પંચાયતી રાજ દિવસ નિમિત્તે સમગ્ર દેશના સરપંચો સાથે પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળ પાઠ

નમસ્કાર !! આપ સૌ સાથીઓને પંચાયતી રાજ દિવસની ખુબ ખુબ શુભકામનાઓ. કોરોના વૈશ્વિક મહામારીએ ખરેખર આપણા બધાની કામ કરવાની રીતને ઘણી બદલી નાખી છે. પહેલા આપણે લોકો કોઈ કાર્યક્રમમાં સામસામે મળતા હતા, હવે તે જ કાર્યક્રમ વીડિયો કોન્ફરન્સીંગના માધ્યમથી થઇ રહ્યો છે. અત્યારના સમયમાં દેશભરના લાખો સરપંચ અને પંચાયત સભ્યો ટેકનોલોજીના માધ્યમથી જોડાયેલા છે. આપ સૌને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન !! આજે અનેક પંચાયતોના સારા કાર્યો માટે પુરસ્કારો પણ આપવામાં આવ્યા છે. પુરસ્કાર વિજેતા તમામ પંચાયતોને, જનપ્રતિનિધિઓને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. સાથીઓ, પંચાયતી રાજ દિવસ એ ગામડાઓ સુધી સ્વરાજ્ય પહોંચાડવાના આપણા સંકલ્પનો પુનરોચ્ચાર કરવાનો પણ અવસર હોય છે. અને કોરોના સંકટના આ સમયગાળા દરમિયાન આ સંકલ્પની પ્રાસંગિકતા તો હજુ વધી ગઈ છે. એ વાત સાચી છે કે કોરોના મહામારીએ આપણી માટે ઘણી સમસ્યાઓ ઉત્પન્ન કરી છે. પરંતુ તેનાથી પણ મોટી વાત એ છે કે આ મહામારીએ આપણને એક નવો પાઠ પણ શીખવ્યો છે, એક નવો સંદેશ પણ આપ્યો છે. આજે આ કાર્યક્રમના માધ્યમથી હું દેશના પ્રત્યેક નાગરિક, પછી તે ગામડામાં હોય કે પછી શહેરમાં, તેના સુધી આ સંદેશ પહોંચાડવા માંગું છું. સાથીઓ, કોરોના સંકટે પોતાનો સૌથી મોટો સંદેશ, પોતાનો સૌથી મોટો પાઠ આપણને આપ્યો છે કે આપણે આત્મનિર્ભર બનવું પડશે. ગામડાઓ પોતાના સ્તર પર, પોતાની મૂળભૂત જરૂરિયાતોની માટે આત્મનિર્ભર બને, જીલ્લા પોતાના સ્તર પર, રાજ્યો પોતાના સ્તર પર, અને એ જ રીતે સમગ્ર દેશ કઈ રીતે આત્મનિર્ભર બને, પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે આપણે બહારનાઓને આશરે ના બેસી રહેવું પડે, હવે તે ખૂબ જરૂરી બની ગયું છે. ભારતમાં આ વિચાર સદીઓથી પ્રચલિત રહ્યો છે પરંતુ આજે બદલાયેલી પરિસ્થિતિઓએ, આપણને ફરીથી એ યાદ અપાવ્યું છે કે આત્મનિર્ભર બનો. આપણા દેશની ગ્રામ પંચાયતોની તેમાં ઘણી મોટી ભૂમિકા છે. મજબૂત પંચાયતો, આત્મનિર્ભર ગામનો આધાર છે. અને એટલા માટે પંચાયતની વ્યવસ્થા જેટલી મજબૂત હશે, તેટલી જ લોકશાહી પણ મજબૂત બનશે અને તેટલો જ વિકાસનો લાભ, છેક છેવાડા સુધી ઉભેલા વ્યક્તિ સુધી પહોંચશે. સાથીઓ, આ જ વિચારધારાની સાથે સરકારે પંચાયતી રાજ સાથે જોડાયેલ વ્યવસ્થાઓને, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને, આધુનિક બનાવવા માટે સતત કામ કર્યું છે. નહિતર 5-6 વર્ષ પહેલા એક સમય એવો પણ હતો જ્યારે દેશની સો કરતા પણ ઓછી પંચાયતો બ્રોડબેન્ડ સાથે જોડાયેલી હતી. હવે સવા લાખથી વધુ પંચાયતો સુધી બ્રોડબેન્ડ પહોંચી ગયું છે. એટલું જ નહી, ગામડાઓમાં કોમન સર્વિસ સેન્ટરોની સંખ્યા પણ ત્રણ લાખને પાર કરી ચુકી છે. સરકારે ભારતમાં જ મોબાઇલ બનાવવાનું જે અભિયાન ચલાવ્યું છે, તેનું જ પરિણામ છે કે આજે ગામડે ગામડા સુધી ઓછી કિંમતના સ્માર્ટ ફોન પહોંચી ચુક્યા છે. આ જે આટલા મોટા પાયા પર વીડિયો કોન્ફરન્સ યોજાઈ રહી છે, તેમાં આ બધાનું ઘણું મોટું યોગદાન છે. સાથીઓ, ગામડાના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવા માટે, શહેરો અને ગામડાઓમાં અંતરને ઘટાડવા માટે આજે સરકાર દ્વારા વધુ બે મોટા પ્રોજેક્ટ્સ શરુ કરવામાં આવ્યા છે. હમણાં જે વીડિયો ફિલ્મ ચલાવવામાં આવી છે, તમે તેમાં પણ જોયું છે- એક છે, ઈ-ગ્રામ સ્વરાજ પોર્ટલ અને તેના એપની લોન્ચિંગ અને બીજું છે સ્વામિત્વ યોજનાની શરૂઆત. ઈ-ગ્રામ સ્વરાજ એટલે કે પંચાયતી રાજ માટે સિમ્પલીફાઈડ વર્ક બેઝ્ડ એકાઉન્ટીંગ એપ્લીકેશન, તે એક રીતે ગ્રામ પંચાયતોના સંપૂર્ણ ડીજીટલીકરણ તરફ એક મોટું પગલું છે. તે ભવિષ્યમાં, ગ્રામ પંચાયતના જુદા જુદા કામોના લેખા જોખા રાખનારૂ એકમાત્ર પ્લેટફોર્મ બનશે. હવે જુદી જુદી એપ્લીકેશનોમાં તમારે જુદા જુદા કામ કરવાની જરૂર નહી પડે. જેમ કે હમણાં જણાવવામાં આવ્યું કે આ પોર્ટલ પર, આ એપ પર, પંચાયતના વિકાસ કાર્યની વિગતોથી લઈને તેની માટે નિર્ધારિત ભંડોળ અને તેના ખર્ચાઓ સાથે જોડાયેલ તમામ માહિતીઓ રહેશે. તેના માધ્યમથી હવે કોઇપણ વ્યક્તિ પોતાની ગ્રામ પંચાયતમાં થઇ રહેલા કામકાજની જાણકારી મેળવી શકશે. તેનાથી ગ્રામ પંચાયતોમાં પારદર્શકતા પણ વધશે, રેકોર્ડ રાખવાનું કામ પણ વધુ સરળ થશે અને પ્રોજેક્ટ્સની પ્લાનિંગથી લઈને પૂર્ણ કરવાની પ્રક્રિયા પણ ઝડપી બનશે. તમે કલ્પના કરી શકો છો, ઈ-ગ્રામ સ્વરાજના માધ્યમથી તમને બધાને કેટલી મોટી શક્તિ મળવા જઈ રહી છે. સાથીઓ, ગામડાઓમાં સંપત્તિને લઈને જે સ્થિતિ રહે છે, તે આપ સૌ ખૂબ સારી રીતે જાણો જ છો. સ્વામિત્વ યોજના તેને જ વ્યવસ્થિત કરવાનો એક પ્રયાસ છે. આ યોજના અંતર્ગત દેશના તમામ ગામડાઓમાં આવાસોને ડ્રોન વડે મેપિંગ કરવામાં આવશે. તે પછી ગામડાના લોકોને સંપત્તિની માલિકીપણાનું એક પ્રમાણપત્ર એટલે કે ટાઈટલ ડીડ આપવામાં આવશે. સ્વામિત્વ યોજના વડે ગામના લોકોને એક નહી અનેક લાભ પ્રાપ્ત થશે. પહેલો તો એ જ કે સંપત્તિને લઇને જે ભ્રમની સ્થિતિ રહે છે તે દૂર થઇ જશે. બીજું તેનાથી ગામમાં વિકાસ યોજનાઓનું વધુ સારું આયોજન કરવામાં વધારે મદદ મળશે. તેનો એક બીજો મોટો લાભ એ થશે કે તેનાથી શહેરોની જેમ જ ગામડાઓમાં પણ બેંકોમાંથી લોન મળવાનો રસ્તો હજી વધુ સરળ બની જશે. સાથીઓ, અત્યારે ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, હરિયાણા, મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ આ છ રાજ્યોમાં આ યોજના પ્રાયોગી સ્તરે, એક મોટા પ્રયોગ તરીકે શરુ કરવામાં આવી રહી છે. તેનાથી જે અનુભવ મળશે, જ્યાં ઉણપોને સરખી કરવાની હશે, જ્યાં સુધારો કરવાનો હશે, તે બધા જ સુધારા કર્યા પછી આ યોજનાને સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવામાં આવશે. સાથીઓ, ક્યારેક ક્યારેક મને લાગે છે કે જીવનની સાચી શિક્ષાની કસોટી, તેણી પરીક્ષા, સંકટના સમયમાં થાય છે. સંરક્ષણાત્મક વાતાવરણમાં, ખુબ દેખરેખ સભર માહોલમાં સાચી શિક્ષાની ખબર નથી પડતી, સાચા સામર્થ્યની જાણ નથી થઇ શકતી. આ કોરોના સંકટે દેખાડી દીધું છે કે દેશના ગામડાઓમાં રહેનારા લોકો, ભલે તેમણે મોટી અને નામાંકિત યુનિવર્સિટિઓમાં શિક્ષણ પ્રાપ્ત ના કર્યું હોય પરંતુ આ દરમિયાન તેમણે પોતાના સંસ્કારો- પોતાની પરંપરાઓના શિક્ષણના દર્શન કરાવ્યા છે. ગામડાઓમાંથી જે અપડેટ આવી રહી છે, તે મોટા મોટા વિદ્વાનોની માટે પ્રેરણા આપનાર છે. મારા સાથીઓ, આ કામ તમે કર્યું છે, ગામના પ્રત્યેક વ્યક્તિએ કર્યું છે, મારા આદિવાસી ભાઈ બહેનો, ખેતરોમાં કામ કરનારાઓ, પાકની લણણી અને વાવણીમાં જોડાયેલા સાથીઓ, દેશને પ્રેરણા આપનારું આ કામ તમે કર્યું છે. તમે બધાએ દુનિયાને મંત્ર આપ્યો છે- ‘બે ગજનું અંતર’નો, અથવા કહો કે બે ગજ શરીરનું અંતર. આ મંત્રના પાલન પર ગામડાઓમાં ઘણું ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. બે ગજ અંતર એટલે કે સોશ્યલ ડિસ્ટન્સિંગ જાળવીને રાખવાથી તમે કોરોના વાયરસને પણ પોતાનાથી દૂર રાખી રહ્યા છો, કોઈ સંભવિત ચેપને પોતાની જાતને બચાવી રહ્યા છો. આ તમારા જ પ્રયાસ છે કે આજે દુનિયામાં ચર્ચા થઇ રહી છે કે કોરોનાને ભારતે કઈ રીતે જવાબ આપ્યો છે. સાથીઓ, આટલું મોટું સંકટ આવ્યું છે, આટલી મોટી વૈશ્વિક મહામારી આવી, પરંતુ આ 2-૩ મહિનાઓમાં આપણે એ પણ જોયું છે કે ભારતનો નાગરિક, સીમિત સંસાધનોની વચ્ચે, અનેક મુશ્કેલીઓની સામે નમવાને બદલે તેની સામે લડી રહ્યો છે, બાથ ભીડી રહ્યો છે. એ વાત સાચી છે કે અડચણો આવી રહી છે, મુશ્કેલી આવી રહી છે પરંતુ સંકલ્પનું સામર્થ્ય દેખાડીને, નવી ઉર્જાની સાથે આગળ વધતા, નવી નવી રીતો શોધતા, દેશને બચાવવા અને દેશને આગળ વધારવાનું કામ પણ સતત ચાલુ છે. સાથીઓ, આ પરિસ્થિતિઓ ગામડાઓમાં જે થઇ રહ્યું છે, તેની હું જુદા જુદા સ્ત્રોત પાસેથી માહિતી મેળવતો રહું છું. આજે હું તમારામાંથી કેટલાક સાથીઓ સાથે, કોરોના દરમિયાન થયેલા અનુભવો અને તમારા સૂચનો વિષે જાણવા માંગું છું. તો ચાલો, ચર્ચાનો આ દોર શરુ કરીએ. મને જણાવવામાં આવ્યું છે કે પહેલા જમ્મુ કાશ્મીર જવાનું છે. મોહમ્મદ ઇકબાલ, જમ્મુ કાશ્મીરના બારામુલાથી જોડાઈ રહ્યા છે. તેઓ બ્લોક પંચાયત નારવાવના ચેરમેન છે. ઇકબાલજી નમસ્કાર !! ઇકબાલજી, તમારા બ્લોકમાં કોરોના વિરુદ્ધ લડાઈ કેવી ચાલી રહી છે? તમે લોકો બે ગજ અંતર અને સાફ સફાઈની માટે બીજું શું કરી રહ્યા છો? ઇકબાલ – નમસ્કાર સર, હું જમ્મુ કાશ્મીરના બારામુલા બ્લોક નારવાઓથી તમને ખૂબ હૃદયપૂર્વક અભિનંદન પાઠવું છું. અને આજે આ અવસર પર, જે આપણો પંચાયત દિવસ છે, તેની શુભેચ્છા પાઠવું છું, સર. અમારા અત્યારે આ જે નારવાઓમાં અમે જે કોરોના વાયરસની સામે લડી રહ્યા છીએ, જે તમે ઉપરથી આદેશ આપ્યો છે, સૂચનાઓ આપી છે, લોકડાઉનની તેનું અમલીકરણ જમીની સ્તર પર 100 ટકા થઇ રહ્યું છે. તેની માટે અમે પહેલેથી જ તૈયારીઓ કરી રાખી હતી જ્યારે તમે પહેલા એક દિવસનું લોકડાઉન જાહેર કર્યું હતું. તો તે દિવસે અમે બ્લોકના સ્તર પર જે અમારા મેડીકલ અધિકારીઓ છે, અમારા આઈસીડીએસ છે, અને પંચાયતમાંથી એક અમે હુકમ આપી દીધો  છે, આંગણવાડી કાર્યકર્તાઓની સાથે આપણે ત્યાં સેલ્ફ હેલ્પ ગ્રુપ છે, તેમની બહેનો છે, યુવા મંડળો છે, પૂર્વ સૈનિકો છે, અન્ય સંગઠનોમાંથી પણ કેટલાક લોકો આવ્યા છે, ધાર્મિક, સામાજિક, સંસ્કૃતિક, આ સંગઠનો પણ છે. દરેક વ્યક્તિની મદદ લેવી જોઈએ. દરેક વ્યક્તિને જોડવા જોઈએ. સાથીઓ, હું સોશ્યલ મીડિયા પર જોઈ રહ્યો હતો, ખાણીપીણીને લઈને પણ કેટલાક લોકો જુદા જુદા પ્રકારની વાતો કરે છે. તેનાથી પણ બધી જ અફવાઓ ઉડ્યા કરે છે, જેનાથી આપણે સચેત રહેવાનું છે. આપણે જે પણ ખાઈએ તે ખૂબ ધોઈને અને ખૂબ રાંધીને ખાઈએ, તે વાતને આપણે ગામડે ગામમાં કહેવાની છે. અને હા, ગામમાં કેટલીક સારી પરંપરાઓ પણ હોય છે, જેને આપણે વધુ પ્રોત્સાહિત કરવાની છે. જેમ કે આપણે ત્યાં આયુર્વેદિક ઉકાળો પીવાની પ્રથા છે, અનેક રીતના મસાલાનો ઉપયોગ આપણે કરીએ છીએ. તેની સાથે સાથે જો આપણે નિયમિત રીતે યોગ પ્રાણાયામ કરીએ તો નિશ્ચિતપણે આપણને લાભ પ્રાપ્ત થશે જ. તે કોઈ બીમારીનો ઈલાજ નથી પરંતુ તે આપણા શરીરને બીમારીથી લડવા માટેની શક્તિ આપે છે, સક્ષમ જરૂરથી બનાવે છે. આયુષ મંત્રાલયની તરફથી તેની સાથે જોડાયેલ કેટલીક માર્ગદર્શિકાઓ પણ જાહેર કરવામાં આવી છે. અને હું ઈચ્છીશ કે બધા જ પ્રધાનો આયુષ મંત્રાલયની વેબસાઈટ પર જાય, તેમાં બધી જ વસ્તુઓ આપેલી છે. તમારા ગામમાં તેનો ઉપયોગ કરો. એક બીજી વાત જેની ઉપર તમારે બધાએ ખૂબ જ ધ્યાન આપવાનું છે, તે છે આરોગ્ય સેતુ મોબાઇલ એપ. મે હમણાં એક ટીવીની અંદર એક કોઈ કલાકારને જોયો હતો, તેણે આ આરોગ્ય સેતુ મોબાઇલ એપને બોડીગાર્ડકહી છે. આ મોબાઇલ એપ કોરોના સામેની લડાઈની માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. આ એપ તમારા મોબાઇલમાં રહેશે તો તમને ખબર પડી જશે કે તમારા ગામમાં, સામેવાળો કોઈ એવા વિસ્તારમાંથી તો નથી આવ્યો ને કે જે કોરોનાથી અસરગ્રસ્ત રહ્યો હોય. તમારી પોતાની સુરક્ષા માટે, તમારા ગામની સુરક્ષા અંતે, તમારા આસપાસના લોકોની સુરક્ષા માટે તમે જો આ આરોગ્ય સેતુ એપ તમારા મોબાઇલમાં ડાઉનલોડ કરો, આખા ગામની પાસે કરાવડાવો, તો તે લાંબા સમય સુધી તમારા બોડીગાર્ડનું કામ કરશે. હું દેશના તમામ પંચાયત પ્રતિનિધિઓને આગ્રહ કરીશ કે તમે સૌ તમારા ગામના પ્રત્યેક સભ્યના મોબાઇલ ફોનમાં આરોગ્ય સેતુ એપને ડાઉનલોડ કરાવડાવવાનું કાર્ય કરો. આ એક રીતે આપણી સુરક્ષાનો સેતુ છે. સાથીઓ, દેશના ગ્રામીણ ક્ષેત્રોમાં રહેનારા ભાઈઓ અને બહેનોના સ્વાસ્થ્ય, અમારી સરકારની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતાઓમાંથી એક રહી છે. તમારી એક એક જરૂરિયાતને સમજીને સરકાર સતત કામ કરી રહી છે. પહેલા રસીકરણને લઈને આટલી તકલીફો આવતી હતી. અમારી સરકારે માત્ર રસીની સંખ્યા જ નથી વધારી પરંતુ દૂર સુદૂરના વિસ્તારોમાં પણ રસીકરણ અભિયાનને લઈને ગઈ છે. પહેલા સગર્ભા મહિલાઓ અને નવજાત બાળકોમાં કુપોષણની ખૂબ વધુ સમસ્યાઓ રહેતી હતી. અમે પીએમ માતૃ વંદના યોજનાના માધ્યમથી, સીધા મહિલાઓના બેંક ખાતાઓમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાના શરુ કર્યા જેથી કુપોષણની વિરુદ્ધ લડવામાં તેને મદદ મળી શકે. પહેલા શૌચાલયોની શું સ્થિતિ રહેતી હતી, તે પણ તમને ખબર છે. શૌચાલય ના હોવાના કારણે કેટલી બીમારીઓ ફેલાતી હતી તે પણ તમે જાણો જ છો. અમે ખૂબ ગંભીરતાથી પ્રયાસો કરી રહ્યા છીએ કે ગામડાઓમાં ગરીબમાં ગરીબને પણ ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય સેવા મળી રહે તેની માટે પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. આયુષ્માન ભારત યોજના પણ ગામડાના ગરીબોની માટે ઘણી મોટી રાહત બનીને આવી છે. તે અંતર્ગત અત્યાર સુધીમાં અ=લગભગ લગભગ એક કરોડ ગરીબ દર્દીઓને દવાખાનાઓમાં મફત ઈલાજ મળી ચુક્યો છે. આ યોજનાએ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જ્યાં દવાખાનાઓની અછત છે ત્યાં આગળ દવાખાનાઓના નિર્માણમાં પણ મદદ કરવામાં આવી છે. સરકાર દ્વારા પણ દેશભરના ગામડાઓમાં લગભગ દોઢ લાખ આરોગ્ય અને કલ્યાણ કેન્દ્રો બનાવવાનું કામ ઝડપી ગતિએ ચાલી રહ્યું છે. આ કેન્દ્રોમાં અનેક ગંભીર બીમારીઓના પરીક્ષણની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે. પહેલેથી કરવામાં આવી રહેલા આ પ્રયાસોએ, આપણા ગામડાઓને કોરોના વિરુદ્ધની લડાઈમાં મહત્વની ભૂમિકા નિભાવવા માટે તૈયાર કર્યા છે. મને વિશ્વાસ છે કે તમે બધા તમારા સામૂહિક પ્રયાસો વડે પોતાની એકતા દ્વારા, પોતાની સંકલ્પશક્તિના માધ્યમથી કોરોનાને જરૂરથી હરાવી શકશો. એ જ વિશ્વાસની સાથે એક વાર ફરી આપ સૌ સાથીઓને પંચાયત રાજની આ મહત્વપૂર્ણ પંચાયતી રાજ દિવસની શુભકામનાઓ આપું છું. તમારા, તમારા પરિવારના લોકોની, તમારા ગામના નાગરિકોના વધુ સારા સ્વાસ્થ્ય માટે કામના કરું છું. અને ફરી એકવાર તમે સમય કાઢ્યો, તમારી પોતાની ઘણી બધી વાતો મને જણાવી છે, ઘણી બધી નવી જાણકારીઓ મળી, તમારા આત્મવિશ્વાસનો પણ મેં અનુભવ કર્યો. હું ફરી એકવાર આપ સૌનો ખૂબ ખૂબ આભાર પ્રગટ કરું છું. નમસ્કાર !!