PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Natężenie regulacji nastroju ćwiczących sztuki i sporty walki na tle osób nietrenujących walki wręcz Cel badań. Celem badań była analiza natężenia regulacji nastroju ćwiczących sztuki i sporty walki na tle osób nietrenujących walki wręcz. Materiał i metody. Badania przeprowadzono w Jastrzębiu-Zdroju i Wodzisławiu Śląskim wśród 108 respondentów podzielonych na dwie grupy: trenującą (N = 52) i porównawczą (N = 56). W analizach posłużono się metodą sondażu diagnostycznego. Zastosowano standaryzowane narzędzie badawcze – Skale Regulacji Nastroju. Rozważań dokonano, uwzględniając przynależność do grupy (trenującej i referencyjnej), płeć oraz wiek. Wyniki. Wykazano statystyczną istotność różnic w odniesieniu do Skali Obniżania Nastroju (p < 0,0001) oraz Skali Podwyższania Nastroju (p < 0,0003) między respondentami z grupy trenującej i referencyjnej. W obu wypadkach większe natężenie regulacji nastroju zaobserwowano u ćwiczących sztuki i sporty walki. Pod względem płci stwierdzono statystycznie istotne różnice w stosunku do Skali Obniżania Nastroju oraz Skali Podwyższania Nastroju. W każdym wypadku uzyskano p < 0,0001. Większe skłonności regulacji nastroju wykazano u kobiet. Nie zaobserwowano zależności między wiekiem a zmiennymi zależnymi. Wyniki Skali Podwyższania Nastroju były statystycznie istotnie wyższe niż Skali Obniżania Nastroju (p < 0,0001). Wnioski. W kolejnych badaniach zasadne byłoby uwzględnienie problematyki stylu radzenia sobie ze stresem oraz zagadnień sprawczości i wspólnotowości. Warto dokonać także podziału respondentów na ćwiczących rekreacyjnie oraz wyczynowo. Istotne byłyby rozważania w zależności od stażu i stopnia szkoleniowego. Pozwoliłoby to na rozbudowanie projektu badawczego i przeprowadzenie bardziej szczegółowych analiz.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Sekcja Narciarska „Warta” Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego „Beskid Śląski” w Cieszynie w latach 1920 (1921)-1950 Powstałe w 1873 roku Galicyjskie TT, w kilka miesięcy po powstaniu przemianowane na Towarzystwo Tatrzańskie, a po uzyskaniu przez Polskę niepodległości – na Polskie Towarzystw Tatrzańskie, już na początku XX wieku w sposób zorganizowany zajęło się propagowaniem narciarstwa, tworząc w 1907 roku Zakopiański Oddział Narciarzy, który w 1911 roku stał się Sekcją Narciarską Towarzystwa Tatrzańskiego. W niedługim czasie zaczęły powstawać sekcje narciarskie przy lokalnych oddziałach Towarzystwa. W roku 1920 zarząd jednego z nich – Oddziału „Beskid Śląski” z siedzibą w Cieszynie – powołał do życia swoją Sekcję Narciarską, nadając jej nazwę „Watra”. Sekcja działała w ramach tego oddziału do 1950 roku, a następnie kontynuowała swoją działalność w strukturach Oddziału PTTK „Beskid Śląski” w Cieszynie. W czasie funkcjonowania w strukturach Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego działacze Sekcji przeprowadzili niezliczoną ilość kursów, szkoleń i wycieczek, dzięki czemu SN „Watra” stała się jedną z najważniejszych sekcji w tym Towarzystwie. Zajmowała się nie tylko propagowaniem turystyki narciarskiej w górach, podejmowała także działania zmierzające do rozwoju narciarstwa sportowego. Szkolenie kolejnych pokoleń narciarzy, uczestnictwo i organizacja licznych zawodów narciarskich oraz budowa skoczni narciarskich i jednej z pierwszych narciarskich tras zjazdowych (z Czantorii w Beskidzie Śląskim) stanowią trwały dorobek polskiego narciarstwa. Wśród zawodników SN największe sukcesy osiągnął Leopold Tajner, olimpijczyk, wielokrotny mistrz Polski w różnych kategoriach wiekowych w biegach i skokach narciarskich.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Prawo wychowania przez kulturę ascezy cielesnej Przedmiotem rozważań w niniejszym eseju z dziedziny pedagogiki i filozofii kultury fizycznej jest asceza cielesna: świecka i religijna. Asceza gimnazjonowa doprowadza do wydoskonalenia władz cielesnych dla możliwości wypełniania zadań społecznych. Asceza pokutna jest sposobem symbolicznego zadośćuczynienia za popełnione winy. O pierwszej wiadomo, że ciało ożywia, o drugiej, że je „umartwia”. Omówiono wzory ascezy religijnej zakonników, którzy włączają się w życie społeczne ludzi świeckich (wewnątrzświatowcy), i mnichów wyrzekających się kondycji ludzkiej na zawsze (zewnątrzświatowcy). Szczególnym przypadkiem wyspołecznienia jest sadhu – asceta indyjski, który osiąga anonimową bezimienność. Wzory ascezy zakonników wewnątrzświatowych przenikają do życia świeckich, natomiast asceza gimnazjonowa nie staje się udziałem zakonników ani księży. Choć obydwa wzory ascezy mają za przedmiot naturalną cielesność, ich wektory przyczynowe są przeciwbieżne. Reguła zakonna nie zakłada gimnazjonowej formacji świętego, co oznacza, że zakonny etos przeczy prawu naturalnemu. W oparciu o przesłanki prawa naturalnego sformułowano prawo ascezy cielesnej osoby. Wskazano na możliwość łączenia wychowania zdrowotnego z katechezą ascezy pokutnej w ramach niesprzecznej logicznie pedagogiki ascetycznego stylu życia.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Samoocena kompetencji sportowych a psychofizyczne możliwości zawodnika w grze zespołowej Cel badań. Celem pracy jest opisanie związków miedzy samowiedzą (normatywną i autonomiczną) a cechami temperamentu i motywacją osiągnięć gracza w zespole. Materiał i metody. Przebadano 44 graczy piłki siatkowej, uczniów Szkoły Mistrzostwa Sportowego, w przedziale wiekowym 15–17 lat (16,4 ± 2,6 roku) i średnim stażu zawodniczym 5,4 ± 2,7 roku. Zastosowano Kwestionariusz Temperamentu „Formalna Charakterystyka Zachowania” (FCZ-KT) Zawadzkiego i Strelaua, Skalę MOS (eksp.) do pomiaru motywacji osiągnięć sportowych, Skale Samoocen Normatywnych i Autonomicznych. Wyniki. Wszystkie miary samoocen autonomicznych okazały się wyższe od samoocen normatywnych. Niezależnie od tego jak zawodnik oceniał swoje zdolności predyspozycje sportowe, szanse sukcesu, jego wysiłek treningowy był stałą zbliżoną do maksymalnego. Samoocena atrakcyjności fizycznej nie ma związku z ocenami pozostałych atrybutów autonomicznych czy normatywnych. Wnioski. Najbardziej miarodajnym nośnikiem informacji o psychicznych możliwościach zawodnika jest samoocena relatywna w obszarze pewności i zaufania do siebie – związana z parametrami emocjonalnego funkcjonowania zawodnika, odpornością na stres, zdolnością do rozładowywania stanów emocjonalnych oraz motywacją osiągnięć.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Historia rejsów wykorzystywanych jako środek rehabilitacji ruchowej i resocjalizacji osób niepełnosprawnych i nieprzystosowanych społecznie W artykule przedstawiono historię rejsów żeglarskich jako środka wspomagającego rehabilitację i resocjalizację osób niepełnosprawnych. Przedmiotem zainteresowań oraz celem rozważań w głównej mierze było oddziaływanie żeglarstwa na organizm człowieka, jego wpływ na podniesienie samooceny i relacje międzyludzkie osób z niepełnosprawnością. Uczestnikami rejsów były osoby z rożnego rodzaju niepełnosprawnościami, m.in. z wadami wzroku, słuchu, z dysfunkcją aparatu ruchowego, jak i upośledzeni umysłowo. Ponadto uczestnikami rejsów były osoby ze specyficznych grup społecznych – młodzież uzależniona od leków psychotropowych, ze środowisk zagrożonych ekologicznie, nieprzystosowani społecznie, a także wychowankowie domów dziecka. W artykule zastosowano analizę materiałów źródłowych, stanowiącą podstawowy zasób informacji podlegającej procesowi badawczemu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Infrastruktura sportowa i działalność organizacyjna I Lwowskiego Klubu Sportowego Czarni w świetle lokalnej prasy (1920–1939) Cel badań. I Lwowski Klub Sportowy Czarni założony został przez Polaków przed I wojną światową. Główną formą aktywności jego członków w tamtym czasie była piłka nożna. Niniejsza praca miała na celu zaprezentowanie rozwoju infrastruktury sportowej klubu oraz jego struktur organizacyjnych. Materiał i metody. Podstawowymi materiałami źródłowymi wykorzystanymi w artykule były lokalne lwowskie dzienniki: „Słowo Polskie”, „Wiek Nowy”, „Gazeta Lwowska” i „Kuryer Lwowski” z lat 1920–1939. W badaniach zastosowano następujące metody: analizę źródeł historycznych, metodę indukcji, dedukcji i syntezy oraz metodę porównawczą. Wyniki. W analizowanym okresie klub zbudował wzorcowy park sportowy, który składał się z boiska piłkarskiego, bieżni, wielu kortów tenisowych oraz wieży do skoków spadochronowych. Zaprojektowano również tor motocyklowy. Członkowie klubu uprawiali sport łącznie w 23 sekcjach sportowych. Wnioski. Działalność I LKS Czarni miała znaczący wpływ na rozwój sportu we Lwowie w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Ocena sprawności motorycznej piłkarzy za pomocą systemu Functional Movement Screen (FMS) Wstęp. Celem badań było poznanie poziomu sprawności motorycznej piłkarzy i ich umiejętność poruszania się w obrębie podstawowych wzorców ruchu; zidentyfikowanie najczęstszych dysfunkcji, asymetrii ruchu i ograniczeń funkcjonalnych. Materiał i metody. Łącznie przebadano 89 mężczyzn w wieku od 18 do 33 lat, podzielonych na grupę treningową (59 profesjonalnych piłkarzy) i grupę kontrolną (30 osób, które nie grały w piłkę nożną). Każdy uczestnik przeszedł jednorazowo badanie FMS obejmujące 7 testów ruchowych w oparciu o podstawowe wzorce ruchowe. Wyniki. Analiza statystyczna wyników wykazała, że średni wynik dla grupy badanej wynosi 15,3667, a dla grupy kontrolnej 11,9 punktów na 21 możliwych. Sprawdzano zależności pomiędzy wynikami testów FMS a: BMI (współczynnik korelacji Pearsona dla gr. 1 =0.9848 dla gr. 2= -0.31191), latami trenowania piłkę nożną (współ. korelacji Pearsona =0.21634) oraz liczbą kontuzji (współ. cząstkowy korelacji Pearsona = -0.13952). Wnioski. 1. Piłkarze uzyskali wyższe wyniki prawie we wszystkich testach oprócz jednego. 2. Prawidłowe BMI skutkuje lepszym wynikiem FMS. 3. Wraz ze wzrostem ilości lat zawodowego treningu oraz ilości przebytych kontuzji rośnie wynik końcowej oceny testów FMS. 4. Kończyna dominująca nie uzyskała lepszych wyników w testach asymetrycznych, urazy częściej występują w kończynie dolnej niedominującej, a w kończynie górnej dominującej.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Wpływ warunków oświetlenia i częściowej filtracji światła niebieskiego na wyniki testu widzenia barwnego Farnswortha-Munsella 100 Hue W poniższym artykule przedstawiono wyniki doświadczenia, w którym na 19-osobowej grupie pacjentów zbadano wpływ rodzaju oświetlenia oraz stosowania soczewek pokrytych powłoką Hi-Vision LongLife BlueControl na wyniki testu Farnswortha-Munsella 100 Hue. Wykazano znaczącą różnicę pomiędzy całkowitą sumą błędów popełnianych przez osoby z normalnym widzeniem barwnym w warunkach oświetlenia źródłem typu D65 i w warunkach oświetlenia źródłem TL84, przy którym pacjenci mylili się istotnie częściej. Filtr chroniący przed szkodliwym działaniem promieniowania niebieskiego na tkanki oka nie wpłynął w sposób istotny na zdolność rozróżniania barw u tych badanych.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Częstość występowania Zespołu niefunkcjonalnego przemęczenia i Zespołu przetrenowania u sportowców Wstęp. Zaburzenie równowagi pomiędzy obciążeniem treningowym a regeneracją organizmu prowadzi do rozwinięcia Zespołu niefunkcjonalnego przemęczenia (NFO) lub Zespołu przetrenowania (OTS) i pogorszenia wyniku sportowego. Celem badania jest określenie częstości występowania tych zespołów w grupie sportowców. Materiał i metody. Przebadano 111 mężczyzn w wieku 18-35 lat trenujących min. 2 lata: biegi długie, kolarstwo, triathlon, trójbój siłowy, crossfit, kulturystykę, podnoszenie ciężarów. Przeprowadzono badanie lekarskie z wywiadem sportowym. Oceniano wydolność fizyczną tlenową – badanie ergospirometryczne (CPET) na bieżni mechanicznej oraz wydolność beztlenową podczas testu Wingate na cykloergometrze. Wykluczono stany zapalne, zaburzenia hematologiczne i metaboliczne. Dokonano pomiarów antropometrycznych. Poziom przemęczenia oraz motywację do treningu oceniano kwestionariuszem Oceny profilu nastrojów- POMS (Profile of Mood State)- wyniki odniesiono do wartości referencyjnych. Materiał poddano analizie w programie Statistica v. 13.0. Wyniki. Na podstawie wyników POMS i zmian w wydolności fizycznej wyodrębniono grupę 26 (23,4%) osób z cechami zespołu NFO/OTS. Byli to sportowcy ze średnim stażem treningowym 73 miesiące trenujący: biegi długie, crossfit i kulturystykę, startujący w zawodach częściej niż 20 razy w roku. Obserwowano istotne statystycznie różnice u sportowców z cechami zespołów NFO/OTS w ocenie nastroju POMS: wartości wyższe w subskalach: napięcie/niepokój, depresja, zmęczenie oraz niższe w subskali krzepkość/aktywność. Obserwowano mniejsze wartości wydolności fizycznej tlenowej i beztlenowej w tej grupie, jednak bez istotności statystycznej. Ilość snu, czas trwania i liczba treningów nie wpływały na wyniki badań. Wnioski. Wystąpienie NFO/OTS dotyczy blisko 25% sportowców różnych dyscyplin sportowych, o średnim stażu treningowym ok. 73 miesiące, startujących w zawodach średnio 20 razy w roku. Kwestionariusz oceny nastrojów POMS okazał się przydatnym narzędziem do diagnostyki tych zespołów.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Powrót do czynnego uprawiania sportu po infekcji SARS-CoV-2 Epidemia COVID-19 rozpoczęła się w grudniu 2019 r., Pierwszy przypadek zanotowano w mieście Wuhan, w Chinach. Liczba pacjentów, u których potwierdzono tę chorobę, osiągnęła niemal 60 milionów, a milion czterysta tysięcy zmarło. Pacjenci zakażeni COVID-19 mogą przechodzić infekcję bezobjawowo lub z typowymi objawami takimi jak: gorączka, kaszel i duszność. Zgłaszane są objawy żołądkowo-jelitowe: nudności, ból brzucha, biegunka, zaburzenia węchu i smaku. Infekcja ta dotyka także sportowców i wkracza w zakres medycyny sportowej. Czasem bezobjawowy przebieg prowadzi do powikłań ze strony układu krążenia i oddechowego, a w konsekwencji do pogorszenia kondycji i wyników sportowych. W szczególności dotyczy to dolnych dróg oddechowych i rozwijającego się obustronnego zapalenia płuc. W zakresie układu krążenia dochodzi do zapalenia mięśnia sercowego, zaburzeń rytmu, niewydolności serca oraz ostrego zespołu wieńcowego i zgonu włącznie. Oprócz wspomnianych chorób, SARS-CoV-2 może powodować zapalenie wątroby, czasem o ciężkim przebiegu, a w zakresie układu nerwowego silne bóle głowy, zawroty, zaburzenia świadomości oraz węchu i smaku. Ponadto COVID-19 prowadzi do ciężkich powikłań: zapalenia bakteryjnego płuc, niewydolności oddechowej, zapalenia osierdzia, niewydolności serca, zatorowości płucnej, DIC i zakrzepicy żył głębokich. W najgorszym przypadku infekcja może wywołać wstrząsu septyczny i niewydolność wielonarządową. Sportowcy nie należą do grupy ryzyka ciężkiego przebiegu SARS-CoV-2, ale infekcja ta jest częsta w tej grupie, a zawodnicy pragnący wrócić do treningów i obciążenia, to w większości bezobjawowi ozdrowieńcy. Celem ułatwienia bezpiecznego powrotu, organizacje związane ze sportem i medycyną sportową zaproponowały schematy postępowania diagnostycznego. B British Medical Journal Open Sport and Exercise Medicine (BJSM)podzielił sportowców na grupy w zależności od przebiegu infekcji i dla każdej z nich zaproponowano dalsze badania przed wznowieniem treningów. Obejmują one diagnostykę w zakresie układu oddechowego, krążenia oraz plan wizyt. Należy pamiętać, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, a idealnym rozwiązaniem jest współpraca trenera, lekarza sportowego, pulmonologa i kardiologa. Niemniej ważnym aspektem jest stopniowy powrót do pełnej aktywności. Odpowiedni „team” i schemat postępowania w ogromnym stopniu pozwalają usystematyzować etapy diagnostyki i stopniowego zwiększania obciążenia treningowego.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Ćwiczenia ruchowe jako składnik diety według Tomasza z Wrocławia (1297–1378) Według teologów średniowiecznych w dualistycznym postrzeganiu człowieka najważniejszy był rozwój duszy. Wśród elit intelektualnych byli jednak przedstawiciele uniwersyteckiej medycyny, którzy przyjrzeli się potrzebom deprecjonowanego ciała. Ich myśli zapłodnione zostały przez arabskich lekarzy, przywoływanych jako auctoritas. Tomasz z Wrocławia (1297–1378), lekarz, autor traktatu Regimen sanitatis, przekonywał, że dieta to nie tylko jadło i napój, ale także ruch, co dziś rozumieć należy jako styl życia. Ruch określił jako exercitium, czyli ćwiczenie, które jest korzystne dla ludzi zdrowych. Chorzy zaś powinni stosować ćwiczenia uszczuplone, co należy pojmować jako ćwiczenia dostosowane do indywidualnych potrzeb. To nowoczesna, jak na tamte czasy, myśl, stanowiąca dziś podstawy rehabilitacji medycznej. W skład primum exercitium wchodzi także nacieranie ciała, by otwierały się pory, oraz czesanie głowy. Peeling i masaż, tak współcześnie nazwalibyśmy te zabiegi. Ich zalecanie w średniowieczu świadczy o świadomości autora znaczenia skóry w ogólnej kondycji człowieka. Według Tomasza konieczne są także umiarkowane zabawy ruchowe – spacer lub przejażdżka konna, co autor określił mianem exercitium secundum. Przekaz Tomasza z Wrocławia to kolejny dowód złożoności epoki, gdyż zaświadcza, że i wtedy, mimo współczesnych sądów o degradacji kultury fizycznej w tych czasach, zalecano dbałość o zachowanie sprawności cielesnej.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Sport w Nowym Tomyślu do 1939 roku (zarys problematyki) W pracy przybliżone zostały początki zorganizowanej aktywności sportowej mieszkańców Nowego Tomyśla narodowości polskiej do 1939 roku. Zaakcentowano powiązania nowotomyskiej społeczności z powstałym wcześniej bractwem kurkowym oraz postawę władz wobec Polaków –członków niemieckich towarzystw o charakterze sportowo-rekreacyjnym. Nakreślono też kontekst historyczny – dwudziestolecia międzywojennego w Nowym Tomyślu – na który przypadły początki działalności sportowej w mieście. Istotny dla zrozumienia specyfiki tego okresu jest fakt, że ludność polska w 1919 roku stanowiła w Nowym Tomyślu mniejszość, a sport był jedną z form manifestowania przynależności narodowej oraz oznaką nowego stylu życia. Sport jako zjawisko nowoczesne doskonale wpisał się w funkcjonowanie towarzystw ukierunkowanych na aktywność fizyczną. Stał się czynnikiem sprzyjającym integracji społecznej, inspirującym do tworzeniu nowych dyscyplin i infrastruktury sportowej w mieście.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Stan psychofizyczny judoków obrazowany pomiarem aktywności elektrodermalnej Wstęp. Osoby trenujące judo narażone są na duże pobudzenie nerwowo - mięśniowe ze względu na charakter wysiłku jaki wykonują podczas walki i w trakcie treningów. Stabilny stan psychofizyczny judoków wydaje się więc niezwykle istotny w osiąganiu wysokiego poziomu sportowego. Celem pracy była ocena aktywności elektrodermalnej (EDA) mierzonej metodą Ryodoraku u zawodników judo w porównaniu z grupą kontrolną. Materiał i metody. Grupa badana – 16 zawodników judo poddanych dwukrotnemu pomiarowi EDA. Grupa kontrolna – 16 mężczyzn, studentów Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu. Wyniki. W badaniu początkowym pomiędzy grupą kontrolną a badaną, nie stwierdzono zróżnicowania w zakresie wartości EDA. Istotne różnice wyników odnotowano natomiast u judoków po treningu. Wykazano większe pobudzenie w obrębie punktów zlokalizowanych na kończynach górnych. Wnioski. Pomiar EDA może być przydatną metodą diagnostyczną obrazowania stanu psychofizycznego zawodnika co może ułatwić zespołowi sportowemu podejmowanie decyzji związanych z właściwym programowaniem treningu oraz zabiegów regeneracyjnych.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Tenis ziemny kobiet w Polsce w okresie międzywojennym W okresie międzywojennym nastąpił rozwój tenisa ziemnego kobiet w Polsce w zakresie organizacyjnym i sportowym. Zwiększała się liczba klubów i towarzystw sportowych, w których kobiety uprawiały tenis ziemny. Uczestniczyły one w Mistrzostwach Polski w tenisie ziemnym, począwszy od 1921 r. Do najlepszych polskich tenisistek ziemnych tego okresu należy zaliczyć m.in. Wandę Dubieńską, Jadwigę Jędrzejowską, Verę Richterówną i Gertrudę Volkmer-Jacobsenową. Spośród nich największe sukcesy na arenie międzynarodowej osiągnęła J. Jędrzejowska.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Piłka nożna w województwie wołyńskim w latach 1921–1939. Zarys dziejów Cel badań. Celem badań było przedstawienie rozwoju gry w piłkę nożną w województwie wołyńskim w latach 1921–1939, która była jednym z najpopularniejszych sportów na tym terenie. Uprawiano ją w polskich klubach i towarzystwach sportowych, ale popularna była również wśród sportowców mniejszości narodowych, głównie ukraińskiej i żydowskiej. Materiał i metody. Materiał źródłowy stanowiły źródła archiwalne, źródła drukowane, źródła prasowe oraz literatura odnoszącą się do dziejów sportu, ze szczególnym uwzględnieniem okresu międzywojennego. Zastosowano metodę analizy źródeł historycznych drogą indukcji, dedukcji, syntezy oraz metodę porównawczą. Wyniki. W pracy ukazano kształtowanie sportu piłki nożnej na Wołyniu w latach 20. i 30. XX w. Przedstawiono uwarunkowania rozwoju piłki nożnej, wśród których ważną rolę odgrywały struktury organizacyjne tego sportu. Na Wołyniu tworzono kluby i towarzystwa sportowe, prowadzące sekcję piłki nożnej. Istotnym czynnikiem propagowania i popularyzowania piłki nożnej był system współzawodnictwa, obejmujący głównie rozgrywki ligowe. Wnioski. Na Wołyniu rozwój piłki nożnej nastąpił w latach 1921–1939. Piłkarstwo wołyńskie przeszło szereg pozytywnych przeobrażeń, m.in. w zakresie struktur organizacyjnych, współzawodnictwa sportowego, kształcenia kadry instruktorskiej i kadry sędziowskiej. Czynniki te miały pozytywne wpływ na kształtowanie rozwoju tej dyscypliny sportu. Mimo to wyniki uzyskiwane przez sportowców z Wołynia nie osiągnęły poziomu ogólnopolskiego.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej
Rola turystyki w życiu ludzi starszych W pierwszym rozdziale pracy umiejscowiono tematykę człowieka starszego w środowisku, w którym żyje, i scharakteryzowano walory środowiska naturalnego. Przedstawiono też główne czynniki bioklimatyczne, które mogą poprawić adaptację człowieka do naturalnego środowiska. Zasugerowano też, że takie cechy motoryczne człowieka, jak: siła, wytrzymałość, szybkość, gibkość czy koordynacja mięśniowa, rozwinięte do określonego poziomu, są pomocne w uprawianiu różnych form turystyki. W pracy scharakteryzowano następujące jej formy: spacery i marsze, turystykę górską, kolarską, wodną i narciarską, oraz przypomniano zasady bezpieczeństwa, wymogi fizjologiczne organizmu oraz zalecenia dla ludzi starszych podczas ich uprawiania. Rekapitulując, stwierdzono, że człowiek starszy powinien być aktywny fizycznie. Pomijany w literaturze protekcyjny dla jego zdrowia wpływ turystyki należy propagować, głównie poprzez czynną formę tej aktywności ludzi w późniejszych fazach ontogenezy.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o kulturze fizycznej