PL-MTEB/plsc-hierarchical-clustering-p2p huggingface dataset:
Zwierzęta trujące i jadowite. Wybrane przykłady należące do bezkręgowców Wprowadzenie i cel pracy. Jady i trucizny w świecie zwierzęcym stanowią broń chemiczną Jadowite i trujące bezkręgowce wytwarzają trucizny w celach obronnych lub w celu zdobycia pożywienia. Zwierzęta te wykształciły morfologiczne i fizjologiczne przystosowania (narządy i gruczoły jadowe), które umożliwiają dostanie się jadu lub trucizny do ciała lub na ciało innego zwierzęcia lub człowieka. Substancje te wywołują u człowieka schorzenia narządowe, reakcje alergiczne i toksyczne, niekiedy nawet prowadzące do śmierci. Znajomość miejsc bytowania i sposobów zachowania się tych zwierząt może uchronić człowieka przed niebezpieczeństwem utraty zdrowia, a nawet życia. Celem pracy jest przedstawienie wybranych gatunków zwierząt trujących i jadowitych, należących do bezkręgowców, groźnych dla zdrowia lub życia człowieka. Opis stanu wiedzy. W pracy przedstawiono gatunki najbardziej niebezpieczne dla człowieka, których jad jest śmiercionośny. Do jadowitych bezkręgowców zaliczamy: parzydełkowce, skorpiony, pająki, mięczaki (ślimaki, głowonogi). Przykładem są: krążkopławy z rodzaju Chironex, karakurt (Latrodectus mactans tredecimguttatus). Do trujących bezkręgowców należą miedzy innymi niektóre motyle (monarcha – Danaus plexippus) i chrząszcze (majka lekarska – Lytta vesicatoria). Podsumowanie. Wiedza na temat zwierząt jadowitych i trujących jest bardzo przydatna dla osób wybierających się do krajów tropikalnych. Niestety, jest ona nadal niewystarczająca zarówno wśród turystów, jak również pracowników biur podróży.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Opracowanie metody oceny podatnosci materialow kontaktujacych sie z woda przeznaczona do spozycia na powstawanie obrostow mikrobiologicznych Przeprowadzono badania mające na celu sprawdzenie przydatności skonstruowanego przy udziale Politechniki Warszawskiej prototypu urządzenia przepływowego oraz metody oznaczania ogólnej liczby mikroorganizmów i poziomu ATP w wymazach do oceny podatności materiałów na tworzenie obrostów mikrobiologicznych.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Postęp w zakresie ochrony zdrowia i życia pracowników Postęp towarzyszy ludzkości od jej początków. Jednym z obszarów, w którym się on dokonuje jest poprawa warunków pracy tak, aby były one bezpieczne, zdrowe i godne. Ze względu na ograniczone ramy artykułu autorzy w sposób bardzo ogólny ukazują główne kierunki dokonywania się zmian, o których mowa. Jak wynika z treści, są one wielopłaszczyznowe i zachodzi między nimi bardzo często sprzężenie zwrotne. Jednak - jak podkreślają autorzy - fundamentem wszelkich działań na rzecz ochrony życia i zdrowia pracowników jest świadomość społeczna ponoszenia odpowiedzialni za losy pracujących i ich rodzin.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Czynniki ryzyka wystąpienia niskiej urodzeniowej masy ciała (LBW) dziecka – regresja logistyczna Wprowadzenie. Wśród wskaźników oceniających stan biologiczny społeczeństwa wymieniane są wartości urodzeniowej masy ciała i procentowy udział noworodków urodzonych z masą ciała < 2500g (Low Birth Weight, LBW). Cel. Celem pracy była próba oceny prawdopodobieństwa wystąpienia małej urodzeniowej masy ciała wśród noworodków w zależności od czynników ryzyka, z wykorzystaniem regresji logistycznej. Materiał i metody. Badania przeprowadzono w latach 1999–2007 w grupie 3071 zdrowych i sprawnych fizycznie studentów i studentek (oraz ich matek) pierwszego roku studiów dziennych Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku. Dane pochodzą z dokumentacji medycznej (badania retrospektywne) oraz autorskiej ankiety. Wyniki. Prawdopodobieństwo wystąpienia niskiej urodzeniowej masy ciała jest istotnie powiązane ze skróceniem czasu trwania ciąży (OR=2) i paleniem tytoniu przez matkę w czasie ciąży (OR=0,36)(tab.5). Utworzony model regresji logistycznej przyjmuje postać (tab.5): Logit P=-25,57+1. x1 (czas trwania ciąży) -1,02. x2 (palenie tytoniu przez matkę w czasie ciąży). Wnioski. Należy zwrócić szczególną uwagę na profilaktykę LBW, w tym na kształtowanie zachowań prozdrowotnych, propagowanie wiedzy na temat przyczyn LBW i zdrowotnych konsekwencji LBW. Metoda regresji logistycznej doskonale nadaje się do oszacowania prawdopodobieństwa wystąpienia LBW.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Czynniki kształtujące jakość wina Wybór odpowiedniej lokalizacji to ważny czynnik przy zakładaniu nowej winnicy. W strefie klimatu umiarkowanego, w której leży także Polska, ma on kluczowe znaczenie dla powodzenia uprawy winorośli. Źle wybrane miejsce – wietrzne, narażone na przymrozki lub z nieodpowiednią glebą – może mieć niekorzystne skutki dla jakości wina oraz opłacalności produkcji. Podczas zakładania winnicy należy zwrócić uwagę nie tylko na temperaturę panującą w danym regionie, ale również na rodzaj gruntu i stanowisko. W Polsce zaledwie kilka procent powierzchni gruntów spełnia warunki umożliwiające założenie win- nic. Celem pracy było omówienie wpływu głównych czynników zewnętrznych, innych niż wybór szczepu, na jakość wina i wydajność owocowania winorośli. Skupiono się na dwóch głównych grupach czynników, tj. warunkach klimatycznych i przechowywaniu. Opracowanie przybliża, na co należy zwrócić uwagę podczas wyboru miejsca na winnicę oraz jak przygotować miejsce pod przechowywanie wina, aby nie zmieniło ono negatywnie swoich walorów smakowych

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena czestosci wystepowania mikrojader w erytrocytach myszy eksponowanych subchronicznie na promieniowanie jonizujace i nonylofenol Celem pracy było określenie indukcji mikrojąder w retikulocytach i erytrocytach polichromatycznych myszy pod wpływem subchronicznej ekspozycji na promieniowanie X, nonylofenol (NF) lub na skojarzone działanie obu czynników. Myszy Pzh: SFIS narażane były przez 8 tygodni, 5 razy w tygodniu. Dawki wynosiły 0.05 Gy lub 0,10 Gy promieniowania X, 25 mg/kg mc lub 50 mg/kg mc nonylofenolu, a w przypadku skojarzonego działania 0,05 Gy + 25 mg/kg mc NF lub 0,10 Gy + 50 mg/kg mc NF. Zarówno promieniowania X, jak i NF działając oddzielnie indukowały powstawanie mikrojąder w retikulocytach i erytrocytach polichromatycznych myszy. Skojarzone działanie obu czynników w retikulocytach krwi obwodowej oraz w erytrocytach polichromatycznych szpiku kostnego indukowało zwiększoną częstość występowania mikrojąder w porównaniu do efektów działania każdego z czynników oddzielnie. W retikulocytach szpiku kostnego skojarzone działanie obu czynników w małych dawkach (0,05 Gy + 50 mg/kg mc NF) powodowało zwiększenie efektu mutagennego. Natomiast, w przypadku skojarzenia obu czynników w większych dawkach (0,10 Gy + 50 mg/kg mc NF), nonylofenol może wywierać efekt ochronny w stosunku do DNA retikulocytów powodując zmniejszenie uszkodzeń indukowanych przez promieniowanie X.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Implementacja strategii społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa Strategia społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa (CSR) wymaga zerwania z tradycyjnymi modelami zarządzania na rzecz działań charakteryzujących się prośrodowiskowym, społecznym oraz etycznym uwrażliwieniem organizacji. Aby oprócz celów biznesowych osiągnąć inne wartości ("wyższe"), organizacja musi je wkomponować w misję i strategię firmy oraz przełożyć na skonkretyzowane cele. W artykule wskazano etapy wdrażania strategii CSR na poziom przedsiębiorstwa z uwzględnieniem wytycznych dla ich funkcjonowania. Na potrzeby niniejszego artykułu autorzy zwrócili szczególną uwagę na korzyści płynące dla przedsiębiorstwa z wdrożenia koncepcji społecznej odpowiedzialności w aspekcie ekonomicznym oraz ekologicznym. Uzupełnieniem jest model formułowania i implementacji strategii społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Identyfikacja zagrożeń oraz ocena ryzyka zawodowego lekarzy medycyny (wstępne wyniki) Na liście 100 najbardziej stresogennych zawodów w Polsce lekarz znajduje się na dziewiątej pozycji. W pracy lekarza występują zagrożenia związane z czynnikami niebezpiecznymi (urazowe, wypadkowe), szkodliwymi (fizyczne, chemiczne, biologiczne i psychofizyczne) i uciążliwymi. Przeprowadzono badania ankietowe wśród 100-osobowej grupy lekarzy specjalizacji zabiegowych i nie zabiegowych. Najpoważniejsze zagrożenia w pracy lekarza to odpowiednio: psychofizyczne (73%) i biologiczne (68%) w porównaniu z fizycznymi chemicznymi i wypadkowymi (odpowiednio 22%, 21% i 15%). Spośród psychofizycznych za najgroźniejsze zagrożenie uznano stres. Przyjmując kryteria wartościujące poziom stresu (0-3 punkty stres mały, 4-11 - stres średni, 12-20 - stres duży), duży poziom stresu zawodowego (powyżej 11 punktów) towarzyszy w pracy najmłodszym lekarzom (do 1 roku pracy w zawodzie) oraz lekarzom o stażu pracy powyżej 25 lat. Wielkość stresu zawodowego lekarzy zależy również od wykonywanej specjalności lekarskiej. Wśród 10 specjalizacji ocenionych przez lekarzy jako najbardziej stresogenne, dziewięć to specjalizacje zabiegowe oraz anestezjologia z intensywną terapią. Ocena ta nie różniła się od podobnej przeprowadzonej wśród osób nie będących lekarzami. Wnioski: 1. Stres zawodowy stanowi duże zagrożenie w pracy lekarza. 2. Duży stres obserwuje się u lekarzy specjalności zabiegowych oraz w grupie lekarzy rozpoczynających pracę w zawodzie.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Rehabilitacja żywieniowa w jadłowstręcie psychicznym: rola i zakres pracy dietetyka w zespole terapeutycznym Wprowadzenie. Specyfika zaburzeń odżywiania, czyli jadłowstrętu psychicznego (Anorexia nervosa) jest zjawiskiem złożonym, będącym wynikiem wielu czynników psychologicznych, społecznych i biologicznych. Stosowanie restrykcyjnych diet w celu obniżenia masy ciała i poczucie strachu przed przyrostem masy ciała wzmacnia objawy tej choroby. Heterogeniczność problemu obejmuje terapię farmakologiczną, psychoterapię i leczenie niefarmakologiczne. Istotnym elementem leczenia zaburzeń odżywiania jest rehabilitacja żywieniowa przygotowana przez dietetyka. Celem tej rehabilitacji w anoreksji jest poprawa stanu odżywienia pacjenta oraz normalizacja masy ciała. Cel pracy. Głównym celem pracy była charakterystyka roli i zadań dietetyka w zespole terapeutycznym, który prowadzi terapie pacjentów z jadłowstrętem psychicznym. W artykule przedstawiono także stosowane metody oceny sposobu żywienia pacjentów z anoreksją z uwzględnieniem zapotrzebowania energetycznego, makro- i mikroskładników w poszczególnych fazach terapii. Skrócony opis stanu wiedzy. Rola dietetyka w zespole terapeutycznym dotyczy dwóch kluczowych elementów. Przede wszystkim, dietetyk powinien wraz z lekarzem przeprowadzić ocenę stanu odżywienia pacjenta, natomiast w dalszej kolejności, ocenić jego aktualny sposób żywienia. Należy podkreślić, że dane dotyczące oceny stanu odżywienia oraz sposobu żywienia są użyte do przygotowania odpowiedniej indywidualnej rehabilitacji żywieniowej, która uwzględnia zapotrzebowanie nie tylko na energię, ale także makro- i mikroskładniki. Podsumowanie. Dietetyk pełni kluczową rolę w przygotowaniu indywidualnej rehabilitacji żywieniowej dla pacjentów z anoreksją na podstawie danych dotyczących oceny stanu odżywienia i żywienia.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia dziewcząt będących w okresie adolescencji, w tym stosujących diety odchudzające Celem badań była ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia dziewcząt, w wieku 15 i 16 lat, u których określono masę i wysokość ciała, obwód talii; wyliczono wskaźniki BMI, WC i WHtR. Ocenie poddano 3-dniowe jadłospisy oraz przeprowadzono badanie ankietowe dotyczące stosowania diet odchudzających. Stwierdzono, że 40,8% 15-letnich i 31% 16-letnich dziewcząt stosowało diety odchudzające. Tylko u 76% młodszych i 71% starszych dziewcząt wartość wskaźnika BMI była prawidłowa. Problem gromadzenia tkanki tłuszczowej (WC≥95c) w talii dotyczył 4% dziewcząt młodszych i blisko 10% starszych. Wartości wskaźnika WHtR≥90c stwierdzono u blisko 10% młodszych i 23% starszych dziewcząt. Analiza sposobu żywienia dziewcząt wykazała niską wartość energetyczną diety, niedobór białka ogółem, węglowodanów złożonych, składników mineralnych (K, Ca, Mg, Fe, Cu, Zn), witamin (A, E, z grupy B) oraz płynów. Dziewczęta odbyły prozdrowotne szkolenie żywieniowe w formie warsztatów.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Wystepowanie arsenu w srodowisku i w zywnosci Głównymi źródłami zanieczyszczeń powietrza i gleby związkami arsenu jest przemysł wydobywczy węgla kamiennego i paliw płynnych oraz górnictwo i hutnictwo metali nieżelaznych. Na obszarach gdzie przemysł ten jest dobrze rozwinięty obserwuje się przypadki zatruć przewlekłych wśród mieszkańców. Stałe monitorowanie stopnia zanieczyszczenia produktów spożywczych związkami arsenu jest więc koniecznie zwłaszcza w tych rejonach.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Zastosowanie polimerów z odwzorowaniem cząsteczkowym do oznaczania pozostałości chloramfenikolu w mleku w proszku metodą LC-MS/MS Przedstawiono metodę oznaczania chloramfenikolu w mleku proszku. Próbki były oczyszczane przy zastosowaniu polimerów z odwzorowaniem cząsteczkowym (МІР). Analizę przeprowadzono w układzie LC-ESI-MS/MS z zastosowaniem kolumny Luna C 18 Phenomenex. Jako standard wewnętrzny zastosowano CAP-d5. Metodę zwalidowano zgodnie z kryteriami decyzji Komisji nr 2002/657/WE. Średni odzysk próbek wzmocnionych na poziomie 0,3 µg/kg mieścił się w zakresie 104-111%. Limit decyzyjny (CCα) i zdolność wykrywania (CCß) wynosiły odpowiednio 0,06 µg/kg i 0,09 µg/kg.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena wartości energetycznej całodziennych racji pokarmowych osób dorosłych HIV-pozytywnych Celem pracy była ocena wartości energetycznej całodziennej racji pokarmowej osób dorosłych HIV-pozytywnych. W badaniu uczestniczyło 150 osób. Przy wykorzystaniu metody bezpośredniego wywiadu o spożyciu z ostatnich 24 godzin oraz programu komputerowego Wikt 1.3 oszacowano zawartość białek, tłuszczów i węglowodanów oraz wartość energetyczną analizowanych diet respondentów. Stwierdzono, że wartość energetyczna całodziennych racji pokarmowych (CRP) uczestników badania nie była wystarczająco wysoka, zwłaszcza w przypadku diet osób HIV-pozytywnych. Diety zakażonych odznaczały się zbyt małą zawartością białek i węglowodanów, a zbyt dużą zawartością tłuszczów. Pomimo to, większość osób HIV-pozytywnych charakteryzowała prawidłowa wartość współczynnika BMI.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Padaczka - aspekt terapeutyczny, socjalny i ekonomiczny Padaczka jest zespołem chorobowym manifestującym się zaburzeniami czynności mózgu, często występującymi u chorego w formie napadów drgawek i zaburzeń świadomości w różnych odstępach czasu. Znane są różne jej postacie kliniczne. Istotnym czynnikiem w patogenezie padaczki jest zwiększona, nienormalna pobudliwość neuronów mózgu powodująca wystąpienie nieprawidłowych, synchronicznych wyładowań elektrycznych określonych grup neuronów mózgu. Występowanie padaczki w populacji ludzkiej jest oceniane na 0,5 – 1%. W Polsce liczba chorych na padaczkę jest szacowana na 300 – 400 tys. osób, co uzasadnia uznanie jej za chorobę społeczną. Sytuacja społeczna chorych na padaczkę w różnych krajach, także w Polsce jest gorsza niż chorych na inne choroby przewlekle. Na ogół w krajach o niskim poziomie rozwoju cywilizacyjnego jest gorsza w porównaniu z krajami rozwiniętymi. Farmakoterapia stanowi istotną część leczenia padaczki. Stosowane leki przeciwpadaczkowe są lekami objawowymi, hamującymi drgawki, główny objaw choroby. Poważnym problemem farmakoterapii padaczki jest oporność na leki przeciwpadaczkowe, występująca u 30% chorych na padaczkę. Koszt leczenia chorego na padaczkę zarówno w Polsce jak i w innych krajach jest wyższy w porównaniu z przeciętnym kosztem leczenia osoby z ogólnej populacji społeczeństwa.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Warunki społeczno-mieszkaniowe jako czynnik kształtujący zdrowotność ludności w II Rzeczpospolitej W artykule dokonano analizy warunków społeczno-mieszkaniowych ludności w II Rzeczpospolitej, które w szczególny sposób wpływały na zdrowotność mieszkańców. Na podstawie zaproponowanej typologii wyznaczono obszary o różnej sytuacji socjalno-bytowej. Najbardziej korzystne warunki dla zdrowia ludności wykazano w powiatach w zachodniej części Polski oraz w dużych miastach. Najtrudniejsze warunki stwierdzono na wschodzie kraju, głównie w województwie wileńskim, nowogródzkim i poleskim.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Poczucie dyspozycyjnego optymizmu a częstość spożywania wybranych grup produktów i środków ergogenicznych wśród piłkarzy nożnych Cel pracy. Analiza zależności pomiędzy poczuciem dyspozycyjnego optymizmu a częstością spożywania wybranych grup produktów spożywczych i środków ergogenicznych w grupie zawodników wyczynowo trenujących piłkę nożną. Materiał i metody. Badania przeprowadzono w grupie 203 piłkarzy nożnych w wieku 18–37 lat. Zastosowano autorski kwestionariusz częstości spożywania produktów i środków ergogenicznych oraz Test Orientacji Życiowej (LOT-R). Analizę wyników przeprowadzono z zastosowaniem współczynników korelacji rangowych Spearmana w pakiecie statystycznym PQStat ver. 1.6. Wyniki. Wykazano niedostateczną częstość konsumpcji produktów rekomendowanych, w tym: warzyw i owoców, produktów zbożowych razowych, mleka i produktów mlecznych, w tym fermentowanych, ryb morskich oraz olejów i orzechów. Analiza statystyczna wykazała dodatnią korelację pomiędzy poziomem dyspozycyjnego optymizmu a częstością konsumpcji: owoców (p<0,05), produktów zbożowych razowych (p<0,05), orzechów i migdałów (p<0,05) oraz wody mineralnej (p<0,001), a ujemną z częstością konsumpcji: jasnych produktów zbożowych (p<0,05), słodkich mlecznych produktów fermentowanych (p<0,01), słodyczy i wyrobów cukierniczych (p<0,05) oraz napojów energetyzujących (p<0,001). Spośród środków ergogenicznych zawodnicy okresowo sięgali po: witaminy i składniki mineralne, odżywki białkowe, napoje izotoniczne i kreatynę. Wykazano dodatnią korelację pomiędzy poziomem dyspozycyjnego optymizmu a częstością spożywania probiotyków (p<0,05). Wnioski. Wykazano zależności pomiędzy poziomem dyspozycyjnego optymizmu a częstością spożywania niektórych grup produktów spożywczych i środków ergogenicznych, ze wskazaniem na bardziej racjonalne wybory żywieniowe i częstsze stosowanie probiotyków wśród zawodników o wyższym nasileniu dyspozycyjnego optymizmu.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Ocena sposobu zywienia i suplementacji u ludzi starszych z chorobami sercowo-naczyniowymi z terenu Warszawy Dokonano oceny sposobu żywienia osób starszych (46 kobiet i 40. mężczyzn) z chorobami sercowo-naczyniowymi. Zastosowano metodę wywiadu o spożyciu z ostatnich 24. godzin poprzedzających badanie. Ankiety sporządzano w okresie od lutego 2006r. do maja 2006r. Uzyskane wyniki wykazały, że żywienie badanej grupy odbiegało od zasad racjonalnego żywienia. Cechował je zbyt duży udział procentowy energii pochodzącej z tłuszczu i węglowodanów. Stwierdzono ponadto brak wypełnienia poziomu bezpiecznego spożycia na większość składników mineralnych; jedynie fosfor był dostarczany w nadmiarze. Analiza diet badanych osób starszych wykazała przekroczenie bezpiecznego poziomu spożycia na witaminy A, B12, a także w niewielkim stopniu na witaminę C. Wskazano na duże niedobory witaminy D i folianów. Uzyskane wyniki wskazują na nieprawidłowości w stosowaniu suplementacji. Zwłaszcza wystąpiło nadużywanie preparatów zawierających witaminy: A, E, C i B. Jednocześnie nie przywiązywano znaczenia do uzupełniania niedoborów związanych ze składnikami mineralnymi.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Błędy prowokujące wypadki w pracy w przedsiębiorstwie produkcyjnym – analiza case study W publikacji dokonano analizy sytuacji potencjalnie wypadkowych zarejestrowanych w dużym przedsiębiorstwie produkcyjnym. Ustalono przyczyny zaistniałych sytuacji, obliczono liczbę nieprawidłowości przypadających na 1 zatrudnionego, na 1 przepracowaną roboczogodzinę i na 1 wypadek w ciągu roku, dokonano analizy czasowej przebiegu nieprawidłowości, a także ustalono miejsca powstawania zagrożeń według przebiegu procesów prowadzonej działalności. Zarejestrowane sytuacje niebezpieczne odniesiono do rzeczywistego poziomu wypadkowości w analizowanym przedsiębiorstwie. Konkludując, wskazano na przykłady podejmowanych działań prewencyjnych.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Narażenie populacji na perfluorowane związki alifatyczne - świadomość zagrożeń Wstęp. Narażenie na perfluorowane związki alifatyczne (PFAS) jest nieuniknione i dotyczy całego społeczeństwa. Ich niekorzystny wpływ na organizm człowieka jest tym bardziej znaczący, że wnikają one do organizmu wszystkimi drogami; zarówno poprzez układ oddechowy i skórę, w wyniku migracji tych związków ze znacznej liczby wyrobów codziennego użytku, a także wskutek spożywania pokarmów pochodzenia zwierzęcego i wody. Związki te cechuje niezwykła odporność, co wpływa na ich kumulację w środowisku, powodując globalne zagrożenie również dla przyszłych pokoleń. Celem pracy było zbadanie świadomości w zakresie ryzyka zdrowotnego, wynikającego z narażenia na perfluorowane związki alifatyczne, w populacji dorosłych mieszkańców województwa śląskiego oraz ustalenie czy związki te budzą zainteresowanie w badanej populacji. Materiał i metoda. W badaniu posłużono się elektronicznym, autorskim kwestionariuszem ankiety, przeprowadzonym w populacji 420 osób. Dane opracowano za pomocą arkusza kalkulacyjnego Microsoft Excel. Wyniki. Badania wykazały, iż respondenci charakteryzują się niewystarczającym poziomem wiedzy na temat negatywnego wpływu PFAS na zdrowie. Aż 61,4% ankietowanych nie potrafi podać podstawowych cech tych związków, a 69,3% nie wie gdzie są one stosowane. Ponad połowa respondentów (56,4%) nie potrafi określić drogi przenikania PFAS do organizmu oraz 65,2% nie potrafi podać sposobów ograniczenia narażenia na te substancje. Ponadto 81,9% badanych nie jest w stanie określić czy istnieją jakiekolwiek regulacje prawne dotyczące PFAS. Wnioski. Konieczne są działania popularyzujące problematykę perfluorowanych związków alifatycznych w społeczeństwie. Wzrost świadomości w tym zakresie pozwoli ograniczyć narażenie na te substancje.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu
Odmienność metodologiczna badań nad medycznymi produktami roślinnymi – z perspektywy zaleceń WHO Wstęp. Na całym świecie są prowadzone badania naukowe nad medycznymi produktami roślinnymi, w tym randomizowane badania kliniczne. W dobie evidencebasedmedicine jakość i standaryzacja badań jest wciąż podnoszona na wyższy poziom. Jednym z istotnych powodów tego stanu rzeczy jest wydawanie przez organizacje międzynarodowe, takie jak WHO, odpowiednich wytycznych. Cel pracy. Analiza odmienności metodologicznej badań nad medycznymi produktami roślinnymi. Materiał i metody. Przegląd dostępnej literatury na temat metodologii badań nad ziołami, z uwzględnieniem wytycznych WHO i dokumentów Unii Europejskiej. Wyniki. Odmienność metodologiczna dotyczy wszystkich etapów – od uprawy medycznego produktu roślinnego, przez jego wstępną obróbkę, uzyskanie ostatecznego wystandaryzowanego produktu, po konstrukcję protokołu badania i dobranie osób do grupy badawczej i kontrolnej. W przypadku badań nad medycznymi produktami roślinnymi istnieją też liczniejsze interakcje środowiskowe, kulturowe i społeczne, niż ma to miejsce w przypadku leków syntetycznych. Wnioski. Jednym z filarów współczesnej medycyny są wnioski wyciągane z badań klinicznych. Badania te, aby ich wyniki mogły zostać poprawnie zinterpretowane, muszą być w odpowiedni sposób przeprowadzone. Jedynie przeprowadzanie badań klinicznych nad medycznymi produktami roślinnymi może sprawić, że ziołolecznictwo stanie się pełnoprawną gałęzią medycyny. Wiedza na temat metodologii tych badań może ułatwić podejmowanie decyzji klinicznych.

Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki o zdrowiu