PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Dziecko w przestrzeni aksjologicznej Doświadczenie aksjologiczne dziecka na poziomie intelektu, woli i emocji organizowane jest przez ważnych w jego życiu dorosłych. Proponowana w artykule personalistyczna wizja człowieka – jako najbardziej nośna z punktu widzenia rozwoju osobowego dziecka – przyjmuje godność osobową i upodmiotowienie dziecka za niekwestionowane wartości, ale nie zakłada równorzędnej pozycji dziecka i dorosłych w kontekście wyborów aksjologicznych, tj. nie respektuje absolutyzacji wolności. Dziecko gromadzi wzory wartości, które oferowane są przez dorosłych, dysponujących aksjologiczną świadomością refleksyjną, w odróżnieniu od dziecka, które funkcjonuje na poziomie świadomości aksjologicznej emocjonalnej. Stąd niezbędna w procesie wychowania jest obecność autorytetów i wzorów osobowych. 

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Obszary współpracy w szkole i środowisku lokalnym w opinii dyrektorów szkół – przegląd dotychczasowych badań Wyzwaniem stawianym szkole jest rozwijanie współczesnego człowieka w taki sposób, aby przygotować go do życia w zmieniającym się świecie. Szkołę natomiast tworzą ludzie i to od kapitału ludzkiego i społecznego tej instytucji zależy stan przyszłego kapitału społecznego naszego kraju. Warunkiem koniecznym budowania go jest m.in. efektywna współpraca. W artykule przedstawiono analizę dotychczasowych wyników badań w obszarze współpracy w szkole (w opinii dyrektorów polskich szkół) oraz szkoły ze środowiskiem lokalnym. Rozważania oparto na dwóch raportach: SZKOŁA WSPÓŁPRACY: Uczniowie i rodzice kapitałem społecznym nowoczesnej szkoły. Raport zbiorczy z badania jakościowego [Trutkowski 2014] oraz Współpraca szkół z podmiotami zewnętrznym. Raport z badania otoczenia instytucjonalnego przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjów [Hernik, Solon-Jasiński, Stasiowski, Slijko 2012].

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Niemcy w drodze do międzykulturowej opieki nad osobami starszymi Globalizacja to proces, który w ostatnich dziesięcioleciach przyniósł wiele zmian. Poprawa i dalszy rozwój aspektów ekonomicznych spowodowały, że ludziom zaoferowano nowe możliwości i to poza granicami państwa. Nie tylko istniejąca infrastruktura odpowiada za to, że świat w coraz większym stopniu staje się światem wielokulturowym. Mimo wielu zmian różnice między kulturami w zakresie ich podejścia i przekonań, ale także znaczenia i interpretacji życia codziennego, nadal są widoczne. Migracja jest ściśle związana z polityką pracy. Jeśli pozwalają na to wymogi prawne, celem wielu migrantów jest zarabianie pieniędzy poza granicami ojczyzny. Na terenie Niemiec żyje i pracuje ponad 100 różnych narodów (Visser, de Jong 2002, s. 110). Niemcy to kraj wielokulturowy. Ze względu na rosnącą liczbę osób starszych opieka nad nimi musi dostosować się do wielokulturowej klienteli. Międzykulturowość ma ogromne znaczenie nie tylko dla opieki, ale także dla całego społeczeństwa. Wielokulturowe zespoły robocze są i będą w przyszłości powszechną formą pracy na terenie Niemiec (Barth, 2000). Nie tylko coraz więcej odbiorców opieki, ale także opiekunów pochodzi z innych krajów i innych kultur. Z tego powodu potrzebna jest praktyka i zmiana podejścia, aby sprostać wyzwaniom w delikatny i uporządkowany sposób.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Miejsce, w którym funkcjonuję i tworzę – metoda projektów w pracy z uczniami z niepełnosprawnością intelektualną Celem artykułu jest przedstawienie zastosowania metody projektów w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim – z uczniami klas I–III szkoły podstawowej. Opracowanie składa się z trzech części. W pierwszej opisano metodę projektów w aspekcie teoretycznym. W drugiej zaprezentowano metodę projektów w odniesieniu do aspektów twórczości. Teoretyczny i twórczy aspekt metody projektów posłużył do napisania trzeciej części artykułu, w której przedstawiono jej praktyczny wymiar – „Miejsce, w którym funkcjonuję i tworzę”. Plan pracy został wykreowany przez studentów Pedagogiki Specjalnej Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie i fragmentarycznie przeze mnie zmodyfikowany. Projekt został już częściowo wdrożony w działania z uczniami, a fundamentalnym wnioskiem, który wyłania się z praktyki jest stwierdzenie, że praca metodą projektów jest niezwykłym narzędziem do rozwijania wiedzy (sposoby ochrony lasów przed zaśmiecaniem), umiejętności (twórcze myślenie i działanie) oraz kompetencji społecznych (współpraca, komunikacja, odpowiedzialność za wykonanie zadania oraz wrażliwość) dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Społeczny kontekst edukacji w okresie dzieciństwa Czasy współczesne stanowią wyzwanie dla edukacji społecznej, która nie może się sprowadzać do narzuconej zewnętrznie oferty socjalizacyjnej, lecz powinna uwzględniać złożoność warunków, w jakich przyszło żyć wychowankom. Spoglądając na przemiany zachodzące w nurcie pedagogiki polskiej ostatnich dwudziestu lat, można przyrównać je do prawidłowości procesu socjalizacji człowieka – od bycia kontrolowanym do samokontroli. Zwraca uwagę kierunek wyzwalania się spod presji centralizacji, wywieranej przez komunistyczne władze oświatowe, w stronę poszukiwania autonomii przez alternatywne nurty wychowania. Ta droga przemian jest niezwykle trudna zarówno dla polskich jednostek decyzyjnych (władz oświatowych, komisji rządowych, zespołów doradców), które chcą rzeczywiście lub tylko deklaratywnie „odciąć się” ideowo od poprzedniego stylu rządzenia, jak i samych odbiorców oferty edukacyjnej, rodziców, nauczycieli, wychowanych i kształconych przecież w czasach komunizmu. Wiele zjawisk edukacyjnych wydaje się być zbyt złożonych (i kosztownych), by można je szybko zmienić lub dostosować do standardów UE, nie zawsze przez polskie społeczeństwo akceptowanych. Sposób zmiany organizacji studiów wyższych czy niedopracowany tryb obniżania wieku obowiązku szkolnego 6-latków skłaniają do refleksji nad presją uniformizacji w edukacji polskiej.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Badania włączające. Potencjał i ograniczenia w kontekście dotychczasowych doświadczeń Przedmiotem artykułu jest analiza wybranych zagadnień dotyczących badań włączających z udziałem osób z niepełnosprawnością intelektualną. Badania te, o dość długiej tradycji w niektórych krajach, dostarczać mogą sposobności do podejmowania cenionych społecznie ról, jak rola współbadacza, ponadto służą rozwiązywaniu problemów istotnych dla szeroko rozumianej jakości życia i integracji osób z niepełnosprawnością intelektualną. W wielu przypadkach projekty inkluzyjne były podejmowane przy współudziale organizacji self-adwokackich. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną wypełniają w ich ramach wielorakie role i zadania ważkie dla realizacji procesu badawczego. Zgromadzone doświadczenia prowokują do podejmowania w literaturze przedmiotu dyskusji nad statusem tych badań, ich znaczeniem indywidualnym i społecznym, podstawami metodologicznymi oraz teoretycznymi. W artykule odwołano się do tych dyskusji, analizując wskazane kwestie na podstawie wybranych projektów włączających.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Warsztaty techniczno-przyrodnicze a kształcenie kompetencji społecznych studentów – przyszłych nauczycieli i uczniów szkół podstawowych Szeroki zakres kompetencji społecznych nauczyciela pozwala mu na wywieranie wpływu na uczniów w różnego rodzaju sytuacjach społecznych. Powstawanie i rozwijanie się kompetencji możliwe jest dzięki zdolności przetwarzania informacji behawioralnych – tzw. inteligencji społecznej [Argyle 1994]. Natomiast realizowane podczas pozalekcyjnych zajęć aktywności dają uczniom większą swobodę w samodzielnym poszukiwaniu rozwiązań, projektowaniu działań i odpowiadaniu na problematyczne kwestie bez angażowania nauczyciela w podawanie gotowych odpowiedzi i rozwiązań. Celem badań było podniesienie poziomu kompetencji społecznych studentów i uczniów szkół podstawowych poprzez uczestnictwo w interdyscyplinarnych warsztatach edukacyjnych. Wykazano, że uczestnicy badań dostrzegają konieczność organizowania tego typu zajęć w celu kształtowania odpowiedniego podejścia do współczesnych problemów naukowych i cywilizacyjnych.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Przemiany refleksyjności współczesnych rodziców Celem artykułu jest refleksja nad zjawiskiem wzmożonej aktywności niektórych rodziców w kształtowaniu edukacyjnych środowisk swoich dzieci. Autorka sięga po kategorię refleksyjności w celu teoretycznej analizy owego zjawiska. Aktywnych, poszukujących rodziców określa mianem rodziców refleksyjnych. Ich działania sytuuje w szerszym kontekście trzech współczesnych układów odniesienia dla kreowania roli rodzica i znaczenia rodzicielstwa: rynku pracy, rynku usług edukacyjnych i rynku wiedzy eksperckiej, a następnie stawia pytania o różnice w refleksyjności, ich podłoże i konsekwencje dla zachowań inkluzyjnych lub ekskluzywnych.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Stany Ja uczniów a spostrzeganie przez nich wybranych elementów obrazu własnego życia rodzinnego Celem artykułu jest analiza wzajemnych związków pomiędzy obrazem rodziny pochodzenia a ujawnianymi stanami Ja osób badanych w ramach koncepcji analizy transakcyjnej. Przedstawiono zarys teorii Erica Berne’a opisujący analizę struktury stanów Ja: Rodzic Krytyczny, Rodzic Opiekuńczy, Dziecko Naturalne i Dziecko Przystosowane oraz Dorosły, wraz z zawartym w nim stanem Ethos i Pathos. Zaprezentowano przegląd literatury w zakresie związków rodziny pochodzenia z cechami jednostki podlegającymi jej oddziaływaniom w ujęciu systemowym typologii i relacji rodzinnych. Główne założenia badawcze dotyczące związków pomiędzy wybranymi parametrami rodziny a wynikającymi z koncepcji analizy transakcyjnej stanami Ja osób badanych potwierdziły się w zakresie związku pomiędzy spostrzeganym poziomem spójności i komunikacji w rodzinie oraz takimi stanami Ja, jak Pathos. Istotne statystycznie związki ze stanami Ja uzyskano dla wybranych właściwości matek i ojców. Ciekawym wynikiem jest obraz stanów Ja badanej młodzieży w postaci egogramu. Uzyskany profil wyników wykazuje wysoką zgodność z postulowanym w literaturze AT optymalnym dla funkcjonowania człowieka rozkładem stanów Ja. Przedstawione wnioski dotyczą badań porównawczych i praktycznych implikacji uzyskanych wyników dla procesu edukacji i wychowania oraz relacji nauczyciel–uczeń.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Dymorficzny wymiar uwarunkowań agresji i przemocy domowej – przegląd wybranych aspektów i eksploracji Tekst dotyczy uwarunkowań agresji i przemocy domowej. Analiza czynników i faktorów jako źródeł agresji i przemocy domowej miała charakter dymorficzny. Analizie i penetracji poddano dwa obszary: okres prenatalny, czyli tzw. „rodzącej się agresji i przemocy” oraz obszar czynników tkwiących w środowisku rodzinno-domowym jednostki. Ze względu na wielość i różnorodność faktorów tkwiących w tych obszarach, odniesiono się do czynników o charakterze typowo destrukcyjnym (patologicznym), jak np. nadużywanie alkoholu, jak również do czynników nieposiadających znamion patologii, jak np. bezrobocie. Liczne przywoływane eksploracje wskazują, że agresja i przemoc domowa ma swoje podłoże w zintegrowanych czynnikach makro- i mikrospołecznych, tworzących niekiedy ciągi pejoratywnych faktorów wyzwalających agresję i przemoc domową. Analizując uwarunkowania zachowań agresywnych zasygnalizowano również wybrane implikacje rozwoju i funkcjonowania jednostki, głównie dzieci.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Działalność Uniwersytetu Dziecięcego w Państwowej Uczelni Zawodowej im. Ignacego Mościckiego w Ciechanowie Uniwersytety dziecięce działają na wielu uczelniach w Europie, w tym także w Polsce. Ich funkcjonowanie różni się od siebie, ponieważ nie ma żadnych obowiązujących wytycznych dotyczących ich prowadzenia, gdyż nie należą do obowiązującego systemu edukacji. Stanowią formę doskonalenia oraz rozwijania samego siebie i wpisują się w idee kształcenia przez całe życie. Organizowane na uczelniach zajęcia przeznaczone są dla dzieci w różnym wieku. Mają różne formy i czas realizacji. Poruszane są na nich różne zagadnienia. Niniejszy artykuł zawiera informacje na temat historii powstania uniwersytetów dziecięcych i ich działalności w Polsce. Głównym celem jest przedstawienie na tym tle działalności Uniwersytetu Dziecięcego w Państwowej Uczelni Zawodowej im. Ignacego Mościckiego w Ciechanowie. Swoją pięcioletnią działalnością Uniwersytet wpisał się już w strukturę i obraz ciechanowskiej Uczelni. Co roku w okresie wakacyjnym na Uniwersytet zgłaszają się dzieci z Ciechanowa i okolic, a następnie uczestniczą przez jeden rok akademicki w zajęciach o różnorodnej tematyce.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Nowe szaty wielokulturowości – spektaklekulturowe i dyskursy potoczne Autor identyfikuje teoretyczne i społeczne konteksty koncepcji wielokulturowości oraz współczesnej jej krytyki. Problemy z zastosowaniem wielokulturowości wiążą się aktualnie zarówno z potocznymi uproszczeniami jej rozumienia, jak i istotnymi zmianami współczesnych społeczeństw i sposobami interpretacji tych zmian. Niezależnie od tych przemian – wielokulturowość w Polsce pozostaje znaczącym elementem dyskursów publicznych. Celem artykułu jest wskazanie nowych koncepcji wielokulturowości, które uwzględniają wskazane zmiany paradygmatyczne i społeczne. Są to: koncepcja wielokulturowości – jako metaramy kultury różnicy ujawniającej się w spektaklach kulturowych oraz koncepcja wielokulturowości – jako faktu kulturowego negocjowanego w dyskursach potocznych.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Fanatyzm jako problem wychowawczy Wychowanie jest takim wprowadzaniem w wartości, dzięki któremu stają się one stałym punktem odniesienia w działaniu, a nawyk odnoszenia się do norm przez te wartości wskazywanych i ich stosowanie był utrwalony. Jednakże bezwarunkowe, bezwzględne i żarliwe stosowanie się do norm jest przejawem fanatyzmu. Artykuł, odnosząc się do dwóch koncepcji filozoficznych, próbuje odpowiedzieć na pytanie, jak można wychowywać do opowiadania się po stronie wartości, unikając jednocześnie kształtowania w osobie wychowywanej postawy fanatycznej. Analizowane jest podejście L. Kołakowskiego i R. Rorty’ego kładące nacisk na zasadę niekonsekwencji oraz podejście A. MacIntyre wskazujące na etykę cnoty.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Edukacja międzykulturowa na dużą odległość: edukacyjne i ekologiczne działania czeskiego wolontariatu w Ladakhu Artykuł przedstawia działalność edukacyjną czeskich aktywistów z ekologicznego ruchu Brontosaurus, którzy od kilkunastu lat budują szkołę w jednej z wiosek w Ladakhu w północnych Indiach. Sami w niej też nauczają – przeważnie miejscowych nauczycieli. Prywatna szkoła pod patronatem czeskiej organizacji wyraźnie poprawiła ofertę edukacyjną wioski Mulbekh i jej okolic. I choć jest dostępna tylko dla części miejscowych dzieci, kształci, używając coraz bardziej nowoczesnych i skutecznych metod edukacyjnych. Czescy wolontariusze zdają sobie sprawę z możliwych zagrożeń wynikających z dystansu kulturowego i dlatego starają się działać zgodnie z precyzyjnie określonymi zasadami, które minimalizują te niebezpieczeństwa.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Przyczyny niepowodzeń edukacyjnych studentów informatyki na wstępnych kursach programowania Nauczanie i uczenie się programowania to trudny proces, a wskaźniki niepowodzeń edukacyjnych na kursach z podstaw programowania są wysokie. W artykule zaprezentowano wyniki sondażu przeprowadzonego wśród studentów I roku informatyki, którego celem było poznanie opinii respondentów na temat czynników wpływających na te niepowodzenia. Uzyskane wyniki wskazują, że decydujące znaczenie ma motywacja studentów oraz trudności związane z nabywaniem umiejętności programistycznych.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Fenomenologiczna kategoria świata życia codziennego jako przesłanka eksplikacji sensów edukacji Sformułowany problem opiera się na próbie przybliżenia trzech zasadniczych zagadnień, wyrażonych w trzech pytaniach i przynależnych im perspektywach problemowych: 1. Jakie są podstawowe przesłanki fenomenologicznych nastawień badawczych?; 2. Jak jest rozumiana fenomenologiczna kategoria świata życia codziennego?; 3. W jaki sposób fenomenologiczna kategoria świata życia codziennego pozwala na ujmowanie i rozjaśnianie sensów edukacji? Fenomenologia świata życia codziennego, rozwijana przez Edmunda Husserla w ostatnim okresie jego twórczości, opiera się na założeniu, że ów świat przeżywany jest właściwym i nieredukowalnym punktem wyjścia dla nauk humanistycznych i społecznych. Jest to bowiem wspólny świat codziennych sytuacji i praktycznego działania.W tym też kontekście odnoszę się do fenomenu edukacyjnych preliminariów i imponderabiliów oraz rozpatruję kwestie sensotwórczości doświadczenia paradoksalności, aporetyczności i dialektyczności rozwoju człowieka. To zaś daje to podstawę do ujmowania tytułowych sensów edukacji jako swoistego egzystencjalnego doświadczenia odysei.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Czy Smok Wawelski woli sushi? Semiosfera wizji wielokulturowego miasta XXI wieku w pracach artystycznych uczniów krakowskich szkół W tekście zastosowano perspektywę semiotyczną do analizy prac artystycznych uczniów krakowskich szkół nadesłanych na konkurs pn. „Miasto wielokulturowe w XXI wieku”. Przyjmując założenie, że warunkiem dla semiotyki miasta są społeczne procesy prowadzące do uznania przedmiotów w przestrzeni miejskiej za znaki, tekst ma na celu odpowiedzieć na pytanie: jakie znaki i kody konstytuują semiosferę konkursowych prac? Z analizy wynika, że uczestnicy w twórczy sposób użyli znaków zakorzenionych w tradycji Krakowa, modyfikując ich znaczenie poprzez umieszczenie ich w nowych układach syntagmatycznych ze znakami z innych kodów kulturowych. Prace te ukazują również, że wpływ interakcji kulturowych wiąże się z wzajemną wymianą znaków i dynamicznym procesem ponownego przypisywania im znaczeń. Ilustrują one także inne mechanizmy społeczno-kulturowe zachodzące w warunkach wielokulturowości i międzykulturowości. Jednym z nich jest proste zwielokrotnienie różnorodnych „pakietów kulturowych”, zaś drugim – różnorodne i dynamiczne interakcje oraz przeplatanie się wielości elementów, jakie składają się na całość przestrzeni międzykulturowej.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Problemy i trudności w nauczaniu geografii Polski w świetle wypowiedzi nauczycieli tego przedmiotu z województwa świętokrzyskiego Celem opracowania jest próba określenia problemów i trudności w nauczaniu geografii Polski jakie napotykają nauczyciele geografii gimnazjów województwa świętokrzyskiego. Aby poznać wyżej wymienione problemy i trudności, przeprowadzono badania sondażowe. Wykorzystano w tym celu: ankietę (10 pytań) i kwerendę literatury. Nauczyciele w większości uważają, że nie mają problemów z nauczaniem geografii Polski. Jednak około 40% badanych twierdzi, że ich trudności związane są m.in. z niewystarczającym przygotowaniem absolwentów szkoły podstawowej do nauczania-uczenia się geografii na poziomie gimnazjum, małą liczbą godzin w cyklu kształcenia, brakiem własnych umiejętności selekcji materiału, określenia treści najważniejszych i mniej istotnych, brakiem danych statystycznych związanych z realizacją zagadnień społeczno-gospodarczych (respondenci nie mają aktualizacji w podręcznikach szkolnych). W procesie nauczania geografii Polski największy odsetek nauczycieli skupia swoją uwagę głównie na geografii fizycznej, a nieliczni na geografii ekonomicznej. Na pytanie, które zagadnienia z geografii Polski najsilniej wiążą się z wychowaniem patriotycznym, nauczyciele wskazywali działy programowe: mój region, krainy geograficzne, miejsce Polski w Europie, podział administracyjny, położenie Polski, Polska na mapie politycznej Europy, tradycje kulturowe, miejsca historyczne. Do nauczania geografii nauczyciele wykorzystują głównie podręcznik. Treści dotyczące geografii Polski zawarte na mapach wykorzystywane są w małym stopniu. Według respondentów, największe trudności sprawiają uczniom zagadnienia związane z budową geologiczną Polski, zmianami gospodarczymi w Polsce po 1989 roku, zagadnieniami ludnościowymi, treściami związanymi z Unią Europejską. Nauczyciele geografii wprowadziliby wiele zmian w nauczaniu geografii Polski, a przede wszystkim: zwiększenie liczby godzin geografii w gimnazjum, zmniejszenie ilości treści geografii społeczno-ekonomicznej na rzecz geografii fizycznej, zwiększenie liczby zagadnień dotyczących własnego regionu, zmniejszenie ilości treści w Podstawie programowej, wprowadzenie map topograficznych do nauczania geografii Polski. Padły również propozycje wydzielenia w Podstawie programowej treści wyłącznie dotyczących geografii Polski. Badani respondenci zapytani o własne sposoby nauczania geografii Polski wskazywali na: wykorzystanie prezentacji medialnych dołączonych do podręczników, właściwe i pełne wykorzystanie podręcznika, nauczanie od zagadnień regionalnych do ogólnych treści geograficznych, własną pracę uczniów dotyczącą opracowania materiałów, wykorzystanie nowoczesnych metod nauczania, zajęcia w terenie.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Postawy ojców dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w wieku przedszkolnym Artykuł porusza temat rodziny dziecka z niepełnosprawnością intelektualną. We wstępie zawarto wyjaśnienia terminologiczne dotyczące wartości rodziny, klasyfikacji postaw rodzicielskich oraz ich znaczenia dla rozwoju społeczno-emocjonalnego dziecka. Pod uwagę wzięto w szczególności charakterystykę rodziny z dzieckiem z niepełnosprawnością intelektualną. W dalszej części artykułu przedstawiono wyniki badań własnych przeprowadzonych w grupie 25 ojców dzieci z niepełnosprawnością intelektualną głębszego stopnia. W badaniach skupiono się na nasileniu postaw wykazywanych przez ojców dzieci zgodnie z klasyfikacją Mieczysława Plopy (2006). W części końcowej zamieszczono podsumowanie oraz wnioski i implikacje praktyczne dla ojców dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Język dziecka: „zabawka poetycka” Słowo (język) już od pierwszych lat życia człowieka jest narzędziem aktywnego uczestnictwa obywatelskiego, pojmowanym jako możliwość dawania słowa i nadawania znaczenia światu. W artykule zostaje podjęte studium dzieł Freirego, Don Milaniego, Rodariego, autorów, którzy na różne sposoby podkreślają, iż opanowanie języka jest również kompetencją społeczną. Słowa są dla dziecka „zabawką poetycką” do mówienia, do bawienia się, do myślenia, komunikowania, relacjonowania się, wyobrażania, tworzenia.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika
Uczniowie z chorobami przewlekłymi w szkole: w kręgu możliwości wspierania uczniów przez nauczyciela w zakresie stałego przyjmowania leków Dzieci ze schorzeniami przewlekłymi zwykle nie otrzymują w środowisku edukacyjnym wsparcia w zakresie realizacji koniecznych procedur zdrowotnych. Chodzi tu przede wszystkim o przyjmowanie leków w chorobach przewlekłych i wykonywanie innych czynności medycznych (np. mierzenie poziomu cukru we krwi). Najczęściej to rodzice muszą rezygnować z pracy, by wspierać dziecko w ich wykonywaniu. Mimo wieloletnich starań nie wypracowano obowiązującego modelu opieki nad dzieckiem z chorobą przewlekłą w szkole czy przedszkolu. Niewątpliwie potrzeby tej grupy dzieci są zróżnicowane i stanowią wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej i systemu edukacji, a nie tylko dla nauczycieli. Analizy dotyczą sytuacji dzieci z chorobą przewlekłą, kwestii prawnych związanych z prawem do edukacji, jak i samej ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami. Autorka przeprowadziła także sondażowe badania na temat gotowości nauczycieli do podawania uczniom stale przyjmowanych leków. Głos nauczycieli jest ważnym elementem projektowania i konstruowania bezpiecznego dla dziecka procesu edukacji. Niezbędne jest zatem przygotowanie jednoznacznych i spójnych rozwiązań prawnych.

Dziedziny: nauki społeczne, pedagogika