રાજ્યસભામાં રાષ્ટ્રપતિના પ્રવચન પર આભારવિધી દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના પ્રત્યુત્તરનો મૂળપાઠ

માનનીય સભાપતિજી, રાષ્ટ્રપતિજીના અભિભાષણ પર અહીં વિસ્તારપૂર્વક ચર્ચા થઈ. હું રાષ્ટ્રપતિજીનો આભાર પ્રગટ કરવા માટે, આ ચર્ચામાં હિસ્સો લેવા માટે આપે સમય આપ્યો, હું તમારો આભારી છું. આદરણીય રાષ્ટ્રપતિજીએ તાજેતરના કોરોનાના આ કપરા કાળખંડમાં પણ દેશમાં ચારે દિશામાં કેવી રીતે પહેલ કરાઈ, દેશના દલિત, પીડિત, ગરીબ, શોષિત, મહિલા, યુવાન અનેક જીવનને સશક્તીકરણ માટે, તેમના જીવનમાં પરિવર્તન માટે દેશમાં જે કાંઈ પ્રવૃત્તિ થઈ છે તેની એક સંક્ષિપ્ત રૂપરેખા દેશ સમક્ષ પ્રસ્તુત કરી. અને તેમાં એક આશા પણ છે, વિશ્વાસ પણ છે, સંકલ્પ પણ છે, સમર્પણ પણ છે. અનેક માનનીય સદસ્યોએ વિસ્તારપૂર્વક ચર્ચા કરી. માનનીય ખડગેજીએ કાંઈક દેશ માટે, કાંઇક પક્ષ માટે, કાંઇક ખુદ માટે ઘણી બધી વાતો કરી હતી. આનંદ શર્માજીએ પણ તેમને જરા સમયની તકલીફ રહી, પરંતુ તેમ છતાં તેમણે પ્રયાસ કર્યો. અને તેમણે કહ્યું કે દેશની ઉપલબ્ધિઓનો સ્વીકાર કરવામાં આવે. શ્રીમાન મનીષ જ્હાજીએ રાજકારણથી પર અભિભાષણ હોવું જોઇએ તેની સારી સલાહ આપી. પ્રસુન્ના આચાર્યજીએ વીર બાળ દિવસ દિવસ અને નેતાજી સાથે સંકળાયેલા કાનૂન અંગે પણ વિસ્તૃત પ્રશંસા કરી. ડૉક્ટર ફૌજિયા ખાનજી એ બંધારણની પ્રતિષ્ઠાને લઇને વિસ્તારપૂર્વક ચર્ચા કરી. દરેક સદસ્યોએ પોતાના અનુભવને આધારે પોતાની રાજકીય વિચારધારાના આધારે અને રાજકીય સ્થિતિને આધારે પોતપોતાની વાતો આપણી સમક્ષ રજૂ કરી. હું તમામ માનનીય સદસ્યોનો આ માટે હૃદયપૂર્વક આભાર માનું છું. આદરણીય સભાપતિજી, આજે દેશ આઝાદીનો અમૃત મહોત્સવ મનાવી રહ્યો છે. 75 વર્ષની આઝાદીના આ કાળખંડમાં દેશને દિશા ચીંધવાના, દેશને ગતિ આપવાના અનેક કક્ષાએ પ્રયાસ થયા છે. અને એ તમામના હિસાબ-કિતાબ સાથે રાખીને જે સારું છે તેને આગળ ધપાવવુ, જે ખામીઓ છે તેને સુધારવાની. અને જ્યાં નવી પહેલીની આવશ્યકતા છે તે નવી પહેલ કરવી અને દેશ જ્યારે આઝાદીના 100 વર્ષની ઉજવણી કરશે ત્યારે આપણે દેશને ક્યાં લઈ જવો છે, કેવી રીતે લઈ જવો છે, કઈ કઈ યોજનાઓની મદદથી આગળ લઈ જઈ શકીએ છીએ તેના માટે આ ઘણો જ મહત્વપૂર્ણ સમય છે. અને આપણે તમામ રાજકીય નેતાઓએ રાજકારણના ક્ષેત્રના કાર્યકર્તાઓએ પોતાનું ધ્યાન પણ અને દેશનું ધ્યાન પણ આવનારા 25 વર્ષ માટે દેશને કેવી રીતે આગળ લઈ જવાનો છે તેના માટે કેન્દ્રિત કરવું જોઇએ અને મને વિશ્વાસ છે કે તેનાથી જે સંકલ્પ ઉભરીને આવશે, તે સંકલ્પમાં તમામની સામૂહિક ભાગીદારી હશે. તમામની જવાબદારી હશે અને તેને કારણે જે 75 વર્ષની ગતિ હતી તેના કરતાં અનેક ગણા વેગ સાથે આપણે દેશને ઘણું બધું આપી શકીએ તેમ છીએ. આદરણીય સભાપતિજી, કોરોના એક વૈશ્વિક મહામારી છે અને છેલ્લા 100 વર્ષમાં માનવજાતિએ આવડુ મોટું સંકટ જોયું નથી. અને સંકટની તીવ્રતા જૂઓ, માતા બીમાર છે અને એક રૂમમાં છે પરંતુ પુત્ર એ રૂમમાં પ્રવેશ કરી શક્યો નહીં. સમગ્ર માનવજાત માટે કેટલુ મોટું સંકટ હતું. અને હજી પણ આ સંકટ બહુરૂપીની માફક નવા નવા રૂપરંગ લઈને ક્યાંકને ક્યાંક કાંઇકને કાંઇક આફત લઈને આવે છે. અને સમગ્ર દેશ, સમગ્ર દુનિયા, સમગ્ર માનવજાતિ તેની સામે ઝઝૂમી રહી છે. દરેક વ્યક્તિ ઉકેલ શોધી રહી છે. આજે 130 કરોડના ભારત માટે દુનિયામાં જ્યારે પ્રારંભિક કોરોનાની શરૂઆત થઈ ત્યારે ચર્ચા એ થતી હતી કે ભારતનું શું થશે? અને ભારતને કારણે દુનિયાની કેટલી બરબાદી થશે, આ જ દિશામાં ચર્ચા થઈ રહી હતી. પરંતુ આ 130 કરોડ દેશવાસીઓની સંકલ્પ શક્તિઓનું સામર્થ્ય હવે તેમણે જીવનમાં જે કાંઈ ઉપલબ્ધ હતું તેની વચ્ચે શિસ્તનો પ્રારંભ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે આજે વિશ્વમાં ભારતના પ્રયાસોની પ્રશંસા થઈ રહી છે અને તેનું ગૌરવ, આ કોઈ રાજકીય પક્ષનો કાળખંડ ન હતો. આ સિદ્ધિ દેશની છે. 130 કરોડ દેશવાસીઓની છે. સારી વાત હોત કે તેનો યશ લેવાનો પણ તમે પ્રયાસ કર્યો હોત કે તમારા ખાતામાં પણ કાંઈક જમા થયું હોત. પરંતુ હવે આ પણ શીખવવું પડે. ખેર, વેક્સિનેશનના સંબંધે પણ હમણાં જ પ્રશ્નકાળમાં આપણા આદરણીય મંત્રીજીએ વિસ્તારપૂર્વક વાત કરી કે જે રીતે ભારત વેક્સિનેશન બનાવવામાં ઇનોવેશનમાં, રિસર્ચમાં અને તેના અમલીકરણમાં આજે દુનિયામાં વેક્સિનની વિરુદ્ધમાં મોટા આંદોલન ચાલી રહ્યા છે. પરંતુ વેક્સિનથી મારો લાભ થાય કે લાભ ન થાય પણ કમસે કમ વેક્સિન લગાવીશ તો મારે કારણે અન્ય કોઈનું નુકસાન થશે નહીં, આ એક ભાવનાએ 130 કરોડ દેશવાસીઓને વેક્સિન માટે પ્રેરિત કર્યા છે. આ ભારતના મૂળભૂત ચિંતનનું પ્રતિબિંબ છે. જે વિશ્વ સમક્ષ રાખવું દરેક હિન્દુસ્તાનીઓનું કર્તવ્ય છે. માત્ર પોતાની સુરક્ષા કરવાનો વિષય હોત તો લેવી કે ના લેવીનો વિવાદ થતો. પરંતુ જ્યારે તેના મનમાં વિચાર આવ્યો કે મારે કારણે અન્ય કોઈને કષ્ટ પહોંચે નહીં અને જો તેના માટે મારે જ ડોઝ લેવાનો છે તો હું લઈ લઉં અને તેણે ડોઝ લઈ લીધો. આ ભારતના મનની, ભારતના માનવના મનની, ભારતની માનવતાની વાત આપણે ગૌરવપૂર્ણ રીતે સમગ્ર દુનિયા સમક્ષ રાખી શકીએ છીએ. આજે સો ટકા રસીકરણના લક્ષ્યાંક તરફ આપણે ઝડપથી આગળ ધપી રહ્યા છીએ. હું માનનીય સદસ્યને અથવા તો તમામ આદરણીય સદસ્યોને, તેમની સમક્ષ આપણા ફ્રન્ટલાઇન કાર્યકરો, આપણા આરોગ્ય કર્મચારીઓ, આપણા વૈજ્ઞાનિક તેમણે જે કાંઈ કાર્ય કર્યું તેમની પ્રશંસા કરવાથી ભારતની પ્રતિભા ખીલી ઉઠશે જ. પરંતુ સાથે સાથે આ રીતે જીવન હોમી દેનારા લોકોનો જુસ્સો બુલંદ બનશે અને તેથી જ આ ગૃહ ઘણા ગૌરવ સાથે તેમનું અભિવાદન કરે છે અને તેમનો આભાર માને છે. આદરણીય સભાપતિજી, આ કોરોના કાળમાં 80 કરોડથી પણ વધુ દેશવાસીઓને આટલા લાંબા સમય સુધી મફત રાશન (અનાજ)ની વ્યવસ્થા, તેમના ઘરનો ચૂલો કયારેય ન સળગે, તેવી સ્થિતિ પેદા ન થાય, એવું કામ ભારતે કરીને દુનિયા સમક્ષ ઉદાહરણ રજૂ કર્યું છે. આ જ કોરોના કાળમાં જયારે અનેક મુશ્કેલીઓ હતી, પ્રતિબંધ હતા, તેમ છતાં પણ પ્રગતિમાં અવરોધની વારંવાર અવરોધોની વચ્ચે પણ લાખો પરિવારોને, ગરીબોને, પાક્કા ઘર આપવાના અમારા વચનની દિશામાં અમે સતત ચાલતાં (પ્રયાસ કરતાં) રહ્યાં અને આજે ગરીબના ઘર ખર્ચ પણ લાખોમાં થાય છે. જેટલા કરોડ પરિવારોને આ ઘર મળ્યું છે ને, દરેક ગરીબને પરિવાર પણ આજે લાખોપતિ કહી શકાય તેમ છે. આદરણીય સભાપતિજી, આજ કોરોના કાળમાં પાંચ કરોડ ગ્રામીણ પરિવારને નળથી જળ સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરીને એક નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. આ જ કોરોના કાળમાં જયારે પ્રથમ લોકડાઉન આવ્યું ત્યારે પણ બહુ જ સમજદારીની સાથે, કેટલાય સાથે ચર્ચાઓ કર્યા પછી થોડા સાહસની પણ જરૂર હતી કે, ગામડાંઓમાં ખેડૂતોને લોકડાઉનથી મુક્ત રાખવા જોઇએ, નિર્ણય બહુ જ મહત્વપૂર્ણ હતો પણ કર્યો અને તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે આપણાં ખેડૂતોએ કોરોનાના આ કાળખંડમાં બમ્પર ઉપજ કરી અને એમએસપીમાં પણ રેકોર્ડ ખરીદી કરીને નવો વિક્રમ પ્રસ્થાપિત કર્યો. આ જ કોરોના કાળમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર સાથે જોડાયેલા કેટલાક પ્રોજેક્ટ પૂરા કર્યા કારણ કે આપણે જાણીએ છીએ કે આ સંકટના સમયમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર જે રોકાણ થાય છે તે રોજગારીની તકોને સુનિશ્ચિત કરે છે. અને એટલા માટે અમે તેના પર પણ જોર આપ્યું કે રોજગાર (કામ-ધંધો) પણ મળતો રહે અને તમામ પ્રોજેક્ટ અમે પૂરા પણ કરી શકીએ. મુશ્કેલીઓ હતી પરંતુ તેને પૂરી કરી શકયા. આ જ કોરોના કાળમાં પછી ભલે જમ્મુ-કાશ્મીર હોય, કે નોર્થ-ઇસ્ટ હોય, દરેક કાળખંડમાં વિસ્તારથી આ વિકાસયાત્રાને આગળ વધારી અને અમે તેને ચલાવી છે. આ જ કોરોના કાળમાં આપણાં દેશના યુવાનોએ ખેલજગતમાં દરેક ક્ષેત્રમાં હિન્દુસ્તાનનો તિરંગો, અમારો ધ્વજ લહેરાવવાનું બહુ મોટું કામ કર્યું, દેશને ગૌરવ આપાવ્યું. આજે આખો દેશ આપણાં યુવાનોએ ખેલજગત રમત-ગમતમાં જે પ્રકારનું પ્રદર્શન કર્યું છે અને કોરોનાના આ તમામ બંધનો વચ્ચે તેઓએ પોતાની તપસ્યાને ઓછી થવા દીધી નથી. તેમની સાધનાને ઓછી થવા દીધી નથી અને દેશનું ગૌરવ વધાર્યું છે. આદરણીય સભાપતિજી, આ જ કોરોના કાળમાં આજે જયારે દેશના યુવા-સ્ટાર્ટઅપ એટલે કે ભારતના યુવાનો એક ઓળખ બની ગયા છે, એક સમાનાર્થી થઇ ગયા છે. આજે આપણાં દેશના યુવાનો સ્ટાર્ટ અપના કારણે, સ્ટાર્ટ અપની દુનિયામાં શ્રેષ્ઠ ત્રણમાં હિન્દુસ્તાનને જગ્યા અપાવી છે. આદરણીય સભાપતિજી, આ જ કોરોના કાળમાં ભલે 'ની કલ્પનાને સ્પષ્ટ કરી છે. અને આ બાબા સાહેબ આંબેડકરે સંવિધાન સભામાં કહ્યું છે. હું સમજું છું કે ફેડરેલિઝમને સમજવા માટે બાબા સાહેબ આંબેડકરના આટલા ઉંડા વિચારોથી વધુ હું સમજું છું કે માર્ગદર્શન માટે કોઇ વાતની જરૂરિયાત નથી. પરંતુ વિશેષતા એ છે કે શું થયું છે આપણાં દેશમાં ફેડરેલિઝમના આટલા મોટા-મોટા ભાષણો આપવામાં આવે છે, ઉપદેશ આપવામાં આવે છે. અમે શું એ દિવસો ભૂલી ગયા જયારે એરપોર્ટ પર સામાન્ય વાતો માટે મુખ્યમંત્રીને દૂર કરી દેવામાં આવતાં હતા. આંધ્ર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ટી. અંજૈયાહની સાથે શું થયું હતુ, આ ગૃહના નેતાઓ સારી રીતે જાણે છે. પ્રધાનમંત્રીના દિકરાને એરપોર્ટ પર તેમની વ્યવસ્થા પસંદ ન આવી તો તેને દૂર કરી દેવામાં આવ્યા, તેનાથી આંધ્ર પ્રદેશના કરોડો લોકોની ભાવનાને દુઃખ પહોંચ્યાડ્યું આવી જ રીતે કર્ણાટકના લોકપ્રિય મુખ્યમંત્રી વીરેન્દ્ર પાટિલજીને પણ અપમાનિત કરીને પદથી હટાવવામાં આવ્યા હતા, એ પણ કયારે કે જયારે તેઓ બીમાર હતા. અમારા વિચારો કોંગ્રેસની જેમ સંકીર્ણ નથી. અમે સંકીર્ણ સોચ (વિચારધારા) સાથે કામ કરવાવાળા લોકો નથી. અમારી વિચારધારા રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યો, રાષ્ટ્રીય ટાર્ગેટ અને પ્રાંતિય આકાંક્ષાઓ, આની વચ્ચે અમે કોઇ વિગ્રહ નથી જોતાં. અમે માનીએ છીએ કે, પ્રાંતિય આકાંક્ષાઓને એટલા જ આદરથી હાથ ધરવી જોઇએ, સમસ્યાઓનું સમાધાન કરવું જોઇએ. અને ભારતની પ્રગતિ પણ ત્યારે જ થશે જયારે દેશ વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રાંતિય આકાંક્ષાઓને હાથ ધરવામાં આવશે. એ જવાબદારી બને છે કે, જયારે આપણે આ વાત કહીએ છીએ દેશને આગળ વધારવો છે, પરંતુ તેની એ પણ શરત છે કે જયારે રાજય પ્રગતિ કરશે તો દેશની પ્રગતિ થાય છે. રાજય પ્રગતિ ન કરે અને દેશની પ્રગતિ માટે આપણે વિચારીએ એ થઇ શકતું નથી. અને એટલા માટે જ પહેલી શરત છે કે, રાજય પ્રગતિ કરે ત્યારે દેશની પ્રગતિ થાય છે. અને જયારે દેશની પ્રગતિ થાય છે, દેશ સમૃદ્ધ થાય છે, દેશની અંદર સમૃદ્ધિ આવે છે તો સમૃદ્ધિ રાજયોમાં પરાવર્તિત હોય છે અને તેના કારણે દેશ સમૃદ્ધ બને છે, આ વિચારની સાથે અમે ચાલીએ છીએ અને હું તો જાણું છું, હું ગુજરાતમાં હતો, મારા પર કયા કયા જુલ્મ થયા, દિલ્હી સરકાર દ્વારા ઇતિહાસ સાક્ષી છે, શું શું નથી થયું મારી સાથે. ગુજરાતની સાથે શું શું નથી થયું. પરંતુ આ કાળખંડમાં પણ દરેક દિવસ તમે મારો રેકોર્ડ જોઇ લો, મુખ્યમંત્રી તરીકે હું હમેંશાં એક વાત કરતો હતો કે, ગુજરાતનો મંત્ર શું છે, દેશના વિકાસ માટે ગુજરાતનો વિકાસ. હંમેશાં દિલ્હીમાં કોઇ પણ સરકાર હોય વિચારીને ચાલતાં ન હોતા. દેશના વિકાસ માટે ગુજરાતનો વિકાસ અને આ જ ફેડરેલિઝમમાં આપણાં તમામની જવાબદારી બને છે કે, આપણે દેશના વિકાસ માટે પોતના રાજયોના વિકાસ કરીશું કે જેથી બંને મળીને દેશને નવી ઉંચાઇએ લઇ જઇએ અને આ જ પદ્ધતિ જ સાચી પદ્ધતિ છે. આ જ રસ્તા પર ચાલવું આપણા માટે જરૂરી છે. અને આ બહું જ દુઃખદ છે જેમને દાયકાઓ સુધી સરકાર ચલાવવાની તક મળી, અને તેઓએ રાજયોની સાથે કેવા કેવા અત્યાચાર કર્યા હતા. બધા જ અહીં બેઠા છે, ભોગવનારા લોકો પણ બેઠા છે, કેવા કેવા દમન-અત્યાચાર કર્યા હતા. ઓછામાં ઓછા સો વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાવીને રાજય સરકાર, ચૂંટાયેલી રાજય સરકારોને ઉખાડીને ફેંકી દીધી હતી. તમે કયા મોઢે વાતો કરો છો ? અને આ રીતે લોકતંત્રનું પણ તમે સન્માન કર્યું નથી. અને એ કયા પ્રધાનમંત્રી છે જેમણે પોતાના કાળખંડમાં 50 સરકારોને ઉથલાવીને ફેંકી દીધી હતી, રાજયની 50 સરકારોને. આદરણીય સભાપતિજી, આ તમામ વિષયોના જવાબ દરેક હિન્દુસ્તાની જાણે છે અને તેની સજા આજે તેમણે ભોગવવી પડી રહી છે. આદરણીય સભાપતિજી, કોંગ્રેસના હાઇ કમાન્ડ જે છે તેમની નીતિ ત્રણ પ્રકારના કામોને લઇને ચાલી રહી છે. એક- પહેલા ડિસ્ક્રેડિટ કરો, પછી ડિસ્ટ્રબ્લાઇઝ કરો અને પછી ડિસમિસ કરો. આ જ રીતે અવિશ્વાસ પેદા કરો, અસ્થિર કરો અને પછી દૂર કરો. આ જ વાતોને લઇને તેઓ ચાલી રહ્યાં છે. તમે જરા જણાવો, આદરણીય સભાપતિજી, હું આજે કહેવા ઈચ્છું છું કે ફારુખ અબ્દુલ્લાજીની સરકારને કોણે અસ્થિર કરી હતી. ચૌધરી દેવીલાલજીની સરકારને કોણે અસ્થિર કરી હતી. ચૌધરી ચરણસિંહજીની સરકારને કોણે અસ્થિર કરી હતી. પંજાબમાં સરદાર બાદલ સિંઘની સરકારને કોણે બરખાસ્ત કરી હતી. મહારાષ્ટ્રમાં બાળા સાહેબ ઠાકરેને બદનામ કરવા માટે કોણે ડર્ટી ટ્રિક્સનો ઉપયોગ કર્યો હતો. કર્ણાટકમાં રામકૃષ્ણ હેગડે અને એસ.આર બોમાઈની સરકારને કોણે પાડી હતી. 50ના દાયકામાં કેરળની ચૂંટાયેલી કમ્યુનિસ્ટ સરકારને કોણે પાડી હતી, તે કાળખંડમાં 50 વર્ષ પહેલાં તામિલનાડુમાં ઈમર્જન્સી દરમિયાન કરૂણાનીધિજીની સરકારને કોણે પાડી હતી. 1980માં એમ. જી. આરની સરકારને કોણે ડિસમિસ કરી હતી. આંધ્ર પ્રદેશમાં કોણે એન.ટી.આરની સરકારને અસ્થિર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. અને એ પણ ત્યારે જ્યારે તેઓ બીમાર હતા. તે કઈ પાર્ટી છે જેણે મુલાયમ સિંહ યાદવજીને ફક્ત એટલા માટે હેરાન કર્યા હતા કેમ કે મુલાયમ સિંહજી કેન્દ્રની વાતો સાથે સહમત થતા ન હતા. કોંગ્રેસે પોતાના નેતાઓને પણ બાકી રાખ્યા નથી. આંધ્ર પ્રદેશમાં કોંગ્રેસ સરકાર, મહત્વની ભૂમિકા ભજવી, તેની સાથે શું કર્યું. જે કોંગ્રેસે અહીં સત્તામાં બેસવાની તેમને તક આપી હતી. તેમની સાથે શું કર્યું. તેમણે ઘણી શરમજનક રીતે આંધ્ર પ્રદેશનું વિભાજન કર્યું. માઈક બંધ કરી દેવામાં આવ્યા. મરચાનો સ્પ્રે કરવામાં આવ્યો, કોઈ ચર્ચા થઈ ન હતી. શું આ રીત યોગ્ય હતી? શું તે લોકશાહી હતી? અટલજીની સરકારે પણ ત્રણ રાજ્ય બનાવ્યા હતા. રાજ્ય બનાવવાનો અમે વિરોધ કર્યો નથી પરંતુ રીત શું હતી. અટલજીએ ત્રણ રાજ્યો બનાવ્યા હતા. છત્તીસગઢ, ઝારખંડ અને ઉત્તરાખંડ પરંતુ કોઈ વાવાઝોડું આવ્યું ન હતું. શાંતિથી તમામ નિર્ણયો લેવાયા. બધાએ સાથે બેસીને નિર્ણય કર્યો. આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગણાનું પણ થઈ શકતું હતું. અમે તેલંગણાના વિરોધી નથી. સાથે મળીને કરી શકાય છે. પરંતુ તમારો અહંકાર, સત્તાનો નશો, તેણે દેશની અંદર એક કડવાશ ઊભી કરી. અને આજે પણ તેલંગણા અને આંધ્ર વચ્ચે કડવાશના તે બીજ તેલંગણાનું પણ નુકસાન કરી રહ્યા છે અને આંધ્રનું પણ નુકસાન કરી રહ્યા છે. અને તમને કોઈ રાજકીય ફાયદો થઈ રહ્યો નથી અને અમને સમજાવી રહ્યા છો. આદરણીય સભાપતિજી, અમે કોઓપરેટિવ ફેડરાલિઝમની સાથે સાથે એક નવા પરિવર્તન તરફ ચાલી રહ્યા છીએ અને અમે કોઓપરેટિવ કોમ્પિટિટિવ ફેડરાલિઝમની વાત કહી છે. અમારા રાજ્યો વચ્ચે વિકાસની સ્પર્ધા થાય, તંદુરસ્ત સ્પર્ધા થાય, આપણે આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરીએ. કોઈ પણ રાજ્યમાં કોઈ પણ પક્ષની સરકાર કેમ ન હોય અને તેને પ્રોત્સાહન આપવાનું અમારું કામ છે અને અમે આપી રહ્યા છીએ. આદરણીય સભાપતિજી, હું આજે ઉદાહરણ આપવા ઈચ્છું છું. જીએસટી કાઉન્સિલની રચના ભારતના સશક્ત ફેડરાલિઝમ માટે એક ઉત્તમ સ્ટ્રક્ચરનો નમૂનો છે. રેવન્યુના મહત્વના નિર્ણયો જીએસટી કાઉન્સિલમાં થાય છે અને રાજ્યોના નાણા મંત્રી તથા ભારતના નાણા મંત્રી તમામ એક ટેબલ પર બેસીને નિર્ણયો કરે છે. કોઈ મોટું નથી અને કોઈ નાનું નથી. કોઈ આગળ નથી અને કોઈ પાછળ નથી. બધા સાથે મળીને જૂએ છે. દેશને ગર્વ થવો જોઈએ, આ ગૃહને વધારે ગર્વ થવો જોઈએ કે જીએસટીના તમામ નિર્ણયો, હજારો નિર્ણયો થયા છે. તમામ નિર્ણયો સર્વાનુમતે લેવામાં આવ્યા છે. તમામ રાજ્યોના નાણા મંત્રી અને ભારતના નાણા મંત્રીએ સાથે મળીને લીધા છે. ફેડરાલિઝમનું આનાથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહણ શું હોઈ શકે છે. કોણ આનું ગૌરવ નહીં કરે. પરંતુ આપણે આનું પણ ગૌરવ કરતા નથી. આદરણીય સભાપતિજી, હું ફેડરાલિઝમનું વધુ એક ઉદાહરણ આપવા ઈચ્છું છું. આપણે જોયું કે જેમ કે સામાજિક ન્યાય આ દેશમાં ઘણો અનિવાર્ય હોય છે. નહીં તો દેશ આગળ વધતો નથી. તેવી જ રીતે ક્ષેત્રીય ન્યાય પણ એટલો જ જરૂરી હોય છે. જો કોઈ ક્ષેત્ર વિકાસમાં પાછળ રહી જશે તો દેશ આગળ વધી શકશે નહીં. તેથી અમે એક યોજના બનાવી છે. એસ્પિરેશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ. દેશમાં 100 એવા જિલ્લા પસંદ કર્યા, અલગ–અલગ પેરામીટરના આધારે પસંદગી કરવામાં આવી. રાજ્યો સાથે ચર્ચા–વિચારણા કરીને પસંદ કરવામાં આવ્યા. તે એક સો–સોથી વધારે જિલ્લા છે. તે રાજ્યોના એવરેજ જિલ્લા છે તેની બરાબરી પર તો આવી જાય તો બોજ ઘટી જશે. આ કામ અમે કર્યું છે અને આજે હું ઘણા સંતોષ સાથે કહીશ. ઘણા ગૌરવ સાથે કહીશ. યોજનાનો વિચાર ભલે ભારત સરકારને આવ્યો પરંતુ એક રાજ્યને બાદ કરતા તમામ રાજ્યોએ તેનો સ્વિકાર કર્યો. સોથી વધારે જિલ્લાની સ્થિતિ બદલવા માટે કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અને જિલ્લા એકમ આજે સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. તેમાં તમામ પક્ષોની સરકારવાળા રાજ્યો છે. એવું નથી કે તેઓ ભારતીય જનતા પાર્ટીના રાજ્યોવાળી સરકારો છે. તમામ લોકોએ મળીને આટલા ઉત્તમ પરિણામ આપ્યા છે કે ઘણા ઓછા સમયમાં એસ્પિરેશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ ઘણા પેરામીટરમાં પોતાના રાજ્યની એવરેજથી પણ આગળ નીકળી ગયા છે. હું સમજું છું કે આ ઉત્તમથી ઉત્તમ કામ છે. હું જણાવીશ કે કેટલાક આકાંક્ષી જિલ્લા જે એસ્પિરેશનલ જિલ્લા છે. તેમના જનધન એકાઉન્ટ પહેલાની તુલનામાં ચાર ગણા વધારે જનધન એકાઉન્ટ ખોલવાનું કામ કર્યું છે. પ્રત્યેક પરિવારમાં શૌચાલય મળ્યા, વિજળી મળી, તેના માટે પણ ઉત્તમ કામ આ એસ્પિરેશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ પર તમામ રાજ્યોએ કર્યું છે. હું સમજું છું કે આ ફેડરલ સ્ટ્રક્ચરનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આનાથી દેશની પ્રગતિ માટે ફેડરલ સ્ટ્રક્ચરની તાકાતનો ઉપયોગ થવો એ તેનું ઉદાહરણ છે. આદરણીય સભાપતિજી, હું આજે વધુ એક ઉદાહરણ આપવા ઈચ્છું છું કે કેવી રીતે રાજ્યોની આર્થિક મદદ થાય છે, કેવી રીતે નીતિઓમાં ફેરફાર કરવાથી પરિવર્તન આવે છે. તે પણ એક સમય હતો જ્યારે આપણા પ્રાકૃતિક સંસાધનો ફક્ત કેટલાક લોકોની તિજોરીઓ ભરવાના કામમાં આવતા હતા. આ દુર્દશા આપણે જોઈ છે, તેની ચર્ચાઓ પણ ઘણી થઈ છે. હવે સંપદા રાષ્ટ્રનો ખજાનો ભરી રહી છે. અમે કોલસા અને માઈનિંગ સેક્ટરમાં રિફોર્મ કર્યા. 2000માં અમે પારદર્શી પ્રક્રિયા સાથે ખનીજ સંસાધનોનું ઓક્શન કર્યું. અમે રિફોર્મની પ્રક્રિયાને જારી રાખી. જેમ કે કાયદેસર લાઈસન્સનું કોઈ ચાર્જ વગર ટ્રાન્સફર 50 ટકા પ્રોબિશસના ઓપન માર્કેટમાં સેલ્ફ વેચાણ. ઝડપી ઓપરેશનલાઈઝેશન પર 50 ટકા રિબેટ. છેલ્લા એક વર્ષમાં માઈનિંગ રેવન્યુ લગભગ 14 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધીને લગભગ 35 હજાર કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગઈ છે. ઓક્શનમાંથી જેટલી પણ રેવન્યુ થઈ તે રાજ્ય સરકારોને મળે છે. આ નિર્ણય કર્યો છે સૌથી મોટી વાત છે. આ સુધારા જે લાગુ થયા છે તેનાથી રાજ્યનું પણ ભલું થયું છે અને રાજ્યનું ભલું થાય તેમાં દેશનું ભલું પણ છે. કોઓપરેટિવ ફેડરાલિઝમનો આટલો મોટો મહત્વનો નિર્ણય અને ઓડિશા આ રિફોર્મને લાગું કરવામાં અગ્રણી રાજ્ય રહ્યું છે. હું ઓડિશાના મુખ્યમંત્રીજીને અભિનંદન પાઠવું છું કે તેમની સરકારે તમામ રિફોર્મ્સ ખભેથી ખભો મિલાવીને કામ કર્યું છે. આદરણીય સભાપતિજી, અહીં તે ચર્ચા પણ થઈ કે અમે ઈતિહાસ બદલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ. ઘણી વખત કહેવામાં આવે છે. બહાર પણ બોલવામાં આવે છે અને કેટલાક લોકો લખે છે. હું જોઈ રહ્યો છું કે કોંગ્રેસ એક પ્રકારે અર્બન નક્સલની જાળમાં ફસાઈ ગઈ છે. તેની વિચારવાની સમગ્ર રીતો પર અર્બન નક્સલોએ કબજો કરી લીધો છે. તેથી તેમના તમામ વિચાર ગતિવિધિ ડિસ્ટ્રક્ટિવ બની ગઈ છે. આ દેશ માટે ચિંતાનો વિષય છે. ગંભીરતાપૂર્વક વિચારવું પડશે. અર્બન નક્સલે ઘણી ચાલાકીપૂર્વક કોંગ્રસની નબળાઈનો ફાયદો ઉઠાવીને તેના મન પર સંપૂર્ણ રીતે કબજો કરી લીધો છે. તેના વિચાર પ્રવાહ પર કબજો કરી લીધો છે અને તેથી તેઓ વારંવાર બોલી રહ્યા છે કે ઈતિહાસ બદલાઈ રહ્યો છે. આદરણીય સભાપતિજી, અમે તો ફક્ત લોકોની યાદશક્તિ સારી કરવા ઈચ્છીએ છીએ. થોડો મેમરી પાવર વધારવા ઈચ્છીએ છીએ. અમે કોઈ ઈતિહાસ બદલી રહ્યા નથી. કેટલાક લોકોનો ઈતિહાસ થોડા વર્ષોથી શરૂ થાય છે. અમે જરા તેને પહેલા લઈ જઈ રહ્યા છીએ અને કંઈ કરી રહ્યા નથી. જો તેમને 50 વર્ષના ઈતિહાસમાં મજા આવે છે તો તેમને 100 વર્ષ સુધી લઈ જઈ રહ્યા છીએ. કોઈને 100 વર્ષ સુધી મજા આવે છે તો તેને અમે 200 વર્ષના ઈતિહાસમાં લઈ જઈ રહ્યા છીએ. કોઈને 200 વર્ષમાં મજા આવે છે તો 300 વર્ષ લઈ જઈએ છીએ. હવે જો 300-350 વર્ષ લઈ જઈશું તો છત્રપતિ શિવાજીનું નામ આવશે ને આવશે. અમે તો તેમની મેમરીને સતેજ કરી રહ્યા છીએ. અમે ઈતિહાસ બદલી રહ્યા નથી. કેટલાક લોકોનો ઈતિહાસ ફક્ત એક પરિવાર સુધી મર્યાદિત છે તો તેનું શું કરીએ. ઈતિહાસ તો ઘણો મોટો છે, ઘણા બધા પાસા છે. ભલે ઉતાર–ચઢાવ છે. અમે તો ઈતિહાસના દીર્ઘકાલીન કાળખંડને યાદ કરાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ કેમ કે ગૌરવપૂર્ણ ઈતિહાસને ભૂલાવી દેવો આ દેશના ભવિષ્ય માટે યોગ્ય નથી. અમે આને અમારી જવાબદારી સમજીએ છીએ. આ જ ઈતિહાસથી બોધપાઠ લેતા અમારે આગામી 25 વર્ષમાં દેશને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાનો એક વિશ્વાસ ઊભો કરવો છે. હું સમજું છું આ અમૃત કાળખંડ હવે આનાથી જ આગળ વધવાનો છે. આ અમૃત કાળખંડમાં આપણી દીકરીઓ, આપણા યુવાનો, આપણા ખેડૂતો, આપણા ગામડા, આપણા દલિત, આપણા આદિવાસી, સમાજના પ્રત્યેક વર્ગનું યોગદાન હોય. તેમની પણ ભાગીદારી હોય. તેમને લઈને આપણે આગળ વધીએ. ક્યારેક–ક્યારેક આપણે 1857ના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ તરફ જોઈશું. આપણા આદિવાસી વિસ્તારોમાં 1857ના સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં જે યોગદાન આપ્યું છે તે આપણને વાંચવા મળતું નથી. આટલા મહાન સુવર્ણ પાનાઓને આપણે કેવી રીતે ભૂલી શકીએ છીએ. અને અમે આ બધી વાતોને યાદ કરાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ. અમારો પ્રયાસ છે કે દેશ આત્મવિશ્વાસથી ભરેલો હોય. દેશ આગળ વધે. આદરણીય સભાપતિજી, મહિલાઓનું સશક્તીકરણ પણ અમારા માટે પ્રાથમિકતા છે. ભારત જેવો દેશ 50 ટકા વસ્તી અમારી વિકાસ યાત્રાના જે સૌના પ્રયાસનો વિષય છે. તે તમામના પ્રયાસમાં સૌથી મોટી ભાગીદારી આપણી માતા–બહેનોની છે. દેશની 50 ટકા વસ્તી અને તેથી ભારતના સમાજની વિશેષતા છે પરંપરાઓમાં સુધારો કરે છે. બદલાવ પણ કરે છે. આ જીવંત સમાજ છે. પ્રત્યેક યુગમાં એવા મહાપુરૂષ નીકળે છે જે આપણી ખરાબ રૂઢિઓથી સમાજને મુક્ત કરાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. આજે આપણે જાણીએ છીએ મહિલાઓના સંબંધમાં પણ ભારતમાં કોઈ આ જ ચિંતન થવાનું નથી, પહેલાથી આપણે ત્યાં ચિંતન થઈ રહ્યું છે. તેમના સશક્તીકરણને અમે પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છીએ. જો અમે મેટરનિટી લીવ વધારી તો એક પ્રકારે મહિલાઓના સશક્તીકરણનો અને પરિવારના સશક્તીકરણનો અમારો પ્રયાસ છે અને અમે તે દિશામાં કામ કરી રહ્યા છીએ. બેટી બચાવો–બેટી પઢાઓ, આજે તેનું પરિણામ છે કે જેન્ડર રેશિયોમાં જે આપણે ત્યાં અસંતુલન હતું તેમાં આપણે ઘણી સારી સ્થિતિમાં પહોંચી ગયા છીએ. જે રિપોર્ટ્સ આવી રહ્યા છે તેમાં આજે આપણે કેટલીક જગ્યાએ તો આપણે ત્યાં પુરૂષો કરતા માતા–બહેનોની સંખ્યા વધી રહી છે. આ એક મોટા આનંદનો વિષય છે, મોટા ગર્વનો વિષય છે. આપણે જે ખરાબ દિવસો જોયા હતા તેમાંથી આપણે બહાર આવ્યા છીએ અને તેથી આપણે પ્રયાસ કરવો જોઈએ. આજે એન.સી.સીમાં આપણી દીકરીઓ છે. સેનામાં આપણી દીકરીઓ છે, વાયુ સેનામાં દીકરીઓ છે. આપણી નૌસેનામાં આપણી દીકરીઓ છે. ત્રણ તલાકની ક્રુરપ્રથાને અમે ખતમ કરી. હું જ્યાં જાઉ છું ત્યાં માતાઓ–બહેનોના આશીર્વાદ મળે છે કેમ કે ત્રણ તલાકની પ્રથા જ્યારે ખતમ થાય છે ત્યારે ફક્ત દીકરીઓને ન્યાય મળે છે, એવું નથી. તે પિતાને પણ ન્યાય મળે છે, તે ભાઈને પણ ન્યાય મળે છે જેમની દીકરી ત્રણ તલાકના કારણે ઘરે આવે છે. જેની બહેન ત્રણ તલાકના કારણે ઘરે આવે છે. તેથી આ સમગ્ર સમાજના કલ્યાણ માટે છે. આ ફક્ત મહિલાઓ માટે છે અને પુરૂષો વિરુદ્ધ છે એવું નથી. આ મુસ્લિમ પુરૂષ માટે પણ તેટલું જ ઉપયોગી છે. આ મુસ્લિમ પુરૂષ માટે પણ એટલું જ ઉપયોગી છે કેમ કે તે પણ કોઈ દીકરીનો બાપ છે, તે પણ કોઈ દીકરીનો ભાઈ છે અને તેથી આ તેમનું પણ ભલું કરે છે, તેમને પણ સુરક્ષા આપે છે. તેથી કેટલાક કારણોથી લોકો બોલી શકે કે ન બોલી શકે પરંતુ આ વાતથી તમામ લોકો એક ગર્વનો આનંદ કરે છે. કાશ્મીરમાં અમે 370ની કલમને હટાવી, ત્યાંની માતા–બહેનોને સશક્ત બનાવી. તેમને જે અધિકાર ન હતા તે અધિકાર અમે અપાવ્યા છે અને તે અધિકારોના કારણે આજે તેમની તાકાત વધી છે. આજે તેમના લગ્નની ઉંમરમાં શું કારણ છે કે આજના યુગમાં મેલ અને ફીમેલ વચ્ચે અંતર હોવું જોઈએ. શું જરૂર છે દીકરો–દીકરી એક સમાન છે તો પ્રત્યેક જગ્યાએ હોવું જોઈએ અને તેથી દીકરા–દીકરીના લગ્નની ઉંમર સમાન હોય તે દિશામાં અમે આગળ વધી રહ્યા છીએ. મને વિશ્વાસ છે કે આજે થોડા સમયમાં આ સદન પણ તેના વિષયમાં યોગ્ય નિર્ણય કરીને આપણી માતા–બહેનોના કલ્યાણ માટે કામ કરશે. આદરણીય સભાપતિજી, આ વર્ષ ગોવાના 60 વર્ષના એક મહત્વના કાળખંડનું વર્ષ છે. ગોવા મુક્તિને 60 વર્ષ થઈ ઘયા છે. હું આજે જરા તે ચિત્રને કહેવા ઈચ્છું છું. અમારા કોંગ્રેસના મિત્રો જ્યાં પણ હશે તે જરૂરથી સાંભળતા હશે. ગોવાના લોકો મારી વાતને જરૂરથી સાંભળતા હશે. જો સરદાર સાહેબ જે પ્રકારથી સરદાર પટેલે હૈદરાબાદ માટે રણનીતિ બનાવી અને પહેલ કરી. જે પ્રકારે સરદાર પટેલે જુનાગઢ માટે રણનીતિ બનાવી. પગલાં ભર્યા. જો સરદાર સાહેબની પ્રેરણા લઈને ગોવા માટે પણ તેવી રણનીતિ બનાવી હોત તો ગોવાને ભારતની આઝાદી બાદ 15 વર્ષ સુધી ગુલામીમાં રહેવું પડ્યું ન હોત. ભારતની આઝાદીના 15 વર્ષ બાદ ગોવા આઝાદ થયું અને તે સમયના 60 વર્ષ પહેલાના અખબાર તે જમાનાના મીડિયા રિપોર્ટ દેખાડે છે કે ત્યારના વડાપ્રધાનની આંતરરાષ્ટ્રીય છબિનું શું થશે. આ તેમની સૌથી મોટી ચિંતાનો વિષય હતો, પંડિત નેહરૂને. દુનિયામાં મારી છબિ બગડી જશે તો અને તેથી તેમને લાગતું હતું કે ગોવાની ઓપનિવેશિક સરકાર પર આક્રમણ કરવાની તેમની જે એક વૈશ્વિક લીડરની શાંતિપ્રિય નેતાની છબિ છે તે ચકનાચૂર થઈ જશે. ગોવાનું જે થાય છે તે થવા દો. ગોવાને જે સહન કરવું પડે તે કરવા દો. મારી છબિને કોઈ નુકસાન ન થાય અને તેથી જ્યાં સત્યાગ્રહીઓ પર ગોળીઓ ચાલી રહી હતી. વિદેશી શાસન ગોળીઓ ચલાવી રહ્યા હતા. હિન્દુસ્તાનનો ભાગ, હિન્દુસ્તાનના જ મારા ભાઈ–બહેનો પર ગોળીઓ ચાલાવવામાં આવી રહી હતી. ત્યારે આપણે દેશના વડાપ્રધાન કહી રહ્યા હતા કે હું સેના નહીં આપું. હું સેના નહીં મોકલું. સત્યાગ્રહીઓની મદદ કરવાની તેમણે ના પાડી દીધી હતી. આ ગોવા સાથે કોંગ્રેસે કરેલો જુલમ છે. ગોવાને 15 વર્ષ વધું ગુલામીની સાંકળોમાં બાંધી રાખવામાં આવ્યું અને ગોવાને તેના વીરપુત્રોનું બલિદાન આપવું પડ્યું. લાકડીઓ અને ગોળીઓનો સામનો કરવો પડ્યો. આવી સ્થિતિ ઊભી કરી હતી. નેહરૂજીએ, 15 ઓગસ્ટ 1955ના રોજ લાલ કિલ્લા પરથી જે કહ્યું હતું તે હું ક્વોટ કરવા ઈચ્છું છું. સારું હોત કોંગ્રેસના મિત્રો અહીં હોત તો નેહરૂજીનું નામ સાંભળીને તેમનો દિવસ તો સારો જાત. તેથી તેમની તરસ છીપાવવા માટે હું આજ–કાલ વારંવાર નેહરૂજીને પણ યાદ કરું છું. નેહરુજીએ લાલ કિલ્લા પરથી જે કહ્યું હતું કે હું ક્વોટ કરવા ઈચ્છું છું, કોઈ ભ્રમમાં ન રહે, ભાષા જુઓ. કોઈ ભ્રમમાં ન રહે કે આપણે ત્યાં સૈન્ય કાર્યવાહી કરીશું. કોઈ સૈન્ય ગોવાની આજુબાજુ નથી. અંદરના લોકો ઈચ્છે છે કે શોર–બકોર કરીને આવી પરિસ્થિતિ ઊભી કરે કે આપણે સૈન્ય મોકલવા માટે મજબૂર થઈ જઈએ. અમે સૈન્ય નહીં મોકલીએ, તમામ લોકો આ વાત સમજી લે કે અમે તેનો શાંતિથી ઉકેલ લાવીશું. આ હુંકાર 15 ઓગસ્ટે ગોવાવાસીઓની આકાંક્ષાઓ વિરુદ્ધ કોંગ્રેસના નેતાનું નિવદન છે. પંડિત નેહરૂ જીએ આગળ કહ્યું હતું કે, જે લોકો ત્યાં જઈ રહ્યા છે. લોહિયા જી સહિત તમામ લોકો ત્યાં સત્યાગ્રહ કરી રહ્યા હતા, આંદોલન કરી રહ્યા હતા. દેશના સત્યાગ્રહી જઈ રહ્યા હતા. આપણે જગનનાથ રાજ જોશી કર્ણાટકના તેમના નેતૃત્વમાં સત્યાગ્રહ થઈ રહ્યા હતા. પંડિત નેહરૂજીએ શું કહ્યું? જે લોકો ત્યાં જઈ રહ્યા છે તેમને ત્યાં જવું મુબારક છે, જૂઓ મજાક જૂઓ. દેશની પોતાની આઝાદી માટે લડી રહેલા મારા દેશવાસીઓ માટે શું ભાષાનો કેટલો અહંકાર છે. જે લોકો ત્યાં જઈ રહ્યા છે તેમને ત્યાં જવાનું મુબારક છે. પરંતુ તે પણ યાદ રાખો કે પોતાને સત્યાગ્રહી કહે છે તો સત્યાગ્રહના સિદ્ધાંતો અને રસ્તાઓ પણ યાદ રાખે. સત્યાગ્રહીના પાછળ સૈન્ય જઈ શકે નહીં અને ના તો સૈન્યનો અવાજ હોય છે. મારા જ દેશના નાગરિકોને અસહાય છોડી દેવામાં આવ્યા હતા. આ ગોવા સાથે કરવામાં આવ્યું. ગોવાની જનતા કોંગ્રેસના આ વલણને ભલૂ શકે નહીં. આદરણીય સભાપતિજી, અમને અહીં ફ્રીડમ ઓફ એક્સપ્રેશન પર પણ મોટું ભાષણ આપવામાં આવ્યા અને અવારનવાર અમને સમજાવવામાં આવે છે. હું આજે એક ઘટના કહેવા ઈચ્છું છું અને આ ઘટના પણ ગોવાના એક સપૂતની ઘટના છે. ગોવાના એક સન્માનનીય, ગોવાની ધરતીના એક પુત્રની કથા છે. અભિવ્યક્તિના સંબંધમાં શું થતું હતું, કેવી રીતે થતું હતું, આ ઉદાહરણ હું આપવા ઈચ્છું છું. વ્યક્તિ સ્વતંત્રતાની વાત કરનારા લોકોનો ઈતિહાસ આજે હું ખોલી રહ્યો છું. શું કર્યું છે. લતા મંગેશકરજીના નિધનથી આજે સમગ્ર દેશ દુઃખી છે. દેશને સૌથી મોટી ખોટ પડી છે. પરંતુ લતા મંગેશકરજીનો પરિવાર ગોવાનો છે. પરંતુ તેમના પરિવાર સાથે કેવું વર્તન કરવામાં આવ્યું. આ પણ દેશને જાણવું જોઈએ. લતા મંગેશકરજીના નાના ભાઈ પંડિત હ્રદયનાથ મંગેશકરજી. ગોવાનું ગૌરવપૂર્ણ સંતાન, ગોવાની ધરતીનો પુત્ર. તેમને ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયોથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા. તેઓ ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયોમાં કામ કરતા હતા અને તેમનો ગુનો શું હતો ? તેમનો ગુનો એ હતો કે તેમણે વીર સાવરકરની એક દેશભક્તિ ભરેલી કવિતાની ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર પ્રસ્તુતિ આપી હતી. હવે જૂઓ હ્રદયનાથજીએ એક ઈન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું, તેમનો આ ઈન્ટરવ્યુ ઉપલબ્ધ છે. તેમણે ઈન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે, જ્યારે તેઓ સાવરકરજીને મળ્યા કે હું તમારું ગીત ગાવા ઈચ્છું છું તો સાવરકરજીએ કહ્યું હતું શું તમે જેલમાં જવા ઈચ્છો છો? મારી કવિતાનું પઠન કરીને જેલ જવા ઈચ્છો છો? તો હ્રદયનાથજીએ તેની દેશભક્તિ ભરેલી કવિતા, તેને સંગીતબદ્ધ કરી. આઠ દિવસની અંદર તેમને ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયોમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા. આ તમારી અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છે. આ સ્વતંત્રતાની તમારી ખોટી વાતો દેશ સામે તમે જ મૂકી છે. કોંગ્રેસી સરકારો દરમિયાન કેવા પ્રકારના જુલમ થયા હતા. આ ફક્ત ગોવાના પુત્ર હ્રદયનાથ મંગેશકરજીની જ વાત નથી. આ યાદી ઘણી લાંબી છે. મજરૂહ સુલ્તાનપુરીજીને પંડિત નેહરૂની ટીકા કરવા માટે એક વર્ષ જેલમાં બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. નેહરૂજીના વલણની ટીકા કરવા માટે પ્રોફેસર ધર્મપાલજીને જેલમાં મોકલી દેવામાં આવ્યા હતા. પ્રસિદ્ધ સંગીતકાર કિશોર કુમાર જીને ઈમર્જન્સીમાં ઈન્દિરાજી સામે ન નમવાના કારણે ઈમર્જન્સીના પક્ષમાં ન બોલવાના કારણે તેમને પણ હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે એક ખાસ પરિવાર વિરુદ્ધ જો કોઈ થોડો અવાજ પણ ઉઠાવે છે, થોડી પણ આંખ ઊંચી કરે છે તો શું થાય છે? સીતારામ કેસરીને આપણે સારી રીતે જાણીએ છીએ. તેમની સાથે શું થયું હતું તે આપણને ખબર છે. આદરણીય સભાપતિજી, મારી ગૃહના સભ્યોને પ્રાર્થના છે કે ભારતના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય પર વિશ્વાસ રાખે. 130 કરોડ દેશવાસીઓના સામર્થ્ય પર આપણે વિશ્વાસ કરીએ. આપણે મોટા લક્ષ્યને આ સામર્થ્યના આધારે દેશને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવા માટે આપણે કૃતસંકલ્પી બનીએ. આદરણીય સભાપતિજી, આપણે મારું, તારું, પોતાનું, પારકું આ પરંપરાને ખતમ કરવી પડશે. અને એક મત સાથે, એક ભાવથી, એક લક્ષ્યાંક એક સાથે ચાલવું તે જ દેશ માટે સૌથી મોટી માગ છે. એક સ્વર્ણિમ કાળ છે સમગ્ર વિશ્વ ભારત તરફ એક મોટી આશાથી, મહાન ગર્વથી નિહાળે છે. આવા સમયે આપણે તક ગુમાવવી જોઇએ નહીં. દેશવાસીઓના કલ્યાણ માટે આથી મોટો અવસર આવવાનો નથી. આ તક છે જેને આપણે ઝડપી લઈએ આ 25 વર્ષની યાત્રા આપણને ક્યાંથી ક્યાં પહોંચાડી શકે છે. આપણા દેશ માટે, આપણી પરંપરા માટે આપણે ગૌરવ કરીએ અને સભાપતિજી આપણે ઉંચા વિશ્વાસ સાથે સાથે સાથે મળીને ચાલીશું. અને આપણે ત્યાં તો શાસ્ત્રોમાં કહેવામાં આવ્યું છે. સમ ગચ્છધ્વં સમ વદધ્વમ સં વો મનાંસિ જાનતામ. એટલે કે આપણે સાથે ચાલીએ, સાથે ચર્ચા કરીએ, સાથે મળીને તમામ કાર્યો કરીએ આ જ આહ્વાન સાથે હું રાષ્ટ્રપતિજીના અભિભાષણનું અનુમોદન કરું છે. તેમને આભાર વ્યક્ત કરું છું. અને તમામ આદરણીય સદસ્યો જેમણે સહવાહ કર્યું, વિચારો પ્રગટ કર્યા તેમનો પણ આભાર વ્યક્ત કરું છે. ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ.