PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Wpływ miast i terenów zurbanizowanych na jakość pomiarów naturalnych pól magnetycznych W ostatnich dziesięcioleciach, dynamiczny rozwój miast i powiększanie się powierzchni terenów zurbanizowanych wymaga m.in. zwiększonych dostaw energii elektrycznej. W efekcie nastąpił wzrost natężenia promieniowania elektromagnetycznego we wszystkich pasmach częstotliwości. Tymczasem w wielu dziedzinach badań m. in. w astronomii, geofizyce, fizyce atmosfery, meteorologii wykonywane są obserwacje pól i fal elektromagnetycznych jako narzędzie badawcze. W pracy przedstawiono wpływ zakłóceń magnetycznych pochodzenia antropologicznego występujących w zakresie ekstremalnie niskich częstotliwości (poniżej 3000 Hz) na podstawie wyników pomiarów zgromadzonych przez stację Hylaty w latach 2004–2015. Przedstawiono także widma dynamiczne z odwzorowanymi w nich sygnaturami, których źródłem są naturalne zjawiska i procesy zachodzące w atmosferze, jonosferze i magnetosferze Ziemi. Przeanalizowano również zasięg przestrzenny negatywnego oddziaływania miast i terenów zurbanizowanych jako głównej przyczyny wzrostu poziomu zakłóceń elektromagnetycznych w paśmie ELF. W pracy wskazano potencjalnie czyste elektromagnetycznie obszary nadające się do zainstalowania nowych stacji pomiarowych w Polsce.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Narzędzia polityki przestrzennej jako narzędzia zarządzania dziedzictwem i wytyczania rozwoju opartego o dziedzictwo Celem artykułu jest określenie, w jaki sposób narzędzia polityki przestrzennej (przy stwierdzonej niesprawności w ich zastosowaniu) są i mogą być wykorzystywane w zarządzaniu dziedzictwem. Dokonano analizy roli, jaką teoretycznie powinny odgrywać i jaką realnie odgrywają studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Następnie przeanalizowano możliwość zastosowania tych narzędzi na polu zarządzania dziedzictwem oraz wskazano związane z tym bariery.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Wyniki inwentaryzacji i badań nieinwazyjnych kopców ziemnych na stanowiskach Bochnia 120 i Łapczyca 90 w kontekście problemu występowania kurhanów na lessach wielicko-bocheńskich W pierwszej części artykułu została przedstawiona historia badań w szczególności nad kopcami i cmentarzyskami kurhanowymi na obszarze Pogórza Wielickiego i Wiśnickiego wraz z przylegającymi do nich od północy: Przedgórzem Krakowskim i Bocheńskim. Następnie poruszono zagadnienia nowych odkryć na terenach rozległych kompleksów leśnych związanych z możliwością wykorzystania nowoczesnych technologii. Dotyczy to przede wszystkim udostępnienia danych LiDAR (ang. Light Detection and Ranging). Szerzej omówione zostały domniemane cmentarzyska kurhanowe w Bochni-Kolanowie, stan. 120 i Łapczycy, stan. 90. Stworzony został dla nich Numeryczny Model Terenu, a następnie przeprowadzono badania geomagnetyczne oraz gleboznawcze. W wyniku prospekcji terenowych oraz wspomnianych badań zidentyfikowano 14 możliwych kopców na stanowisku 120 w Bochni-Kolanowie i 35 na stanowisku 90 w Łapczycy. Poczynione prace mają charakter przygotowawczy przed planowanymi badaniami wykopaliskowymi mającymi potwierdzić chronologię odkrytych stanowisk.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Koncentracja zanieczyszczeń pyłowych powietrza PM2,5 w Krakowie w latach 2010–2014 Kraków należy do najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce. Szczególnie niebezpieczny dla zdrowia jest pył o frakcji 2,5 μm (PM2,5). Największa jego koncentracja w powietrzu występuje w półroczu chłodnym, szczególnie duża jest w lutym i grudniu. Najwyższe stężenia pyłu PM2,5 odnotowano na obszarze o gęstej zabudowie w centrum Krakowa, a w przebiegu dobowym – w godzinach wieczornych oraz nieco mniejsze w godzinach porannych, podczas szczytu komunikacyjnego. W półroczu chłodnym najwyższe stężenie PM2,5 stwierdzono podczas napływu mas powietrza z kierunku południowo- zachodniego i południowego, natomiast w półroczu ciepłym – z południowo-wschodniego i południowego. Wraz ze wzrostem prędkości wiatru stężenie pyłu PM2,5 wyraźnie się zmniejszało we wszystkich analizowanych punktach pomiarowych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Struktura wagowa denarów rzymskich z lat 138-161 Celem artykułu jest prezentacja i interpretacja parametrów wagowych denarów bitych w Rzymie w latach 138-161. Bazę źródłową tych rozważań stanowią informacje o monetach pochodzących z handlu, zebrane i uporządkowane przez autora. W tabeli 1 przedstawiono masę denarów Antonina Piusa. W tabeli 2 liczbę egzemplarzy denarów Antonina Piusa w poszczególnych przedziałach wagowych. W tabelach 3 i 4 przedstawiono analogiczne dane dotyczące denarów Faustyny I. W tabeli 5 przedstawiono liczbę denarów Marka Aureliusza, bitych za życia Antonina Piusa, w poszczególnych przedziałach wagowych. W tabeli 6 przedstawiono analogiczne dane dotyczące denarów Faustyny II. Dane z tabel 1-6 pozwalają wskazać serie denarów o podobnych parametrach kwantytatywno- -wagowych. Zdaniem autora jest bardzo prawdopodobne, że mogły to być serie „bliźniacze”, co oznacza, że były sobie współczesne. Wytypowane w ten sposób serie denarów przedstawiono w tabeli 7. Uzyskane dane pozwalają zawężyć chronologię niektórych denarów Antonina Piusa i Marka Aureliusza, np. denarów RIC 127 na lata 145-(147?) zamiast tradycyjnych 145-161 a także zaproponować dokładną chronologię niektórych serii denarów Faustyny I i II. Akceptacja hipotezy o istnieniu serii „bliźniaczych” jest szczególnie ważna w kontekście badań nad szczegółową chronologią monet rzymskich cesarzowych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Sytuacje meteorotropowe w Rzeszowie Celem pracy jest charakterystyka zmienności występowania sytuacji meteorotropowych w Rzeszowie w latach 2001–2012. Na podstawie analizy wybranych sytuacji meteorotropowych, takich jak: sytuacje cyklonalne, fronty atmosferyczne, burze oraz zjawiska fenowe, dokonano oceny bodźcowości klimatu Rzeszowa. W opracowaniu wykorzystano Kalendarz typów cyrkulacji … (Niedźwiedź 2013) oraz dane meteorologiczne ze stacji Rzeszów-Jasionka, a także badania ankietowe. Obliczono częstość występowania dni charakterystycznych o określonych wartościach progowych: dni mroźne (tmax < 0°C) i upalne (tmax > 30°C), fale upałów, dni parne, noce gorące (tmin ≥ 20°C), dni z dobową amplitudą powietrza > 12°C (tmax–tmin > 12°C) i ze zmianami temperatury powietrza z dnia na dzień > 6°C (Δtśr > 6°C), a także dni z niedoborem bezpośredniego promieniowania słonecznego oraz ze znacznymi wahaniami ciśnienia atmosferycznego. Analiza wykazała, iż dla meteoropatów najbardziej niekorzystną porą roku w Rzeszowie jest lato, z uwagi na obciążające warunki termiczno-wilgotnościowe, kształtowane przez układy niskiego ciśnienia atmosferycznego, a także przechodzące z dużą częstością fronty chłodne i towarzyszące im burze. Powyższe wyniki zostały potwierdzone przez badania ankietowe przeprowadzone w latach 2013–2015 wśród mieszkańców Rzeszowa.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zróżnicowanie zawartości pierwiastków śladowych w osadach torfowisk Wolbrom i Otrębowskie Brzegi odzwierciedleniem wpływu antropopresji W artykule zaprezentowano analizę geochemiczną profili torfowych z dwóch torfowisk, położonych w Polsce Południowej, dokumentujących przedział czasowy od okresu atlantyckiego (od 4900 BC Wolbrom i od 4200 BC Otrębowskie Brzegi) do czasów współczesnych. Jej wyniki poddano analizie statystycznej z użyciem programu PAST, celem porównania badanych torfowisk pod względem wpływu działalności człowieka oraz położenia w różnych zlewniach, z uwzględnieniem przeprowadzonych wcześniej analiz botanicznych, datowania radiowęglowego i ołowiem-210 oraz analizy składu izotopowego Pb. Koncentracja pierwiastków w badanych profilach torfowych zależała od rodzaju osadu i była mocno zróżnicowana, wahając się w przedziale od wartości niskich, zbliżonych do lokalnego tła geochemicznego, aż do ekstremalnie wysokich (w szczególności w przypadku metali ciężkich, takich jak cynk i ołów). Przeprowadzona analiza porównawcza pozwoliła na zaobserwowanie synchronicznego zapisu lokalnych, jak i regionalnych zmian składu chemicznego w dwóch torfowiskach, różniących się lokalizacją, litologią i rodzajem torfu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Cmentarzysko ludności kultury oksywskiej (stan. 29) oraz osada wielokulturowa (stan. 42) w Czarnowęsach, pow. białogardzki W 1987 roku przeprowadzono badania wykopaliskowe cmentarzyska i osady w Czarnowęsach, pow. białogardzki (stan. 29 i 42). W obrębie nekropoli odsłonięto 39 obiektów archeologicznych, w tym 35 grobów ciałopalnych kultury oksywskiej, jedną jamę wczesnośredniowieczna oraz trzy obiekty nieokreślone. Cmentarzysko (stan. 29) datowane jest ceramiką na fazę A3 młodszego okresu przedrzymskiego. Na osadzie (stan. 42) wyróżniono osadnictwo kultury łużyckiej datowane na schyłek epoki brązu, kultury oksywskiej z fazy A3 młodszego okresu przedrzymskiego oraz wczesnośredniowieczne (IX–X wiek).

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Mit grecki w sztuce Etrusków na przykładzie olpe bucchero z motywem antropophagoi i legendą o argonautach Formowanie się kultur stanowiło długi i dynamiczny proces, w czasie którego rozwinięte cywilizacje oddziaływały w znaczący sposób na te mniej rozwinięte, doprowadzając do ich rozwoju. Można jednak wykazać, że w obliczu spotkania obie kultury podlegały wzbogaceniu, następowała wymiana pewnych elementów, co decydowało o obopólnej korzyści. Na Półwyspie Apenińskim to kultura grecka wywarła znaczący wpływ na ludność zamieszkującą tereny centralnej Italii. Ta wzajemna interakcja między Hellenami a Etruskami była widoczna szczególnie w tyrreńskiej sztuce, która obfitowała w przedstawienia o charakterze mitologicznym. Artykuł został poświęcony etruskiemu olpe bucchero ze scenami figuralnymi, które stanowi exemplum połączenia rodzimej twórczości Tyrreńczyków oraz adaptacji greckiego mitu. W górnej części dzbana artysta umieścił bowiem motyw antropophagoi (ludożerców), uważany powszechnie za typowo etruski. W dolnym fryzie natomiast znajdują się bohaterowie podania o Argonautach – jednego z najstarszych w greckiej mitologii. Pierwsza część dotyczy charakterystyki ceramiki bucchero, jej pochodzenia oraz sposobu wyrabiania. Druga natomiast omawia szczegółowo olpe bucchero.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Cechy sedymentologiczne i warunki depozycji osadów stożka akumulacyjnego w dolinie rzeki Sertejki (zachodnia Rosja) Artykuł skupia się na analizie czynników klimatycznych i antropogenicznych wpływających na rozwój rozległego stożka akumulacyjnego powstałego w dolnym odcinku doliny rzeki Sertejki w zachodniej Rosji. W osadach budujących stożek rozpoznano kilka warstw osadów, tj. trzy serie deluwiów (dolna, środkowa i górna), proluwia, a także koluwia i diamikton rolny, które różnią się cechami tekstualnymi i strukturalnymi. Wykonano analizy uziarnienia i zestawiono cechy teksturalne badanych osadów stokowych: średnią średnicę ziaren, skośność, odchylenie standardowe, kurtozę. Następnie dokonano oraz omówiono relacje wybranych parametrów uziarnienia. Otrzymane wyniki wskazują na niewielką odmienność cech tekstualnych osadów budujących stożek w stosunku do materiału źródłowego. Deluwia dolne charakteryzują się bardzo słabo wykształconym laminowaniem i jasnobrunatnożółtą barwą, deluwia środkowe mają barwę brunatną, a wartości wskaźników teksturalnych są do siebie zbliżone. Znamienne dla deluwiów górnych jest subhoryzontalne warstwowanie. W tej warstwie notowane są również wahania wartości wskaźników teksturalnych. Diamikton rolny jest osadem zagęszczonym i masywnym, powstałym wskutek mieszania deluwiów górnych poprzez orkę. Wszystkie wyróżnione serie cechują się małą zawartością węglanu wapnia. Rozwój stożka rozpoczął się w trakcie pessimum Małej Epoki Lodowej wskutek zmian klimatu i zwiększenia liczby ulewnych deszczy oraz intensyfikacji antropopresji. Rozpoznano sześć zasadniczych etapów kształtowania badanej formy, które są wiązane głównie ze zmianami użytkowania terenu i wzrostem intensywności antropopresji na przestrzeni ostatnich 300 lat.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Pieniądz na pograniczu trzech kultur. Monety z kościoła w Hippos, w Dekapolis (Izrael) Podczas prac archeologicznych w Hippos (aramejska Susita) Dekapolis, prowadzonych w latach 2000-2010 zarejestrowano łącznie 885 monet. Na terenie kompleksu „kościoła północno-zachodniego”, polska ekipa odkryła 43 monety datowane od III w. p.n.e. po wiek VIII n.e., tzn. do momentu zniszczenia budowli w 749 r., w efekcie trzęsienia ziemi. Są to monety greckie, rzymskie i bizantyńskie oraz pieniądze arabskie. Do wyjątkowych znalezisk należy solid Herakliusza (610-641) oraz skarb anonimowych felsów umajjadzkich z połowy VIII wieku. Materiał numizmatyczny stanowi podstawę dyskusji na temat sytuacji kulturowej w mieście.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zarys rozwoju turystyki w regionie łódzkim W artykule zaprezentowano najistotniejsze aspekty rozwoju turystyki w regionie łódzkim na tle najważniejszych okresów w rozwoju tego zjawiska w Polsce. Szczególną uwagę skupiono na ostatnich stu latach, w ciągu których w podziale administracyjnym kraju funkcjonowała jednostka o nazwie „województwo łódzkie”. Dokonano także periodyzacji rozwoju zjawiska i scharakteryzowano wyróżnione okresy, wskazując na ich znamienne cechy.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Cechy denudacji w regionie łódzkim w późnym vistulianie w świetle chemicznych badań w osadach torfowiskowych Przedstawiono charakterystykę geochemiczną wybranych torfowisk regionu łódzkiego (Ługi, Podwódka i Rąbień). Celem pracy jest określenie typów i natężenia denudacji w zlewni badanych zbiorników w późnym vistulianie. Miąższość udokumentowanych osadów biogenicznych wynosiła: 2,66 m (profil R-3), 3,0 m (profil Ł-1) oraz 4,75 m (profil P-1). Badania geochemiczne obejmowały oznaczenie podstawowych składników tych osadów, tj. materię organiczną, węglan wapnia, krzemionkę terygeniczną i biogeniczną. Metodą spektrometrii absorpcji atomowej oznaczono pierwiastki pomocne w rekonstrukcji paleograficznej: Na, K, Ca, Mg i Zn. W analizie przemian typów denudacji zlewni, jakie panowały podczas depozycji osadów, wykorzystano wskaźniki geochemiczne odzwierciedlające najważniejsze zmiany w proporcjach oznaczonych elementów

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Litologia, geneza i wiek osadów w Kalnikowie i Chotyńcu na Płaskowyżu Tarnogrodzkim (Kotlina Sandomierska) Artykuł omawia wyniki analiz uziarnienia, obróbki ziarn kwarcu i datowań metodą OSL zróżnicowanych pod względem pochodzenia i wieku osadów czwartorzędowych (osady eoliczne, rzeczne, fluwioglacjalne) występujących na stanowiskach archeologicznych w południowej części Płaskowyżu Tarnogrodzkiego. Osady wydmowe w Kalnikowie-Zagrebli miąższości 1,2 m charakteryzują się dominacją ziarn drobnoziarnistych o średniej średnicy Mz=2,9 phi. Tak drobnoziarniste osady są rzadko spotykane w wydmach z późnego glacjału w Kotlinie Sandomierskiej. Depozycja piasków wydmowych na podstawie datowań OSL miała miejsce w młodszym dryasie. Osady budujące podłoże wydmy, to piaski drobnoziarniste z poziomami bruków żwirowych pochodzenia fluwioglacjalnego, które jak wykazała obróbka ziarn kwarcu, znajdują się na wtórnym złożu. Terasę nadzalewową Wiszni o wysokości 6–8 m n.p.rz. budują warstwowane horyzontalnie drobnoziarniste utwory piaszczyste, które na powierzchni terasy tworzą wał przykorytowy. Cechy strukturalne osadów oraz rozkład parametrów uziarnienia wskazują, że akumulowane były w strefie przykorytowej równi zalewowej. Analiza osadów pylastopiaszczystych pokrywających wierzchowinę płaskowyżu w otoczeniu wału grodziska z okresu celtyckiego w Chotyńcu wykazała, że nie są to utwory pochodzenia wietrzeniowego, ale prawdopodobnie osady genezy eolicznej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Silne fale termiczne w Lublinie W niniejszej pracy wprowadzono definicje silnych i bardzo silnych fal termicznych. Jako kryteria przyjęto odchylenia średniej dobowej temperatury powietrza od średniej wieloletniej odpowiednio o 2 i 3 odchylenia standardowe przez trzy kolejne dni. Badania przeprowadzono dla Lublina (1952–2010). W analizowanym okresie wystąpiły 54 silne fale chłodu i 24 silne fale ciepła. Silne fale chłodu częściej pojawiały się w pierwszej połowie analizowanego wielolecia. Zauważono zwiększoną częstość silnych fal ciepła w XXI wieku. Kryteria bardzo silnej fali termicznej spełniły 4 fale chłodu i 1 fala ciepła. Silne fale chłodu występowały od 16 września do 7 czerwca, zaś silne fale ciepła – od 17 marca do 17 listopada. Dodatkowo analizowano przebieg temperatury powietrza w czasie szczególnie upalnego lata 2015, kiedy to wystąpiły 4 silne fale ciepła. Nie zanotowano natomiast w czasie tego lata bardzo silnej fali termicznej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Macellum w Leptis Magna w kontekście urbanistycznym i społecznym miasta Artykuł przedstawia analizę architektoniczną macellum w Leptis Magna. Monumentalne rynki w rzymskim krajobrazie urbanistycznym miasta odznaczały się przemyślaną organizacją przestrzeni. Jako centrum redystrybucji żywności i podstawowe miejsce handlu produktami spożywczymi stanowiły centralny punkt życia codziennego obywateli Imperium. Przez to ich forma i wystrój odzwierciedlały układ społeczny miasta, świadcząc o relacjach ekonomicznych ich mieszkańców. Często były narzędziem władzy do szerzenia idei państwowych, czego przejawem są omawiane zabytki epigrafiki oraz położenie obiektu w szerszym kontekście urbanistycznym. Macellum w Leptis Magna wyróżnia się na tle innych obiektów nie tylko swoim ogromem, ale zastosowaniem nietypowych rozwiązań projektowych. Obiekt jest utrzymany w typie kwadryportyku z dwoma tolosami położonymi w centrum brukowanego placu. Z reguły kioski handlowe były zakładane na planie koła, w tym przypadku przybrały one oktagonalną formę. Skomplikowana struktura skłania do wyróżnienia VII faz chronologicznych budowli. Kolejno omawiane są etapy od założenia rynku w okresie panowania Oktawiana Augusta po kres jego funkcjonowania w późnym antyku. Uwagę poświęca się licznym restauracjom obiektu, z wykorzystaniem wielobarwnych marmurów, które odpowiadają trendom widocznym w sąsiednich budowlach publicznych. Macellum zmieniało się wraz z transformacją miejskiego krajobrazu, adaptowano bryłę obiektu, względem zmieniającej się siatki ulic i rozwoju przestrzennego ośrodka, co jest przejawem znaczenia ekonomicznego i społecznego obiektu. Równie istotne dla odczytania znaczenia budowli są zabytki kamienne w postaci dekorowanych lad sklepowych. Poprzez ich położenie odczytywane są stosunki ekonomiczne najemców stoisk. Jako wyjątkowe znalezisko jawi się stół mierniczy, który jest interpretowany jako podręczny przelicznik miar. Wyryto na nim wielkości i podziały łokcia punickiego, stopy rzymskiej – attyckiej i łokcia ptolemejskiego – meh suten. Odczytuje się przez to kosmopolityczny charakter miasta, w którym obok siebie przebywali obywatele hołdujący tradycji rzymskiej, punickiej i greckiej, podkreślając przy tym pozycje Leptis jako centrum inter-regionalnego handlu na szlaku miedzy wschodem a zachodem Morza Śródziemnego.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zróżnicowanie wysokich dobowych sum opadów w Łodzi i okolicach na tle cyrkulacji atmosferycznej Głównym celem pracy było poznanie zróżnicowania wysokich dobowych sum opadów pomiędzy zurbanizowanym obszarem Łodzi a terenem otaczającym (zamiejskim). W opracowaniu wykorzystano dane z trzech posterunków opadowych zlokalizowanych na obszarach: miejskim, podmiejskim i zamiejskim. Analiza wartości wskaźników wysokich sum opadów, zaproponowanych przez Expert Team on Climate Change Detection and Indices (ETCCDI), pozwoliła wyróżnić posterunek zamiejski cechujący się intensywniejszymi i bardziej obfitymi dobowymi opadami atmosferycznymi. Wysokie opady atmosferyczne towarzyszyły masom powietrza przepływającym przez obszar Europy Zachodniej i Południowo- Zachodniej. Obszar ten został wyznaczony na podstawie analizy trajektorii wstecznych z wykorzystaniem modelu HYSPLIT. Najwyższe dobowe sumy opadów występowały podczas cyrkulacji cyklonalnej, przy adwekcji z zachodu i południowego zachodu na stacji zamiejskiej, oraz równie wysokie, przy adwekcji z sektora wschodniego na stacjach położonych na obsza - rze miasta.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
O Gotach w gazecie – czyli znane i nieznane informacje o grobach kultury wielbarskiej z miejscowości Sławianowo w pow. złotowskim Na podstawie analizy treści notatki zamieszczonej 9 sierpnia 1937 roku w „Oder-Zeitung“, wprowadzono do obiegu naukowe trzy nieznane dotąd odkrycia archeologiczne: grób kultury wielbarskiej z fazy B2a z miejscowości Sławianowo; skarb brązowych przedmiotów z młodszej epoki brązu z miejscowości Stare Gronowo i cmentarzysko kultury łużyckiej z miejscowości Stobno. Znaleziska z pierwszej z wymienionych miejscowości posłużyły do weryfikacji wcześniejszych dokonanych tam odkryć, często mylnie cytowanych w literaturze. Ustalono, że nie można wykluczyć, iż na terenie tej miejscowości istniały dwie nekropolie kultury wielbarskiej. Postawiono też znak zapytania przy interpretacji kulturowej pochówków inhumacyjnych odsłoniętych w roku 1907, podważając ich wielbarską interpretację. Udowodniono, że groty znalezione w Sławianowie przed rokiem 1907 nie są, jak przyjęto, elementami uzbrojenia kultury wielbarskiej i należy je datować na młodszy okres przedrzymski. W związku z tym zweryfikowano informacje na temat osadnictwa w tym okresie nad środkową Notecią (na odcinku po-między Drawą i Łobżonką), wskazując na znacznie więcej stanowisk, niż sądzi się w najnowszej literaturze (Ryc. 2). W nowym zestawieniu znalazło się 16 odkryć, które można powiązać z kulturą jastorfską, oraz cztery dalsze z dużym prawdopodobieństwem ją reprezentujące. Zestawiono również 13 stano-wisk, które mogą reprezentować aktywność osadniczą z czasów złożenia do ziemi grotów ze Sławianowa. Określenie kulturowe tych znalezisk pozostawiono, póki co, otwartym. Wykazano ponownie, że środkowy odcinek doliny Noteci jest ciągle nierozpoznaną strefą kulturową o niezwykle atrakcyjnym potencjale poznawczym, szczególnie dla czasów pomiędzy zanikiem kultury pomorskiej a momentem zasiedlenia jej przez ludność kultury wielbarskiej. Zniszczenia wojenne boleśnie dotknęły zasoby muzealne i archiwa przechowujące informacje o działalności archeologów. Analizowana notatka prasowa jest potwierdzeniem dla tezy o niedocenionej wartości publikacji prasowych dla rekonstrukcji utraconej w ten sposób wiedzy nie tylko o zabytkach, ale również dla śledzenia dziejów badań archeologicznych i rozwoju dyscypliny.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Opady atmosferyczne w województwie łódzkim w latach 1961–2015 W pracy przedstawiono zmienność czasową i przestrzenną opadów w województwie łódzkim w latach 1961–2015. W tym celu wykorzystano dobowe sumy opadu z 20 posterunków opadowych na terenie województwa łódzkiego. Wy-kazano, że średnia roczna suma opadów w województwie wynosiła 582 mm, przy czym na poszczególnych stacjach wahała się od 515 do 648. Najwyższe wartości odnotowano w południowej części województwa, malały one jednak ku północy, gdzie niedobory opadów pojawiały się najczęściej. W biegu rocznym najwyższe sumy obserwowano latem, a najniższe zimą. Opady letnie były ponad dwukrotnie wyższe od zimowych. Natomiast opady wiosenne i jesienne utrzymywały się na podobnym poziomie, z lekką przewagą wiosennych. Dobowe sumy opadu najczęściej mieściły się w przedziale 1–10 mm. Opady przekraczające 50 mm były rzadkością i pojawiały się raz na kilka lat, głównie latem. Nie zaobserwowano istotnych statystycznie zmian struktury i wysokości opadów. Pojawiła się jednak niewielka tendencja wzrostowa sum zimowych i spadkowa sum letnich.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia