રાજ્યસભાના સભ્યોની વિદાય દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

આદરણીય અધ્યક્ષ, તમે વક્તાઓ માટે ઘણી બધી સીમાઓ નક્કી કરી છે, હું એ મર્યાદાઓનું પાલન કરીને મારી લાગણીઓ વ્યક્ત કરવાનો પ્રયત્ન કરીશ. આમ તો આપણે ત્યાં વિદાય સમારોહ છે, જે સાથી જઈ રહ્યા છે. પરંતુ જેમ બંગાળીમાં કહેવાય છે, આમ આશચિ, અથવા ગુજરાતીમાં કહેવાય છે આવજો, ફરી આવજો, આમ તો કહીએ તો છીએ બાય-બાય, પરંતુ કહીએ છીએ ફરી આવજો. તેથી એક રીતે અમે તો એજ ઈચ્છી શું કે ફરી આવજો. અધ્યક્ષે કહ્યું કે ઘણા બધા અનુભવો છે જેની સાથે જોડાયેલા છે પાંચ ટર્મ, ચાર ટર્મ, ત્રણ ટર્મ, આટલા સમયથી…. એટલે ઘણી મોટી માત્રામાં અનુભવનો સંપુટ આપણા આ દરેક મહાનુભાવોની પાસે છે અને ક્યારેક – ક્યારેક જ્ઞાનથી વધુ અનુભવની તાકાત હોય છે. કેટલીકવાર શૈક્ષણિક જ્ઞાનની ઘણી મર્યાદાઓ હોય છે, તે પરિસંવાદોમાં ઉપયોગી થાય છે, પરંતુ અનુભવથી જે પ્રાપ્ત થાય છે તેમાં સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે સરળ ઉકેલો હોય છે. ભૂલો ઓછી થાય છે કારણ કે તે અનુભવને નવીનતા સાથે મિશ્રિત કરે છે. અને આ અર્થમાં અનુભવનું પોતાનું આગવું મહત્વ છે. અને જ્યારે આવા અનુભવી સાથીઓ ગૃહ છોડી દે છે, ત્યારે ગૃહને, રાષ્ટ્રને મોટું નુકસાન થાય છે. આવનારી પેઢીઓ માટે જે નિર્ણયો લેવાના છે, તેમાં કંઈક કમી રહે છે. અને તેથી જ્યારે અનુભવી લોકો જાય છે, તેમના માટે અહીં ઘણું કહેવાશે. પરંતુ જ્યારે અનુભવી અહીં ના હોય, ત્યારે જેઓ છે તેમની જવાબદારી થોડી વધી જાય છે. જેમણે અનુભવની વાતો અહીં છોડી છે, જે બાકી છે, જેઓ અહીં રહેવાના છે તેમને આગળ વધવાનું હોય છે. અને જ્યારે તેઓ આગળ વધે છે, ત્યારે ગૃહની તાકાતમાં ક્યારેય કમી નથી લાગતી. અને હું માનું છું કે આજે વિદાય લેવા જઈ રહેલા સાથીઓ જે અમે તમારા પાસેથી શીખ્યા તે બધું જ આપણે આજે જે સંકલ્પ લેવો જોઈએ તેના કરતા વધુ સારું છે, અમે ચોક્કસપણે આ ઘરના પવિત્ર સ્થાનનો ઉપયોગ જે શ્રેષ્ઠ છે તેને આગળ વધારવામાં કરીશું અને તે દેશની સમૃદ્ધિમાં ઘણું ઉપયોગી થશે. આ ચાર દિવાલો વચ્ચે આપણે લાંબો સમય પસાર કરીએ છીએ. ભારતની લાગણીઓના દરેક ખૂણે, પ્રતિબિંબો, અભિવ્યક્તિઓ, વેદનાઓ, પરમાનંદ, બધું અહીં વહેતું રહે છે, અને આપણે પણ તે પ્રવાહનો અનુભવ કરતા રહીએ છીએ. પરંતુ ક્યારેક આપણે વિચારીએ છીએ કે મેં ગૃહમાં ઘણું યોગદાન આપ્યું છે, તે ઘણું સત્ય છે, પરંતુ સાથે સાથે આ ગૃહનું પણ આપણા જીવનમાં ઘણું યોગદાન છે. આપણે ગૃહમાંથી લઈએ છીએ તેના કરતાં વધુ આપણે ગૃહને આપીને જઈએ છીએ કારણ કે ભારતની વૈવિધ્યસભર સામાજિક પ્રણાલીઓમાંથી જે વસ્તુઓ ઘણી વધઘટ કરતી પ્રણાલીઓમાંથી બહાર આવી છે, તે આપણે દરરોજ ગૃહમાં અનુભવીએ છીએ. અને તેથી જ હું આજે કહીશ કે ભલે આપણે આ ચાર દિવાલોમાંથી આગળ વધી રહ્યા છીએ, ચાલો આપણે આ અનુભવને રાષ્ટ્રના હિત માટે ચારેય દિશામાં લઈ જઈએ; ચારે દીવાલોમાં જે મળે છે તેને ચારે દિશામાં લઈ જઈએ, આ આપણો સંકલ્પ હોવો જોઈએ અને આપણો પ્રયાસ પણ હોવો જોઈએ કે આપણા સમયગાળામાં આપણે જે મહત્વની વસ્તુઓ ગૃહની અંદર આપી છે, જેણે દેશને આકાર આપ્યો છે, તે બદલાઈ જાય. દેશની દિશા, હું ઈચ્છું છું કે તમે તે યાદોને ક્યાંક લખો, ક્યાંક લખો જેથી કરીને કોઈક સમયે તે આવનારી પેઢીઓ માટે સંદર્ભ તરીકે ઉપયોગી બને. આપણે ગમે ત્યાં બેઠા હોઈએ, અહીં કે ત્યાં, પરંતુ દરેકે પોતપોતાની રીતે કંઈક એવું યોગદાન આપ્યું હશે જેણે દેશને દિશા આપવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હશે. જો આપણે આ એકત્રિત કરીશું, તો મને લાગે છે કે આપણી પાસે એવો અમૂલ્ય ખજાનો હશે જે આવનારા લોકોને ઉપયોગી થઈ શકે. એટલે કે, તેનો ઉપયોગ સંસ્થાકીય પ્રણાલીના હિતમાં થઈ શકે છે. એ જ રીતે, હું પણ ઈચ્છું છું કે આઝાદીનું અમૃત ઉત્સવ છે. આઝાદીને 75 વર્ષ થઈ ગયા છે. આપણા મહાપુરુષોએ દેશ માટે ઘણું આપ્યું છે, હવે આપવાની જવાબદારી આપણી છે. અમે તે ભાવના અહીંથી લઈશું… કારણ કે હવે આપણી પાસે થોડો વધુ સમય હશે, જ્યારે આપણે અહીંથી જઈશું… અધ્યક્ષનું કોઈ બંધન નહીં હોય. તમે ખૂબ જ ખુલ્લા મન સાથે એક મોટા મંચ પર જઈને અને આઝાદીના આ અમૂલ્ય તહેવારને માધ્યમ બનાવીને આવનારી પેઢીઓને કેવી રીતે પ્રેરણા આપી શકો, જો તમારું યોગદાન હશે તો…મને લાગે છે કે દેશને ઘણી તાકાત મળશે, ઘણો મોટો લાભ મળશે. હું બધા સાથીઓનો વ્યક્તિગત રીતે ઉલ્લેખ નથી કરતો. અધ્યક્ષે કહ્યું છે કે તમે રૂબરૂ મળો તો જણાવી દેજો, તો હું ચોક્કસ વ્યક્તિગત રીતે પ્રયાસ કરીશ, હું તમને તમારી સારી સારી વાત જણાવીશ. તમારી જે સારી વાતો છે, તેને હું ચોક્કસપણે ધ્યાનમાં લઉં છું. ફરી એકવાર હું તમને બધાને ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છા પાઠવું છું! આભાર !