OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

Del latin rotare.

### Prononciacion

lengadocian /ru'ða/, /ru'ða/, provençau /ʀu'da/, /ʀu'da/
França (Bearn) : escotar « rodar »

## Vèrb

rodar
* Vagabondar.
** Ròda que rodaràs, dins ton país totjorn tornaràs (provèrbi)
* Virar.
* (Tec.) far lo rodatge d'un motor

### Derivats

* rodaire
* rodament
* rodassejar
* rodatge

### Traduccions

* alemand:
* anglés: to prowl $^{(en)}$
* catalan: rodar $^{(ca)}$
* chèc: potulovat se $^{(cs)}$ ipf.
* espanhòl:
* francés: rôder $^{(fr)}$
* italian:
* romanés: a pribegi $^{(ro)}$
* naut sorab: dundać $^{(hsb)}$ ipf.

### Conjugason

| Infinitiu | rodar | rodar | rodar | rodar | rodar | rodar |
| Gerondiu | rodant | rodant | rodant | rodant | rodant | rodant |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | rodat | rodat | rodat | rodats | rodats | rodats |
| femenin | rodada | rodada | rodada | rodadas | rodadas | rodadas |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | ròdi ròde | ròdas | ròda | rodam | rodatz | ròdan |
| Imperfach | rodavi | rodavas | rodava | rodàvem | rodàvetz | rodavan |
| Preterit | rodèri | rodères | rodèt | rodèrem | rodèretz | rodèron |
| Futur | rodarai | rodaràs | rodarà | rodarem | rodaretz | rodaràn |
| Condicional | rodariái | rodariás | rodariá | rodariam | rodariatz | rodarián |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | ròde | ròdes | ròde | rodem | rodetz | ròden |
| Imperfach | rodèssi | rodèsses | rodès rodèsse | rodèssem | rodèssetz | rodèsson |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Afirmatiu | — | ròda ! | — | rodem ! | rodatz ! | — |
| Negatiu | — | ròdes pas ! | — | rodem pas ! | rodetz pas ! | — |
| Nòtas |||||||
| ↑ Èst e nòrd-èst (Cevena, monpelhierenc, Gavaudan, orlhagués, nòrd-Roergue) |||||||
# Occitan
### Etimologia

Del latin vulgar *rubĭcŭla.

### Prononciacion

/ruˈðiʎo/, /ruˈðiʎo/

### Sillabas

ro | di | lha

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : gascon ||
| Singular | Plural |
| rodilha | rodilhas |
| [ruˈðiʎo] | [ruˈðiʎos] |
Rodilha femenin (gascon)
* Quim. Oxid ferric idratat, de color roge, que se forma a la superfícia del hèr per accion de l'umiditat de l'aire.

### Parents

* rodilhar
* rodilhós

### Variantas dialectalas

* rovilh
* arronha (gascon)
* arronhèra (gascon)
* ronha (gascon)
* rovilha (gascon), (vivaroalpenc)
* arrovilha (gascon)
* rolh (provençal)
* rolha (lemosin), (auvernhat), (vivaroalpenc)

### Traduccions

| alemand: Rost $^{(de)}$ masculin anglés: rust $^{(en)}$ bas sorab: zarz $^{(dsb)}$ masculin catalan: rovell $^{(ca)}$ masculin espanhòl: herrumbre $^{(es)}$ femenin, óxido $^{(es)}$ masculin esperanto: rusto $^{(eo)}$ francés: rouille $^{(fr)}$ femenin | italian: ruggine $^{(it)}$ femenin ongrés: roszda $^{(hu)}$ naut sorab: zerzawc $^{(hsb)}$ masculin polonés: rdza $^{(pl)}$ femenin romanés: rugină $^{(ro)}$ femenin sicilian: rìsina $^{(scn)}$ femenin |
# Espanhòl
### Etimologia

De l'espanhòl ancian rodiella, del latin tardiu rotella, diminutiu de rota « ròda ».

### Prononciacion

/roˈðiʎa/, /roˈðiʎa/
escotar « rodilla »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| rodilla | rodillas |
| [roˈðiʎa] | [roˈðiʎas] |
rodilla femenin
* Genolh.

### Sinonims

* hinojo

### Derivats

* arrodillar
# Occitan
### Prononciacion

/ruˈðjɛɾo/, /ruˈðjɛɾo/

## Forma de nom comun

rodièra
* Femenin singular de rodièr.

## Forma d'adjectiu

rodièra
* Femenin singular de rodièr.
# Occitan
### Etimologia

    De ròda.

### Prononciacion

/ruˈðal/, /ruˈðal/

### Sillabas

ro|dal

## Adjectiu

Declinason :
| Singular | Plural |
| rodal | rodals |
| [ruˈðal] | [ruˈðals] |
rodal masculin
* Emprenta prigonda que las ròdas d’un veïcul fan suls camins o los terrens fagoses.

### Variantas dialectalas

* rodau (provençau, gascon)

### Sinonims

* carral
* carretal

### Traduccions

| alemand: Furche $^{(de)}$, Spur $^{(de)}$ anglés: rut $^{(en)}$ basc: entrenatzaile $^{(eu)}$ catalan: rodera $^{(ca)}$, carrilada $^{(ca)}$, carrerany $^{(ca)}$ | espanhòl: rodera $^{(es)}$ francés: ornière $^{(fr)}$ italian: solco $^{(it)}$, carreggiata $^{(it)}$ portugués: carril $^{(pt)}$, rodeira $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

França (Bearn) - Lengadocian : escotar « rodet »

## Nom comun

rodet masculin
* Maquina de roda, moguda per una pedala e que servís per fialar..

### Variantas dialectalas

* arrodet
* torn

### Traduccions

* anglés: spinning wheel $^{(en)}$
* catalan: filosa $^{(ca)}$
* francés: rouet $^{(fr)}$
# Occitan
### Etimologia

De ròda amb lo sufix -ièr.

### Prononciacion

/ru'ðjɛ/, /ru'ðjɛ/

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | rodièr | rodièrs |
| Masculin | [ruˈðjɛ] | [ruˈðjɛs] |
| Femenin | rodièra | rodièras |
| Femenin | [ruˈðjɛɾo] | [ruˈðjɛɾos] |
rodièr masculin
* Persona que farga las carretas.

### Traduccions

| anglés: wheelwright $^{(en)}$, cartwright $^{(en)}$ catalan: carreter $^{(ca)}$ masculin espanhòl: carpintero de carros masculin | francés: charron $^{(fr)}$ masculin italian: carradore $^{(it)}$ masculin sicilian: carraduri $^{(scn)}$ masculin |

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | rodièr | rodièrs |
| Masculin | [ruˈðjɛ] | [ruˈðjɛs] |
| Femenin | rodièra | rodièras |
| Femenin | [ruˈðjɛɾo] | [ruˈðjɛɾos] |
rodièr masculin
* Bestial als pès tròp escartats.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydłam
* Datiu plural de wozydło.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydłami
* Instrumental plural de wozydło.
# Naut sorab
### Etimologia

De wóz.

### Prononciacion
## Nom comun

| Cas | Singular | Plural | Dual |
| Nominatiu | wozydło | wozydła | wozydle |
| Genitiu | wozydła | wozydłow | wozydłow |
| Datiu | wozydłu | wozydłam | wozydłomaj |
| Acusatiu | wozydło | wozydła | wozydle |
| Instrumental | wozydłom | wozydłami | wozydłomaj |
| Locatiu | wozydle | wozydłach | wozydłomaj |
wozydło neutre
* Veïcle.

### Mots aparentats

* wóz
* wozowy
* wozydłownistwo
* wozyć

### Referéncias

* Ludmila Budarjowa, 1990, Słownik hornjoserbsko-němski. Wörterbuch Obersorbisch-deutsch, Budyšin-Bautzen, Domowina-Verlag.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydłomaj
* Datiu-instrumental-locatiu dual de wozydło.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydle
* Locatiu singular de wozydło.
* Nominatiu-accusatiu dual de wozydło.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydła
* Genitiu singular de wozydło.
* Nominatiu-accusatiu plural de wozydło.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydłach
* Locatiu plural de wozydło.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydłow
* Genitiu plural de wozydło.
* Genetiu dual de wozydło.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydłom
* Instrumental singular de wozydło.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

wozydłownistwa
* Genitiu singular de wozydłownistwo.
* Nominatiu-accusatiu plural de wozydłownistwo.
# Occitan
### Prononciacion

/bekˈtus/, /bekˈtus/, /betˈtus/, /betˈtus/, provençau /vekˈtu/, /vekˈtu/

## Forma de nom comun

vectors
* Plural de vector,
# Occitan
### Etimologia

De vedèl amb lo prefixe diminutiu -et.

### Prononciacion

[beδe'let]

### Sillabas

ve | del | et (3)

## Nom comun

vedelet masculin
* Zool. Vedèl pichon.

### Sinonims

* vedelon
# Catalan
### Etimologia

Del latin vĭtĕllus.

### Prononciacion

[bə'δeʎ] (oriental), [ve'δeʎ] (valencian)

### Sillabas

ve | dell (2)

## Nom comun

vedell masculin

### Traduccions

* vedèl $^{(oc)}$

### Derivats

* vedella
* vedellar
# Romanés
### Etimologia

Del latin videre. A comparar amb lo meglenoromanés videari.

### Prononciacion

/veˈde̯a/, /veˈde̯a/
Romania (Craiova) : escotar « vedea »

### Sillabas

ve | dea (2)

## Vèrb

a vedea
* Veire.

### Derivats

* prevedea
* revedea
# Occitan
### Etimologia

De vedeu amb lo sufix diminitiu -on.

### Prononciacion

/vedeˈlu/, /vedeˈlu/

### Sillabas

ve | de| lon (3)

## Nom comun

| Singular | Plural |
| vedelon | vedelons |
(lemosin) vedelon masculin
* Vedeu joune.
# Meglenoromanés
### Etimologia

Del latin vetulus.

### Prononciacion

/ˈveklʲu/, /ˈveklʲu/

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | vecl’u | vecl’i |
| Masculin | [ˈveklʲu] | [ˈveklʲi] |
| Femenin | veacl’ă | veacl’i |
| Femenin | [ˈve̯aklʲə] | [ˈve̯aklʲi] |
vecl’u
* Vièlh.

### Referéncias

* Petar Atanasov, 1990, Le mégléno-roumain de nos jours, Balkan-Archiv, Neue Folge, Beiheft Band 7, Amborg, Helmut Buske Verlag.
# Occitan
### Etimologia

Del latin vĕtāre.

### Prononciacion

/beˈða/, /beˈða/

### Sillabas

ve | dar (2)

## Vèrb

vedar (gascon) (Desuet)
* Impausar que non se faga una causa.

### Sinonims

* defendre
* interdire
* proïbir
* enebir

### Traduccions

| alemand: verbieten $^{(de)}$ anglés: to forbid $^{(en)}$, to prohibit $^{(en)}$ catalan: prohibir $^{(ca)}$ espanhòl: prohibir $^{(es)}$ francés: interdire $^{(fr)}$, prohiber $^{(fr)}$ | italian: proibire $^{(it)}$ naut sorab: zakazać $^{(hsb)}$ perfectiu neerlandés: verbieden $^{(nl)}$ portugués: proibir $^{(pt)}$ sicilian: pruibbiri $^{(scn)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Bastit a partir de vedèl.

### Prononciacion

[beδe'la]

### Sillabas

ve | de | lar (3)

## Vèrb

vedelar masculin
* Zool. Aver de pichons una vaca; far de vedèls.

### Traduccions

| alemand: anglés: basc: breton: bulgar: catalan: chèc: danés: eslovac: eslovèn: esperanto: espanhòl: estonian: finlandés: francés: | islandés: italian: japonés: lituanian: neerlandés: norvegian: ongrés: polonés: portugués: romanés: rus: suedés: turc: ucraïnian: |
# Occitan
### Etimologia

    Del latin vector, de veho (« transportar »).

### Prononciacion

/bekˈtu/, /bekˈtu/, /betˈtu/, /betˈtu/, provençau /vekˈtu/, /vekˈtu/ França (Bearn) : escotar « vector »

### Sillabas

vec|tor

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| vector | vectors |
| [bekˈtu] | [bekˈtus] |
vector masculin
* Que transpòrta, que veïcula.
* (geometria) : Dins las corbas, linha, d'una espècia deterninada, que jónh un fogal cap a un punt de la corba.

### Derivats

* vectorial

### Traduccions

| alemand: Vektor $^{(de)}$ anglés: vector $^{(en)}$ basc: catalan: vector $^{(ca)}$ | espanhòl: vector $^{(es)}$ francés: vecteur $^{(fr)}$ italian: vettore $^{(it)}$ portugués: vector $^{(pt)}$ |
# Istriòt
### Etimologia

Del latin vitellus.

### Prononciacion

/veˈdel/, /veˈdel/

## Nom comun

vedel masculin
* Vedèl.

### Variantas dialectalas

* vadiel
* videl

#### Nòta

Forma del dialècte de Valle.

### Referéncias

* Goran Filipi, Barbara Buršić Giudici, 1998, Istriotski lingvistički atlas. Atlante linguistico istrioto, Znanstvena udruga Mediteran, Pula.

# Ladin
### Etimologia

Del latin vitellus.

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| vedel | vedìe |
vedel masculin
* Vedèl.

#### Variantas dialectalas

* vadel (Val Gardena)
* videl (Val Badia)

#### Nòta

Forma del dialècte fassan.

### Referéncias

* Dizionario italiano - ladino fassano. Dizionèr talian - ladin fascian
# Occitan
### Prononciacion

/saˈðulo/, /saˈðulo/ (lengadocian), /saˈdulo/, /saˈdulo/ (lemosin)

## Forma d'adjectiu

sadola
* Femenin singular de sadol.
# Occitan
### Prononciacion

/saˈðuls/, /saˈðuls/ (lengadocian), /saˈdu/, /saˈdu/ (lemosin)

## Forma d'adjectiu

sadols
* Masculin plural de sadol.
# Francés
### Etimologia

Bastit a partir de sadique amb lo sufix adverbial -ment.

### Prononciacion

[sadik'mɑ̃] França (Lion) : escotar « sadiquement » França (Vòges) : escotar « sadiquement »

### Sillabas

sa | dique | ment (3)

## Advèrbi

sadiquement

### Traduccions

* sadicament $^{(oc)}$

### Parents

* sadique
# Guerneseiés
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| saer | saers |
saer masculin
* Vèspre.

### Derivats

* seraïe

### Referéncias

* Hazel Tomlinson, 2009, Histouaires Guernésiaises.
# Occitan
### Etimologia

    De sadol

### Prononciacion

    lengadocian /saðuˈlit͡ʃe/, /saðuˈlit͡ʃe/
    provençau /saduˈlid͡ʒe/, /saduˈlid͡ʒe/

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| sadolitge | sadolitges |
| [saðuˈlit͡ʃe] | [saðuˈlit͡ʃes] |
sadolitge (lengadocian) , (provençau) ; masculin
* Estat d’una persona que la talent e la set son bravament satisfachas, qu'es plenament assadolada.

### Sinonims

* assadorada (gascon)
* hartèra (gascon)
* sacietat
* sadolum (lengadocian)

### Parents

* sadol
* sadolar / assadolar

### Traduccions

| alemand: Sättigung $^{(de)}$ anglés: satiety $^{(en)}$, repletion $^{(en)}$, fullness $^{(en)}$ basc: catalan: sacietat $^{(ca)}$, sadollament $^{(ca)}$, atipament $^{(ca)}$, afartament $^{(ca)}$ | espanhòl: saciedad $^{(es)}$, repleción $^{(es)}$ francés: rassasiement $^{(fr)}$, satiété $^{(fr)}$ italian: satollamento $^{(it)}$ portugués: repleção $^{(pt)}$, saciedade $^{(pt)}$ |
# Naut sorab
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Vèrb

sadźić perfectiu
* Metre, plaçar.
* Plantar.
sadźić so perfectiu
* Escometre, jogar.

### Conjugason

| Infinitiu | sadźić | sadźić | sadźić | sadźić | sadźić | sadźić |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular |
| masculin | sadźeny | sadźeny | sadźeny |
| femenin | sadźena | sadźena | sadźena |
| neutre | sadźene | sadźene | sadźene |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural | dual | dual | dual | dual |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ja | ty | wón wona wono wone | my | vy | woni wone | mój | wój | wonaj wonej |
| Present | sadźu | sadźiš | sadźi | sadźimy | sadźiće | sadźa | sadźimoj | sadźitaj sadźitej | sadźitaj sadźitej |
| Preterit | sadźich | sadźi | sadźi | sadźichmy | sadźišće | sadźichu | sadźichmoj | sadźištaj sadźištej | sadźištaj sadźištej |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural | dual | dual | dual | dual |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ja | ty | wón wona wono wone | my | vy | woni wone | mój | wój | wonaj wonej |
| Imperatiu | — | sadź ! | — | sadźmy ! | sadźće ! | — | sadźmoj ! | sadźtaj ! sadźtej ! | — |
| Passat |||||||
| Nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural | dual | dual | dual | dual |
| Masculin | sadźił | sadźił | sadźił | sadźili | sadźili | sadźili | sadźiłoj | sadźiłoj | sadźiłoj | sadźiłoj |
| Femenin | sadźiła | sadźiła | sadźiła | sadźiłe | sadźiłe | sadźiłe | sadźiłoj | sadźiłoj | sadźiłoj | sadźiłoj |
| Neutre | sadźiło | sadźiło | sadźiło | sadźiłe | sadźiłe | sadźiłe | sadźiłoj | sadźiłoj | sadźiłoj | sadźiłoj |
| Nòtas |||||||

### Referéncias

* Ludmila Budarjowa, 1990, Słownik hornjoserbsko-němski. Wörterbuch Obersorbisch-deutsch, Budyšin-Bautzen, Domowina-Verlag.
* Soblex - hornjoserbsko-němski słownik
# Guerneseiés
### Prononciacion
## Forma de nom comun

saers masculin
* Plural de saer.
# Occitan
### Etimologia

Del latin satŭllus, diminutiu de satur, derivat de satis « pro ».

### Prononciacion

/saˈðul/, /saˈðul/ (lengadocian), /saˈdu/, /saˈdu/ (lemosin)
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « sadol »

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | sadol | sadols |
| Masculin | [saˈðul] | [saˈðuls] |
| Femenin | sadola | sadolas |
| Femenin | [saˈðulo] | [saˈðulos] |
sadol masculin
* Qu'a manjat fins a ne poder pas mai.

### Sinonims

* rulle
* repasimat

### Derivats

* assadolar

### Variantas dialectalas

* sadoth (gascon)
* assadorat (gascon)

### Locucions

n'aver un sadol
* N'aver pro.
n'i a un sadol
* N'i a pro.

### Traduccions

| alemand: satt $^{(de)}$ anglés: satiated $^{(en)}$ catalan: sadoll $^{(ca)}$, fart $^{(ca)}$, tip $^{(ca)}$ espanhòl: saciado $^{(es)}$ esperanto: sata $^{(eo)}$ | francés: repu $^{(fr)}$, rassasié $^{(fr)}$ italian: satollo $^{(it)}$, sazio $^{(it)}$, saziato $^{(it)}$ romanés: sătul $^{(ro)}$ sicilian: sazziu $^{(scn)}$, sazziatu $^{(scn)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/saˈðulos/, /saˈðulos/ (lengadocian), /saˈdulaː/, /saˈdulaː/ (lemosin)

## Forma d'adjectiu

sadolas
* Femenin plural de sadol.
# Naut sorab
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Vèrb

sadźeć imperfectiu
* Metre, plaçar.
* Plantar.
sadźeć so imperfectiu
* Escometre, jogar.

### Conjugason

| Infinitiu | sadźeć | sadźeć | sadźeć | sadźeć | sadźeć | sadźeć |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular |
| masculin | sadźany | sadźany | sadźany |
| femenin | sadźana | sadźana | sadźana |
| neutre | sadźane | sadźane | sadźane |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural | dual | dual | dual | dual |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ja | ty | wón wona wono wone | my | vy | woni wone | mój | wój | wonaj wonej |
| Present | sadźam | sadźeš | sadźa | sadźamy | sadźeće | sadźeja | sadźamoj | sadźataj sadźatej | sadźataj sadźatej |
| Preterit | sadźach | sadźeše | sadźeše | sadźachmy | sadźešće | sadźachu | sadźachmoj | sadźeštaj sadźeštej | sadźeštaj sadźeštej |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural | dual | dual | dual | dual |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ja | ty | wón wona wono wone | my | vy | woni wone | mój | wój | wonaj wonej |
| Imperatiu | — | sadźej ! | — | sadźejmy ! | sadźejće ! | — | sadźejmoj ! | sadźejtaj ! sadźejtej ! | — |
| Passat |||||||
| Nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural | dual | dual | dual | dual |
| Masculin | sadźał | sadźał | sadźał | sadźeli | sadźeli | sadźeli | sadźałoj | sadźałoj | sadźałoj | sadźałoj |
| Femenin | sadźała | sadźała | sadźała | sadźałe | sadźałe | sadźałe | sadźałoj | sadźałoj | sadźałoj | sadźałoj |
| Neutre | sadźało | sadźało | sadźało | sadźałe | sadźałe | sadźałe | sadźałoj | sadźałoj | sadźałoj | sadźałoj |
| Nòtas |||||||

### Referéncias

* Ludmila Budarjowa, 1990, Słownik hornjoserbsko-němski. Wörterbuch Obersorbisch-deutsch, Budyšin-Bautzen, Domowina-Verlag.
* Soblex - hornjoserbsko-němski słownik
# Occitan
### Etimologia

    De traversar

### Prononciacion

lengadocian, gascon /tɾaˈβɛɾso̞/, /tɾaˈβɛɾso̞/; provençau /tʀaˈvɛʀsə/, /tʀaˈvɛʀsə/
    França (Bearn) : escotar « travèrsa »

### Sillabas

tra|vèr|sa

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| travèrsa | travèrsas |
| [tɾaˈβɛɾso̞] | [tɾaˈβɛɾso̞s] |
travèrsa femenin
* Via transversala que fa comunicar una carrièra amb una autra.
* (per metonimia) Acorcha
** Camin de travèrsa.
* (arquitectura) Pèça qu’òm met en travèrs d'unes obratges per los juntar, per los assolidar.
* (camin de fèrre) Pèça de fusta o de beton, situada sota un parelh de ralhs, e plaçada a interval regular, que servís a manténer fixa la distància entre los dos ralhs, e l’inclinason d'aqueles ralhs.
* Vent del nòrd o del nòrd-oèst. En particular, un vent qui travèrsa la val del Ròse.
* (figurat) Obstacle, empachament, contrarietat.

### Parents

* travèrs

### Traduccions
## Forma de vèrb

travèrsa
* Tresena persona del singular del present de l'indicatiu de traversar.
* Segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de traversar.
# Anglés
### Etimologia

Del francés ancian travailler ("patir, èsser cansat").

### Prononciacion

['tɹævəɫ]
Reialme Unit (Londres) : escotar « travel » Estats Units d'America (Tèxas) : escotar « travel » Estats Units d'America (Connecticut) : escotar « travel »

### Sillabas

tra | vel (2)

## Vèrb

to travel

### Traduccions

* viatjar $^{(oc)}$

### Derivats

* traveler/traveller
* traveling/travelling
# Occitan
### Etimologia

    Del latin traversus, de transversus.

### Prononciacion

lengadocian, gascon /tɾaˈβɛɾs/, /tɾaˈβɛɾs/; provençau /tʀaˈvɛʀs/, /tʀaˈvɛʀs/
    França (Bearn) : escotar « travèrs »

### Sillabas

tra|vèrs

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | travèrs | travèrses |
| Masculin | [tɾaˈβɛɾs] | [tɾaˈβɛɾses] |
| Femenin | travèrsa | travèrsas |
| Femenin | [tɾaˈβɛɾso̞] | [tɾaˈβɛɾso̞s] |
travèrs (lengadocian)
* Reborsièr, reguèrgue, desgordit, rusat, biaisut

### Traduccions

| alemand: anglés: basc: catalan: | catalan: francés: italian: portugués: |

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| travèrs | travèrses |
| [tɾaˈβɛɾs] | [tɾaˈβɛɾses] |
travèrs masculin
* Espandida.
** Un travèrs de mar.
* Espandida d’un còrs considerat dins son espessor.
** Un travèrs de det de vin.
* (geografia) Penjal, penjal de costièra.
** Plantèt sa vinha per un travèrs.

### Derivats

* a travèrs
* de travèrs
* en travèrs
* travèrsa
* traversada
* traversièr / traversier

### Parents

* travèrsa

### Traduccions

| alemand: Schräge $^{(de)}$, Schrägheit $^{(de)}$ anglés: width $^{(en)}$, breadth $^{(en)}$ basc: catalan: través $^{(ca)}$ | espanhòl: través $^{(es)}$ francés: travers $^{(fr)}$ italian: traverso $^{(it)}$ portugués: través $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De trau

### Prononciacion

    lengadocian /ˈtɾaβo̞/, /ˈtɾaβo̞/
    provençau /ˈtʀavə/, /ˈtʀavə/
    escotar « trava »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| trava | travas |
| [ˈtɾaβo̞] | [ˈtɾaβo̞s] |
trava femenin
* Lien qu’òm plaça a las cambas d’un animal, o trau penjat per una còrda a son còl, per l'empachar de caminar.
* (per extension) Ligam per estacar los presonièrs o los condemnats.
* (figurat) Obstacle, empachament, geina, constrencha.

### Sinonims

* entrava
per un animal
* talòs
figurat
* entravadís

### Derivats

* travar

### Traduccions

| alemand: Halterung $^{(de)}$, Haltevorrichtung $^{(de)}$, Hindernis $^{(de)}$ (figurat) anglés: bond $^{(en)}$, basc: catalan: trava $^{(ca)}$ | espanhòl: traba $^{(es)}$ francés: entrave $^{(fr)}$ italian: blocco $^{(it)}$, fermo $^{(it)}$ portugués: |

## Forma de vèrb

trava
* tresena persona del singular del present de l'indicatiu de travar
* segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de travar

# Catalan
### Etimologia

    De travar

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| trava | traves |
trava femenin
* trava $^{(oc)}$

## Forma de vèrb

trava
* tresena persona del singular del present de l'indicatiu de travar
* segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de travar