PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Obyś cudze dzieci uczył (np. na Wołyniu lub Polesiu)! O szkole we wschodnich województwach międzywojennej Polski Artykuł stanowi próbę spojrzenia na sposób funkcjonowania polskich szkół w dwudziestoleciu międzywojennym we wschodnich terenach II Rzeczypospolitej: na Polesiu i na Wołyniu. Ugruntowane, również w literaturze, wyobrażenia kazały widzieć w mieszkańcach tych regionów ludzi, którzy w porównaniu do mieszkańców innych ziem Polski byli opóźnieni cywilizacyjnie. Dlatego po 1918 roku ogromną wagę przykładano do rozwoju szkolnictwa. We wschodnich województwach szkoły pełniły nie tylko funkcje edukacyjne, były również traktowane jako instytucje państwowe wypełniające np. zadania informacyjne czy propagandowe. Sytuacja nauczycieli w takiej szkole była trudna i bardzo skomplikowana, również ze względu na skład etniczny, czy narodowościowy uczonych przez nich dzieci. Ksawery Pruszyński w reportażu pt. „Prawo do Wołynia” wskazuje, że nie wszystkie efekty ich pracy były zadowalające.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Jaką wartością jest naród? Rozważania na marginesie „Narodzin narodu” Kamila Polaka W artykule autorka prowadzi rozważania dotyczące narodu jako kategorii etnicznej, kulturowej i politycznej oraz opisuje swoje doświadczenia z warsztatów z młodzieżą prowadzonych na Uniwersytecie Gdańskim. Punktem wyjścia tych spotkań była etiuda Kamila Polaka Narodziny narodu, minimalistyczna animacja opowiadająca o narodzinach i upadku pewnego narodu. Zaproponowany modus lektury, wychodząc od uniwersalnej opowieści opartej na bezosobowej metaforze koła, przechodzi do uczniowskiego „tu i teraz”, ujawniając aksjologiczne dylematy młodego odbiorcy kultury. W artykule nie tylko zreferowano poglądy uczniów dotyczące przynależności narodowej, ale przede wszystkim ujawniono, w jaki sposób ta wiedza jest przez nich konstruowana.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Nadzieje i pułapki interdyscypliny Tekst jest recenzją książki Andrew Chestermana Reflections on Translation Theory. Selected Papers 1993–2014 (John Benjamins Publishing Company, Amsterdam/Philadelphia 2017). Zawiera charakterystykę metody badawczej autora oraz omówienie problematyki poszczególnych artykułów. Szczególny nacisk został położony na opisanie stosunku Chestermana do dyscypliny Translation Studies – lęków, nadziei i postulatów autora związanych z jej kształtem i statusem. Perspektywa wyłaniająca się z książki została skonfrontowana ze stanem badań nad przekładem w Polsce, a widoczne w niej przekonanie o konieczności uspójniania dyscypliny zostało podane w wątpliwość.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Wstręt jako rękojmia afektywnego poznania. Przypadek "Copyright" Michała Witkowskiego Copyright (2001) został zinterpretowany jako opowieść o dzieciństwie i młodości, ukazująca zarówno doświadczenia dojrzewającego bohatera, jak i polską rzeczywistość ostatnich dwóch dekad XX wieku. Pogodzenie się z własnym dzieciństwem i poszukiwanie języka do wyrażenia własnego „ja” determinuje narrację książki. Jednak ten rytm narracji jest zakłócany przez obiekty obrzydzenia, w które obfitują te opowieści. W efekcie autor proponuje interpretację zbioru opowiadań Witkowskiego z perspektywy afektywnej. Analizując różne teksty, wyjaśnia, jaką rolę w nich odgrywa wstręt. Dowodzi, że pomimo swoich negatywnych właściwości wstręt może być warunkiem koniecznym samorealizacji i źródłem poznania afektywnego. Dzieje się tak między innymi dzięki uświadomieniu sobie dziecięcych uczuć, które bohater przeżywa w konfrontacji z obrzydliwymi ludźmi i przedmiotami.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Simone Weil i Kaija Saariaho. Paradoksy literacko-muzyczne Artykuł jest próbą porównania, w jaki sposób poetyka paradoksu realizuje się w pisarstwie filozoficzno-teologicznym Simone Weil oraz w języku muzycznym fińskiej kompozytorki Kaiji Saariaho w jej oratorium La Passion de Simone, poświęconym życiu i twórczości Weil. Przewodnikiem na drodze analizy komparatystycznej jest etymologia paradoksu, począwszy od jego znaczeń związanych z przeciwstawianiem się doksie, rozumianej jako zbiór przyjętych przez ogół mniemań, po odczytanie paradoksu jako ‛bycia obok’ (para) ‛chwały’ (doxa). Oba zakresy semantyczne przenikają tkankę tekstów Weil, zarówno na poziomie języka pełnego sprzeczności, jak i na poziomie rozważanej idei kenozy – największego paradoksu teologicznego, zasadzającego się na zderzeniu boskiej natury Chrystusa z pozbawieniem Go chwały w momencie Ukrzyżowania. Język muzyczny Saariaho wyzyskuje weilowskie sprzeczności, zestawiając ze sobą kontrastowe masy brzmień. Zamienia także muzyczny czas na wrażenie muzycznej przestrzeni oraz w sposób paradoksalny naśladuje dźwiękami ciszę.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Staropolskie antologie jednoautorskie od Jana Kochanowskiego do Samuela Twardowskiego Artykuł przybliża swoistość powstawania i funkcjonowania staropolskich antologii jednoautorskich Jana Kochanowskiego, Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, Stanisława Grochowskiego, Kaspra Miaskowskiego i Samuela Twardowskiego. Badaniami objęto genezę, układ, przeznaczenie i elementy recepcji twórczości autorów, których teksty wydawano w formie antologii.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
(auto)biografie męskości / mężczyźni i autobiografie Autor tekstu zadaje pytanie o lokalność kategorii męskości. Odwołując się do ramowych teorii Raewyn Connell, Pierre’a Bourdieu i Franca La Cecli, postuluje próbę zbudowania lokalnego modelu/lokalnych modeli męskości, analogicznie do glokalnego wykorzystywania teorii Edwarda Saida (np. terminu bałkanizmu czy postzależności). Podstawą takiego modelu męskości może stać się autobiograficzna subiektywność, badanie życiorysów polskich mężczyzn wspierających emancypacyjne ruchy kobiet oraz próby pisania auto- i biografii męskości zawarte w dziewiętnasto- i dwudziestowiecznych tekstach intymistycznych i beletrystycznych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Jak jeździć na nartach. Autobiografizm w przestrzeni literacko-naukowej Kacpra Bartczaka W pierwszej części artykułu omówiono specyfikę twórczości Kacpra Bartczaka, wynikającą ze współzależności między działalnościami poetycką, literaturoznawczą oraz translatorską. Jednocześnie zasygnalizowane zostają powody braku zainteresowania krytyki kwestią autobiografizmu u tego twórcy. Druga część, skupiona na analizie porównawczej dwóch wersji fragmentu eseju Zamiast wstępu. Prawo wiersza oraz wiersza W miłości mam wstęp do organizmu ojca z tomu Naworadiowa (2019), pokazuje, że celem włączania przez Bartczaka materiału autobiograficznego do tekstów nie jest wskazanie na biograficzną podszewkę tej twórczości, lecz umożliwienie odmiennego kontaktu z własną biografią, pozwalającego wypracować nowe techniki czy formy pisania.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
O udręce młodości, resentymencie i wstręcie, a także o tym, czy Thomas Bernhard czytał Witolda Gombrowicza Artykuł jest interpretacją wybranych utworów Thomasa Bernharda w kontekście twórczości Witolda Gombrowicza. W moim przekonaniu zagadkowa aluzja do polskiego pisarza w powieści Zaburzenie jest nie tylko efektem lektury, ale i artystycznej inspiracji. Bernharda i Gombrowicza łączyłoby uwrażliwienie na międzyludzki aspekt egzystencji i jego kulturowe uwarunkowania. Rodzinę, szkołę postrzegali jako opresywne instytucje uwikłane w symboliczną i realną przemoc. Podstawową strategią obronną bohaterów jest afekt wstrętu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
O diable współczesnym. Wokół jednego wiersza Szymborskiej Wiersz Prospekt wydaje się ciągle aktualny − może nawet coraz bardziej? Zaczyna się banalną antropomorfizacją “pastylki na uspokojenie”, a kończy − w rejestrach metafizycznych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Dyskrecja i obsceniczność. Prolegomena do lektur "Kronosa" Witolda Gombrowicza Artykuł jest poświęcony nie tyle interpretacji Kronosa Witolda Gombrowicza, ile rozważaniu trudności interpretacji tej książki. Trudności te wynikają z niejasnego statusu genologicznego i ontologicznego tego tekstu, ponieważ nie jest pewne, czy jest on dziennikiem czy autobiografią, dokumentem czy literaturą. Ascetyczna poetyka wskazywałaby, że Kronos zawiera prawdę i tylko prawdę. Zdaniem autora artykułu, książka ta nie jest zbiorem czystych faktów, ale konstruktem stworzonym na pograniczu prawdy i fikcji, egzystencji i tekstów Witolda Gombrowicza. Jeśli Kronos przynosi jakieś fakty, to w każdym wypadku podlegają one interpretacji, co wyklucza ich jednoznaczność i oczywistość.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Poetycki model prozy Iwana Ptasznikaua (na przykładzie opowieści Łonwa) Artykuł poświęcony jest zagadnieniu poetyckości prozy Iwana Ptasznikaua, które zostało zilustrowane na przykładzie jednego z najbardziej znaczących tekstów białoruskiego twórcy – opowieści Łonwa (1964). Powieść ta, obudowana wokół problematyki historycznej (wydarzenia drugiej wojny światowej i jej konsekwencje), stanowi doskonały przykład świadomego kształtowania języka narracji oraz dialogów i monologów postaci na fundamencie strategii i technik typowych dla tekstów poetyckich. Świadczą o tym nie tylko liczne metafory i porównania, za którymi białoruski pisarz ukrywa bolesną rzeczywistość wojny, ale też doskonała organizacja składniowa, która uwydatnia nowe płaszczyzny semantyczne utworu. Iwan Ptasznikau w sposób niezwykle umiejętny łączy w obrębie stosunkowo krótkich odcinków tekstu różnorodne typy powtórzeń (anafory, epifory, konkatenacje), wykorzystuje wartości brzmieniowe płynące z powtarzalności określonych głosek i sylab, dzięki którym kreuje sugestywne, nasycone barwami, dźwiękami i zapachami przestrzenie, które stanowią nie tyle tło dla ukazania postaci i zdarzeń, ale współuczestniczą w kształtowaniu sensów i znaczeń wyłaniających się z fabuły. Interesującym wydaje się fakt, łączenia poprzez zabiegi brzmieniowe i składniowe, swoistą nadorganizację językowo-stylistyczną, płaszczyzny narracyjnej z płaszczyzną fabularną. Pojedyncze słowa, nawracające frazy, a także systematycznie nawracające strategie i chwyty składniowe (zwłaszcza te tworzące tzw. poetykę atmosfery) spajają te dwie płaszczyzny tekstu i jednocześnie poszerzają jego pole interpretacyjne.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Niemożność życia: Tractatus logico-suicidalis Hermanna Burgera Artykuł szkicuje poetykę Hermanna Burgera (1942-1989), jednego z najbardziej oryginalnych i kontrowersyjnych pisarzy szwajcarskich, koncentruje się jednak przede wszystkim na jego szeroko dyskutowanym utworze Tractatus logico-suicidalis (1988), którym pisarz zapowiedział swoje samobójstwo, wywołując wśród krytyków powszechne oburzenie. Tractatus Burgera analizowany jest szczególnie w odniesieniu do eseju Jeana Améry’ego Podnieść na siebie rękę, ale uwzględniono także kontekst autobiograficzny tego — mimo wszystko — dogłębnie egzystencjalnego utworu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
„Dead-wall reveries”. Przypadek kopisty z Wall Street Artykuł przynosi reinterpretację Kopisty Bartleby. Historii z Wall Street – słynnej noweli Hermana Melville’a, której poświęcono niezliczoną ilość analiz. Autor przedstawia działanie „fabryki Bartleby’ego” i odnosi się polemicznie do tych wszystkich lektur, które przypisują wywrotowy i wspólnototwórczy potencjał idiosynkratycznej formule oporu powtarzanej przez bohatera. Kluczowa dla argumentacji pozostaje figura muru, rozumiana jako projektowany przez protagonistę obraz zewnętrznych konieczności – niepodlegających zmianie reguł świata społecznego. Suplementowanie marksistowskich ujęć (zwłaszcza propozycji Leo Marxa) pojęciami zaczerpniętymi z pism Jacques’a Rancière’a umożliwia wypracowanie perspektywy, w której osłabieniu ulega deterministyczna wizja jednostki ulegającej socjoekonomicznemu przeznaczeniu. Bartleby okazuje się ofiarą własnego fatalizmu, z kolei adwokat-narrator, na ogół przedstawiany jako uosobienie systemu władzy, jawi się jako podmiot polityczny bezskutecznie projektujący wspólną płaszczyznę rozumienia i działania.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Okoliczności miejsca i czasu w interpretacji utworów literackich i dzieł sztuki Okoliczności miejsca i czasu są tu badane jako uwarunkowania ontologiczne samego dzieła, a nie psychologiczny, skądinąd oczywisty, współczynnik jego percepcji. Mają one poprzez wyznaczanie warunków wychwytywania poszczególnych jakości, a później konkretyzacji estetycznej decydujący wpływ na rekonstruowanie całościowego sensu dzieła.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Długomyślność i synekdocha Artykuł przedstawia Wiek teorii (monografię i antologię) jako wyjątkową syntezę polskiego literaturoznawstwa. Autor wskazuje, że książka pod redakcją naukową Danuty Ulickiej jest też osiągnięciem naukowym w kontekście badań humanistycznych i społecznych. Zespół literaturoznawców bowiem nie tylko porządkuje wiedzę z teorii ostatniego stulecia. Proponuje też pewną koncepcją konstruowania wiedzy. Chodzi o unikatową formułę przedstawienia teorii w monografii i w dwutomowej antologii, przy czym kolejne części syntezy są wobec siebie komplementarne. Co ciekawe, monografia i antologia powstały poprzez odwołanie do dwu różnych paradygmatów poznawczych. Monografia jest bliżej nauki pojmowanej pozytywistycznie, antologia ufundowana została na relatywistycznej koncepcji wiedzy.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Baśnie w procesie transformacji Magdalena Bednarek, Baśni przeobrażone. Transformacje bajki i baśni w polskiej epice po 1989 roku, Wydawnictwo Naukowe UAM, Studia Filologia Polska nr 223, Poznań 2019, ss. 304.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Zakładnicy przeszłości Książka Anny Kuchty Wobec postpamięci. Tożsamość drugiego pokolenia po Holokauście w świetle zjawiska postpamięci na podstawie wybranych przykładów współczesnej polskiej literatury wspomnieniowej dotyczy narracji postmemorialnych, których autorzy mierzą się z przeszłością rodziców i próbują znaleźć własny sposób na opowiedzenie o żydowskiej tożsamości i Zagładzie. Badaczka pisze o uzależnieniu od przeszłości rodzica, przemocy werbalnej oraz braku porozumienia, które są konsekwencjami przebywania w otoczeniu ocalałych. Jej monografia ma szansę stać się jedną z ważniejszych książek na temat skutków Zagłady, które odczuwa drugie pokolenie. Krakowska literaturoznawczyni podzieliła pracę na dwie części. W pierwszej z nich objaśnia koncepcję pracy, definiuje terminy „postpamięć”, „tożsamość” oraz uzasadnia dobór tekstów. W drugiej szczegółowo analizuje osiem książek: Rodzinną historię lęku Agaty Tuszyńskiej, Goldiego. Apoteozę zwierzaczkowatości i Frascati. Apoteozę topografii Ewy Kuryluk, Utwór o Matce i Ojczyźnie Bożeny Keff, Włoskie szpilki i Szum Magdaleny Tulli, Fałszerzy pieprzu Moniki Sznajderman i Wyznanie Romana Grena.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Literatura dokumentu osobistego kobiet. Ewolucja teorii, zmiany praktyk lekturowych Niniejszy artykuł to próba rekapitulacji powstawania i przemian sposobów czytania oraz interpretowania autobiografii kobiet. W tekście szczególny nacisk położono na wskazanie stopniowego narastania refleksji teoretycznej, wspieranej przez rozwiązania zaczerpnięte z krytyki feministycznej. Zarówno historia, jak i teoria autobiografii pisanych przez kobiety, w miarę ewolucji dyskursu emancypacyjnego i literaturoznawczego, zmieniały swoje oblicze, stawały się bogatsze, dzięki uwzględnianiu coraz zasobniejszej biblioteki kobiecej literatury dokumentu osobistego. Dodatkowo, na zmiany w obrębie praktyk lekturowych niebagatelny wpływ miały nowe odmiany gatunków autobiograficznych, tworzone przez piszące kobiety. Także dzięki nim literatura dokumentu osobistego z kobiecą sygnaturą ciągle jest niezwykle ciekawym polem działań pisarskich oraz interpretacyjnych.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
O (nie)przydatności cezury roku 1600 w historii muzyki Artystyczny manifest florenckiej Cameraty powszechnie uważa się za przełom nie tylko w stylistyce muzycznej, ale także w teoretycznej refleksji nad muzyką. W tradycyjnej muzykografii cezura roku 1600 jawi się jako dość wyraźna granica oddzielająca renesans od baroku. Muzyczne desygnaty obydwu tych epok są jednak bardzo niejasne, a ich stosowanie nieuchronnie prowadzi do sprzeczności. Za ich rozwiązanie posłużyć może taki model interpretacyjny, który wiąże twórczość muzyczną z nurtem inspiracji humanistycznych, obecnych w kulturze europejskiej co najmniej od połowy wieku XVI i trwających przez kolejne stulecie. Nurt ten doprowadził do znaczącego przewartościowania kwestii stylu w muzyce, co dość dobrze oddaje pojęcie manieryzmu.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Autobiografia. Gatunek – Dyskurs – Praktyka W „Autobiografii” będziemy śledzić, jak ewoluują stare przekazy autobiograficzne (list, autobiografia, silva rerum, dziennik, pamiętnik…); a także rejestrować to, co dzieje się z ich współczesnymi wariantami (e-mailem, blogiem, internetowym komiksem autobiograficznym, autorską stroną internetową, profilem na FB, kroniką rodzinną w sieci…). Będziemy pytać, jak te nowe formy wypowiedzi oddziałują na dotychczasowe narracje osobiste i jak modyfikują dzisiejsze sposoby ekspresji, również poprzez wprowadzanie do pisma elementów innych sztuk. Krótko rzecz ujmując – zamierzamy opisywać rozmaite warianty coraz częściej uprawianej autobiografii multimedialnej.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
„Orzeł? Nie jest pół-żółwiem, pół-gromem”. Problem ironii romantycznej w Vade-mecum Liczne opracowania na temat utworów wchodzących w skład Vade-mecum potwierdzają, że choć wiersze te cechują się ogromną wrażliwością etyczną i silnym rygoryzmem moralnym, trudno jest jasno określić światopogląd dzieła Norwida. Autor artykułu proponuje interpretację Vade-mecum z uwzględnieniem problematyki ironii romantycznej. Poeta posługuje się ironią jako narzędziem dochodzenia do nieuchwytnej Prawdy. Dystans ironiczny nie jest u niego dystansowaniem się od poglądów głoszonych w poszczególnych utworach, ale świadomością niedoskonałości języka, który może te poglądy fałszować. Ironia pomaga mu w dążeniu, by „odpowiednie dać rzeczy słowo”, nie pozwalając językowi upraszczać bądź redukować wyrażanych w poszczególnych utworach twierdzeń o charakterze moralnym.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
O Prusie można w nieskończoność?… Recenzja książki Cezarego Zalewskiego, „Bolesław Prus jako estetyk. Sztuki piękne w dyskursie i praktyce prozatorskiej pisarza”, Kraków 2014, ss. 380 i XXV ilustracji barwnych Recenzja naukowa książki Cezarego Zalewskiego o poglądach estetycznych Prusa. Autorka omawia ujęcie Zalewskiego, sytuując książkę na tle dotychczasowych badań prusologicznych. W recenzji został zaprezentowany zamysł autora, kompozycja książki, materiał.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Koronkarki wspomnień Autorka artykułu zwraca przede wszystkim uwagę na miejsce, jakie zajmuje we współczesnych badaniach dotyczących autobiografii kobiet książka Czy w tej autobiografii jest kobieta? Kobieca literatura dokumentu osobistego od początku XIX wieku do wybuchu II wojny światowej. Zauważa, że kobieca literatura dokumentu osobistego nie jest jeszcze wystarczająco omówiona przez polską krytykę feministyczną. Anna Pekaniec podejmuje całościową próbę zbadania autobiografizmu tekstów kobiecych w perspektywie historycznoliterackiej i jako główny cel stawia wydobycie i opisanie cech kobiecej autobiografii, a także wskazanie propozycji definicji czy systematyzacji zjawisk typowych dla kobiecego autobiografizmu. Autorka artykułu zwraca uwagę na innowacyjność rozprawy – po raz pierwszy zagadnienie intymistyki kobiecej zostało poruszone w tak szerokiej skali, wskazując kierunki w znanych i nieznanych tekstach, rozszerzając pole badań na przedstawicielki różnych środowisk, o różnym statusie społecznym.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Doświadczenia translatorskie według Julii Hartwig W pracy zwrócono uwagę na doświadczenia związane z przekładami w dorobku artystycznym Julii Hartwig. Poetka była cenioną tłumaczką poezji francuskiej i amerykańskiej. Przekłady okazały się dla niej ważnym doświadczeniem lekturowym i formacyjnym, a także warsztatowym – powstawały równolegle do twórczości własnej, ale i ściśle wiązały się z biografią artystki. Rozproszone po różnych utworach komentarze do własnej pracy i dokonań innych tłumaczy, a także uwagi na temat istoty, znaczenia i roli przekładu przekonują, że jest to ważna część dorobku artystycznego Julii Hartwig. Przeprowadzona w artykule analiza zgromadzonych materiałów pozwoliła sformułować wnioski na temat warsztatu tłumaczki-poetki i jej stylu przekładu, który oddają takie metafory, jak: alchemia, odbicie, zwierciadło, przeprowadzka, spotkanie, rozmowa.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Samuraj a sprawa europejska Tekst analizuje pierwotne pochodzenie grafik z Albumu Orbis: japońskich mnichów (t. I) i japońskiego łucznika (t. III). Zapożyczone przez Norwida z Le Japon illustré Aimé Humberta ilustracje są przekształconymi fotografiami autorstwa Felice Beato, przetworzonymi na grafiki drukowane w prasie i książce, a następnie przerysowane lub wycięte przez Norwida i umieszczone w nowym kontekście ilustracyjno-narracyjnym Albumu. To kilkuetapowe zapożyczanie (fotografia–grafika–rysunek) i związane z tym przekształcenia ilustrują nie-bezpośredni charakter przepływu wiedzy między Japonią a Europą w połowie XIX w. Ta wymiana kulturowa była silnie osadzona w kontekście europejskiej, w tym francuskiej, ekspansji kolonialnej w Azji. Umieszczenie przez Norwida ryciny japońskiego łucznika między obrazami z wczesnego europejskiego średniowiecza może sugerować, że stworzył on paralelę między działaniami dynastii karolińskiej względem papiestwa i działaniami pierwszych siogunów rodu Minamoto względem japońskiego dworu cesarskiego, tak jak te ostatnie opisuje A. Humbert.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Tak samo, tylko lepiej? Jana Křesadly potyczki literackie „Odkryta” dla szerszego grona czytelników dopiero po 1989 roku twórczość literacka Jana Křesadly od początku budziła kontrowersje wśród czytelników i recenzentów, sam pisarz zaś traktowany był jako typowy outsider, ktoś, kto świadomie skazuje się na wegetację na peryferiach czeskiej kultury współczesnej. Na sytuację tę Křesadlo reagował, nieustannie wdając się w spory i polemiki z innymi prozaikami, używając do tego postmodernistycznych strategii narracyjnych bazujących na eksponowaniu intertekstualnego i autotelicznego charakteru literackiej reprezentacji oraz dążąc do parodystycznego ośmieszenia pisarskiej maniery swych adwersarzy (przede wszystkim Milana Kundery). Obszerne fragmenty jego dzieł odczytywać też można w kategoriach „powieści z kluczem”. Nie sposób jednak oprzeć się wrażeniu, że eksponowana w jego pisarstwie zależność od bardziej cenionych (w opinii powszechnej) autorów wypływa z opisywanego przez Harolda Blooma „lęku przed wpływem” i ze zrodzonej stąd potrzeby uwolnienia się od zbyt silnie narzucających się wzorców.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo
Poetyka przekładu według Edwarda Balcerzana Artykuł przypomina pionierski tekst Edwarda Balcerzana pt. Poetyka przekładu artystycznego z 1968 roku. Koncepcje poznańskiego translatologa – i tłumacza poezji – współbrzmią z niektórymi o kilka lat późniejszymi pomysłami Jamesa S. Holmesa z jego słynnego tekstu The Name And Nature Of Translation Studies (1975). Na szczególną uwagę zasługuje ludzki wymiar ujęcia badawczego Balcerzana, zwłaszcza postulowana przez niego przed półwieczem nowa gałąź przekładoznawstwa – poetyka tłumacza. Ważnym terminem stworzonym przez Balcerzana jest także pojęcie „serii tłumaczeniowej”.

Dziedziny: nauki humanistyczne, literaturoznawstwo