PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Znaczenie uczestnictwa w grupach wsparcia w powrocie do równowagi psychicznej osób po doświadczeniu straty dziecka Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań własnych na temat poszukiwania związków pomiędzy doświadczonymi w życiu traumami a wzorcem objawów impulsywnych u kobiet chorujących na bulimię i zespół kompulsywnego objadania się. Podstawowe pytanie badawcze brzmi: w jakim stopniu zdarzenia traumatyczne, doświadczone przez kobiety chorujące nabulimię i kompulsywne objadanie się, wykazują związek z występującymi u tych kobiet objawami impulsywnymi? Grupę badawczą utworzyło 120 kobiet chorujących na zaburzenia odżywiania: 60 kobiet w wieku od 20 do 28 lat z bulimią oraz 60 kobiet z zespołem kompulsywnego objadania się. Badania przeprowadzono w latach 2007-2014 w ośrodkach leczenia nerwic i zaburzeń odżywiania, poradniach zdrowia psychicznego na terenie Polski. W badaniach zastosowano wywiad kliniczny i metodę psychometryczną (Kwestionariusz Zaburzeń Odżywiania EDI D. Garnera, polskie oprac. C. Żechowski). Analiza statystyczna potwierdziła istnienie istotnych różnic między kobietami chorującymi na bulimię lub kompulsywnie objadające się, które jednocześnie doświadczyły w swoim życiu (szczególnie w dzieciństwie i okresie dorastania) traum psychicznych, a tymi, które tego rodzaju traum nie ujawniły. Diagnoza obecności traum relacyjnych w autobiografiach to ważny element do uwzględnienia w przebiegu procesu psychoterapii osób cierpiących na zaburzenia odżywiania (bulimię i kompulsywne objadanie się).

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Sprawozdanie z V Międzynarodowego Kongresu Psychologii Klinicznej i Psychologii Zdrowia Dzieci i Młodzieży 14–16.11.2019, Oviedo, Hiszpania V Międzynarodowy Kongres Psychologii Klinicznej i Psychologii Zdrowia Dzieci i Młodzieży odbył się 14–16.11.2019 r. w Oviedo w Hiszpanii. Inicjatorem corocznej wymiany naukowej na tematy dotyczące zdrowia i choroby u najmłodszych generacji jest grupa AITANA (Grupo de Investigación Análisis, Intervención y Terapia Aplicada con Niños y Adolescentes) z Uniwersytetu Miguela Hernándeza. W tym roku Kongres został zorganizowany przez grupę AITANA i Uniwersytet w Oviedo (University of Oviedo) przy wsparciu Consejo General de la Psicología de España, Colegio Oficial de Psicólogos del Principado de Asturias i Ayuntamiento de Oviedo.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Relacja praca–rodzina, komunikacja małżeńska i zdrowie pracowników zatrudnionych w systemie rotującym wstecz Wśród pracowników zmianowych (N = 42) dużej polskiej firmy produkcyjnej przeprowadzono badania w zakresie powiązań pomiędzy relacją praca–rodzina, komunikacją małżeńską i zdrowiem psychicznym. Wykorzystano Skalę Wzajemnego Wpływu Pracy i Rodziny, Kwestionariusz Komunikacji Małżeńskiej i Partnerskiej oraz GHQ-28. Uzyskane rezultaty wskazują, że: (1) dolegliwości związane ze zdrowiem psychicznym pracowników zmianowych (objawy somatyczne, lęk i bezsenność, dysfunkcja społeczna/zaburzenia funkcjonowania, ostra depresja i ogólny stan zdrowia) mogą być w umiarkowanym stopniu powiązane z konfliktem praca–rodzina; (2) facylitacja rodzina–praca koreluje umiarkowanie z konstruktywnymi stylami komunikacji małżeńskiej (wsparcie i zaangażowanie), natomiast konflikt praca–rodzina koreluje umiarkowanie z destruktywnym stylem komunikacji w diadzie: deprecjacją. Relacja praca–rodzina wiąże się zatem w umiarkowanym stopniu z komunikacją małżeńską i zdrowiem pracowników zmianowych.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Wstęp do zagadnienia wykorzystania sztuki filmowej w terapii Od początku swojego istnienia, sztuka filmowa dzięki wykorzystaniu techniki wprowadzającej obraz w ruch stała się atrakcyjnym sposobem spędzania wolnego czasu. Dzięki rozwojowi języka wypowiedzi filmowej oraz powstaniu nowych konwencji i gatunków filmowych nieustająco dostarcza widzom rozrywki, a także wzbudza różnorodne emocje. Film jako narzędzie oddziaływania na widza stał się obiektem zainteresowania nie tylko filmoznawców, ale też psychologów, a sztuka filmowa znalazła zastosowanie w arteterapii dzięki oddziaływaniu jej poszczególnych elementów oraz poprzez uruchamiane w widzu mechanizmy bazujące na emocjonalnym i intelektualnym odbiorze prezentowanych obrazów. Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie zastosowań sztuki filmowej w ramach działań terapeutycznych, a także wskazanie poruszanych w sztuce filmowej problemów i zagadnień, stanowiących podstawy dla zastosowania wybranych filmów jako ewentualnych narzędzi oddziaływania na widza. Zagadnienia te zostaną opisane na przykładzie ukazywanego w sztuce filmowej obrazu chorób i zaburzeń psychicznych, który może stanowić materiał dla prowadzenia działań terapeutycznych oraz edukacyjnych.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Stosunek do śmierci osób uprawiających ekstremalne sporty Celem przeprowadzonych badań było poznanie stosunku do śmierci osób uprawiających ekstremalnie ryzykowne sporty. W badaniach własnych wzięło udział 83 sportowców ekstremalnych: wspinaczy wysokogórskich, spadochroniarzy, wind- i kitesurferów, nurków. Grupa kontrolna składała się ze 134 osób, które nic angażowały się w uprawianie ryzykownej aktywności. Badane osoby wypełniły Kwestionariusz Stosunku do Śmierci, który zawierał następujące wymiary: lęk przed śmiercią, preferowanie rodzaju śmierci, przekonanie o kontroli śmierci, kontemplacja śmierci, wiara w życic po śmierci i paranormalne przekonania o śmierci. Cztery wymiary stosunku do śmierci odróżniają badane grupy: preferowanie rodzaju śmierci, przekonanie o kontroli śmierci, kontemplacja śmierci i paranormalne przekonania na temat śmierci.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Z badań nad przyjaźnią. Kompetencje społeczne a jakość relacji przyjacielskich Przyjaźń jest uniwersalną relacją między ludźmi, ważną w kontekście życia społecznego i zdrowia psychicznego jednostki. Dotychczasowe badania empiryczne i rozważania teoretyczne wskazują, że kompetencje społeczne są związane z przyjaźnią. Badania empiryczne prezentowane w tym artykule koncentrują się na odnalezieniu i opisaniu związków między kompetencjami społecznymi a jakością relacji przyjacielskich wśród młodych dorosłych. Wyniki badań wskazują, że jednostki, które mają rozwinięte pewne umiejętności społeczne, mają również wysokiej jakości relacje przyjacielskie.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Struktura czynnikowa polskiej adaptacji Skali Pocieszenia i Napięcia Religijnego Celem artykułu jest prezentacja podstaw teoretycznych oraz struktury wewnętrznej polskiej adaptacji Skali Pocieszenia i Napięcia Religijnego (Religious Comfort and Strain Scale – RCSS) autorstwa Yali, Exline, Wood i Worthington. Opierając się na wynikach eksploracyjnych analizy czynnikowej ustalono, że polska wersja RCSS ma strukturę czteroczynnikową: składa się z jednowymiarowej podskali Pocieszenie religijne oraz trzech podskal napięcia religijnego: (1) Negatywne emocje wobec Boga, (2) Lęk-Wina i (3) Negatywne interakcje społeczne związane z religią. Choć wskazane są dalsze prace adaptacyjne nad RCSS analiza własności psychometrycznych metody ujawniła, że może ona stanowić cenne narzędzie w badaniach nad funkcjonalnymi aspektami religijności.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Diagnoza zaburzeń osobowości: wybrane metody i modele diagnostyczne Problemy osób cierpiących na zaburzenia osobowości skupiają zainteresowanie badaczy zarówno od strony klinicznej, jak i teoretycznej. Próba modyfikacji obowiązujących systemów klasyfikacyjnych konfrontuje badaczy z problemami niepewnego statusu empirycznego kryteriów rozpo-znawania tej grupy zaburzeń oraz niedoskonałością narzędzi diagnostycznych. Tekst jest wpro-wadzeniem do numeru 2 Roczników Psychologicznych poświęconego zaburzeniom osobowości, a w szczególności koncepcjom historycznym i teoretycznym zaburzeń osobowości, narzędziom pozwalającym na diagnozę zaburzeń osobowości oraz na ocenę schematów poznawczych specyficznych dla zaburzeń osobowości (zarówno w świetle teorii poznawczej Becka, jak i teorii schematów Younga).

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Skala Przekonań Dorosłych Eurosierot (SPDE) – założenia teoretyczne i analiza właściwości psychometrycznych Celem niniejszego badania była analiza właściwości psychometrycznych Skali Przekonań Dorosłych Eurosierot (SPDE) – autorskiego narzędzia do badania przekonań na swój temat osób dorosłych, których rodzice emigrowali w przeszłości zarobkowo. Zbadano 327 młodych dorosłych będących eurosierotami. W wyniku przeprowadzonych analiz stwierdzono, że SPDE obejmuje 13 twierdzeń tworzących 3 wymiary: Dążenie do doskonałości, Separacyjne poczucie winy i Przekonanie o bezwartościowości. SPDE charakteryzuje się dobrymi parametrami psychometrycznymi i może być stosowana w badaniach naukowych.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Cechy samoświadomości a nasilenie symptomów depresji Niniejszy artykuł zawiera empiryczną analizę relacji pomiędzy samoświadomością a depresją. Prezentuje on wyniki badań grupy nieklinicznej (N = 76) oraz klinicznej pacjentów z diagnozą epizodu depresyjnego (N = 15). W badaniach wykorzystano Skalę Samoświadomości (Zaborowski, 1989) oraz kwestionariusz Center for Epidemiological Studies - Depression (Radloff, 1977). Celem badań była odpowiedź na dwa pytania. Pierwsze dotyczyło możliwości wyodrębnienia specyficznych konfiguracji opartych na charakterystykach samoświadomości, drugie zaś odnosiło się do możliwości powiązania otrzymanych konfiguracji ze stopniem nasilenia symptomów depresji. Analiza klasyfikacyjna dała podstawy do wyodrębnienia w grupie nieklinicznej trzech skupień różniących się istotnie zarówno poziomem wszystkich form samoświadomości, jak i nasileniem symptomów depresji. Ponadto okazało się, że profil samoświadomości skupienia o najwyższym wskaźniku depresji jest zbieżny z profilem samoświadomości pacjentów depresyjnych.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Zespoły mobilne a zapobieganie hospitalizacji w środowiskowym modelu opieki psychiatrycznej Powstanie zespołów mobilnych wiąże się z reformą psychiatrycznej opieki zdrowotnej i zmianie modelu leczenia z udzielania opieki w dużych szpitalach psychiatrycznych na rzecz działań realizowanych na poziomie społeczności lokalnej. Zespoły mobilne uzupełniają model podstawowy o usługi docierające do osób, które bez ich wsparcia mogłyby nie uzyskać pomocy, przez co są bardzo istotnym i innowacyjnym elementem środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej, pełniącym wiodącą rolę w procesie zdrowienia osób z doświadczeniem kryzysu psychicznego. Głównym celem działalności zespołów mobilnych jest mobilizowanie osób z doświadczeniem kryzysu psychicznego do rozwiązywania swoich problemów w sytuacjach, w których jest to możliwe i osiągalne. W artykule przedstawiono kontekst historyczno-kulturowy wraz z rolą zespołów mobilnych w opiece psychiatrycznej. Przedstawiono korzyści płynące z udzielenia pomocy bezpośrednio w środowisku klienta oraz scharakteryzowano zadania zespołów mobilnych oraz ich współpracę z otoczeniem społecznym i asystentami zdrowienia.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Idea integralności w rozwoju człowieka dorosłego Teorie reprezentujące model wielokierunkowych zmian rozwojowych proponują złożone podejście do problematyki integralności w rozwoju osób dorosłych. Integralność rozumiana jest jako spójność funkcjonowania różnych elementów struktury psychicznej. Nie może być ona jednak utożsamiana z synchronią rozwoju. Integralność zakłada bowiem jedność struktury psychicznej, działającej jako system. Oznacza to, że zmiana każdego z jej elementów powoduje zmianę całości wewnętrznego środowiska psychicznego. Autorzy niektórych teorii psychologicznych postrzegają integralność jako niezbędny warunek zdrowia psychicznego i dojrzałości człowieka. Są to teorie zarówno z obszaru psychologii poznawczo-rozwojowej, jak i psychologii narracyjnej. Specjalną rolę w tym ujęciu integralności odgrywa teoria dezintegracji pozytywnej autorstwa K. Dąbrowskiego, w której podkreślona jest odmienność procesów integracji od integralności psychicznej. Co więcej, procesy dezintegracyjne mogą być bardzo pomocne w osiąganiu stanu wewnętrznej integralności.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Wspieranie rozwoju mądrości – utopia czy realne możliwości? Artykuł przedstawia teoretyczne i praktyczne propozycje w zakresie rozwijania mądrości. Czy można się nauczyć mądrości? Jak się wydaje, odpowiedź na to pytanie zależy od sposobu konceptualizacji mądrości. Okazuje się bowiem, że teoretyczne koncepcje zazwyczaj koncentrują się na określeniu kryteriów owej złożonej dyspozycji, a niekoniecznie możliwych ścieżek jej nabywania. Mimo to autor przedstawia trzy inspirujące źródła praktycznych możliwości rozwijania mądrości. Pierwsze to projekt edukacyjny Roberta Sternberga pt. Edukacja dla mądrości, drugie – badania nad tzw. interwencjami bazującymi na aktywizowaniu wiedzy utożsamianej z mądrością za pomocą rozmaitych wskazówek dostępu, a trzecie – to tzw. „terapia mądrości” oferująca różne sposoby stymulowania klientów do zmiany perspektywy postrzegania problemów. W końcowej części artykułu zostały przedstawione alternatywne techniki oparte na uważności, poznawczej reinterpretacji zdarzeń czy wewnętrznej aktywności dialogowej, które potencjalnie mogą wspomagać procesy optymalizacji mądrości.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Doświadczenie nastoletniego macierzyństwa a wybrane aspekty funkcjonowania dorosłych kobiet Doświadczenie macierzyństwa w okresie adolescencji traktować można jako wydarzenie niepunktualne i nienormatywne, a tym samym wydarzenie krytyczne i sprawiające wiele trudności. Przegląd badań oraz przyjęte założenia teoretyczne stały się podstawą przypuszczeń o istnieniu różnic między dorosłymi kobietami, które doświadczyły nastoletniego macierzyństwa, a kobietami, które pierwszego macierzyństwa doświadczyły w dorosłości, w zakresie prezentowanych postaw rodzicielskich, satysfakcji z życia oraz samooceny. Wyniki badania Kwestionariuszem Postaw Rodzicielskich, Skalą Satysfakcji z Życia oraz Wielowymiarowym Kwestionariuszem Samooceny przeprowadzonego wśród 227 kobiet znajdujących się w fazie dorosłości wskazują na występowanie istotnych różnic w funkcjonowaniu w obszarze niektórych postaw rodzicielskich oraz samooceny między kobietami, które doświadczyły nastoletniego macierzyństwa, a kobietami, które pierwszego macierzyństwa doświadczyły w dorosłości. Różnice w obszarze poziomu satysfakcji z życia okazały się nieistotne statystycznie.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Satysfakcja z życia u osób trenujących i nietrenujących karate Badania nad zadowoleniem z życia oraz dobrostanem psychicznym to szeroki i wciąż rozwijający się obszar psychologii. Karate jako specyficzna aktywność fizyczna może wiązać się z satysfakcją z życia. Celem badania był pomiar poziomu zadowolenia z życia u osób regularnie trenujących karate, w porównaniu z osobami niepodejmującymi regularnych aktywności fizycznych oraz zbadanie relacji pomiędzy czasem trwania i częstotliwością treningu a poziomem satysfakcji z życia. Po przebadaniu 112 osób, dobranych celowo do dwóch równolicznych grup (osoby regularnie trenujące karate vs. nietrenujące) analiza przy użyciu Skali Satysfakcji z Życia (SWLS) wykazała, że poziom satysfakcji z życia u osób regularnie trenujących karate jest istotnie wyższy. W badaniu wykazano także dodatnią korelację pomiędzy stażem treningowym a satysfakcją z życia. Związek pomiędzy częstotliwością treningu a satysfakcją z życia okazał się nieistotny. Otrzymane rezultaty poszerzają wiedzę na temat zadowolenia z życia w odniesieniu do aktywności fizycznych oraz mogą stanowić podstawę do prowadzenia dalszych analiz.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Przynależność generacyjna, płeć psychologiczna, postawy wobec miłości a style użytkowania Facebooka przez młodych dorosłych Powszechne korzystanie z mediów społecznościowych przez osoby będące w okresie wczesnej dorosłości umożliwia nabywanie doświadczeń w rzeczywistości wirtualnej, które mogą oddziaływać na romantyczne relacje, dlatego też zdecydowano się na zbadanie związków między stylami użytkowania Facebooka, postawami wobec miłości a płcią psychologiczną. W celu zweryfikowania powyższych związków przeprowadzono badania pośród 200 osób będących w romantycznych relacjach należących do generacji Y oraz Z. W badaniu wykorzystano Kwestionariusz Intensywności Użytkowania Facebooka (Kuś, Szulżycki, 2014), Inwentarz do Oceny Płci Psychologicznej (Kuczyńska, 1992) oraz Skalę Postaw wobec Miłości (Love Attitudes Scale; Hendrick, Hendrick, 1986). Wykazano istnienie różnic generacyjnych w zakresie użytkowania Facebooka oraz kobiecości. Jednak postawy wobec miłości nie różnicowały osób należących do generacji Y i Z. Uzyskane rezultaty wskazały natomiast na istnienie wyższego związku między preferowaniem określonych stylów użytkowania Facebooka a postawami wobec miłości pośród przedstawicieli generacji Y.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Satysfakcja seksualna i jej znaczenie w bliskich związkach emocjonalnych Badanie miało na celu ocenę znaczenia satysfakcji seksualnej dla zaangażowania w bliski związek emocjonalny. Analizy obejmowały także płeć, orientację seksualną, okres obecnego związku oraz liczbę wcześniejszych związków. Uczestnikami badania były osoby o orientacji homoseksualnej (230 osób badanych) i heteroseksualne (300 osób badanych). Do badań wykorzystano: ankietę socjodemograficzną, Kwestionariusz Satysfakcji Seksualnej Nomejko i Dolińskiej-Zygmunt (2014) oraz Kwestionariusz Zaangażowania Interpersonalnego (KZI) autorstwa Janickiej i Szymczaka (2017) – polska adaptacja Inwentarza Zaangażowania Stanleya i Markmana. Wyniki badań dowiodły, że długotrwały charakter związku i niewielka liczba wcześniejszych związków lub ich brak wpływają korzystnie na satysfakcję seksualną lesbijek, a ostatecznie na ich zaangażowanie w relację z partnerem. Natomiast sukcesywna kohabitacja ma negatywny wpływ na stabilność związku, co zaobserwowano u homoseksualnych mężczyzn i osób heteroseksualnych. Omówiono potencjalne procesy leżące u podstaw tych ustaleń.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Wielka Piątka i nie tylko. Cechy osobowości i ich pomiar Prezentowany artykuł, będący wprowadzeniem do niniejszego numeru Roczników Psychologicznych, poświęconego cechom osobowości i ich pomiarowi, składa się z dwóch części. W pierwszej z nich zostały omówione dwie tradycje badawcze posługujące się taksonomią pięciu cech osobowości: tradycja leksykalna (posługująca się terminem Wielka Piątka) i psychometryczna (posługująca się terminem Pięcioczynnikowy Model Osobowości). Autorzy omawiają podobieństwa i różnice między tymi tradycjami, a także teoretyczne podstawy pojawiających się w ostatnich badaniach innych modeli, takich jak model Wielkiej Szóstki czy Wielkiej Dwójki. W drugiej części artykułu zostały przedstawione wybrane zagadnienia związane z pomiarem cech osobowości (szczegółowo analizowane przez autorów w kilku tekstach wchodzących w skład tego numeru Roczników. Szczególną uwagę zwrócono na różnice między operacjonalizacją pięciu cech w różnych kwestionariuszach, a także na rosnącą popularność krótkich skal do pomiaru cech osobowości. Zaprezentowano też problemy związane z pomiarem cech osobowości i wykorzystywane narzędzia psychometryczne.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Terapia poznawczo-behawioralna wrażliwa na religię i duchowość – refleksje etyczno-zawodowe Terapia poznawczo-behawioralna jest jedną z perspektyw psychoterapeutycznych o najlepiej udowodnionej empirycznie skuteczności klinicznej, często jednak jest uważana za terapię związaną z redukcjonistycznym myśleniem o człowieku. Od lat 80. XX wieku rozwija się nurt religious/spiritual cognitive-behavioral psychotherapy (R/S CBT), w którym w proces psychoterapii celowo i planowo włączane są kwestie religii i duchowości. Artykuł stanowi prezentację R/S CBT, porusza też, w oparciu o wyniki badań empirycznych, zagadnienie jej skuteczności w leczeniu zaburzeń psychicznych i trudności egzystencjalnych. Istotnym tematem artykułu są także kwestie natury etyczno-zawodowej, związane z włączeniem treści religijnych w proces psychoterapii, a także wymagania, jakie stawia to przed terapeutą - zarówno w zakresie etyki zawodowej, jak i rozwoju kompetencji osobowych.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Adaptive and Maladaptive Pathways of Self-Development: Mental Health and Interactions Among Personality Systems Prekursorzy rozwojowej koncepcji „w pełni funkcjonującej osoby” (Rogers) nie przykładali zbyt wiele systematycznej uwagi ani do psychologicznych badań, ani do teorii osobowości i jej rozwoju. Podobnie warunki rozwojowe dla nieadaptacyjnego funkcjonowania osobowości i kształtowania symptomów psychologicznych nie były pierwotnym celem badań w psychologii klinicznej w ostatnich dekadach. Na podstawie teorii osobowości, która precyzuje funkcjonalną konstrukcję osobowości (tzn. teorii interakcji systemów osobowości: teorii PSI), zostały opisane drogi rozwoju, które sprzyjają skutecznemu bądź wadliwemu rozwojowi zintegrowanego selfu, co odgrywa główną rolę w teorii PSI. Adaptacyjne, rozwojowe ścieżki zostały opisane w kategoriach warunków rozwojowych, sprzyjających zdolności do inicjowania nieatrakcyjnych instrumentalnych aktywności (kontrola działania) i integracji przykrych doświadczeń w stale wzrastającą podstawę wiedzy osobistej (rozwój selfu). Nieadaptacyjne ścieżki zostały przedstawione poprzez opis warunków rozwojowych dwóch głównych form zaburzeń psychicznych: symptomów związanych z osłabieniem kontroli działania (tzn. zwlekania [z działaniem], zaburzeń łaknienia, depresji), a także symptomów związanych z osłabieniem samorozwoju (tzn. sztywności, niepowodzeń w uczeniu się na własnych błędach, objawów psychosomatycznych). Każda teoria osobowości powinna umożliwiać wyjaśnienie adaptacyjnych i nieadaptacyjnych form rozwoju osobowości. Ta kwestia nie należy jednak do podstawowych celów przedsięwzięć badawczych podejmowanych w dziedzinie osobowości, rozwoju czy psychologii klinicznej. Natomiast konkurencyjne hipotezy są wyprowadzane z globalnych konstruktów takich jak własna skuteczność, myślenie irracjonalne, obniżona samoocena itp. Typowe pytania wyłaniające się z tego podejścia, dotyczącego tych globalnych konstruktów, to np.: Czy mężczyzna, który ma problemy w inicjowaniu prostych czynności w domu (pomimo swej sprawności działania w pracy), cierpi z powodu osłabionej własnej skuteczności, obniżonej samooceny, czy po prostu ma szowinistyczną postawę wobec swej żony? Globalne konstrukty są także oferowane przez dwie główne szkoły myślenia w psychologii, np.: Czy z psychoanalitycznego punktu widzenia kobiece przejadanie się może być spowodowane przez „oralną regresję”, która dyktuje jej zachowanie, aby jeść tak impulsywnie, jak oralne potrzeby kierują dziecięcymi emocjami podczas oralnego stadium rozwoju? W przeciwieństwie do tego behawiorystyczna teoria uczenia się mogłaby odnosić te i inne symptomy, jak zaburzenia snu, osłabienie funkcji immunologicznej, zależny od stresu ból, taki jak ból głowy, bóle pleców, do nabycia myślenia irracjonalnego lub nieadaptacyjnych zachowań, które mogą być leczone przez nagradzające, bardziej adekwatne zachowania.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia