PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
OPOWIADANIE JURIJA WYNNYCZUKA ГИ-ГИ-И!: PERCEPCJA UTWORU PRZEZ PRYZMAT ZMYSŁÓW Celem artykułu jest analiza odbioru opowiadania Ги-ги-и! autorstwa współczesnego ukraińskiego pisarza Jurija Wynnyczuka przez pryzmat zmysłów. Prześledzono, w jaki sposób słowo artystyczne staje się łącznikiem między czytelnikiem a jego zmysłami, jak kształtuje ono w świadomości odbiorcy skojarzenia wzrokowe, słuchowe, zapachowe, smakowe i dotykowe. Studium unaocznia, w jaki sposób pisarz za pomocą estetyki brzydoty, która oddziałuje na podświadomość czytelnika, wpływając na jego zmysły, demonstruje mroczną stronę życia. W artykule wskazano również zasadność wykorzystania przez Jurija Wynnyczuka estetyki potworności. W analizach wykorzystano hermeneutyczną metodę badawczą.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Socjologiczna analiza dyskursu o patriotyzmie, dumie i świadomości narodowej w opiniotwórczych dziennikach niemieckich w latach 2005-2007 Artykuł porusza zagadnienie dyskursu na temat patriotyzmu, dumy i świadomości narodowej we współczesnej Republice Federalnej Niemiec. Przedstawia on wyniki badań opiniotwórczych dzienników niemieckich. Analiza debaty prasowej potwierdziła hipotezę, że w latach 2005-2007 w mediach drukowanych w tym kraju toczyła się dyskusja wokół wartości narodowych, które przestały być traktowane jako tabu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Językowy obraz zwierząt w powieści ks. Stanisława Kujota Pierwsze nawrócenie Prusaków (1877–1878) Celem artykułu jest odtworzenie językowego obrazu zwierząt wyłaniającego się z powieści ks. S. Kujota Pierwsze nawrócenie Prusaków (wyd. 1877–1878). By odtworzyć ten obraz: 1. określono, jaką rolę – zgodnie z powieściowym przekazem – odgrywały zwierzęta w życiu Prusów; 2. wydzielono wyrazy nazywające zwierzęta; 3. prześledzono określenia charakteryzujące i waloryzujące zwierzęta. Ustalono, że powieściowy obraz zwierząt jest bogaty poznawczo (w powieści pokazane różnorodne role zwierząt w życiu codziennym i w wierzeniach Prusów), a nieco uboższy językowo (w powieści obecne tylko podstawowe nazwy zwierząt, takie jak np. koń, niedźwiedź, pies, wilk, żmija; uboga synonimia tylko dwóch nazw: koń – rumak, konik, podjezdek oraz żmija – wąż, gad, gadzina; nieliczne przymiotniki charakteryzujące i waloryzujące, takie jak np. rączy, święty, niski, żartki, żwawy; liczne czasowniki i ich określenia wskazujące głównie na sposób wydawania głosu przez zwierzęta oraz nazywające ruch, np. świegotliwie śpiewać, krakać, syczeć, biegać lotem jastrzębia, hasać, unosić się).

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Język węgierski wśród języków karpackich Mimo wielowiekowego sąsiedztwa z kilkoma innym językami w Łuku Karpackim język węgierski nie oddziałał na swych sąsiadów pod względem strukturalnym. Niezaprzeczalnie natomiast wpłynął na kształt ich słownictwa, przy czym wpływy te nie zawsze dadzą się sprowadzić do prostego dwustronnego zapożyczania wyrazów. Najciekawszą grupą są te wyrazy, które treści karpackie otrzymały już poza językiem węgierskim. Brak oddziaływania na struktury gramatyczne czyni język węgierski w stosunku do innych języków regionu podobnym pod względem pełnionej ongiś roli do języka osmańsko-tureckiego na Bałkanach. Parafrazując termin zaproponowany przez H. W. Schallera dla oddania relacji turecko-bałkańskich, uznaje się w końcowej części artykułu za rzecz przydatną nazywanie języka węgierskiego nie "językiem karpackim", lecz "językiem Karpat".

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Zmiany w słownictwie mieszkańców powiatu grudziądzkiego. Przedmiotem artykułu są rozważania na temat specyfiki słownictwa mieszkańców powiatu grudziądzkiego i zmian, jakie w nim zaszły w ciągu ostatnich 60 lat. Przyjąwszy za bazę słownictwo używane w kręgu rodzinnym, pochodzący z Grudziądza autor wyróżnił 307 haseł, które następnie poddał weryfikacji poprzez przeprowadzenie ankiety ustnej i pisemnej wśród 88 respondentów (60 uczniów liceum ogólnokształcącego, 20 osób dorosłych z terenu powiatu grudziądzkiego i 8 osób z terenów przylegających do badanego obszaru). Stworzony i zweryfikowany na potrzeby ankiety zbiór słownictwa stanowi konglomerat haseł charakterystycznych dla gwary ludowej i miejskiej, slangu oraz języka niemieckiego. Szczególnie wyraźne są w nim ślady modyfikowania i adaptowania słów z języka niemieckiego z zakresu techniki oraz życia codziennego. Niemały wpływ na kształt powojennego słownictwa mieszkańców Grudziądza i jego okolic miały też długoletnie tradycje militarne i penitencjarne. Przedmiotem analizy była żywotność 307 jednostek leksykalnych wśród przedstawicieli dwóch pokoleń (grupy wiekowe: 35–70 i 15–16 lat). W wyniku analizy danych okazało się, że przedstawiciele starszej grupy wiekowej znają i/lub używają 76,99% podanych w ankiecie haseł, natomiast respondenci rekrutujący się z młodszej grupy wiekowej znają i/lub używają zaledwie 40,44% całości ankietowanego słownictwa.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Jeszcze o potrzebie dokumentowania leksyki gwarowej (na przykładzie wybranych wyrazów południowomałopolskich z okolic Biecza) Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na potrzebę dokumentowania leksyki gwarowej. Mimo iż polska dialektologia może poszczycić się wieloma opracowaniami, to jednak ciągle przekonujemy się podczas badań terenowych, że dokumentacja słownictwa gwarowego jest niepełna. W artykule na przykładzie wybranych wyrazów południowomałopolskich odnotowanych we wsiach Bugaj i Sitnica pokazuję, jak wiele jeszcze dialektyzmów jest nieudokumentowanych, nieodnotowanych w istniejących źródłach, albo też jak ich poświadczenia są niepełne, zwłaszcza w zakresie różnych ich znaczeń.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Wyznaczniki etyki komunikacyjnej w internecie. Klucz kodowy Artykuł stanowi prezentację narzędzia badawczego służącego analizie zawartości tekstów pod kątem etyczności. W kluczu kodowym zebrano wyznaczniki etyki komunikacyjnej wyselekcjonowane na podstawie przeglądu badań dot. etyki słowa, dzięki czemu wskazane narzędzie może stanowić podstawę do analizy poszczególnych aspektów etyczności w komunikacji. Ze względu na istotną rolę kontekstu w tego typu badaniach, zaprezentowane kategorie można dostosować do specyfiki badanej grupy tekstów – np. mimo że omawiany klucz kodowy bierze pod uwagę cechy szczególne komunikacji w internecie, z powodzeniem może być też wykorzystany do badań tekstów w innego rodzaju mediach. Dzięki przedstawionemu kluczowi kodowemu jakościowe analizy tekstów mogą zostać usystematyzowane za pomocą jasnego wskazania na grupy zachowań mieszczących się w granicach językowych norm etycznych i wychodzących poza nie. Daje to podstawy do łatwiejszej weryfikacji badań oraz wzbogacenia ich o aspekt ilościowy. Dzięki wykorzystaniu w badaniach narzędzia, którym jest klucz kodowy, refleksję nad etycznością w języku można uczynić kompleksową i bardziej obiektywną.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Wpływ egzaminów certyfikatowych z języka polskiego jako obcego na status polszczyzny w świecie oraz na zmiany w glottodydaktyce polonistycznej Przeprowadzane w Polsce i za granicą od 2004 roku państwowe egzaminy certyfikatowe z języka polskiego jako obcego, które sprawdzają biegłość kandydatów na wybranym poziomie zaawansowania językowego (do tej pory na trzech poziomach zaawansowania: progowym – B1, średnim – B2 i zaawansowanym – C2; zgodnie z Europejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego), są najbardziej udanym polonistycznym projektem edukacyjnym ostatnich lat. Celem artykułu jest przedstawienie skali tego przedsięwzięcia, jak też refleksja nad siłą promocyjną egzaminów certyfikatowych oraz zmianami, jakie spowodowały w glottodydaktyce polonistycznej i postrzeganiu polszczyzny w świecie. Egzaminy te są uznawane za przełomowe wydarzenie w glottodydaktyce polonistycznej i traktowane, zgodnie z przytaczanymi w tekście poglądami W. Miodunki, jako egzaminy doniosłe oraz innowacja pedagogiczna. Również Adam Pawłowski, promujący koncepcję polszczyzny jako najważniejszego języka słowiańskiego w U nii Europejskiej, którego Europejczycy powinni się uczyć na równi z wybranym językiem germańskim i romańskim, uznaje certyfikację za ważny i skuteczny środek promocji polszczyzny w świecie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Stanisław Dubisz, Najnowsze dzieje języka polskiego. Rozwój polszczyzny w latach 1918–2018, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2020, ss. 181 Stanisław Dubisz, Najnowsze dzieje języka polskiego. Rozwój polszczyzny w latach 1918–2018, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2020, ss. 181

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Wykładniki ekwiwalencji w wybranych inwentarzach z XVIII wieku Artykuł przedstawia wykładniki ekwiwalencji, za pomocą których jest ona w tekście ustanawiana. Będziemy rozważać relację wewnątrzsystemową, w obrębie jednego języka, na boku pozostawiając ekwiwalencję w przekładzie. Ekwiwalencja to relacja semantyczna łącząca co najmniej dwa elementy (ekwiwalenty). Ekwiwalenty są równoważne w danym tekście, tj. mają wspólny referent (np. Jankesi = Amerykanie), i mogą przyjmować formę pojedynczych wyrazów lub dłuższych fraz (np. Japonia = Kraj Kwitnącej Wiśni). Ekwiwalencja może być przydatna dla dialektologa, ponieważ może służyć w tekście do zestawiania jednostek literackich i gwarowych. Wyróżniono środki składniowe, interpunkcyjne i leksykalne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Ze studiów nad historią słownictwa ukraińskiego W 2007 roku ukazał się mój artykuł zatytułowany Wyrazy niejasne w „Матеріалах до словника писемної та книжної української мови XV–XVIII ст.” J. Tymczenki. Starałem się w nim przyjrzeć bliżej 204 wyrazom, które nie zostały zadowalająco zidentyfikowane i zinterpretowane pod względem znaczeniowym lub w ogóle nie podjęto próby takiej interpretacji, co zostało zasygnalizowane znakiem zapytania. W wyniku moich żmudnych poszukiwań liczbę wyrazów nierozpoznanych co do formy lub znaczenia udało się ograniczyć do 56 jednostek. Spośród tych wyrazów, o których w artykule z 2007 roku napisałem, że „nie poddają się jednoznacznej interpretacji formalnej lub semantycznej”, aż 36 udało się całkowicie lub częściowo rozpoznać i opisać w niniejszej pracy w oparciu o nowe źródła historyczne i etymologiczne języków wschodniosłowiańskich oraz języka polskiego. Należy mieć nadzieję, że z biegiem czasu uda się zidentyfikować także pozostałe 20 wyrazów, które wciąż jeszcze skutecznie strzegą tajemnicy swojej proweniencji.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Problematyka odmian językowych współczesnego języka czeskiego w procesie glottodydaktycznym Przedmiotem rozważań w niniejszym artykule jest problematyka specyficznego rozwarstwienia współczesnego języka czeskiego, która zostanie przedstawiona w perspektywie glottodydaktycznej. Autorki skupiły się na tematyce nauczania języka czeskiego studentów bohemistyki poza granicami Republiki Czeskiej. Kwestia sytuacji językowej w Czechach stanowi duże utrudnienie zarówno dla lektorów, jak i studentów i jest przedmiotem nieustającego dyskursu metodologicznego, który wiodą czescy i zagraniczni glottodydaktycy oraz językoznawcy.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
O najnowszej monografii Aleksego Awdiejewa i Grażyny Habrajskiej (Gramatyka sensu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2020) Artykuł prezentuje koncepcję tzw. gramatyki sensu zaproponowanej przez A. Awdiejewa i G. Habrajską w ich najnowszej monografii. Artykuł porusza m.in. takie zagadnienia jak: redefinicja tekstu jako parafrazy, postawa naturalna i analityczna w badaniach nad komunikacją, zależności pomiędzy dyskursem a mechanizmami interpretacyjnymi, procedury transkrypcji sensu, struktura słownika komunikacyjnego, metody analizy tekstów publicystycznych, nieleksykalne środki językowe wskazujące na komponenty sensu. Autor artykułu polemizuje z zawartą w monografii propozycją zanegowania konceptualnego wierzchołka trójkąta semiotycznego, wskazuje na potrzebę uwzględnienia procesów konfabulacyjnych w interpretacji eksperymentów z zakresu parafrazownia i zwraca uwagę na konieczność konsekwentnego oddzielenia planu treści od planu wyrażenia w procedurze transkrypcji sensu, np. z wykorzystaniem założeń modelu składni eksplikacyjnej A. Kiklewicza i M. Korystkowskiej. 

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Terminologia lingwistyki korpusowej w języku czeskim, polskim i słowackim – wybrane problemy Źródłem terminologii językoznawstwa korpusowego w językach zachodniosłowiańskich jest niewątpliwie język angielski. W każdym z omawianych tu języków mamy do czynienia zarówno z procesem pozyskiwania zapożyczeń oznaczających terminy używane w językoznawstwie korpusowym, jak i próbami tworzenia terminologii opartej na słownictwie rodzimym. Znaczenie terminów jest albo zgodne z pierwotnym znaczeniem, albo zmodyfikowane. W niektórych przypadkach istnieje rozbieżność znaczeń nie tylko na poziomie międzyjęzykowym, ale także w obrębie jednego języka. Wyjaśnienie tego zjawiska nie jest związane z naturą językoznawstwa korpusowego, ale ze specyfiką terminologii.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
W obronie języka czy w obawie przed zmianą? Manipulacje językowe w prawicowych tekstach publicystycznych o nazwach żeńskich Choć nazwy żeńskie od wieków należą do zasobów leksykalnych polszczyzny, to kategoria feminatywum wciąż wzbudza sporo emocji zarówno wśród użytkowników języka polskiego, jak i w mediach. Artykuł jest analizą opublikowanych na przełomie 2019 i 2020 roku prawicowych tekstów publicystycznych dotyczących nazw żeńskich. Analiza poświęcona jest wskazaniu i omówieniu pojawiających się w tekstach manipulacji językowych oraz użytych przez ich twórców technik erystycznych. Autor zaczyna od nakreślenia statusu nazw żeńskich oraz zarysowania dziejów tej kategorii w polszczyźnie. W dalszej części osadza badania w kontekście współczesnego dyskursu publicystycznego o feminatywach oraz określa metodologię, którą będzie się posługiwał. W części analitycznej, odnosząc się do przykładów z analizowanych tekstów, kolejno wskazuje pojawiające się manipulacje językowe oraz opisuje użyte techniki erystyczne. W podsumowaniu autor sugeruje, że temat feminatywów w prawicowej prasie okazuje się tylko pretekstem do ideologicznych sporów.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Wizja Boga w Faraonie Bolesława Prusa – analiza lingwistyczna określeń jednowyrazowych W artykule starano się omówić Prusowską wizję religii, zwłaszcza Boga, zawartą w powieści o starożytnym Egipcie. Tekst składa się z dwóch zasadniczych części: 1) „Geneza Faraona”, 2) „Religie w Faraonie. Jednowyrazowe określenia Boga/bóstw”. Autorka przybliża czytelnikowi przede wszystkim zawartość semantyczno-stylistyczną leksemu Bóg/bóg, uwarunkowaną rzeczywistością historyczną i powieściową, a także sposobem prezentacji, uzależnionym od rodzaju narracji (narrator XIX-wieczny i starożytny). Analizie poddano również inne, jednowyrazowe określenia Boga/bogów, zwłaszcza imiona poszczególnych postaci boskich. Tekst zamyka konkluzja o monoteistycznym obrazie Boga w Faraonie, przy czym ów monoteizm obejmuje dwie niezupełnie tożsame istoty – jedną z nich jest Bóg ogólnoludzki, najbliższy Prusowi, drugą zaś Bóg żydowski, traktujący swój lud w sposób wyjątkowy, jako naród wybrany. Politeistyczną wizję bogów ukazanych w Faraonie tłumaczą głównie względy wychowawczo-polityczno-ekologiczne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Językowy obraz drogi w języku polskim i ukraińskim W przedstawionym artykule poddano analizie językowy obraz drogi w języku polskim i ukraińskim w perspektywie porównawczej. Opisano znaczenia leksemu droga przedstawione w słownikach, synonimy, metafory i metonimie, przysłowia ilustrujące różne znaczenia drogi. W rekonstrukcji językowego obrazu drogi uwzględniono analizę łączliwości leksykalnej wyrazu droga, warstwę konotacyjną, czyli zjawisko „rozszerzania się semantyki” na podstawie analizy korpusów tekstowych. Artykuł wpisuje się w nurt badań językoznawczych ukierunkowanych etnolingwistycznie, wykorzystując aparat badawczy strukturalizmu i kognitywizmu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Wybrane hasła kampanii społecznych. Komunikacyjne i stylistyczne aspekty ich funkcjonowania Przedmiotem opisu są wybrane hasła kampanii społecznych analizowane z perspektywy komunikacyjnej i stylistycznej. Materiał badawczy stanowią hasła zgłoszone do Konkursu „Kampania Społeczna Roku 2014”. Ogląd zebranego materiału językowego potwierdza, iż hasła promujące kampanie często są wyrazem aktualnie panującej mody, odzwierciedlają istniejące w języku tendencje oraz odpowiadają na potrzeby i zainteresowania społeczne, nawiązują do innych odmian języka (zwłaszcza odmiany potocznej), odsyłają do utrwalonych w polszczyźnie frazeologizmów czy przysłów, ewokują rozmaite skojarzenia. Osobną grupę stanowią hasła, w których stosowane są rozmaite gry językowe, m.in. gra słów, formą graficzną czy brzmieniową. Jeszcze inne są rymowane lub mają charakter poetycki, niejasny, intrygujący.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Refleksja metapoznawcza w procesie kształtowania sprawności pisania W artykule omówiona jest rola refleksji metapoznawczej i systematycznej praktyki pisania dla kształtowania sprawności tworzenia tekstów w języku obcym. Wychodząc od przedstawienia wybranych opinii i badań nad niskim poziomem pisania efektywnością kształcenia sztuki tworzenia tekstów pisanych autor podejmuje próbę weryfikacji hipotezy o pozytywnym wpływie refleksji metapoznawczej, a także praktyki systematycznego pisania, w tym także metodą freewriting, na rozwój sprawności pisania. Hipotezę autor stara się zweryfikować w toku własnych zajęć ze studentami, podczas których grupa studentów przez jeden semestr uczestniczyła w systematycznym pisaniu podczas zajęć oraz praktykowała sterowaną przez nauczyciela autorefleksję nad przebiegiem i oceną wyników własnych prac. Ten quasi-eksperyment wstępnie wykazał pewien przyrost biegłości w pisaniu mierzonej długością tekstu w określonym czasie pisania oraz wzrost umiejętności autokorekty własnych tekstów kosztem jednak zwiększenia czasochłonności pracy tak studentów jak nauczyciela. Hipoteza wpływu wspomnianych czynników na wzrost sprawności pisania, także w aspekcie jakościowym, wymaga dalszych pogłębionych badań.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Ze zbioru polskich operatorów referencji Autorka analizuje funkcję referencyjną trzech polskich leksemów: taki, jeden i który, których przybliżone angielskie odpowiedniki to: such, one i which. Zajmują one raczej peryferyjną niż centralną pozycję w zbiorze, niemniej ich udział w procesach identyfikacji obiektów, o których mowa w konkretnym tekście, zasługuje na obszerny opis.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Nazwiska jako świadectwo wielokulturowości Podlasia Niniejszy artykuł dotyczy regionalnej antroponimii. Jego przedmiot stanowią genetycznie zróżnicowane nazwiska, identyfikujące przedstawicieli grup etnicznych zamieszkujących Podlasie, które potwierdzają wielokulturowy charakter regionu. Pochodzenie podlaskich nazwisk ustalono na podstawie cech leksykalnych, fonetycznych, słowotwórczych i innych, co pozwoliło wyodrębnić nazwiska o genezie polskiej, wschodniosłowiańskiej, litewskiej oraz niemieckiej, a także nazwy osobowe Żydów i Tatarów. Jako specyfikę tego etnicznie niejednorodnego zasobu antroponimów wskazano formacje hybrydalne, łączące w jednej strukturze różne elementy językowe.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
O przejawach świadomości językowej Warmiaków i Mazurów w pierwszej połowie XX wieku W artykule została przeprowadzona analiza wypowiedzi mieszkańców Warmii i Mazur zanotowanych w czasie badań dialektologicznych prowadzonych w latach pięćdziesiątych XX wieku. Obserwacji poddane zostały zapisane opinie i sądy, będące przejawami świadomości językowej ludności. Bardzo liczne wypowiedzi tego typu dotyczyły słownictwa, umiejętności rozróżniania i używania wyrazów gwarowych, ogólnopolskich i niemieckich. Autochtoni wykazywali się także dobrą orientacją w zagadnieniach fonetycznych – zwracali uwagę na mazurzenie (określali je mianem szczypania) i wymowę samogłosek nosowych. W związku z sytuacją polityczną w pierwszej połowie XX wieku wykazywali zainteresowanie pochodzeniem rodzimej gwary i jej stosunkiem do innych języków (polskiego, niemieckiego) i funkcjonowaniem w społeczeństwie. Wypowiedzi Warmiaków i Mazurów ukazują także pozytywne emocje łączące się z językiem przekazywanym dzieciom zwłaszcza przez kobiety (matki, babcie, prababcie).

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Jan Niecisław Baudouin de Courtenay − prekursor „lingwistyki feministycznej” W polonistycznym językoznawstwie „lingwistyka feministyczna” nie zaznaczyła się jeszcze tak znacząco jak feministyczne badania literackie. Nie od rzeczy będzie przypomnieć u początków polskiej „lingwistyki feministycznej” poglądy uczonego, który na długo przed tym jak na Zachodzie podjęto zagadnienia żywo dziś dyskutowane mówił i pisał o wpisanym w język seksizmie (poszukując związku między rodzajem gramatycznym a światopoglądem). Z powodzeniem można go nazwać ojcem „lingwistyki feministycznej”.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Językowo-kulturowy obraz słomy w polskiej lingwokulturze. Szkic etnolingwistyczny W tradycyjnej kulturze ludowej słoma jest traktowana inaczej niż w kulturze miejskiej, ma pozycję bardziej znaczącą. W ogólnonarodowym imaginarium jest znakiem bylejakości, czegoś nietrwałego, niepewnego, mało wartościowego, podobnie jak plewy czy grochowiny. Słomiany Chochoł z Wesela Stanisława Wyspiańskiego (1900) jest symbolem polskiego narodowego marazmu i bezsilności. Jednak w polskiej kulturze ludowej, opartej na tradycyjnej gospodarce rolnej i uprawie zboża, słoma jest ceniona jako surowiec służący do ocieplania pomieszczeń, do wyrobu wielu użytecznych przedmiotów (jak maty, wycieraczki, koszyki, pojemniki na ziarno, buty, ule, zabawki, ozdoby, tzw. pająki, kapelusze), a jej językowo-kulturowy obraz jest bogaty w konotacje pozytywne. W obrzędach dorocznych i rodzinnych, w przepowiedniach i wróżbach, funkcje słomy zachowują związek z myśleniem magicznym, jest ona traktowana jako medium pośredniczące między tym, co było żywe, i tym, co jest martwe. Jest łączona z płodnością, przyjmuje nawet symbolikę erotyczną. Rekonstrukcja ludowego stereotypu słomy opiera się na zasadach budowy definicji kognitywnej, standardowe motywy są ułożone według faset i zdają sprawę z zastosowań słomy w rytuałach dorocznych i rodzinnych, także w ludowym lecznictwie.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo
Pragmatyczne znaczenia predykatu modalnego móc w konstrukcjach konwersacyjnych dzieci przedszkolnych W pracy koncentrujemy się głownie na określeniu zakresu użycia pragmatycznych wariantów znaczenia predykatu modalnego moc w konstrukcjach konwersacyjnych dzieci przedszkolnych. Opis konkretnych realizacji orzeczeń modalnych w wypowiedzeniach dotyczy niektórych aspektów modalności zdaniowej i fakultatywnej oraz wybranych zagadnień systemowych, sytuacyjnych i interakcyjnych języka. Biorąc pod uwagę kontekst pragmatycznojęzykowy i interakcyjny konstrukcji modalnych i innych, obecnych w tekstach, zwracamy uwagę na jakość kompetencji dyskursywnej dzieci przedszkolnych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, językoznawstwo