PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Geomorfologiczne uwarunkowania lokalizacji osadnictwa na przykładzie doliny Rawki w Rawie Mazowieckiej Artykuł przedstawia wyniki badań geomorfologicznych warunków lokalizacji dwu stanowisk archeologicznych w Rawie Mazowieckiej położonych w dolinie Rawki. Ślady osadnictwa datowane są na obu stanowiskach na pradzieje i czasy historyczne, a głów-na faza osadnicza przypada na koniec okresu przedrzymskiego i wczesny okres rzymski. Stanowiska ulokowane zostały na piaszczystym i mułkowo-piaszczystym podłożu budującym terasę plenivistuliańską, w bardzo bliskim sąsiedztwie równiny zalewowej. Powierzchnie zajmowane przez osiedla były słabo nachylone – nie więcej niż 3 °, zwykle ok. 1 °. Istotna jest lokalizacja osiedli kompleksu w obszarze oferującym wysoką georóżnorodność. Przedstawiono zasadnicze etapy ewolucji i rozwoju doliny Rawki w Rawie Mazowieckiej, a także relacje punktów osadniczych rozpoznanych okresów chronologicznych z elementami morfologicznymi doliny. Wykonano szacunki rozmiarów potencjalnej populacji, która była w stanie uzyskać dostateczną ilość produkcji roślinnej w warunkach pradziejowej gospodarki rolnej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Ewolucja krajobrazu okolic Góry Św. Wawrzyńca w Kałdusie, od okresu atlantyckiego do czasów współczesnych Na początku XXI wieku, na południe od Chełmna, na szeroką skalę przeprowadzono interdyscyplinarne, archeologiczno-przyrodnicze badania naukowe. Pozyskano wówczas obszerny materiał badawczy z zakresu archeologii, botaniki, geoekologii, geomorfologii, palinologii i pedologii. Na jego podstawie w niniejszej publikacji podjęto próbę rekonstrukcji krajobrazu od początku działalności człowieka, uwzględniającą relacje komponentów przyrodniczych i antropogenicznych. Rezultaty przeprowadzonego studium zaprezentowano na modelach krajobrazowych. Wskazują one na postępującą ewolucję krajobrazu od pierwotnego na początku okresu atlantyckiego, poprzez naturalny (quasikulturowy) w neolicie, kulturowy rolniczo-osadniczy w epoce brązu i żelaza, do kulturowego osadniczo-rolniczego we wczesnym średniowieczu

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Wykorzystanie terakot ptolemejskich w badaniach nad religiami domowymi i osobistą pobożnością egipskich wojowników. Wybrane problemy Artykuł prezentuje problematykę związaną z interpretacją wybranych egipskich terakot z okresu hellenistycznego, przedstawiających egipskie bóstwa w konwencji wojowników. Autor, starał się odpowiedzieć na pytanie o znaczenie tej grupy zabytków rozpatrywanych w aspekcie prywatnej (indywidualnej) pobożności, domowego kultu oraz religii. Szczególna uwaga została poświecona egipskiej elicie: zwłaszcza żołnierzom/kapłanom – oficerom z funkcjami kapłańskimi, którzy w II wieku przed Chr. byli rekrutowani przez władców ptolemejskich spośród egipskich rodzin, oraz rodzimą klasę wojowników, którą Grecy określali jako machimoi. W ramach tej bogatej kategorii zabytków terakotowych, zaprezentowano pewne aspekty analizy ikonograficznej, skupiając się przede wszystkim na egipskich bóstwach, takich jak apotropaiczny Bes, szczególnie w jego wojskowej formule. Zanalizowano również militarną formułę manifestacji Horusa, boga Harpokratesa, syna Izydy i Ozyrysa, wyobrażonego w jego militarnej konwencji (często w pełnym uzbrojeniu). Te terakotowe wyobrażenia, mogły funkcjonować w kilku kategoriach prywatnego rytuału oraz kultu indywidualnego, związanego z wizerunkiem bóstwa, kultem oficjalnym, jak i w czynnościach związanych z magicznymi obrzędami. Niniejszy artykuł, nie odnosi się tylko do samej ikonograficznej analizy przykładów bóstw jak Bes czy Harpokrates, ale przedstawia również społeczne tło, żołnierzy niższego szczebla oraz oficerów pełniących funkcje kapłańskie w ptolemejskiej armii.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Skład izotopowy dwutlenku węgla w atmosferze Krakowa Izotopy trwałe stanowią doskonałe narzędzie do analizy źródeł pochodzenia gazów cieplarnianych. Znając specyficzne sygnatury izotopowe poszczególnych źródeł dwutlenku węgla można określić pochodzenie CO2 nagromadzonego w miejskiej atmosferze. Kwasi-ciągłe pomiary stężenia i składu izotopowego węgla w atmosferycznym CO2 prowadzone w 2013 roku w Krakowie pozwoliły na dokonanie analizy ich zmienności sezonowej oraz synoptycznej. Źródłem obserwowanych zimą zwiększonych stężeń CO2 w atmosferze Krakowa było spalanie, w głównej mierze gazu ziemnego w celach grzewczych. Latem zaobserwowano wpływ suszy na stężenie CO2 w miejskiej atmosferze – z powodu obumierania lokalnej biosfery zmalała jej wydajność fotosyntetyczna, prowadząc do wyższych niż normalnie stężeń tego gazu w miesią - cach letnich. Przeprowadzono również dyskusję przyczyn krótkoterminowych wzrostów stężenia dwutlenku węgla, wykorzystując pomiary jego składu izotopowego oraz analizy trajektorii wstecznych mas powietrza. Zaprezentowane dwa przypadki ilustrują sytuacje, w których za chwilowy wzrost stężenia CO2 odpowiadają źródła przemysłowe oraz komunikacyjne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Rzymianie w dolnym Naddniestrzu i Budżaku W pierwszych latach naszej ery miasto Tyras pozostawało w sojuszu z królami trackimi. Około roku 46 n.e. zawarło sojusz z sarmackimi władcami Olbii, którzy byli sojusznikami Rzymu. W roku 56/57 n.e. miasto mogło otrzymać od Rzymu gwarancję swobody. Za czasów Flawiuszy w Tyras rozpoczęto emisję typowo prowincjonalnych monet, które mogą być przejawem „unii walutowej” z Cesarstwem Rzymskim. Bardzo możliwe, że w tym czasie obywatele Tyras otrzymali przywilej celny. Po wojnach dackich Trajana w Tyras ustanowiono rzymski garnizon. W II wieku, a najprawdopodobniej w czasach Hadriana, miasto zostało włączone do Mezji Dolnej. Około połowy III wieku z powodu trudnej sytuacji militarnej nad Dunajem rzymski garnizon został wycofany. W II połowie III wieku stała ze stałą obecnością Rzymian należy się liczyć tylko w południowej części Budżaku nad Dunajem. Tam też nasilił się handel z ludnością zamieszkującą Budżak kosztem dolnego Naddniestrza. W takich okolicznościach nastąpił upadek ekonomiczny tego regionu. Upadek kultury antycznej w dolnym Naddniestrzu i Budżaku nastąpił w wyniku najazdu Hunów w latach 375-376.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Dobowa dynamika występowania alergennego pyłku traw w Krakowie w zależności od warunków meteorologicznych W pracy określono prawidłowości w dobowym przebiegu liczby ziaren pyłku traw (Poaceae) w zależności od warunków meteorologicznych. W tym celu wykorzystano godzinne dane z monitoringu aerobiologicznego w Krakowie z lat 2003–2014. Stwierdzono, że w ciągu doby suma ziaren pyłku traw jest bardzo zróżnicowana. Zależy m.in. od terminu kwitnienia poszczególnych gatunków traw i warunków meteorologicznych. W ciągu doby zaobserwowano występujący dość często dwukrotny wzrost liczby ziaren pyłku traw w godzinach 6.00–9.00 oraz 16.00–20.00 CSE. Z uwagi na to, że w dużym ośrodku miejskim jakim jest Kraków ziarna pyłku są nawiewane nawet z dość odległych źródeł, to ich liczba może znacznie odbiegać od tej wynikającej z uwalniania przez trawy rosnące na danym obszarze. Wskazano także, że opad atmosferyczny nie zawsze oczyszcza powietrze z ziaren pyłku. Dość często nawet po intensywnym opadzie liczba ziaren dość szybko wzrastała, co niewątpliwie przyczyniało się do zaostrzenia objawów chorobowych wśród alergików.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Badania archeologiczne prowadzone przez muzeum żup krakowskich Wieliczka w roku 2017 Artykuł sygnalizuje odkrycia dokonane przez pracowników Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka w Wieliczce w roku 2017, które są przyczynkiem do większych całościowych opracowań. W opisywanym roku badania prowadzono na stanowisku 43 w Bochni Chodenicach. Doprowadziły one do identyfikacji kolejnych zabytków związanych z okresem mezolitu, neolitu oraz epoki brązu. Największa ilość znalezisk wiąże się z szeroko pojętym kręgiem lendzielsko–polgarskim. Ponadto identyfikowane są zabytki kultury ceramiki wstęgowej rytej, kultury mierzanowickiej oraz kultury łużyckiej. Wszystkie odkrycia rozpatrywane są w aspekcie rozpowszechnionego w pradziejach, w regionie wielicko–bicheńskim, pozyskiwania soli metodami warzelniczymi. Odkrycia dokonane w kolejnych sezonach na stanowisku w Bochni–Chodenicach wnoszą nowe spojrzenie przede wszystkim na problematykę warzelnictwa kultur neolitycznych. Do najistotniejszych należą ustalenia związane z kulturą malicką oraz kulturą lubelsko wołyńską.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Badania klimatu miejskiego Gdańska i Gdyni W pracy przedstawiono krótką historię oraz rezultaty badań klimatu Gdańska i Gdyni. Początek badań klimatu Gdańska wiąże się z rozpoczęciem pomiarów i obserwacji meteorologicznych w 1739 roku. W ostatnich dekadach XIX wieku bardzo wzrosło znaczenie badań klimatu miasta na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa żeglugi i pracy portu. W dwudziestoleciu międzywojennym funkcjonowały w Gdańsku i Gdyni duże obserwatoria meteorologiczne. Prowadzono wówczas prace na rzecz rozpoznania lokalnych warunków klimatycznych, w tym zjawiska bryzy morskiej. W okresie powojennym podjęto zaawansowane badania terenowe pozwalające na określenie charakterystycznych cech przestrzennej zmienności elementów me-teorologicznych w Gdyni i Gdańsku. Ostatnie dekady XX wieku oraz obecne czasy to prace z zakresu klimatologii stosowanej obszarów zurbanizowanych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Tropajony na rzymskich monetach w okresie republiki i wczesnego cesarstwa. Kontekst historyczno-typologiczny Artykuł koncentruje się na przedstawieniach tropajonów na rzymskich monetach w okresie republiki i cesarstwa. Analizując w pierwszej kolejności najstarsze emisje z III w. p.n.e. z przedstawieniem Wiktorii wieńczącej trofeum, która to była odpowiedzią na propagandę wielu miast z południa Italii, które w czasie II wojny punickiej wspierały Hannibala. Następnie przeanalizowane zostały motywy tropajonów wykorzystywane przez triumwirów monetarnych dla uczczenia, kampanii militarnych swoich przodków. Na koniec zaś emisje imperialne, które prezentowały trofea wkomponowane w szerszy kontekst architektoniczny, m.in. jako element łuków honoryfikacyjnych. Ponadto tekst ten zwraca uwagę na rozwój mentalności imperialnej Rzymian, która kreowana była dzięki różnego rodzaju przedstawieniom wizualnym m.in. na monetach, gdzie przez cały okres republiki propagowano idę militarnego męstwa, często ukazywanego za pomocą tropajonów

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Pojezierze eemskie: uwagi o genezie i zaniku jezior polodowcowych centralnej Polski Artykuł prezentuje aktualny stan rozpoznania stanowisk eemskich w centralnej Polsce oraz uwagi natury pale - ogeograficznej wynikające z analizy ich rozprzestrzenienia, w nawiązaniu do genezy mis jeziornych, charakteru wypełnień i paleoreliefu. Zestawiono 58 stanowisk posiadających paleobotanicznie udokumentowane osady z interglacjału eemskiego oraz wyszczególniono kolejnych 30 miejsc występowania kopalnych osadów organogenicznych uznanych za eemskie. Wskazano, wykorzystując także materiały dotychczas niepublikowane, na znaczne zagęszczenie kopalnych zbiorników, porównywalne z obecnym rozprzestrzenieniem jezior na pojezierzach północnej Polski. Określono, na podstawie danych palinostratygraficznych, że zanik jezior polodowcowych mógł trwać nawet około 80 tys. lat.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Rekonstrukcje obiektów archeologicznych w Polsce. Szanse i wyzwania w perspektywie rozwoju turystyki archeologicznej Celem artykułu jest określenie roli, jaką odgrywają pełnowymiarowe rekonstrukcje obiektów archeologicznych w perspektywie rozwoju turystyki archeologicznej we współczesnej Polsce. Zagadnienia będą omówione w kontekście przemian stosunku współczesnego człowieka do przeszłości, a także zjawiska „utowarowienia” przeszłości, w efekcie którego jest ona przekształcana w produkty rynkowe pod postacią towarów, usług czy doświadczeń. Po zdefiniowaniu form współczesnej turystyki kulturowej, w tym turystyki archeologicznej oraz turystyki żywej historii, przedstawiona zostanie charakterystyka tzw. produktu turystycznego oraz kryteria jego podziału. Z perspektywy tego aspektu omówione zostaną rekonstrukcje archeologiczne, z uwzględnieniem potencjału, jaki mają do zaoferowania przy budowaniu archeologicznych produktów turystycznych, a także związanych z tym zagrożeń.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Stoki sudeckie piętra leśnego w holocenie Przez długi czas zalesione stoki sudeckie uważane były za stabilne środowisko geomorfologiczne z zakonserwowanymi formami i utworami pokrywowymi odziedziczonymi po plejstoceńskim środowisku peryglacjalnym. Badania, w szczególności te z ostatniej dekady, częściowo zmieniły ten pogląd. Stoki piętra leśnego kształtowane są przez współwystępujące procesy denudacyjne (ruchy masowe, spłukiwanie, spływ śródpokrywowy, pełzanie gruntu) i biogeomorfologiczne (przewracanie drzew i wyrywanie brył korzeniowych). Część z nich działa stale, inne mają charakter epizodyczny i są wywoływane wyjątkowymi zdarzeniami meteorologicznymi – nawalnymi opadami i huraganowym wiatrem. Różna jest także skala przestrzenna ich występowania. Pełzanie, spływ śródpokrywowy i saltacja wykrotowa obejmują duże połacie stoków, podczas gdy odpadanie i spływy gruzowe mają lokalny charakter. Nowymi elementami rzeźby są przede wszystkim pary form: jama – kopiec, będące efektem przewracania drzew i degradacji brył korzeniowych. Ponadto powstały nowe generacje utworów pokrywowych, a struktura osadów plejstoceńskich jest przekształcana na drodze bio- i pedoturbacji. Dużą rolę odgrywa czynnik antropogeniczny, zwłaszcza erozja liniowa na obnażonych powierzchniach dróg leśnych i szlaków zrywkowych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Turbulencja optyczna w centrum miasta w świetle pomiarów scyntylometrycznych na przykładzie Łodzi W pracy dokonano analizy czasowej zmienności parametru struktury współczynnika refrakcji, będącego miarą intensywności turbulencji. W opracowaniu zostały omówione ponadto podstawowe założenia pomiarów owego parametru za pomocą scyntylometru. Zastosowanie pomiarów scyntylometrycznych, z których można uzyskać średnie obszarowe wartości owego parametru, pozwoliło na poznanie zmienności intensywności turbulencji optycznej w ciągu roku oraz w biegu dobowym nad obszarem centrum Łodzi. Największą częstość występowania silnej turbulencji optycznej zaobserwowano wiosną i latem w ciągu dnia (blisko 40% przypadków), z czego najczęściej występowała ona w maju i w czerwcu. W całym okresie pomiarowym (sierpień 2009 – listopad 2012) zaobserwowano stosunkowo nieduży udział przypadków ze słabą turbulencją. Przyczyną tego jest najprawdopodobniej zjawisko miejskiej wyspy ciepła, które przyczynia się do intensyfikacji ruchów konwekcyjnych, jak również duża szorstkość powierzchni, która sprzyja mechanicznemu generowaniu turbulencji.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Fundacje świątyń Ex Manubiis w obrębie Cyrku Flaminiusza Wykorzystanie łupów na działalność budowlaną miało w Rzymie długą tradycję, sięgającą czasów etruskich królów, którzy w ten sposób sfinansowali część prac nad świątynią Jowisza Kapitolińskiego. Niniejszy artykuł skupia się na historii dziewięciu przybytków, które miedzy III a I w. p.n.e. zostały ufundowane przez zwycięskich wodzów ex manubiis w obrębie Cyrku Flaminiusza. Miejsce to wybierane było nieprzypadkowo, gdyż wielu antycznych pisarzy uważało je za jedną z najpiękniejszych części Rzymie, gdzie m.in. przebiegała trasa triumfalna. Cyrk był ponadto otwartym placem otoczonym z każdej niemal strony świątyniami i portykami, w których wnętrzach eksponowano zdobycz wojenną, podkreślającą splendor rzymskiego oręża.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Administracyjnoprawna ochrona zabytkowych nekropolii jako miejsc dziedzictwa kulturowego W artykule skonfrontowano obowiązujące przepisy prawa ze stanem faktycznym opieki nad zabytkowymi cmentarzami. Niniejsze opracowanie przedstawia analizę norm prawnych w zakresie ochrony zabytkowych nekropolii; koncentruje się na charakterystyce zabytkowych obiektów – cmentarzy oraz wskazuje na normy prawne, których zadaniem jest ochrona dziedzictwa kulturowego. Zwrócono uwagę na kwestie postępowania i opis procedur związanych z objęciem ochroną zabytkowych nekropolii, a także wyszczególniono instytucje odpowiedzialne za sprawowanie tej ochrony i zakres ich zadań. Podkreślono znaczenie ochrony zabytkowych obiektów – cmentarzy jako ochrony wartości, jakimi są dziedzictwo narodowe oraz tożsamość narodowa, prawna opieka nad zabytkowymi cmentarzami nie skupia się bowiem wyłącznie na ochronie miejsc pochówku ze względu na poszanowanie zwłok i w hołdzie zmarłym zasłużonym ojczyźnie, ale na równi dba o dziedzictwo kulturowe i otacza ochroną zabytkowe obiekty nekropolii o dużej wartości artystycznej, historycznej i kulturowej. Nie pominięto również problematyki opieki nad zabytkowymi polskimi cmentarzami położonymi poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, a także źródeł finansowania renowacji zabytkowych obiektów oraz charakterystyki cmentarzy, które pełnią rolę wyjątkowych muzeów.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zabytki schyłkowopaleolityczne i mezolityczne w zbiorach Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka Artykuł ma na celu zaprezentowanie krzemiennych zabytków schyłkowopaleolitycznych i mezolitycznych znajdujących się w zbiorach Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, uzyskanych w czasie badań powierzchniowych i wykopaliskowych. Materiały te są punktem wyjścia do rozważań o najstarszych dziejach rejonu Wieliczki. Uwarunkowania geograficzne i geologiczne omawianego regionu spowodowały, że od tysięcy lat stanowił on obszar atrakcyjny dla kolejnych społeczności, począwszy od grup zbieracko-łowieckich paleolitu i mezolitu. Prezentowany zbiór zabytków, osadzony w odpowiednich kontekstach kulturowych, uzupełni obraz dziejów rejonu Wieliczki u schyłku plejstocenu i na początku holocenu, z uwzględnieniem wpływu czynników geograficznych, geologicznych i klimatycznych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Wpływ środowiska przyrodniczego na rozmieszczenie osadnictwa kultury pucharów lejkowatych w dorzeczu środkowej Tążyny Przedstawione zostały cechy środowiska przyrodniczego fragmentu dorzecza Tążyny, przede wszystkim budowa geologiczna, cechy geomorfologiczne, a także wody powierzchniowe oraz pokrywa glebowa. Dokonano analizy związku wymienionych elementów środowiska z intensywnością zasiedlenia obszaru w trakcie funkcjonowania społeczności kultury pucharów lejkowatych. Stwierdzono, że dobre rozpoznanie warunków środowiskowych wpłynęło na wybór do zasiedlenia przede wszystkim siedlisk położonych na obszarach piaszczystych, o niewielkim zróżnicowaniu rzeźby terenu, gdzie wykształciły się gleby bielicoziemne i czarne ziemie, położonych w dolinach, w odległości kilkuset metrów od cieków.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Neolityczny rondel w Nowym Objezierzu i jego kontekst osadniczy. Wstępne wyniki badań w latach 2017–2020 Artykuł prezentuje wstępne wyniki badań terenowych i gabinetowych przeprowadzonych w latach 2017–2020 w Nowym Objezierzu (gm. Moryń, woj. zachodniopomorskie). Objęły one fragment wczesnoneolitycznego obiektu typu rondel oraz jego otoczenie, jako możliwy obszar zamieszkania użytkujących go grup.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Cechy litologiczne wypełnień wybranych zagłębień bezodpływowych obszaru Wysoczyzny Łódzkiej Małe zagłębienia bezodpływowe są powszechnym elementem rzeźby terenu środkowej Polski. Ich powstanie wiąże się głównie z procesami glacjalnymi, rzecznymi czy eolicznymi, ale większość form położonych w obszarach wysoczyznowych jest wynikiem wytapiania brył martwego lodu w fazie recesji lądolodu stadiału warty (zlodowacenia odry). Prace badawcze prowadzone były na Wysoczyźnie Łódzkiej, w czterech stanowiskach z zespołami zagłębień. Miały na celu porównanie cech litologicznych wypełnień. Badania osadów pozwoliły na wyróżnienie czterech zespołów litologicznych i ukazanie zróżnicowania wypełnień badanych zbiorników. Część zagłębień nie zawierała osadów biogenicznych interglacjału eemskiego czy wczesnego vistulianu. Wskazuje to na zróżnicowanie lokalnych warunków geologicznych i odmienny przebieg zapełniania zbiorników.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Chemiczno-technologiczne analizy zabytków brązowych ze skarbu z epoki brązu z Wąwelnicy, gm. Dobra (Szczecińska), pow. policki Analizy chemiczno-technologiczne zabytków ze skarbu z epoki brązu z Wąwelnicy, gm. Dobra (Szczecińska), pow. policki

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Budowa geologiczna i ewolucja torfowiska węglanowego Bagno Staw w Poleskim Parku Narodowym Torfowisko Bagno Staw i Bagno Bubnów tworzą jeden z największych zwartych kompleksów torfowisk węglanowych we wschodniej Polsce. Głównym celem podjętych w tym rejonie badań było określenie warunków rozwoju torfowiska, odtworzenie paleomorfologii podłoża oraz kierunków sukcesji litofacjalnej. Na podstawie szczegółowego studium paleośrodowiskowego, bazującego na wielowskaźnikowej analizie osadów biogenicznych, obejmującej analizy sedymentologiczne, fizykochemiczne, makroszczątków roślinnych oraz datowania radiowęglowe, uzyskano nowy jakościowo materiał badawczy, dający podstawę do rozważań nad morfogenezą i ewolucją alkalicznych obiektów mokradłowych Polesia Lubelskiego. Wyniki analiz wskazują na: (1) bardzo urozmaiconą paleorzeźbę z licznymi odrębnymi basenami sedymentacyjnymi wypreparowanymi w węglanowym podłożu, (2) późnoglacjalny wiek najstarszych osadów biogenicznych, (3) duże zróżnicowanie litofacjalne osadów w profilu głębokościowym przy niewielkim zróżnicowaniu lateralnym, dokumentujące dwie fazy limniczne przedzielone fazami sedentacji torfowej. Sukcesja torfowiskowa postępowała od fazy mechowiskowej do fazy turzycowiskowej i turzycowiskowo-mechowiskowej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Wizyty Karola Lanckorońskiego (1848-1933) na Rodos Ekspedycje archeologiczne do Pamfilii i Pizydii w latach 1882/1883 i 1884, kierowane i finansowane przez Karola Lanckorońskiego, były przyczyną jego wizyt na Rodos. W drodze do Azji Mniejszej członkowie ekipy na dłuższy czas zatrzymali się w Rodos i Lindos. Wśród członków ekipy byli fotografowie. Dzięki ich działalności w archiwum fotograficznym Karola Lanckorońskiego – obecnie w Fototece Lanckorońskich Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie – zachowały się zdjęcia wykonane na Rodos. W pracy zaprezentowano także kilka unikatowych zdjęć prezentujących mieszkańców i ośrodki Rodos XIX stulecia.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Stan wiedzy o późnym vistulianie w regionie łódzkim Artykuł przedstawia stan rozpoznania paleogeograficznego późnego vistulianu w regionie łódzkim. Dla środowisk sedy-mentacyjnych: fluwialnego, stokowego i eolicznego, wyróżniono tendencje przebiegu agradacji i degradacji oraz scharakte-ryzowano zachowane dowody geologiczne i morfologiczne. Procesy morfogenetyczne zostały odniesione do globalnych, szybkich zmian klimatycznych okresu przejściowego plejstocen-holocen i zróżnicowanych warunków lokalnych. Zwrócono uwagę na niejednolitość stosowania terminu „późny vistulian”, zależnie od podziału stratygraficznego bądź dla obszarów glacjalnych, bądź ekstraglacjalnych. Podkreślono postęp, jaki dokonał się w rejestracji świadectw późnego vistulianu. W kontekście przyrastającej ilości danych z badań interdyscyplinarnych rysuje się możliwość konstrukcji regionalnego mo-delu rozwoju środowiska.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia