PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Zielona chemia w przemyśle spożywczym Zielona chemia dotyczy nowego podejścia do zagadnienia syntezy, przeróbki i wykorzystania związków chemicznych, co ma na celu zmniejszenie zagrożenia dla środowiska i zdrowia człowieka. W przemyśle spożywczym zielona chemia koncentruje się głównie na zastosowaniu alternatywnych dróg syntezy związków chemicznych (np. syntezy biochemiczne) oraz zastosowaniu takich warunków reakcji, które zwiększają selektywność i zmniejszają ilość odpadów oraz emisji zanieczyszczeń (np. użycie rozpuszczalników nadkrytycznych, które wykazują mniej szkodliwy wpływ na środowisko i zdrowie człowieka). W artykule przedstawiono najważniejsze procesy chemiczne i technologiczne wykorzystywane w przemyśle spożywczym, które są prowadzone zgodnie z zasadami zielonej chemii.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Wykorzystanie prostej metody bioindykacyjnej do oceny jakości wody rzecznej w warunkach szkolnych W pracy przedstawiono prostą metodę oceny jakości rzek za pomocą biotycznego indeksu szkolnego (BIS) oraz sposób interpretacji wyników za pomocą tej metody. Analiza statystyczna ponad 300 próbek wody i makrobezkręgowców wykazała statystycznie istotne korelacje pomiędzy wartościami indeksu BMWP-PL i BIS oraz wybranymi fizyczno-chemicznymi wskaźnikami jakości wody a wartościami indeksu BIS.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Bioakumulacja metali ciężkich w wybranych elementach bioty łowiska leśnego w Pokrzywnej (woj. opolskie, PL) Przedstawiono wyniki badań dotyczących akumulacji metali ciężkich: Mn, Fe, Ni, Cu, Zn, Cd i Pb przez elementy bioty: glony Spirogyra sp., moczarkę kanadyjską (Elodea canadensis Michx.) i rzęsę drobną (Lemna minor L.), zasiedlające wody Łowiska Leśnego w Pokrzywnej, w województwie opolskim (PL). Wyniki porównano ze stężeniami badanych analitów w wodach jeziora. Stwierdzono, że pod względem zdolności do bioakumulacji metali ciężkich badane rośliny wodne można uszeregować w kolejności: Spirogyra sp. ~ Elodea canadensis Michx. > Lemna minor L. Wyznaczone współczynniki bioakumulacji (BCF), będące porównaniem stężeń analitów w roślinie i w wodzie, w której wegetują, wskazują na bardzo dobre właściwości akumulacyjne badanych roślin.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Dydaktyka na Wydziale Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 1945–2017 Dynamiczny rozwój chemii w zniszczonym wojną Wrocławiu następował dzięki entuzjazmowi i niepowtarzalnej ofiarności przybyłych tu pracowników naukowych. W pierwszych latach po wojnie w mieście działała wspólna uczelnia Politechniki i Uniwersytetu. W jej ramach utworzono też pierwsze placówki chemiczne. Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii, który skupiał uczonych reprezentujących nauki podstawowe i stosowane, w tym technologię chemiczną. Kształcenie przyszłych chemików szło w dwóch kierunkach: podstawowym –tu kierownikami katedr byli profesorowie Uniwersytetu, oraz technologicznym, gdzie kierownikami byli profesorowie Politechniki. Zajęcia dydaktyczne prowadzone były najpierw w budynkach Politechniki Wrocławskiej. Studentów kształciło tylko siedmiu pracowników naukowych, wśród nich m.in. Stanisław Wajda, Lech Pajdowski, Lucjan Sobczyk, Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska.[...]

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Wpływ detergentów na rozwój roślin uprawnych W artykule przedstawiamy pracę badawczą, której powstanie było określone wymogami stawianymi przez Komitet Organizacyjny Olimpiady Biologicznej. Pokazujemy, w jaki sposób zrealizować projekt, by uczeń liceum poznał metodykę i wymagania pracy naukowej. Wierzymy, że najlepsi uczniowie chętniej podejmą wyzwania, które dają realne odpowiedzi na nurtujące ich pytania, mimo ich stopnia trudności i poziomu skomplikowania. Chcieliśmy przede wszystkim zademonstrować, że rozwiązanie wielu problemów badawczych leży w zasięgu możliwości licealistów. Pokazujemy przykład pracy zaproponowany przez ucznia - projekt zakładał zbadanie wpływu detergentów (wybrano popularny proszek do prania) na rozwój roślin hodowlanych na przykładzie kapusty białej (Brassica oleracea) i rzodkiewki zwyczajnej (Raphanus satlvus var. satiwtś). W tym celu wykorzystano spektroskopię UV-Vis (do określenia ilości chlorofilu), wysokosprawną chromatografię cieczową faz odwróconych RP HPLC (by sprawdzić, czy jeden, wytypowany związek - Lilial, akumuluje się w liściach kapusty białej) oraz miareczkowanie kompleksometryczne (określenie stężenia niektórych kationów w soku komórkowym).

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Przegląd metod zagospodarowania odcieku glicerynowego z procesu produkcji biopaliwa rzepakowego Zagospodarowanie fazy glicerynowej - produktu odpadowego, powstającego podczas wytwarzania estrów metylowych oleju rzepakowego (RME - Rapeseed Methyl Esters), jest ważnym elementem wspierającym produkcję biopaliw zarówno w aspekcie ekonomicznym, jak i ekologicznym. Rafinerie wytwarzające biodiesla na skalę przemysłową stosują najczęściej technologie oczyszczania fazy glicerynowej do postaci czystej gliceryny, możliwej do zastosowania w przemyśle kosmetycznym, spożywczym czy farmaceutycznym. Oczekiwana skala produkcji biodiesla będzie oznaczać jednak bardzo wysoki poziom wytwarzania fazy glicerynowej, której nie będą w stanie zagospodarować wspomniane sektory gospodarki. Niezmiernie ważne jest więc zaproponowanie efektywnych metod wykorzystania tego odpadu, w tym zagospodarowania na cele energetyczne, przy jak najmniejszych nakładach związanych z jego przetwarzaniem. Jeszcze trudniejsze, a jednocześnie jeszcze bardziej znaczące w aspekcie ekonomicznym jest efektywne zagospodarowanie fazy glicerynowej w sektorze produkcji indywidualnej biodiesla. Wykorzystanie wartościowych energetycznie odpadów z przetwarzania rzepaku w olej, a następnie w biodiesel jest często warunkiem rentowności całego procesu. W niniejszym artykule przedstawiono najczęściej stosowane rozwiązania oraz dokonano rozważań na temat potencjalnych metod zagospodarowania fazy glicerynowej zwłaszcza w indywidualnej produkcji RME.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Materiały organiczne w elektronice Przedstawiono przegląd wykorzystania materiałów organicznych w optoelektronice. W ostatnich latach widoczne są znaczne postępy w tym względzie zarówno naukowe, jak i aplikacyjne. Stwarza to realne podstawy, aby sądzić, że powstaje nowa licząca się gałąź nauki powiązana z interesującymi zastosowaniami, które w zakresie ciekłych kryształów (CK) są realizowane od dawna. Najnowsze publikacje pokazują niewątpliwe perspektywy inżynierii materiałowej w badaniach oraz zastosowaniu stałych półprzewodników organicznych. Omówiono ostatnie osiągnięcia w konstrukcji displejów CK, fotoogniw, ogniw słonecznych, emiterów LED, laserów oraz elementów mikroelektronicznych, zwłaszcza cienkowarstwowych tranzystorów.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Porównanie metod oznaczania zawartości witaminy C w materiale biologicznym na przykładzie papryki słodkiej (Capsicum annuum L.) Celem opracowanego ćwiczenia było zapoznanie studentów z metodami oznaczania zawartości witaminy C w materiale roślinnym, ich ograniczeniami i możliwymi źródłami błędów.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Fritz Haber i Zygmunt Klemensiewicz - twórcy elektrody szklanej Fritz Haber i Zygmunt Klemensiewicz wynaleźli w roku 1909 elektrodę szklaną, za pomocą której można w sposób prosty i szybki przeprowadzić potencjometryczne miareczkowanie. Walther Nemst w roku 1889, za pomocą swojej teorii, dał podstawy dotyczące potencjałów elektrodowych. Wilhelm Böttger jako pierwszy, za pomocą o phi kiwanej wodorem elektrody platynowej, przeprowadził potencjometryczne miareczkowanie. W roku 1908 z propozycji Nemsta określony został potencjał elektrody wodorowej w 1 molowym roztworze kwasu jako równy zero. W ten sposób stworzone zostały podstawy do rozwinięcia metody potencjometrycznej, która doprowadziła do odkrycia elektrody szklanej. W oparciu o oryginalne prace Habera i Klemensiewicza pokazaliśmy, jak ze zwykłej probówki zbudować można elektrodę szklaną i za pomocą elektrody chlorosrebrowej, jako elektrody odniesienia, przeprowadzić potencjometryczne miareczkowanie.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Wpływ środków chemicznych stosowanych do odśnieżania na właściwości sorpcyjne rędzin właściwych w mieście Opole Zdolność sorpcyjna gleby jest jednym z podstawowych wyznaczników kształtujących jakość gleby i jej odporność na degradację. Miernikiem takiej jakości jest zawartość kationów wymiennych, występujących w kompleksie sorpcyjnym. Niewłaściwy wzajemny stosunek jonów wymiennych może przyczynić się nie tylko do zmian chemicznych w glebach, ale także będzie stanowić zagrożenie dla roślin bytujących na nich. Jednym z podstawowych czynników wpływających na równowagę w kompleksie sorpcyjnym jest wprowadzanie środków chemicznych służących do zwalczania śniegu i gołoledzi na drogach i chodnikach. Przeprowadzone w 1994 i 2009 r. badania miały na celu określenie zmian zawartości kationów wymiennych (Na+, K+, Mg2+ i Ca2+) w rędzinach właściwych miasta Opole. Zestawiając wyniki badań z analizowanego okresu, stwierdzono jednoznacznie wzrost zawartości kationów wapnia oraz magnezu, natomiast spadek stężenia potasu i sodu.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Redoksowe przemiany oscylacyjne diftalocyjanin lantanowców pod wpływem protonodonorów i elektronoakceptorów Diftalocyjaniny lantanowców LnPc<sub>2</sub> (Ln = Nd, Eu, Gd lub Yb, Pc = (C<sub>32</sub>H<sub>16</sub>N<sub>8</sub>)<sup>2-</sup>) w obecności substancji elektronoakceptorowych (SE) w roztworze N,N-dimetyloformamidu (DMF) ulegają jedno- lub dwuelektronowemu utlenieniu. Reakcja w układzie LnPc<sub>2</sub>-SE-DMF jest procesem składającym się z kilku etapów, którym towarzyszą zmiany barwy układu. Początkowo niebieski roztwór (forma niebieska, [LnPc<sub>2</sub>]<sup>-</sup>) pod wpływem SE przechodzi w elektrycznie obojętną formę zieloną, LnPc<sub>2</sub>, a następnie w pomarańczową, [LnPc<sub>2</sub>]<sup>+</sup>. Po pewnym czasie następuje odtwarzanie formy zielonej. Z chwilą osiągnięcia maksimum intensywności formy zielonej następuje powrót do (niebieskiej) formy zredukowanej. Przemiany zachodzą samorzutnie. Można je opisać w ramach termodynamiki procesów nieodwracalnych. Szybkość tworzenia form przejściowych zależy od rodzaju zastosowanej substancji elektronoakceptorowej i jej stężenia.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Unieszkodliwianie dioksyn (PCDDs/PCDFs) ze starych obciążeń środowiska za pomocą technologii zasadowego rozkładu katalitycznego (BCD) Scharakteryzowano unieszkodliwianie polichlorowanych dioksyn (PCDDs/PCDFs), które należą do jednych z najbardziej toksycznych polutantów środowiska. Szczegółowo omówiono metodę zasadowego rozkładu katalitycznego (BCD - Base Catalysed Decomposition) i jej zastosowanie dla tego celu w zakładzie SPOLANA Neratovice, CZ. Z licznych procesów zaproponowanych do unieszkodliwiania dioksyn technologia BCD jest metodą najbardziej sprawdzoną w praktyce (poza metodami spalania). Technologia ta jest bezpieczniejsza i tańsza niż spalanie i jest najbardziej odpowiednia do likwidacji różnych typów polichlorowanych polutantów środowiska. Technologia BCD polega na całkowitej destrukcji związków polichlorowanych działaniem wodorotlenków oraz olejów mineralnych, będących donorem wodoru atomowego. Proces przebiega w atmosferze obojętnej w temperaturze ok. 350ºC i pod podwyższonym ciśnieniem. Metodę BCD można też stosować dla ładunków o małym stężeniu zanieczyszczeń, dołączając pośrednią instalację desorpcji cieplnej (ITD - Indirect Thermal Desorption) przed instalację BCD. Proces w instalacji ITD przebiega w atmosferze obojętnej w temperaturze ok. 650ºC, jej produktem jest koncentrat polutantów. Obecnie na terenie nieczynnej wytwórni pestycydów w zakładzie SPOLANA Neratovice, CZ jest realizowany jeden z największych projektów likwidacji starych obciążeń dioksynami i innymi substancjami polichlorowanymi za pomocą technologii ITD/BCD. Eksploatacja instalacji doświadczalnej potwierdziła wysoką sprawność unieszkodliwienia polichlorowanych polutantów w tym dioksyn. Rozbudowa instalacji ITD/BCD na wielką skalę rozpoczęła się w drugiej połowie 2005 r.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Program autorski dla klasy biologiczno-chemicznej z elementami ekologii Opracowany przez nas program, oprócz obowiązującego zakresu minimum programowego z przedmiotów ogólnokształcących, zawiera bardzo szeroko rozbudowany o elementy dotyczące zagadnień ekologicznych materiał naucznia chemii, biologii i geografii. Jego głównym celem jest rozbudzenie świadomości ekologicznej uczniów liceum ogólnokształcącego. Co za tym idzie wnosi on oprócz zagadnień związanych ze skutkami zanieczyszczenia środowiska naturalnego i jego degradacji, również elementy praktyczne, dotyczące analizy stopnia zanieczyszczenia oraz metod ich zapobiegania. Celem opracowanego programu jest również nauczenie praktycznego posługiwania się podstawową aparaturą chemiczną oraz wykonywania rutynowych analiz wody i powietrza. Program badawczy będzie realizowany podczas corocznych obozów naukowych i zajęć laboratoryjnych w Katedrze Dydaktyki Chemii. Program został opracowany przy współpracy z Kierownikiem Katedry Dydaktyki Chemii UL, Panem Profesorem Zygmuntem Kozłowskim.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Sposoby ograniczenia niekorzystnego wpływu zrzutu ścieków opadowych Liczne badania wskazują na duże zanieczyszczenie ścieków opadowych odprowadzanych z terenów zurbanizowanych i ich negatywny wpływ na stan czystości i procesy biologiczne w odbiornikach. Na ilość odpływających ścieków do wód powierzchniowych oraz ich jakość ma wpływ szereg czynników związanych z charakterem zlewni, charakterystyką opadów, działaniem sieci kanalizacyjnej itp. Istnieją możliwości ograniczenia ilości ścieków deszczowych odprowadzanych systemami kanalizacji krytej na rzecz miejscowego ich zagospodarowania. Zatrzymanie spływów opadowych i niesionych przez nie zanieczyszczeń u źródła ich powstania przynosi liczne korzyści ekologiczne oraz może wpłynąć na ograniczenie kosztów budowy sieci kanalizacyjnej. W Polsce retencja i infiltracja ścieków opadowych jest stosowana sporadycznie, dlatego w artykule przedstawiono korzyści i ograniczenia z tym związane. Ponadto wskazano metody redukcji zanieczyszczenia ścieków opadowych spływających do kanalizacji deszczowej, a następnie do odbiornika. Przedstawiono także przepisy prawne dotyczące ochrony odbiorników wód deszczowych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Glony wskaźnikowe w małych zbiornikach wodnych na przykładzie wyrobiska w Biestrzynniku Przedstawiono badania mikroflory (fitobentosu i planktonu) w akwenie powstałym w wyniku wydobycia piasku w miejscowości Biestrzynnik (województwo opolskie). Wyrobisko nie jest miejscem wypoczynku i rekreacji. Było jedynie przez kilka lat udostępnione dla wędkarzy. Akwen ma dobrze rozwiniętą strefę brzegową, a w wodzie występuje wiele atrakcyjnych dla wędkarzy gatunków ryb. Pobierano próbki do badań mikroskopowych. Udział gatunków wskaźnikowych wynosił 50%. Należały one do: Bacillariophyceae, Chlorophyta, Cyanophyceae i Chrysophyceae. Wśród nich przeważały gatunki z grupy ekologicznej saproksenów. Bardzo liczne populacje w próbkach pięciostopniowej skali miały: Cymbella ventricosa, Navicuła radiosa, Cocconeis placentula, Nitzschia acicularis, Nitzschia hungarica, Cosmarium botrytis. Glony należały głównie do grupy saproksenów i pojedynczo do saprofili. Badany akwen ma walory przyrodnicze, estetyczne oraz rekreacyjne.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Metale w środowisku Cz. II. Wpływ metali ciężkich na rośliny Opisano wpływ metali ciężkich na rośliny, zwłaszcza warzywa. Przedstawiono również mikroskopowy mechanizm tego zjawiska. Problem ten przeanalizowano też w zależności od natury metalu: Cd, Pb, Ni, Cu i Zn.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne
Nietypowy sposób eksperymentowania w szkolnej pracowni chemicznej Chemia w małej skali (SSC) to technika eksperymentowania stosująca niestandardowy sprzęt laboratoryjny oraz wykorzystująca niewielkie ilości odczynników laboratoryjnych. Technika ta oferuje wiele korzyści dla nauczycieli i uczniów jest ona bezpieczniejsza, korzystniejsza ekonomicznie i redukuje ilości odpadów poreakcyjnych. Technika SSC jest szeroko stosowana na świecie na różnych poziomach kształcenia. Niestety w Polsce nie stała się tak popularna. Artykuł przybliża technikę SSC opracowaną i wdrażaną przed Pracownię Dydaktyki Chemii Wydziału Chemii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki chemiczne