મધ્ય પ્રદેશ સ્ટાર્ટ અપ નીતિના શુભારંભે વીડિયો કૉન્ફરન્સિંગ દ્વારા પ્રધાનમંત્રીનાં સંબોધનનો મૂળપાઠ

નમસ્કાર! મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ, એમપી સરકારના તમામ મંત્રીઓ, સાંસદો, ધારાસભ્યો, સ્ટાર્ટ–અપ્સની દુનિયાનામારા મિત્રો, દેવીઓ અને સજ્જનો! તમે બધાએ જોયું જ હશે કે કદાચ હું મધ્યપ્રદેશની યુવા પ્રતિભાઓ સાથે, સ્ટાર્ટઅપ્સ સાથે જોડાયેલા કેટલાક નવયુવાનો ચર્ચા કરી રહ્યો હતો અને મને લાગતું હતું, તમે પણ અનુભવ્યું હશે અને એક વાત ચોક્કસ છે કે જ્યારે હૃદયમાં ઉત્સાહ હોય, નવો ઉમંગ હોય,નવીનતાનો જુસ્સો હોય તો તેની અસર સ્પષ્ટ દેખાય છે, અને ઉમંગે તો આ પ્રકારનું ભાષણ પણ આપી દીધું આજે. મને તમારા બધા સાથે વાત કરવાની તક મળી અને જેમણે આ સાંભળ્યું હશે તેઓ પૂરા વિશ્વાસ સાથે કહી શકે છે કે આજે દેશમાં જેટલી વધુ સક્રિય સ્ટાર્ટઅપ નીતિ છે, એટલું જ પરિશ્રમી સ્ટાર્ટઅપનું નેતૃત્વ પણ છે. તેથી જ દેશ એક નવી યુવા ઊર્જા સાથે વિકાસને વેગ આપી રહ્યો છે. મધ્યપ્રદેશમાં આજે સ્ટાર્ટ અપ પોર્ટલ અને આઈ–હબ ઈન્દોરનો શુભારંભ થયો છે. એમપીની સ્ટાર્ટ અપ પોલિસી હેઠળ સ્ટાર્ટ અપ અને ઇન્ક્યુબેટર્સને નાણાકીય સહાય પણ આપવામાં આવી છે. હું આ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવા બદલ મધ્યપ્રદેશ સરકારને, દેશની સ્ટાર્ટ અપ ઇકોસિસ્ટમને અને આપ સૌને આ પ્રયાસો માટે ખૂબ ખૂબ અભિનંદન આપું છું. સાથીઓ, તમને યાદ હશે કે 2014માં જ્યારે અમારી સરકાર આવી ત્યારે દેશમાં લગભગ 300-400સ્ટાર્ટ–અપ હતા અને સ્ટાર્ટ–અપ શબ્દ પણ સાંભળવામાં આવતો ન હતો અને ન તો તેના વિશે કોઈ ચર્ચા થતી હતી. પરંતુ આજે આઠ વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં ભારતમાં સ્ટાર્ટ અપની દુનિયા જ બદલાઈ ગઈ છે. આજે આપણા દેશમાં લગભગ 70 હજાર માન્ય સ્ટાર્ટઅપ્સ છે. આજે ભારત વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી સ્ટાર્ટઅપ ઇકો–સિસ્ટમ ધરાવે છે. આપણે વિશ્વના સૌથી મોટા યુનિકોર્ન હબ્સમાં પણ એક તાકાત તરીકે ઉભરી રહ્યા છીએ. આજે સરેરાશ 8 કે 10 દિવસમાં ભારતમાં સ્ટાર્ટ અપ યુનિકોર્નમાં ફેરવાય છે. હવે તમે કલ્પના કરી શકો છો કે શૂન્યથી શરૂ કરીને, સિંગલ સ્ટાર્ટ અપ યુનિકોર્ન બનવાનો અર્થ છે કે આટલા ઓછા સમયમાં લગભગ 7 હજાર કરોડ રૂપિયાની મૂડી સુધી પહોંચવું, ત્યારે એક યુનિકોર્ન રચાય છે અને આજે 8-10 દિવસમાં રોજ એક નવો યુનિકોર્ન દેશમાં આપણા નવયુવાનો બનાવી રહ્યા છે. સાથીઓ, આ છે ભારતના યુવાનોની તાકાત, સફળતાની નવી ઊંચાઈઓ હાંસલ કરવાની ઈચ્છાશક્તિનું ઉદાહરણ અને હું આર્થિક વિશ્વની નીતિઓનો અભ્યાસ કરતા નિષ્ણાતોને એક વાત નોંધવા માટે કહીશ, ભારતમાં આપણા સ્ટાર્ટઅપ્સનું પ્રમાણ જેટલું મોટું છે, એટલી જ તેની વિવિધતા પણ છે. આ સ્ટાર્ટઅપ્સ કોઈ એક રાજ્ય કે બે–ચાર મેટ્રો સિટી પૂરતા જ મર્યાદિત નથી.આ સ્ટાર્ટઅપ્સ હિન્દુસ્તાનના ઘણા રાજ્યોમાં, હિન્દુસ્તાનના ઘણાં નાનાં–નાનાં શહેરોમાં ફેલાયેલાં છે. આટલું જ નહીં, જો હું આશરે અંદાજ લગાવું તો, 50થી વધુ વિવિધ ઉદ્યોગો સાથે સંકળાયેલાં વિવિધ પ્રકારના સ્ટાર્ટ–અપ્સ છે. આ દરેક રાજ્ય અને દેશના સાડા છસોથી વધુ જિલ્લાઓમાં ફેલાયેલા છે. લગભગ 50 ટકા સ્ટાર્ટપ્સ એવા છે જે ટિયર 2 અને ટિયર 3 શહેરોમાં આવે છે. ઘણી વાર કેટલાક લોકોને એવો ભ્રમ થઈ જાય છે કે સ્ટાર્ટ અપ એટલે કમ્પ્યૂટર સાથે જોડાયેલ એવો નવયુવાનોનો ખેલ ચાલી રહ્યો છે, કંઈક કારોબાર ચાલી રહ્યો છે. આ એક ભ્રમણા છે, વાસ્તવિકતા એ છે કે સ્ટાર્ટ અપનો અવકાશ અને વિસ્તાર બહુ વિશાળ છે. સ્ટાર્ટઅપ્સ આપણને મુશ્કેલ પડકારોના સરળ ઉકેલો આપે છે. અને આપણે જોઈ રહ્યા છીએ કે ગઈકાલના સ્ટાર્ટ–અપ્સ આજની બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ બની રહ્યા છે. મને ખુશી છે કે આજે કૃષિ ક્ષેત્રે, છૂટક વેપારના ક્ષેત્રમાં, આરોગ્ય ક્ષેત્રે નવા નવા સ્ટાર્ટ અપ્સ ઊભરી રહ્યા છે. સાથીઓ, આજે જ્યારે આપણે વિશ્વને ભારતની સ્ટાર્ટ અપ ઇકોસિસ્ટમના વખાણ કરતા સાંભળીએ છીએ. દરેક હિંદુસ્તાનીને ગર્વ થાય છે. પણ મિત્રો, એક પ્રશ્ન પણ છે. સ્ટાર્ટ અપ શબ્દ, જે 8 વર્ષ પહેલા સુધી માત્ર કેટલાક કોરિડોરમાં, ટેકનિકલ જગતના કેટલાક કોરિડોરમાં જ ચર્ચાનો ભાગ હતો, તે આજે સામાન્ય ભારતીય યુવાનોના સપનાને સાકાર કરવા માટે એક શક્તિશાળી માધ્યમ, તેમના રોજિંદી વાતચીતનો એક ભાગ કેવી રીતે બની ગયો છે? આટલું મોટું પરિવર્તન કેવી રીતે આવ્યું? તે અચાનક નથી આવ્યું. સારી રીતે વિચારેલી વ્યૂહરચના હેઠળ સ્પષ્ટ લક્ષ્યો, નિર્ધારિત દિશા એ આ બધાનું પરિણામ છે અને મને ચોક્કસ ગમશે કે આજે જ્યારે હું સ્ટાર્ટઅપ્સની દુનિયાના નવયુવાનોને મળ્યો છું અને ઈન્દોર જેવી ધરતી મારી સામે છે, ત્યારે મને લાગે છે કે હું પણ આજે કેટલીક વાતો આપને કહું. આજે જેને સ્ટાર્ટ–અપ ક્રાંતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે તેણે કેવી રીતે આકાર લીધો, મને લાગે છે કે દરેક યુવા માટે આ જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે અને તે પોતાનામાં એક પ્રેરણા પણ છે. આ સ્વતંત્રતાના અમૃત કાળ માટે તે એક બહુ મોટું પ્રોત્સાહન પણ છે. સાથીઓ, ભારતમાં હંમેશા નવું કરવાની, નવા વિચારો સાથે સમસ્યાઓ ઉકેલવાનીઉત્કંઠા હંમેશા રહી છે. આપણે આપણી