PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Między stereotypem a mitem – huculski Józef Wittlin W dwóch powieściowych dziełach Józefa Wittlina, w Soli ziemi i zachowanym fragmencie Zdrowej śmierci, znajdują się liczne odniesienia do tematyki huculskiej (Huculszczyzny i wschodniokarpackich górali). Pisarz wykorzystał stereotyp i mit wypracowane w XIX wieku, przenosząc je na dwie postaci głównych bohaterów. W powojennej korespondencji ze Stanisławem Vincenzem, autorem cyklu Na wysokiej połoninie, aluzyjne odwołania do Huculszczyzny Wittlin wiąże z własną sytuacją osobistą na emigracji. Autor opracowania stawia pytanie o związek, jaki istnieje między wątkami huculskimi w tekstach należących do historii literatury i w egodokumentach. Metodą, która pozwala opisać tę relację, jest antropologia doświadczenia wywodząca się z hermeneutyki Wilhelma Diltheya, a rozwinięta przez Edwarda M. Brunera. W dwóch powieściowych dziełach Józefa Wittlina, w Soli ziemi i zachowanym fragmencie Zdrowej śmierci, znajdują się liczne odniesienia do tematyki huculskiej (Huculszczyzny i wschodniokarpackich górali). Pisarz wykorzystał stereotyp i mit wypracowane w XIX wieku, przenosząc je na dwie postaci głównych bohaterów. W powojennej korespondencji ze Stanisławem Vincenzem, autorem cyklu Na wysokiej połoninie, aluzyjne odwołania do Huculszczyzny Wittlin wiąże z własną sytuacją osobistą na emigracji. Autor opracowania stawia pytanie o związek, jaki istnieje między wątkami huculskimi w tekstach należących do historii literatury i w egodokumentach. Metodą, która pozwala opisać tę relację, jest antropologia doświadczenia wywodząca się z hermeneutyki Wilhelma Diltheya, a rozwinięta przez Edwarda M. Brunera.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
„Obcy” w Dubrowniku od XIII do początków XVI wieku Problem „obcych” na terenie średniowiecznego Dubrownika w różnych kontekstach (zawodowym, społecznym, ekonomicznym, etnicznym) był przedmiotem zainteresowania licznego grona badaczy (K. Jireček, B. Stulli, I. Mahnken, I. Lučić, I. Mitić, D. Dinić-Knežević, J. Mijušković, I. Voje, B. Krekić, T. Raukar, V. Miović, Z. Janeković-Römer, P. Wróbel). W artykule, po wyrywkowym przeanalizowaniu sytuacji „obcych” w Dubrowniku w okresie od XIII do początków XV wieku, autor doszedł do następujących konkluzji: 1. Przyczyny pozytywnego nastawienia Dubrowniczan do imigrantów leżą w podtrzymywanym w oficjalnej propagandzie micie o założeniu Raguzy przez przybyszów. 2. Analiza struktury „obcych” w mieście może prowadzić do wydzielenia wśród nich pewnych grup. Ich pozycja zależnie od przynależności zawodowej, etnicznej oraz zamożności była zróżnicowana. 3. Cyganie i Żydzi pojawili się najpóźniej jako „obcy” w Dubrowniku. Nastawienie miejscowej społeczności do obu tych grup było radykalnie odmienne, co wynikało (jak się wydaje) z różnych pozycji, jakie zajęły one w społeczności lokalnej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Katecheta we współczesnej szkole W artykule podjęto naukową reﬂeksję nad udziałem katechety w wypełnianiu przez szkołę edukacyjno-wychowawczych zadań. Reﬂeksję tę oparto na wytycznych zawartych w obowiązujących dokumentach szkolnych. Zauważono, że w poszukiwaniach specyﬁki zadań stojących przed katechetą warto zwrócić uwagę na występujące u uczniów deﬁcyty i potrzeby utrudniające ich integralny rozwój. W ich kontekście znaczące wydają się być przekazywane przez katechetę treści natury religijnej oraz wspomagane nimi motywy podejmowania służących rozwojowi i dojrzewaniu osoby działań. Idąc tym tokiem rozumowania można mówić o charakterystycznym rysie katechezy szkolnej, wspierającym integralny rozwój osoby, nazywany też formacją. W procesach tych ważną do spełnienia rolę nadaje się funkcjom katechezy: wtajemniczenia, nauczania i wychowania. Wykazano, że funkcje te stanowią wartość dodaną do procesów edukacyjnych przede wszystkim przez to, że otwierają osobę na Transcendencję. Te walory katechezy pozwalają też wskazać na szczególne znaczenie dla rozwoju osoby obecnego w szkole katechety. Dzięki tym walorom katecheta jest też w stanie wspomagać ucznia w odkrywania nowych wymiarów sensu życia.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Kształtowanie tajwańskiej tożsamości narodowej w polityce edukacyjnej Tajwanu Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na te elementy polityki edukacyjnej, które odnosiły się wprost do procesu kształtowania tożsamości narodowej obywateli Tajwanu (Republika Chińska) i wyodrębnienie ich kluczowych założeń widocznych w misji edukacji, programach kształcenia oraz znaczeniu przypisywanym kulturze mniejszości etnicznych. Przyjęto założenie Michaela Foucaulta oraz Timothy Mitchella, którzy wykazali, iż edukacja oraz język stanowią efektywne narzędzia zabezpieczenia władzy przez panującego i jej umocnienia. W takim rozumieniu edukacja jest postrzegana jako przedłużenie władzy rządu i panowania nad społeczeństwem poprzez kształtowanie nowej tożsamości obywateli podporządkowanej reżimowi. Przyjęcie założeń Foucaulta i Mitchella w analizie polityki edukacyjnej i językowej pozwala również zauważyć na Tajwanie zmianę paradygmatu i odejście od sinizacji na rzecz tajwanizacji; pozwala też wydobyć wiele innych procesów z tym powiązanych, jak: przejście od jednolitości do różnorodności, od autorytarnej centralizacji do decentralizacji, deregulacji i pluralizmu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
O stylistyce i leksyce słów kilka. Potop Henryka Sienkiewicza i słoweński przekład Rudolfa Molè Celem opracowania jest ukazanie strategii tłumaczeniowych zastosowanych wobec stylistycznie nacechowanych wyrażeń wyekscerpowanych ze słoweńskiego przekładu powieści Potop Henryka Sienkiewicza dokonanego przez Rudolfa Molè z 1970 roku. Obserwacji poddano: latynizmy, analityzmy i frazeologizmy, ekspresywizmy oraz nazwy realiów. Wybór ekwiwalentu skutkował niejednokrotnie zatratą lub osłabieniem nacechowania stylistycznego danego fragmentu, por. fatigatus wielce SI166 – zelo utrujen MI181; — Ni pary z gęby! SI40 – Niti besede več!... MI44; synalka SI365 – sina MI394; Daj no waćpan pyska! SI203 – Daj, da te objamem! MI220. Liczne są jednakże translaty z zachowanym nacechowaniem stylistycznym, np. psubratom SII442 – pasjim bratom MII476; psiajuchy SII442 – pasje duše MII476. Nazwy historycznych realiów przetłumaczono przy pomocy generalizacji rajtar vs jezdec lub aproksymacji rapier vs meč. Przeprowadzona analiza dowiodła różnic między stylistycznym ukształtowaniem oryginału a przekładu, choć odnotowano też podobieństwa w tym zakresie. Najważniejszym celem podjętych badań było jednak wskazanie odrębności stylistycznych i semantycznych badanego przekładu wobec oryginału.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Wirtualne zgromadzenia w spółkach kapitałowych Wprowadzone w latach 2019–2020 modyfikacje zasad odbywania zgromadzeń w spółkach kapitałowych, pomimo ich zasadniczo pozytywnej oceny, generują nowe problemy prawne. Jeden z nich dotyczy możliwości odbywania „w pełni zdalnych” zgromadzeń (tj. takich, w których każdy z uczestników bierze udział przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej). Przedmiotem artykułu jest analiza dopuszczalności przeprowadzania takich zgromadzeń w spółkach kapitałowych oraz próba odpowiedzi na kluczowe problemy praktyczne związane z omawianym zagadnieniem.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Migrujące pojęcie kultury. Wokół antropologii Clifforda Geertza Artykuł dotyczy problemu granicy między dyscyplinami: antropologią i socjologią, oraz zmian w sposobie rozumienia pojęcia kultury. Główną tezą artykułu jest twierdzenie, że zmiany społeczno-gospodarcze, które dokonały się w drugiej połowie XX wieku, i które wciąż dokonują, prowadzą do redeﬁnicji pojęcia kultury, a tym samym do zacierania się granicy między antropologią i socjologią. Kultura staje się dziś bowiem zagadnieniem społecznym. Nie jest już kwestią odkrywania nowych lądów, tropików i orientu. Kultura – można powiedzieć – stała się dziś czymś zwyczajnym; czymś, co znajduje się jakby pośród zwykłych ludzi, zamieszkujących zwykłe miasta. Artykuł dotyczy teorii kultury Clifforda Geertza, jako antropologa dostrzegającego ową nieostrość granic. Aby zrealizować cel artykułu i potwierdzić postawioną w nim tezę, autorka podzieliła tekst na trzy części. W pierwszej przedstawia – w zarysie – zwroty i zmiany, które dokonały się zarówno w nauce, jak i w sferze społecznej. W drugiej części odnosi się do teorii Geertza i próbuje pokazać, jakie jest jego rozumienie pojęcia kultury. W trzecim punkcie stara się uchwycić przechodzenie kultury w obszar socjologii i to, jak kultura staje się przedmiotem badań tej dyscypliny. W tym kontekście pojawia się nazwisko Talcotta Parsonsa. 

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Polityka w muzyce, muzyka w polityce. Przypadek zespołu Hucuł Kalipso Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o zaangażowanie polityczne ukraińskiej muzyki popularnej na przykładzie zespołu Hucuł Kalipso (HK). Grupa z Czerniowców wykonuje „hucuł-hop”, czyli połączenie muzyki afroamerykańskiej z folklorem huculskim. W swoich tekstach HK porusza przede wszystkim tematykę społeczną, której istotną część stanowi polityka. Zawarty w utworach żartobliwy komentarz można uznać za krytykę zastanych na Ukrainie patologii: paternalizmu, korupcji, kumoterstwa i populizmu. HK należy do grupy świadomych społecznie popularnych artystów ukraińskich promujących nowoczesny patriotyzm.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Towarzystwo Historyczno-Literackie i Biblioteka Polska w Paryżu: doświadczenie wymiany międzybibliotecznej w roku 2008/2009 W artykule przedstawiono historię Towarzystwa Historyczno-Literackiego / Biblioteki Polskiej w Paryżu znajdujących się na Wyspie Świętego Ludwika od momentu powołania przez Wielką Emigrację do czasów współczesnych. Opisowi poddano strukturę wewnętrzną Towarzystwa Historyczno-Literackiego i Biblioteki Polskiej oraz udostępniane zbiory: archiwa i rękopisy w Pracowni Zbiorów Specjalnych (jedynie naukowcom i badaczom), książki i czasopisma w Czytelni, zbiory artystyczne w Pracowni Kolekcji Artystycznych. Krótko omówiono mało znane wśród Polaków trzy muzea: Muzeum Adama Mickiewicza, Salon Fryderyka Chopina, Muzeum Bolesława Biegasa, stanowiące ekspozycje stałe integralnie wkomponowane w gmach Biblioteki Polskiej w Paryżu. Uwagę skupiono na własnych zawodowych doświadczeniach bibliotekarskich w Bibliotece Polskiej pod kątem dubletów i wymiany międzybibliotecznej w roku 2008/2009 i życiu codziennym, jakie w niej się toczyło. Równolegle do opisu THL/BPP sygnalizowano ówczesne losy pobliskiej rezydencji historycznej Hôtel Lambert, niegdyś należącej do rodu książąt Czartoryskich i stanowiącej polskie centrum kulturalno-polityczne. Zwrócono uwagę na przebieg debaty publicznej oraz sprzeciw francuskich środowisk konserwatorskich i Polonii francuskiej, która miała miejsce od grudnia 2008 do marca 2009 r. wobec planu przebudowy i modernizacji oryginalnej zabudowy Hotelu Lambert przez nowego właściciela.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Polonia i duszpasterstwo polonijne w północnej Kalifornii w świetle działalności Jana Kowalika Emigracyjne lata swego życia Jan Kowalik spędził w północnej Kalifornii, gdzie stworzył sobie warsztat pracy. Jego losy nieodłącznie łączą się z historią bardzo zróżnicowanego środowiska polskiej diaspory nad Zatoką San Francisco oraz etnicznego duszpasterstwa. Artykuł charakteryzuje kalifornijską Polonię, która nad Zatokę San Francisco zaczęła przybywać w latach czterdziestych XIX wieku, następnie jako „emigracja zarobkowa”, stanowiąca rdzeń kalifornijskiej Polonii, swój punkt szczytowy osiągnęła w latach dwudziestych XX wieku, a zasilona została po II wojnie światowej. Ponadto ukazuje rolę Kościoła katolickiego oraz duszpasterzy, zwłaszcza Towarzystwa Chrystusowego, w życiu emigrantów. Kowalik stał się kronikarzem wydarzeń z życia parafii i inicjatorem wielu przedsięwzięć promujących polską kulturę. Najbardziej widoczną formę jego aktywności stanowi działalność wydawnicza. Jako redaktor „Gazetki Parafii Świętego Wojciecha” (ukazywała się od 23 kwietnia 1976 r.) w 1977 r. rozpoczął wydawanie własnej szpalty pt. „Ślady polskie nad Zatoką”, poświęconej polskiej przeszłości w Kalifornii. Od stycznia 1979 r. wydawał „Boży Siew”. Autor artykułu szeroko omawia obie publikacje, wskazując autorów i współpracowników redakcji.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Nowe Stare Miasto w Elblągu – wieloaspektowość interwencji w obszarze zabytkowym Celem niniejszego artykułu jest przegląd zasad ingerencji w obszarze zabytkowym poprzez chronologiczne przedstawienie różnych koncepcji odbudowy Starego Miasta w Elblągu, jako teoretycznych podstaw odbudowy oraz ukazanie przemian w podejściu do projektowania nowej zabudowy w obszarze zabytkowym. Konsekwentna odbudowa Starego Miasta w Elblągu od prawie czterech dekad jest ugruntowana teoretycznie i dostosowana do współczesności. Poprzez przykłady i określenie faz odbudowy Starego Miasta w Elblągu, chciałabym poddać refleksji, czy retrowersja jest procesem dostosowującym się każdorazowo do nowych współczesnych potrzeb, czy raczej retrowersja jako autorska metoda zakończyła się w 2002 roku wraz z zaprzestaniem nadzorowania projektów przez jej autorkę i od dziewiętnastu lat obserwujemy po prostu proces budowy Nowego Starego Miasta.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Piotr Jaworski, Tożsamość proroka w świetle Jr 23,9-40. Studium egzegetyczno-teologiczne (Studia Biblica Lublinensia 15; Lublin: Wydawnictwo KUL 2016) Book Review: Ks. Piotr Jaworski, Tożsamość proroka w świetle Jr 23,9-40. Studium egzegetyczno-teologiczne (Studia Biblica Lublinensia 15; Lublin: Wydawnictwo KUL 2016). Ss. 266. PLN 27,90. ISBN 978-83-8061-225-9.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Ignacjańskie korzenie duchowości papieża Franciszka Duchowość jezuitów wyrasta z korzeni, jakimi są Ćwiczenia duchowe. To w nich, dzięki nim i na ich drodze każdy jezuita formuje swój umysł i serce. Duchowość papieża Franciszka także wyrasta z ignacjańskich korzeni, bo jest on duchowym synem św. Ignacego. Duchowość ignacjańska charakteryzuje się szukaniem i znajdowaniem Boga we wszystkim, aby Go miłować i służyć Mu we wszystkich rzeczach. Także dla Jorge Bergoglio świat jest pomocą w misji oraz jej obiektem misji. Wszyscy są posłani do takiego a nie innego świata, do świata, w którym żyją i który potrzebuje odkupienia, przemiany oraz powrotu do Źródła. Powrót do Boga dokonuje się przez modlitwę i rozeznawanie. W duchowości ignacjańskiej modlitwa i rozeznawanie duchowe są ściśle powiązane. Nie ma prawdziwie chrześcijańskiego rozeznania duchowego bez modlitwy. Natomiast prawdziwa modlitwa zawsze prowadzi do autentycznego rozeznawania duchowego. W myśli św. Ignacego przez modlitwę i rozeznawanie człowiek staje się narzędziem, aby kochać i służyć Bogu we wszystkim. Celem artykułu jest pokazanie ignacjańskich korzeni duchowości papieża Franciszka, w której centrum znajduje się przesłanie o Bożym miłosierdziu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Opieka skoncentrowana na pacjencie w świetle współczesnych ujęć metodologicznych i wybranych pism hippokratejskich oraz Quaestiones medicinales Rufusa z Efezu – zarys problematyki Pisma hippokratejskie dowodzą, że starożytna medycyna w wysokim stopniu skupiała swoje wysiłki diagnostyczne i terapeutyczne na pacjencie. Rufus z Efezu, autor z II wieku po Chrystusie, pokazuje jednak, że w medycynie nie mniej ważne jak uważne słuchanie pacjenta jest też branie pod uwagę warunków zewnętrznych i wewnętrznych jego egzystencji. Uczynienie chorego wyjątkowym partnerem w dążeniu do poprawy jakości jego zdrowia poprawia także jakość jego życia. Co więcej, we współczesnej humanistyce medycznej mocno podkreśla się fakt, że uwzględnienie biopsychospołecznych aspektów opieki nad pacjentem wzmacnia zasadę, że w każdym wypadku to właśnie człowiek powinien znajdować się w centrum opieki leczniczej, a jego życie oraz zdrowie stanowi nadrzędny cel każdej interwencji medycznej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Pseudo Aristides: On political style and On simple style. Attribution and the nature of treaties Pseudo-Arystydes: O stylu politycznym i O stylu prostym. Atrybucja i charakter traktatów Głównym, analizowanym w artykule problemem jest sprawa autorstwa pochodzących z II wieku po Chr. traktatów O stylu politycznym i O stylu prostym. Traktaty te zachowały się w przechowywanym w Bibliotece Narodowej w Paryżu, sławnym bizantyjskim rękopisie z X wieku Parisinus gr. 1741, jako dzieła jednego z najwybitniejszych przedstawicieli Drugiej Sofistyki, żyjącego w latach 117-180 Eliusza Arystydesa, autora ponad 50 zachowanych mów. Po wyjaśnieniu głównych przyczyn odmówienia mu autorstwa tych traktatów przez nowożytnych badaczy przedstawiona jest szerzej podjęta przez M. Patillona próba znalezienia ich rzeczywistych autorów, jakiej dokonał w swym najnowszym wydaniu i naukowym opracowaniu tych traktatów w serii „Belles Lettres” (2002). Jego ustalenia stały się dla autora artykułu bezpośrednią inspiracją do ponownej analizy w kontekście historyczno-literackim świadectw komentatorów bizantyjskich: Syriana (V wiek) i Jana z Sycylii (X wiek). W świetle tej analizy okazało się, że nie ma podstaw do przyjętego przez M. Patillona podziału traktatu O stylu politycznym na część obejmującą wyjaśnienie pierwszych siedmiu „idei” (& 2-128), jako dzieła De ideis sławnego sofisty Basilikosa (II/III wiek) i na część drugą, obejmującą krótkie, teoretyczne wyjaśnienie pozostałych pięciu „postaci” stylu, jako dzieła mało znanego sofisty Dionizjusza z Miletu. Na podstawie świadectwa Syriana istnieje wprawdzie pewna możliwość przyjęcia, że autorem całego wykładu o „postaciach” stylu politycznego (& 2-140) był Basilikos, ale w tym przypadku należałoby wcześniej wyjaśnić, w jaki sposób jego traktat De ideis znany w V wieku Syrianowi i w X wieku Księdze Suda tak łatwo utracił swą tożsamość autorską, stał się utworem anonimowym i w tym samym X wieku został przepisany w Bizancjum pod innym tytułem jako dzieło Arystydesa. Analogiczne trudności wiążą się z proponowaną przez M. Patillona atrybucją traktatu O stylu prostym sławnemu Sofiście Eliuszowi Harpokrationowi, jako autorowi traktatu O postaciach stylu, którego dzieła retoryczne funkcjonowały w kulturze bizantyjskiej pod jego własnym imieniem. Jeśli podważamy bizantyjską atrybucję tych traktatów Arystydesowi, musimy je więc raczej nadal traktować jako mu przez tradycję przypisane dzieła anonimowego autora.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Motyw woli Bożej w Dzienniczku św. Faustyny Kowalskiej Wola Boża jest rzadziej przywoływanym przymiotem Bożym niż miłosierdzie. Motyw woli Bożej znalazł jednak swoje miejsce w duchowych zapiskach św. Faustyny Kowalskiej. W Dzienniczku zostało zawarte głębokie bogactwo treści poruszające to teologiczne zagadnienie. Okazuje się, iż siostra Kowalska, nie tylko przekazała orędzie o Bożym miłosierdziu, ale była głęboko zafascynowana wolą Boga. Od najmłodszych lat szukała jej i wiernie ją wypełniała. Dzień po dniu odkrywała jak wielką ma ona wartość i jak koniecznym jest jej poznawanie. Pod okiem Maryi i Jezusa Faustyna przechodziła wszystkie etapy uczenia się woli Bożej, aż do całkowitego zjednoczenia się z nią. Wypełnianie pragnień i postanowień Bożych, bo tak rozumiała ona to pojęcie, stało się dla niej celem jej istnienia. święta z Łagiewnik pojmowała wolę Bożą jako skarb, który został dany ludzkości z powodu wielkiego Bożego miłosierdzia. Apostołka Bożego miłosierdzia odkrywała, że wola Boża musi się pełnić, gdyż Bóg nie może przestać kochać.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Język liturgiczny Ordynariatów Personalnych dla byłych anglikanów. Zarys ogólny Artykuł przedstawia podstawowe cechy językowe mszału Divine Worship (2015) stanowiącego księgę liturgiczną niedawno powołanych Ordynariatów dla byłych anglikanów. Omawia on źródła historyczne tej księgi mszalnej. Charakterystyka językowa Divine Worship jest ukazana za pomocą porównania wybranych tekstów tej księgi z odpowiadającymi im fragmentami z angielskiego przekładu współczesnego Mszału Rzymskiego. Porównanie tych tekstów pozwala zauważyć, iż angielszczyzna liturgii Ordynariatów cechuje się wysokim stopniem hieratyczności (sakralności) w rozumieniu Mohrmann (1959, 1968), Crystala (1964, 1990) oraz watykańskiej instrukcji Liturgiam authenticam (2001). Ten hieratyczny styl stanowi bezpośredni wkład dziedzictwa anglikańskiego (Anglican Patrimony) do współczesnej liturgii rzymskiej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Źródła ekspansji cywilizacji europejskiej Artykuł podejmuje problematykę źródeł ekspansji cywilizacji europejskiej. Jest to istotne dla zrozumienia, dlaczego to właśnie Europejczykom udało się narzucić swoją cywilizację całemu światu, choć przecież w równym stopniu mogły to uczynić inne kręgi kulturowe, jak choćby Imperium Wielkiego Stepu, Chiny czy świat islamu. W odpowiedzi uwzględniono zestaw czynników specyficznych dla Europy i nigdzie indziej niewystępujących w tej konfiguracji, takich jak: zróżnicowanie geograficzne, pluralizm polityczny i wolny handel, rewolucja militarna, transoceaniczna żegluga i akumulacja kapitału, nauka technika i druk, okręt i racjonalny odkrywca.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Świętość małżeństwa i rodziny w nauczaniu papieża Franciszka Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie wartości, jaką stanowi chrześcijański ideał małżeństwa i rodziny w świetle nauczania papieża Franciszka. Temat naszej pracy został omówiony w trzech blokach tematycznych. W pierwszym bloku podjęliśmy próbę zdefiniowania słowa świętość, ukazując tym samym bogatą specyfikę tego terminu, aby następnie spojrzeć na tę kwestię w świetle świętości rodziny i małżeństwa. Ujęte w pierwszym i drugim etapie zagadnienia prowadzą nas do bloku trzeciego niniejszej pracy, w którym uwaga została skoncentrowana na praktycznych wskazaniach, które ukazują małżeństwo jako drogę prowadzącą do świętości.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Małżeństwo i rozwody w świadomości młodzieży polskiej przełomu XX i XXI wieku w świetle badań socjologicznych W artykule przedstawiono analizę nastawienia (poglądy, postawy i działania) uczniów szkół średnich i studentów wyższych uczelni w Polsce w XX wieku i w obu dekadach XXI wieku do instytucji małżeństwa i do rozwodów małżeńskich. Podstawę tej analizy stanowią wyniki różnych badań socjologicznych zrealizowanych w obu tych okresach. W zakres nastawienia młodzieży polskiej do małżeństwa i rozwodów wchodzą następujące zagadnienia: małżeństwo jako wartość podstawowa i uroczysta; małżeństwo sakramentalne – jego nierozerwalność i trwałość; postawy młodzieży wobec ślubu kościelnego i cywilnego; postawy młodzieży wobec rozwodów małżeńskich i rozpadu rodziny. Wskaźniki empiryczne ukazują proces trwałości i zmiany w nastawieniu młodzieży polskiej do małżeństwa i rozwodów w okresie z przełomu obu wieków – zarówno do małżeństwa sakramentalnego, jak i do cywilnych związków małżeńskich. Jakie czynniki sprzyjające trwałości małżeństwa dostrzegała badana młodzież, a jakie były najczęściej powody jego rozpadu i prowadziły wprost do rozejścia się małżonków? Jak badana młodzież osobiście postrzegała i oceniała trwałość małżeństwa, a jak rozwód w wyniku jego rozpadu? Na te pytania odpowiada ten artykuł.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii