રાષ્ટ્રીય યુવા સંસદ મહોત્સવ પુરસ્કાર કાર્યક્રમમાં પ્રધાનમંત્રીએ કરેલા સંબોધનનો મૂળપાઠ

મોટી સંખ્યામાં આવેલા મારા યુવાન સાથીઓ. મારી સામે ન્યુ ઇન્ડિયાનું નવું ચિત્ર હું જોઈ રહ્યો છું. દેશના ખૂણે ખૂણામાંથી ભાષા-ભૂષાની વિવિધતા લઈને રંગબેરંગી માળારૂપીમા ભારતીના મણકાઓનું હું અભિવાદન કરું છું. ટેકનોલોજીના માધ્યમથી અમારી સાથે દેશભરમાંથી જોડાયેલા એનસીસી, એનએસએસ અને નહેરુ યુવા કેન્દ્રના સાથીઓનું પણ હું સ્વાગત કરું છું. સાથીઓ, તમારા જેવા ઉર્જાવાન અને જોશથી ભરેલા સાથીઓને હું જ્યારે પણ મળું છું, ચર્ચા કરું છું તો તમારી આ ઉર્જા, તમારો આ જોશ મારી અંદર પણ હું અનુભવ કરું છું. તમે વીતેલા બે દિવસથી અહિયાં આગળ દેશ અને સમાજ સાથે જોડાયેલ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ ઉપર ચર્ચા કરી રહ્યા છો. ચર્ચાની આ જ ભાવના, સંવાદની આ જ પ્રક્રિયા દેશના જનતંત્રને સશક્ત કરે છે. સાથીઓ, દેશના વર્તમાન અને ભવિષ્યને લઈને તમારી સાર્થક ચર્ચા માટે અનેક સાથીઓને અહિયાં પુરસ્કૃત કરવાનો મને અવસર પણ મળ્યો છે. જેમને પુરસ્કૃત કરવાનો મને અવસર મળ્યો છે તેઓ અભિનંદનને પાત્ર તો છે જ, બાકી સાથીઓને પણ હું અભિનંદન આપીશ, કારણ કે તમારી ભાગીદારી પણ એક બહુ મોટો પુરસ્કાર છે. સાથીઓ, આ વિચારોને લોકશાહી, દેશ અને સમાજના વિમર્શ સાથે જોડવાની હંમેશા મારી કોશિશ રહી છે. નેશનલ યુથ પાર્લામેન્ટ આ જ કોશિશનો એક ભાગ છે. મેં એકવાર મન કી બાત કાર્યક્રમમાં વાત કરતી વખતે આ જ પ્રકારની ભાવનાને મેં રજૂ કરી હતી અને મને ખુશી છે કે તેને સફળતાની સાથે મૂર્તરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. પરંતુ મારો તેમાં આગ્રહ રહેશે આ પહેલો પ્રયોગ હતો, થોડો મોટો પ્રયોગ હતો, સારું થશે જો તમે લોકો આ સમગ્ર કાર્યક્રમની રચના- તેમાં શું ખામી રહી ગઈ, અને સારો કઈ રીતે થઇ શકતો હતો? વિષયો કયા સારા હોઈ શકતા હતા? પ્રાદેશિક ભાષાઓનું માહાત્મ્ય કઈ રીતે મળી શકતું હતું? – જો સૂચનો, અને હું ઈચ્છીશ કે વિભાગ તેની માટે કોઈ ઓનલાઈન વ્યવસ્થા કરે અને બધા પ્રતિસ્પર્ધીઓ આ કાર્યક્રમની રચનાના સંબંધમાં સૂચનો દઈને જો તેને વધુ મજબુતી આપે છે, અને નવીનપણું નવાચાર, રચનાત્મક વિચારો આપે છે તો તે પોતાનામાં જ એક સંસ્થા બની જશે. અને ભવિષ્યમાં પણ જે સંસદમાં જવા માંગે છે, તે પહેલા વિચારશે કે આ સંસદમાંથી પસાર થશે. તે પણ પોતાના પ્રોફાઇલમાં લખશે કે હું તે સંસદમાં આટલી વખત ભાગ લીધો હતો, આટલી વખત મને બોલવાનો મોકો મળ્યો, આટલા વિષય પર બોલ્યો, આટલી વાર ઇનામ જીતીને આવ્યો, આટલી વાર મારીને આવ્યો. તો એક તો મારો આગ્રહ છે કે કારણ કે આને આપણે એક.. અને આમ પણ જે લોકો મને, કારણ કે તમે લોકો આ પ્રકારની સ્પર્ધામાં ભાગ લઇ રહ્યા છો, તેનો અર્થ કે તમે તમારા અભ્યાસક્રમની બહાર પણ કઈક વાંચો છો, અભ્યાસક્રમની બહાર પણ કઈક વિચારો છો. જે અભ્યાસક્રમમાં બંધાયેલા હોય તેઓ તો અહિયાં નથી આવતા, તેઓ ત્યાં જ ટકેલા રહે છે; અને તેના કારણે કદાચ તમે મારો પણ અભ્યાસ કરતા હશો. અને મને ભરોસો છે કે તમે તે વસ્તુ નહિ લેતા હોવ જે તમને પીરસવામાં આવતી હશે, તમે શોધીને કાઢતા હશો કે સાચું શું છે; નહિતર પીરસેલો માલ જરા ગડબડ હોય છે. તમે જોયું હશે કે હું સ્વભાવથી ટોકનીઝ્મમાં મને એટલે કે મારો વિશ્વાસ જ નથી. કોઈ એક લાંબી વિચારધારાની સાથે એક પછી એક ઇન્ટરલીંક વ્યવસ્થાઓ વિકસિત કરવી એ જ મારી કાર્યશૈલીનો ભાગ છે. બધી વસ્તુઓ પહેલાથી નથી કહી દેતો, પ્રોગ્રેસીવ અનફોર્મેટ હોય છે, ધીમે ધીમે ખોલું છું. મારા મનમાં એક બહુ મોટું સપનું છે તેનો જ એક નાનકડો હિસ્સો અહિયાં શરુ થઇ રહ્યો છે અને તેને જો તમે અને તમારી ભાગીદારી વડે જો આ વ્યવસ્થા વિકસિત થાય છે, અને હું તો ઈચ્છીશ કે બની શકે એટલું જલ્દી તેને સરકારની બહાર કાઢી નાખવામાં આવે. અથવા તો તેને સરકારમાંથી બહાર કાઢી દેવામાં આવે અથવા તેમાંથી સરકારને બહાર કાઢી નાખવામાં આવે. વિનોબા ભાવે કહ્યા કરતા હતા કે અ-સરકારી-અસરકારી, સમજણ પડી- અ-સરકારી-અસરકારી. તેનું રૂપ શું હોઈ શકે છે, જો માની લો સમગ્ર દેશમાં સરકાર ઉદ્દીપક એજન્ટ હોય, સરકાર ઉદ્દીપકનું કામ કરે, સરકારી હદો નક્કી કરે; આ બધું કરે, માળખાગત બાંધકામ પૂરું પાડે, પરંતુ સંપૂર્ણ પહેલ દરેક જીલ્લામાં આ પ્રકારના એનસીસી, એનએસએસ, નહેરુ યુવા કેન્દ્ર, આ બધા મળીને યુનીવર્સીટીની જે ચૂંટણી જીતીને આવેલા નેતાઓ છે, તે બધા મળીને આ સતત જીલ્લાઓમાં વર્ષમાં ત્રણ ત્રણ, ચાર ચાર વિષયો પર મોટી વ્યાપક ચર્ચા કરીએ અને એક માહોલ બનાવીએ. એટલે કે આ ચર્ચા પછી મોટા મોટા સ્ટેડીયમમાં કરવી પડે ચર્ચા. 