PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Toksykologia współczesna nanomateriałów magnetycznych Aktualny postęp w zakresie nanobiotechnologii doprowadził do rozwoju nowego obszaru nanomedycyny, związanego z aplikacją nano(bio)materiałów zarówno w celach diagnostycznych jak i terapeutycznych (teranostyki). Główne oczekiwania i wyzwania w powyższym zakresie dotyczą nanoproduktów magnetycznych, otrzymywanych metodami bioinżynierii, o potencjalnym zastosowaniu w transporcie leków, przede wszystkim leków przeciwnowotworowych, stosowanych w terapiach wykorzystujących określone molekularne punkty uchwytu. Wyjątkowe właściwości fizykochemiczne nanocząstek magnetycznych rokują nadzieję na rozwój współczesnej nanomedycyny nowotworów, stanowiąc między innymi technologiczny przełom w zakresie celowanego transportu leków i genów, terapii nowotworów z wykorzystaniem magnetycznej hipertermii, inżynierii tkankowej, znakowania komórek nowotworowych czy molekularnego obrazowania rezonansem magnetycznym. Wraz z szerokim zainteresowaniem magnetycznymi nanoproduktami bioinżynierii, w sferze szczególnej uwagi pozostaje ich potencjał toksyczny. Pokaźna ilość dotychczasowych dowodów naukowych sugeruje, że pewne właściwości nanocząstek magnetycznych (np. podwyższona aktywność powierzchniowa, zdolność do penetracji przez błony komórkowe, oporność na procesy biodegradacji) może zwiększać ich potencjał cytotoksyczny w porównaniu z odpowiadającymi im materiałami nieposiadającymi rozmiarów w nanoskali. Innymi słowy, ocena bezpieczeństwa przeprowadzona w odniesieniu do standardowych materiałów magnetycznych, może mieć ograniczone zastosowanie w ocenie ryzyka narażenia zdrowotnego i środowiskowego w przypadku nowych nanoproduktów magnetycznych otrzymanych metodami bioinżynierii. W niniejszym artykule dyskutujemy główne kierunki badawcze prowadzone w doświadczalnych modelach in vitro oraz in vivo w celu oceny toksyczności magnetycznych nanozwiązków, zwracając szczególną uwagę na problematykę analizy toksykologicznej nanomagnetyków. W pracy zaprezentowano ponadto nowe kierunki badawcze prowadzone na polu nanotoksykologii, podkreślając znaczenie rozwoju alternatywnych metod testowania magnetycznych nano(bio)produktów.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Turystyka aktywna młodzieży studenckiej jako forma zdrowego stylu życia Aktywność fizyczna jest jednym z najważniejszych składników zdrowego stylu życia. Jest ona ważna na każdym etapie funkcjonowania człowieka i można ją realizować zarówno w miejscu zamieszkania, jak również poza nim. Jedną z bardzo atrakcyjnych form spędzania czasu jest turystyka aktywna. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wyników badań na temat uczestnictwa młodzieży studenckiej w różnorodnych formach turystyki, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki aktywnej. W trakcie przeprowadzonych badań zdiagnozowano preferowane przez młodzież formy turystyki aktywnej, opinie na temat miejsca takiej turystyki w zdrowym stylu życia oraz bariery uniemożliwiające uczestnictwo w powyższej formie aktywności. Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego. Obejmują one analizę porównawczą uczestnictwa w powyższej formie turystyki młodzieży studiującej na studiach inżynierskich oraz młodzieży studiującej na studiach z zakresu turystyki i rekreacji.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Problem ortoreksji w grupie studentów kierunku dietetyka Wprowadzenie i cel. Ortoreksja jest definiowana jako nadmierne zaabsorbowanie tematyką jedzenia, przygotowywanie posiłków według ściśle określonych zasad, podporządkowanie swojego życia restrykcyjnej diecie. Celem badania była ocena zagrożenia ortoreksją wśród studentów kierunku dietetyka, ocena związku pomiędzy realizowanymi studiami a tendencjami do prezentowania zachowań ortorektycznych. Kolejnym celem była próba znalezienia czynników predysponujących do występowania tego zaburzenia w grupie przyszłych dietetyków. Materiał i metoda. Badania przeprowadzono wśród 155 studentów kierunku dietetyka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Do badania zastosowano ankietę personalną oraz dwa kwestionariusze, które posłużyły do diagnozy ortoreksji: test autorstwa Stevena Bratmana (BOT) oraz test ORTO-15. Wyniki. Co trzecia osoba badana spełniała kryteria diagnostyczne ortoreksji. 39% znalazło się w grupie podwyższonego ryzyka, a 28% badanych nie zgłaszało żadnych symptomów charakterystycznych dla ortoreksji. Analiza danych uzyskanych kwestionariuszem BOT wskazuje na najsilniejszy spadek tendencji to zachowań ortorektycznych między I a II rokiem studiów licencjackich. Test ORTO-15 natomiast wskazuje na podobny spadek, ale między I a II rokiem studiów uzupełniających magisterskich. Wnioski. Problem występowania ortoreksji w grupie studentów kierunku dietetyka należy uznać za znaczny w porównaniu z podobnymi grupami z innych krajów. Studenci dietetyki płci męskiej charakteryzują się mniejszymi tendencjami ortorektycznymi niż kobiety. Duże zróżnicowanie wyników uzyskanych dwoma różnymi kwestionariuszami sugeruje konieczność przeprowadzenia dokładniejszych badań nad ich trafnością i rzetelnością.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Postępowanie fizjoterapeutyczne w nietrzymaniu moczu Wprowadzenie. Wstydliwy problem, którym jest nietrzymanie moczu, dotyczy coraz większej liczby kobiet. Trudności z oszacowaniem skali tego zjawiska wynikają z braku informacji i traktowania tego schorzenia jako krępującego. Patogeneza jest multiczynnikowa, w wielu sytuacjach podstawę stanowią zmiany anatomiczne pojawiające się w dnie macicy, które zachodzą w następstwie porodów. Cel pracy. Celem pracy było przedstawienie postępowania fizjoterapeutycznego stosowanego w nietrzymaniu moczu. Opis wiedzy. Współczesna literatura donosi o stosowaniu elektrostymulacji mięśni dna miednicy w połączeniu z biofeedbackiem (ETS). Ważnym aspektem są również ćwiczenia, których regularne wykonywanie pozwala poprawić kondycję uszkodzonych struktur mięśniowych. Częstotliwość stosowanych zabiegów na początku to 2–3 dziennie. Nie sposób nie wspomnieć o zachowaniach behawioralnych, które stanowią istotną metodę leczenia zachowawczego. Podsumowanie. Prawidłowo zaprogramowana rehabilitacja pozwala w wielu wypadkach na uniknięcie zabiegu operacyjnego, a przede wszystkim wpływa na poprawę jakości życia kobiety. Metoda ETS, łącząca biofeedback i elektrostymulację mięśni, połączona z leczeniem zachowawczym i edukacją, daje szansę na zmniejszenie, często krępujących, objawów związanych z nietrzymaniem moczu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Wskaźnik śmiertelności infekcji (IFR) w przebiegu pandemii COVID-19 w Aglomeracji Górnośląskiej w 2020 r. WstępW trakcie pandemii COVID-19 wszczęto w skali globalnej szerokie spektrum badań, w tym także ukierunkowanych na oszacowanie wskaźnika śmiertelności infekcji (<i>infection fatality rate</i> – IFR). Wyznaczenie IFR wymaga znajomości liczby zgonów w danej populacji i danym czasie oraz liczby osób zakażonych, zwykle określanej na podstawie wyników badania serologicznego (anty-SARS-CoV-2 IgG w przypadku COVID-19). Celem badania było oszacowanie IFR w przebiegu pandemii COVID-19 w 2020 r. w Aglomeracji Górnośląskiej (AG).Materiał i metodyBadanie seroepidemiologiczne przeprowadzono w październiku i listopadzie 2020 r. Wśród losowo wybranych mieszkańców Katowic, Gliwic i Sosnowca (N = 1167) oceniano obecność zakażenia wirusem SARS-CoV-2 na podstawie dodatniego wyniku testu IgG wykonanego metodą ELISA. Dane o zgonach z powodu COVID-19 uzyskano z Urzędów Stanu Cywilnego każdego z miast. Wskaźnik śmiertelności infekcji obliczono, stosując formułę: IFR (%) = (liczba zgonów / liczba zakażonych) × 100.WynikiWyniki badania potwierdziły obecność przeciwciał anty-SARS-CoV-2 (klasa IgG) na poziomie 11,4% (95% CI: 9,5–13,2). Do listopada 2020 r. w populacji ww. miast zarejestrowano 516 zgonów, a tym samym surowy współczynnik IFR wyniósł 0,65% (95% CI: 0,56–0,78). Test diagnostyczny (IgG) odznaczał się czułością na poziomie 88% i swoistością wynoszącą 99%. Parametry te pozwoliły na oszacowanie skorygowanej pod względem trafności diagnostycznej testu wartości IFR. Skorygowany IFR miał podobną wartość: 0,62% (95% CI: 0,53–0,74).WnioskiOszacowana dla populacji AG wartość IFR jest zbliżona do przeciętnych poziomów obserwowanych w innych państwach i stanowi podstawę monitorowania przebiegu i skutków pandemii COVID-19 w tym regionie. Med. Pr. 2021;72(6):671–676

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena bilansu energetycznego u kuracjuszy podczas 21-dniowego turnusu sanatoryjnego Celem pracy było obliczenie bilansu energetycznego u kuracjuszy podczas 21. dniowego leczenia sanatoryjnego i określenie jego wpływu na zmianę masy ciała badanych osób. W wyniku przeprowadzonych obserwacji i po dokonaniu analizy uzyskanych wyników stwierdzono, iż diety stosowane przez pacjentów były nieprawidłowo dobrane do płci. Kobiety stosowały diety o zbyt dużych wartościach kalorycznych, co spowodowało wzrost ich masy ciała oraz wzrost BMI. W grupach męskich natomiast obserwowano w większości przypadków ujemny bilans energetyczny, który spowodował obniżenie masy ciała i obniżenie BMI ale nie do wartości prawidłowych. Pobyt w sanatorium powinien nauczyć pacjenta stosowania odpowiedniej diety, a jej ustalenie zależne od masy ciała, płci, wysokości i obciążenia fizycznego powinno być wyznaczone dokładnie przez personel medyczny.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena natężenia dolegliwości bólowych oraz jakości samopoczucia osób po 50 roku życia posiadających i nieposiadających psa Wstęp: Około 80% populacji w wieku poprodukcyjnym miewa problemy zdrowotne ze strony różnych narządów. Dolegliwości te nasilają się wraz z wiekiem, kiedy to człowiek ulega bradykinezji, pojawia się lęk przed podejmowaniem aktywności fizycznej, a w konsekwencji nadwaga, cukrzyca, choroby układu krążenia i inne schorzenia ustrojowe. Postanowiono zbadać, czy osoby posiadające psa, cechują się lepszym samopoczuciem oraz mniejszymi dolegliwościami bólowymi kręgosłupa w porównaniu z osobami nieposiadającymi psa. Materiał i metody: W badaniach wzięło udział 100 osób w wieku od 50 do 81 lat, mieszkających w Piekarach Śląskich, będących na emeryturze lub rencie, nie pracujących zawodowo, deklarujących swój stan zdrowia jako dobry, niezgłaszających żadnych chorób przewlekłych. Osoby uczestniczące w badaniach zostały poproszone o wypełnienie kwestionariusza ankiety, w którym zapytano o płeć, wiek oraz o własną ocenę samopoczucia. Pacjent zaznaczał na osi miejsce, które najbardziej odpowiadało jego odczuciom. Wartość 0% odpowiadała ocenie samopoczucia na najgorszym do wyobrażenia poziomie, zaś wartość 100%, odpowiadała sytuacji idealnej. Kolejnym obszarem badania było natężenie dolegliwości bólowych zlokalizowanych w szyjnym i lędźwiowym odcinku kręgosłupa, w oparciu o kwestionariusz Oswestry. Wnioski: Osoby posiadającej psa wskazały na lepsze samopoczucie niż osoby nieposiadające psa. W grupie osób posiadających psa stwierdzono niższe natężenie dolegliwości bólowych lędźwiowego odcinka kręgosłupa w porównaniu z osobami nie posiadającymi psa.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Badania podatności materiałów kontaktujących się z wodą przeznaczoną do spożycia na powstawanie obrostów mikrobiologicznych Celem pracy było sprawdzenie opracowanej metody badań podatności materiałów kontaktujących się z wodą na powstawanie obrostów mikrobiologicznych pod kątem możliwości uzyskania powtarzalnych wyników. Badania prowadzono na materiałach dopuszczonych do kontaktu z wodą, umieszczonych w dwóch niezależnie pracujących urządzeniach przepływowych. W ciągu 8 tygodni, co tydzień ze ściśle określonej powierzchni testowanych materiałów pobierano wymazy, z których wykonywano oznaczenia poziomu ATP. Wyniki uzyskane z powierzchni testowanych materiałów były powtarzalne i wyraźnie zbliżone do wyników uzyskanych z powierzchni kontroli negatywnej (stal nierdzewna, materiał o niskiej podatności na obrost mikrobiologiczny). Poziom ATP na powierzchni kontroli pozytywnej (parafina, materiał o dużej podatności na obrost mikrobiologiczny) był pięćdziesiąt razy wyższy niż na materiałach dopuszczonych do kontaktu z wodą. Przedstawione badania są częścią procesu walidacyjnego metody, która w niedługim czasie będzie służyć do wdrożenia systemu pełnej oceny materiałów kontaktujących się z wodą przeznaczoną do spożycia zgodnie z postanowieniami Dyrektyw Rady 89/106/EWG i 98/83/WE.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Aktywność fizyczna pacjentów w wieku 40–60 lat z chorobą zwyrodnieniową stawów, zamieszkałych na terenie województwa łódzkiego Wprowadzenie i cel pracy. Choroba zwyrodnieniowa jest najczęstszą chorobą stawów i jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności wśród osób starszych. W chorobach narządu ruchu ćwiczenia fizyczne stanowią jedną z najskuteczniejszych metod leczenia. Celem pracy była ocena aktywności ruchowej podejmowanej przez osoby w wieku 40–60 lat z chorobą zwyrodnieniową stawów (ChZS), z województwa łódzkiego. Materiał i metoda. W badaniu wzięło udział 40 osób w wieku 40–60 lat ze zdiagnozowaną ChZS, zamieszkałych w województwie łódzkim. Badanie obejmowało pomiar podstawowych parametrów antropometrycznych, na podstawie których zostały wyliczone wskaźniki BMI i WHR. Aktywność fizyczna została oceniona metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem Kwestionariusza 7-dniowej Aktywności Fizycznej i autorskiego kwestionariusz ankiety. Wyniki. 35% badanych podejmowało aktywność fizyczną codziennie, jednak czas wysiłku fizycznego większości badanych nie przekraczał 60 minut. Najczęściej wybieraną formą aktywności fizycznej był spacer (39%). Dobowy wydatek energetyczny na wysiłek fizyczny wyniósł średnio 1759 kcal wśród mężczyzn i 343 kcal wśród kobiet. Przyczyną podejmowania aktywności fizycznej przez większość badanych było rozpoznanie ChZS. Większość ankietowanych zauważyła wpływ systematycznych ćwiczeń fizycznych na poprawę ich stanu zdrowia oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych (63% badanych). Wnioski. Głównym motywem podejmowania aktywności fizycznej przez osoby w wieku 40–60 lat jest dopiero rozwój choroby, w tym przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów. W związku z tym koniecznie należy podejmować działania edukacyjne skierowane do osób dorosłych informujące o korzyściach wynikających z podejmowania regularnego wysiłku fizycznego w ramach profilaktyki choroby zwyrodnieniowej stawów.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Wartość odżywcza posiłków w dietach kobiet o prawidłowej i nadmiernej masie ciała Celem pracy była ocena liczby i rodzaju spożywanych posiłków w ciągu dnia oraz porównanie wartości energetycznej i odżywczej posiłków w jadłospisach kobiet z prawidłową i nadmierną masą ciała. Badania ankietowe przeprowadzono w grupie 346 kobiet w wieku 18-79 lat (średnia wieku 41,1±13,1 lat). Należną masę ciała posiadało 145 kobiet (42%), a nadwagę lub otyłość 201 kobiet (58%). W badaniach wykorzystano kwestionariusz ankiety zawierający m. in. pytania dotyczące nawyków żywieniowych, w tym liczby zwyczajowo spożywanych posiłków oraz dojadania między nimi. Ocenę ilościową dziennych racji pokarmowych dokonano przy użyciu 24-godz. wywiadu żywieniowego z dnia poprzedzającego badanie. Ocenie poddano z uwzględnieniem podziału na posiłki wartość energetyczną oraz zawartość podstawowych składników odżywczych diety (białek, tłuszczów, węglowodanów), a także cholesterolu i błonnika pokarmowego, wykorzystując opracowany w Instytucie Żywności i Żywienia w Warszawie program komputerowy Dieta 2.0. Wykazano, iż w obu porównywanych grupach dominował model 3 posiłkowy, najczęściej opuszczanym posiłkiem był podwieczorek. Do nieregularnego dojadania miedzy posiłkami przyznawało się 56% kobiet z prawidłową masą ciała i 71% kobiet z nadmierną masą ciała. Wykazano również zaburzenia proporcji w dostarczaniu energii z poszczególnych posiłków, jak i nieprawidłowości w zakresie ich wartości odżywczej, zwłaszcza w grupie kobiet z nadwagą lub otyłością.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena sposobu zbiorowego żywienia grupy dzieci szkolnych z upośledzeniem umysłowym w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych Celem badań była ilościowa ocena zbiorowego sposobu żywienia dziewcząt i chłopców w wieku 10-15 lat upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim i umiarkowanym, uczniów specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych. Ocenie poddano 20 dekadowych jadłospisów zrealizowanych w Ośrodkach Szkolno-Wychowawczych w dwóch miastach powiatowych w Małopolsce, w okresach późnojesiennych (X-XI) w latach 2005-2007. Ilościowa ocena jadłospisów dekadowych wykazała ponadnormatywną podaż energii (3223,2 kcal) oraz niezbilansowaną podaż podstawowych składników odżywczych (nadmiar białka i tłuszczów, a niedobór węglowodanów) (odpowiednio: 118,7 g, 113,1 g, 429,8 g). Ponadto nadmierną zawartość witaminy A (891μg), deficyt C (47,3 mg) oraz zgodną z normami podaż witamin E (10,5 mg) i B1 (1,6 mg). Zawartość żelaza (14,9 mg) oscylowała wokół normy zapotrzebowania, a szczególnie niekorzystny był stosunek wapnia i fosforu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Struktura spożycia kwasów tłuszczowych a profil lipidowy u osób z nadwagą i otyłością Wprowadzenie. Jedną z głównych przyczyn wysokiej zachorowalności i umieralności spowodowanej chorobami układu krążenia jest nieprawidłowe żywienie, a w tym nie tylko całkowita zawartość tłuszczu w diecie, ale również rodzaj kwasów tłuszczowych. Cel pracy. Określenie zależności między spożyciem tłuszczu, w tym poszczególnych kwasów tłuszczowych a parametrami profilu lipidowego u osób z BMI > 25 kg/m2. Materiał i metoda. Badania przeprowadzono w grupie 150 pacjentów w wieku 20-65 lat ze wskaźnikiem BMI>25 kg/m2. Informacje na temat sposobu żywienia zebrano za pomocą kwestionariusza ankietowego oraz metodą wywiadu 24-godzinnego. Na tej podstawie obliczono wartość odżywczą jednodniowych jadłospisów używając programu komputerowego Dieta 4.0. Wyliczenia poddano analizie statystycznej przy pomocy programu Statistica. Wyniki. Wartość energetyczna analizowanych całodziennych racji pokarmowych (CRP) wynosiła średnio 2579,2 ± 786,2 kcal, w tym zawartość tłuszczu ogółem równa była 103,3 ± 45,7 g, co stanowiło 34,6 ± 8,5% energii CRP. Zauważono, iż wraz ze wzrostem BMI zwiększa się spożycie kwasów tłuszczowych nasyconych (p<0,001). Nie wykazano korelacji między spożyciem SFA a CCH, natomiast zaobserwowano ujemną korelację między spożyciem kwasu stearynowego (C18:0) a stężeniem HDL-C (p < 0,05). Wykazano ujemną korelację między spożyciem MUFA, w tym kwasu oleinowego C18:1, a stężeniem TC (p<0,05) i LDL-C. Odnotowano ujemną korelację między PUFA a TC i LDL-C oraz między C20:4 a HDL-C i C18:2 a LDL-C. Wnioski. Wpływ na profil lipidowy ma nie tylko ogólne spożycie tłuszczu, ale również struktura spożycia kwasów tłuszczowych. Nieodpowiednie proporcje SFA, MUFA, PUFA oraz zawartość w diecie TFA negatywnie wpływa na stężenie lipoprotein w osoczu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Badania układów "szkła wodne sodowe - wybrane sole ołowiu" dla oceny możliwości zastosowania krzemianów do usuwania jonów Pb2+ z zanieczyszczonych ekosystemów wodnych Metodą turbidymetryczną, polegającą na otrzymywaniu rozpuszczalnego koloidalnego krzemianu ołowiu oraz tensjometryczną, czyli pomiarach napięcia powierzchniowego, badano układy zawierające krajowe szkło wodne sodowe oraz wybrane sole ołowiu. Scharakteryzowano toksyczność metali ciężkich ze szczególnym uwzględnieniem toksycznych soli ołowiu. Stwierdzono, że dodatek soli ołowiu do krzemianów sodu powoduje tworzenie się koloidalnych krzemianów i krzemiany wysokomodułowe dają wyższe wartości zmętnień. Również wartości napięcia powierzchniowego są zależne od Mk i rodzaju soli. Szkła wodne wysokomodułowe mogą być wykorzystane do usuwania bardzo toksycznych soli ołowiu z zanieczyszczonych ekosystemów wodnych.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Sprawność fizyczna a występowanie zespołu słabości u osób w wieku starszym Wstęp. Zespół słabości, wynikający z obniżonej wydolności układów fi zjologicznych, charakteryzuje się zmniejszoną rezerwą czynnościową i brakiem odporności na czynniki stresogenne w organizmie osób starszych. Cel pracy. Analiza oraz ocena związku sprawności fi zycznej osób w wieku starszym z potencjalnym wystąpieniem zespołu słabości. Grupa badana i metody. Badania przeprowadzono w grupie 104 pacjentów w wieku 60–101 lat. Sprawność fi zyczną oceniono, dokonując pomiarów kryteriów zespołu słabości, tj.: osłabienie siły mięśniowej (w odniesieniu do BMI i płci badanych osób), spowolnienie chodu, niezamierzone zmniejszenie masy ciała, wyczerpanie, obniżona aktywność fi zyczna. W ocenie siły mięśniowej posłużono się: pomiarem siły maksymalnego uścisku dłoni oraz wskaźnikiem masy ciała (BMI). Wyniki badań. Wraz z wiekiem maleje udział procentowy osób sprawnych fi zycznie, a wyraźnie rośnie udział procentowy osób niesprawnych. Wśród mężczyzn największy jest udział procentowy osób niesprawnych fi zycznie (39%), a u kobiet – osób osłabionych fi zycznie (51%). W grupie osób osłabionych i niesprawnych fi zycznie – u 26 (25%) nie wykazano zespołu słabości (not-frail), u 23 osób (22,12%) stwierdzono stan przed wystąpieniem zespołu słabości (pre-frail), u 37 (35,58%) stwierdzono zaś wystąpienie zespołu słabości (frail).

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Badania nad wplywem skladnikow surowcowych i czynnikow technologicznych na poziom akryloamidu we frytkach ziemniaczanych Celem pracy było zbadanie związku pomiędzy zawartością asparaginy w surowcu i barwą frytek smażonych a poziomem akryloamidu we frytkach przygotowanych z różnych odmian ziemniaków. Zawartość akryloamidu we frytkach smażonych otrzymanych z różnych odmian ziemniaków wahała się od 376 do 2348 µg/kg. Najniższą zawartość stwierdzono w smażonych frytkach z ziemniaków wyselekcjonowanej odmiany Irga, a najwyższą we frytkach, otrzymanych z tej samej odmiany ziemniaków, ale zakupionych w sklepie. Nie stwierdzono istotnych związków pomiędzy zawartością asparaginy w surowych ziemniakach a poziomem akryloamidu we frytkach (r = -0,13). Intensywność barwy badanych frytek istotnie korelowała (r = 0,8045; p < 0,005) z zawartością akryloamidu, niezależnie od odmiany surowca i kolejności smażenia.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Wpływ edukacji przedporodowej na przebieg ciąży, porodu i wczesne macierzyństwo Wprowadzenie i cel pracy. Zajęcia w szkole rodzenia mają na celu przygotowanie ciężarnej do porodu i rodzicielstwa. Jednym z założeń psychoprofilaktyki porodowej jest nabycie umiejętności wspomagania naturalnych mechanizmów rodzenia ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia ze strony bliskiej osoby. Cel pracy stanowiła próba wykazania, czy edukacja przedporodowa w szkole rodzenia ma wpływ na przebieg ciąży, porodu i wczesne macierzyństwo. Materiał i metody. Sondażem diagnostycznym objęto 60 pierworódek w wieku 20–30 lat, w tym 30 kobiet uczestniczących w zajęciach szkoły rodzenia przy NZOZ KEMED Sp. z o.o. w Jaśle (grupa badana) i 30 kobiet niebiorących udziału w zajęciach szkoły rodzenia (grupa kontrolna). W analizie zastosowano nieparametryczny test niezależności chi-kwadrat (χ2). Wyniki. Stwierdzono statystycznie istotną zależność pomiędzy uczestnictwem w zajęciach szkoły rodzenia a umiejętnością wykorzystania w praktyce metod łagodzących dolegliwości bólowe (p=0,003) oraz umiejętnością zsynchronizowania oddechu z rytmem skurczów macicy w czasie porodu (p=0,001). Aż 97% uczestniczek szkoły rodzenia podjęło decyzję o porodzie rodzinnym. Wszystkie pierworódki uznały kurs przedporodowy za przydatny w przygotowaniu ojców do aktywnego uczestnictwa w porodzie i sprawowania opieki nad noworodkiem. Wnioski. Uczestnictwo w zajęciach szkoły rodzenia wpłynęło na poprawę jakości życia ciężarnej. Przyczyniło się do sprawnego przebiegu porodu, wzmocniło więź pomiędzy małżonkami oraz ułatwiło opiekę nad noworodkiem. Wskazuje to na potrzebę popularyzowania szkół rodzenia w celu podnoszenia świadomości przyszłych rodziców.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu