દક્ષિણ કોરિયામાં ભારતીય સમુદાયના કાર્યક્રમમાં પ્રધાનમંત્રીનાં સંબોધનનો મૂળપાઠ

નમસ્કાર. કોરિયામાં વસેલા મારા ભારતીય ભાઈઓ અને બહેનો, ફરી એકવાર નમસ્કાર. આ ઉષ્માભર્યુ મારું સ્વાગત કરવા બદલ હું આપ સૌ પ્રત્યે આભાર પ્રગટ કરું છું. મને જણાવવામાં આવ્યું છે કે તમે ઘણા સમયથી અહિં રાહ જોઈ રહ્યા છો. જો કે બહાર ઠંડી છે તો અંદર સારું લાગતું હશે. દરેક વસ્તુમાંથી આપણે હકારાત્મકતાને જોવી જોઈએ. તમારા આ પ્રેમની સામે હું નતમસ્તક છું. મિત્રો, આ બીજો અવસર છે મારી માટે, જ્યારે હું કોરિયા આવીને ભારતીય સમુદાય સાથે મુલાકાત કરી રહ્યો છું. ભારત અને કોરિયાના સંબંધોનો આધાર માત્ર વેપારી સંપર્ક જ નથી, તેનો મુખ્ય આધાર છે લોકોનો લોકો સાથેનો સંપર્ક. દેશમાંથી આવેલા અથવા તો પછી અહિં જ વસી ગયેલા આપ સૌ ભારતીયો અમારા સંબંધનો પાયો છો. રાજદૂત તો એક જ હોય છે, પરંતુ રાષ્ટ્રદૂત અનેક હોય છે. ભારત અને કોરિયા વચ્ચે આત્મીયતાનો આ સંપર્ક નવો નથી. પ્રાચીન સમયમાં ભારતની રાજકુમારી સૂર્યરત્ના હજારો કિલોમીટરની યાત્રા કરીને અહિં પહોંચ્યાં હતા. તેમના વિવાહ અહિંના રાજા સાથે થયા હતા. આજે પણ લાખો કોરિયન પોતાની જાતને તેમના વંશજ માને છે અને એટલા માટે હું એ કહી શકું છું કે કોરિયન સમાજ સાથે એક રીતે અમારા લોકોનો લોહીનો સંબંધ છે. કોરિયન સમાજની નસોમાં જે લોહી દોડી રહ્યું છે તેમાં ભારતનો પણ અંશ છે. આજે પણ અયોધ્યામાં રાજકુમારીની મૂર્તિ સ્થાપિત છે અને ગઈ દિવાળીએ અહિંયાંની પ્રથમ મહિલા કીમ જોંગ સુક ત્યાં હાજર રહ્યા હતા. ખૂબ મોટો શાનદાર કાર્યક્રમ થયો હતો અયોધ્યામાં, કદાચ અહિંયાં આગળ પણ ટીવી ઉપર ટેલિકાસ્ટ થયો હશે. કદાચ જે સમયે ભગવાન રામજી પાછા આવ્યા હતા અને અયોધ્યામાં પ્રકાશ હતો, હજારો વર્ષ પછી તેવું અજવાળું ફરીથી અયોધ્યામાં થયું હતું. મિત્રો, ભારત અને કોરિયાના સંબંધોને બૌદ્ધ ધર્મએ પણ ઘણી તાકાત આપી છે, ખૂબ સશક્ત બનાવ્યા છે. એક કોરિયન બૌદ્ધ ભિક્ષુક હાઈચોએ 8મી શતાબ્દીમાં ભારતની યાત્રા કરી હતી. મિત્રો, એ જાણીને સારું લાગે છે કે કોરિયાના વિકાસમાં પણ જે રીતે પુરાતન વસ્તુઓ આપણને પ્રેરણા આપે છે, તમારા સૌનો પુરુષાર્થ પણ ઘણું મોટું યોગદાન આપી રહ્યો છે. અહિંયાં આગળ ભારતીય મેધા અને કૌશલ્યનું ઘણું સન્માન છે. તમે કોરિયામાં સંશોધન અને નવાચારમાં યોગદાન આપી રહ્યા છો. ભારતમાં રહીને કોરિયન કંપનીઓને સંશોધન અને વિકાસની સુવિધા પ્રદાન કરી રહ્યા છો. તે સિવાય ભારતીય શિક્ષણવિદો, સંશોધકો અને પોસ્ટ ડોક્ટરલ વિદ્યાર્થીઓ અગ્રણી કોરિયન યુનિવર્સિટીઓમાં કામ કરી રહ્યા છે અથવા તો ભણી રહ્યા છે. અને અહિં રહેનાર ભારતીય કોરિયાની આર્થિક સમૃદ્ધિની સાથે જ અહિંની સંસ્કૃતિ અને સમાજિક જીવનમાં પણ આગળ વધીને ભાગ લઇ રહ્યા છે. મિત્રો, કોરિયામાં યોગને ઘણું સન્માન અને સ્નેહ મળ્યો છે. તમે લોકો કરતા હશો, મને ખબર નથી પરંતુ બહારના લોકો ત પૂછતાં હશે જ્યારે પણ મળતા હશે, અરે ભાઈ તમને યોગ વિષે શું જાણકારી છે, તો તમે કહેતા હશો નાક પકડીને બેસી જાઓ. સિઓલ, બુસેન અને અન્ય શહેરોમાં બે હજારથી વધુ લોકોએ આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસમાં ખૂબ હૃદયપૂર્વક, ઉત્સાહની સાથે ભાગ લીધો હતો. કોરિયામાં આપ સૌ હોળી, દિવાળી, બૈસાખી, એક રીતે બધા જ ભારતીય ઉત્સવોને ખાલી ઉજવતા જ નહીં હોવ પરંતુ તેમાં તમારા કોરિયન મિત્રોને પણ સામેલ કરો છો. હવે અહિંયાંના શહેરોમાં ભારતીય રેસ્ટોરન્ટને જગ્યા મળવાની શરુ થઇ ગઈ છે, ત્યાં જ બીજી બાજુ અહિંયાંના મેન્યુમાં ભારતીય વાનગીઓને પણ સ્થાન મળી રહ્યું છે. અહિંયાંના લોકો પણ જાણવા લાગ્યા છે કે આનો અર્થ શું થાય છે. અહિં ભારતીય ફિલ્મો ઘણી લોકપ્રિય થવા લાગી છે. હવે કોરિયન બાળકોની વચ્ચે કબડ્ડી-કબડ્ડી સાંભળવા મળી રહ્યું છે, બોલી રહ્યા છે ને અહિંના લોકો અને કબડ્ડી? વર્ષ 2018માં તો એશિયન ગેમ્સમાં કોરિયાની ટીમે સિલ્વર મેડલ પણ જીત્યું હતું, તેની માટે હું અહિંના બધા જ લોકોને ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન આપું છું. મિત્રો, મેં પહેલા જ કહ્યું કે રાજદૂત એક જ હોય છે પરંતુ દરેક હિન્દુસ્તાની જ્યાં પણ હોય તે રાષ્ટ્રદૂત હોય છે. એક રીતે તમે ભારતના રાજદૂત છો. ત્રીસ મિલિયન દરિયાપારના ભારતીયો, તેમની કઠોર મહેનત, શિસ્તથી દુનિયાભરમાં દેશની સાખ વધી છે અને હું જે પણ દેશમાં જાઉં છું, મને એ વાત સાંભળીને ખૂબ ખુશી થાય છે કે ભારતીયોની પ્રતિષ્ઠા કાયદો માનનારા નાગરિકો તરીકે ખૂબ ગૌરવપૂર્ણ રીતે ઉલ્લેખ થાય છે. મિત્રો, આપણા દેશની માટે આ વર્ષ થોડું મહત્વનું છે, કેમ? કેમ? એટલા માટે ખાસ છે કે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીની 150મી વર્ષગાંઠ છે. એક એવો અવસર છે જ્યારે આપણે તેમને યાદ કરીએ, તેમની શિક્ષાઓ, તેમના દર્શન વડે પ્રેરણા પ્રાપ્ત કરીએ. અને હું ઈચ્છીશ મહાત્મા ગાંધી જેવા આટલા વિશાળ વ્યક્તિત્વ વિશ્વ માનવ, જે સમયે દુનિયામાં આ મહાપુરુષની જે રૂપમાં ઓળખ થવી જોઈતી હતી, દુર્ભાગ્યે નથી થઇ. નેલ્સન મંડેલાને સમગ્ર દુનિયા જાણે છે, માર્ટીન લ્યુથર કિંગને ઓળખે છે, કેનેડીને ઓળખે છે; દુનિયા હજુ પણ ગાંધીના સંબંધમાં કહીએ તો- સારું, કોણ છે, ક્યાંના છે. શું આપણા લોકોની જવાબદારી નથી કે ભારતની પાસે આ યુગની આટલી મોટી વિરાસત મહાત્મા ગાંધી; દુનિયાના દરેક બાળકની જીભ પર ગાંધીનું નામ હોવું જોઈએ, તે આપણું સપનું હોવું જોઈએ. તેઓ વિશ્વ માનવ હતા અને આજે જ્યારે વિશ્વ ઘણા બધા પડકારો સામે લડી રહ્યું છે તો મહાત્મા ગાંધીનું દર્શન હજી વધારે પ્રાસંગિક બની જાય છે. બાપુના જીવનમાં પ્રકૃતિ પ્રત્યે ખૂબ, ઘણી બધી શ્રદ્ધા હતી, તેમની ભૂમિકા હતી. પોતાના જીવનમાં પર્યાવરણ સાથે તાલમેલ બેસાડવા પર તેમણે ખૂબ ભાર મુક્યો હતો. કોરિયામાં બાપુને અનોખી રીતે શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવી રહી છે. બાપુની યાદમાં આપણે સૌ કોરિયામાં 150 છોડ વાવવા જઈ રહ્યા છીએ. મિત્રો, કોરિયાની સાથે પ્રત્યેક દિવસે આપણા સંબંધ વધુ મજબૂત થઇ રહ્યા છે, વધતા જઈ રહ્યા છીએ અને મજબૂતીની સાથે આગળ વધી રહ્યા છે. કોરિયા અને ભારત આ સમગ્ર ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવામાં કદમથી કદમ મિલાવીને આગળ વધી રહ્યા છે. અમારી વચ્ચે એક સ્પષ્ટ અને સહજ ભાગીદારી છે. આપણે સાથે મળીને એક બીજાને લાભ પહોંચાડી શકીએ છીએ. આ જ ભાગીદારીને ભારતીય કંપનીઓની કોરિયામાં ઉપસ્થિતિ વધુ મજબૂત કરી રહી છે. કોરિયન બ્રાંડ તો ભારતના ઘર ઘર સુધીનો એક ભાગ બની જ ચુકી છે. એલજી, સેમસંગ, હ્યુન્ડાઈ જેવી કોરિયન બ્રાંડ તો ભારતના ગામડે ગામડા સુધી પહોંચી ગઈ છે, લોકોની બોલચાલનો ભાગ પણ બની ગઈ છે. મિત્રો, આજે સમગ્ર દુનિયા ભારત તરફ આશાભરી નજરે જોઈ રહી છે. આપણે આજે દુનિયામાં સૌથી વધુ ઝડપથી વધનારી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે. આપણું અર્થતંત્ર મજબૂત બન્યું છે. 2014ની પહેલા આપણે એવું જ સાંભળતા આવ્યા છીએ કે ભારત એટલે નાજુક પાંચમાંથી એક, અમે તો ડૂબીશું જ સનમ તમને પણ લઇને ડૂબીશું. આજે મોટા અર્થતંત્રોમાં દુનિયામાં સૌથી વધુ ઝડપી ગતિએ આગળ વધનારુ અર્થતંત્ર છે અને આવનારા કેટલાક જ વર્ષોમાં પાંચ ટ્રિલિયનની અર્થવ્યવસ્થા બનવાની દિશામાં ઝડપથી ડગલા ભરી રહી છે, પાંચ ટ્રિલિયનના ક્લબમાં આપણે હોઈશું, તે દિવસ હવે દૂર નથી. અને જ્યારે 2014માં, મેં જ્યારે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો, ત્યારે વિશ્વમાં આર્થિક દ્રષ્ટીએ આપણે 11માં ક્રમ પર હતા; આજે આપણે છઠ્ઠા ક્રમ પર પહોંચી ગયા છીએ, અને પાંચ થવામાં વાર નહીં લાગે, તમે વિશ્વાસ રાખજો. અને અમારો પ્રયાસ એ છે કે આવનારા દોઢ દાયકામાં ભારત ટોચના ત્રણમાં જગ્યા બનાવી લે. મિત્રો, ભારતમાં છેલ્લા સાડા ચાર વર્ષમાં અમે જીવન જીવવાની સરળતા અને વેપાર કરવાની સરળતાની ખાતરી કરવામાં લાગેલા છીએ. સતત થઇ રહેલા આર્થિક અને સામાજિક સુધારાઓના કારણે અમે સફળતા પણ પ્રાપ્ત કરી રહ્યા છીએ. સૌથી મોટા અપ્રત્યક્ષ કર સુધારા, વસ્તુ અને સેવા કર, જીએસટી આજે વ્યવસ્થાનો ભાગ છે. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે દેશને એક કર્યો હતો તે પછી આર્થિક રીતે દેશના એકીકરણનું કામ જીએસટીદ્વારા થયું છે. અમે કેશલેસ અર્થવ્યવસ્થા તરફ મજબૂત પગલા ભર્યા છે, અમે ફિસ્કલ ડિસીપ્લીનને યથાવત રાખી છે. તેનું પરિણામ એ આવ્યું છે કે છેલ્લા ચાર વર્ષોમાં વેપાર કરવાની સરળતાના મુદ્દે અમે વૈશ્વિક ક્રમાંકમાં 65 સ્થાનોની છલાંગ મારી છે અને દુનિયાને નવાઈ લાગી રહી છે કે આટલો મોટો દેશ, આટલો વિવિધતાથી ભરેલો દેશ, વિકાસશીલ દેશ, આ આટલો મોટો કૂદકો મારી શકે છે ખરો? વિશ્વ બેંકના ચેરમેને મને ખાસ કરીને ફોન કર્યો હતો- કહ્યું અમારી માટે આ ખૂબ આશ્ચર્યજનક છે કે કોઈ દેશ દ્રઢતાની સાથે આટલું મોટું પરિણામ લાવી શકે છે, અને તે હિન્દુસ્તાનની તાકાત છે કે તેઓ લાવ્યા. આપણે ખૂબ જલ્દી- આવી ગયા, એટલે કે હવે મોજ કરો, તે મોદી નથી કરી શકતો. અને મેં જે દિવસે આ પરિણામ આવ્યું, આટલો મોટો કૂદકો લગાવ્યો, લોકો આનંદ કરી રહ્યા હતા; મેં કહ્યું, મને વચન આપો 50માં કેવી રીતે જઈશું? ટોચના 50માં ભારત કઈ રીતે પોતાની જગ્યા બનાવશે? મિત્રો, દુનિયામાં ભારતને રોકાણની માટે સૌથી વધુ અનુકુળ સ્થળ માનવામાં આવી રહ્યું છે અને એટલા માટે દેશને છેલ્લા ચાર વર્ષોમાં રેકોર્ડ બે હજાર ત્રેસઠ બિલિયન ડોલરનું વિદેશી મૂડીરોકાણ પ્રાપ્ત થયું છે. મિત્રો, તમારામાંથી કેટલાક લોકો હમણાં તાજેતરમાં જ ભારતમાં આવ્યા હશો, તમને તમારો દેશ બદલાયેલો લાગ્યો હશે… બોલો ને… આવતા જ નથી કે શું? જો આવતા હશો તો જરૂરથી બદલાયેલો જોવા મળ્યો હશે. છેલ્લા ચાર વર્ષમાં ભારતમાં ઝડપથી પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. આજે ભારતમાં લગભગ લગભગ દરેક વ્યક્તિની પાસે બેંક ખાતું છે. અને તેની માટે માત્ર એક હજાર દિવસમાં ૩૩ કરોડથી વધુ ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે. અને એક અહેવાલ એવું કહે છે કે દુનિયામાં છેલ્લા ચાર વર્ષમાં જેટલા બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે, તેના પચાસ ટકા માત્ર હિન્દુસ્તાનમાં ખોલવામાં આવ્યા છે. અને માત્ર ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે એટલું જ નહીં, જ્યારે ગરીબ લોકો છે, આ બેંકમાં ખાતું ખુલ્યું છે તો તેમને પણ બચત કરવાનું મન થઇ ગયું, આ ખાતાઓમાં આજે 12 બિલિયન ડોલર જમા થયેલા છે. દુનિયા હાલના સમયમાં ભારતમાં નાણાકીય સમાવેશીતાની ક્રાંતિ ખૂબ ઝીણવટથી જોઈ રહી છે. મુદ્રા યોજના અંતર્ગત એકસો અઠ્યાવીસ મિલિયન લોકોને નેવું બિલિયન ડોલરથી વધુનું સુક્ષ્મ ધિરાણ આપવામાં આવ્યું છે, અને તમને જાણીને ખુશી થશે કે, તેમાંથી 74 ટકા ધિરાણ લેનાર મહિલાઓ છે અને મોટાભાગની પહેલી વાર લઇ રહી છે, બેંકનો દરવાજો પહેલી વાર જોયો, બેંકમાંથી પૈસા પહેલીવાર લીધા; એટલે કે કેટલી મોટી ક્રાંતિ છે, તમે અંદાજો લગાવી શકો છો. સામાજિક સુરક્ષાની માટે આજે સસ્તા પેન્શન અને વીમાની એવી યોજનાઓ છે જેમાં 90 પૈસા લઇને, એટલે કે 90 પૈસા લઇને એક રૂપિયા સુધીનું પ્રીમિયમ છે. 90 પૈસા કઈ નથી હોતા જી. આટલા અમથા પ્રીમીયમ વડે ગરીબ વ્યક્તિના બબ્બે લાખ રૂપિયાના વીમા પાકા થઇ રહ્યા છે. આજે દુનિયાની સૌથી મોટી આરોગ્ય વીમા યોજના, આયુષ્માન ભારત, લોકો આને મોદી કેરના નામે ઓળખે છે. 50 કરોડ લોકોને મફત ઈલાજ મળી રહ્યો છે. એટલે કે 50 કરોડ લોકોનો અર્થ- અમેરિકા, કેનેડા, મેક્સિકો, તેમની કુલ વસ્તી કરતા વધુ. અને આ હિન્દુસ્તાન કરી રહ્યું છે. વિશ્વની સૌથી ઉંચી મૂર્તિ સ્ટેચ્યુ ઑફ યુનિટી, આજે ભારતનું નામ લેવામાં આવે છે. એવા ઘણા બધા કામ છે જેનાથી દેશની પ્રતિષ્ઠાને શક્તિ મળી છે. ડીજીટલ ઇન્ડિયા વડે ભારતના લોકોના જીવનમાં ઝડપથી પરિવર્તન આવ્યું છે. આજે લગભગ લગભગ દરેક ભારતીયની પાસે બાયોમેટ્રિક ઓળખ છે. દેશના સવા લાખ ગામડાઓમાં ઓપ્ટીકલ ફાયબર પહોંચી ગયા છે. મિત્રો, આજે અનેક બાબતોમાં ભારત દુનિયાના વૈશ્વિક નેતાઓની પંગતમાં ઉભું છે. વિશ્વમાં ટીબીની નાબૂદી માટે દુનિયાએ 2030 લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, ભારતે આ લક્ષ્યાંક 2025 સુધીનો રાખ્યો છે. અને 130 કરોડ ભારતીયો તરફથી હું તમને વિશ્વાસ અપાવું છે કે અમે 2025માં આ લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત કરીને રહીશું. આજે સ્વચ્છ ઊર્જાના મામલે અમે દુનિયાને રાહ ચીંધી રહ્યા છીએ. આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર ગઠબંધનની સ્થાપના અને તેને ગતિ આપવાની અમારી પહેલો વડે ભારત વૈશ્વિક નેતૃત્વથી હરિત અર્થતંત્ર, બંને બાજુએ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. આજે આપણો દેશ દુનિયામાં પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાનો છઠ્ઠો સૌથી વધુ ઉત્પાદક બની ગયો છે. આજે દુનિયાભરમાં ભારતની પ્રતિષ્ઠા વધી છે, તમે અનુભવ કરો છો, નથી કરતા? લોકો હાથ મિલાવે છે તો છોડે છે ખરા? ભારત! પકડીને રાખે છે કે નહીં? આ પરિવર્તન આવ્યું છે. મિત્રો, હું તમને એ પણ આગ્રહ કરું છું કે તમે ભારતના હકારાત્મક વિકાસની જાણકારીઓ પોતાના કોરિયન મિત્રો સાથે વહેંચો. મેક ઇન ઇન્ડિયા આજે વૈશ્વિક બ્રાંડ બની ચુક્યું છે. કોરિયા જેવા મિત્ર દેશોની સાથે મળીને અમે ઇલેક્ટ્રોનીક્સ ઉત્પાદનનું ઘણું મોટું કેન્દ્ર બનવા માંગીએ છીએ. મિત્રો, આજે ભારતમાં એક નવી ઊર્જા જોવા મળી રહી છે. તે જ ઊર્જાના પ્રતિનિધિના રૂપમાં આવતીકાલે મને સિઓલ શાંતિ પુરસ્કારનું સન્માન આપવામાં આવશે. આ પુરસ્કાર મારો નથી, હું તો માત્ર 130 કરોડ ભારતીયો તરફથી અને ત્રણ કરોડ પ્રવાસી ભારતીયો તરફથી, માત્ર તેનો સ્વીકાર કરવા માટે આવ્યો છું. આ પુરસ્કાર પ્રત્યેક ભારતીયના પુરુષાર્થનું સન્માન છે, દરેક હિન્દુસ્તાની નાગરિકના પુરુષાર્થનું સન્માન છે. આ પુરસ્કાર તે મહેનતને માન્યતા આપે છે કે જે પાછલા ચાર વર્ષમાં ભારતીયોએ સતત, દિવસ રાત કરી છે. હું એક વાર ફરીથી આપણા દેશનું સન્માન વધારવા માટે આપ સૌનો આભાર વ્યક્ત કરું છું અને આ દેશમાં તમારી પ્રગતિ અને ઉપલબ્ધિઓ માટે મારા તરફથી ખૂબ-ખૂબ શુભકામનાઓ આપું છું. આપણે ત્યાં કુંભનો મેળો નવો નથી. નવી પેઢીના લોકો જતા હશે કે નહીં જતા હોય, મને ખબર નથી પરંતુ તમારે ત્યાં જે જૂની પેઢીના લોકો હશે, તેમને મન થતું હશે કે જરૂરથી કુંભના મેળામાં જઈએ. આપણા દેશના તહેવારો, આ પ્રકારના મેળા, તે – તેનું ચિત્ર મનમાં આવતા જ એક ચોક્કસ પ્રકારની છબી ઉપસીને આવે છે. પરંતુ તમને જાણીને ખુશી થશે કે ભારત- જોકે કુંભનો મેળો નાનોનથી હોતો જી- દરરોજ ગંગાના તટ પર યુરોપનો એક દેશ રોજ એકઠો થાય છે ત્યાં, અને આખા કુંભના મેળા દરમિયાન ગંગામાં ડૂબકી લગાવનારાઓની સંખ્યા ચાર કોરિયા કરતા પણ વધુ હશે. અહિંયાંની જનસંખ્યા કરતા ચાર ગણા લોકો તે ગંગામાં સ્નાન કરશે- જ્યારેઆ કાર્યક્રમ પૂરો થશે તો. આટલી મોટી તાકાત, અને સૌપ્રથમ વખત એ બાબત ધ્યાનમાં આવી છે કે જે પણ કુંભના મેળામાં ગયું છે, તેમણે મેળાની વ્યવસ્થા અને મેળાની સ્વચ્છતા- તેની ચર્ચા વ્યાપક રીતે કરી છે. નહીંતર આપણો તો સ્વભાવ હતો, આવી બધી વસ્તુઓ તરફ આપણું ધ્યાન નહોતું જતું, આપણને આદત પડી ગઈ હતી, અરે ચાલે, ચલો યાર. પહેલી વાર ન્યુયોર્ક ટાઈમ્સે કુંભના મેળાની ચર્ચા કરતા કુંભ મેળાની સ્વચ્છતાનો ખાસ રીતે ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ, આ દેશ જો ધારી લે- તો શું કરી શકે છે, એ વાતનું જીવતું જાગતું ઉદાહરણ આ વખતનો કુંભનો મેળો છે. મિત્રો, દેશ ખૂબ ઝડપથી બદલાયો છે, દેશ ખૂબ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે. પ્રવાસનએ વિકાસ માટે ઘણી મોટી તાકાત છે. અને હું જ્યાં પણ જાઉં છું, ભારતીય સમુદાયને મફતમાં નથી મળતો, બદલામાં કઈક માંગું છું- આપશો? બધા કહી દે છે- મોદી ક્યાં બીજીવાર આવવાના છે, પૂછવા માટે છે અને આજે તે જતો રહ્યો, હવે ચાર વર્ષ પછી, ત્રણ વર્ષ પછી આવશે, કોણ યાદ રાખશે. હું એવો નથી, હું તો પૂછીશ, માંગું- અવાજ ઢીલી પડી જાય છે. ખરેખર માંગું? શું આજે આપણો પ્રત્યેક હિન્દુસ્તાની, જે દુનિયામાં રહે છે- ક્યાંક તમે વાંચતા હશો, ક્યાંક ફેક્ટરીમાં કામ કરતા હશો, ક્યાંક મેનેજમેન્ટમાં કામ કરતા હશો- તો સ્થાનિક લોકો સાથે તમારો સંપર્ક રહેતો જ હશે- સ્વાભાવિક રહેતો હશે. શું તમે મનમાં ધારી લીધું છે કે દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા પાંચ બિન-ભારતીય પરિવારોને હિન્દુસ્તાન જોવા માટે ધક્કો મારીશ? આટલું કરી શકો છો ખરા? જો માત્ર વિશ્વમાં ફેલાયેલા હિન્દુસ્તાનીઓ આ નક્કી કરી લે કે હું દેશમાં જઈને રોકાણ કરું, દરેકની પાસે ક્યાં પૈસા છે ભાઈ, તે પોતાની જિંદગી પસાર કરી નાખે છે, થોડું ઘણું બચાવી લે છે. પરંતુ દેશસેવામાં એક કામ જરૂરથી કરી શકે છે કે હું એક વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા પાંચ બિન-ભારતીય પરિવારોને ભારત જોવા માટે પ્રેરિત કરીશ, પ્રોત્સાહિત કરીશ, જવામાં મદદ કરીશ. તમે કલ્પના કરી શકો છો ભારતનું પ્રવાસન કેટલું વધી શકે છે, કેટલી મોટી સેવા તમે કરી શકો છો. તો મેં તમારી પાસેથી માંગ્યું છે, હું પૂછીશ આપણા દૂતાવાસને કે કેટલાએ વિઝા માંગ્યા ભાઈ, કહો. અને મારું માનવું છે કે હિન્દુસ્તાન વચન આપે છે તો નિભાવે છે. લો હું તમારા વખાણ કરી રહ્યો છું અને તમે લોકો જ હસી રહ્યા છો. હું આવીશ, હું આવીશ, વારે વારે આવીશ, તમે ચિંતા ન કરશો. પરંતુ હું જ્યારે આવીશ તો ફરીથી પૂછીશ આ. જુઓ, દેશની ઘણી મોટી સેવા થશે. હું ફરીથી એક વાર, આમ તો ઠંડીના માહોલમાં પણ તમે અહિં આવ્યા, તમે મને આવીને આશીર્વાદ આપ્યા, તેના માટે હું આપ સૌનો ખૂબ-ખૂબ આભારી છું. આભાર!