PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Zapis holoceńskich procesów eolicznych w osadach wybranych jezior kopalnych i torfowisk centralnej Polski Artykuł przedstawia związki przestrzenne wydm i obszarów mokradłowych w centralnej Polsce oraz zapis aktywności eolicznej w osadach biogenicznych. Interakcję wydm i sąsiadujących z nimi torfowisk rozpatrzono dla holocenu, nawiązując do chronologii archeologicznej. Przedstawione stanowiska z środkowej Polski dobrze ilustrują zapis wzbudzanych antropogenicznie zmian, jak też reakcję na te zmiany w geosystemach mokradłowych. Osady eoliczne składane były w postaci miąższych warstw w osadach biogenicznych w strefie styku wydm i mokradeł lub cieńszych wkładek i domieszek – w innych częściach badanych torfowisk. Dla młodszej części holocenu okresy zintensyfikowanych procesów eolicznych odniesiono do etapów tzw. antropogenicznej fazy wydmotwórczej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Petrografia żwirów i eratyki przewodnie w osadach wodnolodowcowych jako przesłanki wnioskowania na temat źródeł i kierunków transportu materiału w obszarze między Piotrkowem Trybunalskim, Radomskiem a Przedborzem W artykule przedstawiono cechy petrograficzne średnioziarnistych żwirów (4–10 mm) dla 64 próbek w 28 stanowiskach terenowych oraz gruboziarnistych (20–60 mm) w połączeniu ze wskaźnikiem TGZ dla 7 stanowisk. Stwierdzono, że w całym badanym obszarze skład petrograficzny w osadach wodnolodowcowych jest generalnie podobny. Wskazano, że w drobniejszej frakcji żwiru rzadziej obecne są wapienie dolnopaleozoiczne, natomiast więcej jest skał krystalicznych i krzemieni. Analiza petrograficzna frakcji grubszej żwiru dowodzi, że zanim lądolód dotarł do północnych stoków wyżyn musiał przemieszczać się (= egzarował) po wychodniach skał w SE Szwecji oraz dnie Bałtyku. Wyliczone centrum głazowe badanych osadów lokuje się w strefie ograniczonej koordynatami geograficznymi: 16,4–17,0°E oraz 57,5–58,7°N.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Anizotropia podatności magnetycznej jako potencjalne narzędzie wyznaczania kierunków paleoprądów w osadach glacigenicznych w obszarze między Piotrkowem Trybunalskim, Radomskiem a Przedborzem Przedstawiono wyniki pomiarów anizotropii podatności magnetycznej (AMS) osadów czwartorzędowych pobranych z 13 stanowisk położonych w strefach I–IV form glacigenicznych SE części regionu łódzkiego. Na podstawie analizy statystycznej i graficznej położenia osi głównych elipsoid obrazujących tensory anizotropii podatności magnetycznej, odtworzono kierunki transportu glacjalnego dla 206 próbek osadów różnego wieku i typu, głównie glacjalnych. Stwierdzono przydatność analizy AMS przy wyznaczaniu kierunku transportu klastów w glinie lodowcowej oraz przy weryfikacji wyników pomiarów kierunkowych w osadach warstwowanych wykonanych innymi metodami.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Banki komercyjne na wschodnich ziemiach II Rzeczypospolitej Polska bankowość komercyjna rozwijała się w oparciu o trzy różne systemy prawne. Najbardziej rygorystyczny, ale dzięki temu najbezpieczniejszy był system rosyjski. Austriacki był łagodniejszy, a najbardziej liberalny był system niemiecki. Inflacja powojenna podkopała potencjał kapitałowy banków. Kryzys 1925 roku, a następnie wielki kryzys lat 30-tych ujawniły skutki tej sytuacji. Większość banków nie przetrwała tych prób. Ekspansja, a następnie regres polskiej bankowości komercyjnej na Kresach Wschodnich były widoczne jeszcze wyraźniej, niż w pozostałych częściach Polski. Relatywnie mocną pozycję utrzymały dawne, utworzone przed 1914 rokiem banki wileńskie. Banki lwowskie odgrywały istotną rolę w latach 20-tych, ale w następnej dekadzie ich znaczenie zmalało. Z jednej strony padły ofiarą kryzysu za sprawą ścisłych powiązań z austriackim rynkiem pieniężnym, z drugiej – odbywał się proces przenoszenia ze Lwowa do Warszawy najpoważniejszych instytucji.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zabytkowa chałupa ze Zborowskiego a Śląska Fabryka Fajek ze Zborowskiego. Wyniki dwóch sezonów badań archeologicznych Projekt „Śląska Fabryka Fajek ze Zborowskiego” był realizowany w ramach działalności naukowej Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”. Głównym założeniem projektu była jak najwierniejsza rekonstrukcja budynku dawnej fabryki fajek. Bardzo ważnym punktem badań była analiza dendrochronologiczna, która wykazała, że drewno, z którego wybudowano obiekt zostało ścięte w 1838 lub 1839, co zaprzeczyło tezie, jakoby ten budynek miał być reliktem fabryki, która została zamknięta około 1840 roku. Fabryka w Zborowskiem została założona w 1753 roku przez Andreasa von Garniera, Rapparda, Karla von Unfriedta i Samuela Grulicha. Król Prus Fryderyk II nadał udziałowcom przywilej, który gwarantował im monopol na produkcję fajek glinianych na Śląsku.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Uzupełnienie katalogu monet antycznych znalezionych w Kampyr-tepe, Uzbekistan Kampyr-Tepe to jedno z najbardziej interesujących stanowisk archeologicznych doby hellenistycznej i czasów post hellenistycznych. Usytuowane jest ono na prawym brzegu rzeki Oxus (współczesnej Amu-Darii). W trakcie badań archeologicznych odkryto wiele monet władców hellenistycznych oraz tych emitowanych przez Kuszanów. Stały się one podstawą szeregu studiów, z niezwykle ważną pracą E.V. Rtveladze z 1995 r. W artykule opublikowano kolejnych osiem monet, wydobytych w latach 1988-1991.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Problemy i perspektywy badań paleodemograficznych nad kulturą wielbarską na przykładzie cmentarzyska w Kowalewku W artykule zaprezentowano problemy oraz perspektywy badań paleodemograficznych na cmentarzyskach kultury wielbarskiej na przykładzie stanowiska 12 w Kowalewku. W dotychczasowych pracach paleodemograficznych nad kulturą wielbarską wykorzystywano przede wszystkim tablice wymieralności. Wydaje się jednak, że z uwagi na poważne ograniczenia owej metody i specyfikę danych wejściowych, jakimi są groby, nie można uzyskać tą drogą wiarygodnych wyników. W niniejszym artykule zaproponowano i poddano krytyce alternatywne rozwiązanie. Analiza przeprowadzona została dla cmentarzyska w Kowalewku z uwagi na jego reprezentatywność. W celach porównawczych wyniki zestawiono z analizą średniowiecznego cmentarzyska szkieletowego w Kałdusie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Palaeoenvironmental reconstructions for the Neolithic pile-dwelling Serteya II site case study, Western Russia Artykuł przedstawia wyniki ostatnich badań archeologicznych i geomorfologicznych środkowo- i późnoneolitycznego stanowisku Serteya II, zlokalizowanego w międzyrzeczu Dniepru i Dźwiny, w obrębie mikroregionu Sertejskiego (NW Rosja). Połączenie wyników badań archeologicznych i multidyscyplinarnych analiz paleośrodowiskowych pozwoliło na odtworzenie środowiska naturalnego i warunków przyrodniczych działalności dawnych społeczności w dolinie dolnej Sertejki, lewego dopływu Dźwiny. Rzeźba terenu została uformowana po ustąpieniu zlodowacenia wisły (wałdajskiego). Współczesna dolina wykorzystuje rynnę subglacjalną, w której wcześniej funkcjonowało kilka basenów jeziornych dwóch generacji. Zbiorniki pierwszej generacji rozwinęły się w szczelinach lodowych i w obniżeniach pomiędzy martwymi bryłami lądolodu. Jeziora drugiej generacji powstały po wytopieniu brył martwego lodu w późnym vistulianie. W trakcie holocenu rzeka Sertejka, w wyniku erozji wstecznej, zdrenowała kolejne jeziora. Osada neolityczna Serteya II zajmowała powierzchnię terasy kemowej oraz wkraczała na równinę biogeniczną w obrębie basenu jeziornego. Osadnictwo palafitowe funkcjonowało podczas okresów transgresji i regresji paleojezior. Główny okres jej rozwoju przypadał na 4200–3800 cal BP i trwał ponad 140 lat. Osada stanowiła część większej struktury osadniczej rozwijającej się w okresie przechodzenia lokalnych społeczności od gospodarki łowiecko-zbierackiej do prymitywnego rolnictwa.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Z warsztatu okręgowych konserwatorów. O metodach pracy w krakowskim urzędzie konserwatorskim w dwudziestoleciu międzywojennym W Polsce w dwudziestoleciu międzywojennym funkcjonowała służba konserwatorska w ramach administracji państwowej. Sprawowała ona nadzór nad zabytkami i ich konserwacją, prowadziła rejestr, dokumentację i inwentaryzację zabytków, udzielała fachowych opinii, uzgadniała projekty i programy robót, wydawała decyzje. Okręgowymi konserwatorami zabytków byli z reguły architekci i historycy sztuki. Posiadali oni niezbędną wiedzę merytoryczną, często także wykazywali się wielkim zaangażowaniem i pasją. Podstawową metodą i narzędziem konserwatorów były oględziny i opis zabytków, analiza wartości i ocena stanu zachowania oraz koniecznych prac. Niejednokrotnie, wobec braku publikacji i opracowań naukowych, notatki i zdjęcia sporządzane przez konserwatorów były pierwszą formą rozpoznania i dokumentacji tych obiektów. Materiały te miały służyć pomocą konserwatorom, a także naukowcom. Przy ważniejszych zadaniach konserwatorskich zwoływano komisje. Urząd konserwatora interweniował w koniecznych przypadkach. Niekiedy wskazywał konkretne rozwiązania. Efekty działań konserwatorów z okresu dwudziestolecia międzywojennego znacząco przyczyniły się do ochrony i uratowania wielu cennych obiektów zabytkowych. Na więcej nie pozwalał niski budżet urzędu oraz niskie dotacje, jakimi dysponowano. Utrudnieniem był także zbyt mały personel (zwykle 2-3 osoby na okręg – województwo). Zadania oraz metody działania okręgowych konserwatorów były niemal takie same, jak obecnie. To wówczas wypracowano podstawowe narzędzia i system pracy przy zabytkach – aktualne i niezawodne także dziś.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Uwagi o poligenezie rzeźby gór (na przykładzie Karpat) Rzeźba Karpat ma cechy rzeźby poligenicznej i polichronicznej. O poligenezie mówimy w dwojakim sensie. Młode formy modelowane są obecnie przy współdziałaniu różnych procesów (najczęściej erozji wody płynącej, sufozji i ruchów masowych). Zasadnicze formy obecnej rzeźby zostały przeważnie ukształtowane w odległej przeszłości w zmieniających się warunkach klimatycznych i tektonicznych. Oddziedziczona rzeźba dotąd zachowana była także w zależności od odporności skał podłoża stale adaptowana do nowych warunków. Szczególnie wyraźny zapis tej adaptacji dotyczy w analizowanym regionie ostatniego cyklu glacjalno-interglacjalnego czwartorzędu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Przemiany wybranych form rzeźby terenu województwa łódzkiego w ostatnim stuleciu W pracy zajęto się zagadnieniem zmian ukształtowania terenu województwa łódzkiego w okresie minionych 100 lat. Wobec szczupłości materiałów zaprezentowano jedynie szereg przykładów zmian eolicznych form rzeźby oraz wybranych form występujących na stokach – parowów i innych młodych rozcięć erozyjnych. Przekształcanie rzeźby eolicznej w ostatnim 100-leciu wiązało się zarówno z powstawaniem małych, inicjalnych pagórków eolicznych, jak i przeobrażaniem przez wiatr starszych wydm późnoglacjalnych. Zmiany parowów polegały na szybkiej transformacji kształtów ich zboczy pod wpływem uprawy ziemi i objęły od 2,18 do 51,4% stoków parowów. Podobnie jak w przypadku wydm następowała zarówno transformacja rzeźby wcześniej powstałych parowów neoholoceńskich, jak i tworzyły się na stokach młode i niewielkie, lecz już trwałe formy erozyjne. Analizę zmian rzeźby form eolicznych i form występujących na stokach poprzedzono rozpatrzeniem podatności obszaru województwa łódzkiego na działanie procesów eolicznych i stokowych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Lwowskie znaki pieniężne w okresie okupacji rosyjskiej w czasie I Wojny Światowej W artykule opisano obieg pieniężny i jego cechy na terenie miasta Lwowa okupowanego przez wojska rosyjskie w czasie I wojny światowej. Zwrócono uwagę na problem wprowadzenia rubli rosyjskich do obiegu pieniądza na okupowanych terenach Galicji (cesarstwa austro-węgierskiego). Należy zauważyć, że jednoczesna obecność w obiegu pieniędzy dwóch imperiów, przy braku monet, znacznie utrudniała rozmaitego rodzaju rozliczenia. Taka sytuacja spowodowała konieczność wydania bonów miejskich. Biorąc pod uwagę problemy „kryzysu pieniężnego”, rosyjskie władze okupacyjne zdecydowały się na wniosek władz miasta Lwowa na wydanie lwowskich bonów o nominale 1 korony (emisja – wrzesień 1914 r.). Na podstawie dokumentów archiwalnych zrekonstruowano proces rozwiązania problemu produkcji lwowskich bonów przez rosyjskie władze okupacyjne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Holoceńska ewolucja niecek i dolin denudacyjnych w okolicach Łodzi w świetle dotychczasowych badań Nawiązując do wyników badań peryglacjalnych niecek i dolin denudacyjnych, prowadzonych w okolicach Łodzi przez prof. H. Klatkową w latach 50. i 60. ubiegłego stulecia, w artykule przedstawiono holoceńską ewolucję wyżej wymienionych form denudacyjnych. Wyróżniono trzy najważniejsze etapy tej ewolucji: 1) wypełnianie niecek i dolin denudacyjnych deluwiami antropogenicznymi, 2) rozcinanie form vistuliańskich przez wąwozy, 3) przemiany rzeźby wąwozów oraz niecek i dolin denudacyjnych pod wpływem denudacji agrotechnicznej. Poruszono zagadnienie czynników warunkujących neoholoceńskie zmiany rzeźby suchych niecek i dolin, podkreślając rolę narastającej antropopresji i fluktuacji klimatu. W pracy określono bliżej wiek poszczególnych etapów przemian ukształtowania niecek i dolin denudacyjnych. Ich ewolucja rozpoczęła się u schyłku subboreału i trwała przez niemalże cały subatlantyk aż do współczesności, ze szczególnym nasileniem w średniowieczu. Przedstawiono także litologiczną charakterystykę neoholoceńskich osadów wypełniających niecki i doliny denudacyjne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Wielka świątynia Atona – wybrane problemy interpretacyjne Celem artykułu jest przedstawienie interpretacji prawdziwej natury tego, co zostało zbudowane w miejscu Wielkiej Świątyni Atona w Amarnie (Tell el-Amarna) i pokazanie, że król Achenatona miał szerszą i bardziej zróżnicowaną wizję ideologiczną i kultową niż powszechnie się mu przypisuje, w której każdy mógł docenić naturę boga Atona. Jego wizja religijna była ukierunkowane na cele intelektualne i ideologiczne, mając także kontekst ekonomiczny. Wyniki ostatnich prac archeologicznych w miejscu Wielkiej Świątyni Aten („Dom Atona”), w opinii prof. Barry’ego Kempa sugerujące istnienie „świątyni ludu”, co wyjaśnia wiele z tego, co odkrywają wykopaliska.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Termiczne naczynie ceramiczne z badań na kwartale XXVI w Stargardzie Artykuł poświęcony jest odkrytemu w 2017 roku – podczas badań sondażowych w Stargardzie – ażurowemu naczyniu termicznemu. Forma i technika wykonania wskazują, że pojemnik ten wyprodukowany został w środkowych Niemczech w końcu XVII lub na początku XVIII wieku.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Szlaki komunikacyjne i handlowe między Grecją, centralnymi Bałkanami i przedrzymską Dacją (vi-iv w. p.n.e.) Motywacją Greków dla podtrzymywania dalekich kontaktów była między innymi chęć i potrzeba pozyskania cennych metali. Tworzone kontakty handlowe opierały się na świadomym zrozumieniu pomiędzy społecznościami znajdującymi się na szlaku a kontrola nad przestrzenią umożliwiała ich realizację. Kolonie powstawały w wyniku umów z rdzenną ludnością, które mogły regulować zarówno użytkowanie ziemi jak i eksploatację lokalnych zasobów. Znaleziska obejmują zarówno północną i centralną część Bałkanów (aż po Panonię) jak i Dobrudżę, Besarabię, Mołdawię aż po wyżyną transylwańską od VI w. p.n.e, z wyraźnym wzrostem ilości przedmiotów, kontaktów i interakcji rozpoczynającym się w okresie między II połową IV w. p.n.e. a III w. p.n.e. Produkty greckich ośrodków docierały wzdłuż ustanowionej sieci wymiany, związków wzajemności i prawdopodobnie posiadały symboliczne znaczenie wśród elit, dla których były przeznaczone. Odzwierciedlają one istotną zmianę społeczną, gdy ostentacyjne bogactwo staje się niezbędnym warunkiem władzy politycznej. Wydaje się, że elity wojownicze odegrały tu szczególnie widoczną rolę właściwie od końca VI w. p.n.e., od powstawania tak zwanych grobów książęcych po osady hellenizujące. Ekonomia polityczna wytworzyła inną platformę porozumienia elit. Wspólne doświadczenia o charakterze rytualnym, symbolicznym, biesiadowanie, a także sposobność gromadzenia siły roboczej prowadziła do wytworzenia statusu określonych grup wewnątrz systemu redystrybucji. Z greckiej perspektywy hellenizacja staje się wówczas pewnym „produktem ubocznym”, nie zaś celem samym w sobie, nawet jeśli społeczności rdzenne pewne idee, styl życia czy wreszcie określone przedmioty adoptują zgodnie z własnymi potrzebami.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Wyniki rocznego monitoringu stężenia radonu w powietrzu budynku mieszkalnego w Łodzi na tle warunków meteorologicznych W pracy dokonano analizy zmienności stężenia aktywności radonu (Rn-222) w powietrzu, rejestrowanego w trybie ciągłym, w domu jednorodzinnym w Łodzi, w okresie 356 dni, w latach 2014–2015. Tło meteorologiczne pomiarów Rn-222 stanowiły wartości temperatury powietrza w budynku i w warunkach zewnętrznych, sum godzinnych opadu atmosferycznego, ciśnienia atmosferycznego oraz typy cyrkulacji. Stwierdzono zmienność sezonową oraz dobową poziomu stężenia badanego radionuklidu w powietrzu uwarunkowaną sposobem użytkowania domu oraz czynnikami meteorologicznymi. Zamknięcie (nieużytkowanie) domu w lipcu 2014 roku spowodowało 5-krotny wzrost stężenia aktywności Rn-222 w stosunku do wartości średniej. Spadek temperatury powietrza w otoczeniu budynku wykazał słabą korel ację dodatnią, ze wzrostem stężenia aktywności Rn-222 w domu. Zmniejszenie poziomu stężenia aktywności Rn-222 w budynku obserwowano po intensywnych opadach. Ciśnienie atmosferyczne i typ cyrkulacji nie wykazywały wpływu na poziom rejestrowanego stężenia aktywności Rn-222.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Ocena potencjału energii słonecznej w Warszawie z wykorzystaniem modelu r.sun W pracy przedstawiono założenia metodyczne szacowania potencjału energii słonecznej w Warszawie. Symulacje GIS wykonano na podstawie uproszczonego, trójwymiarowego modelu zabudowy. Główną część obliczeń przeprowadzono dzięki otwartoźródłowemu modułowi r.sun dedykowanemu dla środowiska GRASS-GIS 6.4. Po pozytywnej weryfikacji symulacji testowych ze zdjęciami lotniczymi przystąpiono do stworzenia procedur automatyzacyjnych, które pozwoliły na skrócenie czasu obliczeń. Symulacje przeprowadzono z rozdzielczością 1 m2 dla obszaru ponad 517 km2, na klastrach obliczeniowych uruchamianych w środowisku GNU/Linux. W celu ograniczenia rozmiaru bazy danych rezultaty symulacji dla każdej godziny w roku ograniczono do powierzchni dachów budynków stosując binarną reklasyfikację danych (tj. 0 – obszar zacieniony, 1 – obszar nasłoneczniony). Syntetyczne warunki atmosferyczne parametrów insolacyjnych dla każdej godziny w roku uwzględniano w obliczeniach wartości promieniowania bezpośredniego, rozproszonego i całkowitego dla obszarów nasłonecznionych i zacienionych. Uzyskane wartości stanowiły następnie informację wejściową dla pozostałych modułów udostępnionego on-line kalkulatora energetycznego oceniającego potencjalną produkcję energii, wpływ inwestycji na środowisko oraz efekty ekonomiczne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Kontekst środowiskowy i stratygrafia stanowiska archeologicznego Lipowo w Kotlinie Biebrzy (NE Polska) Jednym z najciekawszych aspektów badań geoarcheologicznych jest poznanie przeszłości człowieka w kontekście otaczającej go ówcześnie rzeczywistości. Zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia w odniesieniu do społeczeństw łowiecko-zbierackich, ściśle uzależnionych od środowiska naturalnego, które przez całą epokę kamienia bezwzględnie dominowały na obszarach Podlasia. Z badań paleogeograficznych wynika, że na stanowisku Lipowo, początek narastania torfów na równinie zalewowej był datowany na 8490±80 BP (MKL-3275) 7658–7347 cal BC. W podobnym czasie, w pobliżu piaszczystej elewacji, zostało odcięte starorzecze Biebrzy. Fragment drewna z piasków zailonych ze spągu jego wypełnienia był datowany na 8330±120 BP (MKL-3277) 7577–7083 cal BC. Oba te zjawiska, wzrost poziomu wód gruntowych i zmiana rozwinięcia koryta, mogą być związane ze zmianami klimatycznymi – fazą chłodną i wilgotną na początku atlantyku. Gytie z malakofauną wodną zostały zdeponowane w starorzeczu we wczesnym atlantyku, które zaniknęło około 6170±80 BP (MKL-3276) 5313–4911 cal BC, po czym zaczęły narastać torfy. Wyniki badań na stanowisku w Lipowie i innych stanowiskach w Kotlinie Biebrzy wskazują na pewne okresy zmian klimatycznych, w których następował wzrost aktywności procesów morfogenetycznych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Arystoteles i jego wizja wprowadzenia pieniądza w świecie antycznej Grecji Słynne stwierdzenie Arystotelesa dotyczące handlowej genezy wprowadzenia pieniądza monetarnego stało się dominującym i powszechnie przyjmowanym poglądem. Jednakże idee prezentowane przez filozofa wydają się bardziej subtelne i złożone. Właściwie Arystoteles rozważa początki pieniądza w dwóch różnych pracach, Etyce Nikomachejskiej i Polityce. W pierwszej z nich koncentruje się na znaczeniu handlu i bogactwa oraz na wymianie wewnątrz polis. W drugiej zaś analizuje powstanie państwa oraz rozważa zarówno rolę pieniądza w rozwoju polis jak i pieniądza jako środka wymiany między państwami. Pieniądz monetarny pojawia się nie tylko jako środek wymiany handlowej ale także jako część społecznej i politycznej wzajemności, jako znak wynikający z umowy, prawa czy tradycji. Ważnym jest by zrozumieć te różne konteksty i umieścić je w szerszej ideologicznej i filozoficznej perspektywie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Prehistoryczna transformacja rzeźby na stanowisku archeologicznym Rychnowo V w zlewni górnej Drwęcy W artykule przedstawiono wyniki badań geoarcheologicznych i archeologicznych na stanowisku Rychnowo V położonym na wysoczyźnie morenowej pomiędzy dwoma rynnami subglacjalnymi odwadnianymi współcześnie przez górną Drwęcę i Grabiczek. Rzeźbę wysoczyzny urozmaicają zagłębienia po oczkach polodowcowych, o różnej wielkości i stopniu wypełnienia. Jeziorka te powstały w późnym glacjale i były zapełniane w holocenie przez osady organiczne i klastyczne. Na stanowisku archeologicznym stwierdzono kilka faz osadniczych związanych z kulturami łużycką (największa), wielbarską, a także wczesno- i późnośredniowieczną oraz nowożytną. Osadnictwo nie miało charakteru stałej osady, lecz raczej krótkotrwałych obozowisk. Najliczniejsze są artefakty kultury łużyckiej, których analiza sugeruje kilkukrotne powroty ludności na ten obszar w stosunkowo krótkim czasie (homogeniczna ceramika). Działalność ludności tej kultury (związana raczej nie z uprawą, lecz wypasem) doprowadziła na początku subatlantyku do erozji na stoku i fosylizacji gleby w bezodpływowej depresji.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Warunki funkcjonowania i rozwój torfowiska w zagłębieniu krasowym w okolicach Paradyża W artykule dokonano analizy cech torfowiska funkcjonującego w północnej części Wzgórz Opoczyńskich, w zagłębieniu występującym na obszarze krasu reprodukowanego. Opisano cechy geologiczne i geomorfologiczne terenu, na którym występują inne formy o takiej genezie. Zagłębienia powstałe w wyniku krasowienia wapieni jurajskich przykrytych cienką warstwą plejstoceńskich glin zwałowych stanowią sprzyjające środowisko do tworzenia się w nich zbiorników wodnych i torfowisk, z depozycją osadów biogenicznych. Pobrano rdzeń osadów z torfowiska leżącego na północ od Paradyża i oznaczono jego parametry, takie jak: popielność osadu, odczyn i przewodność elektrolityczna oraz zawartość węglanu wa pnia, co pozwoliło wnioskować o warunkach funkcjonowania zagłębienia i etapach rozwoju torfowiska.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia