PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Obraz świata podziemnego w świetle wybranych mitów mezopotamskich Artykuł ten przedstawia wyobrażania mieszkańców Mezopotamii o świecie podziemnym w wybranych mitach w języku sumeryjskim (Zejście Inany do świata podziemnego) i akadyjskim (Zejście Isztar do świata podziemnego; Nergal i Ereszkigal i Sen księcia Kummy). Obraz krainy umarłych zawarty w pismach sumeryjskich został przejęty i rozwijany w tradycji akadyjskiej. Według wierzeń mieszkańców Mezopotamii miejsce, gdzie po śmierci udawali się zmarli, było położone pod powierzchnią ziemi i praoceanem wód. Swoim wyglądem przypominało starożytne sumeryjskie miasto, co odzwierciedlało urbanistyczną mentalność mieszkańców Międzyrzecza. Należało pokonać rzekę, która prawdopodobnie nawiązywała do systemów irygacyjnych, i przekroczyć bramy, by dostać się do mrocznego polis, w którego centrum znajdował się pałac-świątynia. Świat podziemny okryty był mrokiem i wszechobecnym pyłem. Ludzie po śmierci wiedli bierną egzystencję, często porównywaną do snu. W krainie umarłych obecne były te same struktury społeczne co na ziemi. Królowie, notable, kapłani zachowywali swoją pozycję i ich stan był nieco lepszy od kondycji zwykłych zmarłych. Los człowieka po śmierci można było poprawić poprzez godny pochówek i regularne ofiary. Śmierć była stanem wiecznym, jedyny kontakt ze światem żywych zapewniała praktyka nekromancji oraz fakt nawiedzania bliskich w przypadku zaniedbywania ofiar. Zaświaty zamieszkiwał ogromny panteon bóstw i hybrydalnych istot, na którego czele stała mroczna para, bogini Ereszkigal i bóg Nergal. Bogowie nieba i ziemi nie mieli władzy nad tą częścią kosmosu, ich także obowiązywały surowe prawa krainy umarłych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Opiekuńczo-wychowawczy wymiar posługi Zgromadzenia Sióstr Dominikanek w Stanach Zjednoczonych na podstawie sprawozdania powizytacyjnego s. Rozariany Mikiewicz Życie emigranta nie należało do łatwych i przyjemnych. Potwierdza to sytuacja wielu Polaków udających się na emigrację do Stanów Zjednoczonych. Zmiany miejsca zamieszkania na bardziej odległe, bariery językowe i kulturowe oraz konieczność odnalezienia się w obcym, nieznanym kraju są trudnymi wyzwaniami. Wkraczająca daleko poza ściśle duszpasterskie aspekty działalność polskiego duchowieństwa stanowi dowód tego, jak ważna jest pomoc na obcej ziemi wyrażana w różnych formach. Losy polskich emigrantów bardzo często toczyły się wokół Kościoła katolickiego, który integrował wokół siebie środowiska polonijne. Przedstawiona w sprawozdaniu powizytacyjnym sporządzonym przez matkę generalną s. Rozarianę Mikiewicz sytuacja sióstr należących do amerykańskiej prowincji sióstr dominikanek pokazuje nie tylko szerokie spectrum ich posługi, ale także problemy i trudności zgromadzenia. Zawarte w dokumencie wątki opiekuńcze i wychowawcze odsłaniają przed nami wielopłaszczyznową posługę wpisującą się nie tylko w realizację zakonnego charyzmatu, ale także w historię działalności opiekuńczo-wychowawczej wśród Polaków znajdujących się na obczyźnie, jak również wśród miejscowej ludności.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Ideografy w polskich realiach? Krytyka ideograficzna Michaela Calvina McGee w polskiej perspektywie badawczej Artykuł stanowi pierwsze w języku polskim omówienie „materialistycznej teorii retoryki” i „teorii ideografów” sformułowanych w latach 80. przez Michaela Calvina McGee. Streszczam w nim podstawowe założenia powyższych teorii, a na przykładzie ideografów ‹rodzina› i ‹tradycyjne wartości› pokazuję, w jaki sposób teorie McGee mogą być przydatne przy badaniu języka współczesnej polityki w Polsce.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Rapsodyk na ambonie? Jan Paweł II na placu Zwycięstwa w Warszawie w świetle założeń Teatru Rapsodycznego Mieczysława Kotlarczyka Przedmiotem artykułu jest wystąpienie Jana Pawła II na placu Zwycięstwa w Warszawie 2 czerwca 1979 roku podczas I pielgrzymki do Polski. Problem badawczy mieści się w pytaniu, czy Papież, wygłaszając swoją homilię, korzystał z doświadczeń oraz umiejętności wyniesionych z Teatru Rapsodycznego Mieczysława Kotlarczyka i czy był rapsodykiem. W pierwszej części tekstu opisujemy założenia ideowe Teatru Rapsodycznego, w drugiej prezentujemy sposób wygłoszenia homilii przez Jana Pawła II, w trzeciej zaś pokazujemy, które elementy papieskiego wystąpienia są zbieżne z programem artystycznym Kotlarczyka. Odnalezienie tych podobieństw pozwala stwierdzić, że Jan Paweł II był rapsodykiem, czyli sługą słowa.

Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki o kulturze i religii
Ilkjaer, Illerup Âdal, Vol. 1-2: Die Lanzen und Speere, Jutland Archaeological Society Publications, 25: 1, 2, Moesgârd 1990. [...] Tenże, Illerup Âdal, Vol. 3-4: Die Gürtel. Bestandteile und Zubehör, Jutland Archaeological Society Publications, 25. 3, 4, Moesgârd 1993 Recenzja czterech pierwszych tomów monograficznego opracowania stanowiska bagiennego w Illerup Âdal na wschodnim wybrzeżu Półwyspu Jutlandzkiego (J. Ilkjaer, Illerup Âdal, Vol. 1-2: Die Lanzen und Speere, Jutland Archaeological Society Publications, 25 Moesgârd 1990; Vol. 3-4: Die Gürtel. Bestandteile und Zubehör, Jutland Archaeological Society Publications, 25, Moesgârd 1993).

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Skarb monet wczesnośredniowiecznych z Kartuz na Pomorzu Obieg pieniężny na ziemiach Polski we wczesnym średniowieczu miał charakter transgraniczny. W okresie panowania pierwszych Piastów moneta rodzima była jedynie dopełnieniem dużej masy srebra monetarnego, które docierało na ziemie Polski z kierunków północnego i zachodniego. Z obu napływała moneta niemiecka. W roku 1951 do zbiorów numizmatycznych Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi przekazano zespół monet wczesnośredniowiecznych, będący najprawdopodobniej częścią większego znaleziska, pochodzącego z Kartuz lub niedalekich okolic tej miejscowości. Wskazują na to materiały archiwalne oraz bliskość chronologiczna denarów. Należą one do typu V według klasyfikacji M. Gumowskiego. Na awersach mają krzyż otoczony wieńcem pereł oraz napisy otokowe.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Osadnictwo kultury ceramiki wstęgowej rytej na terenie Pojezierza Kujawskiego w świetle weryfikacyjnych badań powierzchniowych wykonanych w ramach programu „Źródła archeologiczne w rejonie Parku Kulturowego Wietrzychowice” W artykule zaprezentowano stanowiska kultury ceramiki wstęgowej rytej odkryte w czasie badań powierzchniowych w ramach zadania „Źródła archeologiczne w rejonie Parku Kulturowego Wietrzychowice”, realizowanego w ramach programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pt. „Dziedzictwo Kulturowe”, priorytet 5, „Ochrona zabytków archeologicznych”. Program ten, rozpoczęty w 2013 r., umożliwił prowadzenie intensywnych badań powierzchniowych oraz zastosowanie na szeroką skalę archeologii lotniczej, prospekcji geofizycznych i geochemicznych, a także badań abiotycznych elementów środowiska naturalnego (por. P. Papiernik, P. Kittel, D.K. Płaza, J. Wicha 2017). Weryfikacyjnymi badaniami powierzchniowymi objęto 4 obszary Archeologicznego Zdjęcia Polski (o nr: 52-45, 52-46, 53-45, 53-46) o łącznej powierzchni ok. 150 km2 (por. ryc. 1). Ogółem, w czasie prac terenowych materiały KCWR odkryto na aż 44 stanowiskach (por. ryc. 2). Wynik ten należy uznać za dość niespodziewany efekt przeprowadzonych prac, bowiem z akcji AZP wykonanej w latach osiemdziesiątych XX wieku, z całego wskazanego terenu znane były tylko dwa stanowiska KCWR (Michałowo, st. 1 i Pasieka, st. 7 – por. J. Pyzel 2010 ), które były oddalone o ok. 20 km od dobrze rozpoznanego skupienia osadniczego KCWR w rejonie Brześcia Kujawskiego (R. Grygiel 2004).

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zmienność całkowitego promieniowania słonecznego w Warszawie w latach 1964–2013 W pracy przedstawiono wyniki analiz 50-letniej (1964–2013) serii pomiarowej całkowitego promieniowania słonecznego (G) ze stacji Warszawa-Bielany. W badanym okresie zaobserwowano wzrost wartości sum całkowitego promieniowania słonecznego o 11,4 MJ∙m–2 rocznie. Stwierdzono występowanie przeciwnych trendów sum rocznych G w badanym okresie: spadek do 1981 roku oraz notowany od połowy lat 80. wzrost sum promieniowania całkowitego. Zmiany takie zaobserwowano również w porach roku: latem, jesienią i zimą, natomiast wiosną zanotowano stały wzrost sum całkowitego promieniowania słonecznego. Stwierdzono również zwiększenie częstości występowania od lat 80. wysokich (powyżej 20,0 MJ∙m–2) sum dziennych promieniowania całkowitego oraz zmniejszenie udziału sum dziennych G poniżej 5,0 MJ∙m–2.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zapis geoarcheologiczny działalności człowieka w neoholocenie w południowo-wschodniej części Przedgórza Iłżeckiego (centralna Polska) W artykule zaprezentowano wyniki geoarcheologicznych badań przeprowadzonych w obrębie oraz otoczeniu dwóch wielokulturowych stanowisk archeologicznych w Tominach i Zawadzie (południowo-wschodnia część Przedgórza Iłżeckiego), w bezpośrednim sąsiedztwie północnej krawędzi pokrywy lessowej Wyżyny Sandomierskiej. Ich zasadniczych celem była kompleksowa rekonstrukcja osadniczej i gospodarczej aktywności człowieka w analizowanym obszarze w okresie ostatnich około 5 tysięcy lat, wraz z identyfikacją wszelkich jej uwarunkowań, zarówno na poziomie chronologiczno-kulturowym, jak i środowiskowym. Uzyskane wyniki pozwoliły na określenie przebiegu i skali lokalnych zjawisk kulturowych oraz związanych z nimi procesów osadniczych między późnym neolitem a czasami współczesnymi. Na podstawie uchwyconych śladów eksploatacji oraz przekształceń środowiska naturalnego podjęta została również próba określenia charakteru i stopnia lokalnej antropopresji w neoholocenie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Skład chemiczny osadów organicznych ze stanowiska Koźmin Las W oparciu o wyniki składu chemicznego osadów organicznych w stanowisku Koźmin Las, przedstawiono rekonstrukcję warunków środowiskowych doliny Warty pod koniec allerödu i w młodszym dryasie. Do rekonstrukcji wykorzystano dane dotyczące zawartości materii organicznej, materii mineralnej, węglanu wapnia, odczynu oraz koncentracji makro- (Na, K, Mg, Ca, Fe, Mn) i mikropierwiastków (Cu, Zn i Pb). Do czynników kształtujących skład chemiczny późnovistuliańskich osadów organicznych w dolinie Warty zaliczono sorpcję metali przez materię organiczną i uwodnione tlenki żelaza, zmien-ność akumulacji minerałów ilastych w środowisku sedymentacyjnym, sposób zasilania ekosystemu oraz właściwości aku-mulacyjne roślin w stosunku do określonych pierwiastków.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Analiza zespołów eratyków w glinach lodowcowych i ich znaczenie w rekonstrukcji zasięgu lądolodu warciańskiego w obszarze między Piotrkowem Trybunalskim, Radomskiem a Przedborzem Badania petrograficzne eratyków przewodnich wykazały istnienie co najmniej dwóch litotypów glin (S i O/W), różniących się obszarem alimentacji materiału morenowego. Starszy z nich (S), reprezentowany przez glinę z Mąkolic, został odłożony przez ostatni na tym obszarze awans lądolodu południowopolskiego. Młodszy litotyp (O/W) stanowią osady glacjalne kompleksu środkowopolskiego. Wśród nich możliwe jest wyróżnienie dwóch odmian (sublitotypów), odłożonych prawdopodobnie przez odrębne masy lodu (potoki lodowe). Powyższe sublitotypy są czytelne tylko w południowej części obszaru badań. Ich wzajemne usytuowanie w przestrzeni oraz cechy petrograficzne potwierdzają słuszność wniosków opartych na analizie rzeźby, z których wynika, że określony w tytule obszar był zajęty przez lądolód warciański, który nasuwał się z dwóch kierunków.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zmiany środowiska u schyłku vistulianu w Polsce Środkowej w świetle badań w stanowisku Koźmin Las Wielokierunkowe wyniki badań w stanowisku Koźmin Las przeanalizowano w aspekcie rozpoznania szybkich naturalnych zmian w geosystemach podczas późnego glacjału. Krótkie zdarzenia, zrekonstruowane na rozległym płaskim dnie doliny dużej nizinnej rzeki w staroglacjalnym obszarze Polski Środkowej, odniesiono do zjawisk o charakterze globalnym. Podkreślono cechy zgodne ze schematem wypracowanym na podstawie rdzeni grenlandzkich i stanowisk stratotypowych lądowego środowiska Polski Środkowej oraz specyfikę wynikającą z uwarunkowań lokalnych. Wskazano cechy osadów, których roz-poznanie poszerzyło wiedzę o ewolucji środowiska regionu łódzkiego i przyczyniło się do wzrostu znaczenia stanowiska.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Historia i współczesność badań nad klimatem Wrocławia – pomiary i badania modelowe W artykule przedstawiono rozwój i zakres badań dotyczących klimatu miasta i atmosfery miejskiej we Wrocła-wiu, prowadzonych przez pracowników Uniwersytetu Wrocławskiego, głównie Zakładu Klimatologii i Ochrony Atmosfery (ZKiOA). Opisano główne wątki badawcze realizowane w ośrodku, tj. badania cech mezoklimatu i bioklimatu, miejskiej war-stwy granicznej oraz warunków aerosanitarnych Wrocławia. Szczególną uwagę zwrócono na dwie fazy rozwoju badań nad klimatem i atmosferą miasta w ośrodku: na przełomie XX/XXI w. i w drugiej dekadzie XXI w. Obie związane były z wpro-wadzeniem nowoczesnych technologii pomiarowych i unikalnej metodologii badawczej. W pierwszej fazie było to wprowa-dzenie automatycznych stacji meteorologicznych i platform mobilnych do pomiarów meteorologicznych i sondażu akustycz-nego atmosfery oraz zastosowanie technik GIS w modelowaniu i analizie struktury czasowo-przestrzennej elementów mezo- i bioklimatu Wrocławia. W drugiej fazie więcej uwagi poświęcono warunkom aerosanitarnym miasta, wprowadzono nowo-czesne urządzenia do pomiarów zanieczyszczeń powietrza oraz rozwijano metody modelowania numerycznego (WRF, WRF-Chem). Dużo większy nacisk poświęcono także aplikacjom wyników badań (projekt LIFE-APIS/PL).

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Pierwsze znalezisko eneolitycznej siekiery miedzianej na Mazowszu „Źródła archeologiczne w rejonie Parku Kulturowego Wietrzychowice” W artykule przedstawiono wyniki studiów archeometalurgicznych dotyczących płaskiej siekiery, odkrytej przypadkowo w 2016 r. na gruntach miejscowości Łady, gm. Iłów, pow. sochaczewski. Zabytek jest pierwszym okazem eneolitycznej siekiery miedzianej z Mazowsza. Przeprowadzono badanie składu surowcowego siekiery (EDXRF) i analizę jej powierzchni (OM). Określono przynależność typologiczną zabytku i poddano pod dyskusję kulturowo- społeczny kontekst siekier płaskich na obszarze ziem polskich. Ustalono, że siekiera została odlana z miedzi arsenowej i nie była najprawdopodobniej użytkowana w pradziejach. Kontekst odkrycia oraz stan zachowania zabytku wskazują, że został on zdeponowany w środowisku mokrym. Na podstawie analizy typologicznej siekierę z Ład zaklasyfikowano do typu Bytyń w wariancie A. Powinno się zatem traktować ją jako pojedynczy skarb akwatyczny, zdeponowany przez wspólnoty kultury pucharów lejkowatych z Kotliny Warszawskiej między 3600/3500–3200/3100 cal.BC.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Ewa Niesiołowska (1941-2013) Artykuł ma przypomnieć wieloletnią pracownicę Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi mgr Ewę Niesiołowską. Pani Ewa (tak zwracali się do Niej współpracownicy) oficjalnie przepracowała w Muzeum w Łodzi prawie 50 lat. Przeszła całą ścieżkę kariery od asystenta do starszego kustosza. Opiekowała się działem Starszej i Środkowej Epoki Kamienia. Była niezwykle szanowaną i uznaną badaczką mezolitu oraz neolitu szczególnie związana z kulturą pucharów lejkowatych. Pani Ewa była zawsze bardzo życzliwa i pomocna a ponadto całe życie zawodowe jak i osobiste poświęciła Muzeum Archeologicznemu i Etnograficznemu w Łodzi a także wiele razy pomogła nam w czasie naszej pracy w Muzeum. Wg nas oddanie Pani Ewy dla Muzeum oraz archeologii zasługuje nie tylko na tak krótką notatkę.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Międzydobowa zmienność parowania terenowego w obszarach zurbanizowanych i różnych typach roślinności paranaturalnej W pracy zaprezentowano porównanie parowania terenowego w obszarach miejskich z wynikami pomiarów w terenach rolniczych i bagiennych. W tym celu wykorzystano pomiary kowariancyjne wykonane na trzech stacjach: w Łodzi (stacja miejska), w miejscowości Annosław (obszar rolniczy) i na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego (tereny bagienne). Analiza obejmowała pomiary z lat 2013–2014. Przeprowadzone badania potwierdziły, że parowanie terenowe w obszarach zurbanizowanych jest niższe w stosunku do pomiarów na terenach rolniczych i bagiennych. Na przykład średnie sumy godzinne (w godzinach południowych) w miesiącach wiosennych i letnich zawierały się w przedziale 0,15–0,20 mm/h. Na stacjach zamiejskich wartości te były wyższe i osiągały poziom 0,25–0,30 mm/h. Jednakże analiza przebiegów dobowych w wybranych okresach pokazała, że o ile w okresie wiosennym w warunkach zamiejskich strumień pary wodnej znacznie przewyższa wartości odnotowane w mieście, to w drugiej połowie lata (po żniwach) i jesienią uzyskane wyniki osiągają zbliżone wartości.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Struktura, elementy i krajobraz historyczny Biskupic, Mikulczyc i Rokitnicy (dzisiejszych dzielnic Zabrza) w średniowieczu. Przyczynek archeologiczno-historyczno-geograficzny Artykuł przedstawia nieco inne spojrzenie na trzy dzisiejsze dzielnice Zabrza (a dawniej średniowieczne wsie) – Rokitnicę, Biskupice oraz Mikulczyce. Podejmuje się próby wskazania, z punktu widzenia archeologa, na jeszcze dziś czytelne pozostałości pierwotnej struktury tych wsi oraz ich elementy składowe o późnośredniowiecznej metryce. Po przedstawieniu najważniejszych źródeł historycznych, dotyczących początków i historii tych miejscowości w okresie średniowiecza, autor skupia się na lokalizacji pierwotnego nawsia i niwy siedliskowej oraz szczegółowo omawia istniejące dawniej w granicach tych osad późnośredniowieczne siedziby rycerskie – tzw. gródki stożkowate. Zestawienie wyników badań archeologicznych ze skanami terenu (LIDAR) uaktualnia spojrzenie na formę i rozmiary tych założeń. Opracowanie może stanowić punkt wyjścia do bardziej szczegółowych i interdyscyplinarnych badań nad wsią górnośląską w późnym średniowieczu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Okresy wzmożonej antropopresji na obszarze Polski Środkowej w świetle badań holoceńskich osadów eolicznych, stokowych, rzecznych i torfowiskowych W niniejszej pracy zestawiono i przedyskutowano serię 120 datowań radiowęglowych holoceńskich osadów eolicznych, stokowych, rzecznych i torfowiskowych. Osady te powstawały w centralnej Polsce w warunkach antropopresji. Bazując na podziale stratygraficznym holocenu oraz chronologii archeologicznej omówiono zdarzenia, które prowadziły do powstawania wyżej wymienionych utworów geologicznych. Zdarzenia w geosystemach eolicznych, stokowych, dolinnych i torfowiskowych powiązano z funkcjonowaniem osadnictwa pradziejowego i historycznego w Polsce Środkowej. Szczególną uwagę zwrócono na kilka okresów, podczas których dochodziło do synchronicznej transformacji rzeźby form eolicznych, stoków, den dolin rzecznych i systemów torfowiskowych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Skarb z miejscowości Wąwelnica koło Szczecina Artykuł prezentuje skarb przedmiotów brązowych, odkryty przypadkowo w 2014 roku w miejscowości Wąwelnica, pow. policki, na Pomorzu Zachodnim, który zawiera bardzo rzadkie i unikatowe przedmioty: pas-diadem, naramienniki ażurowe, zapinkę typu Kolsko, misy/pokrywki typu Biesenbrow czy dzbanek podobny do naczynia z Pluckow. W składzie depozytu datowanego na V okres epoki brązu widoczne są silne nawiązania do strefy alpejskiej kręgu pól popielnicowych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Usłonecznienie w miastach na podstawie wybranych stacji w Europie W pracy dokonano analizy wieloletniej i rocznej zmienności usłonecznienia w wybranych miastach Europy. Wykorzystano możliwie najdłuższe serie heliograficzne dostępne w internetowych bazach danych. Uwzględniono sumy dobowe i miesięczne usłonecznienia z dwunastu miast europejskich dla wspólnego okresu (lata 1929–1991). Przebieg wieloletni przedstawiono na podstawie możliwie najdłuższych, jednorodnych ciągów. Stwierdzono, że zmienność wieloletnia i roczna usłonecznienia w wybranych miastach Europy wykazuje duże podobieństwo. Zauważono, że podobne tendencje w przebiegu wieloletnim sum rocznych występowały nie tylko w okresach „globalnego zaciemnienia” i „globalnego rozjaśnienia”, ale także na przełomie XIX i XX wieku oraz w pierwszej połowie XX wieku. Za przyczyny zmienności usłonecznienia w analizowanych miastach uznano uwarunkowania cyrkulacyjne, szerokość geograficzną oraz czynniki antropogeniczne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zarastanie jezior Obniżenia Uściwierskiego i jeziora Brzeziczno (Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie) Jeziora podlegają naturalnemu procesowi zarastania, lecz jego mechanizmy nie są jeszcze dostatecznie znane. Rozpoznanie geologiczne osadów kopalnych jezior jest istotnym źródłem danych do analizy tego zagadnienia. W pracy przedstawiono przekrój geologiczny przez osady biogeniczne wypełniające misy jezior Obniżenia Uściwierskiego i jeziora Brzeziczno na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim. W większości wypełnionej osadami misie jeziora Brzeziczno stwierdzono liczne przewarstwienia mszyste. Na gytii drobnodetrytusowej zalega gytia grubodetrytusowa, na której rozwinęły się torfowiska zbudowane głównie z torfów mechowiskowo-turzycowych. Na jezioro wkracza pło. W misach jezior Obniżenia Uściwierskiego dominują gytie wapienno-detrytusowe, wypełniające większość zagłębień. Powyżej, od strony zachodniej zalegają gytie grubodetrytusowe, przykryte przede wszystkim torfem mechowiskowo-turzycowym. Na brzegach wschodnich brak jest osadów limnicznych z powodu długookresowych wahań poziomu wody w jeziorach i działalności wiatru. Modele zarastania jeziora są dyskutowane. Obok modeli klasycznych, ujmujących zarastanie statycznie, sugerujemy model dyna - miczny, uwzględniający wahania poziomu wody i lepiej wyjaśniający zarastanie jezior.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Cechy uziarnienia vistuliańskich aluwiów w dolinie Warty, Kotlina Kolska Badania osadów vistuliańskich wypełniających dolinę Warty wykonano w odkrywkach Koźmin Północ (Kwiatków) oraz Koźmin (Południe) PAK KWB „Adamów”. Uzasadnieniem podjęcia badań była możliwość poznania cech uziarnienia osadów dużej rzeki nizinnej w pobliżu osi doliny, w profilach sięgających podłoża przedvistuliańskiego, a celem rozpoznanie etapów depozycji osadów oraz warunków hydrodynamicznych panujących podczas ich akumulacji. W badanych profilach wyodrębniono siedem jednostek depozycyjnych. Najbardziej rozbudowaną jednostkę podzielono na kilka subjednostek. Wyniki analizy uziarnienia posłużyły do wyliczenia wskaźników Folka i Warda, które stały się podstawą wnioskowania na temat zróżnicowania dynamiki procesów sedymentacyjnych. Wykazano, że depozycja badanych aluwiów zachodząca od schyłku środkowego plenivistulianu do późnego vistulianu następowała w cyklicznie, choć nie radykalnie, zmieniających się warunkach przepływu od względnie wysokoenergetycznych po niskoenergetyczne. W późnym vistulianie i holocenie akumulowane były osady w dwóch wyraźnie wyodrębniających się facjach: korytowej i pozakorytowej, przy znacznym udziale materii organicznej w aluwiach.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia