PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Problem godności człowieka w kontekście biopolityki W artykule przedstawiono problem godności człowieka na podstawie teorii biopolityki autorstwa Giorgio Agambena. Jego kategoria suwerenności, polegająca na „włączającym wykluczeniu nagiego życia”, odnosi się de facto do kwestii rozróżnienia immanentnej i społecznej wartości życia. Dostrzeżenie tego faktu pozwoli na podjęcie analizy, czy w szczególności, w systemach demokratycznych można mówić o tym, że jednostka umiejscowiona w społecznym otoczeniu istotnie posiada autonomię podejmowania istotnych decyzji egzystencjalnych o sobie samej. A jeśli posiada taką autonomię, to pojawia się pytanie o legitymizację tejże autonomii. Jest to także pytanie o jej zakres, czyli pytamy, gdzie przebiega linia demarkacyjna autonomii jednostki, a zatem, w którym momencie już nie do niej należy podejmowanie decyzji egzystencjalnych o sobie samej.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Odmiany polskiej tożsamości narodowej i ich konsekwencje dla postaw wobec mniejszości artykuł przedstawia wyniki badania poświęconego ilościowej eksploracji odmian tożsamości narodowej Polaków oraz analizuje, jak wyróżnione rodzaje tożsamości narodowej przekładają się na postawy wobec różnych mniejszości i innych narodów. W tym celu wykorzystuje dane z ilościowego badania kwestionariuszowego przeprowadzonego na próbie dorosłych Polaków (15 lat i starszych) losowanej z operatu adresowego (N=1005). Na podstawie analizy skupień metodą k-średnich wyróżnia trzy kategorie tożsamości narodowej: narodowych apatrydów, dążących do obywatelskości oraz kredencjonalistów. Wyniki badania pokazują również, że wyróżnione odmiany polskiej tożsamości narodowej w sposób istotny statystycznie różnicują i przewidują postawy wobec mniejszości etnicznych, religijnych i seksualnych oraz wobec innych narodów. Badanie potwierdza istnienie pewnych uniwersalnych wzorów definiowania tożsamości narodowej oraz zależności pokazujących wpływ kryteriów etnicznych, jak i posługiwania się większą liczbą kryteriów w definiowaniu tożsamości narodowej na bardziej wykluczające postawy. Bazując na reprezentatywnej próbie oraz polegając na metodzie analizy umożliwiającej zidentyfikowanie rozłącznych kategorii artykuł weryfikuje istniejące typologizacje polskiej tożsamości narodowej.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Strategie migracyjne Polaków po 2004 roku. Przypadek Szkocji Tematem artykułu są strategie migracyjne Polaków w Szkocji po 2004 roku. Praca oparta została na wynikach dwudziestu pięciu wywiadów z Polakami mieszkającymi w Edynburgu, literaturze na temat migracji oraz raportach Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego. W artykule przedstawione zostały wnioski wyciągnięte z wywiadów, a następnie porównane do badań na temat Polonii w Zjednoczonym Królestwie. Ponadto, artykuł zawiera analizę odpowiedzi na pytania dotyczące życia w Wielkiej Brytanii, pomocy socjalnej, opinii na temat Brytyjczyków, relacji między polskimi migrantami, planów na przyszłość oraz wiele innych. Początkowo większość polskich migrantów osiedlała się w Anglii, ale obecnie ulega to zmianie i migranci wybierają inne części Zjednoczonego Królestwa, w tym Szkocję. Polacy łatwo integrują się w nowych miejscach zamieszkania oraz przystosowują do wymogów rynku pracy. Ta kwestia okazuje się z upływem czasu zyskiwać coraz większe znaczenie. Migracje do Wielkiej Brytanii po 2004 roku to wciąż aktualny temat, ponieważ liczba Polaków żyjących tam ciągle rośnie i w sporej części jest to równoważne z osiedleniem się na stałe. Brytyjska gospodarka wiele zyskuje dzięki pracy polskich migrantów. Są bardzo elastyczni w kwestii wykonywanych zawodów oraz bardzo pracowici. Polskiej gospodarce również przynosi to korzyść, ze względu na transfery zarobków przesyłanych do rodzin w Polsce.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Rola i znaczenie wstydu w procesie odstąpienia od przestępczości W psychologii przyjmuję się, że wstyd jest emocją, która odgrywa istotną rolę w rozwoju społecznym jednostki, rozwoju mechanizmów samokontroli oraz w kształtowaniu obrazu siebie. Jak podkreśla E. Kurtz, doświadczanie wstydu to doświadczenie odsłaniania się nie tylko przed innymi, ale także przed samym sobą. Zatem świadomy wstyd ma właściwości reintegrujące i przywracające więzi. Zwraca na to uwagę w swej teorii przestępczości, wstydu i reintegracji J. Braithwaite, gdzie dowodzi, że najniższa przestępczość jest tam, gdzie wstyd i poczucie winy odgrywają największą rolę. Żeby wstyd mógł zadziałać, potrzebny jest szczególny jego rodzaj: wstyd reintegrujący. Pozwala on zrozumieć zło, ale nie wyklucza ze społeczności i nie przekreśla człowieka – stwarza zatem znacznie lepsze perspektywy i dla wymiaru sprawiedliwości karnej, i dla jakości życia – jednostek oraz całej społeczności. Zatem wstyd może się stać ważnym czynnikiem w procesie odstąpienia od przestępczości.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Relacja między wybranymi wymiarami kontekstu instytucjonalnego a kształtem pola problemowego współczesnej polskiej socjologii akademickiej. (Re)konstrukcja w oparciu o prace doktorskie z lat 1993-2011 Truizmem wydaje się stwierdzenie, iż ukonstytuowanie się dyscypliny nauko- wej (abstrahując w tym miejscu od rozważań dotyczących kryteriów naukowości) nie odbywa się na podstawie jednorazowego aktu jej powołania. Określenie granic (choćby przybliżonych) właściwego jej przedmiotu poznania oraz specyficznych metod oglądu i analizy tegoż przedmiotu stanowi długotrwały (ciągły) proces, obejmujący wielorakie działania jej twórców (niekoniecznie i nie zawsze świadomych swojej roli w tym zakresie), ich uczniów i kontynuatorów. Celem podjętych rozważań nie jest jednak analiza logicznie możliwych reguł i strategii działania w polu produkcji naukowej, konstytuujących właściwe poszczególnym dyscyplinom ramy przedmiotowo-problemowe. Niniejszy artykuł stanowi próbę rekonstrukcji wybranego wycinka pola problemowego współczesnej socjologii akademickiej oraz niektórych instytucjonalnych wzorców jego wytwarzania. Empiryczną podstawę analiz stanowią 193 prace doktorskie z zakresu socjologii powstałe w siedmiu Instytutach Socjologii w latach 1993−2011 oraz 47 wywiadów z ich autorami.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Badanie preferencji transportowych Płocczan jako element planu mobilności miejskiej Regionalne Programy Operacyjne 2014-2020 wskazują plany zrównoważonej mobilności miejskiej jako narzędzie wspierające rozwój multimodalnego i niskoemisyjnego transportu miejskiego. Elementem planu mobilności jest analiza podziału modalnego i badanie zachowań komunikacyjnych mieszkańców.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Potencjalne konflkty przestrzenne w strefie podmiejskiej z perspektywy potrzeb mieszkańców na przykładzie podwarszawskiej gminy Lesznowola Celem artykułu jest identyfikacja odmiennych wizji i oczekiwań mieszkańców oraz samorządu lokalnego odnośnie do zagospodarowania przestrzeni podmiejskiej, które stanowią źródło potencjalnych konfliktów przestrzennych. Zaprezentowano w nim sprzeczności interesów ogółu mieszkańców strefy podmiejskiej, określonych grup mieszkańców, a także samorządu gminnego. W artykule scharakteryzowano różne rodzaje konfliktów, w tym konflikty przestrzenne. Źródłem konfliktów jest chęć utrzymania przez ogół mieszkańców podmiejskiego charakteru miejscowości zamieszkania, nadrzędność prawa własności i interesu indywidualnego nad interesem zbiorowym oraz nadmierne ambicje rozwojowe samorządów gminnych. Rozważania na temat konfliktów przestrzennych w strefie podmiejskiej ilustrują wyniki dwóch badań ankietowych zrealizowanych w podwarszawskiej gminie Lesznowola, jedno na reprezentatywnej próbie mieszkańców całej gminy (394 osoby), a drugie na reprezentatywnej próbie mieszkańców Mysiadła (305 osób).

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Wymiary pogranicza – szczecińskie prace w konkursie o Polsko-Niemiecką Nagrodę Dziennikarską Celem artykułu jest próba konceptualizacji wymiarów pogranicza w materiałach szczecińskich dziennikarzy nominowanych i nagrodzonych w konkursie o Polsko-Niemiecką Nagrodę Dziennikarską. Jako metodę badawczą zastosowano jakościową analizę treści, zadanie polegało na: określeniu systematyki poruszanej tematyki; wskazaniu ich kategorii obszarowo-ideowych; omówieniu warstwy aksjologicznej oraz określeniu medialnej funkcji transgranicznych projektów medialnych, jako szczególnego rodzaju budowania platform i debat pomiędzy dziennikarzami obu krajów.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Urzędnicy braniewscy w średniowieczu i epoce nowożytnej (do 1772 r.). Uwagi na marginesie spisów opracowanych przez Danutę Bogdan i Jerzego Przerackiego Celem artykułu jest krytyczna ocena opracowanych przez Danutę Bogdan i Jerzego Przerackiego spisów urzędników Starego i Nowego Miasta Braniewa (do 1772 r.). W tekście, doceniając ogrom pracy wykonanej przez Autorów, zwrócono uwagę zarówno na pominięcia, ale także różnej wagi i charakteru błędy i niekonsekwencje. Dużo uwagi poświęcono wreszcie stosunkowo licznym rozbieżnościom pomiędzy materiałem zebranym w wykazach rocznych i tym zaprezentowanym zbiorczo w indeksie osób.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Męskości hybrydowe, czyli wilk w owczej skórze. Definiowanie konceptu Krytyczne studia nad mężczyznami i męskościami oferują coraz większą pulę terminów i kategorii opisujących męskości oraz zależności genderowe. Najbardziej zananą teorią, która zmonopolizowała badania w obrębie studiów, jest teoria męskości hegemonicznej R.W. Connell. Teoria ta została poddana krytyce, która przyczyniła się do wyłonienia kolejnych propozycji opisu męskości. Jedną z takich propozycji są męskości hybrydowe. Celem tekstu jest poszerzenie dostępnych w języku polskim opisów i krytyki koncepcji teoretycznych w obrębie krytycznych studiów nad mężczyznami i męskościami. Autorka skupiła się na przybliżeniu koncepcji męskości hybrydowych. W ramach opisu kategorii męskości hybrydowych autorka wskazała na sposoby definiowania konceptu, opisała konsekwencje hybrydyzacji oraz odniosła się do badań, które wykorzystały tę kategorię analityczną lub których wnioski odnosiły się do męskości hybrydowych. Koncept męskości hybrydowych został również ukazany na tle wybranych kategorii męskości i poddany dyskusji.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Recenzja książki Czas wolny górników kopalń węgla kamiennego na Górnym Śląsku. Po pracy trzeba było coś robić Czas wolny górników na przestrzeni historii kształtował się poprzez regularność i rytmiczność ich codzienności. Dniówki 12- lub później 8- i 7,5- godzinne tworzyły czas wolny, czyli każdego wieczora i w dni wolne od pracy uzyskali przestrzeń czasową do zagospodarownia. Na przełomie XIX, XX wieku ujawniły się różne formy spędzania wolnego czasu społeczność górniczej. Aktywność najczęściej przejawiała się w trzech głównych obszarach: sport, sztuka i hodowla. Zakłady górnicze wspierały swoich pracowników w inicjatywach z tych obszarów poprzez zakładanie przyzakładowych ogródków działkowych, kopalnianych orkiestr dętych, klubów i stowarzyszeń sportowych. Brać górnicza nie tylko zaakceptowała tego rodzaju zachowania kulturowe, ale przede wszystkim podjęła ich pielęgnowanie. Dobra sytuacja ekonomiczna górników pozwalała na ponoszenie kosztów związanych z wypełnianiem wolnego czasu. Opłata składek członkowskich czy zakup np. instrumentu nie stanowiły ogromnego wysiłku finansowego dla rodziny. W ten sposób kultura wolnego czasu mogła się rozwijać i obejmować kolejne nowe obszary zainteresowań.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Indywidualizacja oddziaływań resocjalizacyjnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych W artykule wyjaśnione zostało pojęcie indywidualizacji oddziaływań resocjalizacyjnych. Następnie autor cytuje wyniki badań własnych dotyczących różnych przejawów indywidualizacji oddziaływań wychowawczych stosowanych w praktyce badanych ośrodków. Autor dostrzega potrzebę systematyzacji procesu resocjalizacji w badanych ośrodkach między innymi przez wprowadzenie jednolitego planu dnia lub podstawy programowej wychowania resocjalizacyjnego.Rozwiązania te prowadzić mają do uporządkowania i dookreślenia oddziaływań resocjalizacyjnych.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Możliwości asystenta rodziny w obszarze wsparcia rodziny dziecka ze spektrum autyzmu (ASD) Do zadań asystenta rodziny należy udzielanie wsparcia emocjonalnego i instrumentalnego oraz wzmacnianie rodziny w jej podmiotowości. Ponieważ wychowywanie dziecka z ASD niesie za sobą wiele specyficznych wyzwań (m.in. brak ogólnodostępnego, kompleksowego systemu pomocy), asystent powinien umiejętnie pokierować rodzinę do odpowiednich placówek. Celem artykułu jest wskazanie na konieczność znajomości specyfiki zaburzeń ze spektrum autyzmu przez asystentów rodziny. Ponadto, na podstawie ustawy „Za życiem”, opisano dostępne świadczenia i usługi oferowane dla kobiet w ciąży, dzieci z ASD i ich rodziny oraz przedstawiono spis placówek niosących wsparcie.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Bezrobotni absolwenci – niewykorzystany potencjał Lubelszczyzny? W ostatnich latach coraz częściej mówi się o studentach jako ukrytych bezrobotnych oraz konieczności dostosowania charakteru studiów do potrzeb rynku pracy i nowoczesnej gospodarki, której wymagania często mijają się z uniwersyteckimi propozycjami. Rządzący od dłuższego czasu bardzo skutecznie promują tak zwane kierunki zamawiane po to, by zachęcić młodych ludzi do studiowania wiedzy technicznej, kosztem humanistycznej i społecznej. Jako swoista taktyka często dominuje przeciwstawianie „dobrych” kierunków technicznych, zapewniających po ich ukończeniu świetlaną przyszłość - tym „złym” - humanistycznym, które zgodnie z zapewnieniami rządzących, generują bezrobocie. Jednak często polityczne autorytety zapominają o tym, że o zawodowym sukcesie decyduje nie tylko charakter ukończonych studiów, ale również wiele innych elementów, do których należy m.in. kapitał ludzki i społeczny. Celem tego artykułu jest ukazanie faktycznego stanu i wizji przyszłości absolwentów studiów wyższych na przykładzie socjologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II i ich miejsca w społeczności Lubelszczyzny.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Od miejsca do nie-miejsca W artykule przedstawiono zagadnienie miejsca, z jednej strony, jako zbioru przestrzeni wytwarzanych społecznie, pełnych historycznych odniesień, poczucia tożsamości i relacji międzyludzkich, a z drugiej – jako więzi sieciowych nieograniczonego świata, nazywanych nie-miejscami. Współczesne analizy i przykłady miejsc i nie-miejsc pokazują, że w obliczu nowych wyzwań współczesności obie praktyki pozostają w interakcyjnym związku, mieszają się i przenikają wzajemnie. Ludzie nadal żyją w miejscach, chociaż nigdy wcześniej w historii świata nie-miejsca nie zajmowały tak wiele przestrzeni, upodabniając się do miejsc i częściowo je zastępując.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Współrządzenie czy ukryta dominacja sektora publicznego? Koncepcja governance w praktyce lokalnych grup działania LEADER Artykuł analizuje skład rad decyzyjnych lokalnych grup działania funkcjonujących w ramach tzw. Osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w trzech województwach Polski opisywanych w literaturze jako różniące się znacznie pod względem uwarunkowań historyczno-kulturowych. Zgodnie z ideą współrządzenia wdrażaną w programach typu LEADER wpływy przedstawicieli poszczególnych sektorów gospodarki na decyzje lokalne powinny się równoważyć. Według zasad programu wspierającego, członkowie rady reprezentujący sektor publiczny nie powinni stanowić więcej niż 50% jej składu. Parytet ten ma gwarantować wpływ sektorów niepublicznych na podejmowane decyzje i jest zachowany w dokumentach formalnych LGD. W trzech badanych województwach rzeczywisty udział wójtów, urzędników i kadry kierowniczej sektora publicznego był od 15 do 21% wyższy niż wynika to z danych oficjalnych. W około jednej trzeciej badanych organizacji przekraczał 50% i zapewniał sektorowi publicznemu dominującą rolę przy podejmowaniu decyzji o wyborze dofinansowanych projektów. Proceder ten był bardzo podobny w badanych regionach i jest dyskutowany w kontekście koncepcji governance jako przykład tokenizmu.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Instrumenty kształtowania wizerunku na przykładzie miast polskich Celem artykułu było zidentyfikowanie głównych instrumentów strategii kształtowania wizerunku, stosowanych w miastach polskich. Dlatego wyodrębniono i scharakteryzowano najważniejsze instrumenty budowania pożądanego wizerunku miasta związane z wizualizacją, komunikacją oraz systemem zachowań, w tym działań marketingowych. Instrumenty te powinny ogniskować się wokół najważniejszych atrybutów miasta. Ustalono natomiast, iż miasta eksponują w swoich strategiach zbyt wiele wyróżników tożsamości, przez co ukształtowany wizerunek może stać się mało wyraźny i nieczytelny. Opracowanie oparto na wynikach badań empirycznych, dotyczących problemu budowania pożądanego wizerunku miasta przeprowadzonych w 206 wybranych polskich urzędach miejskich w latach 2003–2005.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu z saldem środków Unii Europejskiej Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie o wpływ przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na nierówności regionalne w naszym kraju. Przedstawiono w nim neoklasyczny model egzogenicznego wzrostu z saldem środków UE, przeznaczonych do realizacji polityki spójności i konwergencji. Model ten jest uogólnieniem standardowego modelu wzrostu Solowa–Swana. W artykule omówiono metody wyznaczania wartości zmiennych modeli wzrostu w stacjonarnych stanach równowagi. Przeprowadzono analizę nierówności regionalnych w Polsce w ujęciu retrospektywnym w latach 2004–2006 oraz w ujęciu prospektywnym na podstawie modeli wzrostu gospodarki Polski oraz gospodarek województw. Przedstawiono wnioski dotyczące skutków realizacji programu spójności i konwergencji w Polsce oraz postulaty na temat zasad konstrukcji nowych regionalnych modeli wzrostu jako instrumentów opisu i analizy nierówności regionalnych.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Liberalizm i etatyzm w praktyce gospodarczej krajów Unii Europejskiej "Celem badań była identyfikacja i pomiar wolności gospodarczej w krajach Unii Europejskiej na przełomie XX i XXI w. Na tym tle szczególną uwagę zwrócono na zmiany (liberalizację) zachodzące w polskiej gospodarce. Podstawą analizy porównawczej między 25 krajami UE (poza Maltą i Cyprem) był materiał liczbowy uzyskany z corocznych badań wolności ekonomicznej, prowadzonych przez Heritage Foundation i Wall Street Journal w latach 1996–2008. Na łączny wskaźnik (indeks) wolności gospodarczej składała się średnia ocena dziesięciu różnych cech – kryteriów bardziej szczegółowych. Średni wskaźnik uzyskany z wszystkich 10 cech pozwalał natomiast ocenić kraj pod względem stopnia liberalizmu (wolności) gospodarki lub poziomu etatyzmu. Zaproponowane podejście metodyczne, w którym dokonuje się podziału na dwa nurty: etatyzm i liberalizm, okazało się szczególnie przydatne przy ocenie procesów zachodzących również w polskiej gospodarce. W wyniku badań stwierdzono, że wśród 15 krajów tzw. dawnej UE 10 zalicza się do grona bardziej liberalnych. W tej grupie jest też najbardziej liberalna w UE Irlandia, natomiast drugą grupę stanowi pięć państw wyraźnie mniej liberalnych: Hiszpania, Francja, Portugalia, Włochy i Grecja. Polska to kraj najbardziej etatystyczny spośród wszystkich członków UE, chociaż w pierwszych latach transformacji należała nawet – obok Czech i Estonii – do trzech liderów pod tym względem. Trudno więc utożsamiać gospodarkę polską z zaawansowanym bądź nadmiernym liberalizmem. Jest to – zgodnie ze współczesnymi standardami – raczej gospodarka etatystyczna, z pewnymi, i to nielicznymi, elementami liberalizmu. Badania wskazują, że kryzysu gospodarczego, który ujawnił się w połowie 2007 r., nie można utożsamiać wyłącznie z gospodarką liberalną, chociaż za takim źródłem przemawiają przyjmowane metody wychodzenia z zapaści gospodarczej. Przeważają tu rozwiązania etatystyczne, ale w wyraźnej mniejszości pojawiają się również metody liberalne. Rozstrzygnięcia należy jednak oczekiwać dopiero po kilku latach."

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Współczesny ideał męskiego ciała – wybrane aspekty problematyki Celem artykułu jest przeanalizowanie źródeł i uwarunkowań współczesnego ideału męskiego ciała (sylwetki mezomorficznej) oraz wpływu, jaki może wywierać na zachowania i samoocenę mężczyzn. Analiza została przeprowadzona głównie w odwołaniu do koncepcji teoretycznych takich autorów, jak: Jean Baudrillard (koncepcja społeczeństwa konsumpcyjnego), Michel Foucault (koncepcja wiedzy/władzy), Raewyn Connell (teoria męskości hegemonicznej i koncepcja upłciowienia ciała), Erving Goffman (koncepcja hiperrytualizacji w przekazach medialnych). Podejmuję analizę teoretyczną ciała, ale artykuł zawiera także omówienie wyników różnych badań empirycznych, które wskazują, że rozpowszechniony w kulturze współczesnej kanon męskiego piękna może przyczyniać się do wzrostu liczby mężczyzn modyfikujących swoje ciała zgodnie z dominującym wzorcem. Formułuję tezę, że wizerunek ciała mezomorficznego jest pochodną społeczeństwa konsumpcyjnego, ale także przyczynia się do utrwalania istniejącej hierarchii płci.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Komu bardziej przeszkadza dwuznaczność? Różnice międzypłciowe w potrzebie prostej struktury i potrzebie poznawczego domknięcia Potrzeba poznawczego domknięcia jest tendencją jednostki do posiadania jasnej i niekwestionowanej wiedzy na dany temat, dzięki której może ona zredukować niepewność, sformułować osąd i podjąć działanie. Potrzeba prostej struktury to skłonność jednostki do strukturyzowania i organizowania otoczenia. Celem przeprowadzonego badania była identyfikacja różnic międzypłciowych w obu tych konstruktach motywacyjnych. Przeciwnie do sformułowanych hipotez, w odniesieniu do łącznego wyniku podskal, zarówno skali badającej potrzebę poznawczego domknięcia, jak i skali potrzeby prostej struktury, uzyskano wyniki wskazujące, że kobiety cechują się wyższym poziomem tych przejawów motywacji epistemicznej w porównaniu do mężczyzn.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne
Osobowościowe uwarunkowania skazanych a proces ich adaptacji do warunków izolacji więziennej Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie wyników badań dotyczących znaczenia cech osobowości człowieka skazanego w procesie jego adaptacji do warunków izolacji więziennej. Badania przeprowadzono w grupie 60 mężczyzn osadzonych w Zakładzie Karnym w Białymstoku, wykorzystując test psychologiczny NEO-FFI (The NEO Five – Factor Inventory) Paula T. Costy i Roberta R. McCrae w polskiej adaptacji P. Szczepaniaka, M. Śliwińskiej, J. Strelaua, B. Zawadzkiego oraz Kwestionariusz Modele adaptacji skazanych do warunków więziennych D. Kanarek – Lizik. Wyniki badań własnych wskazują na istnienie zależności pomiędzy osobowościowymi uwarunkowaniami skazanych a procesem ich przystosowania do warunków instytucji penitencjarnej. Wrodzone dymensje osobowości, budujące model „Wielkiej Piątki”, takie jak: ekstrawersja, neurotyczność czy ugodowość korelują z poszczególnymi skalami testu adaptacji do warunków więzienia. Oznacza to, że diagnoza nasilenia poszczególnych cech u skazanego, pozwala przewidywać, w jaki sposób będzie on przystosowywał się do izolacji więziennej. Ma to znaczenie zwłaszcza przy projektowaniu odpowiednich oddziaływań penitencjarnych w stosunku do inkarcerowanego i może przyczynić się do zwiększenia efektywności resocjalizacji penitencjarnej.

Dziedziny: nauki społeczne, nauki socjologiczne