યાંગુન, મ્યાનમારમાં 6 સપ્ટેમ્બર 2017ના રોજ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતીય સમૂદાયને કરેલા સંબોધનનો મૂળપાઠ

મ્યાનમારમાં રહેનારા મારા ભારતીય અને ભારતીય મૂળના મારા પ્યારા ભાઈઓ અને બહેનો, નમસ્કાર. હાલમાં જ તમે ગણેશ ચતુર્થીનો તહેવાર મનાવ્યો, ઇદ મનાવી, તમને તમામને આ તહેવારની મારા તરફથી ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ. આશા રાખું છું કે આ તહેવાર તમારા માટે સુખ, સમૃદ્ધિ અને શાંતિ લાવે. તમારી સમક્ષ ઉપસ્થિત થઈને મને અત્યંત આનંદ થઈ રહ્યો છે. મારી ઘણી ઇચ્છા હતી કે હું આ ઐતિહાસિક અને પવિત્ર, ધાર્મિક શહેરમાં આવું, ઇચ્છા હતી કે આવીને યાંગુન જોઉં જે પોતાના વારસા માટે દુનિયાભરમાં પ્રચલિત છે, જેનો ભારત સાથે સદીઓ પુરાણો નાતો છે અને અહીં પૂર્વના આ ઐતિહાસિક અને પવિત્ર પ્રવેશદ્વારે આવીને તમને સૌને મળું. તમને બધાને જેમણે ભારત અને મ્યાનમાર બંને દેશમાં પોતાના હૃદયમાં સમાવી લીધું છે. હું અહીં તમારામાં એક નાનકડા, મિનિ ભારતના દર્શન કરી રહ્યો છું. ભારતના અલગ અલગ પ્રાંતોમાંથી આવેલા તમે બધાં એક મહાન રાષ્ટ્રના હૃદયમાં એક બીજા મહાન રાષ્ટ્રની ધડકનના રૂપમાં જીવી રહ્યા છો. તમને બધાને મળીને મને અત્યંત આનંદ થઈ રહ્યો છે કેમ કે તમારા રૂપમાં હું એક જ જગ્યાએ એ પરંપરાઓ અને સાંસ્કૃતિક વારસાને જોઈ રહ્યો છું જેણે ગંગા, ગોદાવરી, કૃષ્ણા, કાવેરી, બ્રહ્મપુત્રા અને ઇરાવતી જેવી ઉદાર માતાઓને પોતાના પાલવમાં સમાવી છે. તમે હજારો વર્ષોથી ભારત અને મ્યાનમારના મહાન સુપુત્રો અને સુપુત્રીઓની સિદ્ધિઓ અને આકાંક્ષાઓનું, સંસ્કૃતિ અને સામાજિક સુધારણા, ભુગોળ અને ઇતિહાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યા છો. હજારો વર્ષથી ભારત અને મ્યાનમાર વચ્ચે માત્ર સરહદ જ નથી પરંતુ ભાવનાઓ પણ એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે. ભારતમાં મ્યાનમારને બ્રહ્મદેશ અથવા તો ભગવાન બ્રહ્માની ધરતી પણ કહેવામાં આવે છે. સાથીઓ, આ એ પવિત્ર ધરતી છે જેણે બુદ્ધને જોયા છે, તેમના શિક્ષણને આગળ ધપાવ્યું છે. અહીંના બૌદ્ધ ગ્રંથો અને ભિક્ષુકોએ હિન્દુસ્તાનના ખૂણે-ખૂણે, ભારતના તમામ રાજ્યની સાથે સેંકડો વર્ષ કરતા પણ વધારે વર્ષોથી એક અતૂટ સંબંધ વિકસાવ્યો છે જેમાં માત્ર ધર્મ જ નહીં પરંતુ પાલી ભાષા, સાહિત્ય અને શિક્ષણનો પણ સમાવેશ થાય છે. ભારતને અને વિશ્વને મ્યાનમારની પવિત્ર ભૂમિમાં સ્વર્ગીય ગોયન્કાજીના માધ્યમથી વિપાસનાનો ઉપહાર આપ્યો છે. અને મને આનંદ છે કે તેમના સુપુત્ર આજે આપણી વચ્ચે છે. મ્યાનમારમાં આજે પણ રામાયણને યામાના નામથી રજૂ કરવામાં આવે છે. વિદ્યાની દેવી સરસ્વતીને તમે લોકો થરુથરીના નામથી પૂજો છો અને શિવને પરવિજવા, વિષ્ણુને વિથાનો કહો છો. ભારતનો સ્વતંત્રતા આંદોલનનો ઇતિહાસ મ્યાનમારને નમન કર્યા વિના ક્યારેય પૂરો થઈ શકે નહીં. આ એ જ પવિત્ર ધરતી છે જ્યાંથી સુભાષચંદ્ર બોઝે ગર્જના કરી હતી કે તુમ મુઝે ખુન દો, મેં તુમ્હે આઝાદી દૂંગા. તેમનો આ નારો સાંભળીને ભારતને પોતાના જીવ કરતા પણ વધુ પ્રેમ કરનારા હજારો, લાખો નવયુવાન, યુવતીઓ પોતાના જીવની પરવાહ કર્યા વિના ભારતમાં અને ભારતની બહાર આઝાદ હિંદ ફોજને સહકાર આપવા માટે નીકળી પડ્યા. અને મને પણ આજે આઝાદ હિંદ ફોજના કેટલાક એ સમયના લોકો જેમણે પોતાની યુવાની દાવ પર લગાવી દીધી હતી જેઓ આજે વયસ્ક બની ગયા છે તેમના દર્શનનો, તેમના આશીર્વાદ લેવાનું સૌભાગ્ય સાંપડ્યું છે. જ્યારે નેતાજીએ અહીં આઝાદ હિંદ ફોજ સરકારનું એલાન કર્યું તો ભારતમાં અંગ્રેજ શાસનના મૂળિયા હલી ગયા હતા. આ એ જ પવિત્ર ધરતી છે જ્યાંની માનલે જેલમાં છ વર્ષ કેદી રહેલા બાળ ગંગાધર તિળક, લોકમાન્ય તિળકે ગીતા રહસ્યની રચના કરી હતી. આ એ પવિત્ર ધરતી છે જ્યાં મહાત્મા ગાંધી, લાલા લજપતરાય, ગુરુવર રવિન્દ્રનાથ ટાગોર જેવા મહા-માનવોના ચરણ પડ્યા હતા. જ્યારે વિદેશી શાસકોથી ભારતને સ્વતંત્ર કરાવવા માટે દેશના વીર જવાનોએ પોતાના ઘર છોડવા પડતા હતા તો મ્યાનમાર જ તેમનું બીજું ઘર બની જતું હતું. 1857 અગાઉ પહેલા સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ પછી બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરને બે ગજની જમીન પણ આ જ ધરતી પર સાંપડી હતી. હું જ્યારે પણ કોઈ દેશમાં જાઉં છું તો ભારતીય સમૂદાયને મળીને તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવાનો મને અવસર મળે છે. એક વાર હું શ્રીલંકાના પ્રવાસ દરમિયાન જાફના ગયો. પહેલી વાર બન્યું કે કોઈ ભારતીય પ્રધાનમંત્રી જાફના ગયા હોય. ત્યાં હું તમિળ મૂળના લોકોને મળ્યો. આ વખતે મે મહિનામાં બુદ્ધ પૂર્ણિમા વખતે મને ફરીવાર શ્રીલંકા જવાની તક મળી. તેમના માટે ભારતના સહયોગથી બનાવેલા ઘર મને તેમને હસ્તગત કરવાની તક મળી. આંતરરાષ્ટ્રીય સમારંભમાં ભાગ લેવા માટે મને આમંત્રણ મળ્યું હતું. ત્યારે હું મધ્ય શ્રીલંકામાં તમિળ ભાઈ-બહેનોને પણ મળ્યો. ત્યાં ભારતની મદદથી બનેલી એક હોસ્પિટલનું ઉદઘાટન કર્યા બાદ હજારો લોકોએ મને એટલો આદર પ્રેમ આપ્યો કે એ દિવસ હું ક્યારેય ભૂલી શકું તેમ નથી. મારા તમિળ ભાઈઓએ શ્રીલંકાની ધરતી પર એટલો પ્રેમ આપ્યો. હું સાઉદી અરેબિયામાં ગયો, બાંધકામ કાર્ય હોય કે કેન્યામાં ખેડૂત કે વેપારી હોય, કે સિલિકોન વેલીમાં સિયોદ હોય, વિદેશમાં વસતા ભારતીયો અને ભારતવંશના લોકોને મળીને મને પોતીકાપણું અનુભવાય છે. એક રીતે તેઓ અમારી સરકારી વ્યવસ્થામાં રાજદૂત હોય છે, તમે બધા અમારા રાજદૂત છો અને તમારી ઉપર ગર્વ પણ થાય છે કે જ્યાં તમે રહો છો ત્યાં તમે વિકાસ અને એકતા તો વધારી જ છે તમે તમારા ભારતીય સંસ્કાર અને મૂલ્યો પણ જાળવી રાખ્યા છે અને આ એક મોટી વાત કહેવાય છે. યુનાઇટેડ નેશન્સમાં ત્રણ વર્ષ અગાઉ ભારતની પહેલને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસનો પ્રસ્તાવ વિક્રમી સમયમાં અને વિક્રમ સ્પોર્ટસ સાથે પસાર થયો. છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી દુનિયાભરમાં 21મી જૂન આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ તરીકે વ્યાપક રૂપથી મનાવવામાં આવે છે અને જ્યારે યોગની વાત આવે છે તો સ્વાભાવિકપણે ભારતની યાદ આવી જાય છે. યોગને આ વૈશ્વિક માન્યતા મળી છે તે તમારી સિદ્ધિ છે કારણ કે તેને ભારતની પ્રજા દ્વારા વિશ્વના ખૂણે ખૂણે પહોંચાડવામાં આવ્યું છે. ભારત પ્રત્યેનો તમારો લગાવ માત્ર ભાવનાત્મક નથી, તમે ભારતના વિકાસ સાથે પણ સંગીન રીતે સંકળાયેલા છો. અનેક પ્રવાસી ભારતીય હવે ભારતના વિકાસમાં સહયોગ આપી રહ્યા છે. તેઓ પોતાના કે પોતાના પૂર્વજોના રાજ્યમાં વિકાસ માટે મદદ કરી રહ્યા છે. યુવાન વર્ગ તો તેના કરતા પણ વધારે સક્રિય છે. સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી જ નિયમિતપણે સંપર્ક નથી પરંતુ ભારત અંગે જાણવાની તેમની ઇચ્છા પણ દિવસે દિવસે વધતી જાય છે અને વધુ દૃઢ બનતી જાય છે. ગયા વર્ષે અમે પ્રવાસી યુવાનો માટે ભારત જાણો ક્વિઝ સ્પર્ધાનું આયોજન કર્યું હતું અને આ સતત ચાલનારી પ્રક્રિયા છે. અને મને એ જાણીને આનંદ થયો અને આશ્ચર્ય પણ થયું કે તેમાં લગભગ 100 જેટલા પ્રવાસી ભારતીય યુવાનોએ ભાગ લીધો. એટલે કે એવા દેશ જ્યાં બીજી પેઢી કે ત્રીજી પેઢીના ભારતીય બાળકો છે તેમણે તેમાં હોંશભેર ભાગ લીધો. હું તમને જ્યારે મળું છું ત્યારે હું એવી પણ લાગણી અનુભવું છું કે વિદેશમાં વસતા ભારતીયો માટે સરકાર સાથેનો સંપર્ક હવે એકતરફી વ્યવહાર રહી ગયો નથી. અહીં આવતા અગાઉ મેં તમારી પાસેથી નરેન્દ્ર મોદી એપ વિશે સૂચનો માગ્યા હતા. મને આનંદ છે કે તમે લોકોએ મને ઘણા સારા સૂચનો મોકલ્યા છે અને એ માટે હું તમારો આભારી છું. મારી સરકાર પહેલા દિવસથી જ પ્રવાસી ભારતીયોના કલ્યાણ જે અમારી પ્રાથમિકતામાં છે.