PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Pamięć zbiorowa - jej funkcje i mechanizmy przekazu w kontekście badań Barbary Szackiej i Andrzeja Szpocińskiego Czym jest pamięć? Czy tylko prostą rejestracją zdarzeń, które przebiegają przez nasze życie, zapisując się jak na taśmie filmowej? Czy pamięć jest własnością czysto indywidualną, czy możemy też mówić o pamięci zbiorowej? Pamięć o przeszłości jest jednym z nieodłącznych aspektów człowieczeństwa. Stanowi podstawę, dzięki której człowiek znajduje umocowanie w świecie, a nade wszystko w środowisku, w którym przyszło mu żyć. Społeczeństwa trwają dzięki pamięci o przeszłości przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Problem stanowi jednak fakt, że zapamiętywana przeszłość nie jest jednorodna. To samo wydarzenie inaczej jest postrzegane przez jego uczestnika, inaczej przez osoby postronne. Jeszcze inaczej opisuje się wydarzenia z perspektywy lat. W niniejszym artykule przedstawiono teoretyczne ujęcia pamięci zbiorowej według Barbary Szackiej i Andrzeja Szpocińskiego. Zaprezentowano stanowiska ww. autorów dotyczące relacji między pamięcią zbiorową a historią, omówiono perspektywy badawcze stosowane w badaniach nad pamięcią zbiorową. Zwrócono uwagę na najważniejsze funkcje pamięci o przeszłości oraz jej nośniki.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Idea zmartwychwstania w najstarszych religiach Bliskiego Wschodu Spojrzenie na religie Bliskiego Wschodu pod kątem wiary w zmartwychwstanie ukazuje, że najbardziej rozwinięta wiara dotycząca życia po śmierci występuje w kulturze egipskiej i perskiej. W pierwszej wyraźne jest przekonanie o konieczności posiadania „nowego ciała” w celu przebywania w obecności boga słońca Re, natomiast w drugiej, zwłaszcza biorąc pod uwagę zaratusztrianizm, wyraźnie ukazuje się postać Saoszjanta, mającego poprowadzić ludzi do ostatecznego zwycięstwa z siłami zła i ustanawiającego bezpośrednie królestwo Ahura Mazdy. Ciekawa jest także w wierzeniach Persów wzmianka na temat trzeciego dnia, jako czasu przejścia duszy zmarłego z „tego świata” i stanięcie przed indywidualnym sądem. Ten ostatni ma także miejsce w wierzeniach egipskich, według których jest on momentem moralnego rozliczenia zmarłego z ziemskiego życia. W przypadku kultury mezopotamskiej i fenickiej, choć istniała w nich wiara w pewną formę nieustannego życia po śmierci w podziemiach, nieśmiertelność dotyczyła jedynie bóstw lub monarchów, a idea „zmartwychwstania” jako odrodzenia dotyczyła wyłącznie corocznego odrodzenia przyrody, które zgodnie z wierzeniami zawdzięczano działaniu bóstw płodności.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Aparat SS i policji niemieckiej elementem terroru i zagłady w rejencji ciechanowskiej w latach 1939-1945 W artykule omówiono strukturę władz SS i policji w rejencji ciechanowskiej oraz przedstawiono personalia licznych funkcjonariuszy, którzy dopuścili się zbrodni na ludności polskiej i żydowskiej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Księgi rachunkowe i metrykalne parafii ewangelickich w zasobie archiwum rodu Finck von Finckenstein W artykule przedstawiono procesy aktowórcze i archiwizację ksiąg rachunkowych i metrykalnych wytworzonych przez parafie ewangelickie znajdujące się w dobrach rodu Finck von Finckenstein. Ich analiza poszerza wiedzę na temat stosowanego w parafiach ewangelickich systemu kancelaryjnego oraz wyjaśnia i uzasadnia obecność akt proweniencji kościelnej w zasobie archiwów prywatnych. Zaprezentowane podejście badawcze pozwala dostrzec wartość źródłową ksiąg parafialnych, umożliwiając rozwijanie badań regionalnych, a także ogólniejszych, w tym archiwalnych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
POWODZIE A ZARZĄDZANIE KRYZYSOWE W GMINIE UNIEJÓW Celem artykułu jest próba oceny działań w zakresie zarządzania kryzysowego w gminie Uniejów podejmowanych w celu ochrony ludności i mienia przed powodziami. Dokonano analizy skutków powodzi, jakie w ostatnich latach wystąpiły na badanym obszarze. Przedstawiono również zakres działań, jakie podejmują władze w celu ograniczenia negatywnych konsekwencji tego zjawiska. Stwierdzono, że do największych strat w ostatnich latach doprowadziła powódź z 2010 r., której przyczyną były z jednej strony intensywne opady deszczu, z drugiej zaś zrzuty wody ze zbiornika Jeziorsko. Władze podejmują jednak działania zarówno techniczne, jak i nietechniczne, w celu minimalizacji szkód powodziowych, które ocenić należy pozytywnie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Polsko-niemieckie pogranicze kulturowe na przykładzie kontaktów szlachty wielkopolskiej, śląskiej i brandenburskiej w XVI–XVIII wieku W artykule przedstawiono tradycję wymiany kulturowej na pograniczu polsko-śląsko-brandenburskim w XVI–XVIII w. na przykładzie relacji szlachty zamieszkującej w każdym z tych regionów. Zaprezentowano kontakty rodzinne i majątkowe szlachty polsko- i niemieckojęzycznej, ze specjalnym naciskiem na polonizację rodzin szlacheckich, które przybywały do Wielkopolski z południa lub zachodu i osiedlały się tam na stałe. Analiza kwestii etnicznych na pograniczu służy głównie rozpatrywaniu tworzenia się specyficznej wspólnoty szlacheckiej na kresach Wielkopolski i polsko-niemieckiej wymiany kulturowej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Polskie wypisy z najstarszej księgi pielgrzymów jerozolimskich – Navis peregrinorum (1561-1695) Księga Navis peregrinorum wydana przez o. Bertranda Zimolonga w 1938 r. stanowi cenne źródło do ukazania kontaktów Polski z Ziemią Świętą prze-łomu XVI i XVII w. Po raz pierwszy część listy pielgrzymów z Navis (do 1636 r.) zamieszczono na łamach kwartalnika „Diarium Terrae Sanctae”, który wychodził nakładem Kustodii Ziemi Świętej w latach 1908-1912. Na kartach Navis można odnaleźć informacje na temat blisko 3650 pielgrzymów. Spośród nich ok. 65 odnosi się do polskich pątników. Jednak, aby wykazać ich obecność w księdze, należy mieć na uwadze położenie historyczno-geograficzne Polski tego czasu. Index peregrinorum bywa niejednolity: przy niektórych nazwiskach pielgrzymów nie określono dokładnie regionu, z którego pochodzili lub uwzględniono tylko ich nazwiska albo podano błędne dane na temat ich pochodzenia. Co więcej, w liber można spotkać także informacje dotyczące dalszych losów pątników, a nawet określające ich zawód czy wyznanie. W oparciu o Navis peregirnorum nie sposób ustalić, ilu Polaków przybyło do Jerozolimy, gdyż zakonnicy franciszkańscy nie rejestrowali każdego pielgrzyma. W dowód tego autor artykułu sporządził wykaz polskich pątników, których nie uwzględniono w księdze.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Dwa komputy wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego z pierwszej połowy 1615 roku Edycja źródłowa obejmuje dwa komputy wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego z pierwszej połowy 1615 r. Dokumenty stanowią cenny materiał do badań nad organizacją i liczebnością wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego w pierwszej połowie XVII w.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Historiē by Herodotus of Halicarnassus – theoretical issues Artykuł obecny stanowi garść refleksji natury metodologicznej nad narracją w Dziejach Herodota, której podstawowym substratem jest opis świata widzianego z perspektywy doświadczenia tego, kto opowiada, tj. Herodota oraz narratywizowanego przez niego doświadczenia świadków, z którymi sam przeprowadzał wywiad dotyczący przedstawionych zdarzeń historycznych. W związku z tym traktuje się tutaj Dzieje przede wszystkim jako pewien szczególny rodzaj narracji (narrative), którą stanowi, oparta na indywidualnym doświadczeniu (personal experience) Historyka oraz jego oralnych źródeł, opowieść o konflikcie grecko-barbarzyńskim ujęta w szereg krótszych opowiadań opartych na strukturze epizodycznej. Opowiadania te Historyk scala na zasadzie, którą określa się jako „fabularyzację” (White 1973), czyli opisanie faktów historycznych jako składników specyficznego rodzaju struktur fabularnych. Metodą analizy Dziejów będzie w tym ujęciu narratologia naturalna (Fludernik 1996) dysponująca siatką pojęć dostosowanych do badania tekstów pseudo-oralnych, do których Dzieje niewątpliwie należą.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Duszpasterstwo rolników diecezji lubelskiej lat 80. XX wieku W okresie PRL Kościół pozostawał jedyną niezależną przestrzenią życia publicznego. Wypełniał swoją pod-stawową misję, sprowadzającą się do przekazywania depozytu wiary, a równocześnie stał się siłą wspierającą i skupiającą dążenia wolnościowe Polaków. Z pełną otwartością, przed tym zadaniem, stanął w dekadzie lat 80. ubiegłego wieku. Znakiem czasu stawały się wówczas nowe formy duszpasterstwa. Jednym z nich było się duszpasterstwo rolników, skierowane ku wszystkim mieszkańcom wsi, ale najpełniej podjęte przez osoby związane z Solidarnością. Dzięki temu wsparciu Kościoła na wsi utrzymane zostały obszary niezależne, w tym Solidarność Rolników Indywidualnych. To historyczne wyzwanie w znakomitym zakresie zostało podjęte na terenie diecezji lubelskiej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Zagospodarowanie terenów zagrożonych powodziami w Uniejowie W artykule zaprezentowano ocenę zagospodarowania terenów zagrożonych powodziami w Uniejowie, odnośnie do potencjalnych negatywnych konsekwencji dla środowiska przyrodniczego, dziedzictwa kulturowego, działalności gospodarczej i ludzi. Badaniu pod względem zagospodarowania podlegał obszar szczególnego zagrożenia powodziami w Uniejowie. Zagospodarowanie przeanalizowano przy wykorzystaniu Topograficznej Bazy Danych oraz inwentaryzacji terenowej. Następnie za pomocą narzędzi GIS przedstawiono zarówno zagospodarowanie, jak i jego ocenę. Z oceną zagospodarowania obszarów szczególnego zagrożenia powodziami związane jest pojęcie ryzyka powodziowego, które oznacza kombinację prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi i związanych z nią potencjalnych negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Do oceny ryzyka powodziowego posłużyła metoda bonitacji punktowej, gdzie polem oceny był heksagon.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Polska Rada Ekumeniczna i Kościoły będące jej członkami wobec Kościoła rzymskokatolickiego w latach 1945-1989 Pochylając się nad tytułowym zagadnieniem, nie sposób nie zauważyć wielu okoliczności utrudniających jego rzetelne opisanie. Jedną z nich jest bardzo słabe rozeznanie badawcze stosunku szeregowych wiernych Kościołów mniejszościowych - czyli tak naprawdę przytłaczającej większości ich członków - do rzymskokatolików (dodatkowo można by wprowadzić rozróżnienie pomiędzy ich stosunkiem tychże do swoich sąsiadów-katolików i do rzymskokatolickiej struktury jako takiej). Ten stan rzeczy wynika w dużym stopniu z koncentrowania się badaczy relacji międzywyznaniowych przede wszystkim (bądź wyłącznie) na interakcjach, w jakie wchodzili zwierzchnicy poszczególnych Kościołów z hierarchami Kościoła rzymskokatolickiego. Kolejną trudność w prowadzeniu badań stanowi skromna baza źródłowa relacji zebranych od parafian. O ile bowiem oficjalne stanowisko zarówno Polskiej Rady Ekumenicznej (PRE), jak i należących do niej podmiotów wobec Kościoła rzymskokatolickiego można w miarę dokładnie zrekonstruować na podstawie zachowanych dokumentów i różnorakich publikacji z epoki, o tyle próba ustalenia rzeczywistego nastawienia szeregowych polskich chrześcijan - nierzymskokatolików do dominującego w naszym kraju wyznania * Formalnie organizacja nosząca dokładnie taką nazwę powstała dopiero w 1958 r. (w tym roku władze zatwierdziły też jej statut), niemniej zarówno Kościoły członkowskie, jak i zdecydowana większość badaczy uznaje PRE za kontynuację wcześniejszych podmiotów prowadzących działalność ekumeniczną w obrębie chrześcijańskich Kościołów mniejszościowych w Polsce, tj. powstałej w 1942 r. Tymczasowej Rady Ekumenicznej oraz działającej od 1946 r. Chrześcijańskiej Rady Ekumenicznej. O kulisach formowania się i działania obu zob. R. Michalak, Kościoły protestanckie i władze partyjno-państwowe w Polsce (1945-1956), Warszawa 2002, s. 225-232; K. Karski, Od Edynburga do Porto Alegre. Sto lat dążeń ekumenicznych, Warszawa 2007, s. 267-268.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Gelingen und Scheitern der Reformation in Polen Artykuł składa się z trzech części: pierwsza, poświęcona jest przyczynom i początkom reformacji w Polsce w latach 20. XVI w., druga – apogeum ruchu reformacyjnego w latach 60-70. tego stulecia i trzecia – zmierzchowi w ostatnich dziesięcioleciach XVI w. i początkach XVII w. Przyczyny reformacji w Polsce były podobne jak w innych krajach europejskich i wiązały się ze zjawiskiem kryzysu w Kościele Katolickim. Z kolei przyczyny upadku reformacji w Polsce były wielorakie. Słabością polskiej reformacji i chyba główną przyczyną jej regresu i zmierzchu było to, że nie objęła ona równomiernie wszystkich stanów. Polska reformacja była przede wszystkim reformacją szlachecką.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Zuzanna Michcik, „Zawsze istotna była dla nas ta społeczność i więzi”. Kształtowanie grupowej tożsamości poprzez uczestnictwo w wydarzeniach muzycznych Opowieść Zuzanny Michcik, jednej z uczestniczek pierwszych edycji wydarzeń muzycznych w Polsce w latach 2009–2019, dotyczy ich współtworzenia, przynależenia do festiwalowej społeczności i procesu budowania polskich festiwali. Festiwale to nie tylko muzyka na żywo, ale także kształtowanie więzi i grupowej tożsamości.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Przyczynek do badań nad oddziaływaniem lokalnej prasy na wiejską ludność Górnego Śląska – na przykładzie wybranych artykułów zawartych w „Przewodniku Wiejskim” – w latach 1919–1922 Lata 1919–1922 były trudnym okresem tak dla Polski, jak również, szczególnie, dla Górnego Śląska. Niepokoje społeczne i wynikające z nich powstania śląskie oraz kwestia plebiscytu polaryzowały ludność Górnego Śląska. Dodatkowo agitacja w prasie polskiej i niemieckiej, odgrywająca olbrzymią rolę propagandową, była elementem codzienności przed plebiscytem. Wszystkie te elementy pojawiają się na łamach „Przewodnika Wiejskiego”, będącego organem Śląskiego Związku Rolników. Oprócz artykułów propagandowych na jego łamach znaleźć można również artykuły związane z działalnością rolniczą, między innymi poradniki upraw i hodowli. Wspomniane czasopismo jest o tyle ciekawe, że można na jego kartach prześledzić niemal „na żywo” nastroje polityczne i społeczne ludności Górnego Śląska, częściowo reprezentowanej przez autorów zamieszczanych w nim artykułów.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Rydwan celtycki w dobie wojen cezariańskich Wykorzystywanie rydwanu w boju miało długą tradycję na starożytnym Bliskim Wschodzie, lecz nie w północnej Europie. Na jej wielu obszarach wozy bojowe i konie zaprzęgowe składano do grobu razem z arystokratycznymi przywódcami. Rydwany służyły w Europie do ok. 100 r. p.n.e., ale w Brytanii wykorzystywano je znacznie dłużej. Ich prędkość i zwrotność generowały Rzymianom poważne problemy. Nie posyłano ich do szarży przeciw liniom wroga. Wojownik walczył z rydwanu przeciw konnicy, lecz zazwyczaj schodził z pudła i walczył pieszo zarówno z jazdą, jak i piechotą. W Brytanii wiele koni wielkością przypominało współczesne pony rasy Dartmoor i nadawało się jedynie do zaprzęgania w rydwanach. Galowie z kontynentu natomiast nauczyli się hodować większe konie, które mogły dźwigać na grzbiecie wojownika w pełnym uzbrojeniu. Rydwany Brytów raczej nie posiadały kos. Nie ma żadnych dowodów archeologicznych na istnienie takich rydwanów w Brytanii.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Ślady dołkowe na portalach kościołów gotyckich Polski Północnej Artykuł ma na celu zweryfikowanie, czy teza niektórych badaczy o nagromadzeniu okrągłych śladów wokół portali kościołów gotyckich, ma oparcie w stanie faktycznym. Autor dokonał inwentaryzacji ponad 160 obiektów sakralnych z terenu Polski Północnej, a następnie zestawił zebrane dane w tabelach. Podjął także próbę wyjaśnienia powodów, dla których portal był miejscem szczególnie pożądanym dla wykonywania czynności polegającej na tworzeniu śladów dołkowych. Odpowiednią interpretację oparto głównie na tekstach Biblii, która wielokrotnie podkreśla znaczenie miejsca prowadzącego ze świata profanum do sacrum. Całość rozważań wzbogacono szczegółowymi wykazami miejscowości, które autor odwiedził, w tabelach podano dokładne ilości śladów widocznych na elewacjach świątyń, uwzględniając ich usytu-owanie w odniesieniu do kierunków świata.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Postulat more geometrico w filozofii matematyki Charlesa S. Peirce’a W tekście przedstawiona została ogólna charakterystyka filozofii matematyki Charlesa S. Peirce’a (1839–1914), ze szczególnym uwzględnieniem relacji między matematyką a metodeutyką (metodologią). Związek ten jest o tyle interesujący, że w świetle filozofii nauki Peirce’a metodeutyka jest nauką normatywną, jedną z gałęzi logiki (semiotyki), wskazującą reguły prowadzenia badań naukowych, którym matematyka winna czynić zadość. Z kolei, zważywszy na formalne rozwiązania proponowane przez Peirce’a, a obowiązujące w „królestwie nauk” – matematyka poprzedza metodeutykę, jest pierwszą wśród dyscyplin poznawczych. Na tle relacji, która łączy matematykę i metodeutykę, wyłania się interesująca reinterpretacja metodologicznego postulatu René Descartesa, głoszącego konieczność uprawiania filozofii metodami matematycznymi, pozwalającymi na osiągnięcie wiedzy ścisłej i pewnej, a wyrażonego krótko w słynnym more geometrico. Śledząc meandry matematyczno-metodeutycznego związku, można wyczytać, jak Peirce – zasadniczo krytyk kartezjanizmu – uwspółcześnił naukową wskazówkę Kartezjusza.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Sędziowie i prokuratorzy. Skład komisji sądowych rozpatrujących zachodniopomorsko - brandenburski spór z przełomu XV/XVI w., dotyczący przynależności państwowej Granowa na ziemi choszczeńskiej Spór o przynależność państwową Granowa na ziemi choszczeńskiej prowadzony był na przełomie XV/XVI wieku pomiędzy Pomorzem Zachodnim a Brandenburgią. Celem artykułu jest wskazanie duchownych sędziów w tym procesie, na podstawie zachowanych akt procesowych. Okazało się, że jest to grupa sędziów i prokuratorów, których biografie zostały wzbogacone o uczestnictwo w niniejszym procesie sądowym. Badania genealogiczne dowiodły, że liczni sędziowie mieli krewnych zamieszkujących w okolicy Granowa, zarówno po pomorskiej, jak i nowomarchijskiej stronie. Strona zachodniopomorska powołała do procesów silniejszy i liczniejszy skład sędziowski. Byli to duchowni znawcy prawa, a jednocześnie najbliżsi współpracownicy księcia Bogusława X i biskupa kamieńskiego. Księcia zachodniopomorskiego reprezentowali podczas tego procesu: biskup kamieński Marcin Karith, z ramienia którego wyznaczono na prokuratorów dwóch duchownych: Jana Szwane kanonika kamień-skiego i nadwornego sekretarza księcia zachodniopomorskiego oraz Andreasa Beckera radcę zakonnego i doktora prawa. Kolejnymi pomorskimi duchownymi wchodzącymi w skład ławy sędziowskiej byli: wikary szczeciński Johann Otto i zakonny doktor prawa, archidiakon pyrzycki i słupski oraz prałat Kaspar von Güntersberg. Jako pomorskich protokolantów źródła wymieniły pisarza biskupa kamieńskiego Jurgena Angelkena i Konrada von Kremptzowa kancelistę kolegiaty kamieńskiej i sekretarza księcia Bogusława. Elektora brandenburskiego w procesie reprezentował Jerzy von Schlaberendorf mistrz brandenburskich joannitów na Pomorze i Marchię Brandenburską oraz adwokaci Michael Ukerow oraz Benedykt Starszy von Sydow. Pomimo mniej licznego składu ławy sędziowskiej po stronie brandenburskiej, proces został przez nich wygrany i zakończony potwierdzeniem przynależności Granowa do Nowej Marchii.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Memorandum organizacji Irgun Cwai Leumi dotyczące stworzenia państwa żydowskiego w Palestynie. Przyczynek do badań nad działalnością syjonistów – rewizjonistów w powojennej Polsce Artykuł odnosi się do memorandum prawicowej organizacji syjonistycznej Irgun Cwai Leumi, które jej przedstawiciele w pierwszej połowie 1947 rozesłali do prawie wszystkich krajów, które debatowały w ONZ na temat przyszłości Palestyny. Od 1918 Palestyna znajdowała się pod okupacją brytyjską. Członkowie Irgunu byli rekrutowali z rewizjonistycznych syjonistów, najbardziej prawicowej części ruchu, który dążył do przywrócenia państwa żydowskiego. Przywódcą tej grupy był poeta, działacz wojskowy Władimir Żabotyński. Jego zwolennicy proponowali: zniesienie brytyjskiej władzy nad tą częścią Bliskiego Wschodu; utworzenie państwa żydowskiego na wschód i zachód od rzeki Jordan; pozwolenie Żydom mieszkającym w Europie na nieograniczoną możliwość dotarcia do Palestyny. Warto wspomnieć, że dokument dotarł także do zwolenników Żabotyńskiego, którzy w latach 1944/1945-1949 prowadzili nielegalną działalność w PRL.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia
Ślady żeglugi po Morzu Martwym w tekstach antycznych (IV BC-II AC) Od niemal 100 lat żegluga po Morzu Martwym praktycznie nie istnieje. Dwa jego brzegi zajmują nieutrzymujące ze sobą ścisłych stosunków państwa Izrael i Jordania, na jego wodach nie unoszą się już bryły asfaltu, a rybołówstwo z oczywistych względów nigdy tutaj nie istniało. Od czasu do czasu pojawi się tutaj co najwyżej jakaś łódź badawcza. Tym większe zdziwienie i zainteresowanie budzą coraz liczniejsze informacje o odkryciach archeologicznych świadczących o bogatej historii żeglugi po tym akwenie. Wydaje się, że najbardziej intensywnie rozwijała się ona w okresie pomiędzy IV w. BC a II w. AC. Artykuł poświęcono analizie dziewięciu tekstów antycznych, które w mniej lub bardziej bezpośredni sposób informują o żegludze w tym właśnie okresie. Omówione teksty to: – trzy relacje Hieronima z Cardii (IV/III w. BC) zachowane w wersji Diodora Sycylijskiego (I w. BC), – notatka Strabona (ok. 63 BC–24 AC) w jego dziele Geografia, w której cytuje on opis wydobycia asfaltu pochodzący od Posejdoniosa z Rodos (ok. 135–50 BC), – dwa teksty Józefa Flawiusza (37– ok. 94 AC), – opis Tacyta (ok. 55–120 AC), – opinia Marka Junianusa Justyniusa (II/III w. AC) przekazana przez Pompejusza Trogusa (koniec I w. BC), – fragment listu Bar Kochby (II w AC), w którym pisze on o towarach przechowywanych na statkach w porcie w En Gedi. W artykule znalazło się także krótkie omówienie zachowanych informacji ikonograficznych oraz streszczono aktualny stan badań archeologicznych dotyczących okresu, o którym donoszą wcześniej przedstawione źródła pisane.

Dziedziny: nauki humanistyczne, historia