OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Prononciacion

/edzaɣuˈnals/, /edzaɣuˈnals/

## Forma d'adjectiu

exagonals
* Masculin plural de exagonal.
# Occitan
### Etimologia

    De exaltar

### Prononciacion

/et͡saltaˈsju/, /et͡saltaˈsju/, /egzaltaˈsjũⁿ/, /egzaltaˈsjũⁿ/

### Sillabas

ex|al|ta|cion

## Vèrb

exaltarcion
* Accion d’enauçar fòrça naut.
* (figurat) Estat d'anma auçat al dessús de son gra ordinari, estrambòrd excessiu, mena de transpòrt que se vòda, sensacion intensa de bonaür.
* (medecina) Impression patologica de poténcia e de ben èsser, acompanhada de fenomèns delirants.

### Parents

* exaltar

### Sinonims

* enaurament

### Traduccions

| alemand: Exaltation $^{(de)}$ anglés: exaltation $^{(en)}$ basc: catalan: exaltació $^{(ca)}$ | espanhòl: exaltación $^{(es)}$ francés: exaltation $^{(fr)}$ italian: esaltazione $^{(it)}$ portugués: exaltação $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    Del latin exhalare.

### Prononciacion

    lengadocian /et͡saˈla/, /et͡saˈla/
    provençau, gascon /egzaˈla/, /egzaˈla/

### Sillabas

ex|a|lar

## Vèrb

exalar
* Emetre de vapors, de gases, d'odors.
* Expirar
* (figurat) Daissar escapar un sentiment.
s'exalar
* Sortir de, s'evaporar.

### Sinonims

* emetre
* emanar

### Derivats

* exalable
* exalacion
* exalatòri

### Parents

* inalar

### Traduccions

| alemand: exhalieren $^{(de)}$ anglés: exhale $^{(en)}$ basc: catalan: exhalar $^{(ca)}$ | espanhòl: exhalar $^{(es)}$ francés: exhaler $^{(fr)}$ italian: esalare $^{(it)}$ portugués: exalar $^{(pt)}$ |

# Portugués
### Etimologia

    Del latin exhalare.

### Prononciacion

    Portugal /izɐˈlaɾ/, /izɐˈlaɾ/
    Brasil /ezaˈlaɾ/, /ezaˈlaɾ/, /izɐˈla/, /izɐˈla/

### Sillabas

ex|a|lar

## Vèrb

exalar
* exalar $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del latin exasperare « far venir rufe, aspre », e al figurat « irritar, exasperar » »

### Prononciacion

lengadocian /et͡saspe'ɾa/, /et͡saspe'ɾa/, gascon /et͡saspe'ɾa/, /et͡saspe'ɾa/, provençau /egzaspe'ʀa/, /egzaspe'ʀa/

### Sillabas

ex|as|pe|rar

## Vèrb

exasperar
* Aumentar, acréisser, avivar, exacerbar.
* (medecina) Far venir un mal encara mai intens.
* Asimar, encanissar, irritar fins a l’excès.

### Derivats

* exasperant
* exasperacion
* exasperadament

### Traduccions

| alemand: übersteigern $^{(de)}$ anglés: exasperate $^{(en)}$ basc: catalan: exasperar $^{(ca)}$ | espanhòl: exasperar $^{(es)}$ francés: exaspérer $^{(fr)}$ italian: esasperare $^{(it)}$ portugués: exasperar $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin exasperare « far venir rufe, aspre », e al figurat « irritar, exasperar » »

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « exasperar »

### Prononciacion

    Oriental: /əɡzəspəˈɾa/, /əɡzəspəˈɾa/
    Occidental: nord-occidental /eɡzaspeˈɾ/, /eɡzaspeˈɾ/, valencian /eɡzaspeˈɾaɾ/, /eɡzaspeˈɾaɾ/

### Sillabas

ex|as|pe|rar

## Vèrb

exasperar
* exasperar $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin exasperare « far venir rufe, aspre », e al figurat « irritar, exasperar » »

### Prononciacion

/eɣ̞saspeˈɾaɾ/, /eɣ̞saspeˈɾaɾ/

### Sillabas

ex|as|pe|rar

## Vèrb

exasperar
* exasperar $^{(oc)}$

# Portugués
### Etimologia

    Del latin exasperare « far venir rufe, aspre », e al figurat « irritar, exasperar » »

### Prononciacion

Portugal /izɐʃpɨˈɾaɾ/, /izɐʃpɨˈɾaɾ/; Brasil /ezaʃpeˈɾaɾ/, /ezaʃpeˈɾaɾ/, /izaspeˈɾa/, /izaspeˈɾa/

### Sillabas

ex|as|pe|rar

## Vèrb

exasperar
* exasperar $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/edzaˈɣɔns/, /edzaˈɣɔns/

## Forma de nom comun

exagòns masculin
* Plural de exagòn.
# Occitan
### Etimologia

Del latin examen

### Prononciacion

* /e.t͡sa.'mɛn/, /e.t͡sa.'mɛn/ (-> */e.gza.'mɛn/, /e.gza.'mɛn/)

### Sillabas

e | xa | mèn (3)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| examèn | examèns |
| [e.t͡sa.'mɛn] | [e.t͡sa.mɛs] |
examèn
* Observacion menimosa, soscadissa.
** L'examèn dels malaüts a l'espital
* (Especialament) Examèn de consciéncia, introspeccion meditativa realizada per tòca religiosa.
* (Educacion) Accion de constatar lo gra d’instruccion o las aptituds d’una persona per d'espròvas escrichas o oralas.

### Sinonims

* espròva
* concors

### Derivats

* examinar

### Traduccions

| alemand: Prüfung $^{(de)}$ anglés: exam $^{(en)}$ catalan: axamen $^{(ca)}$ espanhòl: examen $^{(es)}$ | francés: examen $^{(fr)}$ italian: esame $^{(it)}$ polonés: egzamin $^{(pl)}$ portugués: exame $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/e.t͡sa.'mɛns/, /e.t͡sa.'mɛns/ / /e.gza.'mɛns/, /e.gza.'mɛns/

## Forma de nom comun

examèns masculin
* Plural de examèn.
# Occitan
### Etimologia

Del latin hexagonum, manlevat al grèc ancian ἑξάγωνον, mot compausat de ἑξά «sièis» e de γωνία « angle ».

### Prononciacion

/edzaˈɣɔn/, /edzaˈɣɔn/
França (Bearn) : escotar « exagòn »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| exagòn | exagòns |
| [edzaˈɣɔn] | [edzaˈɣɔns] |
exagòn masculin
* Mat. Poligòn de sièis costats e de sièis angles.

### Variantas dialectalas

* exagòne

### Derivats

* Exagòn
* exagonal

### Traduccions

| alemand: Sechseck $^{(de)}$, Hexagon $^{(de)}$ anglés: hexagon $^{(en)}$ catalan: hexàgon $^{(ca)}$ masculin chèc: šestiúhelník $^{(cs)}$ espanhòl: hexágono $^{(es)}$ masculin esperanto: seslatero $^{(eo)}$ francés: hexagone $^{(fr)}$ masculin italian: esagono $^{(it)}$ masculin lituanian: šešiakampis $^{(lt)}$ | neerlandés: zeshoek $^{(nl)}$ ongrés: hatszög $^{(hu)}$ polonés: sześciokąt $^{(pl)}$ portugués: hexágono $^{(pt)}$ romanés: hexagon $^{(ro)}$ neutre rus: шестиугольник $^{(ru)}$, гексагон $^{(ru)}$ suedés: hexagon $^{(sv)}$ turc: altıgen $^{(tr)}$ ucraïnian: шестикутник $^{(uk)}$ masculin |
# Occitan
### Etimologia

    Del latin exaltare « enauçar, auçar »

### Prononciacion

/et͡salˈta/, /et͡salˈta/, /egzalˈta/, /egzalˈta/

### Sillabas

ex|al|tar

## Vèrb

exaltar
* Auçar fòrça naut.
* (figurat) Auçar fòrça aut per de lauses, donar l'onaor a.
* (figurat) Auçar fins a l’entosiasme.
* (figurat, pejoratiu) Auçar, transportar, ronçar dins una mena de deliri.
s'exaltar
* S'entosiasmar

### Parents

* exaltacion

### Sinonims

* enauçar
* enaurar
* enlairar

### Traduccions

| alemand: exalt $^{(de)}$, verpacken $^{(de)}$ anglés: exalt $^{(en)}$, elate $^{(en)}$ (~ fin a l'entosiasme) basc: catalan: exaltar $^{(ca)}$ | espanhòl: exaltar $^{(es)}$, alabar $^{(es)}$, excitar $^{(es)}$ (~ fin a l'entosiasme) francés: exalter $^{(fr)}$ italian: esaltare $^{(it)}$ portugués: exaltar $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin exaltare « enauçar, auçar »

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « exaltar »

### Prononciacion

    Oriental /əksəɫˈta/, /əksəɫˈta/
    Occidental: nord-occidental /eksaɫˈta/, /eksaɫˈta/, valencian /eksaɫˈtaɾ/, /eksaɫˈtaɾ/

### Sillabas

ex|al|tar

## Vèrb

exaltar
* exaltar $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin exaltare « enauçar, auçar »

### Prononciacion

Colómbia (Cartagena) : escotar « exaltar »

### Prononciacion

/eɣ̞sal̪ˈt̪aɾ/, /eɣ̞sal̪ˈt̪aɾ/

### Sillabas

ex|al|tar

## Vèrb

exaltar
* exaltar $^{(oc)}$

# Portugués
### Etimologia

    Del latin exaltare « enauçar, auçar »

### Prononciacion

Portugal /izaɫˈtaɾ/, /izaɫˈtaɾ/; Brasil /ezawˈtaɾ/, /ezawˈtaɾ/, /izawˈta/, /izawˈta/

### Sillabas

ex|al|tar

## Vèrb

exaltar
* exaltar $^{(oc)}$
# Espanhòl
### Etimologia

Creat a partir de geográfico -a amb lo sufix adverbial -mente.

### Prononciacion

[xeoγrafika'mente]

### Sillabas

ge | o | grá | fi | ca | men | te (7)

## Advèrbi

geográficamente

### Traduccions

* geograficament $^{(oc)}$
# Italian
### Etimologia

Creat a partir de geologico -a amb lo sufix adverbial -mente.

### Prononciacion

[ʤeoloʤika'mente]

### Sillabas

ge | o | lo | gi | ca | men | te (7)

## Advèrbi

geologicamente

### Traduccions

* geologicament $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/d͡ʒeulu'd͡ʒiks/, /d͡ʒeulu'd͡ʒiks/, /ʒeulu'ʒiks/, /ʒeulu'ʒiks/

## Forma d'adjectiu

geologics
* masculin plural de geologic.
# Occitan
### Etimologia

    De geologia.

### Prononciacion

/d͡ʒeulu'd͡ʒik/, /d͡ʒeulu'd͡ʒik/, /ʒeulu'ʒik/, /ʒeulu'ʒik/

### Sillabas

ge|o|lo|gic

## Adjectiu

geologic
Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | geologic | geologics |
| Masculin | [d͡ʒeulu'd͡ʒik] | [d͡ʒeulu'd͡ʒiks] |
| Femenin | geologica | geologicas |
| Femenin | [d͡ʒeulu'd͡ʒiko̞] | [d͡ʒeulu'd͡ʒiko̞s] |
* Que concernís la geologia.

### Derivats

* geologicament

### Parents

* geologia

### Traduccions

| alemand: geologisch $^{(de)}$ anglés: geologic $^{(en)}$, geological $^{(en)}$ basc: geologiko $^{(eu)}$ catalan: geològic $^{(ca)}$ | espanhòl: geológico $^{(es)}$ francés: géologique $^{(fr)}$ italian: geologico $^{(it)}$ portugués: geológico $^{(pt)}$ |

# Anglés
### Etimologia

    De geology.

### Prononciacion

Reialme Unit (Southern England) : escotar « geologic »

### Prononciacion

/ˌd͡ʒiːəˈlɒd͡ʒɪk/, /ˌd͡ʒiːəˈlɒd͡ʒɪk/ (RU), /ˌd͡ʒiəˈlɑd͡ʒɪk/, /ˌd͡ʒiəˈlɑd͡ʒɪk/ (EUA)

### Sillabas

ge|o|lo|gic

## Adjectiu

geologic
* geologic $^{(oc)}$
# Polonés
### Etimologia

Creat a partir de geologia amb lo sufix adjectival -iczny.

### Prononciacion

[ˌgɛɔlɔ'ɟʲiʧ̑nɨ]

### Sillabas

ge | o | lo | gicz | ny (5)

## Adjectiu

geologiczny masculin, pl. geologiczni

### Traduccions

* geologic $^{(oc)}$
# Espanhòl
### Etimologia

Creat a partir de geografía.

### Prononciacion

[xeo'γrafiko]
escotar « geográfico »

### Sillabas

ge | o | grá | fi | co (5)

## Adjectiu

geográfico masculin, pl. geográficos

### Traduccions

* geografic $^{(oc)}$

### Derivats

* geográficamente
# Occitan
### Etimologia

Creat a partir del grèc ancian γῆ ("tèrra") amb lo sufix -logia ("estudi de").

### Prononciacion

[(d)ʒeulu'(d)ʒio]
França (Bearn) : escotar « geologia » França (Bearn) - Lengadocian : escotar « geologia »

### Sillabas

ge | o | lo | gi | a (5)

## Nom comun

geologia femenin
* Sciéncia que estúdia la forma interiora del sòl, la matèria que lo compausa, son mecanisme de formacion, los cambiaments o alteracions qu'aquestas an conegut dempuèi son origina, e la localizacion qu'an din son estat actual.

### Parents

* geològ -a
* geologic -a

### Traduccions

* anglés: geology $^{(en)}$
* catalan: geologia $^{(ca)}$
* espanhòl: geología $^{(es)}$
* francés: géologie $^{(fr)}$
* italian: geologia $^{(it)}$
* ongrés: földtan $^{(hu)}$

# Catalan
### Prononciacion

[ʒəulu'ʒiə] (oriental), [ʤeoloˈʤia] (valencian)

### Sillabas

ge | o | lo | gi | a (5)

## Nom comun

geologia femenin, pl. geologies

### Traduccions

* geologia $^{(oc)}$

### Parents

* geòleg
# Occitan
### Prononciacion

/d͡ʒeulu'd͡ʒiko̞/, /d͡ʒeulu'd͡ʒiko̞/, /ʒeulu'ʒiko̞/, /ʒeulu'ʒiko̞/

## Forma d'adjectiu

geologica
* femenin singular de geologic.

# Italian
### Prononciacion

/d͡ʒeoˈlɔd͡ʒika/, /d͡ʒeoˈlɔd͡ʒika/

## Forma d'adjectiu

geologica
* femenin singular de geologico.
# Anglés ancian
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/ˈjuɣuθ/, /ˈjuɣuθ/

## Nom comun

ġeoguþ femenin
* jovença, joventut
* personas joves.

#### Formas alternativas

* iugoþ
* iuguþ
* ġeogoþ
# Occitan
### Prononciacion

/d͡ʒeulu'd͡ʒiko̞s/, /d͡ʒeulu'd͡ʒiko̞s/, /ʒeulu'ʒiko̞s/, /ʒeulu'ʒiko̞s/

## Forma d'adjectiu

geologicas
* femenin plural de geologic.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

hechizaste
* Segonda persona del singular al passat simple del vèrb hechizar.
# Esperanto
### Etimologia

Del latin hedera amb lo sufix -o.

### Prononciacion

[he'dero]
França (Tolosa) : escotar « hedero »

### Sillabas

he | de | ro (3)

## Nom comun

hedero, pl. hederoj

### Traduccions

* èdra $^{(oc)}$ femenin
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

hegia (puter)
* Primièra persona del singular al present del subjonctiu de avair.
* Tresena persona del singular al present del subjonctiu de avair.
# Esperanto
### Etimologia

Forma plurala de hedero ("èdra");

### Prononciacion

[he'deroj]

### Sillabas

he | de | roj (3)

## Nom comun

hederoj pl.

### Traduccions

* èdras $^{(oc)}$ femenin plural
# Espanhòl
## Forma de vèrb

hechizó
* Tresena persona del singular al passat simple del vèrb hechizar.
# Anglés
### Etimologia

De l'anglés ancian hela, derivat d'un protogermanic ipotetic *hāhil. Parent del neerlandés [[hiel], del suedés häl e de l'islandés hæll.

### Prononciacion

['hiːl]

## Nom comun

heel

### Traduccions

* talon masculin.
# Shawnee
### Etimologia

Del proto-algonquian *aˑmoˑwa.

### Prononciacion

/heːmo/, /heːmo/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| heemo | heemooki |
heemo animat
* Abelha.

### Referéncias

* David J. Costa, 2001, Shawnee Noun Plurals, Anthropological Linguistics, 43:3, p. 255-287.
# Shawnee
### Prononciacion

/heːmoːki/, /heːmoːki/

## Forma de nom comun

hoemooki animat
* Plural de heemo.
# Shawnee
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/heːwikaːteːki/, /heːwikaːteːki/

## Nom comun

heewikaateeki
* Papièr.

### Referéncias

* David J. Costa, 1996, Reconstructing Initial Change in Algonquian, Anthropological Linguistics, 38:1, p. 39-72.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

hegian (puter)
* Tresena persona del plural al present del subjonctiu de avair.
# Occitan
### Etimologia

Derivat de champ coma en francés champignon.

### Prononciacion

/t͡sãᵐpaˈɲɔw/, /t͡sãᵐpaˈɲɔw/

### Sillabas

cham | pa | nhòu

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : naut lemosin ||
| Singular | Plural |
| champanhòu | champanhòus |
| [t͡sãᵐpaˈɲɔw] | [t͡sãᵐpaˈɲɔw] |
champanhòu masculin (lemosin)
* Organisme criptogama caracterizat per un aparelh vegetatiu fach de filaments e que se reprodutz per d'espòras.

### Variantas dialectalas

* coamèl (lengadocian)
* camparòl (lengadocian)
* campairòl (lengadocian)
* camparòu (gascon)

### Traduccions

| alemand: Pilz $^{(de)}$ masculin anglés: mushroom $^{(en)}$ basc: onddo $^{(eu)}$ catalan: bolet $^{(ca)}$ masculin espanhòl: hongo $^{(es)}$ masculin francés: champignon $^{(fr)}$ masculin | italian: fungo $^{(it)}$ masculin micmac: lketu $^{(mic)}$ neerlandés: champignon $^{(nl)}$ portugués: cogumelo $^{(pt)}$ masculin rus: гриб $^{(ru)}$ masculin ucraïnian: гриб $^{(uk)}$ masculin |
# Occitan
### Prononciacion

/t͡sãᵐpaˈɲɔw/, /t͡sãᵐpaˈɲɔw/

## Forma de nom comun

champanhòus masculin (lemosin)
* Plurau de champanhòu.
# Ayapaneco
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

chandi
* Pè.

### Referéncias

* Manuel Segovia, José Manuel Segovia, 2013, Las partes del cuerpo en ayapaneco, Mexico, INALI.
# Romanch
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

chandun masculin (vallader)
* Coide.

### Variantas dialectalas

* cundun (puter)
* combel (surmiran)
* cumbel (sursilvan), (sutsilvan)
# Occitan
### Prononciacion

/t͡sanˈɲa/, /t͡sanˈɲa/

## Forma de vèrb

Declinason :
| Dialècte : naut lemosin |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | chamnhat | chamnhats |
| Masculin | [t͡sanˈɲa] | [t͡sanˈɲa] |
| Femenin | chamnhada | chamnhadas |
| Femenin | [t͡sanˈɲado] | [t͡sanˈɲadaː] |
(lemosin) chamnhats
* Participi passat masculin plurau de chamnhar.
# Romanch
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

chamuotsch masculin (vallader) (puter)
* Camoç.

### Variantas dialectalas

* camutsch (sursilvan)
* tgamutsch (surmiran), (sutsilvan)
# Occitan
### Etimologia

Del latin candēla.

### Prononciacion

/t͡sãⁿˈdelo/, /t͡sãⁿˈdelo/ (lemosin)

### Sillabas

chan | de | la (3)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : naut lemosin ||
| Singular | Plural |
| chandela | chandelas |
| [t͡sãⁿˈdelo] | [t͡sãⁿˈdelaː] |
candela femenin (lemosin) (auvernhat) (vivaroaupenc)
* Cilindre de cera que enroda un blese de coton, que l'extremitat alucada produtz una flama que servís per s'esclairar.

### Variantas dialectalas

* candèla
* candela (gascon)

### Traduccions

| alemand: Kerze $^{(de)}$ femenin anglés: candle $^{(en)}$ catalan: espelma $^{(ca)}$ femenin, candela $^{(ca)}$ femenin francés: bougie $^{(fr)}$ femenin | galician: candea $^{(gl)}$ femenin italian: candela $^{(it)}$ femenin neerlandés: project $^{(nl)}$ portugués: vela $^{(pt)}$ femenin |
# Occitan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/tsanaˈbu/, /tsanaˈbu/

### Sillabas

cha | na| bon (2)

## Nom comun

(lemosin) chanabon masculin
* Bot. Grana dau cherbe.
# Guerneseiés
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Preposicion

dauve
* Amb.

### Referéncias

* Hazel Tomlinson, 2009, Histouaires Guernésiaises.
# Catalan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

daurí
* Primièra persona del singular al passat simple del vèrb daurar.

# Ladin
### Etimologia

Del latin aperire.

### Prononciacion
## Vèrb

daurí
* Dobrir.

### Variantas dialectalas

* giaurí (Val Gardena)

#### Nòta

Forma del dialècte del Val Badia.

### Referéncias

* Dizionario italiano – ladino Val Badia. Dizioner ladin Val Badia – talian
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

davala
* Tresena persona del singular al present de davalar.
# Occitan
### Etimologia

Del vèrb davalar. Pel periòde de l'an, per encausa que las fuèlhas tomban, comparable semanticament a l'anglés american fall.

### Prononciacion

/daβaˈlaðo/, /daβaˈlaðo/ (lengadocian), /davaˈlado/, /davaˈlado/ (lemosin)
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « davalada »

### Sillabas

da | va | la | da (4)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| davalada | davaladas |
| [daβaˈlaðo] | [daβaˈlaðos] |
davalada femenin
* Accion de davalar.
* Endrech que davala.
* Una de las quatre sasons de l'annada, entre l'estiu e l'ivèrn.

### Sinonims

* tardor (3)
* auton (3)

### Antonims

* montada (1, 2)
* pojada (1, 2)
* pujada (1, 2)
* prima (3)

### Traduccions

| alemand: Herbst $^{(de)}$ masculin (3) anglés: autumn $^{(en)}$, fall $^{(en)}$ (3) catalan: tardor $^{(ca)}$ (3) eslovac: jeseň $^{(sk)}$ (3) eslovèn: jesen $^{(sl)}$ (3) espanhòl: otoño $^{(es)}$ masculin (3) | francés: automne $^{(fr)}$ masculin (3) italian: autunno $^{(it)}$ masculin (3) lituanian: ruduo $^{(lt)}$ masculin (3) ongrés: ösz $^{(hu)}$ (3) polonés: jesień $^{(pl)}$ (3) portugués: outono $^{(pt)}$ masculin (3) |

## Forma de vèrb

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | davalat | davalats |
| Masculin | [daβaˈlat] | [daβaˈlats] |
| Femenin | davalada | davaladas |
| Femenin | [daβaˈlaðo] | [daβaˈlaðos] |
davalada
* Participi passat femenin singular de davalar.
# Occitan
### Prononciacion

/daβaˈlaðos/, /daβaˈlaðos/ (lengadocian), /davaˈladaː/, /davaˈladaː/ (lemosin)

## Forma de nom comun

davaladas femenin
* Plural de davalada.

## Forma de vèrb

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | davalat | davalats |
| Masculin | [daβaˈlat] | [daβaˈlats] |
| Femenin | davalada | davaladas |
| Femenin | [daβaˈlaðo] | [daβaˈlaðos] |
davaladas
* Participi passat femenin plural de davalar.
# Occitan
### Etimologia

Del vèrb davalar.

### Prononciacion

[daβala'δu]

## Nom comun

davalador masculin
* Airal que davala.

### Traduccions

| anglés: descent $^{(en)}$, slope $^{(en)}$ afrikaans: basc: catalan: davallador $^{(ca)}$ alemand: espanhòl: descenso $^{(es)}$, pendiente $^{(es)}$ finlandés: francés: descente $^{(fr)}$, pente $^{(fr)}$ indi: ongrés: | indonesian: gaelic irlandés: italian: scesa $^{(it)}$, pendio $^{(it)}$, pendenza $^{(it)}$ norvegian: sicilian: scinnuta $^{(scn)}$, pinninu $^{(scn)}$ |
# Occitan
### Etimologia

D'una forma vulgara *operīre del latin apĕrīre. Parent del francés ouvrir, de l'espanhòl abrir e de l'italian aprire.

### Prononciacion

/dawˈɾi/, /dawˈɾi/

### Sillabas

dau | rir (2)

## Vèrb

daurir (aranés)
* Permetre lo passatge de quauquarren o quauqu'un.

### Variantas dialectalas

* dobrir (lengadocian)
* obrir (lengadocian), (gascon)
* ubrir (lengadocian), (vivaroaupenc)
* durbir (lengadocian), (vivaroaupenc)
* orbir (gascon)
* aubrir (gascon)
* daubrir (gascon)
* draubir (gascon)
* dreibir (lemosin)
* deibrir (lemosin)
* dubrir (lemosin)

### Traduccions

| alemand: öffnen $^{(de)}$ anglés: to open $^{(en)}$ catalan: obrir $^{(ca)}$ chèc: otevřít $^{(cs)}$ espanhòl: abrir $^{(es)}$ esperanto: malfermi $^{(eo)}$ francés: ouvrir $^{(fr)}$ galés: agor $^{(cy)}$ grèc: ανοίγω $^{(el)}$ | italian: aprire $^{(it)}$ naut sorab: wotwěrać $^{(hsb)}$ neerlandés: openen $^{(nl)}$ ongrés: nyit $^{(hu)}$ polonés: otwierać $^{(pl)}$ portugués: abrir $^{(pt)}$ romanés: a deschide $^{(ro)}$ sicilian: gràpiri $^{(scn)}$ suedés: öppna $^{(sv)}$ |
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[da'bal]

### Sillabas

da | val

## Advèrbi

daval
* En bas.

### Sinonims

* en bas
* aval

### Traduccions

| anglés: down $^{(en)}$ catalan: part baixa $^{(ca)}$ espanhòl: abajo $^{(es)}$ francés: en bas $^{(fr)}$ | italian: in basso $^{(it)}$ ongrés: sicilian:n jusu $^{(scn)}$ ucraïnian: |
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

davalam
* Primièra persona del plural al present de davalar.
# Occitan
### Etimologia

Contraccion de de e los, d'usatge corrent en nòrd occitan.

### Prononciacion

/daw/, /daw/ / /dow/, /dow/

### Sillabas

daus

## Preposicion

daus masculin plural (lemosin) (vivaroaupenc)
* Contraccion de la preposicion de ambe l'article los.

### Variantas dialectalas

* dals
* dei (provençau)
* deis (provençau)
* dels
* de los (marchés)
* deus (oèst naut-lemosin) (gascon)

### Traduccions

* anglés: of the $^{(en)}$, from the $^{(en)}$
* espanhòl: de los $^{(es)}$, de las $^{(es)}$
* francés: des $^{(fr)}$
* italian: dei $^{(it)}$, degli $^{(it)}$

### Referéncias

* ↑ M-R Martinet, Le Pitit Prince en marchés/naut-lemosin de Feurçac (23)
# Anglés
## Forma de vèrb

circulating
* Participi present del vèrb to circulate.
# Aromanés
### Prononciacion

/t͡ʃiˈre̯aʃe/, /t͡ʃiˈre̯aʃe/

## Forma de nom comun

cireashe femenin
* Plural de cireashã.

### Referéncias

* Matilda Caragiu Marioțeanu, 1997, Dicționar aromân (macedo-vlah) A-D. Comparativ (român literar-aromân), contextual, normativ și modern, Bucarèst, Editură Enciclopedică.
# Aromanés
### Etimologia

D'un latin *ceresius que remplaça la forma classica cerasus. Parent del romanés cireș e del meglenoromanés cireș.

### Prononciacion

/t͡ʃiˈreʃ/, /t͡ʃiˈreʃ/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| ciresh | cireshi |
| [t͡ʃiˈreʃ] | [t͡ʃiˈreʃi] |
ciresh masculin
* Cerièr.

### Referéncias

* Matilda Caragiu Marioțeanu, 1997, Dicționar aromân (macedo-vlah) A-D. Comparativ (român literar-aromân), contextual, normativ și modern, Bucarèst, Editură Enciclopedică.
# Romanés
### Etimologia

Del latin ceresia que dona tamben l'aromanés cireashã.

### Prononciacion

/t͡ʃiˈre̯aʃə/, /t͡ʃiˈre̯aʃə/

### Sillabas

ci | rea | șă (3)

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cireașă | cireșe |
| [t͡ʃiˈre̯aʃə] | [?] |
cireașă femenin
* Cerièra.

### Derivats

* cireșar

### Mots aparentats

* cireș
# Occitan
### Prononciacion

    /siˈrejʒaː/, /siˈrejʒaː/ (naut lemosin)

## Forma de nom comun

(lemosin) cireisas femenin
* Plural de cireisa.
# Catalan
### Etimologia

Del latin cerasĕa, de cerasum pres del grèc ancian κερασός.

### Prononciacion

/siˈɾeɾə/, /siˈɾeɾə/ (oriental), /siˈɾeɾa/, /siˈɾeɾa/ (occidental)

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cirera | cireres |
| [siˈɾeɾə] | [siˈɾeɾəs] |
cirera femenin
* Cerièra.

### Derivats

* cirerer
# Catalan
### Etimologia

Del latin cerasum, pres del grèc ancian κερασός.

### Prononciacion

[siɾə'ɾe] (oriental), [siɾe'ɾeɾ] (valencian)
Espanha (Manresa) : escotar « cirerer »

### Sillabas

ci | re | rer (3)

## Nom comun

cirerer masculin

### Traduccions

* cerièr $^{(oc)}$.

### Variantas dialectalas

* cirer
# Aromanés
### Etimologia

Del latin ceresiam. Parent del romanés cireașă.

### Prononciacion

/t͡ʃiˈre̯aʃə/, /t͡ʃiˈre̯aʃə/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cireashã | cireashe |
| [t͡ʃiˈre̯aʃə] | [t͡ʃiˈre̯aʃe] |
cireashã femenin
* Cerièra.

### Referéncias

* Rainer Schlösser, 1985, Historische Lautlehre des Aromunischen von Metsovon, Balkan-Archiv, Neue Folge, Beiheft Band 3, Amborg, Helmut Buske Verlag.
* Matilda Caragiu Marioțeanu, 1997, Dicționar aromân (macedo-vlah) A-D. Comparativ (român literar-aromân), contextual, normativ și modern, Bucarèst, Editură Enciclopedică.
# Anglés
## Forma de vèrb

circulates
* Tresena persona del singular del present de l'indicatiu del vèrb to circulate.