PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Idea „Muzeum przedhistorycznego” prof. Erazma Majewskiego w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w latach 20. XX wieku O Muzeum Uniwersyteckim im. Księdza Jana Władzińskiego, które rozpoczęło swą działalność podczas uroczystej inauguracji roku akademickiego w niedzielę, 9 października 1932 r., napisano wiele. Zupełnie nieznanym pozostaje jednak fakt, że na długo przed otworzeniem tej placówki, bo już w pierwszych latach działalności KUL, czyniono starania o zorganizowanie w murach Uczelni „muzeum przedhistorycznego”, którego podstawę miał stanowić zbiór archeologiczny prof. Erazma Majewskiego z Warszawy. Na podstawie zachowanych w Archiwum Uniwersyteckim dokumentów - dwóch listów i projektu aktu darowizny, zrekonstruowane zostały okoliczności tworzenia tamtego muzeum. Ostatecznie muzeum przedhistoryczne im. Erazma Majewskiego w KUL nie powstało. Na przeszkodzie w realizacji tego ambitnego zamierzenia stanęła bezkonkurencyjna propozycja Warszawskiego Towarzystwa Naukowego, które zaofiarowało profesorowi pod ekspozycję jego zbiorów pomieszczenia na 3. piętrze Pałacu Staszica, w samym centrum miasta Warszawy. Die Idee das vorgeschichtlichen Museums von Prof. Erazm Majewski in der Katholischen Universität Lublin in den 20-er Jahren des 20. Jahrhunderts Das Kanoniker Jan Wladzinski Universitätsmuseum, das während der feierlichen Inauguration des akademischen Jahres 1932/1933 am 9. Oktober 1932 eingeweiht wurde, ist schon oft in der Literatur genannt worden. Völlig unbekannt bleibt jedoch, dass lange vor der Eröffnung dieser Einrichtung, Anstrengungen unternommen wurden, um innerhalb der Mauern der Universität ein vorgeschichtliches Museum zu aufzubauen. Dessen Grundlage war eine archäologische Sammlung von Prof. Erazm Majewski aus Warschau. Angesichts der erhaltenen Dokumente aus dem Universitätsarchiv ist es nun möglich, einen Blick hinter die Kulissen dieser Initiative zu werfen. Letztlich ist das Museum für Vorgeschichte nicht entstanden, da Prof. Majewski inzwischen von der Warschauer Wissenschaftsgesellschaft gebeten wurde, seine imposante Sammlung in der 3. Etage des Staszic-Palastes, im Zentrum von Warschau auszustellen.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Życie, osobowość i relacje z bliskimi Antoniny z Czackich Krasińskiej Artykuł poświęcony jest Antoninie z Czackich Krasińskiej, matce generała Wincentego Krasińskiego, babce Zygmunta Krasińskiego. Pochodziła z rodziny zasłużonej dla Rzeczpospolitej, była siostrą twórcy Liceum Krzemienieckiego Tadeusza Czackiego i siostrzenicą Stanisława Małachowskiego, marszałka Sejmu Czteroletniego.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Ks. Ignacy Polkowski (1833-1888) w świetle jego spuścizny przechowywanej w Archiwum Kapitulnym na Wawelu Życie i działalność ks. Ignacego Polkowskiego w świetle jego dokumentów osobistych przechowywanych w archiwum kapitulnym na Wawelu można sprowadzić do trzech miejsc: archiwów, bibliotek i muzeów kościelnych. Już jako student zaczął gromadzić księgozbiór, który ostatecznie liczył ok. 10 000 dzieł i był bogaty w inkunabuły, polonika XVI wieku, kopernikana i starodruki. Tematycznie miał charakter zbioru teologicznego i historycznego. Po powstaniu styczniowym, gdy ks. I. Polkowski osiadł w majątku hrabiów Skórzewskich w wielkopolskim Lubostroniu, został bibliotekarzem porządkującym ich zbiory. W wyniku kulturkampfu musiał opuścić Wielkopolskę i przybył do Krakowa, gdzie został dyrektorem archiwum kapitulnego na Wawelu. Rozpoczął wówczas porządkowanie jego zasobu i edytowanie najcenniejszych dokumentów. Jego praca (1878-1888) odcisnęła silne piętno na tej instytucji. Odtąd mówi się o archiwum przed I. Polkowskim i po I. Polkowskim. Duchowny w czasie pracy w Lubostroniu brał udział w pracach archeologicznych, które dostarczyły wielu obiektów dla muzeów archeologicznych. Równocześnie zajmował się medalierstwem. Przedstawiony biogram ks. I. Polkowskiego powstał na podstawie materiałów archiwalnych dotychczas niedostępnych dla historyków, a znajdujących się w archiwum kapitulnym w Krakowie. Są to dokumenty osobiste ks. I. Polkowskiego gromadzone przez niego samego. Dlatego też prezentowany artykuł jest najbardziej szczegółowym opublikowanym biogramem tego kapłana. Przybliżono w nim działalność naukową ks. I. Polkowskiego, realizowaną najpierw w środowisku warszawskim, następnie poznańskim, a na końcu krakowskim. Przedstawiono go również jako świadka przełomowych wydarzeń na ziemiach polskich w XIX wieku: powstania styczniowego w Warszawie, kulturkampfu w Wielkopolsce, a w Krakowie – autonomii galicyjskiej i m.in. powstania Akademii Umiejętności.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Robert Syrwid, Starostowie Warmii i Mazur w latach 1945–1950. Materiały biograficzne, Olsztyn–Białystok–Warszawa 2018, wyd. IPN, Oddział w Białymstoku, s. 550. Recenzja publikacji Roberta Syrwida "Starostowie Warmii i Mazur w latach 1945–1950. Materiały biograficzne, Olsztyn–Białystok–Warszawa 2018, wyd. IPN, Oddział w Białymstoku, s. 550.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Przemysłowcy wyznania mojżeszowego w województwie kieleckim w latach 1919–1939. Próba charakterystyki środowiska Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej przedstawiono liczebność analizowanej grupy, rozmieszczenie terytorialne i preferowany rodzaj działalności. Scharakteryzowano również sylwetki wybranych przedsiębiorców i przedstawiono ich na tle rodzin. W drugiej części skupiono się na działalności zawodowej przemysłowców. Szczególną uwagę zwrócono na czas powstania zakładów i sposób ich funkcjonowania, wysokość zatrudnienia, problemy zaburzające stabilny rozwój placówek, dodatkowe inwestycje i aktywność przemysłowców w organizacjach gospodarczych. Podano też przykłady współpracy i rywalizacji między przedsiębiorcami.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Kościół Greckokatolicki w Czechosłowacji i jego likwidacja w kontekście sowieckiej polityki antykościelnej na terenie Europy Środkowej i Wschodniej Likwidacja Kościoła greckokatolickiego w Czechosłowacji była częścią szeroko zakrojonych działań antykościelnych reżimow komunistycznych pozostających pod kontrolą Związku Sowieckiego. Autorzy zwracają uwagę na postępowanie totalitarnego reżimu wobec omawianej wspolnoty religijnej w Czechosłowacji, ze szczegolnym uwzględnieniem identycznych lub podobnych procesow w Europie Środkowej. Opisują wpływ wydarzeń w Polsce i Związku Sowieckim na proces likwidacji Kościoła greckokatolickiego oraz omawiają przebieg jego likwidacji i konsekwencje tego faktu dla społeczeństwa. Ważnym elementem opracowania jest opis reakcji grekokatolikow na przymusową konwersję na prawosławie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Kwestia autokefalii Polskiej Cerkwi Prawosławnej w kontekście zimnej wojny Po II wojnie światowej o przyszłości polskiego prawosławia decydowali wysoko sytuowani urzędnicy sowieccy we współpracy z kierownictwem komunistycznej Polski. W latach 1945–1946 w rezultacie dyskusji prowadzonej między władzami polskimi i sowieckimi ustalono, że Patriarchat Moskiewski nada Polskiej Cerkwi Prawosławnej status autokefalii. Następnie strony porozumienia ustalały warunki i okoliczności, w których winno się to dokonać. W przededniu powszechnego zjazdu przywódców cerkwi autokefalicznych, który miał się odbyć w Moskwie w lipcu 1948 r., sowieckie kierownictwo uznało, że oddzielny głos polskiej autokefalii wzmocni pozycję Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej podczas głosowania. Na mniej niż trzy tygodnie przed planowanym zjazdem synod RCP jednym aktem odebrał od delegatów Polskiej Cerkwi Prawosławnej zrzeczenie się autokefalii przyznanej w 1924 r. przez patriarchę Konstantynopola i nadał Cerkwi w Polsce status autokefalii, który odtąd traktowano jako kanoniczny. Przez kolejne lata Patriarchat Moskiewski pod naciskiem sowieckich urzędników walczył o uznanie nowego statusu Polskiej Cerkwi Prawosławnej przez patriarchów wschodnich.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Relacje między Józefem Piłsudskim i Aleksandrem Kakowskim do czasu odzyskania przez Polskę niepodległości Z uwagi na ich aktywność i zajmowane stanowiska relacje między Józefem Piłsudskim i Aleksandrem Kakowskim w okresie I wojny światowej zasługują na uwagę. Działania Piłsudskiego jako komendanta Legionów Polskich tworzyły warunki polityczne do coraz mocniejszego podnoszenia sprawy niepodległości Polski. Aleksander Kakowski jako arcybiskup warszawski odgrywał z tego tytułu także istotną rolę na arenie politycznej. Jego znaczenie polityczne wzrosło po ogłoszeniu w 1916 r. Aktu 5 listopada, a sięgnęło samego szczytu, gdy w latach 1917–1918 zasiadał w Radzie Regencyjnej będącej ważnym elementem odtwarzanego po okresie zaborów Państwa Polskiego. Losy obu polityków przeplatały się przez cały okres Wielkiej Wojny 1914–1918, by w jej finale na trwałe naznaczyć odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 r. Artykuł jest próbą prezentacji ich wzajemnych relacji w tym okresie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Polityka oświatowa Niemiec hitlerowskich Wychowanie i edukacja zajmowały istotne miejsce w ideologii narodowosocjalistycznej. Zagadnieniom oświatowo-wychowawczym Adolf Hitler poświęcił dość duży fragment tekstu „Mein Kampf ”. Po przewrocie hitlerowskim nowe władze akceptowały tylko taki kierunek wychowania, który zgodny był z doktryną azistowską.Niniejszy artykuł stawia sobie za cel udowodnienie tezy, że wychowanie młodego pokolenia w Trzeciej Rzeszy całkowicie podporządkowane zostało ideologii nazizmu. Przedstawione zmiany w szkolnictwie niemieckim, analiza programów nauczania i treści poszczególnych przedmiotów szkolnych oraz wgląd w podręczniki tego okresu dowodzą procesu totalitaryzacji oświaty w Niemczech nazistowskich. Świadczy o tym także selekcja środowiska nauczycielskiego pod względem rasowym i politycznym oraz nadrzędna w stosunku do szkoły pozycja organizacji młodzieżowej Hitlerjugend.Relacje naocznych świadków tamtych czasów pokazują jednak, że nie wszyscy zgadzali się z tak zwanym „nowym wychowaniem” i nie dali się wciągnąć w tryby systemu indoktrynacji.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
„Territorium Ludemir”. Możnowładcy i cystersi na pograniczu polsko-węgierskim w pierwszej połowie XIII wieku Omawiane terytorium stanowi fragment wielkiej pogranicznej puszczy porastającej Karpaty. Aż do drugiej ćwierci XIII w. nie ma śladów kolonizacyjnej działalności po stronie Polski. Prawdopodobnie książę Leszek Biały nadał ziemie nad górnym Dunajcem przed 1225 r. swojemu zasłużonemu rycerzowi Janowi z rodu Gryfitów. Zapewne dzięki Janowi Gryficie rozpoczęła się działalność kolonizacyjna. Podjął się jej niejaki Ludemer/Ludemir, zapewne pochodzący ze Śląska. Jego zasługą oraz innych osadników polskiego pochodzenia było rozpoznanie terenu, założenie pierwszej sady (Ludźmierz) oraz nadanie nazw rzekom. Całe terytorium zaczęto nazywać terenem Ludemera. Nazwa ta istniała przed 1234 r. Syn Jana, wojewoda krakowski Teodor ufundował w 1235 r. opactwo cystersów w miejscowości Ludźmierz, pośród lasów. Miało ono za zadanie przeprowadzenie kolonizacji. Teodor czynił także starania o sprowadzenie osadników ze Śląska. Działania te przerwała jego śmierć w 1238 r. Opactwo cystersów w Ludźmierzu także przestało istnieć, bowiem między 1241 a 1243 r. mnisi przenieśli się daleko na północ, do Szczyrzyca. Przyczyny ich odejścia z Ludźmierza nie są rozpoznane. Działalność cystersów ludźmierskich przyczyniła się do powstania pól uprawnych, a zapewne także kilku osad, nad górnym Dunajcem.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Holokaust i archeologia na przykładzie badań wykopaliskowych w Ogrodzie Krasińskich w Warszawie Artykuł dotyczy badań archeologicznych prowadzonych jesienią 2021 roku w Ogrodzie Krasińskich w Warszawie. Program nieinwazyjnej eksploracji na terenie byłego getta jest wynikiem wspólnego projektu Muzeum Getta Warszawskiego i Christopher Newport University w Wirginii, USA. Kierownikiem zespołu badawczego był prof. Richard Freund, koordynatorem ze strony polskiej był dr Jacek Konik. Wykopaliska w Ogrodzie Krasińskich trwały tylko 6 dni i były prowadzone na ograniczonym obszarze, niemniej program będzie kontynuowany, a wyniki badań już dowodzą, że eksploracja archeologiczna na terenie Getta Warszawskiego jest metodą badawczą, która umożliwia stosunkowo szybko zebrać informacje zarówno o samej „dzielnicy żydowskiej”, jak i o jej mieszkańcach. Metoda badawcza jest tym bardziej obiecująca, że znana obecnie dokumentacja fotograficzna wielu obszarów getta jest niekompletna.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Parki w Uniejowie i Turku ostojami rodzimej flory leśnej w rolniczym krajobrazie Środkowej Polski Badaniami objęto florę roślin naczyniowych parku zamkowego w Uniejowie i parku miejskiego im. Żerminy Składkowskiej w Turku. Pierwszy z ogrodów został założony w dolinie Warty, drugi w dolinie niewielkiego cieku o nazwie Folusz. W sezonach wegetacyjnych 2018–2019 przeprowadzono spisy roślin naczyniowych w obu obiektach. Wśród odnotowanych gatunków wydzielono grupy: socjologiczno-ekologiczne, siedliskowe oraz geograficzno-historyczne. Bazując na analizie flory w zakresie spektrum geograficzno-historycznego określono dla badanych obiektów wybrane wskaźniki antropogenicznych zmian. W charakteryzowanych obiektach odnotowano łącznie 314 gatunków roślin naczyniowych. Flora parku zamkowego w Uniejowie obejmuje 217 gatunków, a w parku miejskim im. Żerminy Składkowskiej stwierdzono 202 taksony roślin naczyniowych. We florach badanych ogrodów odnotowano 217 gatunków rodzimych i 97 obcego pochodzenia. Parki są siedliskiem dla takich gatunków jak: Gagea pratensis, Thalictrum flavum, Galium schultesi oraz Corydalis intermedia. Szatę roślinną założenia ogrodowego w Uniejowie charakteryzuje wyższy wskaźnik naturalności flory (25%), niż flory parku w Turku (10,9%). Rezultatem tego są wyższe wskaźniki obrazujące antropogeniczne przemiany obiektu leżącego w Turku. Parki wokół zabytkowych obiektów (zamków, pałaców, dworów) oraz duże parki miejskie stanowią refugia flory naturalnych siedlisk w krajobrazie antropogenicznym.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Lubelskie Orlątko spod skrzydeł ojca wileńskiej pediatrii. Wspomnienie o doktorze Wacławie Jasińskim i jego synu Zbyszku Dzieje walk o niepodległość Polski są silnie zakorzenione w przestrzeni pamięci zbiorowej. Dotyczą one nie tylko zdarzeń politycznych, ale też jednostkowych, dramatycznych historii. Jedna z nich, osadzona w realiach lubelskich, stanowi treść powyższego artykułu. Jej bohaterami są lekarz Wacław Jasiński oraz jego syn Zbyszek, mały harcerz. Doktor Jasiński był ordynatorem Szpitala Dziecięcego w Lublinie, sympatykiem skautingu oraz działaczem niepodległościowym. Anegdotą obrosła rozmowa rezolutnego Zbyszka z odwiedzającym miasto nad Bystrzycą Józefem Piłsudskim, komendantem Legionów Polskich. Wkrótce, w cieniu wielkich wydarzeń historycznych, rozegrała się rodzinna tragedia. Podczas wojny polsko-bolszewickiej chłopiec pełnił służbę kurierską. Ranny w nogę, zmarł w skutek zakażenia krwi latem 1920 roku, mając zaledwie 11 lat. Pochowano go na cmentarzu wojskowym. Nieczytelne z czasem epitafium na grobie Lubelskiego Orlątka stało się symbolem zacierającej się pamięci o małoletnim bohaterze i jego ojcu, jednym z prekursorów polskiej pediatrii. Artykuł jest próbą przypomnienia obu postaci.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Cyfrowe edycje map dawnych: perspektywy i ograniczenia na przykładzie mapy Gaula/Raczyńskiego (1807–1812) Artykuł ma dwa zasadnicze cele. Pierwszym jest przedstawienie dotychczasowego dorobku teoretycznego w zakresie edytorstwa źródeł kartograficznych, a drugim omówienie i prezentacja propozycji modelu cyfrowych edycji dawnych map na przykładzie mapy Gaula/Raczyńskiego z początku XIX w. Najistotniejsze pytania, na które autor poszukuje odpowiedzi, dotyczą m.in. relacji między edycją mapy a edycją tekstu, różnic między naukowymi a popularnonaukowymi edycjami map, roli narzędzi cyfrowych w edytorstwie, różnic i zależności pomiędzy edycją mapy a kartografią i mapą historyczną, a także – na zakończenie – problemów stabilności i utrzymania cyfrowych projektów.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Wojsko Wielkiego Księstwa Litewskiego w epoce bitwy pod Kleckiem Artykuł koncentruje się na zagadnieniach organizacji i uzbrojenia oddziałów litewskich, które pokonały Tatarów w bitwie pod Kleckiem w 1506 r., na tle systemu militarnego Wielkiego Księstwa Litewskiego na przełomie XV i XVI stulecia.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
„Czarodziej klawiatury” w świecie dyplomacji. Rola Ignacego Jana Paderewskiego w walce o polskie granice (1919-1920) Ignacy Jan Paderewski (1860-1941) – światowej sławy pianista, kompozytor, polityk oraz mąż stanu i dyplomata odegrał znaczącą rolę w kształtowaniu się odrodzonego państwa polskiego i jego granic. Aktywną działalność polityczną podjął w okresie pierwszej wojny światowej. W latach 1915-1918 pozyskał dla sprawy polskiej prezydenta Stanów Zjednoczonych, Woodrowa Wilsona i jego najbliższe otoczenie polityczne oraz ponad 4-milionową Polonię amerykańską. Realny wpływ na kształtowanie się terytorium i granic państwa polskiego zyskał po objęciu urzędu premiera polskiego rządu i ministra spraw zagranicznych, co miało miejsce 16 stycznia 1919 r. Doprowadził on do uznania odrodzonego państwa polskiego na arenie międzynarodowej przez Stany Zjednoczone (30 stycznia 1919 r.), Francję (23 lutego), Wielką Brytanię (25 lutego), Włochy (27 lutego), a następnie inne państwa. Reprezentował Polskę w Paryżu jako delegat na konferencję pokojową. W trakcie kilku miesięcy obrad walczył o włączenie do państwa polskiego Galicji Wschodniej, Śląska Cieszyńskiego i Górnego Śląska oraz Gdańska wraz z Pomorzem. Wspierali go w tych działaniach znani polscy uczeni, zarówno historycy (Szymon Askenazy, Oskar Halecki, Władysław Konopczyński), jak i geografowie (Eugeniusz Romer). Razem z Romanem Dmowskim podpisał w Wersalu w dniu 28 czerwca 1919 r. traktat pokojowy kończący I wojnę światową. Po rezygnacji z funkcji premiera w dniu 9 grudnia 1919 r. i wyjeździe z kraju, nadal interesował się sprawami polskimi. Do działalności politycznej powrócił w okresie inwazji bolszewickiej na Polskę. Od lipca 1920 r. do maja 1921 r. był na prośbę rządu polskiego i naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego polskim delegatem na konferencje międzynarodowe oraz przedstawicielem przy Lidze Narodów.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Krzysztof Koszlaga, „Miałem zakaz prowadzenia rozmów z uczniami”. Nauczyciel w przestrzeni zawodowej, społecznej i politycznej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Prezentowany tekst to relacja Krzysztofa Koszlagi, nauczyciela z ponad pięćdziesięcioletnim stażem oraz jednego z czołowych działaczy NSZZ „Solidarność” Oświaty i Wychowania, wraz z komentarzem naukowym. Narracja ukazuje funkcjonowanie szkolnictwa w PRL w latach 1969–1989, a także wpływ zachodzących w tym okresie zmian społeczno-politycznych na pracę nauczyciela i relacje z uczniami. Podstawą zamieszczonego tekstu jest wywiad pogłębiony przeprowadzony ze świadkiem historii, opatrzony wstępem zawierającym dane biograficzne autora relacji oraz opis projektu naukowego, w ramach którego przeprowadzony został wywiad, wraz z uwzględnieniem