ઈઝરાયલમાં સામુદાયિક સ્વાગતમાં સત્કારમાં પ્રધાનમંત્રી મોદીના સંબોધનનો મૂળ પાઠ

ભારત આઝાદ થયા પછી 70 વર્ષમાં સૌપ્રથમ વખત કોઈ પણ પ્રધાનમંત્રીનું ઈઝરાયલમાં આવવું ઐતિહાસિક ઘટના છે, આનંદલાયક પ્રસંગ છે. પણ સાથે સાથે કેટલાંક પ્રશ્રો પણ ઊભા કરે છે. જ્યારે તમે તમારા અંગત વ્યક્તિને બહુ દિવસો પછી મળો છો, ત્યારે તમારી પ્રથમ પ્રતિક્રિયા શું હોય છે? સામાન્ય રીતે તમે સૌપ્રથમ કહો છો કે, બહુ દિવસ પછી મળ્યા. પછી તમે પૂછો છો કે, કેમ છો? આ પ્રશ્ર જ એક પ્રકારે સ્વીકાર સાથે સંબંધિત છે. વ્યક્તિના હાલચાલ પૂછવાની સાથેસાથે તરત બહુ દિવસ પછી મળ્યાનો સ્વીકાર પણ છે. હું તમારી સાથે મારી વાતની શરૂઆત આ સ્વીકાર સાથે કરું છું કે ખરેખર બહુ દિવસો પછી મળ્યા છીએ. વળી દિવસો કહેવા પણ યોગ્ય નથી. સાચું તો એ છે કે ઈઝરાયલ આવવામાં બહુ વર્ષો લાગી ગયા. 10, 20, 50 નહીં, 70-70 વર્ષ! ભારતને આઝાદી મળ્યાને 70 વર્ષ થયા છે. સાત-સાત દાયકા પછી ભારતના કોઈ પણ પ્રધાનમંત્રીએ પહેલી વખત ઈઝરાયલની ધરતી પર પગ મૂક્યા છે. મને તમારા આશીર્વાદ મળ્યા છે, તમારી શુભેચ્છા પ્રાપ્ત થઈ છે. આ પ્રસંગે ઈઝરાયલના પ્રધાનમંત્રી મારા મિત્ર બેન્જામિન નેતાન્યાહુ અહીં આપણી વચ્ચે ઉપસ્થિત છે. હું ઈઝરાયલમાં આવ્યો પછી તેમણે મને ઘણું માન-સન્માન આપ્યું છે. તેઓ સતત મારી સાથે રહ્યા છે. હકીકતમાં તેમણે મને નહીં, પણ ભારતના સવા સો કરોડ લોકોનું સન્માન કર્યું છે. આ પ્રકારના સન્માનને, આવા પ્રેમને, આવા પોતીકાપણાંને દુનિયામાં કોઈ ક્યારેય ભૂલી શકે? અમારા બંનેમાં એક વિશેષતા છે એ છે કે અમારા બંનેનો જન્મ અમારા દેશને આઝાદી મળી એ પછી થયો છે. કહેવાનો અર્થ એ છે કે બેન્જામિન સ્વતંત્ર ઈઝરાયલમાં જન્મ્યા અને મારો જન્મ પણ ભારતને આઝાદી મળી પછી થયો છે. પ્રધાનમંત્રી નેતાન્યાહુની એક રુચિ દરેક ભારતીયના હૃદયને સ્પર્શી જાય એવી છે. આ રુચિ છે – ભારતીય ભોજન પ્રત્યે તેમનો પ્રેમ. કાલે રાત્રે તેમણે ભારતીય ભોજન સાથે મારો આતિથ્ય-સત્કાર કર્યો હતો, જેને હું હંમેશા યાદ રાખીશ. આપણા બંને દેશો વચ્ચે સંપૂર્ણ રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત થયાને 25 વર્ષ જ થયા છે, પણ હકીકતમાં ભારત અને ઈઝરાયલ સદીઓથી એકબીજાની સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે. મને જણાવવામાં આવ્યું છે કે તેરમી સદીમાં મહાન ભારતીય સૂફી-સંત બાબા ફરીદનું જેરુસલેમમાં આગમન થયું હતું. અહીં એક ગુફામાં તેમણે લાંબો સમય સાધના કરી હતી. પછી આ સ્થાન એક પ્રકારે તીર્થધામ બની ગયું છે. આજે પણ આ સ્થાન જેરુસલેમ અને ભારત વચ્ચે 800થી વધારે વર્ષ જૂના સંબંધનું પ્રતીક બની ગયું છે. વર્ષ 2011માં ઈઝરાયલના કેર ટેકર શેખ અન્સારીજીને પ્રવાસી ભારત સન્માન પણ આપવામાં આવ્યું હતું અને આજે મને તેમને મળવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું છે. ભારત અને ઈઝરાયલનો આ સાથ પરંપરાનો સાથ છે, સંસ્કૃતિનો સાથ છે, આ સાથ, આ સહકાર, આ સંબંધ ભરોસા અને મિત્રતાનો પણ છે. આપણા તહેવારોમાં પણ અદ્બૂત સમાનતા છે. ભારતમાં હોળી મનાવવામાં આવે છે, તો અહીં પરિમની ઉજવણી થાય છે. ભારતમાં દિવાળી મોટા તહેવારોમાંનો એક છે, તો અહીં હનુકાની ઉજવણી થાય છે. મને એ જાણકારી મેળવીને બહુ આનંદ થયો છે કે યહુદીઓ પુનઃ ઉત્થાન પ્રત્યે મેકાઇવા ગેમ્સનું આવતીકાલે ઉદ્ઘાટન થઈ રહ્યું છે અને હું ઈઝરાયલના લોકોને આ રમત માટે અભિનંદન આપું છું. મને ખુશી છે કે ભારતે પણ રમતોત્સવ માટે પોતાની ટીમ મોકલી છે અને ભારતીય ટીમના ખેલાડીઓ પણ આ પ્રસંગે અહીં ઉપસ્થિત છે. તેમને સફળતા મળે તેવી ખૂબ શુભકામનાઓ. ઈઝરાયલની વીર ભૂમિનું સિંચન અનેક વીર સપૂતો અને તેમનું બલિદાન છે. અહીં આ કાર્યક્રમમાં એવા ઘણાં પરિવાર હશે, જેમની પાસે આ સંઘર્ષના બલિદાનની પોતાની ગાથાઓ હશે. હું ઈઝરાયલના શૌર્ય અને વીરતાને પ્રણામ કરું છું. તેમનું આ શૌર્ય અને સાહસ જ ઈઝરાયલના વિકાસનો આધાર રહ્યો છે. કોઈ પણ દેશનો વિકાસ તેનો આકાર…તેની સાઇઝ નથી. પણ તેના નાગરિકોનો જુસ્સો, તેમનો આત્મવિશ્વાસ નક્કી કરે છે, નિર્ણાયક પરિબળ બને છે. સંખ્યા અને આકાર મહત્વપૂર્ણ નથી એ ઈઝરાયલે સાબિત કરી દીધું છે. આ પ્રસંગે હું સેકન્ડ લેફ્ટનન્ટ એલિસ એસ્ટનને પણ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પુ છું, જેમને ઈઝરાયલ સરકારે રાષ્ટ્રનિર્માણમાં તેમના યોગદાન માટે સર્ટિફિકેટ ફોર ગેલેન્ટ્રીથી સન્માનિત કર્યા હતા. એલિસ એસ્ટનને ધ ઈન્ડિયન નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. બ્રિટનના શાસન દરમિયાન તેમણે મરાઠા લાઈટ ઈન્ફ્રન્ટ્રીમાં કામ કર્યું હતું. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ઈઝરાયલના શહેર હાઇફાને આઝાદ કરાવવામાં ભારતીય સૈનિકોએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અદા કરી હતી. મારું સૌભાગ્ય છે કે આવતીકાલે હું એ વીર શહીદ સૈનિકોને શ્રદ્ધાસુમન અર્પણ કરવા હાઇફા જવાનો છું. કાલે રાત્રે મારા મિત્ર પ્રધાનમંત્રી નેતાન્યાહુને ત્યાં ભોજન કરવા ગયો હતો. ત્યાં અતિ પારિવારિક વાતાવરણ હતું. અમે વાતો કરી હતી, ગપ્પા માર્યા હતા. ભારતીય સમય મુજબ સવારે અઢી વાગ્યા સુધી વાતો કરી હતી. જ્યારે મેં તેમના ઘરેથી વિદાય લીધી હતી, ત્યારે તેમને મને એક તસવીર ભેટ આપી હતી. આ તસવીરમાં પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય સૈનિકો દ્વારા જેરુસલેમને આઝાદ કરાવવાનું એક અતિ હૃદયસ્પર્શી દ્રશ્ય છે, તેમણે મને આ એક તસવીરની ભેટ ધરી હતી. સાથીદારો, વીરતાની આ કડીમાં હું ભારતીય સેનાના લેફ્ટનન્ટ જે. એફ. આર. જેકોબનો વિશેષ સ્વરૂપે ઉલ્લેખ કરવા ઇચ્છું છું. તેમના પૂર્વજો બગદાદથી ભારત આવ્યા હતા. જ્યારે વર્ષ 1971માં પાકિસ્તાનથી આઝાદ થવા બાંગ્લાદેશના નાગરિકો સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે લેફ્ટનન્ટ જે એફ આર જેકોબે જ ભારતની રણનીતિ બનાવવામાં અને પાકિસ્તાનના 90 હજાર સૈનિકોને આત્મસમર્પણ કરાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અદા કરી હતી. સાથીદારો, અત્યારે ભારતમાં યહુદી સમુદાયના લોકોની બહુ ઓછી સંખ્યા છે, તેઓ બહુ ઓછા રહ્યા છે, પણ તેઓ જે ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે, તેમાં તેઓ ચમકી ઊઠે છે. તેઓ પોતાનું આગવું સ્થાન ઊભું કરે છે અને દેશને ગૌરવ થાય તેવું કામ કરે છે. ભારતમાં યહુદીઓએ સેનામાં જ કાઠું કાઢ્યું હોય એવું નથી. તેમણે સાહિત્ય, સંસ્કૃતિ, ફિલ્મ જેવા ક્ષેત્રોમાં પોતાની મહેનતના બળે, પોતાની ઇચ્છાશક્તિના જોરે ગર્વ થાય તેવી સફળતા મેળવી છે. તેમની નોંધ લેવા ભારતની સાથે દુનિયા મજબૂર થઈ છે. હું જોઈ રહ્યો છું કે આજે આ ભવ્ય કાર્યક્રમમાં ઈઝરાયલના અલગ-અલગ શહેરોના મેયર પણ ઉપસ્થિત છે. ભારત અને ભારતીય સમુદાય પ્રત્યે તેમનો પ્રેમ, તેમને અહીં આ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહેવા માટે લઈ આવ્યો છે. મને યાદ છે કે ભારતની આર્થિક રાજધાની ગણાતા મહાનગર મુંબઈમાં મેયરના પદ પર યહુદી સમુદાયના મહાનુભાવ હતા. આ વાત લગભગ 80 વર્ષ અગાઉની છે. એ સમયે આજનું મુંબઈ બોમ્બે તરીકે પ્રસિદ્ધ હતું. એ સમયે વર્ષ 1938માં