PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Skala Komunikowania się Adolescentów z Rówieśnikami (SKAR) – właściwości psychometryczne narzędzia szacującego zadowolenie z relacji z rówieśnikami Celem była próba odpowiedzi na pytanie czy właściwości psychometryczne skonstruowanej skali są zadawalające. Przegląd ujmowania relacji interpersonalnych, skłonił do przyjęcia komunikowania się za parametr tych relacji. Skala Parent Adolescent Communication Scales była pierwowzorem dla konstrukcji Skali Komunikowania się Adolescentów z Rówieśnikami (SKAR), której twierdzenia przeformułowano, konstruując narzędzie do pomiaru komunikowania się adolescentów z rówieśnikami. Narzędzie weryfikowano badając 405 adolescentów pochodzących z Górnego Śląska. Rzetelność i trafność narzędzia są wysokie, SKAR może służyć do pomiaru otwartości i trudności komunikowania się adolescentów z rówieśnikami oraz wnioskowania o jakości relacji adolescenta z rówieśnikami.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Wsparcie w rozwoju zawodowym francuskich nauczycieli i dyrektorów szkół przez federację Formiris Niniejszy artykuł przedstawia działania federacji Formiris udzielającej wsparcia francuskim nauczycielom i dyrektorom szkół niepublicznych dotowanych przez państwo w departamencie Maine i Loary. W tekście zostały omówione: obszary, organizacja i ocena wsparcia zawodowego indywidualnego i zespołowego dla nauczycieli, w tym również kierowanego do dyrektorów szkół. Następnie przedstawiono perspektywę pracy doradców wspierających nauczycieli i dyrektorów w rozwoju zawodowym oraz jej ocenę przez beneficjentów. 

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Dogłębny ból istnienia, „zawsze zima i nigdy Gwiazdki” – język emocji w obliczu depresji. Psycholingwistyczna analiza wybranych dzieł Edwarda Stachury Artykuł poświęcono zagadnieniu różnych aspektów depresji. Opisano związki między depresją a przytłaczającym bólem egzystencji i smutkiem oraz powiązania smutku z cierpieniem psychicznym. Wskazano, w jaki sposób ujmowana jest depresja przez badaczy oraz jakie są jej najczęstsze objawy. Ponadto nawiązano do problematyki samobójstwa, która stanowi istotny objaw zaburzeń depresyjnych, oraz podjęto próbę odpowiedzi na pytania, w jaki sposób osoby z tendencjami samobójczymi postrzegają czas i jakie emocje im towarzyszą. Rozważania te stanowią tło, na którym zaprezentowano sylwetkę Edwarda Stachury jako poety i prozaika wpisującego się swoimi utworami w klimat depresji. Istotą artykułu jest koncentracja na psycholingwistycznej analizie tekstów literackich Stachury, którego życie naznaczone było chorobą depresyjną i zakończyło się tragicznie. Rozważania miały na celu pokazanie, jaki obraz języka emocji w stanie psychicznego kryzysu wyłania się z dzieł artysty. Opisano ogromne poczucie samotności poety, problemy w relacjach z innymi, trudne związki z osobami bliskimi, poczucie odosobnienia, niedopasowania do rzeczywistości. Kluczowym stanem często wyrażanym w dziełach poety jest pustka egzystencjalna ze wszelkimi jej niuansami. Język artysty jest niezwykle oryginalny i bogaty pod względem środków wyrazu.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Uprawianie hazardu wśród piłkarzy śląskiej IV ligi a ich stan cywilny Badania stanowią opis uprawiania hazardu w grupie 583 piłkarzy grających w IV lidze śląskiego makroregionu. Celem badań było rozpoznanie udziału piłkarzy w uprawianiu hazardu oraz znalezienie odpowiedzi na pytanie, czy ze względu na posiadany stan cywilny sportowcy, będący w związkach formalnych, różnią się od piłkarzy nie będących w takich związkach w sposobie podejścia do gry. Badania przeprowadzono za pomocą autorskiego kwestionariusza ankiety, który poszerzono o Kanadyjski Indeks Gier Hazardowych CPGI. Otrzymane wyniki wskazują, że respondenci statystycznie częściej biorą udział w grze hazardowej niż przeciętny Polak w wieku powyżej 15 lat. Upodobaną formą gry wśród badanych zawodników był udział w obstawianiu zakładów bukmacherskich. Piłkarze należą do grupy podwyższonego ryzyka uzależnienia się od hazardu. Problem ten dotyczy ponad 12% przebadanych zawodników. Istotnym predykatorem uprawiania hazardu przez piłkarzy był ich aktywny kontakt z grą w dzieciństwie. Badania dowodzą, że zawodnicy, którzy zawarli związek małżeński, są bardziej ostrożni w uprawianiu hazardu od swoich kolegów żyjących w związkach nieformalnych lub będących stanu wolnego.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Czynniki warunkujące jakość życia kobiet w okresie średniej dorosłości – studium przypadku Jakość życia stała się w ostatnim czasie niezwykle popularna na gruncie różnych nauk, między innymi medycznych, społecznych i ekonomicznych. Z jednej strony przyczynia się do tego postęp naukowo-technologiczny, procesy globalizacyjne i konsumpcyjne, z drugiej zaś promowanie hedonistycznych idei, akcentujących przysługujące człowiekowi prawo do szczęścia. W kontekście zachodzących zmian społeczno-ekonomicznych interesujące wydaje się być poznanie czynników kształtujących jakość życia kobiet w wieku średnim. Okres średniej dorosłości jest najbardziej zróżnicowanym i zarazem najsłabiej poznanym etapem życia. Ludzie podejmują w tej fazie różne aktywności na płaszczyźnie rodzinnej, zawodowej i towarzyskiej. Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie: Jakie czynniki warunkują jakość życia kobiet aktywnych zawodowo w wieku średnim? Poczucie bezpieczeństwa, niezależności i kompetencji przyczynia się do kształtowania badanego zjawiska. Doświadczenia życiowe i społeczne oraz sposób wartościowania i spostrzegania rzeczywistości przyczyniły się do ukształtowania specyficznych wyznaczników jakości życia współczesnych Polek po 50. roku życia. Niniejsze studium przypadku ukazuje specyfikę funkcjonowania kobiety na różnych płaszczyznach życiowych oraz czynniki warunkujące jakość jej życia.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Teoria umysłu u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu: wnioskowanie w oparciu o wizualny materiał nieliterowy Celem przedstawionego w artykule badania była analiza rozumienia teorii umysłu (ang. theory of mind, ToM) przez dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) w oparciu o materiał nieliterowy, co pozwoliło na poznanie zakresu rozumienia komunikatów nieliteralnych. W badaniu uczestniczyło 16 uczniów z ASD w wieku od 10 do 16 lat, do których parami dobrano uczniów o rozwoju normatywnym, co pozwoliło na dokonanie porównania stopnia rozumienia znaczeń niedosłownych pomiędzy obiema grupami. Wyniki wykazały, iż u dzieci z ASD występują znaczne deficyty w rozumieniu komunikatów nieliteralnych prezentowanych na materiale nieliterowym, a tym samym trudności w rozumieniu teorii umysłu. Opisane badania sugerują konieczność prowadzenia dalszych poszukiwań badawczych w zakresie rozwoju teorii umysłu u dzieci z ASD, a także wdrażania praktycznych rozwiązań w celu wspomagania rozwoju tej tak ważnej społecznie kompetencji.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Obraz ciała a przekonanie o własnej skuteczności u sportowców i aktorów teatralnych Obraz własnego ciała stanowi istotny element samooceny człowieka, który może wpływać na podejmowane przez niego działania. Świadomość funkcjonowania, jak i wyglądu własnego ciała zdaje się odgrywać znaczącą rolę dla ludzi wykonujących m.in. pracę sportowca, prezentera telewizyjnego czy aktora. Sportowcy traktują swoje ciało bardziej w kategoriach narzędzia pracy, dzięki któremu mogą osiągnąć wyniki sportowe, co stanowi ich główny cel. Natomiast aktorzy wykorzystują swoje ciało jako środek przekazu komunikatu, emocji, pragnień na scenie. Przebadano 80 osób (40 aktorów i 40 sportowców) obydwu płci. Analiza wyników pozwoliła wykazać istotne różnice w ocenie obrazu ciała oraz przekonania o własnej skuteczności u kobiet obydwu profesji. Ponadto wskazano na korelacje między poszczególnymi komponentami obrazu ciała a własną skutecznością.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Strategie radzenia sobie polskiej młodzieży ze szkół ponadpodstawowych z wykluczeniem społecznym Co jakiś czas przerażają nas doniesienia medialne o zdarzeniach, w których pojawiają się tragiczne scenariusze – uczeń z bronią w dłoni dokonuje wtargnięcia do szkoły i strzela do swoich koleżanek, kolegów, do nauczycieli. Wyniki analiz piętnastu szkolnych strzelanin w USA ukazują rezultaty, w świetle których odrzucenie społeczne w postaci ostracyzmu rówieśniczego, zastraszenia i/lub miłosnego odrzucenia stanowią główną determinantę tych tragicznych zdarzeń, tłumaczą je aż w 87% przypadków (Leary i in., 2003). Ostracyzm boli w sensie dosłownym, bezlitośnie uderza w podstawowe potrzeby psychologiczne człowieka. W konsekwencji nierzadko proces nabrzmiewania bólu doprowadza do eksplozji irracjonalnych, społecznie niedopuszczalnych zachowań (Williams, 2007). Koniecznym jest zatem skupienie uwagi na konsekwencjach bycia wykluczanym. W artykule poruszono problematykę strategii radzenia sobie przez młodzież z ostracyzmem.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Dziecko wobec śmierci. Jak dzieci opisują doświadczanie utraty bliskiej osoby? Celem badania było sprawdzenie, jak dzieci opisują doświadczenie nieodwracalnej straty bliskiej osoby. Analizowano, w jaki sposób dzieci nadają sens i strukturalizują przeżycia oraz czy na podstawie analizy ich opisów można wyodrębnić czynniki zarówno utrudniające, jak i pomagające dziecku poradzić sobie z trudnym doświadczeniem zderzenia się ze śmiercią bliskiej osoby. Badanie miało charakter eksploracyjny oraz opisowy, stąd pytania badawcze przyjęły następującą postać: (1) Jak dzieci opisują swoje przeżycia dotyczące śmierci bliskiej osoby? oraz (2) Czy występują istotne jakościowe różnice w sposobie opisywania traumy związanej ze stratą bliskiej osoby? Badanie oparto na założeniach psychologicznych teorii dotyczących przeżywania straty i podziału żałoby na następujące po sobie fazy oraz na nadawaniu znaczenia i kształtowaniu samopoczucia poprzez narrację. Formułowanie własnych potrzeb może być czynnikiem leczącym, a przeżywanie emocji zarówno pozytywnych, jak i negatywnych pomaga przejść przez proces żałoby. Zgodnie z etapami przeżywania żałoby przyjęto, że możliwość pożegnania, choćby symbolicznego, z osobą zmarłą ma wpływ na proces adaptacji po stracie i tym samym na dobrostan psychiczny. Założono również, że ważnym czynnikiem pomagającym w budowaniu spójnej historii dotyczącej straty bliskich jest otrzymywane wsparcie bliskich dorosłych z otoczenia dziecka. Przeprowadzone badanie ukazało szereg związków i zależności między analizowanymi zmiennymi. Uzyskane rezultaty mogą stanowić implikację dla dalszych analiz i wskazywać kierunek kolejnych badań.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Mroczna triada a kody moralne: mediacyjna rola kodów moralnych w relacji między płcią a psychopatią Celem przedstawionego badania była empiryczna weryfikacja natury relacji między cechami Mrocznej Triady osobowości a kodami moralnymi w próbie polskiej. Dodatkowym celem była eksploracja mediacyjnej roli kodów moralnych w związku między płcią a cechami triady. Badanie przeprowadzono z udziałem 202 uczestników (50% mężczyzn) w wieku od 20 do 61 lat (M = 33,74, SD = 9,32) przy użyciu skali Parszywej Dwunastki (do pomiaru cech Mrocznej Triady) oraz Kwestionariusza Kodów Moralnych (do pomiaru kodów moralnych). Wyniki analiz wskazują, że wszystkie cechy Mrocznej Triady występują w ujemnej relacji z kodem Troski/krzywdy. Makiawelizm i psychopatia są ujemnie związane z Świętością/upodleniem. Ponadto istnieje również ujemny związek między psychopatią a kodem Lojalności/zdrady. Po kontroli wspólnej zmienności jedynie psychopatia występuje w istotnym związku z kodami: Troski/krzywdy, Sprawiedliwości/oszustwa i Świętości/upodlenia. Wyniki badania wskazują, że kody moralne odgrywają rolę mediatora jedynie w relacji między płcią a psychopatią. Przeprowadzono interpretację i dyskusję otrzymanych wyników.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Relacja praca/rodzina, zadowolenie z pracy i życia oraz zdrowie u pielęgniarek zmianowych i dziennych Niniejszy artykuł porównuje relację praca/rodzina (wzbogacanie i konflikt), zadowolenie z pracy i z życia, a także subiektywne zdrowie wśród pielęgniarek pracujących tylko w porze dziennej oraz w szybko rotującym systemie zmianowym (1–3 dni na tej samej zmianie). W badaniu wzięło udział 178 pielęgniarek, mężatek, z co najmniej jednym dzieckiem. Wykazano różnice pomiędzy badanymi grupami w zakresie zmiennych związanych z pracą. U pielęgniarek dziennych wystąpił istotnie wyższy poziom wzbogacania praca/rodzina i zadowoleniaz pracy w porównaniu z pielęgniarkami pracującymi zmianowo. Pielęgniarki zmianowe zaś charakteryzował istotnie wyższy poziom konfliktu praca/rodzina oraz rodzina/praca, niż pielęgniarki pracujące tylko w dzień. Badane grupy nie różniły się istotnie w zakresie zmiennych niezwiązanych z pracą (wzbogacanie rodzina/praca, zadowolenie z życia i zdrowie).

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Postawy rodzicielskie a skłonność do impulsywnej agresji. Mediacyjna rola aleksytymii Cel: Celem badania była analiza związku między postawami rodzicielskimi a skłonnością do impulsywnej agresji z uwzględnieniem mediacyjnej roli aleksytymii. Metoda: W badaniu użyto następujących narzędzi: Kwestionariusz Retrospekcyjnej Postawy wobec Rodziców (Parental Bonding Instrument); Kwestionariusz do pomiaru aleksytymii (Toronto Alexithymia Scale); Kwestionariusz Agresji Buss-Perry (The Aggression Questionnaire, BPAQ). Badanie przeprowadzono na losowo wybranej grupie osób z populacji ogólnej. W sumie 197 osób w wieku od 22 do 43 lat (M = 34,42; SD = 5,47). W próbie nieznacznie większy odsetek stanowiły kobiety (53,8%). Pod względem poziomu wykształcenia dominowały osoby posiadające wyższe wykształcenie (74,1%); pozostały procent stanowiły osoby z wykształceniem średnim (14,2%) oraz licencjackim (11,7%). Rezultaty: W wyniku przeprowadzonych analiz, korelacji, regresji oraz mediacji wykazano umiarkowany związek między kontrolą matki a trudnościami w identyfikacji emocji oraz kontrolą ze strony ojca a aleksytymią, jako całością, oraz osobno z operacyjnym stylem myślenia. Kontrola ze strony matki wiąże się z rozwojem skłonności do wrogości. Z kolei kontrola ze strony ojca zwiększa skłonność do agresji fizycznej, wrogości i gniewu. Aleksytymia silnie wiąże się z agresją fizyczną, wrogością oraz gniewem i jest istotnym mediatorem w relacji między kontrolą matki i ojca a różnymi aspektami agresji, zwiększając jej natężenie. Wiek koreluje pozytywnie z natężeniem aleksytymii. Konkluzje: Przeprowadzone badanie wskazuje na istnienie silnych związków między postawami rodziców, głównie kontrolą, a tendencją do rozwoju aleksytymii oraz skłonnością do różnych przejawów agresji. Aleksytymia, blokując procesy identyfikacji i werbalizacji emocji powoduje, że język nie służy do regulacji i kontroli pobudzenia, zwiększając tym samym ryzyko wystąpienia zachowań agresywnych. Przeprowadzone badanie wskazuje, że w kolejnych badaniach należy uwzględnić także inne wymiary dotyczące regulacji emocji, badając związki między postawami rodzicielskimi, aleksytymią a agresją.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Ocena demokracji i jej wybrane uwarunkowania w kontekście wyborów samorządowych w 2014 roku w Polsce Wybory samorządowe, które odbyły się w listopadzie 2014 roku, wywołały w Polsce spore kontrowersje. Artykuł jest próbą opisu tego, jak Polacy oceniali jakość funkcjonowania demokracji w kontekście wspomnianych wyborów i jakie uwarunkowania miały znaczenie w stworzeniu określonej oceny. Badane były trzy poziomy oceny demokracji: ogólnych przekonań (legitymizacja systemu Josta), aktualnego stanu demokracji (instytucje demokracji Dahla) oraz konkretnych wydarzeń związanych z funkcjonowaniem systemu demokratycznego (jakość przeprowadzonych wyborów i poziom zaufania do wybranych przedstawicieli władz). Sprawdzono także, w jakim stopniu wyróżnione poziomy oceny demokracji były wyjaśniane przez społeczno-polityczne uwarunkowania, takie jak ogólny poziom zaufania do ludzi, patriotyzm i nacjonalizm, doświadczenie bezpieczeństwa. Badania zostały przeprowadzone w krótkim czasie po drugiej turze wyborów na grupie 524 osób. Uzyskane wyniki wskazują na niską jakość demokracji (szczególnie na poziomie ogólnych przekonań i zaufania do nowo wybranych władz) oraz na zależności pomiędzy aspektami oceny a badanymi uwarunkowaniami.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Skala satysfakcji seksualnej kobiet cindy meston i paula trapnella – właściwości psychometryczne polskiej wersji narzędzia Głównym celem badań była adaptacja i opracowanie polskiej wersji Skali Satysfakcji Seksualnej dla Kobiet (SSS-W) autorstwa Meston i Trapnella (2005) oraz ocena jej właściwości psychometrycznych. Grupę osób badanych stanowiło 651 kobiet. Analizy statystyczne potwierdziły satysfakcjonujące właściwości psychometryczne polskiej wersji kwestionariusza (SSS- W-R15), który w toku analiz został skrócony z 18 do 15 twierdzeń. Generalnie struktura polskiej wersji narzędzia SSS-W-R15, otrzymana w toku analizy czynnikowej, jest podobna do oryginalnej. Zarówno analiza eksploracyjna, jak i konfirmacyjna potwierdziła trójczynnikową strukturę kwestionariusza (zadowolenie, komunikacja, dopasowanie). Otrzymane rezultaty wskazują, że skala SSS-W-R15 jest narzędziem rzetelnym i może być wykorzystywana w badaniach naukowych w Polsce.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Ochrona małoletniego pokrzywdzonego przed wielokrotnym przesłuchaniem – rozważania w świetle wyników badania jakościowego Celem artykułu jest analiza praktyki stosowania zasady jednokrotnego przesłuchania wyrażonej w art. 185a Kodeksu postępowania karnego, która gwarantuje małoletniemu pokrzywdzonemu ochronę przed negatywnymi skutkami udziału w czynności. Badanie przeprowadzono w marcu i kwietniu 2020 r. metodą indywidualnego wywiadu telefonicznego wśród 19 sędziów z wydziałów karnych sądów rejonowych i okręgowych oraz 12 biegłych psychologów. Do powtórnych przesłuchań dochodzi, gdy zawnioskuje o to oskarżony, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania, lub gdy wyjdą na jaw nowe istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania. Według respondentów do takiej sytuacji często dochodzi w wyniku przesłuchania małoletniego w fazie in rem postępowania przygotowawczego. Badani są przeciwni powtórnemu przesłuchiwaniu małoletnich świadków przestępstw. Aby uniknąć konieczności powtarzania czynności, sędziowie stosują różne strategie, chociaż nie zawsze są przekonani, czy są one efektywne i zapewnią małoletnim pokrzywdzonym ochronę również na kolejnych etapach postępowania karnego.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Zaburzenia osobowości u kobiet i mężczyzn. Przegląd literatury Badania dotyczące osób z zaburzeniami osobowości uwzględniają różne aspekty ich funkcjonowania, trudności diagnostyczne oraz uwarunkowania nieprawidłowości w rozwoju osobowości. Zmienną, którą w tych analizach uwzględniono, jest płeć. Poniższy przegląd badań odnosi się głównie do różnic i podobieństw pomiędzy kobietami i mężczyznami pod kątem specyfiki zaburzeń osobowości.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Różnice w poziomie osiągnięć muzycznych a psychospołeczne funkcjonowanie młodych instrumentalistów Problematyka psychospołecznego funkcjonowania muzyków wpisuje się w obszar badań z zakresu psychologii muzyki. W badaniach podjęto problem, w jakim stopniu pod względem psychologicznego funkcjonowania różnią się młodzi muzycy instrumentaliści, którzy w procesie muzycznej edukacji zdobywają zróżnicowany poziom osiągnięć. Wychodząc z założenia, że zdolności muzyczne są warunkiem sine qua non determinującym poziom osiągnięć muzycznych, skoncentrowano się na pomiarze wybranych zmiennych o charakterze psychospołecznym, takich jak osobowość, wsparcie społeczne, strategie radzenia sobie ze stresem oraz poziom wrażliwości muzycznej w zakresie estetycznej oceny muzyki. Kluczowym pytaniem badawczym było zweryfikowanie, czy uczniowie/młodzi muzycy instrumentaliści, którzy osiągają sukcesy artystyczne oraz są doceniani na konkursach muzycznych i zdobywają wysokie oceny od ekspertów muzycznych, posiadają inną konstelację cech psychospołecznych niż uczniowie o niskim poziomie osiągnięć muzycznych? W części teoretycznej nawiązano także do problematyki subiektywizmu w ocenianiu muzyki. Wyniki badań wskazały na wstępowanie istotnych zależności między wysokim poziomem osiągnięć muzycznych a wrażliwością w zakresie estetycznej oceny muzyki, pozytywnym myśleniem i nastawieniem do występów publicznych, podwyższoną sumiennością oraz poczuciem wsparcia społecznego (w różnych wymiarach) od wybranych osób z najbliższego otoczenia.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Oblicza psychologii religii w Polsce Zjawisko religijności jest coraz częściej eksplorowane przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych. Szczególnie dostrzegalne jest to w obszarze psychologii religii. Problematyka religijności człowieka zyskuje także coraz większe zainteresowanie wśród polskich badaczy. Niniejszy artykuł prezentuje główne trendy obrazujące rozwój zainteresowania zjawiskiem religijności na terenie psychologii. Uwzględniono tu zarówno kontekst światowy, jak i polski. Dodatkowo w skrócie zostały opisane artykuły składające się na niniejszy numer specjalny Roczników Psychologicznych, który został poświęcony zagadnieniom opisywanym przez polskich psychologów zainteresowanych zjawiskiem religijności człowieka.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Koncepcja typów psychologicznych w psychologii religii i duchowości Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu badań empirycznych nad stosowaniem koncepcji typów jungowskich w psychologii religii i duchowości, ze wskazaniem na potrzebę ich poszerzania o polski kontekst. W artykule przedstawiony został zarys tej koncepcji oraz metody badania tych typów (MBTI, KTS, FPTS) stosowane w dziedzinie religii i duchowości, a także omówione zostały wyniki badań na temat związku między aspektami koncepcji typów psychologicznych ze zmiennymi religijności, z modlitwą i duchowością osób, grup i ośrodków związanych z religią i duchowością. Artykuł kończą uwagi odnośnie do najważniejszych ustaleń empirycznych, ich wartości dla nauki i praktyki. Wskazuje się także na potrzebę badań służących weryfikacji i uogólnieniu znanych wyników, z wykorzystaniem współczesnych reinterpretacji koncepcji Junga i metod badania osobowości.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
Cechy pacjenta, jego doświadczenia z przebiegu psychoterapii i skuteczność psychoterapii W prezentowanych badaniach postawiono pytania o związki (1) cech pacjentów z ich doświadczeniami z przebiegu psychoterapii oraz (2) doświadczeń z psychoterapii z dokonywaną przez pacjentów oceną jej skuteczności. Pomiar zmiennych przeprowadzono przy użyciu ankiety katamnestycznej, którą wysłano do 1210 byłych pacjentów ośrodka psychoterapii. Uzyskano odpowiedzi od 276 osób (55% kobiet i 45% mężczyzn), w większości poniżej 30. roku życia. Do analizy danych zastosowano modele strukturalne i analizę korespondencji. Wyniki wskazują, że: (1) zmienne grupują się wokół dobrej i niedobrej relacji psychoterapeutycznej; zbudowano dwa modele – jeden dla dobrej, drugi dla niedobrej relacji z psychoterapeutą; (2) podgrupy pacjentów stwierdzających poprawę, pogorszenie i brak zmian różnią się pod względem cech przed psychoterapią i doświadczeń z psychoterapii.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia
ZNACZĄCY EPIZOD. VIKTOR TAUSK W LUBLINIE I JEGO BADANIA NAD PSYCHOZAMI WOJENNYMI Viktor Tausk, austriacki prawnik, literat i lekarz, związał się z ruchem psychoanalitycznym w pierwszej dekadzie XX wieku. Jesienią 1909 roku został członkiem Wiedeńskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego. Uczestniczył w spotkaniach środowych z Sigmundem Freudem i innymi pionierami psychoanalizy. Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany w stopniu oficerskim. Służył jako lekarz psychiatra w armii austro-węgierskiej. Przez dziewięć miesięcy stacjonował w Lublinie. Wtedy to właśnie zebrał i przeanalizował materiał, który stanowił podstawę dwóch ważnych opracowań naukowych w jego dorobku: jedno z nich dotyczyło tak zwanej psychozy wojennej, drugie zaś – psychologii dezerterów.

Dziedziny: nauki społeczne, psychologia