શાંતિ સ્વરૂપ ભટનાગર પારિતોષિકના વિતરણ પ્રસંગે પ્રધાનમંત્રીએ કરેલા સંબોધનનો મૂળપાઠ

અહીં ઉપસ્થિત મારા તમામ સાથી મિત્રો. તમે તો લેબોરેટરીમાં જીવન પસાર કરનારા લોકો છો અને તમારા ક્ષેત્રમાં પહેલા એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ કરવાની પરંપરા હોય છે અને પાયલોટ પ્રોજેક્ટ બન્યા પછી પહેલા તેના ધોરણો માપવામાં આવે છે. તો હમણાં-હમણાં એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ થઇ ગયો. હવે તેને વાસ્તવિક રીતે કરવાનો છે પહેલા તો પ્રેક્ટિસ હતી અને આ વાસ્તવિક છે. વાસ્તવિક સ્ટેન્ડિંગ ઓવેશન આજના પદક વિજેતાઓને છે. આપણે બધા ઊભા થઈને તેમનું અભિવાદન કરીશું. એટલે પહેલા પ્રેક્ટિસ હતી અને આ વાસ્તવિકતા. આજે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ પર તમારા બધાની વચ્ચે ઉપસ્થિત થવાનો અવસર પ્રાપ્ત થયો છે. તમે ખૂબ સારી રીતે જાણો છો કે આ દિવસ મહાન વૈજ્ઞાનિક ડૉ. સી. વી. રામન દ્વારા રામન ઇફેક્ટની શોધની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ જ ઉપલબ્ધીએ દેશને વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં પ્રથમ નોબલ પુરસ્કાર અપાવ્યો હતો. હું ડૉ. રામનને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાની સાથે જ વિજ્ઞાન દિવસ પર તમને અને સમગ્ર વૈજ્ઞાનિક જગતના વિજ્ઞાનના તમામ વિદ્યાર્થીઓને ખૂબ-ખૂબ શુભકામનાઓ પાઠવું છું. મારી મનોકામના છે કે તમે બધા સંશોધન અને વિકાસ સાથે જોડાયેલા પોતાના પ્રયત્નોમાં સફળ બનો અને તેનો લાભ દેશની જનતાને મળી શકે. આજે શાંતિ સ્વરૂપ ભટનાગર પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરનારા વિજેતાઓ અને તેમના પરિવારજનોને હું ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન પાઠવું છું. તમારી ઉપલબ્ધીઓ પર અમને ગર્વ છે, હિંદુસ્તાનને ગર્વ છે. મેં પરિવારજનોને પણ ખાસ અભિનંદન એટલા માટે આપ્યાં કારણ કે વિજ્ઞાનિકો લેબોરેટરીમાં પોતાનું જીવન ખર્ચી નાખે છે અને તેના કારણે સૌથી વધારે ત્યાગ અને તપસ્યા પરિવારજનોને કરવી પડે છે. તમારા પ્રયત્નોથી, તમારા કાર્યોથી, દેશ અને સમાજને લાભ મળે છે અને આ કાર્યો એવા હોય છે કે જેનો પેઢી દર પેઢી લાભ મળતો રહે છે. જય જવાન, જય કિસાન અને જય વિજ્ઞાન તથા જય અનુસંધાન નવા ભારતનો માર્ગ બને. તેના માટે આ પ્રકારના પુરસ્કારો અને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ જેવા આયોજનોની ભૂમિકા ખૂબ જ અગત્યતા ધરાવે છે. સાથીઓ, આ વર્ષની વિષયવસ્તુ ખૂબ જ પ્રાસંગિક છે. હું પોતે પણ વિજ્ઞાનના લોકોની જરૂરિયાતો સાથે જોડાવવાના વિચારનો આગ્રહી રહું છું. અમારી સરકાર પોતાના તમામ કાર્યક્રમો અને યોજનાઓ દ્વારા આ દિશામાં કંઇકને કંઇક પ્રયત્નો કરી રહી છે. સાથીઓ, આપણે આપણી પાસે ઉપલબ્ધ લોકતંત્ર, વિશાળ વસ્તી અને માંગનો લાભ ઉઠાવી શકીએ છીએ. આજે ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા બની ચૂક્યો છે. આપણા યુવાનોની મહત્વાકાંક્ષાઓ સર્વશ્રેષ્ઠ હોવાના કારણે તેમની ઉત્સુકતા આપણી સૌથી મોટી તાકાત છે. આ પરિસ્થિતિમાં આપણે વિજ્ઞાન તકનિક અને સંશોધનને જનતા સાથે જોડીને તેમને સમાજની આકાંક્ષાઓ અને જરૂરિયાતો અનુરૂપ બનાવવી પડશે. આ વર્ષે જલંધરમાં ભારતીય વિજ્ઞાન કોંગ્રેસના આયોજન દરમિયાન મેં જણાવ્યું હતું કે ભારતની વાસ્તવિક તાકાત પણ આજ છે કે અહીં વિજ્ઞાનને સમાજની જરૂરિયાત સાથે જોડવામાં આવી રહ્યું છે અને મને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે તમે બધા, આપણા તમામ વૈજ્ઞાનિકો, પરમાણુ ઊર્જા, અવકાશ વિજ્ઞાન અને સંરક્ષણ સાથે સંકળાયેલા દરેક પોતાની કુશળતાનો સતત વિકાસ કરતા રહેશો. સાથીઓ, આપણા દેશના લોકોને હવે શ્રેષ્ઠથી ઓછું કંઈ જ ખપતું નથી. આપણું ધોરણ ઘણું ઉપર જતું રહ્યું છે. જો આપણી સંસ્થાઓના વિચારો જૂના હશે તો આપણે તેમની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ નહીં કરી શકીએ. વિજ્ઞાન સાથે જોડાયેલી આપણી સંસ્થાઓને પણ ભવિષ્યની જરૂરિયાતો અનુસાર પોતાનું નિર્માણ કરવું પડશે. આપણે પોતાની મૌલિક શક્તિ જાળવી રાખીને ભવિષ્યના સમાજ અને અર્થતંત્ર અનુસાર આપણું નિર્માણ કરવું પડશે. મેં મારા મુખ્ય વિજ્ઞાન સલાહકાર સાથે આ અંગે સમગ્ર યોજના બનાવીને આગળ વધવાનો આગ્રહ કર્યો છે. તેમાં તમારી ભાગીદારીની પણ ખૂબ જ જરૂર છે. સાથીઓ, જ્યારે ઇચ્છાશક્તિ હોય ત્યારે મર્યાદિત સંશાધનોમાં પણ કેવા અદભૂત પરિણામો પ્રાપ્ત કરી શકાય છે અને તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ આપણો અવકાશ કાર્યક્રમ છે. પછી તે, આપણું ચંદ્ર મિશન હોય, મંગળ મિશન હોય, કે પછી ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ ક્ષેત્રે પ્રાપ્ત કરેલી ઉપલબ્ધી હોય. દુનિયાને તમારા જેવા આપણા અનેક વૈજ્ઞાનિકોના કૌશલ્યએ આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. પોતાના પ્રથમ જ પ્રયત્નમાં આપણે આપણું મંગળયાન મંગળ ગ્રહની ભ્રમણકક્ષામાં સફળતાપૂર્વક મોકલી દીધું છે. આમ કરનારા આપણે એશિયાના પ્રથમ દેશ છીએ. અત્યાર સુધી જે સફળતા આપણે પ્રાપ્ત કરી છે તેના પરથી મને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે વર્ષ 2022 સુધી દેશનું પોતાનું ગગનયાન સફળતાપૂર્વક દેશના પોતાના દીકરા-દીકરીઓને અંતરિક્ષમાં લઇ જશે અને ત્યાં તિરંગો લહેરાવશે. સાથીઓ, આપણા વૈજ્ઞાનિકોએ, તમે બધાએ હંમેશા માનવીય સુખાકારી માટે હંમેશા પોતાનું યોગદાન આપ્યું છે. અનેક ક્ષેત્રોમાં તમે ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી કરી છે અને તે દેશના સામાન્ય માનવીના જીવનને સરળ બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અદા કરે છે. તેમાંથી એક છે આપણું ફાર્મા ક્ષેત્ર… ફાર્મા ક્ષેત્રની બાબતમાં ભારત આજે વિશ્વનું છઠ્ઠુ સૌથી મોટું બજાર છે અને વિશ્વનું ત્રીજુ સૌથી ઝડપથી આગળ વધતું બજાર છે. આજે ભારતીય દવાઓની 200થી વધારે દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવી રહી છે.