પ્રધાનમંત્રીએ ઉત્તરાખંડના માણા ખાતે રૂપિયા 3400 કરોડથી વધુ મૂલ્યની માર્ગ અને રોપવે પરિયોજનાનો શિલાન્યાસ કર્યો

"મારા માટે, સરહદ પરનું દરેક ગામ દેશનું પ્રથમ ગામ છે" "આપણા વારસા પ્રત્યેનું ગૌરવ અને તેના વિકાસ માટેના તમામ સંભવિત પ્રયાસો એ 21મી સદીના વિકસિત ભારત માટેના બે મુખ્ય આધારસ્તંભ છે" "આ વિકાસ પરિયોજનાઓનું કામ પૂરું થવાથી દુનિયાભરના ભક્તો આનંદ કરશે" "શ્રમજીવી ભગવાનનું કામ કરી રહ્યા છે, તમે તેમની સંભાળ રાખો, તેમને ક્યારેય માત્ર પગારદાર કામદાર ન ગણશો" "આ મંદિરોની જર્જરિત હાલત ગુલામીની માનસિકતાની સ્પષ્ટ નિશાની હતી" "આજે, કાશી, ઉજ્જૈન, અયોધ્યા અને ઘણા બીજા આધ્યાત્મિક કેન્દ્રો તેમનું ખોવાયેલું ગૌરવ અને વારસો ફરીથી પ્રાપ્ત કરી રહ્યા છે" "સ્થાનિક ઉત્પાદનો ખરીદવા માટે તમારા પ્રવાસના બજેટમાંથી 5 ટકા રકમ ફાળવો" "પહાડી લોકોની સહનશીલતાનો ઉપયોગ તેમની સામેના બહાના તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો" "અમે આ સરહદી વિસ્તારોમાંથી કામ કરવાનું શરૂ કર્યું છે, તેને સમૃદ્ધિની શરૂઆત તરીકે અંકિત કર્યું છે" "જ્યાં વિકાસની ઉજવણી કરવામાં આવતી હોય તેવા સરહદી વિસ્તારો જીવંત જીવન જીવી શકે તે માટે અમે પ્રયાસો કરી રહ્યા છીએ " પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે ઉત્તરાખંડના માણામાં રૂ. 3400 કરોડથી વધુના મૂલ્યની માર્ગ અને રોપવે પરિયોજનાનો શિલાન્યાસ કર્યો હતો. દિવસની શરૂઆતમાં, પ્રધાનમંત્રીએ કેદારનાથ ધામની મુલાકાત લીધી હતી અને શ્રી કેદારનાથ મંદિરમાં દર્શન તેમજ પૂજા કરી હતી. તેમણે આદિ ગુરુ શંકરાચાર્યના સમાધિ સ્થળની પણ મુલાકાત લીધી અને મંદાકિની અષ્ટપથ તેમજ સરસ્વતી અષ્ટપથ પર ચાલી રહેલા કામમાં થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી. પ્રધાનમંત્રીએ બદ્રીનાથ ધામની પણ મુલાકાત લીધી હતી અને શ્રી બદ્રીનાથ મંદિરમાં દર્શન તેમજ પૂજા કરી હતી. ત્યારબાદ તેમણે અલકનંદા રિવરફ્રન્ટ પર ચાલી રહેલા કામમાં થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી. આ પ્રસંગે ઉપસ્થિતોને સંબોધન કરતા પ્રધાનમંત્રીએ મંદિરોમાં દર્શન અને પૂજા કર્યા બાદ થયેલા આનંદની અનુભૂતિને વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, "મારું જીવન ધન્ય થઇ ગયું, મન ખુશીથી ભરાઇ ગયું અને આ ક્ષણો મારા માટે જીવંત બની ગઇ છે". પ્રધાનમંત્રીએ અગાઉ જ્યારે ઉત્તરાખંડની મુલાકાત લીધી હતી ત્યારે “આ દાયકો ઉત્તરાખંડનો હશે” તેવી ટીપ્પણી કરી હતી તે શબ્દોને યાદ કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, તેમને પૂરો વિશ્વાસ છે કે બાબા કેદાર અને બદ્રી વિશાલના આશીર્વાદથી આ શબ્દો સાચા પડશે આપશે. તેમણે કહ્યું હતું કે, "આજે, હું આ નવી પરિયોજના સાથે એ જ સંકલ્પને પુનરાવર્તિત કરવા તમારી વચ્ચે ઉપસ્થિત છુ." માણા ગામ ભારતની સરહદે આવેલા છેલ્લા ગામ તરીકે ખાસ ઓળખાય છે તેની નોંધ લેતા, પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, “મારા માટે, સરહદ પર આવેલું દરેક ગામ દેશનું પ્રથમ ગામ છે અને સરહદની નજીક રહેતા લોકો દેશની મજબૂત સુરક્ષા કરે છે. પ્રધાનમંત્રીએ આ વિસ્તાર સાથેના તેમના લાંબા જોડાણ અને આ વિસ્તારના મહત્વ સાથે તેમના સતત સહયોગને યાદ કર્યો હતો. તેમણે આ વિસ્તારે આપેલા સમર્થન અને વિશ્વાસની પણ નોંધ લીધી હતી. તેમણે માણાના લોકોના સતત પ્રેમ અને સમર્થન બદલ તેમનો આભાર માન્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ 21મી સદીના વિકસિત ભારતના બે મુખ્ય સ્તંભો વિશે વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, “સૌથી પહેલા તો, આપણા વારસા પ્રત્યેનું ગૌરવ અને બીજું કે, વિકાસ માટેના તમામ સંભવિત પ્રયાસો. આજે ઉત્તરાખંડ આ બંને સ્તંભોને મજબૂત બનવી રહ્યું છે”. તેમણે માહિતી આપી હતી કે, જ્યારે તેમણે કેદારનાથ અને બદ્રી વિશાલ ખાતે દર્શન કરીને ધન્યતા અનુભવી હતી, ત્યારે તેમણે વિકાસલક્ષી પરિયોજનાઓની સમીક્ષા પણ કરી હતી કારણ કે, તેમણે ઉમેર્યું કે, "130 કરોડ લોકો મારા માટે ભગવાનનું સ્વરૂપ છે." કેદારનાથથી ગૌરીકુંડ અને હેમકુંડ રોપવેના બે રોપવેનો ઉલ્લેખ કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ આ પ્રેરણા અને પ્રગતિ પાછળ પાછળ બાબા કેદારનાથ, બદ્રી વિશાલ અને શીખ ગુરુઓના આશીર્વાદ હોવાનો શ્રેય આપ્યો. પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, આ અભૂતપૂર્વ પહેલથી સમગ્ર દુનિયાના ભક્તો આનંદ કરશે. પ્રધાનમંત્રીએ આ પરિયોજનામાં સામેલ શ્રમજીવીઓ અને અન્ય કર્મચારીઓની સુરક્ષા માટે પ્રાર્થના કરી હતી અને આ કામકાજની કઠીન પરિસ્થિતિઓમાં પણ તેઓ નિષ્ઠાપૂર્વક કામ કરતા હોવાનું સ્વીકાર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, "તેઓ ભગવાનનું કામ કરી રહ્યા છે, તમે તેમની સંભાળ રાખો, તેમને ક્યારેય માત્ર પગારદાર કામદારો ન ગણશો, તેઓ એક દૈવી પરિયોજનામાં યોગદાન આપી રહ્યા છે". કેદારનાથ ખાતે શ્રમજીવીઓ સાથે કરેલા સંવાદનો ઉલ્લેખ કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે શ્રમિકો અને એન્જિનિયરોએ તેમના કામની તુલના બાબા કેદારની પૂજા સાથે કરી ત્યારે તેમને એક મહાન અનુભવ થયો હતો. બ્રિટિશરાજની ગુલામીની માનસિકતાથી મુક્ત થવા માટે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી રાષ્ટ્રને કરેલી પોતાની અપીલને યાદ કરતાં, પ્રધાનમંત્રીએ આઝાદીના 75 વર્ષ પછી આ અપીલ કરવાની જરૂરિયાત અંગે સમજણ આપી હતી અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, ગુલામીની માનસિકતાએ રાષ્ટ્રને એટલી મજબૂત રીતે જકડી લીધું છે કે દેશના કેટલાક લોકો તો આપણા દેશના વિકાસના કામને અપરાધ માનતા હતા. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, "દેશના વિકાસમાં થઇ રહેલી પ્રગતિને ગુલામીના બીમ સ્કેલ પર તોલવામાં આવે છે". પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, લાંબા સમયથી દેશમાં ધાર્મિક સ્થળો પ્રત્યે ઓછું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. તેમણે આગળ કહ્યું હતું કે, "દુનિયાભરના લોકો ક્યારેય આ મંદિરોની પ્રશંસા કરવાનું બંધ કરતા નથી". ભૂતકાળના પ્રયાસોને યાદ કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે, સોમનાથ મંદિર અને રામ મંદિરના નિર્માણ દરમિયાન જે બન્યું હતું તે બધાને યાદ જ છે. શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, "આ મંદિરોની જર્જરિત હાલત ગુલામીની માનસિકતાની સ્પષ્ટ નિશાની હતી". તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, આ મંદિરો સુધી પહોંચવાના માર્ગો પણ અત્યંત ખરાબ સ્થિતિમાં હતા. તેમણે ટાંક્યું હતું કે, "ભારતના આધ્યાત્મિક કેન્દ્રો પ્રત્યે દાયકાઓ સુધી ઉપેક્ષા રાખવામાં આવી છે ". તેમણે આગળ કહ્યું હતું કે, “અને આ બધુ જ અગાઉની સરકારોના પોતાના સ્વાર્થના કારણે થયું હતું". તેમણે કહ્યું હતું કે, આ લોકો કરોડો ભારતીયો માટે આ આધ્યાત્મિક કેન્દ્રોનો અર્થ શું છે એ જ ભૂલી ગયા છે. પ્રધાનમંત્રીએ ખાસ સૌનું ધ્યાન દોર્યું હતું કે, ન તો આપણા આધ્યાત્મિક કેન્દ્રોના મહત્વને તેમના પ્રયાસો દ્વારા નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું હતું અને ન તો આ આધ્યાત્મિક કેન્દ્રો પ્રત્યે લોકોની આસ્થામાં કોઇ ઘટાડો થયો હતો. “આજે, કાશી, ઉજ્જૈન, અયોધ્યા અને ઘણા વધુ આધ્યાત્મિક કેન્દ્રો તેમના ગુમાવેલા ગૌરવ અને વારસાને ફરીથી પ્રાપ્ત કરી રહ્યાં છે. કેદારનાથ, બદ્રીનાથ અને હેમકુંડ સાહિબ ટેકનોલોજીના માધ્યમથી સેવાઓને જોડવાની સાથે સાથે આસ્થાનું પણ જોડાણ કરી રહ્યા છે", તેમ બોલતા તેમણે રેખાંકિત કર્યું હતું કે, "અયોધ્યામાં રામ મંદિરથી માંડીને ગુજરાતના પાવાગઢમાં આવેલા મહાકાળી મંદિરથી માંડીને દેવી વિંધ્યાચલ કોરિડોર સુધી, ભારત તેના સાંસ્કૃતિક અને પરંપરાગત ઉત્કર્ષની જાહેરાત કરી રહ્યું છે." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, શ્રદ્ધાળુઓને આ આસ્થાના કેન્દ્રો સુધી પહોંચવામાં સરળતા રહેશે અને જે સેવાઓ શરૂ કરવામાં આવી રહી છે તે વૃદ્ધોના જીવનને સરળ બનાવશે. પ્રધાનમંત્રીએ આસ્થાના આ સ્થળોના કાયાકલ્પ સાથે જોડાયેલા બીજા પાસાને રેખાંકિત કર્યા હતા, એટલે કે આ પહાડી વિસ્તારોમાં વસતા લોકો માટે ઇઝ ઓફ લિવિંગ અને આ વિસ્તારોના યુવાનો માટે રોજગારીની તકો પર તેમણે પ્રકાશ પાડ્યો હતો. શ્રી મોદીએ ઉમેર્યું હતું કે, “રેલવો, માર્ગો અને રોપવે પોતાની સાથે રોજગારની તકો પણ લાવે છે અને જીવનને વધુ સરળ તેમજ સશક્ત બનાવે છે. આ સુવિધાઓ પર્યટનમાં વૃદ્ધિ કરે છે અને પહાડી વિસ્તારમાં પરિવહન સેવાઓ વધુ સરળ બનાવે છે. આ દુર્ગમ વિસ્તારોમાં લોજિસ્ટિક્સમાં સુધારો લાવવા માટે ડ્રોન તૈનાત કરવાની યોજના પણ છે”. સ્થાનિક ઉત્પાદનો અને સ્થાનિક સ્વ-સહાય સમૂહો દ્વારા કરવામાં આવતા પ્રયાસોની પ્રશંસા કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ દેશના લોકોને એક અનુરોધ કર્યો હતો. તેમણે દેશના કોઇપણ ભાગમાં પર્યટન માટે જનારા લોકોને પોતાના પ્રવાસના બજેટમાંથી 5 ટકા હિસ્સો સ્થાનિક ઉત્પાદનો ખરીદવા માટે ફાળવવાની અપીલ કરી હતી. પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, "આનાથી સ્થાનિક ઉત્પાદનોને મોટો પ્રવેગ પ્રાપ્ત થશે અને તમને પણ અપાર સંતોષની લાગણી અનુભવાશે”. પ્રધાનમંત્રીએ એ હકીકત પર અફસોસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે, પહાડી વિસ્તારોમાં વસતા લોકોની સહનશીલતાનો ઉપયોગ તેમની સામેના કારણ તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો. તેમનો મહેનતુ સ્વભાવ અને શક્તિનો ઉપયોગ તેમને કોઇપણ સગવડતાથી વંચિત રાખવાના બહાના તરીકે કરવામાં આવતો હતો. સુવિધાઓ અને લાભો માટે આપવામાં આવેતી અગ્રતામાં તેમને અત્યાર સુધી સૌથી છેલ્લે રાખવામાં આવ્યા હતા. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે, આપણે આમાં પરિવર્તન લાવવાનું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે “અગાઉ, જે વિસ્તારોને દેશની સરહદોની સીમા તરીકે અવગણવામાં આવ્યા હતા, ત્યાંથી જ અમે તેમને સમૃદ્ધિની શરૂઆત તરીકે અંકિત કરીને કામ કરવાની શરૂઆત કરી હતી. અમે પહાડોના એવા પડકારોનો ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જેના કારણે સ્થાનિક લોકોની ઘણી ઊર્જા વેડફાતી હતી." તેમણે તમામ ગામોનું વિદ્યુતીકરણ, હર ઘર જલ, ઓપ્ટિકલ ફાઇબરની મદદથી પંચાયતોને જોડવાની કામગીરી, દરેક ગામમાં આરોગ્ય અને સુખાકારી કેન્દ્રો, રસીકરણ દરમિયાન પહાડી વિસ્તારોને આપવામાં આવેલી પ્રાધાન્યતા, મહામારી દરમિયાન ગરીબોને મફત રાશનના વિતરણ અને આ પ્રદેશોના લોકોને આપવામાં આવેલા ગૌરવ જેવી વિવિધ પહેલો તેમણે ગણાવી હતી. પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, આ સુવિધાઓ યુવાનોને નવા અવસરો પૂરા પાડે છે અને પર્યટન ઉદ્યોગને પણ વેગ મળે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, “મને આનંદ છે કે, ડબલ એન્જિનની સરકાર હોમસ્ટેની સુવિધાઓમાં સુધારો લાવવા માટે યુવાનોના કૌશલ્ય વિકાસ માટે સતત આર્થિક મદદ પૂરી પાડી રહી છે. સરહદી વિસ્તારોના યુવાનોને