આઈઆઈટી ગાંધીનગર સમર્પિત કરવા પ્રસંગે અને પ્રધાન મંત્રી ગ્રામીણ ડીજીટલ સાક્ષરતા અભિયાન યોજના ગાંધીનગરમાં શરૂ કરવા પ્રસંગે પ્રધાન મંત્રીશ્રીનું પ્રવચન

પ્રિય નવયુવાન સાથીઓ, તમે બધા આઈઆઈટી-યન છો, પરંતુ હું એક એવો વ્યક્તિ છું કે જેની સાથે ડબલ આઈ જોડાયો નથી. તમે બધાં આઈઆઈટી-યન છો. હું નાનપણમાં માત્ર ટી-યન રહ્યો છું. ટી ઈ એ વાળો ટી-યન એટલે કે ચા વાળો. હું વિચારી રહ્યો હતો કે કોલેજના નવયુવાનો ખૂબ જ તિવ્ર બુધ્ધિશક્તિ ધરાવતા હોય છે. આટલી વાર લગાડતા નથી, પરંતુ એવું જ થયું. આજે 7 ઓક્ટોબર છે. વર્ષ 2001માં 26 જાન્યુઆરીએ એક ભયંકર ભૂકંપ આવ્યો હતો અને તે પછી સ્થિતિ એવી થઈ કે જે મારા જીવનમાં ક્યારેય અટકી નહીં. મારે અચાનક તા.7 ઓક્ટોબર, 2001ના રોજ આ ગાંધીનગરમાં મુખ્યમંત્રી પદ તરીકેના સોગંદ લઈને જવાબદારી નિભાવવાનું શરૂ કરવું પડ્યું. હું વહિવટી વ્યવસ્થા જાણતો ન હતો કે કોઈવાર વિધાનસભા પણ મેં જોઈ નહોતી, પરંતુ એક નવી જવાબદારી આવી હતી. મનમાં એવું નક્કી કર્યું હતું કે મહેનત કરવામાં કોઈ ઊણપ રાખીશ નહીં. આજે દેશ દ્વારા મને દરેક વખતે કોઈને કોઈ નવી જવાબદારી મળતી રહી છે અને આ નવી જવાબદારી હેઠળ હું આજે તમારા બધાંની વચ્ચે છું. આજે અહીં ભારતના અલગ અલગ પ્રદેશોમાંથી આવેલા ગ્રામ્ય વિસ્તારોના યુવક- યુવતિઓ છે. કેટલાંક વૃધ્ધો પણ છે, જેમને મેં સૌથી પહેલાં પ્રમાણપત્રો આપ્યા. હું તેમને એ બધી બાબતો અંગે પૂછી રહ્યો હતો અને પરેશાન હતો કે તેમને બધી જ જાણકારી હતી કે ગામડાંઓમાં શું થઈ રહ્યું છે અને લોકોને કેવી રીતે મદદ મળી રહી છે. તેમણે તાલિમ લીધેલી છે. આ તાલિમનો તે કેવો ઉપયોગ કરશે. આ તમામ સવાલોના જવાબ આપી રહ્યા હતા. હું સમજું છું કે આ જ એક ક્રાંતિ છે. દેશ અને દુનિયામાં કદાચ પાછલા 300 વર્ષમાં ટેકનોલોજીનું રિવોલ્યુશન જોવા નહીં મળ્યું હોય તેવું માત્ર વિતેલા 50 વર્ષમાં ટેકનોલોજીનું રિવોલ્યુશન જોવા મળ્યું છે. ટેકનોલોજી જાતે જ એક ગતિશીલ પરિબળ બની જાય છે અને એવા સમયે કોઈપણ દેશે જો પ્રગતિ કરવી હોય તો ભારતના તમામ સ્તરનાં લોકોએ શહેર કે ગામડાંના લોકોએ, વૃધ્ધ અને નવજવાન લોકોએ આ ટેકનોલોજીની સાથે પોતાને જોડીને એક ઉજળુ ભવિષ્ય નિર્માણ કરવું અનિવાર્ય બને છે. આઝાદીના આંદોલન વખતે મહાત્મા ગાંધી જે રીતે સાક્ષરતા ઉપર ભાર મૂકી રહ્યા હતા તે જોતાં સ્વરાજના આંદોલનમાં સાક્ષરતાની એક તાકાત વર્તાતી હતી. તેવી જ રીતે સુરાજ્યના આંદોલનમાં ડીજીટલ સાક્ષરતા એક ખૂબ જ મહત્વની તાકાત છે અને એટલા માટે જ ભારત સરકારનો એવો પ્રયાસ રહ્યો છે કે ભારતના દરેક ગામ, ત્યાંની દરેક પેઢીને ડીજીટલ ધોરણે સાક્ષર બનાવવાની દિશામાં પગલાં લેવામાં આવે. આજનો જે કાર્યક્રમ છે તે ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 6 કરોડ પરિવારો વસે છે. આ 6 કરોડ પરિવારોમાંથી ઓછામાં ઓછી એક વ્યક્તિને ડીજીટલ પધ્ધતિથી સાક્ષર બનાવવાનું અમે બીડુ ઉઠાવ્યું છે. આ 20 કલાકની કેપ્સ્યુલ છે. તે ભણાવવામાં આવે છે. ઓનલાઈન પરિક્ષા લેવામાં આવે છે. વિડિયો કેમેરાની સામે બેસીને પરિક્ષા આપવી પડે છે અને એ દ્વારા તે સર્ટિફાય થાય છે. અને અનુભવ એવો પ્રાપ્ત થયો છે કે ડીજીટલ સાક્ષરતા માટે તમે ગમે તેટલા શિક્ષિત હોય, તમારી કોઈપણ ઉંમર હોય તે બાબત ગૌણ બની જાય છે અને તેનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી. એક એવો સમય હતો કે જ્યારે કાર્લ માર્કસની વિચારધારા દુનિયામાં પ્રચલિત બની હતી. લોકો તેમના અવતરણો ટાંકતા હતા. કાર્લ માર્કસની વાતોમાં હેવ્સ અને હેવ નોટ એટલે કે એવા લોકો કે જેમની પાસે કશુંક છે અને એવા લોકો કે જેમની પાસે કશું નથી. એવા લોકો વચ્ચે ભેદરેખાને આધારે તેમણે પોતાની રાજનૈતિક વિચારધારા વિકસાવી હતી. આ વિચારધારા કારગર નિવડી કે નહીં તેની ચર્ચા તો વિદ્વાન લોકો કરશે. આ વિચાર સંકોચાતા સંકોચાતા હમણાં ક્યાંય નજરે પડતો નથી. નામ માત્રનાં બોર્ડ લાગેલા પડેલા છે, પરંતુ ટેકનોલોજી સંબંધે જો ભારતના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે આપણે લોકોએ સતર્ક રહીને જે પ્રયાસ કરવાનો છે તે એવો હોવો જોઈએ કે જેમાં ડીજીટલ ડિવાઈસ પેદા થાય નહીં. કેટલાંક લોકો ડીજીટલ ટેકનોલોજીમાં નિપુણ હોય છે અને કેટલાંક લોકો સંપૂર્ણ રીતે તેનાથી અળગા રહ્યા છે. આથી આવનાર યુગમાં જે પરિવર્તન આવી રહ્યું છે તે ડીજીટલ ડિવાઈસને કારણે સામાજીક વ્યવસ્થામાં ખૂબ મોટુ સંકટ ઉભુ કરી શકે તેમ છે. અને આટલા માટે જ, સામાજીક સમરસતા હાંસલ કરવા માટે વિકાસના મૂળભૂત બિંદુઓનો સમાવેશ કરીને ડીજીટલ ડિવાઈસથી મુક્તિ મેળવવાની દિશામાં ગ્રામીણ ભારતમાં અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું છે. આપણે જાણીએ છીએ કે ઘરમાં કેટલા કિંમતી ટીવી આવી ગયા છે. રિમોટથી ચાલે છે. શરૂઆતમાં બધાંને લાગે છે કે આ બધુ શું છે, પરંતુ ઘરમાં જ્યારે બે-ત્રણ વર્ષનું બાળક પોતાની જરૂરિયાત પ્રમાણે ચેનલ બદલતો જોવા મળે છે. વીસીઆર ચાલુ કરે છે, ક્યારે બંધ કરવું અને ક્યારે ચાલુ કરવું તે પણ શિખી લે છે. બીજી તરફ ઘરનાં વડિલોને પણ લાગે છે કે તેમણે પણ શિખવું પડશે અને તે પણ સ્વિચ ઓન, સ્વિચ ઓફ કરવાનું શિખી જાય છે. શું કોઈએ વોટ્સએપ કેવી રીતે ફોરવર્ડ થાય છે તેનો ક્લાસરૂમ જોયો છે? શું વોટ્સએપ ફોરવર્ડ કરવા માટે ભારતમાં કોઈ ઈન્સ્ટીટ્યુટ છે? પરંતુ તમે જુઓ છો કે લોકોને વોટ્સએપ ફોરવર્ડ કરવાનું આવડી ગયું છે. કહેવાનો અર્થ એવો છે કે જ્યારે યુઝર ફ્રેન્ડલી ટેકનોલોજીના રસ્તે આપણે જઈએ છીએ ત્યારે આપણે આસાનીથી દેશને ડીજીટલ ટેકનોલોજીની દિશામાં લઈ જઈ રહ્યા હોય તેમ જણાય છે. ડીજીટલ સાક્ષરતા, ડીજીટલ ટેકનોલોજી અને ડીજીટલ ભારત એ એક ગુડ ગવર્નન્સની ગેરંટી છે. પારદર્શકતાની ગેરંટી છે. ભારત સરકારે એક