PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Zastosowanie modelu funkcjonalnego do analizy pracy złącza ciernego odrzwi obudowy górniczej obciążonej dynamicznie W artykule przedstawione zostały wyniki analizy pracy złącza ciernego obudowy górniczej poddanej dynamicznemu obciążeniu. Przedstawiono wyniki badań stanowiskowych złącza poddanego udarowemu obciążeniu spadającą masą z określonej wysokości. Na bazie tych badań został opracowany model funkcjonalny złącza ciernego jako układ o dwóch stopniach swobody. Model ten został poddany analizie numerycznej przy udarowym i skokowo-liniowym wymuszeniu. Wyznaczono charakterystyki zmian przyśpieszenia i przemieszczenia zsuwającego się kształtownika w funkcji czasu. Przedstawiono także charakterystyki zmian siły nacisku złącza ciernego na podłoże (reakcje) w funkcji czasu narastania obciążenia. Zastosowany w badaniach model stwarza duże możliwości symulacyjne w zakresie zmian wartości i charakteru obciążenia złącza oraz analizy skutków oddziaływania tego obciążenia na pracę złącza ciernego.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ oczyszczalni ścieków na redukcję zanieczyszczeń odprowadzanych w czeskiej części dorzecza Odry Zanieczyszczenie wód powierzchniowych w całym dorzeczu Odry jest postrzegane jako poważny problem, na który znacząco wpływa niewystarczający stopień oczyszczania ścieków w zlewniach cząstkowych w stosunku do dostępnych najnowocześniejszych technologii i celów środowiskowych dyrektywy 2000/60/WE. Do określenia wpływu przemysłowych i komunalnych oczyszczalni ścieków na redukcję odprowadzanych zanieczyszczeń w czeskiej części międzynarodowego dorzecza Odry wykorzystano metodę oceny szarego śladu wodnego. W czeskiej części dorzecza Odry przeanalizowano dane z 391 oczyszczalni ścieków w latach 2004–2018. Uzyskane wyniki pokazują, że oczyszczalnie ścieków zmniejszają nawet o 92% szary ślad wodny, tj. ilość wody potrzebnej do rozcieńczenia zanieczyszczeń odprowadzanych do odbiornika w czeskiej części dorzecza Odry.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Karbońskie wapienie z Czatkowic - ich charakter surowcowy a możliwości wykorzystania Eksploatacja wapieni karbońskich w Czatkowicach trwa od ponad 60 lat. Stanowi ona przykład selektywnego rozwiązania i optymalnego wykorzystania surowcowego niemal każdej występującej w złożu odmiany kopaliny. Sytuacja ta i gromadzone w ciągu kilku dziesiątków lat doświadczenie pozwoliły na kompleksowe użytkowanie wszystkich występujących w złożu odmian kopalin oraz realizowanie optymalnej gospodarki surowcowej stanowiącej wypadkową pomiędzy specyfiką surowcową kopalin z jednej strony, a podążeniem za wymogami rynku zbytu z drugiej. W efekcie tego Kopalnia pozostaje przedsiębiorstwem atrakcyjnym surowcowo. To z kolei posiada pozytywne przełożenie na jej sytuację finansową.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ warunków eksploatacji rur wentylacyjnych na zmiany właściwości polipropylenu samogasnącego, z którego były wytworzone W artykule przedstawiono wyniki badań porównawczych wybranych właściwości mechanicznych PPs (polipropylen samogasnący) dla próbek pobranych z trzech przewodów wentylacyjnych. Badaniom poddano próbki pochodzące z przewodów wentylacyjnych pracujących w różnych warunkach. Dla porównania do badań dołączono próbki pobrane z nowych przewodów. W celu wyznaczenia wybranych właściwości mechanicznych wykonywano analizy sześciu równoległych próbek. Wyniki pomiarów zestawiono z danymi katalogowymi podawanymi przez dwóch producentów tego typu elementów.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Eksploracja warstw podpowierzchniowych Księżyca z wykorzystaniem penetratora ''KRET'' Przyrządy wykorzystywane na lądownikach księżycowych muszą charakteryzować się niewielką masą oraz niewielkim zużyciem energii elektrycznej. Jednym z rozwiązań pozwalających na spełnienie obu tych kryteriów w przypadku instrumentów przeznaczonych do badania warstw podpowierzchniowych są penetratory. W niniejszym artykule opisano opracowany przez CBK PAN penetrator KRET, który jest unikalną konstrukcją inżynierską przeznaczoną do badania ciał Układu Słonecznego.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza mobilności metali ciężkich z osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków w Olsztynie i Sitkówce-Nowiny W Polsce ogólna ilość powstających komunalnych osadów ściekowych stale wzrasta. Osady ściekowe powstające w oczyszczalniach ścieków wykazują wysokie wartości nawozowe i mogą być używane w rolnictwie jako nawóz organiczny pod warunkiem, że zawartość mikrozanieczyszczeń nie spowoduje negatywnych skutków w środowisku wodno-glebowym. Osady ściekowe z oczyszczalni ścieków w aglomeracjach miejskich mogą charakteryzować się podwyższoną zawartością metali ciężkich. Wówczas przyrodnicze wykorzystanie osadów ściekowych jest możliwe pod warunkiem, że nie zostały przekroczone dopuszczalne wartości określone w odpowiednich przepisach. Przedmiotem badań prezentowanych w pracy była ocena mobilności metali ciężkich z komunalnych osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków w Olsztynie i w Sitkówce-Nowiny koło Kielc. Do oceny mobilności metali ciężkich z osadów ściekowych wykorzystano metodę analizy specjacyjnej zaproponowaną przez European Community Bureau of Reference (BCR). Stężenia metali ciężkich w badanych osadach ściekowych oznaczono na spektrofotometrze emisyjnym ze wzbudzoną plazmą ICP-OES Perkin-Elmer Optima 8000. Analiza sekwencyjna BCR wykazała obecność metali ciężkich we wszystkich frakcjach badanych osadów ściekowych. Dominującymi formami występowania analizowanych metali ciężkich były połączenia metaloorganiczne oraz glinokrzemiany (Frakcja IV). Poziomy zawartości metali ciężkich w badanych osadach ściekowych nie przekroczyły dopuszczalnych limitów obowiązujących w Polsce dla osadów przeznaczonych do wykorzystania rolniczego. Obliczono wskaźniki stabilności metali ciężkich. Stwierdzono, że w przypadku kadmu badane osady ściekowe charakteryzowały się najniższą wartością wskaźnika stabilności metalu.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ obecności węglowodorów aromatycznych (BTX) w ściekach komunalnych na proces biologicznej defosfatacji W badaniach analizowano efektywność procesu biologicznej defosfatacji w warunkach występowania węglowodorów aromatycznych (BTX) w stężeniu od 1,0 do 5,3 mg/ dm<sup>3</sup>. Jako materiał badawczy zastosowano ścieki syntetyczne, ścieki komunalne oraz ścieki wzbogacone cieczą osadową. Efektywność usuwania fosforu dla ścieków z dodatkiem BTX wahała się od 36,4 do 86,3 %, natomiast w przypadku prób kontrolnych – bez BTX od 22,5 do 83,8%. Wyliczone średnie efektywności defosfatacji wynosiły: dla ścieków z BTX – 72,9%, a dla ścieków bez węglowodorów – 67,4%. Z analizy efektywności usuwania fosforu wynika, że dla niższych stężeń fosforu ogólnego w ściekach surowych uzyskano wyższą efektywność usuwania fosforu w próbach z BTX.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Praktyczne zastosowanie zasad kodeksu JORC na przykładzie polskich złóż węgla kamiennego Na przykładzie wybranego pokładu węgla kamiennego przedstawiona została procedura kwalifikowania zasobów według wymagań kodeksu JORC z wykorzystaniem dokumentacji geologicznej złoża sporządzonej według wymagań polskich.