PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Cykl porównań międzylaboratoryjnych w dziedzinie wzorcowania analizatorów wydechu organizowanych przez GUM w 2021 roku Badania biegłości (PT) i porównania międzylaboratoryjne (ILC) są podstawowym narzędziem zewnętrznego zapewnienia jakości wyników w laboratoriach badawczych i wzorcujących. PT/ILC jako jedyne mogą dostarczyć obiektywnej i niezależnej całościowej oceny rezultatów działalności laboratorium. Udział w PT/ILC jest ważnym elementem potwierdzenia kompetencji technicznych i miarodajności wyników laboratorium i jest obowiązkowy dla laboratoriów akredytowanych oraz ubiegających się o akredytację wg PN-EN ISO/IEC 17025. Pracownia Wzorców Fizykochemicznych Samodzielnego Laboratorium Chemii Głównego Urzędu Miar (GUM) organizuje porównania międzylaboratoryjne w dziedzinie wzorcowania analizatorów wydechu, zgodnie z normą PN-EN ISO/IEC 17043. W 2021 roku przeprowadzony został cykl porównań, w którym wzięło udział osiem laboratoriów. W artykule omówiono zasady i przebieg porównań, uzyskane przez uczestników porównań wyniki wzorcowania analizatora Draeger Alcotest 9510 IR+EC w czterech punktach pomiarowych i ich ocenę zgodnie z przyjętym kryterium. Wszystkie laboratoria uczestniczące w porównaniach uzyskały wyniki zadowalające, potwierdzając deklarowaną niepewność. Szczegółowa analiza uzyskanych rezultatów powinna być przeprowadzana przez laboratoria uczestniczące, także w przypadku uzyskania wyników zadowalających jako element rozpatrywania ryzyk i szans, i może stanowić podstawę do podjęcia działań zapobiegawczych i doskonalących lub też do weryfikacji i poprawienia zdolności pomiarowej.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Energetyka jądrowa… po chińsku Chiński program budowy elektrowni jądrowych jest jednym z najszybciej rozwijających się programów jądrowych na świecie. Jedna z największych gospodarek globu potrzebuje dużych ilości energii elektrycznej, której produkcja nie wiąże się z emisją zanieczyszczeń. Dotyczy to przede wszystkim najbardziej uprzemysłowionych regionów Chin ze szczególnym uwzględnieniem terenów nadmorskich np. aglomeracja Szanghaju. Poniższe opracowanie przybliża chiński program jądrowy. Opisuje też, jak Chinom udaje się budować reaktory jądrowy w wyjątkowo szybkim tempie. Autor koncentruje się na wyjątkowej wadze jaką ma dla bezpieczeństwa dotrzymywanie harmonogramu prac i brak opóźnień przy budowie reaktorów jądrowych. Przybliżone zostają również Czytelnikom projekty tych reaktorów energetycznych, które stanowią produkt eksportowy Chin i mogą wzbudzać zainteresowanie jeżeli chodzi o Program Polskiej Energetyki Jądrowej. Artykuł opisuje również SNERDI chiński instytut badawczy i projektowy zaangażowany w projektowanie najbardziej zaawansowanych reaktorów jądrowych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Omówienie międzynarodowego dokumentu JCGM 102:2011 dotyczącego wyrażania niepewności pomiaru Dokument JCGM 102:2011 jest rozwinięciem metodyki opracowania danych pomiarowych przedstawionej w opracowaniu JCGM 101:2008. Dotyczy wielowymiarowego modelu pomiaru, czyli takiego w którym występuje dowolna liczba wielkości wyjściowych. Wielkości te są wzajemnie skorelowane, gdyż zależą od tych samych wielkości wejściowych. Dokument przedstawia prawo propagacji niepewności w postaci macierzowej. Uogólnia też zastosowanie metody Monte Carlo w celu numerycznego wyznaczania wspólnego rozkładu prawdopodobieństwa dla wielkości wyjściowej wielowymiarowego modelu pomiaru. Na ich podstawie można wyznaczyć obszar rozszerzenia, będący odpowiednikiem przedziału rozszerzenia dla jednowymiarowego modelu pomiaru, który odpowiada określonemu prawdopodobieństwu. Obszar ten może przybierać postać hiperelipsy lub hiperprostokąta. Dokument przedstawia również procedurę obliczeniową wyznaczania najmniejszego obszaru rozszerzenia.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Oprogramowanie stosowane w Okręgowym Urzędzie Miar w Łodzi podczas legalizacji zbiorników pomiarowych w kształcie cylindra stojącego, wzorcowanych metodą geometryczną W artykule opisano oprogramowanie stosowane przez Pracownię Pomiarów Objętości Wydziału Termodynamiki Okręgowego Urzędu Miar w Łodzi podczas legalizacji bezciśnieniowych zbiorników pomiarowych w kształcie cylindra stojącego, wzorcowanych metodą geometryczną (opasania), uwzględniające wymagania określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 22 stycznia 2008 r. (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1094).

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Wybrane zagadnienia z metod oceny bezpieczeństwa w tym ewaluacja najlepszego szacowania i niepewności (BEPU), kody zintegrowane i sprzężone W artykule przedstawiono niektóre aspekty metod oceny bezpieczeństwa i krótki opis kodów służących deterministycznej analizie bezpieczeństwa.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Wspomnienia pierwszego dyrektora clor prof. Jerzego Peńsko W ubiegłym roku minęło 60 lat od utworzenia Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej. Publikowany materiał stanowi wybór kilku fragmentów obszernego tekstu Jerzego Peńsko, zatytułowanego „Niecodzienna biografia” opublikowanego w książce wydanej z okazji jubileuszu CLOR. Tekst wspomnień poprzedzony jest wstępem od redakcji, w którym podano informację o działalności naukowej prof. dr hab. Jerzego Peńsko.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Omówienie Przewodnika JCGM GUM-6:2020 dotyczącego podejścia modelowego przy wyznaczaniu niepewności pomiaru W artykule omówiono podstawowe zasady tworzenia modeli pomiaru przedstawione w nowym dokumencie opublikowanym przez Wspólny Komitet ds. Przewodników w Metrologii. Celem jest przybliżenie głównych treści w nim zawartych. Dokument jest ważnym materiałem, który może być wykorzystywany w laboratoriach badawczych, wzorcujących i naukowych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Badanie biegłości w laboratoriach chemicznych polskich urzędów probierczych w programie Round Robin Tematem artykułu jest porównanie i ocena wyników badań uzyskanych przez laboratoria chemiczne krajowych urzędów probierczych, uczestniczących w dwóch edycjach (2020 oraz 2021) międzynarodowego programu badań biegłości Round Robin, w zakresie badania zawartości metali szlachetnych w stopach jubilerskich. Przeprowadzone badania biegłości obejmowały analizę próbek testowych techniką spektrometrii fluorescencji rentgenowskiej oraz metodami chemicznymi, w oparciu o które krajowe urzędy probiercze ustalają próby stopów jubilerskich i podejmują decyzje o umieszczaniu cech probierczych na wyrobach z metali szlachetnych. Stopy złota, srebra oraz platyny zostały zbadane przez laboratoria chemiczne okręgowych urzędów probierczych w Krakowie i w Warszawie oraz ich wydziałów zamiejscowych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Charakterystyka termoelementów Au/Pt– realizacja grantu badawczego w programie EMRP Badania dotyczące termoelementów Au/Pt, pomimo dość długiego okresu ich stosowania w metrologii, wciąż nie są wystarczająco rozwinięte, aby można zamknąć rozdział dotyczący tej grupy przyrządów pomiarowych. Ich właściwości pozwalają myśleć nad jeszcze szerszym zastosowaniem, m.in. jako termometru interpolacyjnego. Pod tym kątem prowadzone były prace w ramach grantu Researcher Mobility Grant (RMG) w projekcie badawczym JRP SIB10 NOTED (Novel techniques for traceable temperature dissemination). W artykule omówiono prace, prowadzone w Centro Español de Metrología (CEM), dotyczące pomiarów niejednorodności termoelementów Au/Pt oraz ich wzorcowanie w punktach stałych Międzynarodowej Skali Temperatury (MST-90).

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Bezpieczeństwo i ochrona środowiska przy wydobywaniu rudy uranowej Uranu nam nie zabraknie, bo w znanych zasobach na lądzie przy obecnej technologii jądrowej starczy go na ponad 200 lat, a po wprowadzeniu cyklu zamkniętego z wielokrotnym wykorzystaniem paliwa na dziesiątki tysięcy lat. Opanowano też już technikę wydobywania uranu z wody morskiej, co zapewnia nieograniczone źródła tego pierwiastka. Co więcej, wbrew zarzutom Greenpeace’u wydobycie uranu stwarza mniejsze zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska niż wydobycie węgla. Dane z najuboższych krajów afrykańskich (Niger, Namibia) i z bogatych krajów OECD (Australia) potwierdzają, że wypadkowość i dawki promieniowania są bardzo małe. Np. dla kopalni Rossing w Namibii przy wydobyciu uranu wystarczającym do wytworzenia energii elektrycznej większej niż cała zużywana w Polsce liczba wypadków śmiertelnych to zero, zapalenia skóry, zachorowania na pylicę płuc, utraty słuchu – zero, podczas gdy w górnictwie węglowym w Polsce w 2016 r. było 1279 wypadków, w tym 10 wypadów ze zgonami ludzi. Dane dla USA też wskazują, że wydobycie uranu stwarza mniejsze zagrożenie dla ludzi i środowiska niż wydobycie węgla.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Oszacowanie metodami EPR, TL i PPSL odpowiedzi próbek przy wykrywaniu potencjalnego napromieniowania żywności VI międzynarodowe porównanie wiarygodności trzech najważniejszych metod analitycznych stosowanych do wykrywania napromieniowanej żywności zorganizowano w 2015 r. pod auspicjami Ministerstwa Zdrowia i Hiszpańskiej Agencji Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia (AESAN) oraz Krajowego Centrum Żywności (CNA). W badaniu zatytułowanym „Międzynarodowe badanie porównawcze metodami Tl, PSL i EPR, 6 runda” brało udział dziewiętnaście specjalistycznych laboratoriów z kilku krajów europejskich. CNA jest doświadczonym laboratorium, posiadającym akredytację do wykrywania napromieniowanej żywności metodami thermoluminescencji (TL), fotostymulowanej luminescencji (PSL) i spektroskopii elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR). Większość laboratoriów uczestniczących w porównaniu międzylaboratoryjnym posiada również taką akredytację. Asortyment produktów spożywczych dostępnych na rynku jest coraz szerszy, jednak nie wszystkie z nich są testowane pod kątem ich potencjalnego napromieniowania. Jest to istotny argument przemawiający za udziałem wszystkich laboratoriów w porównaniach międzylaboratoryjnych, takich jak obecnie przeprowadzane.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Nowe podejście w definiowaniu jednostek miar Przeczytaj o pracach nad redefinicją jednostek układu SI, czyli przejściu od wzorców jako fizycznych obiektów do wzorców opartych na zjawiskach fizycznych i o tym, że dążenia te wzbudzają kontrowersje.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Jednorodność i stabilność certyfikowanych materiałów odniesienia na przykładzie ciekłego wzorca gęstości Do produkcji certyfikowanych materiałów odniesienia (CRM) stosuje się substancje o dostatecznej jednorodności i stabilności. Ocenę jednorodności i stabilności oraz wyznaczenie charakterystyki metrologicznej wzorca wraz z niepewnością wartości wielkości certyfikowanej prowadzi się zgodnie z zaleceniami Normy PN-EN ISO 17034 oraz Przewodnika PKN-ISO Guide 35. Na przykładzie wybranego materiału odniesienia omówiono postępowanie podczas procesu badania jednorodności i stabilności. Do opracowania wyników wykorzystano analizę istotności statystycznej współczynnika nachylenia zależności liniowej dopasowanej do danych pomiarowych oraz metodę dwuczynnikowej zagnieżdżonej analizy wariancji, którą zastosowano w celu wyznaczenia składowych niepewności, związanych z jednorodnością i stabilnością materiału.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Wybrane aspekty prawne gospodarki odpadami promieniotwórczymi Podstawowym aktem w polskim systemie prawnym, który reguluje działalność w zakresie pokojowego wykorzystania energii jądrowej związaną z rzeczywistym i potencjalnym narażeniem na promieniowanie jonizujące jest ustawa – Prawo atomowe. Wprowadzona w 1986 r. ustawa na przestrzeni lat ulegała wielu modyfikacjom uwzględniając między innymi dyrektywy Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) oraz wzrastające wykorzystywanie substancji promieniotwórczych w medycynie, nauce oraz przemyśle.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Od metra dawnego do współczesnego W artykule przestawiono historię definicji metra, od jej pierwotnej idei powiązanej z długością wahadła matematycznego do współczesnej, powiązanej z prędkością światła w próżni. Droga ta wiodła poprzez artefakty i zjawiska fizyczne, służące do odtwarzania jednostki miary długości. W obu wypadkach, tej dawnej i współczesnej definicji metra, istotą jest odwołanie się do jednostki czasu, poprzez stałą fizyczną.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Jak zrealizować Program Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) W artykule porównano wersje 2020 i 2014 Programu Polskiej Energetyki Jądrowej i przedstawiono krótką charakterystykę reaktora AP1000. Podano źródła informacji, które mogą być pomocne przy ocenie generalnego wykonawcy, poddostawców i przy formułowaniu kontraktu. Wyliczono potencjalne zagrożenia w okresie budowy, rozruchu i eksploatacji elektrowni jądrowej ilustrując je przykładami opartymi na doświadczeniach autora. Podkreślono znaczenie przejrzystości harmonogramów (PERT). Omówiono cechy dobrze zorganizowanej dokumentacji i szkolenia oraz przedstawiono przykłady właściwie i niewłaściwie realizowanych przedsięwzięć. Podkreślono znaczenie stabilności struktur organizacyjnych. Zasugerowano zorganizowane przekazywanie wiedzy opartej na doświadczeniu zawodowym przez starsze pokolenia polskich specjalistów.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Matrycowe materiały odniesienia dla potrzeb analizy związanej z ochroną środowiska– udział Głównego Urzędu Miar w metrologicznym projekcie badawczym EMPIR 14RPT03 ENVCRM Zdrowy stan ekosystemów to cel europejskiej polityki wodnej, ponieważ czysta woda ma zasadnicze znaczenie dla zdrowia publicznego i środowiska naturalnego. Ramowa dyrektywa wodna wymaga monitorowania składu chemicznego wód powierzchniowych, wyznaczając listę substancji priorytetowych, w tym metali takich jak: nikiel, ołów i kadm oraz ich związków. W ramach projektu EMPIR 14RPT03 wykonano i przebadano nowe typy matrycowych materiałów odniesienia spełniających wymagania dyrektywy unijnej. Uczestnicząc w projekcie, laboratorium GUM uzyskało i udoskonaliło praktyczną wiedzę dotyczącą metod certyfikacji nowych typów materiałów odniesienia zawierających toksyczne metale w matrycy wód rzecznych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Budujemy dom… – ocena promieniotwórczości naturalnej wybranych surowców i materiałów budowlanych W Polsce systematyczne badania promieniotwórczości naturalnej w surowcach i materiałach budowlanych prowadzone są od 1980 r. W oparciu o wyniki badań prowadzonych przez Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej (CLOR) i ponad 30 innych laboratoriów w naszym kraju powstała ogólnopolska baza danych z wynikami promieniotwórczości naturalnej. Baza ta jest nadzorowana przez CLOR i zawiera wyniki badań dla ponad 42 000 analizowanych próbek od 1980 r. do chwili obecnej. W artykule przedstawiono wyniki badań radioaktywności wybranych surowców i materiałów budowlanych, oceniono możliwość zastosowania ich w budownictwie mieszkaniowym oraz oceniono narażenie osób na promieniowanie jonizujące wynikające z zastosowania tych materiałów w budownictwie mieszkaniowym.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Amerykański model spółdzielni energetycznych W niniejszym artykule przedstawiono jedną z metod finansowania projektów inwestycyjnych w energetyce jądrowej stosowaną w USA – spółdzielnię energetyczną. Przedstawiono główne cechy modelu, rozpowszechnienie, przykłady zrealizowanych i realizowanych inwestycji. Dokonano także porównania z podobnym modelem Mankala stosowanym w Finlandii i opisanym przez autora w poprzednich artykułach w PTJ (4/2019, 1/2019).

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Moneta w urzędzie probierczym Niniejsza publikacja prezentuje metody badania złotych monet, zgłaszanych przez osoby prywatne, firmy złotnicze i instytucje państwowe (policja, prokuratura, urzędy celne) do urzędów probierczych, w celu określenia próby. Publikacja zawiera także wykaz monet, które były najczęściej badane w Wydziale Technicznym Okręgowego Urzędu Probierczego w Krakowie oraz rezultaty przeprowadzonych badań.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Utworzenie stanowiska do sprawdzania wodomierzy i przetworników przepływu do ciepłomierzy z zasilaniem grawitacyjnym W artykule omówiono prace wykonane w Okręgowym Urzędzie Miar w Łodzi w celu utworzenia stanowiska do badań m.in. wodomierzy.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Nauka w walce o wolność, czyli rewolucja kulturalna w Instytucie Badań Jądrowych Po przedstawieniu krótkiej historii powołania Instytutu Badań Jądrowych (IBJ) i jego działalności do końca lat 70-tych w artykule podano informacje o protestach załogi IBJ bezpośrednio po wprowadzeniu stanu wojennego (13 grudnia 1981 r.) i w latach 1982-1983. Podano liczne przykłady represjonowania pracowników instytutu: internowania, zwalniania z pracy, przesłuchania, kary finansowe. Opisano przyczyny, przebieg i konsekwencje przekształcenia IBJ w trzy instytuty. W artykule powołano się na źródła (raporty i publikacje) wydane odpowiednio w roku 1983, 1992, 2008.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Wiedza o rozpuszczalności gazów może uratować życie W artykule opisano prawo Henry'ego dotyczące rozpuszczalności gazów w cieczach w zależności od ciśnienia i temperatury. Znajomość stałej Henry'ego odgrywa bardzo ważną rolę w procesie oddychania, na przykład podczas nurkowania czy przy produkcji napojów gazowanych. Od 200 lat wiedza o rozpuszczalności gazów ratuje ludzkie życie.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Badanie wyrobów ze stopów metali szlachetnych z zastosowaniem obligatoryjnych w probiernictwie analitycznych metod badania Artykuł jest kontynuacją publikacji, która ukazała się w Biuletynie GUM (nr 3/2013). Szczegółowo została tam omówiona metoda przybliżona badania stopów metali szlachetnych. Poniższy artykuł zawiera opis analitycznych metod badania stopów metali szlachetnych, obligatoryjnych do stosowania w polskich urzędach probierczych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Ewolucja międzynarodowych organizacji metrologicznych na przykładzie Międzynarodowej Organizacji Metrologii Prawnej Poniższy artykuł omawia strukturę, zakres prac oraz ewolucję Międzynarodowej Organizacji Metrologii Prawnej (OIML), jednej z najważniejszych międzynarodowych organizacji metrologicznych o charakterze globalnym.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Pierwsza połowa 2018 roku w światowej i polskiej energetyce jądrowej W artykule przedstawiono dodatkowe informacje do wcześniej przedstawionego przeglądu sytuacji energetyki jądrowej w świecie i w Polsce wraz z aktualizacją do 31 sierpnia 2018 r.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Okresowy układ pierwiastków chemicznych W roku bieżącym przypada 120. rocznica odkrycia polonu i radu. Liczby atomowe tych pierwiastków to odpowiednio: Z= 84 i Z=88. Dziś znamy 118 pierwiastków. W artykule przypomniano ważniejsze fakty z historii odkrycia nowych pierwiastków i badania ich właściwości. Szczególną uwagę poświęcono pierwiastkom promieniotwórczym z obszaru liczb atomowych Z= 104 -118, które odkryto w ostatnich kilkudziesięciu latach. Autor artykułu zwraca uwagę na złożoność i ważność procedur decydujących o ustalaniu nazwy nowych pierwiastków.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Energetyka jądrowa na świecie i w Polsce w 2020 roku Artykuł przedstawia przegląd dokonań w energetyce jądrowej na świecie w 2020 r. z rozdziałem zawierającym informacje, co wydarzyło się w Polsce. Liczba reaktorów na świecie zmalała do 442 bloków, przy czym włączono 5 nowych bloków i wyłączono 6 starych bloków. Ogólna ich moc zainstalowana nieznacznie wzrosła do 392,5 GWe. Prowadzone są prace przy budowie 50 bloków jądrowych w krajach posiadających energetykę jądrową. W Polsce prace ruszyły do przodu poprzez przyjęcie przez rząd aktualizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) i przygotowanie do podpisania porozumienia o współpracy z USA przy budowie pierwszej elektrowni jądrowej. Planowo realizowany jest projekt Gospostrateg-HTR dotyczący wysokotemperaturowego reaktora chłodzonego gazem (HTGR). Zgodne z harmonogramem przebiegała praca reaktora badawczego MARIA w Świerku. Spółka Synthos Green Energy działała na rzecz budowy małego reaktora modułowego BWRX-300 poprzez przygotowanie wspólnie z amerykańskim koncernem Exelon Generation studium wykonalności i rozpoczęciem dialogu regulacyjnego z Państwową Agencją Atomistyki–PAA.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Optymalizacja warunków przecinania laserowego polipropylenu i polipropylenu z dodatkiem talku Przecinanie laserem materiałów wymaga wykonania prób obróbki i wyboru najkorzystniejszego wariantu z punktu widzenia przyjętych kryteriów oceny jakości procesu. W pracy przedstawiono przykład procesu przygotowawczego, z którego wynika, że przecinanie polipropylenu i polipropylenu z talkiem o grubości 5 mm nie jest łatwą obróbką. Wykorzystano laser CO2 i różnicując wykorzystaną moc lasera oraz prędkość przesuwu wiązki względem materiału uzyskano przecięcia materiału o zróżnicowanej jakości. Zaproponowano także kryteria wyboru najlepszego wariantu obróbki. Stwierdzono, że dodatek talku do polipropylenu może być czynnikiem ułatwiającym wykonanie cięcia laserem tego tworzywa.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Charakterystyka wybranych typów elektrowni jądrowych generacji III/III+ Energetyka jądrowa rozwija i doskonali technologię reaktorów już od sześciu dekad. Dlatego rozróżnia się kilka generacji reaktorów jądrowych, z których każda wyróżnia się innymi cechami związanymi z projektem, kwestiami bezpieczeństwa, czy wykorzystaniem paliwa jądrowego. Zdecydowana większość reaktorów obecnie eksploatowanych na świecie została zbudowana w latach 70. i 80. XX wieku. Są to reaktory II generacji. Program Polskiej Energetyki Jądrowej zakłada budowę elektrowni jądrowych generacji III/III+. Rynek oferuje kilka konkretnych technologii tej generacji. W niniejszym artykule prezentowane są informacje o czterech z nich – trzech reaktorach wodnych ciśnieniowych – AP1000, APR1400 oraz EPR, a także jednym reaktorze wodnym wrzącym – ABWR. Artykuł zawiera informacje zebrane na potrzeby jednego z tematów realizowanych przez autorów w Narodowym Centrum Badań Jądrowych.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Miary w Królestwie Polskim na początku XX wieku Historiografia metrologii polskiej niewiele miejsca poświęca dziejom Piątej (warszawskiej) Izby Miar i Wag, co najwyżej odnotowuje jej istnienie. Niechęć podejmowania tematu przez autorów okresu międzywojnia wynikała z ahistoryczności (jeszcze wówczas) tego okresu oraz z obsesyjnej negacji wszystkiego, co było narzucone społeczeństwu polskiemu przez instytucje zaborcy. Dziś, patrząc z perspektywy ponad stu lat, nadszedł być może czas weryfikacji oceny? Izba, choć była obcej proweniencji, żadnej instytucjonalnej wrogości nie przejawiała. Dziś już wiemy, że stała się ośrodkiem krzewienia „kultury mierniczej” w społeczeństwie, i ku pełnej nieświadomości jej twórców, okazała się być kuźnią kadr dla administracji miar, już w wolnej Polsce. Bez starannie przygotowanego przez nią gruntu, o wiele trudniej byłoby wprowadzić w 1919 r. Dekret o miarach i sprawnie go realizować.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne
Dwudziestolecie Przewodnika wyrażania niepewności pomiaru Przewodnik przedstawia podstawowe zasady wyznaczania niepewności pomiaru mogące mieć zastosowanie we wszystkich dziedzinach pomiarowych. Metoda zalecana przez Przewodnik ma charakter uniwersalny, spójny i przechodni, umożliwiając wykorzystanie jej przy opracowywaniu wyników pomiarów wykonywanych w nauce, technice, handlu i przemyśle. Dokument rekomenduje praktyczną procedurę postępowania obejmującą model pomiaru, prawo propagacji niepewności, opis wielkości wejściowych, tworzenie budżetu niepewności, obliczenie niepewności rozszerzonej i wyrażanie wyniku pomiaru.

Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki fizyczne