PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Rozkład przestrzenny oraz skala ocieplenia Arktyki Atlantyckiej w 30-leciu 1980-2009 i jej porównanie z 'wielkim ociepleniem Arktyki' lat 30. XX wieku Praca analizuje procesy zmian temperatury powietrza w Arktyce Atlantyckiej, jakie zachodziły w czasie współczesnego ocieplenia Arktyki (1980-2009). Przeprowadzono analizę trendów rocznych i sezonowych, obliczono również roczne i sezonowe różnice temperatury między średnimi z lat 2007-2009, a średnimi z lat 1980-1982. Analiza wykazała silne, wykazujące znaczne zróżnicowanie regionalne, wzrosty temperatury rocznej i sezonowej. Najsilniejszy wzrost w badanym okresie następował w okresie jesieni i zimy. Najsilniejsze trendy temperatury powietrza jesienią (> 0.15°Crok-1) występują w rejonie północo-zachodniej części Morza Karskiego oraz w rejonie Spitsbergenu. Zimą wartości najsilniejszych trendów przesuwają się ku zachodowi w rejon Spitsbergenu, a same trendy ulegają wzmocnieniu (>0.2°Crok-1). W okresie lata wartości trendów są niewielkie (+0.04-0.06°Crok-1), ale nad obszarami morskimi są statystycznie istotne. W okresie wiosny, poza pojedynczymi stacjami, trendów statystycznie istotnych brak. Nad obszarami lądowymi Eurazji, za wyjątkiem Półwyspu Skandynawskiego, trendy temperatury we wszystkich sezonach (porach roku) są słabe i przeważnie nieistotne. Znacznie silniejsze, i na ogół statystycznie istotne, trendy temperatury (poza okresem wiosny) występują nad obszarami morskimi, zwłaszcza tymi, do których jest swobodny dopływ wód atlantyckich. Zmiany rozkładu przestrzennego trendów i ich wartości w okresie jesiennym i zimowym wskazują, że wzrost temperatury powietrza jest powiązany ze strumieniami ciepła z oceanu do atmosfery. Porównanie sezonowego rozkładu trendów temperatury powietrza w czasie współczesnego ocieplenia z podobnym rozkładem trendów, jaki zaznaczał się w czasie 'ocieplenia Arktyki lat 30. XX wieku', wykazało, że na obszarze Arktyki Atlantyckiej w obu fazach ocieplenia Arktyki rozkład ten jest taki sam. Nie znajduje potwierdzenia na obszarze Arktyki Atlantyckiej wielokrotnie formułowana w literaturze przedmiotu teza, że w czasie obecnego ocieplenia Arktyki najsilniejsze trendy występują wiosną. Podobnie regionalny rozkład zmian temperatury powietrza zachodzący w czasie współczesnego ocieplenia jest taki sam, jak ten, który wystąpił w Arktyce Atlantyckiej w czasie ocieplenia Arktyki 'lat 30. XX wieku'. Najsilniejsze ocieplenie w obu fazach wzrostu temperatury w Arktyce Atlantyckiej wystąpiło nad tym samym obszarem, w którym w czasie ochłodzenia Arktyki w latach 60. XX wieku wystąpiło najsilniejsze ochłodzenie. Bezwzględna skala zmian temperatury i jej rozkład regionalny, jaka nastąpiła w latach 1980-2009 na obszarze Arktyki Atlantyckiej jest niemal taka sama, jak w czasie fazy ocieplenia 'lat 30. XX wieku'. Pozwala to twierdzić, że między oboma fazami ocieplenia tej części Arktyki brak jest różnic.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Charakterystyka i przyczyny zmienności natężenia przepływu rzeki lodowcowej w sezonie letnim na przykładzie Rzeki Waldemara, Svalbard Badania Rzeki Waldemara w sezonie letnim 2009 objęły wybrane cechy reżimu odpływu ze zlewni zlodowaconej, takie jak: zmienność przepływu w czasie, określenie prędkości płynięcia wody oraz transportu zawiesiny. Podjęto próbę oceny zmienności natężenia przepływu rzeki w sezonie letnim, a także w cyklu dobowym. Pomiary wykonywano w odcinku górnym i ujściowym rzeki. Rzeka Waldemara wypływa z Lodowca Waldemara. Jest to typowa rzeka roztokowa, posiadająca w swojej zlewni wiele koryt. Średni przepływ w sezonie letnim 2009 roku wyniósł w górnym odcinku 0,85 m3źs-1, natomiast w odcinku ujściowym 0,67 m3źs-1. Zmienność przepływu w czasie była uzależniona od temperatury powietrza, a w mniejszym stopniu od opadów deszczu. Są to czynniki, które mają najważniejszy wpływ na wielkość topnienia lodowca, czego efektem jest zasilanie rzeki lodowcowej. Jednakże zmienność natężenia przepływu w dużym stopniu uzależ-niona jest również od czynników niemeteorologicznych, takich jak na przykład skomplikowany drenaż i odpływ wewnątrzlodowcowy, czy też struktura hydrotermiczna lodowca.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Metodyka określania zmian stanu geometrycznego konstrukcji przekrycia wiszącego w warunkach obciążenia W pracy przedstawiono metodykę określania zmian stanu geometrycznego konstrukcji zawierającą sposób prowadzenia pomiarów oraz możliwe do zastosowania warianty obliczeniowe. Obiektem badań szczegółowych, których wyniki prezentowane są w pracy jest przekrycie wiszące Amfiteatru w Koszalinie. W badaniach wykorzystano bazę danych o obiekcie, zawierającą wyniki ponad 40 pomiarów okresowych konstrukcji z okresu 2006-2015 r. a, prowadzonych w różnych (rejestrowanych podczas pomiarów) warunkach zewnętrznych - również przy różnym obciążeniu temperaturą oraz śniegiem i lodem. Wyniki wcześniejszych badań prowadzonych na obiekcie testowym m.in. (Deska 2013; Kaczmarek i Śpiewak 2014b), a także prowadzone dla innych konstrukcji (Odziemczyk 2014) zwracają uwagę na istotny wpływ obciążenia konstrukcji stalowych temperaturą, a tym samym konieczność jego uwzględnienia przy ocenie stanu geometrycznego, określaniu przemieszczeń, przede wszystkim w warunkach dodatkowego obciążenia śniegiem i lodem. W pomiarach okresowych wykorzystano tachimetr elektroniczny i metodę biegunową z zastosowaniem stanowiska swobodnego. W obliczeniach wykorzystano metodę porównawczą (różnic współrzędnych) oraz wykorzystano narzędzia analizy statystycznej i opracowane wcześniej w oparciu o nie modele obliczeniowe. Porównano wyniki otrzymywane z wykorzystaniem obu podejść i poddano je ocenie wskazując zarówno ich możliwości jak i istotne ograniczenia. Zastosowanie zaproponowanej metodyki zapewnia prawidłowe określenie zmian stanu geometrycznego konstrukcji, a wykorzystanie w obliczeniach obu wariantów umożliwia wiarygodną kontrolę.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Reakcja aparatu fotosyntetycznego fasoli szparagowej na nadmiar kobaltu w podłożu Celem pracy było zbadanie wpływu nadmiaru kobaltu w podłożu na te parametry aparatu fotosyntetycznego fasoli szparagowej odmiany Dakota, które w fizjologii stresu przyjmowane są jako miara stresu abiotycznego. Uprawę fasoli przeprowadzono w kulturach wazonowych, w fitotronie. Kobalt zastosowano w formie Co(NO3)2 • 6H2O w stężeniach 20, 40, 60 i 80 mg • kg–1 gleby o pH 6,7. W początkowej fazie kwitnienia roślin wykonano pomiary przewodności szparkowej, intensywności fotosyntezy netto oraz kinetyki indukcji fluorescencji chlorofilu a w liściach będących w stacjonarnej (końcowej) fazie wzrostu. Następnie w liściach tych oznaczono zawartość chlorofilu. Wyniki badań wykazały, że kobalt w zastosowanych w doświadczeniu stężeniach obniża zawartość chlorofilu w stopniu większym chlorofilu a niż b. Ponadto, zmniejsza przewodność szparkową dla gazów, sprawność fotochemiczną PSII (Fv/Fm) i efektywność kompleksu wydzielania tlenu (Fv/F0). Obniża także intensywność fotosyntezy netto oraz istotnie redukuje zarówno plon biologiczny, jak i użytkowy fasoli. Kierunek zmian wszystkich oznaczanych parametrów aparatu fotosyntetycznego oraz redukcja plonu wskazywały, że kobalt w zastosowanych stężeniach jest czynnikiem stresogennym dla roślin fasoli szparagowej odmiany Dakota.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Wielkość turbulencji w podstawowych jednostkach hydromorfologicznych rzek górskich na przykładzie odcinka Skawy Celem przedstawionej pracy jestanaliza wielkości turbulencji w podstawowych jednostkach hydromorfologicznych rzeki górskiej na przykładzie odcinka Skawy. Pomiary składowych prędkości chwilowej sondą MicroADV w ośmiu losowych lokalizacjach na poziomie 20% i 40% głębokości lokalnej wykonano w czterech jednostkach hydromorfologicznych - ploso, nurt, bystrze i rwący nurt. Na podstawie uzyskanych wartości obliczono lokalne wartości prędkości wypadkowej oraz parametry ruchu turbulentnego: intensywność turbulencji i turbulentną energię kinetyczną. Wyniki badań wskazują na duże zróżnicowanie lokalnych wartości parametrów turbulencji w obrębie jednostki. Wielkość turbulencji wzrasta wraz z prędkością układając jednostki w kolejności ploso, nurt, rwący nurt, bystrze. Zauważono wzrost wielkości turbulencji w kierunku dna w jednostkach o niskiej prędkości przepływu – ploso i nurt, natomiast w jednostkach o wyższej prędkości (bystrze i rwący nurt) nie wykazały jednoznacznie podobnej tendencji.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych do oceny stanu technicznego sieci wodociągowej Zaprezentowano metodę typowania wodociągów wymagających przeprowadzenia remontu wykorzystującą sztuczne sieci neuronowe (SSN). W badaniach zastosowano dane zawierające informacje z ostatnich 21 lat o parametrach technicznych i wskaźnikach awaryjności ponad 200 odcinków wodociągów, zarówno tych, które poddane zostały remontom w tym okresie, jak i o wodociągach nieremontowanych. Odpowiednio przygotowany zbiór danych wejściowych został wykorzystany do trenowania sieci neuronowej w postaci perceptronu wielowarstwowego. Przedstawiono analizę działania wytrenowanej sieci neuronowej, porównując jej odpowiedzi z podjętymi w przeszłości decyzjami ekspertów o remontach wodociągów. Pomimo dobrej zgodności przewidywań SSN i opinii ekspertów, w większości przypadków stwierdzono około 15% sprzecznych decyzji. Zaproponowana metoda umożliwia stworzenie systemu eksperckiego, którego wdrożenie może poprawić wykorzystanie zasobów finansowych przedsiębiorstwa, przeznaczanych na utrzymanie niezawodnej infrastruktury wodnej.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Krajobraz kulturowy – aktywna ochrona przez wartościowanie Ochrona krajobrazu kulturowego miast, których społeczność stanowi społeczeństwo informacyjne powinna być rozpatrywana w sposób odmienny niż miało to miejsce jeszcze kilkanaście lat temu. Priorytetowym zadaniem stało się uświadamianie społeczeństwu wartości tego krajobrazu przez udostępnianie informacji na ten temat przy zastosowaniu nowoczesnych metod komunikacji. Dla opinii publicznej łatwiej zrozumiałe jest przełożenie wartości krajobrazu kulturowego na czynniki wymierne np. finansowe, niż dyskusje teoretyczne. W tym celu zastosowano metodę prof. Bogdanowskiego jako podstawę do opracowania teorii systemu komputerowego łączącego w sobie elementy planowania i administracji krajobrazem z danymi socjologicznymi i finansowymi. Metoda JARK-WAK umożliwia pracę w różnych skalach miasta i skorelowaniu jednostek różnych poziomów planowania w jeden system. Może on stanowić narzędzie programowego zarządzania i ochrony krajobrazów kulturowych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Wojciech Jastrzębowski jako klimatolog Autorzy przypominają postać Wojciecha Jastrzębowskiego (1799-1882), botanika, rolnika i leśnika, uczonego i nauczyciela. W. Jastrzębowski interesował się też meteorologią i klimatologią. Jest on autorem pierwszego opracowania klimatu Warszawy opartego na wieloletnich (1779-1828) danych pomiarowych, zatytułowanego Karta Meteorograficzna stolicy Królestwa Polskiego (1828). W. Jastrzębowski opublikował też dane z Warszawy z lat 1779-1828 i powtórne wydanie Karty... (1846).

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Wstępna lista proponowanych geostanowisk reprezentatywnych dla Europy Środkowej Europejska lista proponowanych wartościowych geostanowisk jest opracowywana w ramach programu GEOSITES, koordynowanego przez IUGS we współpracy z Asocjacją, ProGEO. Powołana grupa robocza Europy Środkowej przygotowała wstępną listę, która zawiera 131 pojedynczych geostanowisk i ich zespołów reprezentatywnych dla Niżu Środkowoeuropejskiego, Wyżyn Środkowoeuropejskich, Masywu Czeskiego i Karpat. Większość z nich podlega prawnej ochronie. Listy krajowe, analizowane na tle budowy geologicznej i rzeźby poszczególnych regionów, wymagają uzupełnień w dostosowaniu do georóżnorodności obszarów. Zaproponowany schemat waloryzacji i selekcji stanowisk, oparty na opublikowanych przykładach, porządkuje kolejność czynności tworzenia krajowych sieci geoochrony o różnej randze wartości. Przedstawione nowe koncepcje programowe ochrony dziedzictwa geologicznego są zapowiedzią dalszegojej rozwoju w aspekcie międzynarodowym.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Stara i nowa drewniana zagroda w Rzeszowie We współczesnych, wielkich miastach, a do takich zaliczyć możemy Rzeszów, kształtowanie i ochrona drewnianej, tradycyjnej architektury staje się coraz trudniejsza. Zachowane jeszcze śladowo stare zagrody i pojedyncze budynki, z reguły położone na obrzeżach, na terenach dawnych wsi i jurydyk, są adaptowane do nowych standardów. Przebudowy i rozbudowy polegają na całkowitej zmianie formy zewnętrznej i struktury wnętrz obiektu. Istnieje jednak wiele możliwości nawiązania do drewnianego wątku architektury i zdobnictwa ludowego w nowoczesnych domach. Stąd próba opisania i narysowania tego co stanowi dziś realny zakres zastosowań detali drewnianych w zdobieniu nowych domów . Wznoszone na małych, miejskich działkach, przy osiedlowych uliczkach, mogą być otoczone ogródkami kwiatowo – warzywnymi i drzewami sadowymi. Przekonanie o takim właśnie kierunku działania nie jest jednak powszechne, a przeważa pogląd o nowobogackim, wielkomiejskim, post modernistycznym i uniwersalnym budowaniu i urządzaniu działek.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Przedstawienie zabudowy na współczesnych polskich mapach topograficznych W artykule omówiono pojęcie zabudowy z punktu widzenia prac topograficznych. Następnie pokazano sposoby przedstawienia zabudowy na mapach topograficznych w skalach od 1:5 000 do 1:200 000, a także problemy z tym związane. Artykuł zamyka analiza prezentacji zabudowy na nowej mapie 1: 50 000 wydanej przez Głównego Geodetę kraju.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Funkcjonowanie infrastruktury komunikacyjnej obszarów leśnych W pracy wskazuje się, że masy całkowite samochodów z surowcem drzewnym pozyskanym z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe powinny odpowiadać przepisom, aby zarówno drogi leśne jak i publiczne nie były ponadnormatywnie obciążane. W związku z przebudową dróg publicznych i aktualnie prowadzoną optymalizacją leśnej sieci drogowej konieczna jest współpraca zarządzających tymi drogami, planowanie wspólnych prac drogowych i opracowywanie logistyki transportowej lokalnych obszarów transportowych. Badania terenowe wykazały, że nośność dróg lokalnych i leśnych można podnosić stosując odpowiednie rozwiązania konstrukcyjne i nowoczesne materiały drogowe (np. geosiatki i geotkaniny).

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Dynamika stanu retencji płytkich wód podziemnych w hydrogeologicznych jednostkach bilansowych W artykule przedstawiono aspekty metodyczne oceny zmian stanu retencji płytkich wód podziemnych, stanowiącej podstawę do ustalenia wieloletniej zmienności dostępnych do zagospodarowania zasobów wód podziemnych. Analizą objęto wyniki wieloletniego (1951-2007) monitoringu płytkich wód podziemnych, prowadzonego przez Państwowy Instytut Geologiczny i Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Badania dynamiki stanu retencji płytkich wód podziemnych, jako wskaźnika okresowych zmian infiltracji efektywnej opadów, wykorzystano do identyfikacji cyklicznie powtarzających się lat posusznych o niskiej odnawialności zasobów wód podziemnych w stosunku do wartości średnich wieloletnich. Są one podstawą do ustalania tzw. gwarantowanych zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Model jakościowy kanalizacji sanitarnej wybranego obszaru miasta Lublin Eksploatacja i rozbudowa systemów kanalizacji sanitarnej jest zadaniem niosącym ze sobą potrzebę rozpatrzenia wielu złożonych zagadnień, w tym wpływu sieci kanalizacyjnej na środowisko. W rozważaniach tych należy brać pod uwagę, zmienną liczbę obsługiwanych użytkowników, zmiany technologiczne w zakładach przemysłowych i usługowych rzutujące na jakość odprowadzanych ścieków, zmianę świadomości sanitarnej ludności oraz postępujące zmiany społeczno-gospodarcze. W dobie szybkiego rozwoju technik komputerowych do analiz ilościowych oraz jakościowych systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków coraz częściej stosuje się modelowanie numeryczne. Opracowanie niniejsze przedstawia zastosowanie modelu komputerowego do jakościowej analizy ścieków sanitarnych odprowadzanych z wybranego osiedlu miasta Lubin, zamieszkiwanego przez ok. 7000 mieszkańców. Model kanalizacji sanitarnej rozpatrywanego obszaru został wykonany w programie SWMM5 opracowanym przez US EPA (United States Environmental Protection Agency). Analiza jakościowa została przeprowadzona w dniu o maksymalnym przepływie dobowym w roku, tj. 23.12.2011 r., w punkcie odpływu ścieków z osiedla do dalszej części sieci kanalizacji sanitarnej. W badaniach przeanalizowano zmiany ładunków charakterystycznych parametrów jakościowych ścieków: zawiesiny ogólnej, ChZT, BZT5, Nog, Pog. Uzyskane podczas symulacji wartości ładunków mogą być wykorzystane jako dane wejściowe dla modelu systemu oczyszczania ścieków miejskich. Brak kalibracji modelu powoduje, że otrzymane wyniki badań powinny być uważane za opracowania wstępne.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Miejsca związane z Józefem Piłsudskim na tle polsko-litewskich badań geośrodowiskowych W artykule podjęto próbę podsumowania dotychczasowej współpracy geologów polskich i litewskich, szczególnie w ostatnich 20 latach (1990–2010). Współpraca ta obejmowała przede wszystkim aspekty geologii środowiskowej. W trakcie kilku etapów badań specjaliści Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego oraz Służby Geologicznej Litwy na obszarze przygranicznym przeprowadzili prace kartograficzne prowadzące do opracowania szeregu map tematycznych, w tym zanieczyszczenia gleb metalami ciężkimi, geopotencjału, map zagrożeń środowiska i innych, zgromadzili materiał dla opracowania bazy geotopów, analizowali zdjęcia satelitarne pod kątem zmian użytkowania terenu oraz zorganizowali i prowadzili monitoring wód podziemnych. Bardziej szczegółowo omówione zostały miejsca związane z osobą marszałka Józefa Piłsudskiego i ich potencjał geoturystyczny. Miejsca te cechuje duża atrakcyjność pod względem krajobrazu, jak również wyróżnia interesująca budowa geologiczna. Dotychczasowe badania stworzyły dobre podstawy dalszej wielostronnej kooperacji geologów polskich i litewskich. Współpraca geologów obu krajów jest zgodna z zaleceniami Unii Europejskiej dla wprowadzania Zasad Europejskiej Polityki Rozwoju Przestrzennego, które mają przyczynić się do redukcji zanieczyszczeń i poprawy warunków środowiskowych w Europie. Wynikiem wspólnych badań jest opracowanie szeregu publikacji, w tym na szczególną uwagę zasługuje Atlas – Geology for environmental protection and territorial planning in the Polish-Lithuanian cross-border area, 1:500 000.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Ginący krajobraz miejski. Przemiany struktury i funkcji zieleni miejskiej w XX i XXI wieku Celem artykułu było przedstawienie przemian krajobrazu miasta poprzez pryzmat struktury, wizerunku i funkcji zieleni osiedli mieszkaniowych i rejonów zamieszkiwałych oraz deklarowanych przez mieszkańców potrzeb w stosunku do zieleni. W artykule przedstawiono studium 6 przypadków terenów zieleni nieurządzonej i nieużytków miejskich w Warszawie. Na potrzeby ukazania dynamiki przemian tych przestrzeni przeprowadzono analizę użytkowania terenu i preferencji mieszkańców (na podstawie obserwacji, swobodnych wywiadów i inwentaryzacji oznak terytorialności). Wyniki wskazują na wzrost znaczenia terenów zieleni nieurządzonej przy jednoczesnym zmniejszaniu się ich powierzchni. Tereny nieużytków miejskich i zieleń nieurządzona tworzą potencjał dla budowania przestrzeni społecznych. Powstają tam nieformalne parki i ogrody. Niestety z powodu presji inwestycyjnej często są likwidowane na rzecz nowej zabudowy. Prowadzi to do homogenizacji struktury przestrzeni zamieszkiwanej, co skutkuje spadkiem jakości zamieszkiwania.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Geomorfologiczne skutki turystycznego użytkowania grzbietów górskich na przykładzie ścieżek pieszych w Tatrach Zachodnich i górach Bucegi (Rumunia) Zależności pomiędzy poszczególnymi elementami środowiska naturalnego w łączności ze zróżnicowanym oddziaływaniem antropogenicznym wpływają na odmienne funkcjonowanie najwyżej zlokalizowanych terenów pasm górskich. Strefami należącymi do najbardziej podatnych na oddziaływanie i przekształcenia antropogeniczne są grzbiety górskie, w obrębie których istnieją ścieżki turystyczne. Ich przebieg zależy od cech morfometrycznych grzbietu, dostępności stoków oraz atrakcyjności turystycznej wierzchołków i przełęczy. System grzbietowy Tatr Zachodnich i gór Bucegi charakteryzuje się odmienną rzeźbą terenu, warunkami geologicznymi, klimatem oraz użytkowaniem. Dlatego na obszarach tych dochodzi do rozwoju odmiennych form rzeźby w obrębie ścieżek turystycznych. Celem badań było porównanie wykształcenia form erozyjnych i akumulacyjnych oraz obszarów zdegradowanych w obrębie szlaków w dwóch odmiennych wysokogórskich systemach grzbietowych Karpat. Ponadto, jeśli było to możliwe, przedstawiono propozycje ochronne zagospodarowania terenów zdegradowanych. W celu określenia przekształceń rzeźby w strefach grzbietowych zastosowano metodę kartowania geomorfologicznego wzdłuż najintensywniej użytkowanych ścieżek turystycznych oraz ich inwentaryzację fotograficzną. Dodatkowo przeprowadzono analizę porównawczą zdjęć satelitarnych z ogólnodostępnej witryny internetowej. Badania wykazały, że z uwagi na odmienne warunki naturalne i użytkowanie obu badanych obszarów, można wyodrębnić dwa różnie funkcjonujące systemy grzbietowe. W Tatrach Zachodnich jest to szereg zróżnicowanych genetycznie form w obrębie ścieżek pieszych na grzbiecie górskim. Natomiast w górach Bucegi są to przeważnie zdegradowane strefy powierzchniowe przekształcone w wyniku użytkowania gospodarczego, pasterskiego i turystycznego, zlokalizowane wzdłuż dróg i ścieżek pieszych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku
Czytelność dawnych układów ruralistycznych w planie współczesnego miasta Łodzi W trakcie opracowywania gminnych dokumentów planistycznych miasta Łodzi zauważono potrzebę objęcia ochroną zachowanych i czytelnych układów ruralistycznych, znajdujących się obecnie na jego terenie. Badania naukowe oparto na kwerendzie i analizie archiwalnych materiałów kartograficznych, analizie porównawczej map archiwalnych oraz współczesnych, wraz z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi cyfrowych, a także na wizjach terenowych. Wyniki badań naukowych ukazały bogaty obraz reliktów osadnictwa wiejskiego w granicach „Wielkiej Łodzi”, ale i wielkie zaniedbania konserwatorsko-planistyczne w zakresie ochrony tych elementów. W obecnie opracowywanym dokumencie planistycznym uzupełniono ochronę konserwatorską i krajobrazową dziedzictwa ruralistycznego. W opinii autorów może to być przykład dobrej praktyki i zaczątek nowej polityki gminy dotyczącej krajobrazu przedpola miasta.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki o ziemi i środowisku