OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# precauharam

{=oc=}}

### Prononciacion

/prekawhaˈram/, /prekawhaˈram/

## Forma de vèrb

precauharam (gascon)
* Prumèra persona deu plurau au futur de l'indicatiu deu vèrbe precauhar.
# Occitan
### Prononciacion

/prekawhaˈrem/, /prekawhaˈrem/

## Forma de vèrb

precauharem (gascon)
* Prumèra persona deu plurau au condicionau deu vèrbe precauhar.
# Occitan
### Prononciacion

/prekawhaˈrets/, /prekawhaˈrets/

## Forma de vèrb

precauharetz (gascon)
* Dusau persona deu plurau au condicionau deu vèrbe precauhar.
# Occitan
### Prononciacion

/prekawhaˈran/, /prekawhaˈran/

## Forma de vèrb

precauharàn (gascon)
* Tresau persona deu plurau au futur de l'indicatiu deu vèrbe precauhar.
# Catalan
### Etimologia

Del latin mŭstela.

### Prononciacion

[mus'tɛɫə] (oriental), [mos'tɛɫa] (occidental)
Espanha (Barcelona) : escotar « mostela »

### Sillabas

mos | te | la (3)

## Nom comun

mostela femenin, pl. mosteles

### Traduccions

* mostèla $^{(oc)}$

### Locucions

* fi com una mostela
* més viu que una mostela
# Occitan
### Prononciacion

/muˈstjɛs/, /muˈstjɛs/

## Forma de nom comun

mostièrs masculin
* Plural de mostièr.
# Anglés
### Etimologia
### Prononciacion

Estats Units d'America (Connecticut) : escotar « mostly »

### Sillabas
## Advèrbi

mostly
* en màger part
* la màger part deu temps
   * exemples:
    "Mostly he would not speak when spoken to; only look up sudden and fierce, and blow through his nose like a fog-horn;"
       — La màger part deu temps, ne responèva pas quan lo parlavan ; que lhevava lo cap sobtament e que v'espiava lèd en tot bohar peu nas com per ua còrna de bruma.

### Referéncias

* ↑ Robert Louis Stevenson, Treasure Island, cap. 1, 1883, ed. 2010, Wikisource
* ↑ Felip Richard (trad.), L'Isla deu tesaur, 2009, per noste, Ortès, ISBN 978-2-86866-066-4, p. 8
# Cri de las planas
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

mostos animat
* Bison d'America.
# Occitan
### Prononciacion

/musˈtuzo/, /musˈtuzo/

## Forma d'adjectiu

mostosa
* Femenin singular de mostós.
# Occitan
### Etimologia

    De mostarda

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /mustaɾˈðo̞ɾio̞/, /mustaɾˈðo̞ɾio̞/
    provençau /musˈtaʀdaʀiə/, /musˈtaʀdaʀiə/, /mustaʀˈdaʀi/, /mustaʀˈdaʀi/

### Sillabas

mos|tar|da|riá

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| mostardariá | mostardariás |
| [mustaɾˈðo̞ɾio̞] | [mustaɾˈðo̞ɾio̞s] |
mostardariá femenin
* Luòc ont òm fabrica la mostarda.

### Traduccions

| alemand: anglés: basc: catalan: | espanhòl: francés: moutarderie $^{(fr)}$ italian: mostarderia $^{(it)}$ portugués: mostarda $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De mostarda

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /musˈtaɾðe/, /musˈtaɾðe/
    provençau /musˈtaʀde/, /musˈtaʀde/

### Sillabas

mos|tar|de

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | mostarde | mostardes |
| Masculin | [musˈtaɾðe] | [musˈtaɾðes] |
| Femenin | mostarda | mostardas |
| Femenin | [musˈtaɾðo̞] | [musˈtaɾðo̞s] |
mostarde
* D’una color jauna verdenca.

### Traduccions

| alemand: senffarben $^{(de)}$, senffarbig $^{(de)}$ anglés: mustard $^{(en)}$ basc: catalan: mostassa $^{(ca)}$ | espanhòl: mostaza $^{(es)}$ francés: moustache $^{(fr)}$ italian: senape $^{(it)}$, mostarda $^{(it)}$ portugués: mostarda $^{(pt)}$ |

## Forma de vèrb

mostarde
* Primièra parsona del singular del present del subjonctiu de mostardar
* Tresena parsona del singular del present del subjonctiu de mostardar

# Italian
### Prononciacion

    /mɔˈstarde/, /mɔˈstarde/

### Sillabas

mos|tar|de

## Forma de nom comun

mostarde
* plural de mostarda
# Occitan
### Etimologia

    De mostarda

### Prononciacion

    /musˈtaɾðu/, /musˈtaɾðu/

### Sillabas

mos|tar|don

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| mostardon | mostardons |
| [musˈtaɾðu] | [musˈtaɾðus] |
mostardon masculin
* (Botanica) Mena de mostarda que buta pels camps (Sinapis arvensis). Manja en granda quantitat, pòt venir toxica pel bestial.

### Sinonims

plantas aparentadas
* rabanèla
* resserbe / serbe
* sièp / (assièp

### Traduccions

| Convevcions internacionalas: Sinapis arvensis $^{(conv)}$ alemand: Acker-Senf $^{(de)}$ anglés: field mustard $^{(en)}$, wild mustard $^{(en)}$, charlock $^{(en)}$ basc: catalan: mostassa borda $^{(ca)}$ | espanhòl: mostaza de campo $^{(es)}$, mostaza silvestre $^{(es)}$ francés: sanve $^{(fr)}$, sénevé $^{(fr)}$ italian: senape selvatica $^{(it)}$ portugués: Mostarda-dos-campos $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia
### Etimologia

Del latin monastērium, eissit del grèc ancian μοναστήριον (monastḗrion).

### Prononciacion

/muˈstjɛ/, /muˈstjɛ/

### Sillabas

mos | tièr (2)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| mostièr | mostièrs |
| [musˈtjɛ] | [musˈtjɛs] |
mostièr masculin
* Relig. Luòc que i vivon los monges o las monjas en comunitat.

### Sinonims

* monastièr
* monastèri

### Variantas dialectalas

* mongia (gascon)

### Traduccions

| alemand: Kloster $^{(de)}$ neutre anglés: monastery $^{(en)}$ catalan: monestir $^{(ca)}$ masculin chèc: klášter $^{(cs)}$ eslovac: kláštor $^{(sk)}$ ebrèu: מנזר $^{(he)}$ (minzar) espanhòl: monasterio $^{(es)}$ masculin esperanto: monaĥejo $^{(eo)}$ francés: monastère $^{(fr)}$ masculin | galician: mosteiro $^{(gl)}$ masculin italian: monastero $^{(it)}$ masculin neerlandés: klooster $^{(nl)}$ portugués: mosteiro $^{(pt)}$ masculin romanés: mănăstire $^{(ro)}$ femenin rus: монастырь $^{(ru)}$ sard: monasteru $^{(sc)}$ masculin, monastèriu $^{(sc)}$ masculin, muristene $^{(sc)}$ masculin naut sorab: klóšter $^{(hsb)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De mostarda

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /mustaɾˈðjɛ/, /mustaɾˈðjɛ/
    provençau /mustaʀˈdjɛ/, /mustaʀˈdjɛ/

### Sillabas

mos|tar|dièr

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| mostardièr | mostardièrs |
| [mustaɾˈðjɛ] | [mustaɾˈðjɛs] |
mostardièr masculin
* Aisina pichona dins la quala òm servís de mostarda.
mostardièr masculin, (femenin: mostardièra)
* Lo que fabrica e vend la mostarda.

### Traduccions

| alemand: anglés: Mosterdpot $^{(en)}$, Senfbüchse $^{(en)}$ basc: catalan: mostassera $^{(ca)}$ | espanhòl: francés: moutardier $^{(fr)}$ italian: senapiera $^{(it)}$, mostardiera $^{(it)}$ portugués: mostardeira $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin praetentus « plaçat en avant » participi passat de praetendere.

### Prononciacion

/pɾetenˈsju/, /pɾetenˈsju/, provençau /pʀetẽⁿˈsju/, /pʀetẽⁿˈsju/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| pretension | pretensions |
| [pɾetenˈsju] | [pɾetenˈsjus] |
pretension femenin
* Drech qu'òm ten, que crei tener, de pretendre, d’aspirar a quicòm ; esperança ; dessenh ; vejaire.
* (al plural) Exigéncias.
* Vejaire de la ment, del talent, de las escasenças; afectacion, recerca.
** Es un òme sens pretensions.

### Parents

* pretendre
* pretensiós

### Sinonims

* aspiracion
* ambicion
* fatuitat
* orgulh
* vanitat

### Traduccions

| alemand: Eigenheit $^{(de)}$ anglés: pretension $^{(en)}$, pretention $^{(en)}$pretence $^{(en)}$ (2) (RU), pretense $^{(en)}$ (2) (EUA) basc: itxurak $^{(eu)}$ catalan: pretensió $^{(ca)}$ | espanhòl: pretensión $^{(es)}$ francés: prétention $^{(fr)}$ italian: pretenzione $^{(it)}$ portugués: pretensão $^{(pt)}$ |

# Anglés
### Etimologia

Del latin praetentus « plaçat en avant » participi passat de praetendere.

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| pretension | pretensions |
pretension
* pretension $^{(oc)}$

## Vèrb

pretension
* Aplicar un tension sus un objècte abans un autre eveniment o procediment.
* (construction) Aplicar de preconstrenchas
# Occitan
### Prononciacion

/pɾetenˈsjus/, /pɾetenˈsjus/, provençau /pʀetẽⁿˈsjus/, /pʀetẽⁿˈsjus/

## Forma de nom comun

pretensions
* Plural de pretension

# Anglés
### Prononciacion
## Forma de nom comun

pretensions
* Plural de pretension

## Forma de vèrb

pretensions
* Tresena persona del singular del present simple de pretension
# Occitan
### Prononciacion

/pɾetenˈsjuzo̞s/, /pɾetenˈsjuzo̞s/, provençau /pʀetẽⁿˈsjzo̞s/, /pʀetẽⁿˈsjzo̞s/

## Forma de nom comun

pretensiosas
* femenin plural de pretensiós
# Espanhòl
## Forma de vèrb

pretenderé
* Primièra persona del singular al futur del vèrb pretender.
# Occitan
### Prononciacion

/pɾetenˈsjuzes/, /pɾetenˈsjuzes/, provençau /pʀetẽⁿˈsjuzes/, /pʀetẽⁿˈsjuzes/

## Forma de nom comun

pretensioses
* masculin plural de pretensiós

# Catalan
### Prononciacion
## Forma de nom comun

pretensioses
* femenin plural de pretensiós
# Espanhòl
## Forma de vèrb

pretenderemos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb pretender.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin praetendere « tendre cap avant; èsser situat davant ».

### Prononciacion

/pɾeˈtendɾe/, /pɾeˈtendɾe/, provençau /pʀeˈtẽⁿdʀe/, /pʀeˈtẽⁿdʀe/ França (Bearn) - Lengadocian : escotar « pretendre »

## Vèrb

pretendre
* Sosténer, assolidar, èsser persuadit de.
** Lo mètge pretend que soi malaut del fetge
* Desirar, entendre.
** Pas res l'empachèt de far lo viatge que pretendava.
* Demandar, reclamar coma un drech.
** Los eretièrs que pretendisson dirigir los afars del paire.
* Aspirar a quicòm d'ipotetic.
** La carga a que pretendi.

### Variantas dialectalas

* preténder (gascon)

### Derivats

* prentendut

### Parents

* prentendent
* prentencion
* pretenciós

### Traduccions

| alemand: vorgeben $^{(de)}$ anglés: argue $^{(en)}$, suppose $^{(en)}$, claim $^{(en)}$ basc: itxura egin $^{(eu)}$ catalan: pretendre $^{(ca)}$ | espanhòl: pretender $^{(es)}$ francés: prétendre $^{(fr)}$ italian: pretendere $^{(it)}$, affermare $^{(it)}$, sostendere $^{(it)}$ portugués: fingir $^{(pt)}$, pretender $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin praetendere « tendre cap avant; èsser situat davant ».

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « pretendre »

### Prononciacion

oriental /pɾəˈtendɾə/, /pɾəˈtendɾə/, occidental /pɾeˈtendɾe/, /pɾeˈtendɾe/

## Vèrb

pretendre
* pretendre $^{(oc)}$
# Italian
## Forma de vèrb

pretendevi
* Segonda persona a l'imperfach del vèrb pretendere.
# Italian
## Forma de vèrb

pretendevo
* Primièra persona a l'imperfach del vèrb pretendere.
# Occitan
### Prononciacion

/pɾetenˈsjuzo̞/, /pɾetenˈsjuzo̞/, provençau /pʀetẽⁿˈsjzo̞/, /pʀetẽⁿˈsjzo̞/

## Forma de nom comun

pretensiosa
* femenin singular de pretensiós

# Catalan
### Prononciacion
## Forma de nom comun

pretensiosa
* femenin singular de pretensiós

# Espanhòl
### Prononciacion

/pɾetenˈsjuza/, /pɾetenˈsjuza/

## Forma de nom comun

pretensiosa
* femenin singular de pretensioso

# Portugués
### Prononciacion
## Forma de nom comun

pretensiosa
* femenin singular de pretensioso
# Occitan
## Forma de vèrb

pesarai
* Primièra persona del singular al futur del vèrb pesar.
# Italian
### Etimologia

D'una forma de latin popular *pesare, venguda del latin classic pēnsāre.

### Prononciacion

[pe'sare]

### Sillabas

pe | sa | re (3)

## Vèrb

pesare

### Traduccions

* pesar $^{(oc)}$

### Derivats

* pesante
* pesata
* pesatore
* pesatura
# Catalan
## Forma de vèrb

pesaren
* Tresena persona del plural al passat simple del vèrb pesar.
# Occitan
## Forma de vèrb

pesaretz
* Segonda persona del plural al futur del vèrb pesar.
# Espanhòl
### Etimologia

Probablament bastit a partir del vèrb pesar.

### Prononciacion

[pesa'δiʎa]
Veneçuèla : escotar « pesadilla »

### Sillabas

pe | sa | di | lla (4)

## Nom comun

pesadilla femenin

### Traduccions

* cachavièlha‎ $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

De pesant

### Prononciacion

    lengadocian /pezanˈtu/, /pezanˈtu/
    provençau /pezãⁿˈtu/, /pezãⁿˈtu/
    escotar « pesantor »

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| pesantor | pesantors |
| [pezanˈtu] | [pezanˈtus] |
pesantor masculin
* (fisica) Principi d’atraccion d’un còrs per l’astre sus lo qual es pausat.
* Qualitat de çò qu'a de pes.
* Caractèr de çò fòrça pesuc.

### Variantas dialectalas

* pesantèr (gascon)

### Sinonims

fisica
* gravetat

### Traduccions

| alemand: Schwere $^{(de)}$, Gewicht $^{(de)}$ anglés: weight $^{(en)}$, gravity $^{(en)}$ (fisica) basc: catalan: pesantor $^{(ca)}$ | espanhòl: pesantez $^{(es)}$ francés: pesanteur $^{(fr)}$ italian: peso $^{(it)}$, pesantezza $^{(it)}$ (fisica) portugués: peso $^{(pt)}$, gravidade $^{(pt)}$ (fisica) |
# Espanhòl
## Forma de vèrb

pesaremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb pesar.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

pesaste
* Segonda persona del singular al passat simple del vèrb pesar.
# Occitan
### Etimologia

De pesar

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /peˈzan/, /peˈzan/
    provençau /peˈzãⁿ/, /peˈzãⁿ/

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | pesant | pesants |
| Masculin | [peˈzan] | [peˈzans] |
| Femenin | pesanta | pesantas |
| Femenin | [peˈzanto̞] | [peˈzanto̞s] |
pesant
* Qu'a un pes elevat, qu'es pas leugièr.

### Sinonims

* pesuc (lengadocian, gascon)
* pesotge (provençau)

### Derivats

* pesantor

### Antonims

* leugièr

### Traduccions

| alemand : schwer $^{(de)}$ anglés : heavy $^{(en)}$ catalan : pesat $^{(ca)}$ espanhòl : pesado $^{(es)}$ francés : lourd $^{(fr)}$, pesant $^{(fr)}$ | gaelic escocés : trom $^{(gd)}$ italian : pesante $^{(it)}$ neerlandés : drukken $^{(nl)}$, zwaar $^{(nl)}$ portugués : pesado $^{(pt)}$ sicilian : pisanti $^{(scn)}$ |

## Forma de vèrb

pesant
* participi present de pesar

# Francés
### Etimologia

De peser

### Prononciacion

    /pəzɑ̃/, /pəzɑ̃/

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | pesant | pesants |
| Masculin | [pəzɑ̃] | [pəzɑ̃] |
| Femenin | pesante | pesantes |
| Femenin | [pəzɑ̃t] | [pəzɑ̃t] |
pesant
* {trad|oc|pesant}}

## Nom comun

pesant masculin
* Pes

## Forma de vèrb

pesant
* participi present de pesar
# Occitan
### Etimologia

Del latin pēnsāre.

### Prononciacion

/peˈza/, /peˈza/
França (Bearn) : escotar « pesar »

### Sillabas

pe | sar (2)

## Vèrb

pesar
* Determinar un pes.
* Aver un pes.

### Derivats

| pesable pesada pesador pesaire pesant | pesantar pesat pesatge pesola pesuc |

### Traduccions

| alemand: wiegen $^{(de)}$ anglés: to weigh $^{(en)}$ breton: pouezañ $^{(br)}$ cannada: ತೂಗು $^{(kn)}$ catalan: pesar $^{(ca)}$ chèc: vážit $^{(cs)}$ danés: veje $^{(da)}$ espanhòl: pesar $^{(es)}$ esperanto: pesi $^{(eo)}$ (1), pezi $^{(eo)}$ (2) | estonian: kaaluma $^{(et)}$ francés: peser $^{(fr)}$ grèc: ζυγίζω $^{(el)}$ italian: pesare $^{(it)}$ neerlandés: wegen $^{(nl)}$ ongrés: mér $^{(hu)}$ polonés: ważyć $^{(pl)}$ suedés: väga $^{(sv)}$ turc: tartmak $^{(tr)}$ |

### Conjugason

| Infinitiu | pesar | pesar | pesar | pesar | pesar | pesar |
| Gerondiu | pesant | pesant | pesant | pesant | pesant | pesant |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | pesat | pesat | pesat | pesats | pesats | pesats |
| femenin | pesada | pesada | pesada | pesadas | pesadas | pesadas |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | pesi pese | pesas | pesa | pesam | pesatz | pesan |
| Imperfach | pesavi | pesavas | pesava | pesàvem | pesàvetz | pesavan |
| Preterit | pesèri | pesères | pesèt | pesèrem | pesèretz | pesèron |
| Futur | pesarai | pesaràs | pesarà | pesarem | pesaretz | pesaràn |
| Condicional | pesariái | pesariás | pesariá | pesariam | pesariatz | pesarián |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | pese | peses | pese | pesem | pesetz | pesen |
| Imperfach | pesèssi | pesèsses | pesès pesèsse | pesèssem | pesèssetz | pesèsson |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Afirmatiu | — | pesa ! | — | pesem ! | pesatz ! | — |
| Negatiu | — | peses pas ! | — | pesem pas ! | pesetz pas ! | — |
| Nòtas |||||||
| ↑ Èst e nòrd-èst (Cevena, monpelhierenc, Gavaudan, orlhagués, nòrd-Roergue) |||||||
# Occitan
### Etimologia

Del latin primarius.

### Prononciacion

França (Bearn) : escotar « primari »

## Adjectiu

primari masculin (femenin: primària)
* Primièr sus una gradacion començant pel gra inferior.
* Fondamental, basic.
* Dich d'una persona pauc cultivada.

### Traduccions

* anglés: primary $^{(en)}$
* catalan: primari $^{(ca)}$
* francés: primaire $^{(fr)}$
# Occitan
### Prononciacion

/ˈpɾimos/, /ˈpɾimos/

## Forma de nom comun

primas femenin
* Plural de prima.

## Forma d'adjectiu

primas
* Femenin plural de prim.
# Occitan
## Adjectiu

primarga femenin
* Forma feminina de primarc.
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[primajˈreɳ(k)]

## Adjectiu

primairenc masculin (femenin: primairenca)
* Que nais o madura abans del temps abitual.

### Sinonims

* aboriu
* primaic
* primarc

### Traduccions

* anglés: early $^{(en)}$
* catalan: primerenc $^{(ca)}$
* francés: précoce $^{(fr)}$
# Occitan
### Etimologia

    (verb 1) Del latin primus «qu'es plaçat fòrça en avant»
    (verb 2) Del latin praemium «prèmi», influenciat pel francés

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /pɾiˈma/, /pɾiˈma/
    escotar « primar »
    procençau /pʀiˈma/, /pʀiˈma/

### Sillabas

pri|mar

## Vèrb 1

primar
* Precedir, dominar, l’emportar sus qualqu’un o sus quicòm, impausar sa primautat.
* (drech) Aver una anterioritat o un privilègi sus un deute, una ipotèca.
* Téner la primièra plaça, se destriar, aver l’avantatge suls autres, dominar dins un domèni.

### Sinonims

* predominar
* preponderar
* prevaler

### Traduccions

| alemand: überwiegen $^{(de)}$, vorherrschen $^{(de)}$, übertreffen $^{(de)}$ anglés: surpass $^{(en)}$, beat $^{(en)}$, trump $^{(en)}$ basc: catalan: excel·lir $^{(ca)}$, prevaler $^{(ca)}$ | espanhòl: sobrepasar $^{(es)}$, primar $^{(es)}$ francés: primer $^{(fr)}$ italian: prevalere $^{(it)}$ portugués: superar $^{(pt)}$, primar $^{(pt)}$ |

## Vèrb 2

primar
* Balhar una prima, un prèmi, una distincion onorific.

### Sinonims

* premiar

### Traduccions

| alemand: auszeichnen $^{(de)}$, prämieren $^{(de)}$ anglés: award $^{(en)}$ basc: catalan: premiar $^{(ca)}$, primar $^{(ca)}$ | espanhòl: premiar $^{(es)}$ francés: primer $^{(fr)}$ italian: premiare $^{(it)}$ portugués: premiar $^{(pt)}$ |

### Sinonims

* predominar
* prevaler

# Catalan
### Etimologia

    Del latin praemium «prèmi», influenciat pel francés

### Sillabas

pri|mar

## Vèrb

primar
* primar $^{(oc)}$ dins lo sens de premiar $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin primus «qu'es plaçat fòrça en avant», influenciat pel francés

### Prononciacion

    /pɾiˈmaɾ/, /pɾiˈmaɾ/

### Sillabas

pri|mar

## Vèrb

primar
* primar $^{(oc)}$ dins lo sens de: impausar sa primautat.
# Occitan
### Etimologia

    (nom 1) Del latin primas « qu'es al primièr reng ; notable », puèi « dogan dels evesques, primat », de primus
    (nom 2) Del latin primus « çò mai avançat, primièr »
    (nom 3) Del latin primates « aquel que ven primièr »

### Prononciacion

    lengdocian, gascon /pɾiˈmat/, /pɾiˈmat/
    provençau /pʀiˈmat/, /pʀiˈmat/

## Nom comun 1

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| primat | primats |
| [pɾiˈmat] | [pɾiˈmats] |
primat masculin
* (religion) Arquevesque que, en vertut de drechs ancians, possedís una supremacia d’onors sus totes los evesques e archevesques d’una region.

### Traduccions

| alemand: Primas $^{(de)}$ anglés: primate $^{(en)}$ basc: catalan: primat $^{(ca)}$ | espanhòl: primado $^{(es)}$ francés: primat $^{(fr)}$ italian: primato $^{(it)}$ portugués: |

## Nom comun 2

primat masculin
* Caractèr de çò que prima, preval.

### Sinonims

* prumieritat
* primautat

### Traduccions

| alemand: Vorrang $^{(de)}$, Primat $^{(de)}$ anglés: primacy $^{(en)}$ basc: catalan: primacia $^{(ca)}$ | espanhòl: primacía $^{(es)}$, primado $^{(es)}$ francés: primauté $^{(fr)}$ italian: primato $^{(it)}$, preminenza $^{(it)}$ portugués: primado $^{(pt)}$, primazia $^{(pt)}$ |

## Nom comun 3

primat masculin
* (zoologia) Animal apertenent a l'òrdre dels primats

### Traduccions

| alemand: Primat $^{(de)}$ anglés: primate $^{(en)}$ basc: catalan: primat $^{(ca)}$ | espanhòl: primate $^{(es)}$ francés: primate $^{(fr)}$ italian: primate $^{(it)}$ portugués: |

## Forma de vèrb

primat
* participi passat al masculin singular de primar

# Catalan
### Etimologia

    (nom 1) Del latin primas « qu'es al primièr reng ; notable », puèi « dogan dels evesques, primat », de primus
    (nom 2) Del latin primus « çò mai avançat, primièr »
    (nom 3) Del latin primates « aquel que ven primièr »

### Prononciacion
## Nom comun 1

Declinason :
| Singular | Plural |
| primat | primats |
primat masculin
* (religion) primat $^{(oc)}$

## Nom comun 2

primat masculin
* primat $^{(oc)}$

## Nom comun 3

primat masculin
* (zoologia) primat $^{(oc)}$

## Forma de vèrb

primat
* participi passat al masculin singular de primar

# Francés
### Etimologia

    (nom 1) Del latin primas « qu'es al primièr reng ; notable », puèi « dogan dels evesques, primat », de primus
    (nom 2) Del latin primus « çò mai avançat, primièr »

### Prononciacion

    /pʁima/, /pʁima/

## Nom comun 1

Declinason :
| Singular | Plural |
| primat | primats |
primat masculin
* (religion) primat $^{(oc)}$

## Nom comun 2

primat masculin
* primat $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del latin « çò mai avançat, primièr »

### Prononciacion

    lengdocian, gascon /pɾiˈmats/, /pɾiˈmats/
    provençau /pʀiˈmats/, /pʀiˈmats/

## Nom comun

primats masculin plural
* (zoologia) Òrdre dels mamifèrs placentaris d’extremitats pentadactilas longas, amb poce opausable, d'emisfèrs cerebrals plan desvolupats, d'uèlhs en posicion frontala, de vida tipicament arboricòla e que tend a formar des grops. Inclutz lo genre uman.

### Sinonims

Convencion internacionala
* Primates

### Traduccions

| alemand: Primaten $^{(de)}$ anglés: primate $^{(en)}$ basc: catalan: primats $^{(ca)}$ | espanhòl: primates $^{(es)}$ francés: primates $^{(fr)}$ italian: primates $^{(it)}$ portugués: |

## Forma de nom comun

primats
* plural de primat

# Catalan
### Etimologia

    Del latin « çò mai avançat, primièr »

### Prononciacion
## Nom comun

primats masculin plural
* (zoologia) primats $^{(oc)}$

## Forma de nom comun

primats
* plural de primat
# Occitan
## Adjectiu

primaiga femenin
* Forma feminina de primaic.
# Occitan
## Adjectiu

primairenca femenin
* Forma feminina de primairenc.
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[priˈmark]

## Adjectiu

primarc masculin (femenin: primarga)
* Que nais o madura abans del temps abitual.

### Sinonims

* aboriu
* primaic
* primairenc

### Traduccions

* anglés: early $^{(en)}$
* catalan: primerenc $^{(ca)}$
* francés: précoce $^{(fr)}$
# Occitan
### Prononciacion

/ubseɾβa'tɾizes/, /ubseɾβa'tɾizes/, provençau /ubseʀva'tʀizes/, /ubseʀva'tʀizes/

## Forma de nom comun

observatrises femenin
* Plural de observatritz