PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Indywidualne właściwości a tendencja do prokrastynacji u studentów Systematyczne badania psychologiczne zjawiska pojawiają się w literaturze anglojęzycznej dopiero od końca lat 80. XX w. Badacze wskazują, że prokrastynacja dotyczy wielu osób, najczęściej jednak pojawia się u studentów. Odsetek dotkniętych zjawiskiem sięga od 70 do 95%. Mimo to doniesień z badań prokrastynacji wśród polskiej młodzieży akademickiej jest, jak dotąd, niewiele. Celem prezentowanych badań była analiza związku pomiędzy wybranymi właściwościami indywidualnymi, czyli cechami osobowości, samooceną i poczuciem własnej skuteczności, a prokrastynacją u studentów. W badaniach wykorzystano: Kwestionariusz Zwlekania (KZ), Inwentarz Osobowości NEO-FFI, Skalę Samooceny SES oraz Skalę Uogólnionej Własnej Skuteczności GSES. Zbadano 140 osób: 75 kobiet i 65 mężczyzn. Stwierdzono brak różnic w zakresie prokrastynacji w zależności od płci. Największe znaczenie predykcyjne dla wszystkich wymiarów zwlekania należy przypisać sumienności. Silnie objaśnia: organizację czasu i systematyczność, siłę woli, świadomość prokrastynacji, prokrastynację jako cechę, niepunktualność. Słabymi predyktorami, i to tylko dla niektórych skal opisujących zwlekanie, okazały się natomiast: ekstrawersja, neurotyczność, otwartość, samoocena i poczucie własnej skuteczności. Badania jednak wymagają kontynuacji. Zwlekanie z wykonywaniem na czas różnych czynności może bowiem wywoływać poważne problemy.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Osobowościowe i społeczne problemy uczestników więziennej terapii uzależnienia od alkoholu - „Atlantis” W badaniach postawiono ogólną hipotezę, że osoby uczestniczące w programie leczenia uzależnień w zakładzie karnym przejawiają więcej problemów psychologicznych, społecznych, prawnych i medycznych niż osoby uzależnione poza więzieniem. Za pomocą Testu Przymiotników i wywiadu zbadano grupę eksperymentalną - 118 więźniów uzależnionych od alkoholu i uczestniczących w psychoterapii - „Atlantis”, a także grupę kontrolną 29 osób uzależnionych od alkoholu i uczestniczących w psychoterapii poza zakładem karnym. Stwierdzono, że więźniowie charakteryzują się następującymi problemami: popełnili czyny karalne przeciwko rodzinie, mieniu i czyny zabójstwa, wykazują bardzo niski poziom samokrytyki w zakresie swoich problemów interpersonalnych, rodzinnych, z przemocą i somatycznych, przejawiają duże nasilenie postaw obronnych i samokontroli zachowania, prezentują niski poziom dążeń i osiągania celów związanych z utrzymywaniem abstynencji alkoholowej. W przyszłych badaniach należy uwzględnić szerszą diagnozę struktury osobowości - całej sfery emocjonalnej, a także sfery poznawczej osób poddających się psychoterapii uzależnień w więzieniu.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Edukacyjne uwarunkowania rozwoju w różnych fazach cyklu życiowego – wprowadzenie Bieżący numer Psychologii Rozwojowej to nasza kolejna publikacja poświęcona związkom psychologii i edukacji. Zgodnie z poglądem A. Jurkowskiego (2000), psychologowie są szczególnie predestynowani do dokonania wymaganej we współczesnym świecie „redefinicji prymarnej funkcji szkoły”. Szkołę jako organizacja edukacyjna stanowi środowisko, w jakim rozwój człowieka nie tylko w dzieciństwie i adolescencji, ale także w dorosłości, może być wspomagany – jeśli oddziaływania, z którymi uczeń się tam spotyka, sprzyjają osiąganiu przez niego wyższych poziomów funkcjonowania – albo hamowany, jeśli oddziaływania te rozmijają się z jego rozwojowymi potrzebami lub ignorują jakieś jego istotne charakterystyki psychologiczne. Dla uniknięcia tej drugiej ewentualności szczególne znaczenie ma wiedza o rozwoju; i to wiedza adekwatna do rzeczywistego stanu rzeczy. W numerze zgromadzono zatem artykuły dotyczące różnych aspektów funkcjonowania człowieka w kontekście edukacyjnym, przy czym obok tekstów koncentrujących się na okresach dzieciństwa i adolescencji zamieszczone zostały także prace dotyczące osób dorosłych.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Rola wzmocnionej autoafirmacji i wzmocnionego niepowodzenia w redukowaniu efektu dezinformacji Głównym celem przedstawionego eksperymentu było zbadanie wpływu wzmocnionej autoafirmacji i wzmocnionego niepowodzenia na uległość wobec dezinformacji. Efekt dezinformacji polega na włączaniu do zeznania treści niezgodnych z jego przebiegiem, pochodzących z innych niż samo zdarzenie źródeł. W procedurze wzmocnionej autoafirmacji uczestnicy najpierw koncentrują się na swoich największych osiągnięciach życiowych, następnie dostają pozytywną informację zwrotną dotyczącą niefunkcjonowania swojej pamięci. W serii wcześniejszych eksperymentów okazało się, że wzmocniona autoafirmacja skutecznie redukuje podatność na dezinformację. Taki sam rezultat został osiągnięty w prezentowanym badaniu. Z kolei wzmocnione niepowodzenie jest procedurą wcześniej nie badaną. Polega na koncentracji uczestników na ich niepowodzeniach życiowych oraz dostarczeniu im negatywnej informacji zwrotnej odnośnie do jakości ich pamięci. Oczekiwano, że wzmocnione niepowodzenie zwiększy podatność na dezinformację. Wyniki wykazały przeciwną tendencję – osoby poddane procedurze wzmocnionego niepowodzenia były bardziej odporne na dezinformację niż osoby z grupy kontrolnej. Spadek podatności na dezinformację był większy w grupie ze wzmocnioną autoafirmacją niż ze wzmocnionym niepowodzeniem. Wyniki są omówione w kontekście zastosowania nowej procedury w praktyce sądowej.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Wpływ charakterystyk sprawcy i ofiary na przypisywanie sprawcy moralnej odpowiedzialności Zgodnie z modelem opartym na koncepcjach obronnej atrybucji odpowiedzialności i stereotypizacji oraz na wcześniejszych badaniach (Styśko, 2006, 2007), w pewnych okolicznościach nietendeneyjne lub tendencyjnie przychylne sady wobec sprawcy z negatywnie stereotypizowanej grupy (efekt anihilacji) mogą być wyjaśniane użyciem poznawczej strategii służącej redukcji wysokiego poziomu zagrożenia i przywróceniu utraconej kontroli. W niniejszym artykule prezentuję kolejne badanie oparte na założeniach tego modelu. W eksperymencie z użyciem procedury komputerowej, obejmującym 107 licealistek, w którym prezentowana ofiara była podobna do obserwatora, uczestniczki przypisywały podobny stopień odpowiedzialności sprawcy należącemu i nic należącemu do negatywnie stereotypizowancj grupy (dresiarzy). Kiedy ofiara była prezentowana jako niepodobna, ale równic angażująca emocjonalnie (dziecko), sprawcy-dresiarzowi przypisywano nawet mniej odpowiedzialności niż niedresiarzowi.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Pomiar stanu, cechy, ekspresji i kontroli złości. Polska adaptacja kwestionariusza STAXI-2 Artykuł prezentuje polską adaptację kwestionariusza STAXI-2 przeznaczonego do pomiaru różnych aspektów stanu, cechy, ekspresji i kontroli złości. STAXI-2 składa się z 57 twierdzeń podzielonych na 6 skal i 5 podskal. Właściwości psychometryczne polskiej wersji kwestionariusza sprawdzono w czterech badaniach, w których wzięło udział w sumie ponad 600 młodych dorosłych, z czego 90% stanowili studenci. Wyniki konfirmacyjnej analizy czynnikowej wskazują na zasadność utrzymania oryginalnej struktury skal i podskal. Wskaźniki stabilności bezwzględnej potwierdzają rzetelność skal i podskal z wyjątkiem trzech podskal stanu złości. Uzyskano również wysoką zgodność wewnętrzną dla wszystkich wymiarów mierzonych przez kwestionariusz. Korelacje z lękiem, depresją, nastrojem oraz przekonaniami o skuteczności w radzeniu sobie z emocjami potwierdzają trafność zbieżną i różnicową skal STAXI-2.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Rekursja jako wspólna podstawa procesów umysłowych, komunikacyjnych i językowych Od kilkunastu lat na łamach zagranicznych czasopism toczy się debata wokół rekursywności ludzkich procesów umysłowych. Jej inicjator i główny propagator terminu „rekursja” (recursion) to Noam Chomsky. Ogranicza on jej występowanie do płaszczyzny ludzkiego języka i przypisuje cechę rekursywności (recursive property) składni tzw. języka umysłu. Wywołało to mocny sprzeciw badaczy upatrujących przejawów rekursji także na innych płaszczyznach ludzkiego funkcjonowania, jak komunikacja, teoria umysłu, składnia dopełnieniowa czy pragmatyka. Tekst przedstawia argumenty przemawiające za możliwością rozpatrywania rekursji jako mechanizmu wspólnego wszystkim wspomnianym płaszczyznom, pod warunkiem przyjęcia rozwojowej perspektywy, uwzględniającej dynamikę i sekwencyjność zachodzących w nich procesów i zmian.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
David D. Burns (2005), Radość życia. Terapia zaburzeń nastroju - recenzja RECENZJADavid D. Burns (2005), Radość życia. Terapia zaburzeń nastroju.Poznań: Zysk i S‑ka Wydawnictwo s.j., ss. 480

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Jerzy Brzeziński, Piotr Oleś (2021). O psychologii i psychologach. Między uniwersytetem a praktyką społeczną. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN (ss. 564) Recenzent monografii Dariusz Doliński napisał: „Jerzy Brzeziński i Piotr Oleś stawiają pytanie: jak uprawiać niełatwy zawód psychologa, by był nieustannym wyzwaniem – dla siebie i innych, jak nie popaść w rutynę i nie dokonywać nieuzasadnionych uproszczeń? Czytelnik znajdzie w tej książce kompendium wiedzy na temat ścieżki kształcenia psychologów, możliwości poszerzania kompetencji zawodowych czy rozwoju kariery akademickiej. Autorzy wskazują na standardy prowadzenia badań naukowych, nauczania psychologii, a także dobre praktyki prowadzenia działalności profesjonalnej. Nie unikają przy tym krytyki zjawisk i procesów, które negatywnie wpływają na tożsamość zawodową psychologów oraz społeczne zaufanie do nich” (z recenzji wydawniczej).

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
„Psychologia nurkowania”. Badanie lęku u płetwonurków Celem artykułu jest przegląd piśmiennictwa psychologicznego odnoszącego się do nurkowania. Literatura na temat porusza dwa główne zagadnienia z perspektywy psychologicznej: stopień przystosowania psychicznego jednostki do podwodnego środowiska oraz stan psychofizyczny człowieka zaangażowanego w określony rodzaj nurkowania i wynikające z niego umiejętności/kompetencje do wykonywania zadania pod wodą. W artykule przedstawiono wybrane raporty z całego świata dotyczące psychologii nurkowania wynikające z zastosowanej struktury/klasyfikacji teorii psychologicznych, wyjaśniających różne mechanizmy funkcjonowania psychicznego człowieka pod wodą. Przedstawiono badania z perspektywy psychodynamicznej, psychologii zdrowia/stresu, psychologii różnic indywidualnych i osobowości. W podejmowanej dyskusji psychologicznej na temat nurkowania odrębnym problemem w zakresie psychologii klinicznej jest doświadczenie lęku przez nurków. Traktowanie wysokiego wskaźnika lęku jako predyktora – lęku panicznego wskazuje na ważność tej cechy w przewidywaniu zagrożeń –wypadków nurkowych w czasie funkcjonowania pod wodą. W prezentowanych w artykule badaniach własnych uzyskane wyniki na temat poziomu lęku-cechy i stanu u nurków biorących udział w ekspozycjach hiperbarycznych wskazują na fakt występowania u większości badanych niskiego poziomu lęku-cechy oraz stanu, co najprawdopodobniej świadczy o dobrej kondycji psychicznej badanych płetwonurków.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Znaczenie fazy przygotowania do tranzycji a skuteczność wejścia młodzieży na rynek pracy W artykule podjęto problem wpływu zasobów w postaci celów formowanych w perspektywie tranzycji, samooceny i przekonania o własnej skuteczności w rolach społecznych na skuteczność tranzycji z edukacji na rynek pracy wśród młodzieży. Badanie miało charakter kwestionariuszowy, przebadano w nim 210 osób (117 kobiet i 93 mężczyzn). Średnia wieku badanych osób wynosiła M = 24,87; SD = 1,11. W badaniach wykorzystano Wielowymiarowy Kwestionariusz Planów, Skale Przekonań o Własnej Skuteczności w Rolach Życiowych oraz Skalę Samooceny SES Rosenberga. Zasobem wyjaśniającym posiadanie zatrudnienia po ukończeniu edukacji przez młodzież było posiadanie pracy w trakcie studiów (najlepiej na umowę o pracę lub umowy cywilno--prawne), unikanie porażek przy wyznaczaniu celów oraz przekonanie o własnej skuteczności w roli studenta. W przypadku posiadania po opuszczeniu systemu edukacji pracy zgodnej z wykształceniem, zasobem wyjaśniającym tę zależność były poziom samooceny oraz przekonanie o własnej skuteczności w roli studenta.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Diagnoza oparta na dowodach empirycznych - czy potrzebny jest „polski Buros”? Celem artykułu jest opis diagnozowania w praktyce psychologicznej. Artykuł skupia się na dwóch istotnych problemach diagnozowania opartego na dowodach empirycznych. Pierwszy z nich to zastosowanie EMB w psychologii. Drugi to opis działań i osiągnięć Buros Institute of Mental Measurements. Poddano też dyskusji implikacje dla przyszłości diagnozowania w polskiej praktyce psychologicznej.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Postawy wobec globalizacji a style tożsamości Głównym celem artykułu jest ukazanie możliwych powiązań postaw wobec globalizacji w ujęciu Senejko i Łosia ze specyfiką stylów tożsamości w ujęciu Berzonsky’ego. Zbadano 601 osób w wieku 16-26 lat, uczniów, studentów oraz osoby pracujące z województwa dolnośląskiego. Użyte były kwestionariusze: Świat-Ja (postaw wobec globalizacji) oraz Inwentarz Stylu Tożsamości (ISI-5). Wyniki otrzymane za pośrednictwem analiz korelacyjnych oraz skupień pokazują, że osoby z silnie wyrażoną postawą akceptującą wobec globalizacji charakteryzują się przede wszystkim stylem informacyjnym, a najsłabiej – stylem normatywnym oraz dyfuzyjno-unikowym. Postawa krytyczna wobec globalizacji występuje w postaci dwóch skupień: (1) z silnymi postawami krytyczną i akceptującą (osoby z takim układem postaw charakteryzują się silnie wyrażonym stylem informacyjnym tożsamości i zaangażowaniem, a najsłabiej – stylem normatywnym); (2) z silnymi postawami krytyczną i lękliwą (jednostki z tym układem postaw charakteryzuje przede wszystkim normatywny styl tożsamości i zaangażowanie). Dla osób z silnie wyrażoną postawą lękliwą wobec globalizacji typowe jest natomiast stosowanie stylu dyfuzyjno-unikowego lub normatywnego, najsłabiej zaś wyrażony jest w tej grupie styl informacyjny oraz zaangażowanie. Analiza skupień umożliwiła również wyodrębnienie osób z postawą zdystansowaną wobec globalizacji, które charakteryzuje dosyć silne zaangażowanie tożsamościowe.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
UWARUNKOWANIA ATRAKCYJNOŚCI DZIECKA WŚRÓD RÓWIEŚNIKÓW Celem badań było uchwycenie czynników różnicujących atrakcyjność dziecka wśród rówieśników. Oczekiwano, że cechy związane z dzieckiem i z rodziną będą różnicować zarówno jego wybory pozytywne, jak i negatywne przez rówieśników oraz rodzaje jego atrakcyjności w grupie. Przebadano 192 uczniów w wieku 11–13 lat przy zastosowaniu socjometrycznego testu Morena. Wyniki pokazały, że sytuacja materialna rodziny wiąże się z atrakcyjnością dziecka w grupie. Dzieci bardziej interesują się tymi rówieśnikami, którzy są lepiej sytuowani materialnie. Gorsza sytuacja materialna rodziny istotnie wiąże się z niekompletną rodziną oraz z płcią dziecka. Uzyskane wyniki można ujmować w szerszym kontekście zjawisk społecznych, wywoływanych zróżnicowaniem wysokości dochodów w rodzinach. Efekty sugerują, że dzieci z rodzin zamożnych nie tylko cieszą się większą popularnością wśród rówieśników, lecz także mają lepszą sytuację edukacyjną i łatwiejszą drogę do osiągania zaplanowanych celów.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Dobro odbiorcy usług psychologicznych a odbiorca tych usług. „Co” i „czy” definiować? Artykuł Dobro odbiorcy w kodeksach etyczno-zawodowych psychologów prowokuje do refleksji nad zmianami w sposobie rozumienia przez psychologów dobra człowieka oraz nad znaczeniem tego faktu. Celem tego komentarza jest próba wskazania na potencjalne ryzyko związane z próbą jednoznacznego zdefiniowania dobra odbiorcy usług psychologicznych. Przyjmując za obowiązującym w Polsce Kodeksem Etyczno-Zawodowym Psychologa, że naczelną wartością w pracy psychologa (również tego, który będzie autorem uzupełnień aktualnej kodyfikacji) jest dobro drugiego człowieka, podsumowaniem komentarza jest refleksja: czy – dla dobra odbiorcy usług psychologicznych – istotniejsza od precyzyjnego zdefiniowania przez psychologów („dawców” tych usług) pojęcia dobra nie będzie koncentracja psychologów na adekwatnym rozpoznaniu natury podmiotu tego dobra?

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Parentyfikacja jako proces odwrócenia ról w rodzinie W artykule opisano problematykę parentyfikacji, czyli podejmowania przez dziecko zadań przynależnych osobom dorosłym. W wyniku zamiany ról w rodzinie dziecko poświęca własne potrzeby na rzecz instrumentalnych i emocjonalnych potrzeb rodzica. Dzieci poddane parentyfikacji nie dość, że muszą radzić sobie z obowiązkami przekraczającymi ich możliwości, to na dodatek w życiu dorosłym doświadczają skutków odwrócenia ról w rodzinie. Cel: Celem badań jest upowszechnienie wiedzy o przyczynach, uwarunkowaniach i profilaktyce parentyfikacji. Metody: Wykorzystano analizę tekstów naukowych, badanie w działaniu oraz obserwację. Wyniki i wnioski: Parentyfikacja dzieci w rodzinie jest efektem przekazu międzypokoleniowego i sprzyja rozwojowi zaburzeń osobowości.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
SKUTECZNOŚĆ TRENINGÓW POZNAWCZYCH W GRUPIE OSÓB STARSZYCH – PRZEGLĄD BADAŃ Z wiekiem pogorszeniu ulega szereg procesów poznawczych, takich jak pamięć, uwaga, szybkość przetwarzania informacji czy kontrola poznawcza. Jednocześnie na świecie wzrasta stopniowo liczba osób, które dożywają sędziwego wieku. Z tego względu środowiska naukowe, polityczne czy nawet komercyjne firmy starają się stworzyć programy usprawniające zdolności intelektualne w tej grupie.Jednym z szeroko dyskutowanych podejść jest wspomaganie funkcjonowania osób starszych z użyciem treningów poznawczych. Powstałe reżimy treningowe są przez część badaczy uznawane za skuteczne, przez innych zaś systematycznie krytykowane. Spowodowane jest to różnorodnością podejść zarówno do samej konstrukcji treningu, sposobu jego aplikacji jak i metodologii badań. Natomiast, z punktu widzenia ich użyteczności kluczowe jest rozstrzygnięcie, jakiego rodzaju interwencji są najbardziej skuteczne, jak duży mają wpływ, i w jakim stopniu przekładają się na realne korzyści dla osób biorących w nich udział. Profitem powinna być przede wszystkim namacalna poprawa jakości codziennego życia. Z tego względu niniejszy artykuł ma na celu, nie tylko systematyzację doniesień z dziedziny usprawniania funkcjonowania poznawczego osób starszych, ale przede wszystkim zwrócenie uwagi na coraz bardziej odczuwalny problem weryfikacji efektów treningowych seniorów. Pragniemy także podkreślić potrzebę wprowadzenia silniejszej unifikacji metodologicznej badań treningów poznawczych w celu umożliwienia rzetelnej oceny ich wpływu na jakość życia badanych seniorów. Na podstawie dokonanego przeglądu formułujemy również wioski jakiego rodzaju elementy powinny w tego typu działaniach być uwzględnione.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Bariery w komunikacji interpersonalnej – wprowadzenie Fragment Wprowadzenia: Sprawna komunikacja interpersonalna to warunek dobrego funkcjonowania w wymiarze jednostkowym i społecznym. Trudności, bariery, błędy i przerwanie komunikacji między ludźmi to przyczyny wielu konfliktów, porażek i zaburzeń w losach osobistych i życiu społecznym. Nie bez powodu, niniejszy numer Studia Psychologica jest poświęcony uwarunkowaniom i barierom w komunikacji interpersonalnej.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Cechy osobowości oraz poczucie własnej skuteczności jako predyktory efektywności działania przedsiębiorców: badanie podłużne Celem badania była analiza roli cech z pięcioczynnikowego modelu osobowości (PMO; Wielka Piątka) oraz poczucia skuteczności jako predyktorów efektywności działania przedsiębiorcy w przypadku rozpoczynających działalność przedsiębiorców działających w obszarze tzw. sektorów kreatywnych (n = 81). Badanie było zrealizowane w schemacie badań prospektywnych podłużnych – diagnoza cech osobowości poprzedzała rozpoczęcie działalności jako przedsiębiorca, a ocena działalności przedsiębiorcy była dokonywana dwukrotnie – siedem miesięcy i około rok od momentu rozpoczęcia działalności. Wyniki wskazują na to, że uczestnicy badania byli mniej neurotyczni, bardziej ekstrawertywni, otwarci na doświadczenie oraz sumienni, a także mieli silniejsze zgeneralizowane poczucie skuteczności działania w porównaniu z populacją ogólną. Cechy PMO okazały się słabymi, ale istotnymi predyktorami efektywności działania przedsiębiorcy; najsilniejszymi predyktorami były ekstrawersja, neurotyczność oraz przedsiębiorcze poczucie skuteczności. Analizy, w których uwzględniono ekstrawersję i neurotyczność, potwierdziły także hipotezę dotyczącą roli poczucia skuteczności działania jako mediatora w relacji cechy osobowości – efektywność działania przedsiębiorcy. Wyniki analiz są omówione w kontekście uprzednio prowadzonych badań, w tym metaanaliz.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Zarys psychologicznych metod leczenia problemów związanych z lękiem Celem artykułu jest zaprezentowanie psychologicznych sposobów radzenia sobie z problemami, których istotną jest doświadczanie uporczywego lęku. Artykuł koncentruje się na takich trudnościach jak lęk paniczny, fobie, uogólnione zaburzenie lękowe, lęk społeczny, lęk egzystencjalny. Treść artykułu oprócz opisu metod terapeutycznych stosowanych przy każdym z omówionych rodzajów lęku, zawiera także ich krótką charakterystykę z podstawowy symptomami oraz przyczynami.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Temperamentalna regulacja zasobów energetycznych w zadaniach wymagających samokontroli Problem prezentowanych badań można streścić w pytaniu, czy cechy temperamentu, odpowiedzialne za intensyfi kację reakcji, sprzyjają wyczerpywaniu zasobów energetycznych, czy też odpowiedzialne są za ich mobilizację w trakcie realizacji zadań wymagających samokontroli? Poziom glukozy oraz wytrwałość w realizacji zadań traktowano jako wskaźniki stanu zasobów. W eksperymencie pierwszym, w którym zadanie wymagające samokontroli polegało na tłumieniu emocji pozytywnych, uzyskano wyniki sugerujące, że im wyższa reaktywność emocjonalna, tym mniejsze zużycie zasobów glukozy i większa wytrwałość w kolejnym zadaniu oraz im wyższa wrażliwość sensoryczna, tym większe zużycie zasobów energetycznych. W przypadku wytrzymałości nie odnotowano istotnego związku. W eksperymencie drugim, w którym osoby tłumiły emocje negatywne, otrzymane wyniki sugerują, że im większa reaktywność emocjonalna, tym większa wytrwałość oraz im większa wytrzymałość, tym mniejsza wytrwałość. Związki między reaktywnością emocjonalną a zasobami interpretowane są z perspektywy leżącego u podłoża cech temperamentu procesu aktywacji, związanego z mobilizacją energii.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Psychologiczna analiza perswazji w przekazie informacji religijno-moralnych Badania nad perswazją pokazują, że wpływ werbalnych i niewerbalnych komunikatów na postawy odbiorców może zależeć od zaangażowania odbiorców w omawianą problematykę. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie procesu perswazji, który zachodzi w trakcie przekazu informacji religijno-moralnych. W badaniach wzięto pod uwagę wokalny styl przekazu, jakość argumentów oraz zaangażowanie odbiorców w problematykę religijną. W trakcie eksperymentu osoby słuchały nadawcy prezentującego komunikaty perswazyjne. Manipulowano wokalnym stylem przekazu (styl partnerski vs styl apodyktyczny) oraz jakością argumentów (argumenty mocne vs argumenty słabe). Dodatkowo osoby badane podzielono na dwie grupy: silnie i słabo zaangażowane w problematykę religijną. Wyniki uzyskane w zakresie efektów perswazyjnych pokazały, że osoby silnie zaangażowane przetwarzają zarówno informacje werbalne, jak i niewerbalne w torze centralnym, natomiast osoby słabo zaangażowane – w torze peryferyjnym. Powoduje to większą zdolność odbioru informacji werbalnych i wokalnych w tej pierwszej grupie osób w porównaniu z drugą grupą.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia