PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Wiedza i postawy młodzieży szkół średnich wobec problemu organizmów modyfikowanych genetycznie Wstęp. W ostatnich latach na polskim rynku obserwuje się coraz większą podaż żywności modyfikowanej genetycznie. Społeczeństwo wyraża obawy przed konsekwencjami zdrowotnymi wynikającymi ze spożycia modyfikowanego genetycznie materiału. Celem pracy było zbadanie wiedzy młodzieży szkół średnich na temat GMO oraz ich postaw w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego związanego ze spożywaniem modyfikowanych produktów żywnościowych. Materiały i Metody. Przeprowadzono badania ankietowe przy użyciu autorskiego kwestionariusza wśród 400 uczniów szkół średnich w Knurowie i Olkuszu. Wyniki. Badania wykazały, że większość uczniów rozpoznaje znaczenie skrótu GMO. Połowa respondentów obawia się żywności genetycznie modyfikowanej i uważa, że może ona stanowić zagrożenie dla zdrowia. Zdaniem większości respondentów dostęp do informacji na temat GMO jest niewystarczający. Wnioski. Istnieje potrzeba przekazywania społeczeństwu rzetelnych informacji na temat GMO, aby możliwe było kształtowanie obiektywnych poglądów w tym zakresie.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Występowanie amin biogennych w serach dojrzewających pochodzących z rynku warszawskiego Aminy biogenne występujące w żywności, szczególnie w przetworach rybnych i serach, mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia konsumenta, monitorowanie ich poziomu w środkach spożywczych jest ciągle aktualne. Celem pracy było oznaczenie zawartości amin biogennych w serach dojrzewających, dostępnych w sprzedaży detalicznej na rynku warszawskim metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej w odwróconym układzie faz (RP-HPLC) oraz walidacja tej metody i metody spektrofluorymetrycznej wykorzystanej do oznaczania amin biogennych w roku 1995. Parametry walidacji metody RP-HPLC dla histaminy, tyraminy, putrescyny i kadaweryny mieściły się w zakresie: granica wykrywalności (LOD) od 0,7 mg/kg do 1,3 mg/kg; granica oznaczalności (LOQ) od 1,4 mg/kg do 2,6 mg/kg; odzysk 92-111%, natomiast parametry walidacji metody spektrofluorymetrycznej dwóch amin: histaminy i tyraminy mieściły się w zakresie: LOD od 2,4 mg/kg do 3,18 mg/kg, LOQ od 4,8 mg/kg do 6,38 mg/kg, odzysk 94 - 106,5%. Uzyskane wyniki oznaczonych amin biogennych w próbkach badanych serów wskazują, że tyramina i putrescyna są głównymi aminami występującymi w grupie badanych serów dojrzewających. Suma wszystkich oznaczonych amin w próbce nie przekraczała 264,4 mg/kg.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena spożycia żelaza, witaminy B12 i folianów w grupie kobiet w wieku prokreacyjnym W pracy dokonano oceny spożycia żelaza, witaminy B12 i folianów w wybranej grupie młodych kobiet w wieku 21-28 lat. Badanie przeprowadzono w 2008 roku, w okresie zimowym. Do oceny sposobu żywienia zastosowano metodę 3-dniowego bieżącego notowania. Na podstawie uzyskanych danych stwierdzono zbyt niskie średnie spożycie żelaza (9,7 mg/dz) i folianów (270 μg/dz), co odpowiadało 53% i 68% zalecanych wartości oraz dość wysokie średnie spożycie witaminy B12 (3,3 μg/dz), co odpowiadało 136% wartości RDA. Około 12% badanych kobiet stosowało preparaty witaminowo-mineralne, dostarczające dodatkowo ok. 9,7 mg żelaza, 192 μg folianów i około 1 μg witaminy B12, co pokrywało łącznie zapotrzebowanie na te składniki w ilości 115, 127 i 199% RDA. Miejsce zamieszkania, wskaźnik BMI, palenie papierosów oraz aktywność fizyczna nie wpływały w sposób istotny statystycznie na spożycie żelaza, witaminy B12 oraz folianów w badanej grupie młodych kobiet.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Oznaczanie zawartości boru w naturalnych wodach mineralnych i źródlanych metodą ICP-OES Najwyższe dopuszczalne stężenie boru w wodzie przeznaczonej do spożycia oraz naturalnych wodach mineralnych i źródlanych jest zwykle wyznaczone z uwzględnieniem aktualnych kryteriów Światowej Organizacji Zdrowia WHO i wymagań określonych w Dyrektywie nr 98/83/WE – 1 mg/l. W większości krajów Unii Europejskiej, w tym w Polsce najwyższe dopuszczalne stężenie boru w wodzie przeznaczonej do spożycia wynosi 1 mg/l. Natomiast w Słowacji i Holandii najwyższe dopuszczalne stężenia boru w wodzie przeznaczonej do spożycia wynoszą odpowiednio 0,3 mg/l i 0,5 mg/l. W pracy przedstawiono opracowaną i zwalidowaną metodę oznaczania boru techniką spektrometrii emisyjnej ze wzbudzeniem w plazmie indukcyjnie sprzężonej, którą zastosowano do oznaczeń tego pierwiastka w 26 naturalnych wodach mineralnych i źródlanych. Oznaczone zawartości boru w szesnastu analizowanych wodach mineralnych i źródlanych zawarte były w zakresie od 0,029 mg/l do 0,552 mg/l, przy czym w dziesięciu analizowanych wodach zawartość boru była niższa niż 0,026 mg/l. Zawartości boru w analizowanych wodach są niższe od najwyższego dopuszczalnego stężenia tego pierwiastka w Polsce określonego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 roku w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzi.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Zwyczaje żywieniowe studentek UMB w zależności od sytuacji ekonomiczno-społecznej Celem pracy była ocena wybranych zwyczajów żywieniowych studentek UMB w zależności od posiadanej sytuacji ekonomiczno-społecznej (SES). Badaniami objęto 251 studentek (18% posiadało sytuację ekonomiczno-społeczną dobrą, 56,5% przeciętną, a 25,5% złą). Niezależnie od sytuacji ekonomiczno-społecznej studentki najczęściej wybierały 4 - posiłkowy model żywienia. Do posiłków najczęściej pomijanych w jadłospisie należały drugie śniadanie i podwieczorek. Sytuacja ekonomiczno-społeczna nie była czynnikiem istotnie różnicującym częstotliwość spożycia wybranych grup produktów spożywczych. Sposób żywienia badanych studentek cechował się niską częstotliwością spożycia m. in. pieczywa razowego, kasz gruboziarnistych, mleka i jego przetworów, ryb, surowych warzyw i owoców.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Dzialanie insektycydow N-metylokarbaminianowych na aminy katecholowe nadnerczy szczura Badano wpływ zatrucia karbarylem i propoksurem na poziom adrenaliny i noradrenaliny w nadnerczach szczura. Stwierdzono zmiany poziomu tych amin katecholowych. Zakres ilościowy i kierunek zmian był współzależny od czasu działania oraz sposobu i wysokości dawkowania insektycydów.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena częstotliwości spożycia przez studentów wybranych źródeł błonnika pokarmowego W pracy przeanalizowano częstotliwość spożycia przez studentów produktów będących źródłem błonnika pokarmowego. Badania ankietowe przeprowadzono w maju 2010 roku wśród 96 studentów II roku kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka Uniwersytetu Rzeszowskiego. Do oceny częstotliwości spożycia wybranych źródeł błonnika pokarmowego wykorzystano kwestionariusz Block’a. W celu określenia częstotliwości spożycia owoców, soków owocowych, surówek, ziemniaków, roślin strączkowych, pieczywa jasnego, pieczywa ciemnego oraz innych produktów zbożowych zastosowano skalę 5 – stopniową z określeniami słownymi (rzadziej niż raz na tydzień - 0 pkt., mniej więcej raz na tydzień – 1 pkt., 2-3 razy na tydzień – 2 pkt., 4-6 razy na tydzień – 3 pkt., codziennie – 4 pkt. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że żadna z badanych osób, zarówno kobiet jak i mężczyzn, nie miała wystarczającego spożycia błonnika z dietą. Głównym źródłem błonnika pokarmowego w diecie badanych studentów było pieczywo jasne i ciemne oraz ziemniaki. Niewielki odsetek badanych osób spożywał w codziennej diecie owoce i warzywa.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Mierniki stanu bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy Wprowadzenie i cel pracy. Monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy należy do jednego z podstawowych obowiązków pracodawców. Mimo tego tylko niewielka liczba pracodawców widzi potrzebę stałego i aktywnego analizowania bezpieczeństwa i higieny pracy. Na takie stanowisko pracodawców duży wpływ ma poziom świadomości w zakresie zarządzania produkcją. Celem pracy jest przedstawienie i analiza aktualnego stanu wiedzy dotyczącego aktualnie istniejących mierników. Opis stanu wiedzy. Prezentowane w literaturze mierniki stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w niewielkim stopniu odnoszą się do monitorowania stanu bhp w mikroskali, tj. bezpośrednio na stanowisku pracy. Służą one głównie do badania stanu bezpieczeństwa na poziomie zakładu pracy. Do najczęściej wykorzystywanych wskaźników służących do monitorowania warunków pracy nadal należą wskaźniki wypadków przy pracy oraz wskaźnik określający liczbę osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia. Pozostałe wskaźniki, które mogą być stosowane do monitorowania stanu bhp na pojedynczym stanowisku pracy są najrzadziej stosowane. Wnioski. Ważnym jest, aby w szerszym zakresie dostępne były mierniki służące do monitorowania stanu bhp na stanowisku pracy, które nie będą skomplikowane w użyciu, będą pozwalały na szybką i precyzyjną diagnozę obszarów wymagających korekty w obszarze bhp, były wskaźnikami wiodącymi oraz pokazywały wpływ niedociągnięć w obszarze bhp na produktywność.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Opieka pielęgniarska nad pacjentem hospitalizowanym z powodu schizofrenii paranoidalnej Wstęp. Schizofrenia jest przewlekłą, nawrotową chorobą psychiczną. Jest to choroba ludzi młodych, rozpoczyna się między 20. a 30. r.ż. Najczęstszą postacią jest schizofrenia paranoidalna, w której głównie występują objawy wytwórcze, takie jak omamy i urojenia. Osoba cierpiąca na schizofrenię paranoidalną niekoniecznie sprawia wrażenie chorej psychicznie, do momentu, aż wystąpią u niej objawy paranoidalne. Cel pracy. Ukazanie problemów pielęgnacyjnych u chorego cierpiącego na schizofrenie paranoidalną. Materiał i metody. Opieką pielęgnacyjną został objęty 25-letni mężczyzna, który trafił do szpitala psychiatrycznego w trybie nagłym, z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej. Informacje na jego temat pochodzą z analizy dokumentacji medycznej, wnikliwej obserwacji chorego oraz wywiadu przeprowadzonego z mężczyzną i rodziną. Wyniki. Problemy pielęgnacyjne, które występują u pacjenta cierpiącego na schizofrenię paranoidalną, przejawiają się jako: występowanie omamów i urojeń, zachowania agresywne, wycofanie z kontaktów społecznych, spowolnienie ruchowe utrudniające codzienne funkcjonowanie oraz występowanie objawów ubocznych leków przeciwpsychotycznych (sztywność mięśniowa). Wnioski. Pacjent chory na schizofrenię paranoidalną wymaga holistycznej oraz kompleksowej opieki. Oznacza to, że chory zostaje objęty całościowym nadzorem. Dotyczy to sfery psychofizycznej dodatkowo biorąc pod uwagę środowisko, w jakim funkcjonuje. Leczy się całego człowieka nie tylko chorobę.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Wykorzystanie metody projektu w doskonaleniu jakości produktów żywnościowych Celem artykułu jest przedstawienie użycia metody projektu w doskonaleniu jakości produktów żywnościowych. W pracy wykorzystano fragment wykonanego projektu. Przedstawiono właściwości towaroznawcze rogala świętomarcińskiego, proces technologiczny jego wytwarzania oraz wybrane narzędzia zarządzania jakością i metodę tzw. domu jakości, pozwalające na utrzymanie lub poprawę stwierdzonego w procesie produkcyjnym pogorszenia jakości tego produktu. Zastosowanie metody projektu w procesie dydaktycznym wymaga połączenia wiedzy z zakresu towaroznawstwa, technologii żywności, przeprowadzenia oceny konsumenckiej, użycia wybranych narzędzi i metod zarządzania jakością, a także umiejętności pracy zespołowej, polegającej na zidentyfikowaniu przyczyn pogorszenia się jakości wybranego produktu, ich wyeliminowaniu i zapewnieniu jakości tego produktu lub jej poprawy. Niniejszy artykuł ma zachęcić dydaktyków do praktycznego zastosowania aktywnej metody nauczania, jaką jest metoda projektu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Charakterystyka wod butelkowanych dostepnych w sprzedazy w wojewodztwie slaskim Celem pracy była charakterystyka wód butelkowanych dostępnych w sprzedaży w woj. śląskim, z uwzględnieniem zawartości najistotniejszych składników mineralnych. W modelu epidemiologicznego badania opisowego ocenie poddano 70 rodzajów dostępnych, krajowych wód butelkowanych (mineralnych, źródlanych, stołowych), sprzedawanych w opakowaniach szklanych i z PET. Na podstawie wartości deklarowanych przez producentów; w poszczególnych kategoriach wód analizowano całkowitą zawartość składników mineralnych oraz stężenie najistotniejszych kationów (sodowy, magnezowy, wapniowy, potasowy) i anionów (wodorowęglanowy, siarczanowy, chlorkowy, fluorkowy). Badaną grupę stanowiło 35 rodzajów wód mineralnych i 35 źródlanych. Wody stołowe były niedostępne w sprzedaży. Całkowita ilość składników mineralnych w wodach mineralnych wynosiła 1310,0 ± 814,8 mg/dm3, kationów 295,4 ± 181,2 mg/dm3 a anionów 968,1 ± 638,5 mg/dm3. Stężenia poszczególnych kationów wynosiły odpowiednio: Ca 178,7 ± 107,3 mg/dm3, Mg 54,3 ± 52,7 mg/dm3, Na 53,5 ± 67,4 mg/dm3 oraz K 8,9 ±9,4 mg/dm3. Stężenia badanych anionów wynosiły kolejno: HCO3 930,5 ±647,2 mg/dm3, SO4 25,9 ± 21,6 mg/dm3, Cl 11,5 ± 11,2 mg/dm3 oraz F 0,2 ± 0,27 mg/dm3. W odniesieniu do wód źródlanych, całkowita ilość składników mineralnych wynosiła 365,9 ± 150,8 mg/dm3, kationów 87,9 ± 37,6 mg/dm3, natomiast anionów 255,1 ± 111,9 mg/dm3. Stężenia poszczególnych kationów wynosiły odpowiednio: Ca 55,4 ± 19,7 mg/dm3, Mg 10,6 ±6,9 mg/dm3, Na 20,6 ± 30,3 mg/dm3 oraz K 1,3 ±1,7 mg/dm3. Stężenia ocenianych anionów wynosiły: HCO3 223,2 ± 105,8 mg/dm3, SO4 18,9 ± 19,1 mg/dm3, Cl 12,9 ± 16,5 mg/dm3 oraz F 0,11 ±0,12 mg/dm3. Ilość dostępnych w sprzedaży butelkowanych wód mineralnych i źródlanych jest zbliżona. Wody mineralne zawierają średnio prawie czterokrotnie więcej składników mineralnych niż wody źródlane. Dostępne w sprzedaży wody mineralne charakteryzują się większym zróżnicowaniem zawartych w nich składników mineralnych niż wody źródlane. Zarówno wśród wód mineralnych jak i źródlanych, największa zmienność w grupie kationów dotyczy zawartości jonów sodu i potasu, a wśród anionów zawartości chlorków i fluorków.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Lokalizacja kontroli bólu a zmęczenie u pacjentów z chorobą nowotworową na różnych etapach leczenia CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ukazanie wzajemnych powiązań między bólem a zmęczeniem towarzyszącym chorobie nowotworowej na różnych etapach leczenia onkologicznego. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Podstawowym problemem jest ustalenie charakteru zależności między umiejscowieniem kontroli bólu a odczuwanym zmęczeniem u pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą nowotworową leczonych przyczynowo i objawowo. Badania zostały przeprowadzone na grupie 80 pacjentów chorych onkologicznie: 40 leczonych przyczynowo i 40 leczonych objawowo. W badaniach zastosowano: Kwestionariusz Przekonań na Temat Kontroli Bólu S. Skevington oraz Kwestionariusz Skumulowanego Zmęczenia R. Kosugo. PROCES WYWODU: W pierwszej części artykułu został podkreślony subiektywny i wielowymiarowy charakter bólu oraz trudności w jego ocenie. Uwzględniając wpływ procesów poznawczych na doznania bólowe, szczególne znaczenie przypisuje się poczuciu kontroli, które można przedstawić rozwojowo na kontinuum od poczucia kontroli zewnętrznej do wewnętrznej. W drugiej części artykułu zostało opisane zmęczenie, które należy do najczęściej zgłaszanych objawów przez pacjentów na różnych etapach leczenia choroby nowotworowej, niezależnie od jej charakteru i lokalizacji. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza przeprowadzonych badań wykazała, że u osób leczonych przyczynowo na oddziale onkologicznym wewnętrzne umiejscowienie kontroli bólu koreluje ujemnie ze zmęczeniem ogólnym, niepokojem o swoje możliwości oraz symptomami fizjologicznymi zmęczenia. Natomiast u pacjentów leczonych objawowo koreluje ujemnie z przeciążeniem psychicznym. Z kolei zewnętrzna kontrola bólu związana z wpływem lekarzy wykazuje dodatni związek z niepokojem o swoje możliwości, zarówno u pacjentów leczonych przyczynowo, jak i objawowo. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Badania własne podkreślają rolę umiejscowienia kontroli bólu w wyjaśnieniu poczucia zmęczenia towarzyszącego chorobie nowotworowej. Można zaobserwować, że wewnętrzna kontrola bólu obniża prawdopodobieństwo pojawienia się zmęczenia, natomiast zewnętrzna kontrola przypisywana wpływowi lekarzy nasila objawy chronicznego zmęczenia u pacjentów onkologicznych leczonych przyczynowo i objawowo.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Errata do artykułu „Przydatność optycznego miernika do oceny narażenia ludzi na drobny pył zawarty w powietrzu pomieszczeń” (MED. PR. 2019;70(2):213–220) Oryginalna wersja artykułu jest dostępna pod adresem: https://doi.org/10.13075/mp.5893.00780.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena sposobu żywienia studentów Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku o zróżnicowanym stopniu odżywienia Badania przeprowadzono wśród 360 studentów UMB o zróżnicowanym stopniu odżywienia. Badania objęły 251 studentek (46 z niedowagą, 186 z prawidłową masą ciała, 19 z nadmierną masą ciała) oraz 69 studentów (7 z niedowagą, 47 z prawidłową masą ciała, 15 z nadmierną masą ciała). Analizę ilościową całodziennych racji pokarmowych przeprowadzono na podstawie wywiadu 24-godzinnego, obejmującego dzień poprzedzający badanie. W opracowaniu wyników wykorzystano program komputerowy Dieta 2.0, opracowany przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie. Obliczono wartość energetyczną oraz podaż podstawowych składników odżywczych, a także błonnika i cholesterolu pokarmowego. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na brak zbilansowania zawartości składników odżywczych w całodziennych racjach pokarmowych ankietowanych studentów obu płci, niezależnie od ich stanu odżywienia. Stwierdzono zbyt niską podaż energii w odniesieniu do zalecanych norm. Podaż węglowodanów i tłuszczów była zdecydowanie niższa od rekomendowanych norm. Badania wykazały również niskie spożycie błonnika pokarmowego we wszystkich badanych grupach oraz wysokie spożycie cholesterolu pokarmowego w grupie mężczyzn.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Zawartosc i nagromadzanie rteci w purchawce chropowatej [Lycoperdon perlatum] Oznaczono zawartość rtęci w owocnikach purchawki chropowatej (Lycoperdon perlatum) oraz podłożu glebowym pozyskanych z czterech stanowisk zlokalizowanych w północnej części Polski. Purchawka chropowata wydajnie nagromadza rtęć ogółem a wartości średnie współczynnika nagromadzania (BCF) w tych badaniach mieściły się w granicy od 65±27 do 110±36. W zależności od miejsca pochodzenia grzybów średnia arytmetyczna stężenia rtęci ogółem w owocnikach purchawki chropowatej w zakresie od 0,91 ±0,28 do 2,4±0,4 µg/g masy suchej. Zawartość rtęci ogółem w owocnikach w owocnikach purchawki chropowatej do pewnego stopnia zdeterminowana jest zarówno stopniem zanieczyszczenia rtęcią jak i biodostępnościątego metalu z podłoża glebowego w miejscach pozyskania grzybów.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Zawartość niektórych składników odżywczych i potencjalnie szkodliwych w ziemniakach jadalnych pochodzących z sieci handlowej Wprowadzenie. Dla większości Polaków ziemniaki stanowią nieodzowny składnik codziennej diety. Gotowane w wodzie lub na parze, uważane są za pokarm odpowiadający wymogom właściwego żywienia, jednak obok składników odżywczych mogą zawierać związki niepożądane. Cel badań. Celem badań była ocena zawartości suchej masy i niektórych składników odżywczych (skrobia, witamina C) oraz potencjalnie szkodliwych (azotany(V), cukry redukujące), w bulwach ziemniaków jadalnych, dostępnych jesienią i wiosną w sieci handlowej na terenie Szczecina. Materiał i metody. Ocenie poddano 25 próbek ziemniaków różnych odmian. Badania przeprowadzono w okresach jesiennych (październik 2008 i 2009) i wiosennych (marzec 2009 i 2010). W ziemniakach oznaczono: zawartość suchej masy (metodą suszenia do stałej masy), skrobi (metodą Eversa), witaminy C (metodą Tillmansa), cukrów redukujących (metodą Luffa-Schoorla) oraz azotanów(V) – metodą z kwasem fenolodwusulfonowym. Wyniki. Stwierdzono, że między próbkami występowały istotne różnice w zawartości badanych składników. Koncentracja suchej masy i skrobi wahała się w przedziale odpowiednio 14,50-21,23% oraz 9,25-15,05%. Średnia zawartość tych składników w ziemniakach badanych jesienią i wiosną była do siebie zbliżona. Koncentracja witaminy C była dwukrotnie niższa w ziemniakach kupowanych na wiosnę (8,47 i 7,77 mg·100g-1), niż jesienią (15,61 i 14,80 mg·100g-1). W większości próbek ziemniaków zawartość cukrów redukujących była wyższa od dopuszczalnego poziomu, tj. 0,5%. Nagromadzenie tych związków (średnio 1,69 i 1,25%) występowało zwłaszcza w ziemniakach dostępnych w handlu na wiosnę. Zawartość azotanów(V) tylko w pojedynczych próbkach przekraczała 200 mgNO3 -/kg ś.m. Wnioski. Większość próbek ziemniaków charakteryzowała się niską zawartością suchej masy (do 20%), bardzo niską (<13%) lub niską (13,0-14,5%) zawartością skrobi oraz niską koncentracją azotanów(V). Ziemniaki dostępne w handlu na wiosnę stanowiły ubogie źródło witaminy C, zawierały natomiast dużo cukrów redukujących. Ze względu na możliwość tworzenia się toksycznego akrylamidu, powinny być w ograniczonym stopniu poddawane smażeniu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Stres szkolny a zaburzenia zdrowia młodzieży gimnazjalnej Celem badań było sprawdzenie wpływu stresu szkolnego na poziom zdrowia i zaburzenia zdrowotne w okresie dorastania. Dane zebrano od uczniów dziesięciu gimnazjów w Warszawie. Badania przeprowadzono w dwóch etapach, gdy młodzież uczęszczała do drugiej klasy (783 uczniów w wieku 14-15 lat) i w następnym roku, gdy ci sami uczniowie uczęszczali do trzeciej klasy (804 uczniów w wieku 15-16 lat). Cztery mierniki mierzyły ciężkość stresu szkolnego: 1) zmiana szkoły, 2) trudności w nauce, 3) brak wsparcia ze strony wychowawcy, 4) niechęć chodzenia do szkoły. Przyjęto siedem mierników poziomu zdrowia i zaburzeń zdrowotnych: 1) samoocena stanu zdrowia, 2) samopoczucie fizyczne, 3) samopoczucie psychiczne, 4) absencja chorobowa w ciągu ostatniego miesiąca, 5) częstość pozostawania w domu lub w szpitalu z powodu zaburzeń zdrowia w ciągu ostatniego roku, 6) częstość kontaktowania się z lekarzem w ciągu ostatniego roku, 7) częstość przyjmowania leków. Założono, że pierwsze trzy z nich są miernikami subiektywnymi, a dalsze cztery miernikami obiektywnymi. Analiza wykazała, że: 1) relatywnie więcej dziewcząt niż chłopców przeżywało niechęć chodzenia do szkoły, 2) uczniowie, którzy zmienili szkołę, mieli trudności w nauce, mieli negatywne relacje z wychowawcą lub odczuwali niechęć chodzenia do szkoły, w porównaniu z tymi, którzy tych problemów nie odnotowali, na ogół, niżej oceniali swoje zdrowie i samopoczucie i częściej cierpieli z powodu zaburzeń zdrowotnych, 3) subiektywne mierniki zdrowia były dużo bardziej związane ze stresem szkolnym niż mierniki obiektywne. Opracowano również sumaryczną skalę rangową stresu szkolnego.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Przypadek dużej torbieli resztkowej żuchwy u 60-letniego pacjenta W pracy przedstawiono przypadek 60-letniego pacjenta z dużą torbielą resztkową żuchwy leczonego chirurgicznie w znieczuleniu ogólnym w ramach chirurgii jednego dnia. Dokumentację fotograficzną opisanego przypadku wykonano za pomocą zestawu do makrofotografii cyfrowej. W procesie diagnostycznym wykorzystano urządzenie VELscope VX, służące do badania autofluorescencyjnego tkanek.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu