PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Stan badań klimatu Poznania ze szczególnym uwzględnieniem pola temperatury i zjawiska miejskiej wyspy ciepła W artykule przedstawiono zestawienie i najważniejsze wyniki prac dotyczących klimatu Poznania, które podzie-lono na dwie grupy. W pierwszej kolejności zaprezentowano prace, w których autorzy wykonali analizy na podstawie elementów meteorologicznych, zanotowanych na stacji Poznań-Ławica. Następnie przedstawiono i szerzej omówiono wyniki prac, bazujące na danych pomiarowych nie tylko ze wspomnianej stacji, ale również pochodzących z sieci stacji miejskich. W tej części opracowania przedstawiono zagadnienia dotyczące m.in. miejskiej wyspy ciepła, powierzchniowej wyspy ciepła na podstawie zdjęć satelitarnych, związków miejskiej wyspy ciepła z cyrkulacją atmosferyczną oraz cech charakterystycznych temperatury powietrza i temperatury powierzchni czynnej w typach obszarów wg Corine Land Cover. Zwrócono również uwagę na zagadnienie modelowania temperatury powietrza w mieście na podstawie danych satelitarnych i danych in situ z sieci stacji miejskich. Na podstawie obecnego stanu badań klimatu Poznania można stwierdzić, że obserwowane zmiany temperatury powietrza nawiązują do obserwowanych w innych stacjach meteorologicznych na obszarze Polski. Uwagę zwraca duży wzrost średniej rocznej temperatury powietrza obserwowany od połowy lat 80. ubiegłego wieku wynoszący około 0,5°C na 10 lat. Średnia roczna intensywność miejskiej wyspy ciepła wynosi niewiele ponad 1,0°C. Coraz częściej obserwowane są fale upa-łów, a zjawiska fal chłodu występują coraz rzadziej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Epizod wielkiej wojny uchwycony w trakcie badań archeologicznych wielokulturowego stanowiska nr 8 w Zakrzowie, gm. Niepołomice Artykuł stanowi dalszą część opracowania wyników badań wykopaliskowych prowadzonych przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka w Wieliczce (MŻKW) na wielokulturowym stanowisku archeologicznym nr 8 w Zakrzowie, gm. Niepołomice (AZP 103-58/24). Analizie poddano zabytki militarne odkryte w obiekcie 111 interpretowanym jako prowizoryczne stanowisko strzeleckie. Znajdujące się w nim przedmioty to łuski pocisków kalibru 7,62 x 540 mm wytworzone w fabryce amunicji w Ługańsku, pasujące do karabinu wz. 1891 Mosin oraz żelazne „łódki” służące do transportu wspomnianych pocisków. Odkrycie to posiada odzwierciedlenie w historii walk toczonych w trakcie I wojny światowej w rejonie Krakowa w listopadzie i grudniu 1914 roku. Opracowanie materiałów wojennych ze stanowiska nr 8 w Zakrzowie stanowi element badań nad rzadko podejmowanym tematem archeologicznych śladów Wielkiej Wojny oraz pozwala na częściowe uzupełnienie stanu wiedzy o przebiegu walk w Zachodniej Galicji w czasie I wojny światowej

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Uwarunkowania rozprzestrzenienia i właściwości serii organicznej zawierającej szczątki lasu z młodszego dryasu w Kotlinie Kolskiej Artykuł dotyczy zasięgu serii organicznej stanowiącej element budowy geologicznej terasy niskiej doliny Warty. Istotną cechą serii organicznej jest obecność szczątków lasu datowanego na młodszy dryas. Celem badań było stwierdzenie czy obserwowana dotychczas znaczna ciągłość i duże rozprzestrzenienie serii w odkrywkach KWB „Adamów” stanowią regułę. Wykazano, że analizowana seria zajmowała pierwotnie obszar o powierzchni przynajmniej 18 km2 oraz potwierdzono przyjmowane wcześniej założenie, że teren występowania serii organicznej pokrywa się z wydzieloną morfologicznie terasą niską doliny Warty. Kolejny aspekt badań odnosił się do cech serii organicznej takich jak np. jej miąższość oraz sposób wykształcenia. Określenie parametrów hipsometrycznych stropu serii pozwoliło na obliczenie spadku jej powierzchni oraz porównanie ze spadkami współczesnych elementów morfologicznych doliny Warty. Wskazano przyczyny miejscowej utraty ciągłości serii i powiązano je z funkcjonowaniem systemu wielokorytowego w dolinie Warty u schyłku późnego vistulianu. Przeprowadzone badania pozwalają sądzić, że seria organiczna była rozprzestrzeniona w obrębie niemal całego dna doliny Warty w młodszym dryasie, kiedy to osiągnęła największy zasięg. Holoceńskie procesy erozyjne doprowadziły do uprzątnię-cia serii w osi doliny. Istotnym czynnikiem wpływającym na obecny, nieciągły charakter serii w obszarze badań są także prace górnicze.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
…Wallhausen. Jeszcze raz o denarze z legendą +UVALHVZE Przedmiotem tej pracy są kwestie ewentualnego miejsca produkcji denara krzyżowego z napisem otokowym +UVALHVZE, wiązanego z miejscowością Wallhausen nad Helmą. Poruszono tematykę chronologii jego produkcji, a także kierunki przepływu w świetle rozrzutu znalezisk z udziałem tej monety. Na temat tych szczególnych monet stoczona została u progu lat 30-tych XX wieku zażarta dyskusja, pomiędzy dwoma znakomitymi numizmatykami epoki - Juliusem Menadierem a Marianem Gumowskim. Niemiecki numizmatyk datował tę monetę na początek XI wieku i przypisywał działalności menniczej opatki kwedlinburskiej Matyldy. W napisie widział nazwę niewielkiej miejscowości Wallhausen nad Helmą, w której znajdował się cesarski dwór. Gumowski przypisywał tę monetę palatynowi Sieciechowi i datował na około 1080 rok. Analiza skarbów i pojedynczego znaleziska z wyspy Schulzenwerder pozwoliła na zawężenie chronologii monety na lata po 1060 a przed 1070 rokiem. Prawdopodobnie Menadier miał rację widząc w legendzie nazwę miejscowości Wallhausen, brak jest innych możliwości interpretacji tej legendy. Emitentem monety mógł być biskup naumburski Eberhard (1045-1079), lub też arcybiskupstwo magdeburskie, pod którego zwierzchnictwem znajdował się Naumburg. Moneta wybita została jednym stemplem awersu, który był poddawany naprawom, oraz dwoma stemplami rewersu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Hakownica z ratusza w Chełmie. Przyczynek do znajomości środkowoeuropejskiej ręcznej broni palnej w XVI stuleciu Badania archeologiczne nad średniowiecznym i nowożytnym Chełmem prowadzone są od ponad 100 lat, ale szczególnie istotnych informacji pozyskano w ostatniej dekadzie. Pracami wykopaliskowymi objęto teren Góry Katedralnej z grodem książęcym, jak i Stare Miasto z osadnictwem od XIII do XX wieku. W 2009 r. badania objęły Pl. E. Łuczkowskiego przy budynku dawnego ratusza, którego początki sięgają wieku XIV lub pocz. XV. W jednym z wykopów odkryto dwie hakownice żelazne. Była to ręczna broń palna, której lufy zaopatrywano w pionowo skierowany ku dołowi hak. Używano ich do obrony murów miejskich oraz zamkowych. Zarówno kontekst archeologiczny odkrycia, jak i parametry hakownic pozwalają je datować na XVI stulecie, najpewniej jego 1 poł. Jednak z uwagi na swój charakter mogły one pozostawać w użyciu dłużej, aż po XVII w. Odkrycie hakownic z Chełma pozwoliło na ich zestawienie i porównanie z innymi tego rodzaju egzemplarzami z terenu Europy Środkowej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Wpływ zróżnicowanej dynamiki zmian urbanizacyjnych na tendencje temperatury powietrza w aglomeracji warszawskiej w latach 1961–2010 Celem pracy jest przedstawienie wpływu zmian urbanizacyjnych poprzez pokazanie zróżnicowania wielolet - nich zmian temperatury powietrza na trzech stacjach meteorologicznych położonych na terenie Warszawy: Ursynów, Okęcie oraz Bielany. W odróżnieniu od stacji Ursynów, której otoczenie zmieniało się w ostatnich 50 latach w sposób istotny, wokół stacji na Okęciu i na Bielanach tak znaczących zmian nie odnotowano. Dane źródłowe wykorzystane w pracy obejmują średnie dobowe wartości temperatury powietrza, wartości temperatury minimalnej i maksymalnej. Analizowano trendy temperatury średniej rocznej, średniej miesięcznej oraz temperatury średniej maksymalnej i minimalnej rocznej i miesięcznej w całym wieloleciu 1961–2010. Stwierdzono istotny trend warunków termicznych na stacji Ursynów w przypadku temperatury średniej i minimalnej miesięcznej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Budowa i wiek wyższej terasy Kamionki na odcinku Suchedniów–Rejów Przedstawiono strukturę, teksturę i wiek osadów budujących terasę wyższą (5–12 m) Kamionki pomiędzy Suchedniowem i Rejowem. Te piaszczysto-żwirowe aluwia korytowe, poziomo, przekątnie i rynnowo warstwowane, były składane przez rzekę roztokową w okresie kataglacjalnym stadiału warty (datowania TL: 127–119 ka). Ich uziarnienie i struktura są różne w rozszerzeniach i zwężeniach doliny, co uwarunkowane było zmienną energią przepływów i zróżnicowaniem subśrodowisk sedymentacji fluwialnej. W przełomowym odcinku doliny aluwia zostały przykryte przez bardzo gruboklastyczne osady proluwialne. W vistulianie (czynnik klimatyczny) i w ostatnich stuleciach (czynnik antropogeniczny) powierzchnia tej terasy uległa zwydmieniu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Niespokojne lata. Pieniądz na pograniczu Królestwa Polskiego i Zakonu Krzyżackiego w latach 1410-1466 Przedmiotem artykułu jest analiza 46 skarbów monet odkrytych na terenach konfliktów zbrojnych Królestwa Polskiego oraz Zakonu Krzyżackiego. W jej efekcie stwierdzić można, że napięcia te nie miały znaczącego wpływu na wzajemne relacje gospodarcze obu krajów oraz na obieg pieniężny na tym terenie. Struktura skarbów monet wskazuje, iż odzwierciedlają one potrzeby ekonomiczne obu stron.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Badania limesu dackiego w okolicach fortu Bologa w latach 2012-2016 Położona najdalej na północ od Dunaju Dacia Porolissensis była obszarem bezpośrednio stykającym się ze światem Sarmatów i wschodnich Germanów. Północno-zachodnia granica rzymskiej prowincji Dacji, to jeden z najmniej znanych odcinków rzymskiego limesu. Badane stanowisko może być utożsamiane z starożytnym Resculum/Rucconium, miejscem stacjonowania rzymskich oddziałów wojsk pomocniczych, których zadaniem była straż w położonych w okolicznych górach posterunkach, będących ostatnią nieprzebadaną częścią limesu rzymskiego w Europie. Badania wznowione w 2012 r. pod kierunkiem F. Marcu są kontynuowane od 2014 r. we współpracy Instytutu Archeologii UMK w Toruniu z Narodowym Muzeum Historii Transylwanii w Kluż-Napoce.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Rozważania nad dziedzictwem myśli badawczej Jana Dylika w Katedrze Badań Czwartorzędu w latach 1994–2012 Rozważania odniesiono do koncepcji programowej Profesora Jana Dylika, przedstawionej w artykule Rozwój myśli badawczej w łódzkim ośrodku geomorfologicznym, którego przedruk rozpoczyna niniejszy zeszyt. Wybrano cztery tematy (geomorfologia dynamiczna, utwory pokrywowe jako świadectwo morfogenezy peryglacjalnej, kartowanie geologiczne i wykorzystanie map geologicznych do interpretacji paleogeograficznych oraz kartowanie geomorfologiczne i mapy geomorfologiczne w różnej skali), w zakresie których rozważono dowody kontynuacji i negacji idei Jana Dylika. Wykazano, że problematyka dominująca w okresie rozwoju łódzkiej szkoły peryglacjalnej w profilu badawczym Katedry Badań Czwartorzędu stanowiła już tylko jeden spośród realizowanych wątków. Sformułowany w 1958 r. program badawczy był kontynuowany na poziomie jego założeń ogólnych, rozumianych jako badania nad poligenezą rzeźby środkowej Polski. Aktualna pozostaje istota metod badawczych, określana przed laty jako geomorfologia dynamiczna, a obecnie oznaczająca wykorzystywanie coraz szerszego i nowocześniejszego wachlarza metod interdyscyplinarnych. Wyrażono opinię, że rozwój wiedzy nad zmieniającym się i zróżnicowanym przestrzennie środowiskiem morfogenetycznym obszaru jest proporcjonalny do upływu czasu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Ośrodek warzelniczy ludności kultury łużyckiej w Baryczy – nowe spojrzenie na materiały archiwalne Niniejszy artykuł zawiera opracowanie wyników badań prowadzonych na stanowisku 5 w Baryczy. Odkryte tam struktury i materiały w istotny sposób uzupełniają wiedzę dotyczącą problematyki pozyskiwania soli warzonej przez społeczności klasycznej fazy kultury łużyckiej. Uzyskane wyniki zostały odniesione do warunków środowiskowych regionu oraz skonfrontowane z dotychczasowymi ustaleniami obecnymi w literaturze. Poza standardowym katalogiem oraz analizą technologiczną i formalno-stylistyczną zaproponowano również rekonstrukcję przebiegu procesu warzelniczego opartą na studiach z zakresu archeologii doświadczalnej. Artykuł prezentuje także nieznane dotąd formy nietypowych brykietaży.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Gdzie ukrywano monety we wczesnośredniowiecznym Kaliszu i jego okolicach Celem artykułu jest przedstawienie miejsc, w których ukryto wczesnośredniowieczne monety na terenie Kalisza i okolic (Kalisz-Szałe, Kalisz-Zawodzie, Kalisz-Rajsków, Jastrzębniki i Kalisz Dobrzec). Dotychczasowe badania Małgorzaty i Mirosława Andrałojciów, Patrycji Silskiej i Piotra Szyngiery, dotyczące kontekstu archeologicznego deponowanych w X, XI i początkach XII wieku zespołów srebrnych wykazały, że depozyty z Wielkopolski ukrywane były przede wszystkim poza terenami zamieszkałymi: osadami i grodami. Większość analizowanych znalezisk pochodzi z dużych osad, funkcjonujących również w okresie późnego średniowiecza i czasów nowożytnych, a tylko monety z Kalisza-Szałe ukryto na terenie krótko istniejącej osady W studium przeanalizowano pięć zespołów, których miejsca odkrycia są znane. pod kątem lokalizacji na tle ówczesnego osadnictwa. Jedynie zespół z Kalisza-Dobrzeca został zdeponowany na peryferiach dawnej wsi. Zespoły ukryto na osadach leżących na ważnych szlakach handlowych łączących Kalisz ze wschodem i północą.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Holoceńska historia roślinności siedlisk mokradłowych w dolinach rzecznych dorzecza górnej Odry Artykuł prezentuje wyniki badań nad postglacjalną ewolucją roślinności siedlisk podmokłych w dolinach rzecznych Kotliny Raciborskiej. Scharakteryzowano w nim trzy, uznane za reprezentatywne, profile osadów niewielkich torfowisk starorzecznych w dolinach Osobłogi, Kłodnicy i Rudy. Wyniki analizy pyłkowej i makroszczątków wskazują na podobne uwarunkowania rozwoju siedlisk a w konsekwencji podobną historię roślinności mokradłowej w badanych dolinach i pozwalają wyróżnić następujące etapy ich rozwoju: (1) od późnego vistulianu po schyłek okresu borealnego – w zbiornikach wodnych rozwój zbiorowisk szuwaru właściwego (rzadziej wielkoturzycowego) przy współudziale roślin wodnych, zaś na siedliskach umiarkowanie wilgotnych – lasów łęgowych z udziałem wierzb i topoli; (2) okres atlantycki i subborealny – rozwój wielogatunkowych, klimaksowych lasów z dominacją olszy czarnej, w szczególności ols porzeczkowy na torfowi - skach; (3) okres subatlantycki – w warunkach antropopresji rozwój nieleśnych zbiorowisk turzycowo-mszystych, początkowo ze związku Magnocaricion, ewoluujących w kierunku zbiorowisk kwaśnych młak niskoturzycowych ze związku Caricion nigrae na torfowiskach oraz ponowny rozwój lasów łęgowych na glebach aluwialnych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Badania klimatu i bioklimatu miasta prowadzone w IGiPZ PAN Klimat i bioklimat miasta jest przedmiotem badań klimatologów z IGiPZ PAN od lat 60. XX wieku., ale od końca lat 90. badania te opierają się na własnej sieci pomiarowej warunków termiczno-wilgotnościowych w aglomeracji warszawskiej. Liczebność sieci w różnych latach ulegała zmianom, a obecnie liczy 27 stanowisk. Głównymi przedmiotami badań są: zmiany czasowe i przestrzenne miejskiej wyspy ciepła pod wpływem zmian zagospodarowania przestrzennego, metody ograniczania miejskiej wyspy ciepła i adaptacji do niej, związek klimatu z udziałem terenów biologicznie czynnych, prognozy zasięgu i intensywności miejskiej wyspy ciepła na podstawie wybranych modeli zmian klimatu i scenariuszy zmian zagospodarowania przestrzennego. Znaczna część badań klimatologów z IGiPZ PAN dotyczy bioklimatologii człowieka, w tym warunków odczuwalnych w mieście, oddziaływania fal upałów i fal mrozów na zachorowalność i umieralność, roli zieleni w mie-ście: ochładzającej, ale też i alergizującej. Ich podstawowym celem jest próba określenia działań ograniczających negatywny wpływ klimatu miasta na ludzi oraz poprawiających jakość życia w mieście.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Walewice – niezrealizowany projekt Profesora Jana Dylika Stanowisko Walewice, leżące na 10-metrowej terasie pradoliny warszawsko-berlińskiej, zajmuje ważne miejsce w dorobku naukowym prof. Jana Dylika. Występujący tam zespół bardzo licznych typów osadów vistuliańskich oraz struktur perygla-cjalnych stał się podstawą doniosłych wniosków paleogeomorfologicznych. Nagromadzenie kopalnych zjawisk na niewiel-kiej przestrzeni, rzadko spotykany stopień ich odsłonięcia oraz łatwy dojazd do stanowiska spowodowały powstanie projektu trwałej ekspozycji. Śmierć Profesora w 1973 r. przerwała początkową fazę realizacji tego zamierzenia.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Rozwój badań nad klimatem lokalnym Krakowa Badania nad klimatem lokalnym Krakowa, realizowane po II wojnie światowej, opierały się na obserwacjach i pomiarach stacjonarnych na stacjach meteorologicznych i w punktach pomiarowych działających okresowo, na pomiarach mobilnych, a także na analizie danych sodarowych i satelitarnych. Zróżnicowana rzeźba terenu jest równie ważnym czynnikiem kształtującym klimat lokalny Krakowa jak użytkowanie/pokrycie terenu. Miejską wyspę ciepła należy rozpatrywać jako element struktury termicznej obszaru miasta i okolic w mezoskali, z uwzględnieniem inwersji temperatury powietrza i asymetrii termicznej doliny Wisły w Krakowie i okolicy. Pole opadów atmosferycznych jest znacząco zróżnicowane, głównie wskutek urozmaiconej rzeźby terenu. Sumy roczne opadu są wyższe w mieście niż poza miastem o ok. 80 mm, wyższa jest także liczba dni z opadem, ale dotyczy to tylko dni z sumą dobową poniżej 5 mm. Położenie Krakowa w dolinie Wisły i osłonięcie wypu-kłymi formami terenu od południa, północy i zachodu powoduje, że naturalna wentylacja pozioma i pionowa jest zła, co przyczynia się do częstego występowania ponadnormatywnych stężeń zanieczyszczeń powietrza. Średnia roczna prędkość wiatru w centrum miasta wynosi 1,8 m•s–1, a częstość cisz atmosferycznych sięga 30%.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Badania klimatu Warszawy prowadzone w Zakładzie Klimatologii Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego (1951–2018) W artykule omówiono wybrane aspekty badań klimatu Warszawy prowadzonych przez pracowników Zakładu Klimatologii Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego. Klimat miast, głównie Warszawy był jednym z ważniejszych zagadnień badawczych podejmowanych w tym ośrodku akademickim. Istotne znaczenie miało uruchomienie z inicjatywy prof. Wincentego Okołowicza stacji meteorologicznej położonej w kampusie głównym UW, w części śródmiejskiej Warszawy. W opracowaniu przedstawiono główne zagadnienia badawcze realizowane w ramach prac indywidualnych i zespołowych oraz prac zleconych i projektów. Zestawiono wybrane prace dotyczące poruszanych zagadnień. Wska-zano na znaczenie studenckich prac dyplomowych w badaniach klimatu Warszawy. Przytoczono niektóre wyniki badań miejskiej wyspy ciepła, jej intensywności oraz uwarunkowań. Wyniki potwierdzają znane prawidłowości, ale jednocześnie ukazują specyfikę klimatu Warszawy wynikającą z jej położenia, a także indywidualnych cech fizjograficznych i układu architektonicznego miasta. W związku z postępującym procesem urbanizacji zagadnieniem kluczowym, szczególnie w kontekście współczesnego wzrostu temperatury powietrza, są działania ukierunkowane na zmniejszenie ekspozycji na obciążenia termiczne oraz ochronę przed zagrożeniami związanymi z meteorologicznymi zjawiskami ekstremalnymi występującymi głównie w półroczu ciepłym.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Z badań nad schyłkowo paleolitycznym osadnictwem w Kotlinie Kolskiej Badania archeologiczne w Kotlinie Kolskiej mają długą, ponad 90-letnią tradycję. W tym czasie przebadano metodami ar-cheologicznymi kilkanaście stanowisk ze schyłkowego paleolitu. Większość z nich pozostawiła ludność określana mianem kultury świderskiej. Odnotowano też pojedyncze zabytki krzemienne wiązane ze starszymi społecznościami – z kulturą hamburską oraz z tzw. tylczakami łukowymi. Powiązanie wyników badań archeologicznych z interdyscyplinarnymi studiami środowiskowymi, które są prowadzone od kilkunastu lat w Kotlinie Kolskiej, pozwoliło na bardziej precyzyjne osadzenie zabytków pozostawionych przez człowieka z końca paleolitu w czasie i przestrzeni. Kooperacja geografii i archeologii daje szansę na kolejne odkrycia stanowisk archeologicznych z paleolitu w tym rejonie

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Łódzkie badania klimatu miasta W pracy przedstawiono rys historyczny oraz główne osiągnięcia badaczy łódzkich w zakresie klimatu miast. Chociaż regularne pomiary meteorologiczne w Łodzi rozpoczęto na początku XX w., to rozwój klimatologii miejskiej, rozumianej jako wpływ miasta na pole elementów meteorologicznych, datuje się na lata 50. ubiegłego wieku. Szczególną aktywizację działań w zakresie klimatologii miejskiej w ośrodku łódzkim przyniosła ostatnia dekada XX w. i początek obecnego stulecia. Obok studiów nad klasycznymi problemami miejskiej wyspy ciepła czy stosunków solarnych, w okresie tym przeprowadzono unikatowe pomiary bilansu cieplnego, wymiany powierzchniowej gazów cieplarnianych (CO2 i CH4), czy stężenia radonu w mieście; zastosowano nowatorskie metody pomiarowe (scyntylometria) i zbudowano autorskie modele numeryczne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Zarys historii przemian topograficznych przykościelnej części Spycimierza (gmina Uniejów) Celem prezentowanego opracowania jest próba nakreślenia charakteru przemian przestrzennych, zachodzących na przestrzeni wieków w obrębie posesji zlokalizowanych na wprost kościoła (dz. nr ewid. 406), poprzedzających ostateczne uformowanie współczesnego zagospodarowania tego obszaru. Poniższe ustalenia mają charakter wprowadzający do mających miejsce w 2021 r. ratowniczych badań archeologicznych, które odbywały się przed rozpoczęciem budowy Centrum Historyczno-Kulturalnego „Spycimierskie Boże Ciało”, obejmującej północną część posesji oznaczonej na poniższej mapie jako „obszar inwestycji”. Przedstawienie wniosków, które mogłyby znaleźć zastosowanie w prowadzonych na określonym obszarze pracach archeologicznych wymagało jak najpełniejszego rozpoznania zasobu materiałów źródłowych, ale również dokonania ich znaczącej selekcji. W ramach podsumowania przeprowadzono syntezę zgromadzonych informacji oraz zaproponowano periodyzację przemian topograficznych analizowanego obszaru, wydzielając pięć faz chronologicznych

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia
Palinokompleks południowopolski jako długotrwały zapis różnoskalowych zmian klimatycznych we wczesno-środkowoplejstoceńskim przejściu (MIS 22-13) W artykule przedstawiono wydzielony, na podstawie danych palinologicznych wspartych badaniami paleomagnetycznymi i geologicznymi, palinokompleks południowopolski będący ekwiwalentem w ujęciu palinologicznym kompleksu południowopolskiego. Kompleks zawiera trzy sekwencje pyłkowe: augustowską, domuratowską i ferdynandowską z policyklicznym zapisem zmian roślinności. Zapis ten pozwala na rekonstrukcję wysokoamplitutowych zmian klimatycznych rangi glacjał/oziębienie/glacjał i niskoamplitudowych interstadiał/stadiał oscylacji i fluktuacji klimatycznych zachodzących zarówno w interglacjałach, jak i okresach zimnych. Na podstawie danych paleomagnetycznych oraz zmian roślinności i klimatu uznano, że sukcesję augustowską należy korelować z MIS 21–19, domuratowską z MIS 17, a ferdynandowską z MIS 15–13.

Dziedziny: nauki humanistyczne, archeologia