25-25, 50 હજાર લોકો સાંભળવા આવી જાય, અને જુએ કે અમારા બાળકો શું બોલી રહ્યા છે, શું વિચારી રહ્યા છે. આવું બની શકે છે, બની શકે છે કે નથી બની શકતું? પરંતુ તમે કહેશો, કરશે કોણ? અને એટલા માટે શું આપણે તેને તે દિશામાં લઇ જઈ શકીએ છીએ ખરા? જેથી કરીને આ વ્યવસ્થા વધુ વિકસિત થાય, તેને લાભ મળે. બીજું, વક્તવ્ય, આ માત્ર શબ્દોનો શૃંગાર નથી હોતો, વાણીનો આરોહ અવરોહ નથી હોતો. આપણા મોંઢામાંથી નીકળેલ શબ્દ સાચી જગ્યા પર તીરની જેમ જવો જોઈએ. આપણી વાણી આકર્ષક હોય કે ના હોય પરંતુ પ્રેરણાદાયી જરૂરથી હોવી જોઈએ. મહાત્મા ગાંધી કરતા કદાચ મોટો વક્તા ગઈ સદીમાં તો મળવો અઘરો જ છે, તેઓ કોઈ વક્તવ્ય શૈલીના ધની નહોતા અને ના તો ક્યાય તેમના પહેરવેશમાં કોઈને આકર્ષિત કરવાનો પ્રયાસ હતો, ના તો તેમની શરીરની રચનામાં કઈ એવી બાબત હતી. તમે કલ્પના કરી શકો છો, ના તો વકતૃત્વકળા છે, ના તો તે પ્રકારનું પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ છે, પરંતુ તે કઈ તપસ્યા હશે કે તેમનો એક એક શબ્દ- અને તે જમાનામાં વોટ્સએપ નહોતું, દુનિયાના ખૂણે ખૂણામાં પહોંચી જતું હતું. આ જે કમ્યુનિકેશન છે વકતૃત્વકળા તે એક બાબત કમ્યુનિકેશન જુદા જુદા છે, તે કમ્યુનિકેશન કૌશલ્યને આપણે કઈ રીતે વિકસિત કરી શકીએ. અને જો આપણા દેશમાં, ગામડામાં, શહેરમાં, કસબાઓમાં જો આવી યુવા પેઢી તૈયાર થાય છે જે સમાજના મુદ્દાઓ પર સાચી રીતે વિચારીને સમાજને પોતાની વાત જણાવે છે તો સમાજનું મન તૈયાર કરવામાં બહુ મોટો ભાગ ભજવી શકે તેમ છે અને એટલા માટે તે પોતાનામાં જ આ પ્રયોગ પાયાના સ્તરે એક સશક્ત સંરચના ઉભી કરવાની દિશામાં અમારો વિનમ્ર પ્રયાસ છે અને મને લાગે છે કે તે દિવસ દૂર નહી હોય કે તમારા લોકો તરફથી માંગણી આવશે કે ત્રણ ઇનામ આપો છો તો ઓછામાં ઓછું એક પુરુષો માટે અનામત રાખી દેવામાં આવે. આ દીકરીઓને ખુબ ખુબ અભિનંદન. ત્રણેય દીકરીઓએ મેદાન મારી લીધું. તમે દેશ સાથે જોડાયેલ અનેક વિષયો પર ચર્ચા કરી છે અહિયાં. બે દિવસમાં સ્વચ્છતાનો વિષય હોય, સમાવેશી સમાજ હોય, નાણાકીય સમાવેશીતા હોય, ખેડૂતોની આવકની વાત હોય, પર્યાવરણ હોય, રમતગમત હોય, એવા અનેક વિષયો પર તમે લોકોએ પોતપોતાના આ ચર્ચાની અંદર વિચાર રજૂ કર્યા છે. આ કાર્યક્રમમાં કેટલાક એવા સૂચનો આવ્યા છે જેમને વિસ્તાર આપીને દેશમાં ચાલી રહેલી અનેક યોજનાઓને વધુ મજબૂત કરી શકાય તેમ છે અને તેની માટે મારુ એક બીજું સૂચન વિભાગને છે કે જે લોકોએ આમાં ભાગ લીધો છે, તેમની પાસેથી તેમનું વક્તવ્ય લેખિતમાં માંગવામાં આવે, ઓનલાઈન કરવામાં આવે. અને તેમાં તેમને પણ કહેવામાં આવે કે તમે જે બોલ્યા હતા, જે લખ્યું છે, તેમાંથી એક શ્રેષ્ઠ વાક્ય તેમાંથી શોધીને કાઢો, તમે પોતે પણ, પોતે જ પોતાના નિરીક્ષક અને ઓનલાઈન પુસ્તિકા પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવે કે આ વિષય પર દેશમાં 400 બાળકો બોલ્યા, આ પ્રકારની વાતો બોલાઈ, તે ચાર કરતા મહત્વપૂર્ણ તેમના આ વાક્યો હતા. જો ઓનલાઈન પુસ્તિકા નીકળશે તો આ લોકો પણ તો તે પુસ્તકને જોશે અને 400ને વાંચશે, સાંભળશે. એટલે કે આ ઓટોપાયલોટ વ્યવસ્થા થઇ જશે. હવે મને કહો સાહેબ, આ કરવામાં સરકારની જરૂર પડશે ખરી? સરકાર વિના જ થઇ જશે કે નહી થઇ જાય? તે માળખાગત બાંધકામ પૂરું પાડશે અને દરેક રાજ્યના જે ટોચના ૩ છે તેમનો ઓનલાઈન વિડીયો પણ આની પર ઉપલબ્ધ હોય જેથી કરીને તેમના વક્તવ્યને જોવું છે, સાંભળવું છે તો જોઈ લઈશું. એક એવી વ્યવસ્થા વિકસિત કરવામાં આવે જે પોતાનામાં જ યુવાનોનું આકર્ષણ બને અને બની શકે છે કે પછી તમે લોકો જ્યારે સંસદનો એજન્ડા નીકળે, તો તમે પણ તમારા વિસ્તારના એમપીને મેઈલ કરી શકો છો કે જુઓ- આ વિષય પર આ બાળકોએ આમ કહ્યું છે, જો તમને કામમાં આવે એમ છે તો લઇ લો. અને હું સાચું કહું છું ક્યારેક ક્યારેક એકાદ ખૂણામાંથી એકાદ નાના વ્યક્તિની વાત મારા જેવા લોકોને પણ એટલી કામમાં આવે છે ને કે જેની તમે કલ્પના નથી કરી શકતા જી. આ પડેલો છે ખજાનો આપણે ત્યાં. તો મારો બીજો એક આગ્રહ એ રહેશે કે આપણે તેને એક એવી વ્યવસ્થાની અંદર બનાવીએ જેથી આગળ જઈને તે પોતાનામાં જ તે ઉપયોગી બને, તેનો લાભ થશે. આ એવું મંચ છે જે તમારા બધાની વિખરાયેલી ઉર્જાને એક આકાર આપશે, એક દિશા આપશે. અહિયાંથી જે વિચારો, જે તમે શીખીને લઇને જશો, તેમાંથી જ કંઈક નવીન સર્જન થશે જે નવા ભારતની આત્મા, નવા ભારતના નવા સંસ્કારોનું નિર્માણ કરશે. સાથીઓ, સંસદ જેટલી ઉત્પાદક હશે, દેશ તેટલો જ પ્રગત્યાત્મક બનશે. અને એટલા માટે હું જ્યારે યુથ પાર્લામેન્ટમાં આવ્યો છું, અમે શું કરી રહ્યા છીએ તેનો જરા હિસાબ પણ આપવા માંગું છું. અને દેશને ખબર હોવી જોઈએ કે જે એમપીને તમે ચૂંટીને મોકલો છો, તે શું કરી રહ્યા છે. સંસદ શું કરી રહી છે, પૂછવું જોઈએ, નવયુવાનોએ પૂછવું જોઈએ. જુઓ, સોળમી લોકસભાનું ઉદાહરણ આપું છું. સરેરાશ ઉત્પાદકતા 85%, લગભગ લગભગ 205 બીલ પસાર કરવામાં આવ્યા અને 15મી લોકસભાની સરખામણીમાં 16મી લોકસભાએ 20 ટકા વધુ કામ કર્યું, પરંતુ હું આનાથી સંતુષ્ટ નથી. જો મોદી છે તો પછી 20થી નહી ચાલે, 200 હોવું જોઈએ. હવે આ લોકસભા દેશની જનતાએ 30 વર્ષ પછી એક પૂર્ણ બહુમતવાળી સરકાર ચૂંટીને મોકલી. તેનું પરિણામ છે કે આ 20 ટકા પણ ઉત્પાદકતા વધારી શક્યા. દેશના કરદાતાઓના પૈસાનો સાચો ઉપયોગ થયો, અને સમય રહેતા દેશની માટે જરૂરી ત્યાં નીતિ નિર્ધારણ થયું. પરંતુ રાજ્યસભામાં શું થયું- હવે રાજ્યસભા તો વડીલોનું ગૃહ છે. તપસ્વી, તેજસ્વી, વયોવૃદ્ધ, તપોવૃદ્ધ; તે ખુબ ઠંડા મગજથી, સારી રીતે, તેઓ સાંભળીને આવેલા લોકો જે છે છે કરે છે, તો જરા તેમને સમજાવીએ. રાજ્યસભાનો દેખાવ હજુ તો છેલ્લું સત્ર ગયું, માત્ર 8 ટકા, આઠ ટકા. જો ઉત્પાદકતા આઠ ટકા, એટલે કે કેટલી મોટી ચિંતાનો વિષય છે. તમે એક કામ કરો, તમે અહિયાંથી જઈને જીલ્લામાં અથવા બે ચાર જીલ્લાઓ ભેગા કરીને રાજ્યનો એક મોટો એવો યુવા કાર્યક્રમ કરો. અને તમારા રાજ્યમાંથી જેઓ રાજ્યસભામાં ગયા છે, તે તેમની જવાબદારી છે તમારા રાજ્યના હિતને લઇને રાજ્યસભામાં પોતાની ભૂમિકા નિભાવવી એ તેમની જવાબદારી છે તમારા રાજ્યના હિતોને લઇને રાજ્યસભામાં પોતાની ભૂમિકા અદા કરવી એ તેમની ફરજ છે; તેમને બોલાવો, મુખ્ય અતિથીના રૂપમાં બોલાવો, સરસ મજાનાહાર તોરા પહેરવો, સારામાં સારી શાલ ઓઢાડો, સારામાં સારી ખુરશી ગોઠવો. પછી તેમને વિનંતી કરો, થોડા પ્રશ્નોત્તર કરીશું અને પછી પૂછો શું કર્યું, જવાબ માંગો. ત્યારે જઈને દેશમાં દબાણ ઉત્પન્ન થશે. અને આ પણ લોકશાહી છે, આ અલોકશાહી વ્યવસ્થા હું નથી કહી રહ્યો. અને હું એમ પણ નથી કહેતો કે એક પાર્ટીના, કોઇપણ પક્ષના કેમ ના હોય, રાજ્યસભાના બધાને બોલાવો, પોતાના રાજ્યના લોકોને કે ભાઈ શું કર્યું. એટલે કે જુઓ એકમાંથી કઈ રીતે બીજી શક્તિ તૈયાર થશે. અને એટલા માટે હું ઇચ્છુ છું કે તેનો આપણે વધુ લાભ ઉઠાવીએ. સાથીઓ, યુવાન મન આકાંક્ષી હોય છે, મહત્વાકાંક્ષી હોય છે અને હોવું પણ જોઈએ. અને તેની અભિવ્યક્તિ કરતા, આમ તો મને આ બાળકીઓ જે સુંદર સુંદર કવિતાઓ સંભળાવી રહી હતી, મને વધારે તે આવડતું નથી, પરંતુ કયારેક અમે ભણ્યા હતા તો એવું તૂટેલું ફૂટેલું જે યાદ રહે છે. કોઈ શાયરે કહ્યું હતું કે- ઉસે ગુમાં હૈ કી મેરી ઉડાન કુછ કમ હૈ, મુજે યકિન હૈકી યે આસમાં કુછ કમ હૈ. અને એટલા માટે હું હંમેશા કહું છું કે યુવા સપનાઓને, આકાંક્ષાઓને રોકવી ના જોઈએ. તેમને તે ઉન્મુક્ત ગગનમાં ઉડવા દેવા જોઈએ કારણ કે યુવાનો નવા વિચારોથી, તાજગીથી ભરેલો હોય છે, ઉર્જા હોય છે, તેજસ્વિતા હોય છે, ધારદાર હોય છે, તેની ઉપર અતીતનો બોજ નથી હોતો. એવામાં પડકારો અને સમસ્યાઓની સામે ઝઝૂમવામાં તે વધુ સક્ષમ હોય છે. સાથીઓ, દેશની, સમાજની સમસ્યાઓને ઉકેલવા માટે તમારી જે પહોંચ છે તે ન્યુ ઇન્ડિયાને વધુ મજબૂત કરવાવાળી છે. જેમ કે આજનો સમય ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે, તેજ રીતે આજની પેઢી પણ પહેલાની સરખામણીએ અનેક ગણી ઝડપથી વિચારે છે, કામ કરી રહી છે. તે તો તમે પણ અનુભવ કર્યો હશે. તમારા જ પરિવારમાં ત્રણ ચાર વર્ષના ભત્રીજાઓ હશે તો તેનું જે મગજ ચાલતું હશે- તમે વિચારશો હું તો જ્યારે આવડો હતો તો મને તો કઈ ખબર જ નહોતી પડતી, તેને તો બધું ખબર પડે છે. એટલે કે તમારામાં અને તમારા ભત્રીજામાં વધુ અંતર નથી, પરંતુ તેમ છતાં પણ તમે અંતર અનુભવ કરો છો, પરિવર્તન છે. કેટલાક લોકો કહે છે કે આજનો યુવાન સવાલો બહુ પૂછે છે. ઘરમાં પણ તમને તકલીફ રહેતી હોય છે આમ- ચુપ બેસ, જા ભણવા જ- આમ જ થતું હશે. અને કેટલાક લોકો એમ પણ કહેતા હશે કે આજના યુવાનમાં ધૈર્ય નથી, ધીરજ નથી, બહુ ઉતાવળમાં છે. કેટલાક લોકો એવું કહે છે કે આજનો યુવાન કંટાળાજનક કાર્ય નથી ઈચ્છતો, તેને દરેક વખતે કઈક નવું જોઈએ છે. દરેક વસ્તુમાં નવીનતા જોઈએ છે. અને લોકો કઈ પણ બોલે- પરંતુ હું માનું છું કે બધી વાતો, લોકો કઈ પણ કહે- યુવાન છે તો આ બધું જ જરૂરી છે, આ યુવાનના ઘટકતત્વો છે. નહિતર ઉંમર મોટી હોય, મગજ નથી ચાલતું- લોકો તો જોયા જ છે આપણે. અને આ જ વાતો તમને નવીન બનાવે છે, નવા નવા વિચારો લાવે છે. આજનો યુવાન મલ્ટીટાસ્ક માટે પહેલાથી જ તૈયાર છે અને એટલા માટે અનેક કામ એક સાથે કરે છે. તે આકાંક્ષાથી ભરેલો છે કારણ કે તે બહુ ઝડપથી આગળ વધવા માંગે છે અને આ જ તો ન્યુ ઇન્ડિયાનો આધાર છે. સાથીઓ, અમારી સરકારે દેશના યુવાનોના સપનાઓને સાકાર કરવા માટે યુવાનોમાં આત્મવિશ્વાસ વધારવાનો પ્રત્યેક સંભવ પ્રયાસ કર્યો. અમારું એ સ્પષ્ટ માનવાનું છે કે યુવાનોને અવસર મળવો જોઈએ. અવસરોને સમાનતા મળવી જોઈએ, સામર્થ્ય તો તેનામાં ભરપુર છે. એ જ કારણ છે કે શિક્ષણ અને સરકારી સેવાઓમાં સામાન્ય વર્ગના ગરીબ યુવાન સાથીઓની માટે 10 ટકા અનામતનો ઐતિહાસિક નિર્ણય અમારી સરકારે લીધો છે. બીજા વર્ગોના અધિકારમાં છેડછાડ કર્યા વિના આ કામ કરવામાં આવ્યું. એટલું જ નહી, સરકાર શૈક્ષણિક સંસ્થાનોની બેઠકોમાં 25 ટકાની વૃદ્ધિ પણ કરી રહી છે. સાથીઓ, અવસરોની સમાનતા ત્યારે જ સુનિશ્ચિત થઇ જાય છે જ્યારે વ્યવસ્થાતંત્રમાંથી પરિવારવાદ, સગાવાદ, પોતાના-પારકા, ભ્રષ્ટાચાર બધું દુર થઇ જાય. અને તેની માટે પણ એક પછી એક અનેક નિર્ણય સતત કરવામાં આવી રહ્યા છે. પછી તે રમતગમતના ક્ષેત્રમાં, તાલીમ અને પસંદગીમાં પારદર્શકતા લાવવાની વાત હોય, કે પછી સ્ટાર્ટ અપના માધ્યમથી યુવાનોના વિચારોને દેશની તાકાત બનાવવાની વાત હોય, આપણે એક સાચી દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છીએ. અને તેનો સંપૂર્ણ લાભ ઉઠાવવા અને ભવિષ્યમાં આ કાર્યોનું નેતૃત્વ કરવાની જવાબદારી પણ તમારા જેવા નવયુવાનોની છે. ચોથી ઔદ્યોગિક ક્રાંતિના આ શરૂઆતના વર્ષોમાં ભારત ઝડપની સાથે આગળ વધે, સ્ટાર્ટ અપની દુનિયામાં, નવાચારની દુનિયામાં ગરીબીને સમાપ્ત કરવાના પ્રયાસોમાં સમગ્ર વિશ્વમાં મિસાલ કાયમ કરીએ, તેની માટે પ્રયત્ન આપણે સૌએ સાથે મળીને કરવાનો છે. યાદ રાખજો, હું જે પેઢીમાંથી આવ્યો, તમે જે પેઢીમાંથી આવ્યા- આપણે એવા લોકો છીએ જેમને સ્વતંત્રતા માટે મરી ફીટવાનો મોકો નથી મળ્યો, લડવાનો મોકો નથી મળ્યો. એટલે કે અમે તે લોકો છીએ જેમને દેશની માટે જીવવાનો અવસર મળ્યો છે. અને એટલા માટે આપણે આપણી ઉર્જા, આપણી પ્રતિભા દેશની માટે જીવવા પર, દેશની માટે નિર્માણ પર લગાવવાની છે. અને એટલા માટે હું તમને આગ્રહ કરીશ કેટલાક બીજા પણ સૂચનો છે મારા મનમાં. સારું થયું કે હું શિક્ષક ના બન્યો નહિતર હું ગૃહકાર્ય વધારે આપત. તમે લોકો અહિયાં આવ્યા છો, દેશના દરેક જીલ્લામાંથી આવેલા છો. મને ખબર નથી કે લોજીસ્ટીક વ્યવસ્થા શું છે, પરંતુ સમય કાઢીને દેશના સૈનિકોને સવા સો કરોડ દેશવાસીઓએ જે નેશનલ વોર મેમોરીયલ સમર્પિત કર્યું છે બે દિવસ પહેલા, અને આઝાદીના આટલા વર્ષો પછી પહેલીવાર થયું છે, તમે સમય કાઢીને જરૂરથી ત્યાં થઇ આવજો, જરૂરથી જઈ આવજો. તેવું જ બીજું પોલીસ સ્મારક બન્યું છે. તે પણ આઝાદીના આટલા વર્ષો પછી પહેલીવાર બન્યું છે, તેને પણ જુઓ. પોતાનો શ્રદ્ધાભાવ વ્યક્ત કરો. જ્યારે તમે તમારા ઘરે પાછા જશો તો બીજું કઈ કામમાં આવે કે ના આવે, આ બે દિવસ અહિયાં વિતાવ્યા, તેમાંથી કઈ કામમાં આવે કે ના આવે, આ બે જગ્યા ઉપર જઈને આવશો, મને વિશ્વાસ છે તમે ઉર્જાથી ભરાઈને ઘરે પાછા ફરશો. પ્રેરણાથી ભરાઈને તમે પાછા ફરશો, મારો સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે જી. અને એટલા માટે સાથીઓ, હું તમને- મને જણાવવામાં આવ્યું છે કે કદાચ કઈક સવાલ જવાબ પણ થવાના છે તમારી સાથે. તો વધારે સમય મારે લેવો ના જોઈએ. પરંતુ હું એક દ્વારિકા પ્રસાદ દ્વિવેદીની તેમણે જે બે પંક્તિઓ કહી હતી, તે પણ હું તમને કહીને મારી વાત સમાપ્ત કરીશ. તેમાં જ તમારી માટે સંદેશ છે. મારું આખું પ્રવચન યાદ નહી રાખો તો ચાલશે- ઇતને ઉંચે ઉઠો કી જીતના ઉઠા ગગન હૈ, ઇતને મૌલિક બનો કી જીતના સ્વયં સૃજન હૈ. મિત્રો, મારી આ બધા જ સપનાઓની માટે તમને શુભકામનાઓ છે અને મને જણાવવામાં આવ્યું છે કે કેટલાક લોકો પૂછવાના છે- એંકર– આદરણીય સમગ્ર દેશમાંથી યુવાનો અહિયાં આગળ આવેલા છે અને ઘણા બધા પ્રશ્નો અમારી પાસે તેમના તરફથી આવેલા પણ છે. તેમાંથી આદરણીય કેટલાક સવાલો અમે લઇ રહ્યા છીએ. અહિયાં આગળ દિલ્હીમાંથી શશાંક ગુપ્તા છે જેઓ કઈક પૂછવા માંગી રહ્યા છે… શશાંક.. ઉભા થઇ જાવ. શશાંક –નમસ્કાર પ્રધાનમંત્રીજી, મારું નામ શશાંક ગુપ્તા છે હું દિલ્હીનો રહેવાસી છું, પ્રધાનમંત્રીજી મને અને મારા યુવાનોને એ જાણીને અત્યંત ખરાબ અનુભવ થાય છે કે આપણા દેશની તાકાતની પ્રશંસા સમગ્ર દેશ કરી રહ્યો છે તે જ સંદર્ભમાં હું તમને એક પ્રશ્ન પૂછવા માંગી રહ્યો છું. કે આપણો દેશ દરેક ક્ષેત્રની અંદર ઘણી બધી યોજનાઓ છે જેમ કે શિક્ષણની અંદર આપણી પાસે સ્કીલ ઇન્ડિયા છે, પ્રધાનમંત્રી કૌશલ્ય વિકાસ યોજના છે, આપણી પાસે ડીજીટલ ઇન્ડિયા છે, મેક ઇન ઇન્ડિયા છે, આપણી પાસે સંશોધન માટે પણ પ્રધાનમંત્રી સંશોધન ફેલોશીપ યોજના છે, ત્યાં સુધી કે આપણને ડીપ્લોમસી શીખવા માટે સ્ટૂડન્ટ એન્ગેજમેન્ટ એમઈએ કાર્યક્રમ છે તે જ સંદર્ભમાં હું એ જાણવા માંગું છું કે આ બધાનો આપણે કઈ રીતે દરેક જીલ્લામાં, દરેક ઉત્તર પૂર્વથી લઈને ગુજરાત સુધી, જમ્મુ કાશ્મીરથી લઇને તમિલનાડુ સુધી કઈ રીતે પ્રત્યેક યુવાનને, કઈ રીતે આનો લાભ મળશે.. કઈ રીતે તે વસ્તુને પ્રાપ્ત કરી શકે છે? આ જ મારો પ્રશ્ન છે, આભાર. પ્રધાનમંત્રી –તમારી વાત સાચી છે કે ક્યારે ક્યારેક યોજનાઓ તો હોય છે એવું તો નથી કે પહેલાની સરકારો કોઈ… કઈ કરતી જ નહી હોય. યોજના તો તેમણે જ બનાવી હશે. કેટલીક યોજનાઓ વિચારો સુધી જ સીમિત રહેતી હશે, કેટલીક યોજનાઓ કાગળ પર રહી જતી હશે, કેટલીક યોજનાઓ ફાઈલની આગળ નીકળતી હશે અને પછી સમય તેમાં જ વીતતો હશે. વાસ્તવમાં જો આપણે છેલ્લી માઈલની ડીલવરી કરીએ છીએ , અમલીકરણ કરીએ છીએ, ત્યારે યોજનાઓનો લાભ છે. હવે તમને ખબર છે કે દેશે બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું હતું. જ્યારે તમે લોકો જન્મ્યા પણ નહોતા ત્યારે થયું હતું. અને એટલા માટે કરવામાં આવ્યું હતું કે બેંકોમાં ગરીબોને હક મળવા જોઈએ. તે વખતે આપણા દેશમાં ફેશન હતી ગરીબોના નામ પર… રમત રમવાની. હવે બેંકોના રાષ્ટ્રીયકરણ થઇને 40-45 વર્ષ થઇ ગયા છે. પરંતુ દેશના ગરીબોના બેંક ખાતા ખુલ્યા જ નહી. હવે કોઈ બેંકે બેંકના ખાતા ખોલ્યા નથી એ તો કહ્યું નહોતું પરંતુ લાસ્ટ માઈલ ડીલવરી પર આ કોઈએ ધ્યાન નહોતું આપ્યું. અમે ધ્યાન આપ્યું અને દેશના દરેક વ્યક્તિનું ખાતું હોવું જોઈએ..એવું અમે નક્કી કર્યું. હવે શરૂઆતમાં આપણે જે બેંકવાળાઓ સામે તકલીફ પણ રહી, અમે એ કહ્યું કે ઝીરો રકમથી ખાતા ખુલ્યા છે હવે કોઈ બેંકવાળો શા માટે શરુ થશે ભાઈ..ઝીરો રકમથી, અઘરું કામ હોય છે આ કરવું પડે છે. અને ઝીરો બેલેન્સ વડે બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા અને તમે જુઓ આપણા દેશના ગરીબોની અમીરી જુઓ.. અમીરોની ગરીબી તો ઘણી જોઈ છે. લોકો ભાગી જાય છે અને ગરીબોની અમીરી જુઓ.. ઝીરો બેલેન્સ વડે બેંકના ખાતા ખોલવાના હતા પરંતુ આ ગરીબ પરિવારોએ બેંકના ખાતાના ઉપયોગ કરીને બચતની દિશામાં ગયા અને આજે લગભગ લગભગ એક લાખ કરોડ રૂપિયા તેમણે બચાવ્યા છે બેંક ખાતામાં. આ ગરીબોની અમીરી છે અને દેશ ગરીબોની અમીરી વડે જ આગળ વધવાનો છે. હવે આ કેમ થયું તો છેલ્લી માઈલની ડીલીવરીથી થયું, હવે માની લો… મને બરાબર યાદ છે કે દાદા ધર્માધિકારી કરીને એક ગાંધીયન વિચારક હતા, ક્યારેય તમને પણ મોકો મળે તો દાદા ધર્માધિકારીજી જેવા પુસ્તકો વાંચવા જોઈએ.. નાની નાની બાબતો લખતા હતા તેઓ. આચાર્ય વિનોબાજીના પ્રભાવમાં રહેતા હતા તેમણે એક જગ્યા પર લખ્યું છે કે મારા ખુબ પરિચિત પરિવારમાંથી કોઈએ મોકલ્યો કે ભાઈ બાળક મોટો થઇ ગયો છે, હવે તે સ્નાતક પણ થઇ ગયો છે પરંતુ ક્યાય રોજગારી નથી મળતી કઈક વ્યવસ્થા કરી આપો. તો મારી પાસે તે આવ્યો તો મેં પૂછ્યું કે તને શું આવડે છે તેમણે કહ્યું કે હું સ્નાતક છું… તો કહે.. કે હા સ્નાતક છે પણ આવડે છે શું તને.. તેણે કહ્યું સ્નાતક છું… હા ભાઈ સ્નાતક છે પરંતુ આવડે છે શું તને… કહેવા લાગ્યો કે હું સ્નાતક છું હું ત્રણ વર્ષ કોલેજમાં રહીને આવ્યો છું. અરે તેઓ કહે તને ડ્રાઈવિંગ આવડે છે શું.. તો તે કહે નથી આવડતું. રસોઈ બનાવતા આવડે છે શું.. તો કહે નથી આવડતી. ટાઈપીંગ કરતા આવડે છે શું.. કહે નથી આવડતી. તો તને આવડે છે શું.. દાદા ધર્માધિકારીજીએ બહુ ચોક્કસ રીતે આ વાતનું વર્ણન કર્યું છે. અમારો જે કૌશલ્ય વિકાસનો પ્રયાસ, તેની પાછળ એ છે કે પરમાત્માએ આપણને હાથ આપ્યા છે… કૌશલ્યની જરૂર હોય છે.. સ્કીલની જરૂર હોય છે અને જે કૌશલ્ય વિકાસ મિશન છે તેની એક તાકાત છે કે માણસ ક્યારેય ભૂખ્યો નથી મરતો જી, તે પોતાના પગ પર ઉભો થઇ શકે છે આત્મવિશ્વાસ તેનો વધી જાય છે. તો આપણે દેશભરમાં આ નેટવર્કને ઉભું કરી રહ્યા છીએ. હવે તમે જોયું હશે કે સ્ટાર્ટ અપ્સ.. પહેલા એક જમાનો હતો કે મોટા બાબુઓના દીકરાઓને મળશો તો તે કહેશે કે હું… હું પણ બાબુ બનવા માંગું છું. આજકાલ હું જોઉં છું કે મારા જે અધિકારીઓ છે તેમને હું પૂછું છું કે દીકરો શું કરે છે.. તો કહે તે તો સરકારમાં આવવા જ નથી માંગતો તે તો સ્ટાર્ટ અપ્સ કરવા માંગે છે. એટલે કે સ્ટાર્ટ અપ્સ એક નવાચાર… કંઈક નવું કરવું.. અને સરકારે મુદ્રા યોજના બનાવી છે.. આ મુદ્રા યોજના વડે બેંકની બાહેંધરી વિના દેશનો કોઇપણ વ્યક્તિ બેંક પાસેથી પૈસા લઇ શકે છે. અને આ સરકારે લાખો કરોડો રૂપિયા આવા નવયુવાનો પર ભરોસો કરીને આપ્યા છે. અને ચાર કરોડ લોકો એવા છે જેમણે પહેલીવાર બેંક પાસેથી પૈસા લીધા છે. તેમણે પોતાના પગ પર ઉભા થવાનું નક્કી કરી લીધું છે અને પોતે તો થયા જ છે સાથે એક બે બીજા લોકોને પણ રોજગાર આપી રહ્યા છે. કહેવાનો અર્થ એ છે કે આ જે અમે યોજનાઓ બનાવી રહ્યા છીએ લાસ્ટ માઈલ ડીલીવરી પર જોર આપીને કરી રહ્યા છીએ અને મને વિશ્વાસ છે કે યોજનાઓ તરફ.. હવે તમે કોમન સર્વિસ સેન્ટરમાં જશો જે ગરીબી દેશમાં અઢી લાખ ગામડાઓમાં છે ત્યાં આગળ સરકારની ચારસો કરતા વધુ યોજનાઓનો લાભ તમે ઓનલાઈન જાણકારી મેળવીને તેનો ફાયદો ઉઠાવી શકો છો. તમે નવયુવાનો પણ પોતાના વિસ્તારોમાં કહી શકો છો કે જુઓ ભાઈ કોમન સર્વિસ સેન્ટરમાં અરજી ફોર્મ છે ક્યાં જવાનું… શું જાણવું એ બધું માર્ગદર્શન છે અને ડીજીટલ ઉપલબ્ધ છે તેને અમે સમજાવી દીધું કે.. તેને પહોંચી શકે છે. ક્યારેક સૌથી મોટી વાત શું થઇ. અમે દેશવાસીઓ પર ભરોસો કરીને નક્કી કર્યું છે. એક વિચારધારા હતી બધાને ચોર માનવાના છે.. કારણ કે પોતાની અંદર ચોર બેઠેલો હતો. અને આ બધાને ચોર માનવાના છે. મેં કહ્યું.. એવું નથી જી કેટલાક લોકો હશે ખોટા રસ્તા પર પરંતુ મોટાભાગના લોકો ઈમાનદાર હોય છે ઈમાનદારીના રસ્તા પર, ચાલવા માટે જીવે છે, એવા લોકો હોય છે, હવે તમે મને જણાવો પહેલા.. તમારે જો ક્યાય અરજી કરવી પડતી હતી તો તમારા પ્રમાણપત્રની ઝેરોક્ષ ચાલતી નહોતી. તમારે કોઈ મ્યુનીસીપલના કોઈ ચૂંટાયેલા સભ્યની પાસે તેને પ્રમાણભૂત કરાવવું પડતું હતું. આવું હતું ને પહેલા… તમારે બે બે કલાક લાઈનમાં ઉભું રહેવું પડતું હતું. અને તે પણ બહુ ધાક જમાવતો હતો કાલે આવજો, પરમદિવસે આવજો… કેટલી વાર આવશો, બધું એક સાથે લઇને આવો, આવું કેવું લાવ્યા છો.. આવું થતું હતું ને.. અમે કહ્યું શું જરૂર છે ભાઈ.. તે એક કોર્પોરેટર અથવા તાલુકા પંચાયત અધિકારી, એક એમએલએ, એક એમપી તે કોણ થાય છે ઈમાનદારીનું પ્રમાણપત્ર આપનારો..અરે પોતે જ આપી દો કે હું ઈમાનદારી વડે આપું છું અને કરી નાખ્યું મેં.. આ દેશનો કોઇપણ વ્યક્તિ પોતાના પ્રમાણપત્રો સેલ્ફ અટેસ્ટ કરીને આપી શકે છે અને જ્યારે અંતમાં જોવા હશે ત્યારે મૂળ નકલ દેખાડી દેજો ભાઈ.. કારણ વગર હેરાન શું થવાનું.. તો આ બદલાવ જે છે તે બદલાવ વડે તમે જોતા હશો કે નીચે સુધી એક હકારાત્મક સુશાસનનો પ્રભાવ અને અંતમાં વિકાસ વત્તા સુશાસનનું પણ પરિવર્તન થાય છે. માત્ર વિકાસ યોજના હોય. એક ગામમાં સારામાં સારું બસ સ્ટેશન બનાવી દઈએ ત્યાં જ વિકાસ પૂરો નથી થઇ જતો, વિકાસ ત્યારે પૂરો થાય છે. સારામાં સારું બસ સ્ટેશન હોય, બસ સ્ટેશનની સફાઈ પણ હોય, બસો સમયસર આવતી હોય, કંડકટરનો વ્યવહાર સારો રહેતો હોય, આ બધા પેકેજ સારા હોય ત્યારે જઈને બસસ્ટોપનો ઉપયોગ થાય છે. તો અમારો પ્રયાસ એ છે કે આંતરિક રીતે બધી જગ્યાએ એક પરિવર્તનનો અનુભવ થાય. હવે સ્વચ્છ ભારત.. હવે મને જણાવો કે શૌચાલયના કાર્યક્રમ પહેલા નહોતા ચાલતા શું, પરંતુ તમે અડધું પડધુ કામ કરશો તો નહી ચાલે. અમે નક્કી કર્યું કે એક વાર આ સમસ્યામાંથી મુક્ત થવાનું છે.. નીકળી પડો. દેશમાં નવ કરોડ શૌચાલયો બનાવી દીધા છે. આપણા દેશમાં બાળકીઓ શાળાઓ એટલા માટે છોડી દેતી હતી કારણ કે ૩ વર્ષ, 5 વર્ષની થતા થતા અનુભવ કરી રહી હતી કે બાળકીઓ માટે જુદું શૌચાલય નથી. અને તે જ એક માનસિક બોજના લીધે બાળકી પાંચ છ વર્ષના અભ્યાસ બાદ, પાંચમાં ધોરણ પછી છોડી દેતી હતી. મેં કહ્યું કે ભાઈ ઓછામાં ઓછું શાળામાં દીકરીઓ માટે જુદા શૌચાલયો તો બનાવો.. હવે કોઈ કહી શકે છે.. અરેભારતના પ્રધાનમંત્રીનું આ કામ છે શું, શૌચાલય બનાવવાનું.. તેણે તો મોટી મોટી વાતો કરવી જોઈએ… મોટી મોટી વાતો કરનારા 13 જતા રહ્યા મારી પહેલા… હું.. બીજું કોઈ.. એંકર–માનનીય મહારાષ્ટ્ર અમરાવતીથી અહિયાં આગળ આવેલી છે આકાંક્ષા અસનારે, તેમની પણ કઈક ઉત્સુકતા છે જાણવાની.. આકાંક્ષા આકાંક્ષા –સૌપ્રથમ સુપ્રભાત માનનીય પ્રધાનમંત્રીજી, હું આકાંક્ષા છું મહારાષ્ટ્રથી મારો પ્રશ્ન પૂછવા માટેની પરવાનગી માંગું છું તમારી પાસે.. મારો પ્રશ્ન એ છે કે યુવાનોએ જે અનુભવ કર્યો છે પાછલા સાડા ચાર વર્ષોમાં… યુવાનોની સ્થિતિ ઘણી સારી બની ગઈ છે. હવે અમારી ઉપર ભરોસો પણ કરવામાં આવી રહ્યો છે તો તમને મારો એ પ્રશ્ન છે કે તમે આ પરિસ્થિતિઓને કઈ રીતે બદલી? પ્રધાનમંત્રી –આ સ્થિતિઓને મેં નથી બદલી, દેશવાસીઓએ બદલી છે. દેશવાસીઓના વિશ્વાસે બદલી છે. હવે સ્વચ્છતા પર મોદી સાવરણી લઇને નીકળ્યો છે શું? દેશવાસીઓએ નક્કી કરી લીધું કે દેશને સ્વચ્છ બનાવવો છે બધા લોકો મંડી પડ્યા. હવે ઘરમાં પણ નાનો બાળક, તમે કઈક નાખો છો તો કહે છે ના ના ઉપાડી લો, દાદુ ઉપાડી લો.. આ મોદીજીએ કહ્યું છે ઉપાડી લો.. કહે છે કે નથી કહેતો? દેશ બદલાય છે દેશવાસીઓની શક્તિ વડે, દેશવાસીઓના સંકલ્પ વડે, સરકારનું કામ છે તેમને અવસર આપવો, ખુલ્લાપણું આપવું, અને તે કામ કરવાની દિશામાં અમારી સરકાર સતત ચાલી રહી છે. ધન્યવાદ. એંકર –માનનીય તમારા જ સંસદીય ક્ષેત્ર વારાણસી યુપી છે અને ત્યાંથી એક સવાલ અમે લેવા માંગીએ છીએ ખુશી શ્રીવાસ્તવ અહિયાં આગળ આવેલી છે. ત્યાંથી.. ખુશી.. તમે પૂછો શું પૂછવાનું છે. ખુશી શ્રીવાસ્તવ– નમસ્કાર, આદરણીય પ્રધાનમંત્રી સાહેબ, મારો પ્રશ્ન એ છે કે ભ્રષ્ટાચાર એ એક એવી સમસ્યા હતી, જેને બધા લોકો એવી રીતે લઇ રહ્યા હતા કે હવે જીવવું હોય તો ભારતમાં તો ભ્રષ્ટાચારને માનીને જ ચાલો કે થવાનું છે અથવા કરવાનું જ કરવાનું છે પરંતુ તેનાથી લોકો હેરાન પણ બહુ હતા. છેલ્લા ચાર વર્ષોમાં એવું થયું છે કે જેટલા લોકો પૈસા લઇ રહ્યા હતા તેઓ એટલા ગભરાઈ ગયેલા છે.. ત્યાં સુધી કે વ્યવસ્થા તંત્રમાં લીકેજ પણ અટકી ગયું છે. ગર્વ તો થાય છે એ વાત પર પણ આશ્ચર્ય પણ થાય છે આટલા વર્ષોથી નાના હતા ત્યારથી જોતા આવ્યા છીએ કે આ મોટી સમસ્યા ચાર વર્ષમાં કઈ રીતે સરખી થઇ ગઈ. તમને પૂછવા જરૂર માંગીશું. પ્રધાનમંત્રી – એ વાત સાચી છે કે આપણા દેશ, આપણા પછી પણ જે દેશ આઝાદ થયા હતા તેઓ ક્યાંથી ક્યાં પહોંચી ગયા. આપણે આપણી જ અંદર એવી બદીઓ વિકસાવતા રહ્યા અને એક પછી એક નવી બદીઓ લઈને આવતા ગયા. જે રીતે શરીરમાં એક વાર ડાયાબીટીસ આવે છે ને તો બધી જ બીમારીઓને તે આમંત્રણ આપે છે.. રાજરોગ કહેવાય છે. ડાયાબીટીસ પોતાનામાં જ ખરાબ દેખાતો નથી ખબર પડતી નથી પરંતુ એક વાર ડાયાબીટીસ આવી જાય તો દરેક બીમારી આવી જાય છે. આ ભ્રષ્ટાચાર એક એવી ઉધઈ છે જે બધી બીમારીઓને લઇને આવે છે. જ્યાં સુધી તમે ભ્રષ્ટાચાર રૂપી ઉધઈને દેશમાંથી મુક્ત નથી કરતા ત્યાં સુધી તમે વધુ બીમારીઓથી પણ મુક્ત નથી થઇ શકતા. અને એટલા માટે કામ થોડું અઘરું છે. અને દરેક વ્યક્તિ આ કામ નથી કરી શકતો જી, જેને પોતાને કઈ લેવા દેવા નથી, જેને પોતાની માટે કઈ કરવાનું નથી તે જરૂરથી આ કામને કરી શકે છે અને આ દેશમાં આવા કરોડો લોકો છે જેઓ નિયમ અને કાયદાથી જીવવા માંગે છે. અમે તેમને જ પ્રોત્સાહિત કર્યા, તેનું જ પરિણામ છે.. હવે તમે જુઓ.. આપણા દેશના યુવાનો નક્કી કરી લે કે આપણે ગમે ત્યાં ખરીદી માટે જઈશું તો આપણે ડીજીટલ ચુકવણી કરીશું, મોબાઈલ એપથી જ પૈસા આપીશું. મને જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ બધું ખાતાથી ચાલવાનું શરુ થઇ જશે. કોઈ ખોટું કરે છે તો પકડાઈ જશે કે નહિ પકડાઈ જાય જો તે વ્યવસ્થા સરખી થઇ ગઈ તો કઈ પણ ખોટુંથશે ખરું? એટલે કે આપણે પણ જો યોગદાન આપવાનું શરુ કરીએ… અને આજે થયું છે. તમે પહેલાની સરખામણીમાં બમણી સંખ્યા.. 70 વર્ષમાં આવક વેરા આપનારાઓની સંખ્યા બમણી થઇ ગઈ છે.. આ ઈમાનદારીનો રસ્તો નથી તો શું છે તો તે શક્ય છે અને તમારા લોકોના સહયોગ વડે જરૂર શક્ય બનશે. એંકર –માનનીય દક્ષીણમાંથી પણ અમે એક પ્રશ્ન લેવા માંગીએ છીએ કે કર્ણાટકના તુમકુરથી આવેલા શ્રી રક્ષિત અહિયાં ઉપસ્થિત છે, કઈક તમને પૂછવા માંગે છે. રક્ષિત –પ્રધાનમંત્રીજી પહેલા તમને પ્રણામ કરી રહ્યો છું, એક વચન સમર્પિત કરી રહ્યો છું તમારી માટે આચાર્ય હે સ્વર અનાચાર્ય હે નર અર્થાત કે આચાર તો સ્વર કરી રહ્યો છે અનાચાર્ય તો સ્વર નથી જઈ રહ્યો. એટલા માટે એક વર્ષ તમે સાબિત કરી દીધું સમગ્ર વિશ્વને, એટલા માટે મારો પ્રશ્ન છે તે તમારી સાથે આ દેશ, અમે વધારી રહ્યા છીએ. આ અમે યુથ શું કરવું જોઈએ, તમે જણાવો… પ્રધાનમંત્રી –મારે કહેવું પડશે શું યુથે કરવું જોઈએ, જુઓ નાનકડો વિષય.. તમે જુઓ કે આપણા દેશમાં 800 મીલીયન 35થી ઓછી ઉંમરના લોકો છે તેઓ દેશને બદલી શકે છે જી, કોઈ અઘરું કામ નથી. એક તો તમે જુઓ હમણાં ચૂંટણી આવવાની છે. શું આપણો કોઈ નવયુવાન છે કે જે મતદાર યાદીમાં તેનું નામ જ નોંધાયેલું ના હોય. કરાવવું જોઈએ કે ના કરાવવું જોઈએ. 21મી સદીમાં જે જન્મ્યા છે. હિન્દુસ્તાનમાં તેમને પહેલીવાર આ લોકસભામાં મત નાખવાનો હક મળવા જઈ રહ્યો છે. અને જે રીતે ઘરમાં બાળક પહેલીવાર જ્યારે શાળાએ જાય છે તો પરિવારમાં મોટો ઉત્સવ થાય છે, મોટો વિદાય સમારંભ થાય છે બધા લોકો જાય છે મીઠાઈઓ વેચે છે. ગરીબમાં ગરીબ પણ તિલક કરીને આવે છે. મારો મત છે કે જેઓ પહેલીવાર મતદાતા બને છે ને તેનો પણ ઉત્સવ ઉજવવો જોઈએ. યુવકોએ બધાને કે ભાઈ પહેલીવાર અમે મતદાતા બની ગયા છીએ. મોટા સમારોહ કરવા જોઈએ કારણ કે તે દેશની એક નિર્ણાયક સ્થિતિ પર આવી ગયો છે. તે દેશની માટે નિર્ણય કરવાનો હકદાર બની ગયો છે જો આપણે આવી કેટલીક વસ્તુઓને કરીએ. ડીજીટલ ઇન્ડિયા આપણે ચારેય બાજુ લોકોને પ્રેરિત કરીએ કે આપણે રોકડ નાણામાંથી બહાર આવીને ડીજીટલ દ્વારા ચુકવણી કરવાની આદત પાડીએ. ઘણું બધું કામ થઇ શકે છે. તો સેવા કરવા માટે સમાજમાં બદલાવ કરવા માટે ઘણી બધી વસ્તુઓ હોય છે હું સમજુ છું કે આપણે કરવી જોઈએ… આભાર. એંકર –માનનીય આ છેલ્લો સવાલ હતો, તમારા તરફથી તમે કઈક પ્રેરણા આપવા માંગો છો અમને સૌને. પ્રધાનમંત્રી –થઇ ગયું. ચાલો આપ સૌનો ખુબ ખુબ આભાર.