુ વાહન (એસપીવી) તરીકે નવી સરકારી કંપનીની રચના કરવી. ભારત સરકાર પ્રદર્શની કેન્દ્રનો ભાગ ટ્રન્ક માળખું, કન્વેન્શન સેન્ટર, મેટ્રો કનેક્ટિવિટી, એનએચએઆઈ રોડ કનેક્ટિવિટીને ભંડોળ આપવા 3 વર્ષનાં ગાળામાં ઇક્વિટી તરીકે એસપીવીને રૂ. 2037.39 કરોડનો અંદાજપત્રીય ટેકો આપશે, જેમાં ડીડીએ, જળ અને સુએજ માળખું, મેટ્રો કનેક્ટિવિટી માટે રેલવે જમીનને ચુકવાયેલ જમીનનો ખર્ચ તથા અન્ય નોન-પીપીપી ઘટકો માટે ખર્ચ સામેલ છે. (ગ) સરકારી ગેરન્ટી લોન તરીકે બજારમાંથી રૂ. 1,381 કરોડ ઊભા કરવા અને સરકારી માલિકીની જમીનનાં મુદ્રીકરણ અને એસપીવી દ્વારા પ્રોજેક્ટની વાર્ષિક આવક દ્વારા રૂ. 4,000 કરોડનો ઉપયોગ કરવો. જમીનનાં મુદ્રીકરણમાંથી પ્રાપ્ત આવક અને એસપીવી દ્વારા સંચિત વાર્ષિક વળતરનો ઉપયોગ પ્રોજેક્ટનાં નોન-પીપીપી ઘટકોની મુડી માટે થશે. (ઘ) ડીએમઆઇસીડીસી નોલેજ પાર્ટનર તરીકે વાર્ષિક આંતરિક ઉપજનાં 1 ટકાનાં હિસ્સે કામ કરશે, જે પ્રોજેક્ટનાં પ્રથમ 10 વર્ષ માટે વાર્ષિક લઘુતમ રૂ. 5 કરોડ અને મહત્તમ રૂ. 10 કરોડને આધિન છે. (ચ) એસપીવીનાં બોર્ડને ખર્ચનાં અંદાજની વિગતમાં સુધારો-વધારો મંજૂર કરવાની, પ્રોજેક્ટ ઘટકોનાં માપમાં ફેરફાર કરવાની, પ્રોજેક્ટનાં તબક્કા નક્કી કરવાની, પ્રોજેક્ટનાં વિવિધ તબક્કાની જરૂરિયાતને આધારે અવકાશમાં ફેરફાર કરવાની સત્તા આપવામાં આવશે, જે સંપૂર્ણ માન્ય નાણાકીય મર્યાદામાં આપવામાં આવશે. એસપીવી બજારની શરતોને આધારે જમીનનાં મુદ્રીકરણને આધારે ઋણ ઊભું કરવા/સંસાધનો ઊભા કરવાનો પણ અધિકાર ધરાવશે. યોજનાનાં પ્રથમ તબક્કામાં પ્રદર્શની અને સમ્મેલન સ્થળ સાથે ટ્રન્ક માળખું સામેલ હશે, જેનો અમલ અને શરૂઆત ડિસેમ્બર, 2019 સુધીમાં થશે. તેનો અમલ નોન-પીપીપી ઘટક તરીકે થશે. પ્રોજેક્ટનાં બીજા તબક્કામાં બાકીનાં પ્રદર્શની વિસ્તાર સામેલ હશે, જેનો અમલ વર્ષ 2025 સુધીમાં થશે. ઘટકોમાં હોટેલ્સ, રિટેલ શોપીંગ માટે જગ્યા અને ઓફિસ સામેલ છે, જેનો અમલ પીપીપી પદ્ધતિ મારફતે થશે. એક અંદાજ મુજબ, પ્રસ્તાવિત ઇસીસી સુવિધા એક વખત કાર્યરત થયા પછી વર્ષે 100થી વધારે મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક પ્રદર્શન કાર્યક્રમોની માગ પૂર્ણ કરશે. પ્રથમ તબક્કામાં પ્રદર્શની સુવિધાની મુલાકાત વર્ષે (પેઇંગ વિઝિટર્સ) 10 મિલિયનથી વધારે લોકો લેશે અને બીજો તબક્કો (વર્ષ 2025) પૂર્ણ થયા પછી 23 મિલિયન લોકો લેશે. તે જ રીતે યોજનાનો બીજો તબક્કો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા પછી કન્વેન્શન આધારિત પ્રતિનિધિમંડળની હાજરી વર્ષે 1.5 મિલિયનથી વધારે રહેવાનો અંદાજ છે. યોજના પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ એમ બંને રીતે પાંચ લાખથી વધારે રોજગારીની તકો પેદા કરશે એવો અંદાજ છે. રોજગારીનું સર્જન મુખ્ય ઇસીસી સુવિધાઓમાં તેમજ રિટેલ, ઓફિસ અને હોસ્પિટાલિટી જેવાં ઇસીસી જમીનનાં ઉપયોગનાં સપોર્ટમાં થશે. પૃષ્ઠભૂમિ: સમારંભો અને પ્રદર્શનો આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહકોને સ્થાનિક ઉત્પાદકો સાથે જોડવા માટેની મહત્ત્વપૂર્ણ લિન્ક છે તથા તે વ્યાવસાયિક વિચારોનાં આદાનપ્રદાન માટેના મંચ તરીકે કામ આપે છે. ભારત સંપૂર્ણ વૈશ્વિક કક્ષાની સુવિધાની ખામી ધરાવે છે, જે મોટા પાયે જગ્યા, પ્રોજેક્ટની સુવિધાઓ, પરિવહન કડીઓ વગેરેની દ્રષ્ટિએ વૈશ્વિક પ્રદર્શની અને સમ્મેલન સ્થળ ચલાવનારાની જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરી શકે છે. દ્વારકાનું એક્ઝિબિશન-કમ-કન્વેન્શન (ઇસીસી) સેન્ટર આવા સપોર્ટિંગ ઘટકો ધરાવે છે, જે એક વખત સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થયા પછી નવી દિલ્હીને પ્રદર્શની બજારનાં ક્ષેત્રમાં શાંઘાઈ, હોંગકોંગ અને સિંગાપોરની હરોળમાં સ્થાન આપશે એવી અપેક્ષા છે.