zastosowanych metod badawczych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Pierwsze kościoły na Warmii i ich wpływ na rozwój dróg lokalnych W pierwszej części publikacji podjęto się analizy lokalizacji pierwszych kościołów odbudowanych przez Prusów w 1249 r. na obszarze Warmii w następujących miejscowościach: Jedun, Surimes, Bandadis, Slinia, Wuntenowe, Brusebergue. Następnie zwrócono uwagę na rozwój sieci parafialnej na obszarze dominium warmińskiego. Pierwszy kościół został wybudowany w Braniewie w 1280 r., następnie we Fromborku w 1288 powstał kościół katedralny. Rozwój sieci parafialnej w średniowiecznej Warmii prowadził także do powstania nowych dróg, zwanych zazwyczaj "drogami kościelnymi". Szlaki komunikacyjne były powiązane z powstawaniem nowych ośrodków, w których koncentrowało się życie gospodarcze czy religijne. Drogi do kościoła najczęściej stanowiły utarte już szlaki. Jednak należy zwrócić uwagę na fakt, że zakładanie nowych parafii i lokacje nowych wsi łączyło się z powstawaniem sieci komunikacyjnej, której lokalnym ośrodkiem stawał się kościół parafialny.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Geneza, rozwój i zanik Wiączynia. Próba rekonstrukcji geograficzno-historycznej osadnictwa w aspekcie przemian zagospodarowania przestrzennego i rozplanowania wsi Artykuł przedstawia wyniki badań dotyczących nieistniejących współcześnie wsi Wiączyń Polny i Leśny, na terenie których na początku XIX w. powstały nowe kolonie pruskie. Zbadano rozwój osadnictwa w średniowieczu i dokonano analizy zagospodarowania w okresie nowożytnym na tle stosunków prawno-własnościowych. Obie wsie pojawiły się w źródłach historycznych w XIV w. i wchodziły w skład dóbr królewskich. Przez większość czasu swego funkcjonowania były dzierżawione przez przedstawicieli szlachty, przy czym najdłużej były w posiadaniu rodu Lasockich. Były to stosunkowo niewielkie osady, zamieszkane przez chłopów pańszczyźnianych. W Wiączyniu były zlokalizowane: karczma i folwark, obejmujący dwór i zabudowania gospodarcze, w tym budynek browaru. W pracy dokonano również próby rekonstrukcji rozplanowania wsi i zbadano proces sukcesji osadnictwa. Wiączyń Polny miał formę nieregularnej wsi drogowo-placowej, a Wiączyń Leśny miał charakter wsi wielodrogowej. W wyniku kolonizacji pruskiej na ich miejscu powstały nowe wsie: Nowosolna, Wiączyń Dolny, Górny i Nowy. Były rozplanowane w postaci regularnych wsi liniowych, przy czym Nowosolna przyjęła formę unikatowej struktury, składającej się z ośmiu promienistych dróg wychodzących z centrum układu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Organizacja Ogólnych Syjonistów w Polsce (1934–1939) W 1923 r. w ramach Organizacji Syjonistycznej w Polsce (partia działała w byłym zaborze rosyjskim oraz województwach pomorskim i poznańskim) powstały dwie frakcje: radykalna Al Hamiszmar i umiarkowana Et Liwnot. Druga frakcja postulowała emigrację Żydów z Polski do Palestyny finansowaną z funduszy prywatnych. Skupiała ona syjonistów należących do warstw średnich i wyższych, dobrze wykształconych, w znacznej części zasymilowanych kulturowo propolsko. Wobec pogarszania się położenia materialnego i wielkiego kryzysu gospodarczego jej wpływy społeczne szybko malały. W 1934 r. działacze Et Liwnot utworzyli nową partię – Organizację Ogólnych Syjonistów w Polsce. Jej przywódcą do 1939 r. był adwokat Leon Lewite. Partia nie miała większych wpływów społecznych. Koncentrowała swe wysiłki na próbach zjednoczenia partii ogólnosyjonistycznych w Polsce i na świecie. Próbowała bronić interesów Żydów w radach miejskich i sejmie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
D. Andrzejewski, „Dawne Nowe Miasto Lubawskie w stu ilustrowanych opowieściach”, Dąbrówno 2018 Omówienie publikacji Dariusza Andrzejewskiego „Dawne Nowe Miasto Lubawskie w stu ilustrowanych opowieściach”, Dąbrówno 2018.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia