OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Turc
### Etimologia

Bastit a partir de dağ ("quimia") amb lo sufix nominal -cı.

### Prononciacion

[dɑ:'ʤɯ]
Turquia (Esmirna) : escotar « dağcı »

### Sillabas

dağ | cı (2)

## Nom comun

dağcı, pl. dağcılar

### Traduccions

* alpinista $^{(oc)}$ masculin e femenin
# Gelao roge de Fanpo
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

daŋ³³
* Montanha.

#### Nòta

Mot transcrich dins una ortogafia linguistica. La lenga ten pas d'escritura oficiala.

### Referéncias

* Li Jinfang, Han Linlin, 2009, 红疙老语概況 Hóng gēlǎoyǔ gàikuàng - A Brief Introduction of Red Gelao, Minzu Yuwen 2009:6, p. 63-79.
# Naut sorab
### Etimologia

Del protoeslau *dati, del protoindoeuropèu *deh₃-.

### Prononciacion
## Vèrb 1

dać perfectiu
* Donar.
dać so perfectiu
* Començar.

## Vèrb 2

dać perfectiu e imperfectiu
* Laissar.

### Referéncias

* Ludmila Budarjowa, 1990, Słownik hornjoserbsko-němski. Wörterbuch Obersorbisch-deutsch, Budyšin-Bautzen, Domowina-Verlag.

# Polonés
### Etimologia

Del protoeslau *dati, del protoindoeuropèu *deh₃-.

### Prononciacion

/d̪at͡ɕ/, /d̪at͡ɕ/

## Vèrb

dać perfectiu
* Donar.
* Laissar, permetre.
# Maltés
### Etimologia

De l'arabi دخل.

### Prononciacion

/ˈdaːħɐl/, /ˈdaːħɐl/

## Vèrb

daħal
* Dintrar.
# Bas sorab
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Vèrb

daś perfectiu
* Donar.

### Referéncias

* Manfred Starosta, Erwin Hannusch, Hauke Bartels, Deutsch-Niedersorbisches Wörterbuch.
# Pakan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

da³⁵
* Aiga.

#### Nòta

Lo mot es transcrich dins una ortografia lingüistica perque la lenga ten pas d'escritura oficiala.

### Referéncias

* Li Jinfang, 1996, A Brief Description of Bugan Language, Minzu Yuwen, 1996:6, p. 68-77.
# Anglés
### Etimologia

De l'anglés mejan que ven de l'anglés ancian dæġ. Son etimologia seriá un protogermanic *dagaz sortit d'un protoindoeuropèu *dhegh- ("cremar"). Seriá pas ligat al latin dies (d'un protoindoeuropèu *dyeu-, ("brilhar")), mas puslèu al sanscrit dāhas "calor".

### Prononciacion

['deɪ]
Reialme Unit (Londres) : escotar « day » Reialme Unit (Escòcia) : escotar « day » Estats Units d'America (Califòrnia) : escotar « day » Estats Units d'America (Tèxas) : escotar « day » Sud-Africa : escotar « day »

## Nom comun

day, pl. days

### Derivats

* daily
* daybreak
* daydream (to)
* daylight
* daystar
* daytime
* payday

### Traduccions

* jorn masculin, dia masculin.
# Dogrib
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

daèhchı̨
* Cadièra.

### Referéncias

* Tłı̨chǫ yatıì Multimedia Dictionary
# Occitan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/beɾˈnaðo/, /beɾˈnaðo/

### Sillabas

ber | na | da (3)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| bernada | bernadas |
| [beɾˈnaðo] | [beɾˈnaðos] |
bernada femenin
* Ent. Insècte de l'espècia Mantis religiosa.

### Sinonims

* prègadieu

### Variantas dialectalas

* prègadiu (gascon)

### Traduccions

| alemand: Gottesanbeterin $^{(de)}$ femenin anglés: praying mantis $^{(en)}$, mantis $^{(en)}$ catalan: pregadéu $^{(ca)}$ masculin espanhòl: santateresa $^{(es)}$ femenin, rezadera $^{(es)}$ femenin francés: mante religieuse $^{(fr)}$ femenin | galician: barbantesa $^{(gl)}$ femenin italian: mantide religiosa $^{(it)}$ femenin portugués: louva-a-deus $^{(pt)}$ romanés: călugăriţă $^{(ro)}$ zolo: isithathabantwana $^{(zu)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/beɾˈnaðos/, /beɾˈnaðos/

## Forma de nom comun

bernadas femenin
* Plural de bernada.
# Mangghuer
### Etimologia

    → Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

bersi
* Tigre.

### Referéncias

* Keith W. Slater, 2003, A Grammar of Mangghuer : A Mongolic language of China’s Qinghai-Gansu Sprachbund, London, New York, RoutledgeCurzon.
# Basc
### Etimologia

Mot compausat, bastit a partir de bi ("dos") e de hogei ("vint").

### Prononciacion

[ber'rogej]

### Sillabas

ber | ro | gei (3)

## Nom comun

berrogei

### Traduccions

* quaranta $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[be'rɔj] França (Bearn) - Gascon : escotar « beròi »

## Adjectiu

beròi; feminin : beròja (gasc.)
* Qu'ei bèth, qu'ei graciós.

### Sinonims

* bèth

### Variantas dialectaus

* polit leng.

### Traduccions

| breton: anglés: beautiful $^{(en)}$, pretty $^{(en)}$, nice catalan: bonic $^{(ca)}$ espanhòl: bonito $^{(es)}$, precioso $^{(es)}$, bello $^{(es)}$, lindo $^{(es)}$ esperanto: basc: finlandés: francés: beau $^{(fr)}$, joli $^{(fr)}$ alemand: | gaelic irlandés: gaelic escocés: italian: bello $^{(it)}$ neerlandés: ongrés: polonés: portugués: bonito $^{(pt)}$ sicilian: beddu $^{(scn)}$ suedés: ucraïnian: |
# Sard
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Adjectiu

bermigosu masculin
* Vermenós.

### Mots aparentats

* berme

#### Nòta

Forma del sard comun.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Sard
### Etimologia

Del latin vermis.

### Prononciacion
## Nom comun

berme masculin
* Vèrm.

### Mots aparentats

* bermigosu

#### Nòta

Forma del sard comun.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Occitan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/beɾnappesˈkajɾe/, /beɾnappesˈkajɾe/
França (Bearn) : escotar « bernat pescaire »

## Locucion nominala

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| bernat pescaire | bernats pescaires |
| [beɾnappesˈkajɾe] | [beɾnats pesˈkajɾes] |
bernat pescaire masculin
* Ornit.Divèrses aucèls de la familha Ardeidae.

### Parents

* guiraud pescaire

### Traduccions

| alemand: Reiher $^{(de)}$ masculin anglés: heron $^{(en)}$ asturian: garza $^{(ast)}$ bashquir: селән $^{(ba)}$ | catalan: agró $^{(ca)}$ masculin, bernat pescaire $^{(ca)}$ masculin francés: aigrette $^{(fr)}$ femenin, héron $^{(fr)}$ masculin |
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[bernappy'den] França (Bearn) : escotar « bernat pudent »

## Nom comun

bernat pudent masculin
* Entom.Insècte del genre Nezara e de la familha Pentatomidae qu'emeton de secrecions odorifèras.

### Sinonims

* puditz

### Traduccions

* alemand: masculin
* anglés: stinkbug $^{(en)}$
* breton:
* catalan: bernat pudent $^{(ca)}$
* espanhòl:
* esperanto:
* basc:
* finlandés:
* francés: punaise $^{(fr)}$
# Walser
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

beru masculin
* Ors.

### Variantas dialectalas

* Formazza : bäru
* Gressoney : bärò
* Issime : beeru

#### Nòta

Forma e ortografia del dialècte de Carcoforo en Itàlia.

### Referéncias

* Le nostre parole – Inŝchi weirter – Unsere Wörter
# Occitan
### Prononciacion

/de'mɔnis/, /de'mɔnis/

## Forma de nom comun

demònis masculin
* Plural de demòni,
# Occitan
### Etimologia

    De Dem- e puèi que ven dau latin vulgari postius, dau latin post o postea.

### Prononciacion

[demˈpɥɛj]
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « dempuèi »

## Preposicion

dempuèi
* A comptar de.
Variantas dialectalas
* despuèi
* despuòi
* despeui

### Traduccions

* alemand: seit $^{(de)}$
* anglés: since $^{(en)}$
* catalan: des de $^{(ca)}$
* chèc: od $^{(cs)}$
* espanhòl: desde $^{(es)}$
* francés: depuis $^{(fr)}$
* francoprovençau/arpitan: depués $^{(frp)}$
* italian: da $^{(it)}$
* neerlandés: sinds $^{(nl)}$
* romanés: de $^{(ro)}$
* sicilian: di $^{(scn)}$
* ucraïnian:
# Occitan
### Prononciacion

/deˈmɔɾo̞s/, /deˈmɔɾo̞s/, /deˈmɔʀo̞s/, /deˈmɔʀo̞s/

## Forma de nom comun

demòras
* Plural de demòra

## Forma de vèrb

demòras
* Segonda persona del singular del present de l'indicatiu de demorar
# Occitan
### Etimologia

    Del latin demonstrare « mostrar, far mòstra ».

### Prononciacion

/demusˈtɾa/, /demusˈtɾa/, provençau /demusˈtʀa/, /demusˈtʀa/ França (Bearn) : escotar « demostrar »

### Sillabas

de|mos|trar

## Vèrb

demostrar
* Provar pel rasonament, d’un biais evident e convencent.
* Avanca la pròva o l’indici de quicòm.
* Mostrar ; exibir ; far mòstra.

### Derivats

* demostrable

### Parents

* demostracion

### Traduccions

| alemand: beweisen $^{(de)}$ anglés: demonstrate $^{(en)}$, attest $^{(en)}$ basc: frogatu $^{(eu)}$ catalan: demostrar $^{(ca)}$ | espanhòl: demostrar $^{(es)}$ francés: démontrer $^{(fr)}$ italian: dimostrare $^{(it)}$ portugués: demostrar $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin demonstrare « mostrar, far mòstra ».

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « demostrar »

### Prononciacion

    Oriental: central /dəmusˈtɾa/, /dəmusˈtɾa/, balear /dəmosˈtɾa/, /dəmosˈtɾa/, /dəmusˈtɾa/, /dəmusˈtɾa/
    Occidental: nord-occidental /demosˈtɾa/, /demosˈtɾa/, valencian /demosˈtɾaɾ/, /demosˈtɾaɾ/

### Sillabas

de|mos|trar

## Vèrb

demostrar
* demostrar $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin demonstrare « mostrar, far mòstra ».

### Prononciacion

escotar « demostrar »

### Prononciacion

/demosˈtɾaɾ/, /demosˈtɾaɾ/

### Sillabas

de|mos|trar

## Vèrb

demostrar
* demostrar $^{(oc)}$

# Portugués
### Etimologia

    Del latin demonstrare « mostrar, far mòstra ».

### Prononciacion

Portugal /dɨmuʃˈtɾaɾ/, /dɨmuʃˈtɾaɾ/; Brasil /dẽmoʃˈtɾaɾ/, /dẽmoʃˈtɾaɾ/, /demosˈtɾa/, /demosˈtɾa/

### Sillabas

de|mos|trar

## Vèrb

demostrar
* demostrar $^{(oc)}$
# Catalan
### Etimologia

Del latin mane ("matin") precedit de de.

### Prononciacion

[də'ma] (oriental), [de'ma] (occidental)

### Sillabas

de | mà (2)

## Advèrbi

demà

### Traduccions

* deman $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    De demorar, deribat de la nocion de durada, mora en latin.

### Prononciacion

/deˈmɔɾo̞/, /deˈmɔɾo̞/, provençau /deˈmɔʀo̞/, /deˈmɔʀo̞/ França (Bearn) : escotar « demòra »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| demòra | demòras |
| [deˈmɔɾo̞] | [deˈmɔɾo̞s] |
demòra femenin
* Delai, retard
* espèra
* abitacion, demorança, domicili

### Traduccions

| domicili alemand: Haus $^{(de)}$, Wohnung $^{(de)}$ anglés: home $^{(en)}$, residence $^{(en)}$, domicile $^{(en)}$, abode $^{(en)}$, dwelling $^{(en)}$, accommodation $^{(en)}$ basc: egontoki $^{(eu)}$ catalan: casa $^{(ca)}$, habitatge $^{(ca)}$ | espanhòl: casa $^{(es)}$, alojamiento $^{(es)}$ francés: demeure $^{(fr)}$ italian: alloggio $^{(it)}$, appartamento $^{(it)}$, abitazione $^{(it)}$ portugués: aposento $^{(pt)}$, habitação $^{(pt)}$, morada $^{(pt)}$ |
| delai, retard alemand: Verzug $^{(de)}$ anglés: delay $^{(en)}$, arrears $^{(en)}$ basc: berandutu $^{(eu)}$ catalan: demora $^{(ca)}$ | espanhòl: demora $^{(es)}$ francés: délais $^{(fr)}$, retard $^{(fr)}$ italian: ritardo $^{(it)}$ portugués: demora $^{(pt)}$ |

## Forma de vèrb

demòra
* Tresena persona del singular del present de l'indicatiu de demorar
* Segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de demorar
# Occitan
### Etimologia
### Sillabas

dem | pús (2)

## Advèrbi

dempús (gascon aranés)
* Denòta era posterioritat.

### Traduccions

* alemand: nach $^{(de)}$; hinter $^{(de)}$
* anglés: afterwards $^{(en)}$ (adv.); after $^{(en)}$(prep.)
* catalan: després $^{(ca)}$
* espanhòl: después $^{(es)}$
* francés: après $^{(fr)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del latin daemon « esperit, gèni, demòni », del grèc ancian δαίμων, daímôn « divinitat, gèni ».

### Prononciacion

/de'mɔni/, /de'mɔni/ França (Bearn) : escotar « demòni »

### Sillabas

de|mò|ni

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| demòni | demònis |
| [de'mɔni] | [de'mɔnis] |
demòni masculin (feminizacion: demònia)
* (Antiquitat) Gèni, esperit o divinitat, bon o marrit.
* (Antiquitat biblica) Dins l'Ancian Testament, dieu fals, dieu pagan, esperit marrit.
* (Cristianisme) Un dels diables, dels esperits malins, per oposicion als àngels, pels crestians
* (religion) (amb majuscula) Lo Diable, Satan, prince dels demònis, e principi del mal.
* Persona marrida que li agrada a tormentar los autres.
* Causa de l’inspiracion, dels vams bons o mals.
* (plural) Personificacion de las idèas negras, angoissosas, que trebola una persona e pòdon l’incitar a d'accions nefastas.

### Parents

* demoniac
* demoniar, endemoniar

### Traduccions

| alemand: Dämon $^{(de)}$ anglés: demon $^{(en)}$ catalan: dimoni $^{(ca)}$ espanhòl: demonio $^{(es)}$ | francés: démon $^{(fr)}$ italian: demonio $^{(it)}$ basc: deabru $^{(eu)}$ portugués: demónio $^{(pt)}$ |
# Catalan
### Etimologia

Del latin dementia.

### Prononciacion

[də'mɛnsiə] (oriental), [de'mɛnsia] (occidental)
Espanha (Barcelona) : escotar « demència »

### Sillabas

de | mèn | ci | a (4)

## Nom comun

demència femenin, pl. demències

### Traduccions

* deméncia $^{(oc)}$

### Parents

* dement

### Antonims

* demència
# Francés
### Etimologia

Del latin tardièr calendarĭum derivat del latin calendae.

### Prononciacion

[kalɑ̃'dʁje]
França (Vòges) : escotar « calendrier » França (Lion) : escotar « calendrier »

### Sillabas

ca | len | drier (3)

## Nom comun

calendrier masculin

### Traduccions

* calendièr $^{(oc)}$
# Portugués
### Etimologia

Del latin tardiu calendarĭum.

### Prononciacion

 escotar « calendário »

### Sillabas

ca | len | dá | rio (4)

## Nom comun

calendário masculin

### Traduccions

* calendièr $^{(oc)}$ masculin
# Occitan
### Etimologia

Del latin calendae (primièr jorn del mes) .

### Prononciacion

[ka'lendo]

### Sillabas

ca | len | da (3)

## Nom comun

calenda femenin (plural: calendas)
* Fèsta de Nadal .

### Traduccions

| alemand: anglés: catalan: Festa de Nadal $^{(ca)}$ espanhòl: Fiesta de Navidad $^{(es)}$ esperanto: estonian: francés: Fête de Noël $^{(fr)}$ francoprovençau/arpitan: Chalendes $^{(frpv)}$ | italian: Festa di Natale $^{(it)}$ neerlandés: polonés: portugués: romanés: sicilian:Festa di Natali $^{(scn)}$ ucraïnian: |
# Catalan
### Etimologia

Del latin tardiu calendarĭum derivat del latin calendae.

### Prononciacion

/kəɫənˈdaɾi/, /kəɫənˈdaɾi/ (oriental), /kaɫenˈdaɾi/, /kaɫenˈdaɾi/ (occidental)
Espanha (Manresa) : escotar « calendari »

## Nom comun

calendari masculin
* Calendièr.
# Occitan
### Etimologia

Del latin tardiu calendarĭum derivat del latin calendae.

### Prononciacion

[kalen'djɛ]
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « calendièr »

### Sillabas

ca | len | dièr (3)

## Nom comun

calendièr masculin
* Sistèma de distribucion del temps en grops basats sus las lunasons (los meses), las fasas de la luna (las setmanas) e lo movement aparent del solelh (los ans), en préner coma unitat de basa lo jorn. Calendièr lunar, solar, lunisolar. Calendièr julian. Calendièr gregorian.
* Taula grafica de la succession dels jorns, dels meses e de las sasons per cada an.

### Variantas dialectalas

* calendari gasc.

### Traduccions

| albanés: alemand: Kalender $^{(de)}$ anglés: calendar $^{(en)}$ basc: breton: deiziadur $^{(br)}$ bulgar: календар $^{(bg)}$ catalan: calendari $^{(ca)}$ chèc: kalendář $^{(cs)}$ danés: espanhòl: calendario $^{(es)}$ esperanto: kalendaro $^{(eo)}$ estonian: finlandés: francés: calendrier $^{(fr)}$ francoprovençau/arpitan: calendriér $^{(frp)}$ | ido: indonesian: italian: calendario $^{(it)}$ japonés: カレンダー $^{(ja)}$ neerlandés: kalender $^{(nl)}$ norvegian: ongrés: naptár $^{(hu)}$ polonés: kalendarz $^{(pl)}$ portugués: calendário $^{(pt)}$ romanés: calendar $^{(ro)}$ rus: календарь $^{(ru)}$ sicilian: calannariu $^{(scn)}$ suedés: turc: ucraïnian: календар $^{(uk)}$ |
# Catalan
### Etimologia

Del latin calĕntis.

### Prononciacion

[ka'lent] (valencian), [kəlén] (oriental)
Espanha (Manresa) : escotar « calent »

### Sillabas

ca | lent (2)

## Adjectiu

calent masculin

### Traduccions

* caud $^{(oc)}$

### Derivats

* calentor

### Referéncias

* BaDaTran
# Francoprovençal
### Etimologia

Del latin tardiu calendarĭum derivat del latin calendae.

### Prononciacion

[kalɛ̃dri'je], [kalɛ̃dʁi'je]

### Sillabas

ca | len | dri | ér

## Nom comun

calendriér masculin

### Traduccions

* calendièr $^{(oc)}$
# Anglés
### Etimologia

Del francés ancian calendier, eiretat del latin calendarĭum.

### Prononciacion

['kæləndə] (UK) e ['kæləndɚ] (US)
escotar « calendar »

### Sillabas

cal | en | dar (3)

## Nom comun

calendar neutre

### Traduccions

* calendièr $^{(oc)}$ masculin

### Derivats

* calendared
# Occitan
### Etimologia

Forma plurala de calenda.

### Prononciacion

[ka'lendos]

### Sillabas

ca | len | das (3)

## Nom comun

calendas feminin plural
* Los dotze jorns abans Nadal .

### Variantas dialectalas

* chalendas
# Occitan
### Etimologia

    Del latin dilutio « accion de lavar, ablucion »

### Prononciacion

    /dilyˈsju/, /dilyˈsju/

### Sillabas

di|lu|cion

## Nom comun

dilucion
Declinason :
| Singular | Plural |
| dilucion | dilucions |
| [dilyˈsju] | [dilyˈsjus] |
* Accion de diluir, alongar amb d'aiga o un autre solvent; resultat d'aquela accion.
* (quimia) Operacion mejans que òm aumenta la proporcion de solvent dins una solucion.

### Traduccions

| alemand: Verdünnung $^{(de)}$, Auflösung $^{(de)}$ anglés: dilution $^{(en)}$ basc: catalan: dilució $^{(ca)}$ | espanhòl: dilución $^{(es)}$ francés: dilution $^{(fr)}$ italian: diluizione $^{(it)}$ portugués: diluição $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin diēs Lūnae.

### Prononciacion

* /diˈlys/, /diˈlys/
* /diˈly/, /diˈly/ (lemosin)
França (Bearn) : escotar « diluns »

### Sillabas

    di|luns (2)

## Nom comun

diluns masculin
* Primièr jorn de la setmana actualament (tradicionalament e religiosa èra lo segond jorn), entre dimenge e dimars.

### Variantas dialectalas

* luns
# Catalan
### Etimologia

Del latin diēs Lūnae.

### Prononciacion

* /diˈʎuns/, /diˈʎuns/

### Sillabas

    di|lluns (2)

## Nom comun

dilluns masculin
* Diluns.
# Francoprovençal
### Etimologia

Del latin dies lunae ("Jorn de la luna").

### Prononciacion

[di'lõ]

### Sillabas

di | lon

## Nom comun

dilon masculin

### Traduccions

* diluns $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    De diluvi

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /dilyˈβja/, /dilyˈβja/
    peovençau /dilyˈvjãⁿ/, /dilyˈvjãⁿ/

### Sillabas

di|lu|vian

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | diluvian | diluvians |
| Masculin | [dilyˈβja] | [dilyˈβjas] |
| Femenin | diluviana | diluvianas |
| Femenin | [dilyˈβjano̞] | [dilyˈβjano̞s] |
diluvian
* Ralatiu o apertenent al diluvi, als aigats grands.
* (figurat) Que sembla al deluvi per son abondància.
* (figurat, per extension) Excessiu, exuberant.

### Parents

* deluvi
* diluvi

### Traduccions

| alemand : Sintflut... $^{(de)}$, sintflutartig $^{(de)}$ anglés : diluvial $^{(en)}$ basc : catalan : diluvià $^{(ca)}$ | espanhòl : diluviano $^{(es)}$, diluvial $^{(es)}$ francés : diluvien $^{(fr)}$ italian : diluviale $^{(it)}$, diluviano $^{(it)}$ portugués : diluviano $^{(pt)}$, diluvial $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/dili'd͡ʒensjo̞s/, /dili'd͡ʒensjo̞s/

## Forma de nom comun

diligéncias femenin
* Plural de diligéncia
# Occitan
### Etimologia

    Del latin diluo, de luo (« banhar, lavar »).

### Prononciacion

    /dilyˈi/, /dilyˈi/

### Sillabas

di|lu|ir

## Vèrb

diluir
* Far dissòlvre dins un liquid, una substància solida.
* Far un liquid mai clar.
se diluir
* Se dissòlvre dins un liquid.
* Venir mai clar.

### Sinonims

* alongar
* dissoldre

### Derivats

* diluent
* dilucion

### Traduccions

| alemand: verdünnen $^{(de)}$, verwässern $^{(de)}$, diluieren $^{(de)}$, verlängern $^{(de)}$ anglés: dilute $^{(en)}$, water down $^{(en)}$ basc: catalan: diluir $^{(ca)}$ | espanhòl: diluir $^{(es)}$ francés: diluer $^{(fr)}$ italian: diluire $^{(it)}$ portugués: diluir $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin diluo, de luo (« banhar, lavar »).

### Prononciacion

    Oriental:/diɫuˈi/, /diɫuˈi/
    Occidental: nord-occidental /diɫuˈi/, /diɫuˈi/; valencian /diɫuˈiɾ/, /diɫuˈiɾ/, /diɫuˈi/, /diɫuˈi/

### Sillabas

di|lu|ir

## Vèrb

diluir
* diluir $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin diluo, de luo (« banhar, lavar »).

### Prononciacion

    /d̪iˈlwiɾ/, /d̪iˈlwiɾ/

### Sillabas

di|luir

## Vèrb

diluir
* diluir $^{(oc)}$
* (figurat) Aflaquir

# Portugués
### Etimologia

    Del latin diluo, de luo (« banhar, lavar »).

### Prononciacion

    Portugal /diˈlwiɾ/, /diˈlwiɾ/
    Brasil /dʒiˈlwi(ɾ)/, /dʒiˈlwi(ɾ)/

### Sillabas

di|luir

## Vèrb

diluir
* diluir $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del latin diluvium « aigat »

### Prononciacion

    lengadocian /diˈlyβi/, /diˈlyβi/
    peovençau /diˈlyvi/, /diˈlyvi/

### Sillabas

di|lu|vi

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| diluvi | diluvis |
| [diˈlyβi] | [diˈlyβis] |
diluvi (lengadocian) , (provençau) ; masculin
* (Bíblia) Segon lo raconte biblic, l’aigat provocat per una pluèja duradissa, que cobrís tota la tèrra e faguèt perir lo genre uman, levat Noè e de sa familha (o un episòde similar dins d’autres racontes).
* (per iperbòla) Aigat màger.
* Pluèja fòrta.
* (iperbòla, per extension) Causas, mai que l’aiga, que son escampilhadas, escampadas amb fòça abondància.
* (per extension, figurat) Granda profusion de quicòm que que siá.

### Variantas dialectalas

* deluvi (lengadocian, gascon)

### Derivats

* diluvian

### Traduccions

| alemand : Sintflut $^{(de)}$, Sündflut $^{(de)}$ anglés : Flood $^{(en)}$ basc : dilubio $^{(eu)}$, uholde $^{(eu)}$ catalan : diluvi $^{(ca)}$ | espanhòl : diluvio $^{(es)}$ francés : déluge $^{(fr)}$ italian : diluvio $^{(it)}$ portugués : dilúvio $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin diluvium « aigat »

### Prononciacion

    Oriental: central /diˈɫuβi/, /diˈɫuβi/, balear /diˈɫuvi/, /diˈɫuvi/
    Occidental: nord-occidental /diˈɫuβi/, /diˈɫuβi/, valencian /diˈɫuvi/, /diˈɫuvi/, /diˈɫuβi/, /diˈɫuβi/

### Sillabas

di|lu|vi

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| diluvi | diluvis |
diluvi masculin
* diluvi $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/dyˈɾaples/, /dyˈɾaples/, /dyˈɾaβles/, /dyˈɾaβles/, provençau /dyˈʀables/, /dyˈʀables/

## Forma d'adjectiu

durables
* masculin plural de durable

# Anglés
### Prononciacion

/ˈd(j)ʊəɹəbəlz/, /ˈd(j)ʊəɹəbəlz/

## Forma de nom comun

durables
* plural de durable

# Catalan
### Prononciacion

oriental /duˈɾabbɫəs/, /duˈɾabbɫəs/, occidental /duˈɾaβɫes/, /duˈɾaβɫes/

## Forma d'adjectiu

durables masculin o femenin
* plural de durable

# Espanhòl
### Prononciacion

/duˈɾaβles/, /duˈɾaβles/

## Forma d'adjectiu

durable masculin o femenin
* plural de durable

# Francés
### Prononciacion

/dyʁabl/, /dyʁabl/

## Adjectiu

durables masculin o femenin
* plural de durable
# Catalan
## Forma de vèrb

duraren
* Tresena persona del plural al passat simple del vèrb durar.
# Occitan
### Prononciacion

/duˈɾaðos/, /duˈɾaðos/

## Forma de nom comun

duradas femenin
* Plural de durada.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

duraremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb durar.
# Occitan
### Etimologia

De durar amb lo sufix -ada.

### Prononciacion

/dyˈɾaðo̞/, /dyˈɾaðo̞/
França (Bearn) : escotar « durada »

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| durada | duradas |
| [dyˈɾaðo] | [dyˈɾaðos] |
durada femenin
* Accion o efièch de durar.
* Espaci de temps que dura quicòm.

### Traduccions

| anglés: duration $^{(en)}$ catalan: durada $^{(ca)}$ femenin | francés: durée $^{(fr)}$ femenin |
# Occitan
### Prononciacion

/dyɾaˈðiso/, /dyɾaˈðiso/

## Forma d'adjectiu

duradissa
* Femenin singular de duradís.
# Occitan
### Prononciacion

/dyɾaˈðisos/, /dyɾaˈðisos/

## Forma d'adjectiu

duradissas
* Femenin plural de duradís.
# Occitan
### Prononciacion

/dyɾaˈðises/, /dyɾaˈðises/

## Forma d'adjectiu

duradisses
* Masculin plural de duradís.
# Occitan
### Etimologia

De durar amb lo sufix -adís.

### Prononciacion

/dyɾaˈðis/, /dyɾaˈðis/

### Sillabas

du | ra | dís (3)

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | duradís | duradisses |
| Masculin | [dyɾaˈðis] | [dyɾaˈðises] |
| Femenin | duradissa | duradissas |
| Femenin | [dyɾaˈðiso] | [dyɾaˈðisos] |
duradís masculin
* Que dura, que persistís.

### Sinonims

* tenaç
* durable

### Traduccions

| alemand: dauerhaft $^{(de)}$ anglés: durable $^{(en)}$ catalan: durador $^{(ca)}$ | francés: durable $^{(fr)}$ italian: durevole $^{(it)}$ sicilian: durèvuli $^{(scn)}$ |