PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Norwidowskie „etruski” literackie Pobyt Norwida we Florencji – stolicy dawnej Etrurii – w latach 40. XIX w. przypadł na apogeum europejskiego zainteresowania kulturą etruską. We Włoszech działały wówczas liczne muzea etruskie, głównie prywatne, posiadające wspaniałe zbiory pochodzące z wykopalisk. W Europie (we Włoszech, Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii) ukazywało się mnóstwo interesujących i zwykle bogato ilustrowanych publikacji na temat Etrusków. Norwid mógł zaznajomić się ze sporym wyborem tych prac w Bibliotece Uniwersyteckiej w Berlinie, a także w samej Italii. Wydaje się wszakże, że jego pasja etruska zrodziła się już w Polsce, w malarni Aleksandra Kokulara. W latach warszawskich poeta zapewne wizytował wspaniałą Galerię starożytności w Wilanowie (gdzie jego nauczyciel – Kokular, wykonywał różne prace malarskie) i jako „student” sztuk pięknych musiał znać pionierskie dzieło (i zbiory) S.K. Potockiego O sztuce u dawnych, czyli Winckelmann polski, którego trzy rozdziały były poświęcone sztuce etruskiej. Nie bez znaczenia były też kontakty Norwida (krajowe i paryskie) z kolekcjonującymi „etruski” rodzinami Potockich, Czartoryskich i Działyńskich. Ślady Etrusków znajdujemy zarówno w notatnikach, jak i w twórczości autora Quidama, od tej z lat włoskich (co oczywiste) aż po przedśmiertną nowelę Tajemnicę lorda Singelworth; fascynacja kulturą i sztuką etruską trwała więc do końca życia Norwida. Co ciekawe, w notatkach zachował się też potwierdzony przez samego poetę ślad jego bytności na jednym z najświeższych stanowisk archeologicznych tamtych czasów: w domniemanym grobowcu etruskiego władcy Porsenny. Wszystkie te fakty czynią Norwida jednym z nielicznych polskich romantyków (obok J.I. Kraszewskiego), którzy byli głęboko i merytorycznie zainteresowani tym archeologiczno-kulturowym tematem. Norwidowskie „etruski” literacko-plastyczne to także ważny, równorzędny wobec wizji artystów brytyjskich, włoskich czy francuskich, wkład polskiego „sztukmistrza” w ocalenie i utrwalenie dziedzictwa Etrusków w kulturze (świadomości) Europy nowożytnej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Cmentarz. Antropologiczna lektura przestrzeni i pamięci na przykładzie wiejskiego cmentarza w Złotym Potoku Z kulturowego punktu widzenia przestrzeń cmentarza jest tworem niedokończonym, jako konstrukt materialny i niematerialny jest nieustannie „przeobrażany”. Funkcjonuje jako palimpsest – czas uzgadnia i kreuje jego przestrzeń, nadpisuje nowe znaczenia i tożsamości. Aby go odczytać prawidłowo należy znać język, jakim został napisany i poddać go kilku lekturom, gdyż pierwsza lektura „jawnie dostrzegalnych, widomych i celowo eksponowanych” (J. Kolbuszewski) obiektów i znaków cmentarza nie pozwala badaczowi dogłębnie re-konstruować jego przestrzeń. Za przykład posłuży mi wiejski cmentarz leżący na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej (wieś Złoty Potok, gmina Janów, powiat częstochowski). 

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
„Pamiętnik z Sołówek” Mieczysława Lenardowicza Artykuł dotyczy „pamiętnika z Sołówek” Mieczysława Lenardowicza, opublikowanego dwukrotnie w 1930 roku. Wersja krótsza utworu, zatytułowana <i>Pamiętnik z Sołówek</i>, ukazała się nakładem Towarzystwa Wydawniczego „Rój”, zaś wersja obszerniejsza, <i>Na wyspach tortur i śmierci. Pamiętnik z Sołówek</i>, została wydana przez Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy. Utwór Lenardowicza jest prawdopodobnie pierwszym polskim dziełem literatury łagrowej, i szerzej, literatury obozowej. Uwagi dotyczące utworu: jego genezy, wersji, formy, zawartości i pragmatyki, poprzedza próba ustalenia tożsamości autora, o którym praktycznie niczego nie wiadomo.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
O "Rękopisie znalezionym w Saragossie" w perspektywie intertekstualnej raz jeszcze Monografia Marii Janoszki zatytułowana Rękopis znaleziony w Saragossie Jana Potockiego oraz wybrane powieści XX wieku (Fowles-Rosendorfer-Gretkowska) to pierwsza próba zmierzenia się z zasugerowanym w tytule problemem. Janoszka stara się pokazać niezwykłą nowoczesność arcydzieła Potockiego. Bada intertekstualne relacje między Rękopisem a trzema powieściami XX wieku (Mag, Architekt ruin, Rękopis nieodnaleziony, czyli zalety szubienic). Autorka koncentruje się na kompozycji utworów, gatunkach i konwencjach literackich. Analizuje także konstrukcję bohatera i nowe przestrzenie. Książka jest dobrze udokumentowana i została napisana w ciekawy sposób, dzięki czemu monografia stała się zachętą do dalszych badań nad arcydziełem Potockiego, które jest powieścią pionierską i wciąż inspirującą.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Mikropoetyka i jej konteksty Artykuł jest próbą umiejscowienia mikropoetyki na mapie współczesnych zjawisk kulturowych oraz w kontekście innych dziedzin nauki. Autorka traktuje mikropoetykę jako subiektywną, nastawioną na szczegółową analizę detalu quasi-metodę literaturoznawczych badań. Wskazuje na cechy łączące ją z tradycyjnymi badaniami filologicznymi, a także na to, co stanowi jej novum: jednorazowość strategii lekturowej, dostosowywanej do przedmiotu analizy, zindywidualizowane podejście do dzieła oraz samoświadomość badacza mikrologa, zdystansowanego wobec własnych sądów i świadomego ich sytuacyjności. Głównym wyznacznikiem mikrologii staje się w tym ujęciu uważność, omawiana tu również jako kategoria umocowana historycznie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Trafność Hasło stara się wyjaśnić, jakie mechanizmy rządzą znanym każdemu czytelnikowi utworów literackich doznaniem szczególnego wstrząsu estetycznego wywołanego przez mały fragment utworu lub nawet pojedyncze zdanie. Po przedstawieniu kilku najogólniejszych, możliwych sposobów rozumienia kategorii trafności, autor przechodzi do rozważań na temat odcieni znaczeniowych, jakich może ona nabierać, w zależności od tego, czy traktowana jest jako immanentna cecha danej wypowiedzi literackiej, czy też jako jakość kształtująca się dopiero w procesie jej odbioru.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Polifunkcyjność korpusu językowego (na przykładzie platformy Sketch Engine i Narodowego Korpusu Języka Rosyjskiego) Celem artykułu jest pokazanie możliwości wykorzystania korpusu językowego w badaniach naukowych oraz nauczaniu języków obcych. W artykule omówiono zalety Narodowego Korpusu Języka Rosyjskiego i korpusu ruTenTen11 (Sketch Engine). Zbiory tekstów przedstawione w korpusach, które są nowoczesnym narzędziem analizy językowej, mogą posłużyć do badania zmian w systemie językowym, językowego obrazu świata oraz w celach leksykograficznych. Korpusy językowe rejestrują historię słów, dokumentują zmiany ich znaczeń. W artykule analizie poddano leksem i koncept Демократия w języku rosyjskim, a także znaczenie nowego zapożyczenia контент oraz czasownika озвучить. Autorka porównuje także wiedzę o języku i kulturze zawartą w korpusie i słowniku asocjacyjnym. Korpusy dostarczają przydatnych informacji o cechach semantycznych wyrazów, ich kolokacjach. Badając modele łączliwości wyrazów, można zrekonstruować językowy obraz świata. Dane językowe wydobyte z korpusów mogą też wzbogacać słowniki tradycyjne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Odhumanizowanie jednostki i demontaż wartości w Oleju Lukasa Bärfussa "Odhumanizowanie jednostki i demontaż wartości w Oleju Lukasa Bärfussa" Artykuł ma na celu ukazanie dehumanizacji jednostki i demontażu wartości na podstawie sztuki teatralnej Lukasa Bärfussa pt. Olej. Tytułowa ropa/olej łączy się nierozerwalnie z nieokiełznaną żądzą pieniądza, która ostatecznie prowadzi do tragedii. Zaczynając od antycznej energii, poprzez stosunki (post)kolonialne po system władzy-wiedzy według Michela Foucaulta ukazana zostaje jedna z możliwych interpretacji utworu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Postęp i myśl krytyczna u Norwida i Piotra Ławrowa Polski późny romantyk Cyprian Norwid i rosyjski filozof i socjolog Piotr Ławrow spotkali się jako emigranci w Paryżu lat siedemdziesiątych XIX wieku. Szanowali się wzajemnie, choć mieli wykluczające się na pierwszy rzut oka światopoglądy (ale łączyło ich niezadowolenie z politycznego status quo). Ławrow był ateistą i uważał, że w epoce naukowego postępu religia stanowi czynnik „reakcyjny”, hamujący dalszą emancypację jednostki (choć wcześniej spełniła pozytywną rolę). Norwid uważał zaś, że postęp bez zakorzenienia w chrześcijańskim sacrum zawęża ideę człowieczeństwa, redukując ją do „fizjologicznego” determinizmu. Artykuł pokazuje współczesne konteksty sporu między polskim katolikiem a ateistycznym Rosjaninem i poświęca sporo uwagi negatywnym konsekwencjom wąskiej postawy scentystycznej (odrzuconym zresztą przez Ławrowa), np. relacji między ówczesnymi badaniami antropologicznymi a teoriami rasowymi.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
„L’eco di un cuore altrui”. Poezja Ewy Lipskiej we Włoszech Artykuł koncentruje się na krytycznej recepcji poezji Ewy Lipskiej we Włoszech. Uwzględnia tomy przetłumaczone przez Marinę Ciccarini (2013, 2017), Paolo Statuti (2014), a także przetłumaczone wiersze, które ukazały się w czasopismach literackich (Marco Bruno, 2019). Analizowany materiał zawiera komentarze włoskich krytyków literackich do Lipskiej publikowane w prasie i internecie. Artykuł pokazuje, jak przetłumaczona wcześniej poezja Wisławy Szymborskiej i jej sukces we Włoszech wpłynął na sposób postrzegania Lipskiej w krytycznym odbiorze. W analizie uwzględniono także czynniki redakcyjne, takie jak rola wydawcy w rozpowszechnianiu i odbiorze poezji zagranicznej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Możliwości zastosowania wybranych substancji biologicznie czynnych we wspomaganiu farmakologicznego leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna – przegląd wyników badań Wprowadzenie. Choroba Leśniowskiego-Crohna (ChLC) to przewlekła i nieuleczalna choroba zapalna jelit, charakteryzująca się występowaniem okresów zaostrzenia i remisji. Nieodpowiednia dieta może pogarszać stan odżywienia, potęgować objawy choroby i skracać czas remisji. Dotychczasowe zalecenia dietetyczne dla pacjentów dotyczą głównie zmniejszenia spożycia produktów zaostrzających objawy choroby, jak również przeciwdziałania niedożywieniu. Cel pracy. Przegląd piśmiennictwa dotyczący aktualnego stanu wiedzy na temat możliwości zastosowania substancji biologicznie czynnych we wspomaganiu farmakologicznego leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna. Stan wiedzy. Niektóre substancje, takie jak: wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT) n-3, glutamina i arginina, probiotyki, prebiotyki i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (KKT), mogą wykazywać działanie przeciwzapalne, przede wszystkim poprzez regulację liczebności i składu fizjologicznej flory bakteryjnej w jelitach i hamowanie ekspresji prozapalnych cytokin. Chociaż korzystne działanie substancji biologicznie czynnych zostało wykazane w wielu badaniach na hodowlach komórkowych in vitro i ze zwierzętami doświadczalnymi, to wyniki badań z udziałem ludzi są niejednoznaczne. W większości badań wykazano jednak, że substancje te, chociaż stosunkowo rzadko efektywne, są bezpieczne dla chorych, a ich zastosowanie nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ani pogorszenia stanu pacjentów. Podsumowanie. Terapia z wykorzystaniem wyżej wymienionych substancji biologicznie czynnych nie ma obecnie zastosowania w rutynowym leczeniu pacjentów z ChLC, a wyniki badań nie są rozstrzygające. Konieczne są dalsze badania w celu oceny skuteczności WNKT n-3, aminokwasów, probiotyków i prebiotyków oraz KKT w leczeniu ChLC.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena pokrycia zapotrzebowania na składniki mineralne przez dzieci w wieku 10-12 lat z regionu Malopolski Wprowadzenie. Okres młodzieńczy jest czasem dynamicznego wzrostu oraz rozwoju organizmu. W czasie wzrostu i dojrzewania zachodzą intensywne przemiany w organizmie, a tym samym zwiększa się zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe w tym składniki mineralne. Cel. Celem podjętych badań była ocena pobrania sodu, potasu, wapnia, fosforu, magnezu, żelaza, cynku, miedzi i manganu z całodziennych racji pokarmowych przez dzieci w wieku 10–12 lat. Materiał i metody. Ocenę sposobu żywienia przeprowadzono metodą wywiadu żywieniowego z ostatnich 24 godzin, wiosną oraz jesienią 2006 w losowo wybranych Szkołach Podstawowych w Krakowie i Skawinie. Zawartość składników mineralnych (Na, K, Ca, P, Mg, Fe, Zn, Cu, Mn) spożywanych przez respondentów z racjami pokarmowymi oraz realizację norm oszacowano przy użyciu programu komputerowego „DIETA 2.0”. Wyniki. Podaż składników mineralnych w racjach pokarmowych badanej populacji na ogół nie pozwalała na pokrycie zapotrzebowania. Deficytowymi makroelementami były wapń i magnez, natomiast mikroelementami - miedź, cynk oraz żelazo. Niedostateczna podaż wapnia, przy jednoczesnym pełnym pokryciu zapotrzebowania na fosfor, skutkowała niewłaściwym ich stosunkiem w diecie (0,62 przy zalecanym, wynoszącym 1). Spożycie manganu i potasu w pełni pokrywało zapotrzebowanie, natomiast sód i sól kuchenna pobierane były w nadmiarze. Wnioski. Stwierdzone nieprawidłowości w pobraniu składników mineralnych przez dzieci mogą zwiększać ryzyko rozwoju, chorób dietozależnych w wieku dojrzałym.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Kontrola zywnosci w obrocie miedzynarodowym. Cz.I. Dokumenty Europejskiej Wspolnoty Gospodarczej Omówiono Dyrektywę Rady Europy 89/397/EEC, harmonizującą zasady urzędowej kontroli żywności. Podano ogólne zasady obowiązujące kraje członkowskie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dotyczące kontroli żywności, substancji dodatkowych i materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Omówiono projekt uzupełnień do powyższej Dyrektywy.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Wplyw ftalanu di-n-butylu [DBP] na komorki somatyczne myszy laboratoryjnych Ftalany są powszechnie stosowane przy produkcji tworzyw sztucznych oraz jako rozpuszczalniki w środkach higieny; w kosmetykach i preparatach farmaceutycznych. Ftalan dibutylu (DBP) stosowany jest jako plastyfikator, a także jako środek do impregnacji tekstyliów i jako rozpuszczalnik w farbach drukarskich. Celem badań była ocena uszkodzeń DNA w komórkach wątroby i szpiku kostnego oraz ocena stężenia DBP w krwi obwodowej w następstwie przedłużonej ekspozycji na ftalan dibutylu. Badania wykonano na samcach myszy Pzh:Sfis. Zwierzęta otrzymywały przez 8 tygodni, 3 razy w tygodniu, per os DBP w postaci zawiesiny w oleju jadalnym w dawkach 500 mg/kg m.c. (1/16 LD50) i 2000 mg/kg m.c. (1/4 LD50). Kolejne grupy myszy zabijano po 4 i 8 tygodniach od rozpoczęcia podawania oraz po 4 tygodniach od jego zakończenia. Wykazano zmniejszenie masy ciała myszy, istotnie statystycznie obniżenie masy wątroby oraz relatywnej masy wątroby w następstwie 8-tygodniowego podawania DBP w dawce 2000 mg/kg m.c. W tym samym czasie notowano większy, choć nieistotny statystycznie poziom uszkodzeń DNA w komórkach wątroby mierzony testem kometowym. DBP nie indukowało zwiększonego powstawania uszkodzeń DNA w komórkach szpiku kostnego. W wyniku 8-tygodniowego podawania DBP w dawce 2000 mg/kg m.c. obserwowano znaczne podwyższenie stężenia DBP we krwi obwodowej utrzymujące się również po 4 tygodniach od zaprzestania podawania związku. Wyniki badań potwierdziły, że DBP jest słabym mutagenem w stosunku do DNA komórek somatycznych. Wydaje się jednak, że związek ten w następstwie przedłużonej ekspozycji może być wolniej metabolizowany i czasowo kumulowany w krwi obwodowej.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ochrona zdrowia pracujących na statkach rybackich w prawie unijnym. Część I. Jest pewna grupa zawodów, która charakteryzuje się znacznie wyższym poziomem zagrożenia dla życia i zdrowia pracowników niż inne zawody. Do nich można z pewnością zaliczyć zawód rybaka. Dlatego autorzy przedstawili specyfikę tego zawodu, zagrożeń z nim związanych oraz przedstawili prawne regulacje w zakresie ochrony zdrowia pracujących na statkach rybackich w prawie Unii Europejskiej.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena sposobu zywienia gimnazjalistow z Olesnicy Celem pracy była ocena sposobu żywienia gimnazjalistów. Grupę badaną stanowiło 113 uczniów gimnazjum z Oleśnicy, w tym 65 dziewcząt i 48 chłopców. Badanie przeprowadzono metodą bieżącego notowania jadłospisów w ciągu 3 dni. Stwierdzono, że średnia całodzienna racja pokarmowa (CRP) badanych dziewcząt nie pokrywała zapotrzebowania na: jednonienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, wapń, żelazo, miedź oraz tiaminę i niacynę. Średnia CRP badanych chłopców pokrywała zapotrzebowanie na składniki pokarmowe. Procent energii pochodzącej z tłuszczów w średniej CRP badanych był niezgodny z zaleceniami. Spożycie tłuszczów pokrywało w zbyt dużym procencie całodobowe zapotrzebowania na energię, natomiast procent energii pochodzącej z węglowodanów był na najniższym poziomie zaleceń. Skład kwasów tłuszczowych dostarczanych ze średnią CRP dziewcząt i chłopców był nieprawidłowy. W obu badanych grupach stwierdzono nadmierne spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Prawne warunki bezpieczeństwa pacjenta a innowacyjność opieki zdrowotnej Artykuł prezentuje wybrane przepisy prawne obowiązujące w Polsce, które pozwalają na zdefiniowanie warunków bezpieczeństwa pacjenta w procesie jego leczenia. Prezentacja przepisów prawnych ukazana jest w perspektywie innowacyjności opieki zdrowotnej, definiowanej jako wprowadzanie i wykorzystywanie nowych technologii medycznych podczas udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom, także w oparciu o przepisy prawne. Zagadnienie prezentowane jest z perspektywy prawnej oraz zarządzania w ochronie zdrowia, w oparciu o obserwacje własne autora, wynikające z jego pracy naukowej oraz doświadczeń zawodowych. Na tej podstawie podjęta została próba sformułowania implikacji prawnych i praktycznych zagadnienia bezpieczeństwa pacjenta w odniesieniu do dynamicznie rozwijających się technologii medycznych.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Poziom wiedzy studentów Państwowej Szkoły Wyższej w Białej Podlaskiej na temat profilaktyki raka piersi Rak piersi jest nowotworem najczęściej diagnozowanym u kobiet, praktycznie niezależnie od wieku. Efekty leczenia zależą od stopnia zaawansowania i profilaktyki, którą należy podjąć wobec wszystkich kobiet i edukować je na temat samobadania piersi i innych metod diagnozowania raka. Celem pracy było określenie poziomu wiedzy studentów na temat profilaktyki nowotworu piersi. Badaniom poddano 100 losowo wybranych studentów Państwowej Szkoły Wyższej w Białej Podlaskiej, (60 kobiet i 40 mężczyzn) w wieku 21–28 lat. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz ankiety składający się z 27 pytań. Wykazano, że rak piersi nie występował w rodzinach badanych (77% kobiet i 82% mężczyzn), studenci orientowali się w przyczynach choroby, wskazując najczęściej na geny BRC1 i BRC2 (po 40% kobiet i mężczyzn), i w objawach, spośród których najczęściej wymieniali guz w piersi (25% kobiet). Niepokojący jest fakt, że aż 25% kobiet i 15% mężczyzn było zdania, że nowotworowi nie można zapobiec, ale aż 78% kobiet i 60% mężczyzn było zdania, że profilaktykę nowotworu piersi należy rozpocząć w gimnazjum. Studenci nie posiadają wystarczającej wiedzy na temat metod diagnozowania nowotworu piersi i wieku kobiety, w którym powinna ona poddać się badaniom. Studentom sprawiało trudność określenie właściwego momentu na przeprowadzenie samobadania piersi, wskazań do mammografii i USG piersi. Sformułowano następujące wnioski: badani ocenili swoją wiedzę na temat nowotworu piersi jako przeciętną, chociaż określili objawy i czynniki ryzyka nowotworu. Problem studentom sprawia samobadanie piersi, badane kobiety wykonują je zbyt rzadko, a mężczyźni nie wiedzą, kiedy należy je wykonać. Podstawowym źródłem wiedzy badanych na temat profilaktyki nowotworu piersi jest Internet.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Wystepowanie organizmow wodnych w wodociagach i wynikajace stad problemy dezynfekcji wody do picia.Czesc I. Stwierdzono, że w uzdatnionej wodzie wodociągowej występują martwe i żywe organizmy planktonowe, których liczebność wynosi od kilku do kilku tysięcy osobników. Mogą one stać się przyczyną wtórnego zanieczyszczenia bakteryjnego wody dezynfekowanej, a tym samym stanowią poważny problem w uzdatnianiu wody do picia.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Edukacja zdrowotna w środowisku szkolnym - badanie opinii i oczekiwań uczniów gimnazjów i liceów Wprowadzenie i cel pracy. Edukacja zdrowotna stanowić winna jedno z nadrzędnych zadań systemu szkolnictwa. Zdobycie we wczesnym okresie rozwoju podstawowej wiedzy dotyczącej zachowań zdrowotnych może korzystnie wpłynąć na stan zdrowia społeczeństwa. Zapewnienie uczniom dostępu do wiedzy na temat zdrowia może stanowić wyzwanie, niemniej korzyści są niepodważalne. Celem pracy jest określenie stanowiska młodzieży na temat pomysłu wprowadzenia do szkół edukacji zdrowotnej oraz oczekiwań, co do treści i metod nauczania takiej tematyki. Materiał i metody. Badaniem objęto 200 respondentów: 100 chłopców oraz 100 dziewcząt. Wśród nich było 100 gimnazjalistów oraz 100 licealistów. Rozkład respondentów według zmiennych umożliwia porównanie wyników uzyskanych w gimnazjach i liceach. Zastosowano autorski kwestionariusz składający się z 15 pytań zamkniętych oraz jednego otwartego. Wyniki. 91% gimnazjalistów i 83% licealistów wie, czym jest edukacja zdrowotna. Najistotniejsze źródła informacji o zdrowiu dla gimnazjalistów i licealistów to odpowiednio: rodzice, rodzina: 26% i 24%, Internet: 20% i 23%, szkoła: 16%, i 12%. Edukację zdrowotną w szkole za potrzebną uważa 72% gimnazjalistów i 65% licealistów. 13 respondentów z gimnazjum oraz 21 z liceum nie miało styczności z żadną formą edukacji zdrowotnej. Wnioski. W szkołach zaniedbywane jest przekazywanie treści związanych ze zdrowiem. Należy dołożyć starań, aby ta tematyka była omawiana w szerszym zakresie. Należy szukać nowych sposobów prowadzenia zajęć z edukacji zdrowotnej, angażować odpowiednio do tego przygotowane osoby oraz nie powtarzać tych samych treści. Nieprzestrzeganie tych warunków powoduje, iż odbiorcy nie czerpią z zajęć pożądanych korzyści.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena ilościowa całodziennych racji pokarmowych osób otyłych Celem pracy była ocena wartości energetycznej i odżywczej diet osób otyłych (BMI≥30 kg/m2). Badaniami objęto 261 osób (201 kobiet- BMI=32,9±6,2 kg/m2 i 60 mężczyzn- BMI=33,4±5,3 kg/m2) pacjentów Ośrodka Leczenia Otyłości w Białymstoku. Średni wiek kobiet wynosił 45,8±12,2 lat, a mężczyzn 48,8±13,5 lat. Ocenę dziennych racji pokarmowych przeprowadzono metodą wywiadu 24-godzinnego obejmującego dzień poprzedzający badanie. Wykazano, iż pomimo zadowalającej wartości energetycznej racji pokarmowych, były one nieprawidłowo zbilansowane pod względem udziału energii z białka i tłuszczu. Racje pokarmowe badanych osób charakteryzowało zbyt duże spożycie białka zwierzęcego, tłuszczu ogółem, nasyconych kwasów tłuszczowych oraz cholesterolu pokarmowego zwłaszcza u mężczyzn. Niedostateczna podaż dotyczyła białka roślinnego, węglowodanów ogółem oraz błonnika pokarmowego u badanych pacjentów obu płci.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu