રાજ્યસભાનાં નિવૃત્ત થઇ રહેલા સભ્યોને શુભેચ્છા વિદાય પ્રસંગે પ્રધાનમંત્રીનાં વક્તવ્યનો મૂળપાઠ

આદરણીય સભાપતિજી, સન્માનનીય સદન! આપણામાંથી કેટલાક સાથીઓ હવે આ અનુભવને લઈને સમાજસેવામાં પોતાની ભૂમિકાને વધુ મજબુત કરશે, એવો મને પૂરો વિશ્વાસ છે. સદનમાંથી જે વિદાય લેનારા મહાનુભાવો છે, તેમનું દરેકનું પોતાનું યોગદાન છે, દરેકનું આગવું માહાત્મય છે અને દરેકે રાષ્ટ્રનાં ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે આ સદનમાં રહીને જે પણ યોગદાન આપી શકતા હતા, તે આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે અને તે દરેકને રાષ્ટ્ર ક્યારેય ભૂલી નહી શકે. મારા તરફથી આપ સૌને ઉત્તમ સેવાઓ માટે ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન અને ભવિષ્ય માટે ખૂબ-ખૂબ શુભકામનાઓ પણ છે. આ સદન એ વરિષ્ઠ મહાનુભવોનું છે જેમનાં જીવનનો અનુભવ સદનનાં મુલ્યમાં વધારો કરે છે. સમાજ જીવનની આશા-આકાંક્ષાઓને એક નિષ્પક્ષ ભાવે ત્રાજવે તોળીને ભવિષ્યની સમાજ વ્યવસ્થામાં શું પુરક બનશે, શું પુરક નહીં બને, તેના લેખા-જોખા કરવાનું સામર્થ્ય આ વરિષ્ઠ સદનમાં રહેલું છે, વરિષ્ઠ મહાનુભાવોમાં રહેલું છે અને તેના કારણે અહિં જે વાત કહેવામાં આવે છે તેનું પોતાનું એક વિશેષ મુલ્ય છે, તેનું એક ખાસ મહત્વ છે અને તે મહત્વ જ છે જે આપણા નીતિ નિર્ધારણમાં ઘણી મોટી મહત્વની ભૂમિકા નિભાવે છે. આપણી વચ્ચે આદરણીય પરાશરણજી જેવા મહાનુભવ, જેઓ પોતાના જીવનમાં એક વ્યવસાયિકની સાથે-સાથે એક તપસ્વીનું જીવન પણ જીવ્યા છે. એવા લોકો આપણી વચ્ચે હતા, સદનમાં હવે આપણને તેમનો લાભ નહીં મળે. બે, ભારત જેમની માટે ગર્વ અનુભવે છે, એવા ખેલાડીઓ શ્રીમાન દિલીપજી અને સચિનજી, તે બંને પણ આવનારા દિવસોમાં આપણી વચ્ચે, તેમનો લાભ આપણને હવેથી નહિં મળી શકે. પ્રોફેસર કુરિયન સાહેબને હંમેશા લોકો યાદ કરશે. તેમનો હસતો ચહેરો હંમેશા અને શીખવું જોઈએ કે વાત તો એ જ કરવાની છે પણ હસીને કરવાની છે, તેમની વિશેષતા રહી છે અને તેના જ કારણે સંકટની ઘડીમાં પણ સદનને સારી રીતે ચલાવવામાં તેમની મહત્વની ભૂમિકા રહી છે. એ વાત સાચી છે કે આપણામાંથી બહુ ઓછા લોકો છે જેમની પાછળ પક્ષ અને દળની વિચારધારાનો કોઈ સંબંધ ન રહ્યો હોય. બહુ ઓછા લોકો છે, મોટાભાગે આપણે એવા લોકો જ છીએ જેમની કોઈ ને કોઈ પૃષ્ઠભૂમિ રહી છે અને એટલા માટે સ્વાભાવિક છે અહિયાં આગળ તે વાતોને પ્રતિસ્થાપિત કરવા માટે આપણા લોકોનો પ્રયાસ રહેવો એ ખૂબ સ્વાભાવિક પણ છે. પરંતુ એ પણ અપેક્ષા રહે છે જે ગ્રીન હાઉસમાં થાય છે તે રેડ હાઉસમાં થવું જ જોઈએ, એ જરૂરી નથી. અને એટલા માટે કારણ કે એક વરિષ્ઠ સદનનું પોતાનું જ એક મહત્વ રહેતું હોય છે, દરેકે પોત-પોતાની એ ભૂમિકાને નિભાવી છે. હું માનું છું કદાચ તમારામાંથી ઘણા લોકો હશે જેમણે વિચાર્યું હશે કે, જ્યારે છેલ્લું સત્ર યોજાશે તો આ વિષય હું ઉપાડીશ, હું એવી તૈયારી કરીને જઈશ કે જતા-જતા એક મોટું ઐતિહાસિક ભાષણ કરીને જાઉં, હું આવા વિચારો મુકીને દેશની માટે કંઇક મહત્વપૂર્ણ કામની અંદર પોતાનું યોગદાન આપીને જઈશ, પરંતુ કદાચ જતા-જતા તે સૌભાગ્ય તમને લોકોને ના મળ્યું. તેના માટે અહીંની જવાબદારી નથી, અહીંથી અહીં સુધીની આપણા સૌની જવાબદારી છે કે તમારે એમ જ જવું પડી રહ્યું છે. સારું થાત જો તમે જતા પહેલા કોઈ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં ઘણી જ ઉત્તમ પ્રકારની ભૂમિકા નિભાવીને છેલ્લે-છેલ્લે કોઈ શ્રેષ્ઠ વસ્તુ છોડીને જવાનો અવસર તમને મળ્યો હોત તો તમને એક વિશેષ સંતોષ મળી શકતો હતો. પરંતુ કદાચ આ સદનનું જ કારણ રહ્યું કે તમે સૌ આ સૌભાગ્યથી વંચિત રહી ગયા. ગઈકાલે તો લાગતું હતું કે કદાચ આજે આ મોકો પણ ચૂકી જવાશે. પરંતુ ચેરમેનશ્રીએ ઘણી મહેનત કરી, સૌને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, સૌને સાથે લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. શ્રીમાન વિજયજી પણ લાગેલા રહ્યા. આખરે તે શક્ય બન્યું કે આજે બધા જ જનારા સભ્યો પોતાની ભાવના પ્રગટ કરી શકશે. પરંતુ તેમ છતાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં જે યોગદાન, ઈતિહાસ જેને હંમેશા યાદ રાખે છે, તે સૌભાગ્ય તમારામાંથી, જતી વખતનું, વચ્ચે તો તમને જરૂરથી મોકો મળ્યો છે, તેનો તમે ઉપયોગ પણ કર્યો છે, તે એક છૂટી ગયું છે. ત્રણ તલાક જેવો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય જે હિન્દુસ્તાનનાં આવનારા ઈતિહાસમાં ખૂબ મોટી ભૂમિકા અદા કરવાનો છે, તેનો નિર્ણય કરવાની પ્રક્રિયાથી તમે વંચિત રહી ગયા. જેઓ પાછા આવ્યા છે તેમને તો સૌભાગ્ય મળશે પરંતુ જેઓ જઈ રહ્યા છે તેમને કદાચ આ ઐતિહાસિક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયથી વંચિત રહેવું પડ્યું, તેની પણ મનમાં કોઈ ન કોઈ ખોટ, આજે નહીં તો દસ વર્ષ, વીસ વર્ષ, પચ્ચીસ વર્ષ પછી જરૂરથી રહેશે, એવું હું માનું છું. પરંતુ સારું થાત જો આપણે આ બધી વસ્તુઓ કરી શક્યા હોત. હું ફરી એકવાર જે તમામ માનનીય, આદરણીય સભ્યો જઈ રહ્યા છે, તેમને શુભકામનાઓ પાઠવું છું. હું તમને એક સાથીના સંબંધે આગ્રહ કરીશ કે તમે એવું ન માનતા કે સદનનાં દરવાજા બંધ થવાથી આ સમગ્ર પરિસરના દરવાજા બંધ થઇ જાય છે. તમારા માટે આ પરિસરના દરવાજા ખુલ્લા છે, પ્રધાનમંત્રીનું કાર્યાલય ખુલ્લું છે. દેશના હિતમાં તમારા મનમાં જ્યારે પણ, જે પણ વિચાર આવે, તમે જરૂરથી આવો, મને સારું લાગશે તમને સાંભળવાનું, તમને સમજવાનું અને તમારા વિચારોને જ્યાં પણ હશો તમે યોગદાન આપશો, હું તેને આગળ પહોંચાડવાનો પ્રયત્ન જરૂરથી કરીશ. હું ફરી એક વાર આપ સૌને ખૂબ-ખૂબ ધન્યવાદ આપું છું, ખૂબ-ખૂબ શુભકામનાઓ આપું છું!