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wodna dyspersja bezpostaciowej krzemionki jako dodatek poprawiający parametry technologiczne zaczynu cementowego W celu uzyskania wymaganych parametrów technologicznych zarówno świeżego (płynnego), jak i stwardniałego zaczynu cementowego projektowane receptury poddawane są ciągłym modyfikacjom. Obecne w składzie zaczynu dodatki i domieszki wywierają wpływ na jego poszczególne właściwości, jednak zdarza się, że poprawa jednego parametru skutkować może jednocześnie pogorszeniem innego. Należy tak dobierać stosowane środki, aby w miarę możliwości uzyskać wymagane wartości konkretnych parametrów przy jednoczesnym zachowaniu na stałym (niezmiennym) poziomie pozostałych cech technologicznych zaczynu cementowego. Zdarza się, iż w trakcie prowadzenia prac badawczych uzyskuje się wyniki, które pozwalają stwierdzić, że stosowany dodatek powoduje poprawę wielu parametrów technologicznych zaczynu cementowego, co zostało omówione w niniejszym artykule. W trakcie realizacji prac badawczych wykazano korzystny wpływ dodatku wodnej dyspersji bezpostaciowej krzemionki na parametry świeżego i stwardniałego zaczynu cementowego i zastosowano dodatek szkła wodnego sodowego CB75 w określonej ilości w stosunku do ilości wody zarobowej. W celu potwierdzenia poprawy badanych parametrów technologicznych sporządzono kontrolne receptury zaczynów. Określone zostały takie własności zaczynu jak: parametry reologiczne, filtracja, czas gęstnienia, odstój wody, stabilność sedymentacyjna. Dla próbek stwardniałych zaczynów ustalono wpływ dodatku CB75 na parametry mechaniczne (wytrzymałość na ściskanie), parametry fizykomechaniczne (przyczepność do rur stalowych i przyczepność do formacji skalnej). Ponadto stwardniały zaczyn cementowy poddano analizom opisującym mikrostrukturę próbki i wykonano badania porowatości oraz przepuszczalności. W celu potwierdzenia poprawy parametrów świeżego i stwardniałego zaczynu badania przeprowadzone zostały dla receptur przeznaczonych do uszczelniania otworów w warunkach otworowych w temperaturze od 30°C do 90°C oraz przy ciśnieniu od 5 MPa do 35 MPa.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Deformacje powierzchni w otworowej Kopalni Soli "Barycz" w likwidacji : czy mogą jeszcze powstać zapadliska? Otworowa eksploatacja soli prowadzona w Kopalni "Barycz" od 1924 roku spowodowała wystąpienie deformacji górotworu o charakterze ciągłym i nieciągłym (zapadliska). Od 9 lat nie jest tam prowadzona żadna eksploatacja, ale deformacje mogą przebiegać jeszcze kilkadziesiąt lat. W niektórych rejonach procesy deformacyjne są już bliskie zakończenia. W artykule omówiono przebieg procesu eksploatacji, pomiarów i dokumentowania deformacji powierzchni, prognozę deformacji końcowych (ostatecznych), różnicę pomiędzy tą prognozą a osiadaniami zaistniałymi oraz prognozę deformacji, jakie jeszcze mogą wystąpić po roku 2000. Określono rejony, gdzie wskaźniki deformacji mogą osiągać wartości charakterystyczne dla zerowej i I kategorii zabudowy powierzchni oraz takie, gdzie jeszcze mogą powstać zapadliska.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kluczowe zagadnienia procesu recyklingu zużytych modułów fotowoltaicznych I i II generacji W ramach technologii fotowoltaicznych wyróżniamy obecnie trzy generacje. Pierwsza z nich to ogniwa z mono- i polikrystalicznego krzemu (c-Si), druga obejmuje ogniwa wykonane na bazie technologii cienkowarstwowej, zarówno z krzemu amorficznego (a-Si), jak i diseleneku indowo-miedziowo-galowego (CIGS), tellurku kadmu (CdTe) oraz arsenku galu (GaAs). Trzecia generacja to najnowsze technologie, takie jak: organiczne ogniwa słoneczne, ogniwa uczulane barwnikami czy ogniwa hybrydowe. Przyjmuje się, że średnia długość życia modułu fotowoltaicznego wynosi około 17 lat, co w połączeniu ze wzrastającym zainteresowaniem technologią fotowoltaiczną wiąże się ze zwiększona ilością odpadów, trafiających na składowiska. Oszacowano, że w 2026 roku liczba odpadowych modułów fotowoltaicznych osiągnie 5 500 000 ton. Będą to zarówno pozostałości po procesie produkcji, elementy uszkodzone podczas użytkowania oraz zużyte moduły fotowoltaiczne. Rozwój technologii fotowoltaicznych prowadzi również do doskonalenia istniejących i badań nad opracowaniem nowych metod recyklingu, dostosowanych do procesów produkcji modułów. W pracy zaprezentowano stan wiedzy na temat opracowanych technologii recyklingu modułów, wykonanych z krystalicznego krzemu oraz modułów cienkowarstwowych. Przedstawiono wyniki badań własnych nad procesem delaminacji modułów oraz roztwarzania elementów ogniw wykonanych w obu technologiach. W wyniku przeprowadzonych badań określono minimalną temperaturę, która powinna zostać zastosowana podczas dekompozycji materiału laminującego. U dowodniono, że folie wykonane przez różnych producentów ulegają procesom delaminacji w różnym stopniu, co może być spowodowane różnicami w stopniu usieciowana i stosunkowi polietylenu do polioctanu winylu. Przy wykorzystaniu metody trawienia sekwencyjnego podczas usuwania metalizacji można odzyskać nawet 1,6 kg srebra na 1 t połamanych mono- i polikrystalicznych ogniw krzemowych.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dokumentowanie złóż kopalin według projektu zmian prawa geologicznego i górniczego (Ministra Środowiska z 15.02.2013 r.) W artykule dokonano krytycznej prezentacji projektowanej zmiany prawa geologicznego i górniczego dla potrzeb uregulowania eksploracji i eksploatacji węglowodorów ze szczególnym omówieniem tych regulacji od strony dokumentowania złóż węglowodorów. Przedstawiono skutki nowego ujęcia fazy rozpoznawczej i wyodrębnienia oraz deregulacji poszukiwania węglowodorów. Omówiono także nowe instytucje dokumentacji badań geofizycznych koncesji rozpoznawczo-wydobywczej, decyzji inwestycyjnej oraz właśnie nowego typu dokumentacji geologiczno – inwestycyjnej złoża węglowodorów. Jednocześnie zaprezentowano krytyczne uwagi i zastrzeżenia do tych projektów, przedstawione w toku konsultacji.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Prognozowany wpływ projektowanej biogazowi rolniczej w Złotnikach Małych k/Kalisza na glebę oraz wodę gruntową i powierzchniową Planowana biogazownia rolnicza o mocy elektrycznej około 1.2 MW z możliwością rozbudowy do 1,9 MW, przewidywana jest w miejscowości Złotniki Małe KkKalisza. Powierzchnia terenu przewidzianego pod inwestycje wynosi około 2,58ha. Podstawową działalnością planowanej biogazowi będzie skojarzenie technologii produkcji energii elektrycznej i cieplnej w agregatach kogeneracyjnych. Do produkcji biogazu tj. niezbędnego paliwa wykorzystana będzie fermentacja metanowa związków organicznych. Podstawowym wsadem będzie mieszanina kiszonki roślinnej oraz gnojowicy. Poziom wody gruntowej płytko zalegającej (0,69 - 0,94 m. p.p.t.) na terenie przeznaczonym pod budowę biogazowni, jest ściśle powiązany z poziomem wody (wodostanem) w rzece Bawół.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Jedno- i dwuwymiarowe modelowania numeryczne procesów generowania, ekspulsji i migracji węglowodorów w utworach karbonu południowo-wschodniej części rowu lubelskiego W pracy przeprowadzono analizę generacyjną węglowodorów w utworach karbonu w południowo-wschodniej części rowu lubelskiego za pomocą numerycznych modelowań programami BasinMod 1- i 2-D. Na podstawie wyników analiz geochemicznych wydzielono w utworach karbonu poziomy skał macierzystych. Skały macierzyste utworów karbonu rowu lubelskiego charakteryzują się dobrymi własnościami macierzystości i obecnością gazotwórczego kerogenu IlI typu. W jednowymiarowych modelowaniach numerycznych, po skalibrowaniu pomierzonych wartości dojrzałości termicznej z wielkością erozji, dokonano identyfikacji faz węglowodorowych w utworach karbonu w profilach odwiertów Komarów IG-1, Grabowiec IG-4 i Terebin IG-5. W dwuwymiarowych modelowniach wzdłuż przekroju Komarów - Terebin uzyskano przestrzenny rozkład transformacji kerogenu skał macierzystych karbonu i sumaryczne ilości wygenerowanych węglowodorów. Wykazano, że jedynie w okolicach Komarowa i Grabowca możliwe było zachowanie węglowodorów. Przeprowadzona analiza naftowa dowiodła, że intensywna erozja w paleozoiku rozformowała potencjalne pułapki złożowe, a brak regionalnego uszczelnienia mezozoicznego pozwolił na rozproszenie resztkowych ilości węglowodorów.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Gatunki, zbiorowiska roślinne i siedliska decydujące o różnorodności biologicznej doliny górnej Narwi W artykule zaprezentowano najważniejsze dla różnorodności biologicznej doliny górnej Narwi gatunki, zbiorowiska oraz siedliska roślin. W pracy wykorzystano wyniki badań autorów z lat 1993-2001 oraz materiały archiwalne. Zebrano również dane na temat istniejących obszarów chronionych na analizowanym odcinku i porównano ich lokalizację z rozmieszczeniem opisywanych siedlisk i zbiorowisk roślinnych. Sformułowano podstawowe, wstępne zalecenia ochronne oraz potrzeby badawcze w zakresie rozpoznania roślinności i siedlisk doliny.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Projektowanie sieci recyklingu samochodów wycofanych z eksploatacji Tworzenie sieci recyklingu powinno przebiegać w sposób zaplanowany i zorganizowany tak, aby zapewnić efektywność sieci i optymalne zagospodarowanie zasobów. Stąd też kształtowanie sieci recyklingu wymaga zastosowania odpowiednich narzędzi, które zapewnią właściwą lokalizację elementów struktury systemu. Model wspomagania decyzji powinien obejmować etapy takie jak: identyfikacja problemu, konstruowanie modelu matematycznego oraz weryfikację modelu.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ugięcie stropu nad eksploatowanym złożem rud miedzi LGOM - wpływ wartości współczynnika eksploatacji na powstanie stref odciążenia miedzy warstwami stropowymi Praca stanowi kontynuację analiz zachowania się warstw górotworu nad eksploatowanym, systemem komorowo-filarowym z ugięciem stropu, złożem rud miedzi. W pracach opisano dwa sposoby zachowania się warstw stropowych z punktu widzenia koncentracji naprężenia i wytężenia górotworu, co w konsekwencji może spowodować powstanie i propagację lokalnej strefy zniszczenia i utratę stateczności warstwy. W niniejszej pracy przedstawiono wpływ wartości współczynnika eksploatacji na powstanie stref odciążenia między warstwami stropowymi. Założono, że górotwór (zarówno strop jak i złoże) charakteryzuje się własnościami ośrodka sprężystego, które opisują: współczynnik oporu właściwego złoża c1 współczynnik oporu właściwego zrobów c2, współczynnik odkształcalności podłużnej E i poprzecznej v warstwy stropowej. Zadanie sprowadza się do rozwiązania modelu opisującego ugięcie belki na sprężystym podłożu. W skonstruowanym modelu o wartości krzywizny osi belki decyduje moment zginający i siła ścinająca (T. Ozog). W pracy przedstawiono wyniki obliczeń ugięć osi belek stropu bezpośredniego i zasadniczego, z których wynika możliwość powstania stref zmniejszonego nacisku stropu zasadniczego na strop bezpośredni, co w skrajnym przypadku może prowadzić do powstania pustek międzywarstwowych. Brak podparcia lub zmniejszone podparcie stropu zasadniczego może być przyczyną jego zawisania i generowania zjawisk dynamicznych.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stanu technicznego i funkcji środowiskowych urządzeń melioracyjnych na obiekcie Supraśl Dolna W pracy oceniono urządzenia melioracyjne występujące na użytkach rolnych w woj. podlaskim i na obiekcie melioracyjnym Supraśl Dolna. Wskazano na ich funkcję w produkcji biomasy roślinnej i w ochronie środowiska przyrodniczego. Ważną rolę w bilansie wodnym na obszarach rolniczych pełnią rowy melioracyjne szczegółowe i zastawki regulujące odwodnienie i nawodnienie. Opisano i oceniono urządzenia melioracyjne na dużym (1153 ha) obiekcie Supraśl Dolna. Obiekt spełnia ważną funkcję gospodarczą ( nawodnienie łąk i pastwisk) oraz funkcje przyrodnicze ( utrzymaniu różnorodności gatunkowej flory łąk pobagiennych). Rowy na tym obiekcie występujące na długości 125,6 km nie zapewniają właściwego uwilgotnienia , gdyż są wypłycone, zamulone i nie posiadają właściwych spadków dna. 75% zastawek piętrzących wodę jest sprawnych, a pozostałe nie spełniają funkcji. Przepusty melioracyjne umożliwiające komunikację na obiekcie są sprawne w 80%. Przyczyną niskiej sprawności urządzeń melioracyjnych szczegółowych jest brak systematycznej ich konserwacji, wynikającej z braku uregulowań prawnych w tym zakresie.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Intensyfikacja konwekcyjnej wymiany ciepła przez mechaniczne zrywanie termicznej warstwy przyściennej W pracy zaprezentowano metodę intensyfikacji wymiany ciepła za pomocą mechanicznego zaburzania termicznej warstwy przyściennej. Podano metodę wyznaczania współczynnika wnikania ciepła w takich warunkach oraz przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych. Mechaniczne zrywanie termicznej warstwy przyściennej jest jedną z aktywnych metod intensyfikacji wymiany ciepła. Laminarna warstwa przyścienna temperatury stanowi główny opór cieplny w procesie wymiany ciepła. Usunięcie tej warstwy za pomocą obrotowych elementów mechanicznych (skrobaków) skutkuje zmniejszeniem całkowitego oporu przenikania ciepła, a przez to zwiększeniem przekazywanego strumienia ciepła. Badania przeprowadzono na specjalnie do tego celu zaprojektowanym stanowisku eksperymentalnym. Czynnikiem roboczym było powietrze. Zbadano wpływ prędkości obrotowej łopatek skrobiących na wymianę ciepła. Wyniki badań zostały zaprezentowane w formie wykresów.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie popiołów lotnych klasy F do produkcji materiału zeolitowego na skalę półtechniczną W artykule przedstawiono charakterystykę popiołów lotnych klasy F z trzech zakładów energetycznych w Polsce: Elektrowni Kozienice S.A., Elektrowni Rybnik S.A. i Elektrowni Stalowa Wola, jako potencjalnych dostawców surowców odpadowych do produkcji zeolitów syntetycznych. Analizowane popioły lotne poddano analizie składu mineralnego (XRD, SEM), chemicznego (XRF, CEC (Cation Exchange Capacity) - pojemność jonowymienna) oraz badaniom teksturalnym (powierzchnia właściwa BET, struktura porów). Zeolity z opisywanych popiołów pierwotnie otrzymywano na skalę laboratoryjną metodą syntezy hydrotermalnej popiołu lotnego z ługiem sodowym. Z uwagi na pozytywne wyniki prowadzonych reakcji syntezy oraz otrzymanie wysokiej czystości materiału zeolitowego typu X, podjęto próbę przełożenia procesu na skalę półtechniczną. W tym celu zaprojektowano i wykonano prototyp w pełni zautomatyzowanej linii technologicznej na potrzeby prowadzenia procesu syntezy. Scharakteryzowano również otrzymany w opisanym procesie materiał zeolitowy, a następnie dokonano porównania parametrów technologicznych (powierzchnia właoeciwa BET, CEC) popiołów lotnych z otrzymanym materiałem zeolitowym. Badania wykazały, że produkowany materiał zeolitowy charakteryzuje się 20-krotnie wyższą powierzchnią właściwą BET w stosunku do popiołów lotnych (średnio 14 m2/g) oraz nawet 25-krotnie wyższą wartością CEC (do 252 meq/100 g) w stosunku do materiału wyjściowego, przez co stanowi bardzo dobrej jakości sorbent mineralny. W pracy dokonano również charakterystyki ekonomicznej proponowanego rozwiązania technologicznego.

Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka