મધ્યપ્રદેશના મહૂમાં “ગ્રામોદયથી ભારત ઉદય”,  ના શુભારંભ પ્રસંગે પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળ પાઠ

વિશાળ સંખ્યામાં પધારેલા મારા ભાઈઓ અને બહેનો. આ મારૂં સૌભાગ્ય છે કે આજે ડો. બાબાસાહેબ આંબેડકરની 125મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે, જે ભૂમિ પર આ મહાપુરૂષે જન્મ લીધો હતો, જે ધરતી પર સૌ પહેલાં જેમના ચરણ-કમળ પડ્યા હતાં, એ જ ધરતીને નમન કરવાની મને તક મળી છે. હું આ સ્થળે અગાઉ પણ આવ્યો હતો. પરંતુ તે સમયની પરિસ્થિતિમાં અને આજની પરિસ્થિતિમાં ધરતી – આકાશનું અંતર છે, અને હું મધ્યપ્રદેશ સરકારને, શ્રીમાન સુંદરલાલજી પટવાએ આનો આરંભ કર્યો , ત્યારબાદ શ્રીમાન શિવરાજની સરકારે આને આગળ વધાર્યું, પરિપૂર્ણ કર્યું એના માટે હૂં એમને ખુબ ખુબ અભિનંદન આપું છું. બાબાસાહેબ આંબેડકર એક વ્યક્તિ ન હતા, તેઓ એક સંકલ્પનું બીજું નામ હતાં. બાબા સાહેબ આંબેડકર જીવન જીવતા ન હતા તેઓ જીવનને સંઘર્ષમાં જોડી દેતા હતાં. બાબા સાહેબ આંબેડકર પોતાના માન સન્માન, મર્યાદાઓ માટે નહીં પરંતુ સમાજના દુષણો વિરૂદ્ધ જંગે ચઢીને છેવાડે બેઠેલા દલિત હોય, પીડિત હોય તેમને સમાનતા મળે, તેમને સન્માન મળે, તે માટે અપમાનિત થઈને પણ પોતાના માર્ગથી ડગ્યા નહીં. જે મહાપુરૂષ પાસે આટલી વિશાળ જ્ઞાન સંપદા હોય, જે મહાપુરૂષના યુગમાં વિશ્વની પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીની ડિગ્રી હોય, એ મહાપુરૂષ માટે એ સમયમાં પોતાના અંગત જીવનમાં મેળવવા, પામવા, બનવા માટેની તક એમના માટે દુનિયાભરમાં ખુલ્લી પડી હતી. પરંતુ આ દેશના દલિતો, પીડિતો, શોષિતો, વંચિતો માટે એમના દિલમાં જે આગ હતી, તે એમના દિલમાં કંઈક કરી છૂટવાનો જે ઈરાદો હતો, સંકલ્પ હતો. તેમણે આ તમામ તકોને છોડી દીધી અને એ તકને છોડીને, ફરી એકવાર ભારતની માટી સાથે પોતાનો નાતો જોડીને સ્વયંને સમર્પિત કરી દીધા. આજે 14 એપ્રિલ બાબા સાહેબ આંબેડકરની જન્મ જયંતિ છે અને મને આપણા અખિલ ભારતીય ભિક્ષુક સંઘના સંઘ નાયક ડો. ધમ્મવીરયો જી નું સન્માન કરવાનો અવસર મળ્યો. એ પણ આ પવિત્ર ધરતી પર મળ્યો. ઘણાં ઓછા લોકોને ખબર હશે કે કેવી મોટી વિભૂતિઓ આજે આપણી વચ્ચે છે. કહેવાય છે કે 100 ભાષાના તેઓ જાણકાર છે, 100 ભાષાઓ, હન્ડ્રેડ લેંગ્વેજીસ. અને બર્મામાં જન્મ્યા. બાબા સાહેબ આંબેડકર તેમને બર્મામાં મળ્યા હતાં અને બાબા સાહેબના કહેવાથી તેમણે ભારતને પોતાની કર્મભૂમિ બનાવી અને તેમણે ભારતમાં બુદ્ધ સત્વથી દુનિયાને જોડવાનો અવિરત પ્રયાસ કર્યો. મારો તો વ્યક્તિગત સંબંધ તેમની એટલી નજીક રહ્યો છે કે, તેમના આશીર્વાદ મને મળતા રહે છે. મારા માટે તેઓ એક પ્રેરણાનું સ્થાન રહ્યા છે. પરંતુ આજે મને આનંદ છે કે મને તેમનું સન્માન કરવાનું સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થયું. બાબા સાહેબ આંબેડકર સાથે તેમનો એ સંબંધ અને બાબા સાહેબ આંબેડકરે કહ્યું તો સંપૂર્ણ જીવન ભારત માટે સમર્પિત કરી દીધું. અને તેમના જ્ઞાનની કોઈ સરખામણી ના કરી શકે તેટલા વિદ્યમાન છે. તેઓ આજે અમારા મંચ પર આવ્યા આ કાર્યના શોભા વધારી તે માટે હું ડો. ધમ્મવીરયો જી નો, સંઘ નાયક જી નો હૃદયપૂર્વક આભાર વ્યક્ત કરૂં છું. હું ફરી એકવાર પ્રણામ કરૂં છું. આજે 14 એપ્રિલથી આવનારી 24 એપ્રિલ સુધી ભારત સરકાર દ્વારા તમામ રાજ્યોની સરકારોના સહયોગ સાથે “ગ્રામ ઉદયથી ભારત ઉદય”, એક વ્યાપક અભિયાન પ્રારંભ થઈ રહ્યું છે અને મને આનંદ છે કે બાબા સાહેબ આંબેડકરે આપણને જે બંધારણ આપ્યું, મહાત્મા ગાંધીએ ગ્રામ સ્વરાજની જે ભાવના આપણને આપી, આ બધું હજુ પુરૂં થવાનું હજુ બાકી છે. આઝાદીના આટલા વર્ષો પછી જે રીતે આપણા ગામડાના જીવનમાં જે પરિવર્તન આવવું જોઈતું હતું. બદલાયેલા યુગની સાથે ગ્રામીણ જીવનને પણ આગળ લઈ જવું જરૂરી હતું. પરંતુ આ દુખની વાત છે કે હજુ પણ ઘણુંબધું કરવાનું બાકી છે. ભારતનો આર્થિક વિકાસ 5-50 મોટા શહોરોથી થવાનો નથી. ભારતનો વિકાસ 5-50 મોટા ઉદ્યોગકારોથી થવાનો નથી. ભારતનો વિકાસ જો આપણે સાચા અર્થમાં કરવો છે અને લાંબા સમય સુધી ટકાઉ વિકાસ કરવો છે તો ગામડાના પાયાને મજબૂત કરવા પડશે. ત્યારબાદ એના પર આપણે વિકાસની ઈમારત પરમેનન્ટ બનાવી શકીએ છીએ. અને એટલા માટે આ વખતે તમે બજેટમાં પણ જોયું હશે કે બજેટ સંપૂર્ણપણે ગામડાને સમર્પિત છે, ખેડૂતોને સમર્પિત છે. અને એક લાંબા સમય સુધી દેશના ગ્રામીણ અર્થતંત્રને નવી ઉર્જા મળે, નવી ગતિ મળે, નવી શક્તિ મળે એના પર ભાર મુકવામાં આવ્યો છે. અને હું સ્પષ્ટ જોઈ રહ્યો છું, જે ભાવના મહાત્મા ગાંધીની અભિવ્યક્તિમાં આવતી હતી, જે અપેક્ષા બાબાસાહેબ આંબેડકરના બંધારણમાં વ્યક્ત થઈ છે, તેને ચરિતાર્થ કરવા માટે, ટૂકડાઓમાં કામ કરવાથી ચાલી શકે તેમ નથી. આપણે જેટલા પણ વિકાસના સ્રોત છે, એ બધા વિકાસના સ્રોતને ગામડા તરફ વાળવાના છે. હું સરકારમાં આવ્યા બાદ જુદા જુદા કામોની સમીક્ષા કરતો રહું છું, ખુબ જ ઝીણવટથી પૂછતો રહું છું. હમણાં કેટલાક મહિના અગાઉ હું ભારતમાં ઉર્જાની સ્થિતિનો રિવ્યુ કરી રહ્યો હતો. મેં અધિકારીઓને પૂછ્યું કે આઝાદીના હવે 70 વર્ષ થનાર છે થોડા જ સમય બાદ. કેટલાય ગામડાઓ એવા છે જ્યાં આઝાદીના 70 વર્ષ થવા આવ્યા, હજુ સુધી વીજળી નથી પહોંચી, વીજળીનો તાર નથી પહોંચ્યો. આજે પણ એ ગામડાના લોકો 18 મી શતાબ્દીનું જીવન જીવી રહ્યા છે, એવા કેટલા ગામો છે. હું વિચારતો હતો 200-500 કદાચ, દૂર દૂર ક્યાંક એવા સ્થળે હશે જ્યાં સંભવ નહીં હોય. પરંતુ જ્યારે મને જણાવવામાં આવ્યું કે આઝાદીના 70 વર્ષ થવા આવ્યા છે પરંતુ 18,000 ગામડાઓ એવા છે જ્યાં વીજળીનો થાંભલો પણ નથી પહોંચ્યો. હજુ સુધી એ 18, 000 ગામડાના લોકોએ અજવાળું જોયું નથી. 20મી સદી જતી રહી, 19મી શતાબ્દી જતી રહી, 21મી શતાબ્દીના 15-16 વર્ષ વીતી ગયા, પરંતુ તેમના નસીબમાં એક બલ્બ પણ ન હતો. મારૂં બેચેન થવું સ્વાભાવિક હતું. જે બાબા સાહેબ આંબેડકરે વંચિતો માટે જીવન પસાર કરવાનો સંદેશ આપ્યો હોય, તે શાસનમાં 18, 000 ગામડાઓ અંધકારમાં નિર્વાહ કરતા હોય, એ કેવી રીતે મંજુર થઈ શકે. મેં અધિકારીઓને કહ્યું કેટલા દિવસમાં પુરૂં કરશો, તેમણે જવાબ મને ના તો દિવસમાં આપ્યો કે ના તો મહિનાઓમાં આપ્યો, તેમણે જવાબ મને વર્ષોમાં આપ્યો. બોલ્યા સાહેબ સાત વર્ષ તો ઓછામાં ઓછા લાગશે. મેં સાંભળી લીધું મેં કહ્યું ભાઈ જુઓ સાત વર્ષ સુધી તો દેશ રાહ નહીં જોઈ શકે, સમય બદલાઈ ચુક્યો છે. આપણે આપણી ઝડપ વધારવી પડશે. ઠીક છે એમની મુશ્કેલીઓ હતી તેઓ મુંઝવણમાં હતાં કે પ્રધાનમંત્રી કહી રહ્યા છે કે સાત વર્ષ તો બહુ થશે ઓછું કરો. તો ઘણી ખેચતાણ કરીને કહ્યું સાહેબ બહુ જોર લગાવીએ તો 6 વર્ષમાં થઈ શકે છે. ઠીક છે મેં બધી માહિતી લીધી અભ્યાસ કરવાનું શરૂ કર્યું અને લાલ કિલ્લા પરથી 15 ઓગસ્ટના રોજ જ્યારે ભાષણ કરવાનું હતું, વગર પૂછ્યે મેં કહી દીધું કે અમે 1000 દિવસોમાં 18,000 ગામડાઓમાં વીજળી પહોંચાડી દઈશું. મેં દેશની સામે ત્રિરંગા ઝંડાની સાક્ષીએ લાલ કિલ્લા પરથી દેશને આ વચન આપ્યું. હવે સરકાર દોડવા લાગી અને આજે મારે આનંદ સાથે કહેવું છે કે કદાચ હવે આ સપનું હું 1000 દિવસથી પણ ઓછા સમયમાં પુરૂં કરી દઈશ. જે કામ માટે 70 વર્ષ લાગ્યા, 7 વર્ષનો વધુ ઈંતેજાર મને મંજૂર નથી. મેં હજાર દિવસમાં કામ પુરૂં કરવાનું બીડું ઝડપી આખી સરકારને કામે લગાડી છે. રાજ્ય સરકારોને પણ સાથ આપવાનો આગ્રહ કર્યો છે અને ખુબ જ ઝડપી ગતિએ કામ ચાલી રહ્યું છે. અને વ્યવસ્થા પણ એટલી પારદર્શક છે કે તમે તમારા મોબાઈલ પર ‘ગર્વ’