OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chiricahua
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/sɔ̃ːs˩/, /sɔ̃ːs˩/

## Nom comun

sǫǫs
* Estela.

# Lipan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/sɔ̃ːs˩/, /sɔ̃ːs˩/

## Nom comun

sǫǫs
* Estela.
# Iogor de l'oèst
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Adjectiu

sɑrəɣ
* Jaune.

#### Nòta

Mot transcrich dins una ortografia lingüistica. La lenga ten pas d'escritura oficiala.

### Referéncias

* Léi Xuănchūn, 1992, 西部裕固汉词典 - Xībù Yùgù-Hàn cídiăn, Chéngdŭ, Sichuan Minzu Chubanshe.
# Ongrés
### Etimologia

Bastit sus l'adjectiu sűrű ("dens -a, espés, -essa") amb lo sufix nominal -ség en foncion de l'armonia vocalica.

### Prononciacion

['ʃy:ry:ʃe:g]

### Sillabas

sű | rű | ség (3)

## Nom comun

sűrűség, pl. sűrűségek

### Traduccions

* densitat $^{(oc)}$ femenin

### Parents

* sűrű
# Noroèc
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

## Nom comun

sǫþoll masculin
* Sèla.

### Mots aparentats

* sǫþla

### Referéncias

* Andreas Heusler, 1932, Altisländisches Elementarbuch, Heidelberg, Carl Winters Universitätsbuchhhandlung.
# Noroèc
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

## Nom comun

sǫ́l femenin
* Arma.

### Referéncias

* Andreas Heusler, 1932, Altisländisches Elementarbuch, Heidelberg, Carl Winters Universitätsbuchhhandlung.
# Lituanian
### Etimologia

D'un protobalteslau ipotetic *sūnús.

### Prononciacion

[su:'nʊs]

### Sillabas

sū | nus (2)

## Nom comun

sūnus masculin, pl. sūnūs

### Traduccions

* filh $^{(oc)}$

### Antonims

* duktė
# Naut chehalis
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

sƛʼéčʼ
* Tatoatge.

### Referéncias

* Dale Kinkade, 1991, Upper Chehalis Dictionary, Missoula, University of Montana Occasional Papers in Linguistics N° 7.
# Noroèc
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

## Vèrb

sǫþla
* Selar.

### Mots aparentats

* sǫþoll

### Referéncias

* Andreas Heusler, 1932, Altisländisches Elementarbuch, Heidelberg, Carl Winters Universitätsbuchhhandlung.
# Noroèc
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

## Nom comun

sǽr masculin
* Mar.

### Referéncias

* Andreas Heusler, 1932, Altisländisches Elementarbuch, Heidelberg, Carl Winters Universitätsbuchhhandlung.
# Iogor de l'oèst
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

sɑʐ
* Cabel.

### Variantas

* ʂɑʐ

#### Nòta

Mot transcrich dins una ortografia lingüistica. La lenga ten pas d'escritura oficiala.

### Referéncias

* Chén Zōngzhèn, Léi Xuănchūn, 1985, 西部裕固语简志 - Xībù Yùgùyŭ jiānzhì, Pékin, Minzu Chubanshe.
# Sami de lule
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tjáhtje

### Traduccions

* aiga $^{(oc)}$ femenin
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de vèrb

tkaja
* Tresena persona del plural al present de tkać.
# Pitjantjatjara
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tjiṉtu
* Jorn.

### Referéncias

* Cliff Goddard, 1991, Testing the Translatability of Semantic Primitives into an Australian Aboriginal Language, Anthropological Linguistics 33:1, p. 31-56.
# Ngaanyatjarra
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tjukurrpa
* Raconte, istòria.

### Referéncias

* Amee Glass, 1983, Ngaanyatjarra Sentences, WP SIL-AAB Series A Vol. 7, Darwin, Summer Institute of Linguistics, Australian Aborigines Branch.
# Yankunytjatjara
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tjuḻa
* Cotèl.

### Referéncias

* Cliff Goddard, 1985, A grammar of Yankunytjatjara, Alice Springs Institute for Aboriginal Development.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de vèrb

tkajach
* Primièra persona del singular al preterit de tkać.
# Wadjiginy
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/cʏt/, /cʏt/

## Nom comun

tjüt
* Pè.

### Referéncias

* Lysbeth Julie Ford, 1990, The phonology and morphology of Bachamal (Wogait), Tèsa, Canberra, The Australian National University.
* Allan Marett, Linda Barwick, Lysbeth Julie Ford, 2013, The Language of Wangga.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de vèrb

tkaj
* Segonda persona del singular a l'imperatiu de tkać.
# Wunai
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tjuŋ³³
* Pòrta.

### Variantas dialectalas

* naŋ³²⁵tioŋ⁴⁴

#### Nòta

Forma del dialècte de Huxingshan. Lo mot es transcrich dins una ortografia lingüistica perque la lenga ten pas d'escritura oficiala.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de vèrb

tkajachmoj
* Primièra persona del dual al preterit de tkać.
# Polonés
### Etimologia

Bastit a partir de l'adjectiu porządny ("decent") amb lo sufix adverbial -ie.

### Prononciacion

[pɔ'ʒɔ̃ndʲɲɛ]

### Sillabas

por | ząd | nie (3)

## Advèrbi

porządnie

### Traduccions

* decentament $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    De pòre amb lo sufix -ós

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /puˈɾus/, /puˈɾus/
    provençau /pyˈʀus/, /pyˈʀus/

### Sillabas

po|rós

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | porós | poroses |
| Masculin | [puˈɾus] | [puˈɾuzes] |
| Femenin | porosa | porosas |
| Femenin | [puˈɾuzo̞] | [puˈɾuzo̞s] |
porós
* Qu'a de pòres.
* (per extension) Qu'es permeable.

### Derivats

* mesoporós
* microporós
* nanoporós
* porositat

### Traduccions

| alemand: durchlässig $^{(de)}$, schwammig $^{(de)}$, porös $^{(de)}$ anglés: porous $^{(en)}$ basc: catalan: porós $^{(ca)}$ | espanhòl: poroso $^{(es)}$ francés: poreux $^{(fr)}$ italian: poroso $^{(it)}$ portugués: poroso $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    De porus amb lo sufix -ós

### Prononciacion

    oriental /puˈɾo/, /puˈɾo/, occidental /poˈɾos/, /poˈɾos/

### Sillabas

po|rós

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | porós | porosos |
| Femenin | porosa | poroses |
porós
* porós $^{(oc)}$.
# Polonés
### Etimologia

Bastit a partir de porównać ("comparar").

### Prononciacion

[ˌpɔruv'nãɲɛ]

### Sillabas

po | rów | na | nie (4)

## Nom comun

porównanie neutre, pl. porównania

### Traduccions

* comparason $^{(oc)}$ femenin, comparança $^{(oc)}$ femenin
# Naut sorab
### Etimologia

Del protoeslau *pьsъ.

### Prononciacion
## Nom comun

pos masculin
* Can.

### Mots aparentats

* psyca
* psyči

### Referéncias

* Ludmila Budarjowa, 1990, Słownik hornjoserbsko-němski. Wörterbuch Obersorbisch-deutsch, Budyšin-Bautzen, Domowina-Verlag.

# Saposa
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/pos/, /pos/

## Nom comun

pos
* Banana.

### Referéncias

* Beth Acton, Joy Ayabe, 2001, Saposa Organised Phonology Data, Ukarumpa, SIL.
# Occitan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/puɾtyˈɣes/, /puɾtyˈɣes/
França (Bearn) : escotar « portugués »

### Sillabas

por | tu | gués

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | portugués | portugueses |
| Masculin | [puɾtyˈɣes] | [puɾtyˈɣezes] |
| Femenin | portuguesa | portuguesas |
| Femenin | [puɾtyˈɣezo] | [puɾtyˈɣezos] |
portugués masculin
* Persona originària de Portugal.
* Lenga romanica originària de Portugal, parlada en Brasil, en Angòla, a Moçambic, a Macao en Guinèa Bissau, al Cap Verd, a Goa e Sant Tomé e Principe.
    Lo portugués es tanben encara parlat per cèrtas familhas en Índia, consequéncia de la colonizacion, mas aquò se fa fòrt rar.

### Sinonims

* lusitanian (1)
* lenga de Camões (2)

### Vocabulari aparentat

* lusofòn

### Traduccions

| afrikaans: Portugees $^{(af)}$ alemand: Portugiese $^{(de)}$ masculin (1), Portugiesisch $^{(de)}$* neutre (2) anglés: Portuguese $^{(en)}$ catalan: portuguès $^{(ca)}$ masculin chèc: portugalština $^{(cs)}$ femenin (2) espanhòl: portugués $^{(es)}$ masculin francés: Portugais $^{(fr)}$ masculin (1), portugais $^{(fr)}$ masculin (2) friolan: portughês $^{(fur)}$ | italian: portoghese $^{(it)}$ masculin japonés: ポルトガル語 $^{(ja)}$ neerlandés: Portugees $^{(nl)}$, Portugese taal $^{(nl)}$ polonés: Portugalczyk $^{(pl)}$ masculin (1) portugalski $^{(pl)}$ masculin (2) portugués: português $^{(pt)}$ masculin sicilian: purtughisi $^{(scn)}$ masculin suedés: portugisiska $^{(sv)}$ |

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | portugués | portugueses |
| Masculin | [puɾtyˈɣes] | [puɾtyˈɣezes] |
| Femenin | portuguesa | portuguesas |
| Femenin | [puɾtyˈɣezo] | [puɾtyˈɣezos] |
portugués masculin
* Relatiu a Portugal o a la lenga portuguesa.

### Traduccions

| afrikaans : Portugees $^{(af)}$ alemand : portugiesisch $^{(de)}$ anglés : Portuguese $^{(en)}$ espanhòl : portugués $^{(es)}$ grèc : πορτογαλικός $^{(el)}$ malés : Portugis $^{(ms)}$ italian: portoghese $^{(it)}$ | neerlandés : Portugees $^{(nl)}$ papiamento: portugues $^{(pap)}$ polonés: portugalski $^{(pl)}$ portugués : português $^{(pt)}$ sicilian: purtughisi $^{(scn)}$ suedés : portugisisk $^{(sv)}$ turc : Portekizli $^{(tr)}$ |

### Vejatz tanben

* Mots en portugués dins lo Wikiccionari
* portugués sus Wikipèdia
# Catalan
## Forma de vèrb

portí
* Primièra persona del singular al passat simple del vèrb portar.
# Catalan
### Etimologia

Bastit a partir de poruc -uga amb lo sufix adverbial -ment.

### Prononciacion

[puruγə'men] (oriental), [poruγa'ment] (valencian)

### Sillabas

po | ru | ga | ment (4)

## Advèrbi

porugament

### Variantas dialectalas

* poregosament

### Traduccions

* paurugament $^{(oc)}$, paurosament $^{(oc)}$

### Parents

* aporugar
* esporuguiment
* esporuguir
* por
* poruc
# Occitan
## Forma de vèrb

portèron
* Tresena persona del plural al preterit del vèrb portar.
# Catalan
### Etimologia

Bastit a partir de por.

### Prononciacion

[pu'ɾuk] (oriental), [po'ɾuk] (occidental)
Espanha (Barcelona) : escotar « poruc »

### Sillabas

po | ruc (2)

## Adjectiu

poruc masculin

### Sinonims

* espantadís -issa
* poregós, -osa

### Traduccions

* pauruc $^{(oc)}$, paurós $^{(oc)}$

### Derivats

* aporugar
* esporuguiment
* esporuguir
* porugament

### Parents

* por
# Espanhòl
### Etimologia

Mot compausat de tan e de poco.

### Prononciacion

[tam'poko]
Colómbia (Cartagena) : escotar « tampoco »

### Sillabas

tam | po | co (3)

## Advèrbi

tampoco

### Traduccions

* tanpauc $^{(oc)}$, nimai $^{(oc)}$

### Antonims

* también
# Occitan
### Etimologia

    De tampon.

### Prononciacion

    lengadocian /tamˈpuno̞/, /tamˈpuno̞/
    escotar « tampona »
    provençau /tãⁿˈpunə/, /tãⁿˈpunə/

### Sillabas

tam|po|na

## Nom comun

tampona femenin
Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| tampona | tamponas |
| [tamˈpuno̞] | [tamˈpuno̞s] |
* Excès de taula.

### Variantas dialectalas

* timpona (gascon)

### Parents

* tampon
* tamponar
* tamponada
* tamponèl

### Sinonims

* bombança
* revòbis
* regolada
* hartèra (gascon)
* tamborrat / tamborrada (gascon)
mai sostengut
* afart
* festin
* regalèmus

### Traduccions

| alemand: Prasserei $^{(de)}$, Schmaus $^{(de)}$, Schlemmerei $^{(de)}$ anglés: slap-up meal $^{(en)}$, spread $^{(en)}$ basc: catalan: tiberi $^{(ca)}$, tec $^{(ca)}$ | espanhòl: comilona $^{(es)}$ francés: ripaille $^{(fr)}$, bombance $^{(fr)}$ italian: abbuffata $^{(it)}$, mangiata $^{(it)}$ portugués: comilança $^{(pt)}$ |

## Forma de vèrb

tampona
* Tresena persona del singular del present de l'indicatiu de tamponar.
* Segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de tamponar.

# Catalan
### Sillabas

tam|po|na

## Forma de vèrb

tampona
* Tresena persona del singular del present de l'indicatiu de tamponar.
* Segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de tamponar.

# Portugués
### Sillabas

tam|po|na

## Forma de vèrb

tampona
* Tresena persona del singular del present de l'indicatiu de tamponar.
* Segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de tamponar.
# Hopi
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/tamø/, /tamø/

## Nom comun

tamö
* Genolh.
# tan
## Simbòl

tan
* (matematica) Tangenta.
** tan α = 1 d’ont α = π/4 (= 45°).
** tan$^2$ θ ≡ (tan θ)$^2$

### Derivats

* arctan, atan, tan⁻¹ (arc tangenta)
* tanh (tangenta iperbolica)

# Occitan
### Etimologia

    Benlèu del gallés tanno- « garric »

### Prononciacion

/ˈtan/, /ˈtan/
    França (Bearn) : escotar « tan »

### Sillabas

tan

## Nom comun

tan
* Rusca polverizada del garric e autres arbres, qu'on pren pel tractamment dels cuèrs.
* Envolopa verda e dura que cobrís las noses (del noguièr) o las amètlas (de l'ametlièr) fins a la culhida a la davalada e que la saba, coloranta, se'n fa d'usatges de consomacion e de tencha.

### Derivats

* tanar
* tanin

## Advèrbi

tan
* advèrbi apocòpa de tant

# Anglés
### Etimologia

    Pel francés benlèu del gallés tanno- « garric »

### Prononciacion

/ˈtæn/, /ˈtæn/

### Sillabas

tan

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| tan | tans |
tan
* Òcra
* Bronzatge
* Rusca polverizada del garric e autres arbres, qu'on pren pel tractamment dels cuèrs.

## Adjectiu

tan
* Òcre
* Bronzat

## Vèrb

tan
* Bronzar
* Tanar

# Catalan
### Etimologia

    Del latin tantus.

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « tan »

### Prononciacion

/ˈtan/, /ˈtan/

### Sillabas

tan

## Advèrbi

tan
* tant

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin tantus.

### Prononciacion

/ˈtan/, /ˈtan/

### Sillabas

tan

## Advèrbi

tan
* advèrbi apocòpa de tanto

# Francés
### Etimologia

    Benlèu del gallés tanno- « garric »

### Prononciacion

/tã/, /tã/

### Sillabas

tan

## Nom comun

tan
* Rusca polverizada del garric e autres arbres, qu'on pren pel tractamment dels cuèrs.

# Tonkawa
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tan
* Coa.

### Referéncias

* Harry Hoijer, 1946, Tonkawa, Linguistic Structures of Native America (editor Julius Osgood), p. 289-311, New York, Viking Fund.
# Tubatulabal
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/tanapit/, /tanapit/

## Nom comun

tanapit
* Talon (anatomia).

### Referéncias

* Charles F. Voegelin, 1958, Working Dictionary of Tübatulabal, International Journal of American Linguistics 24:3, p. 221–228.
# Occitan
### Etimologia

    De tampon e igienic.

### Prononciacion

    lengadocian /tamˌpu id͡ʒjeˈnik/, /tamˌpu id͡ʒjeˈnik/
    gascon /tamˌpu iʒjeˈnik/, /tamˌpu iʒjeˈnik/
    provençau /tãⁿˌpũⁿ id͡ʒjeˈnik/, /tãⁿˌpũⁿ id͡ʒjeˈnik/

### Sillabas

tam|pon| i|gie|nic

## Locucion nominala

tampon igienic masculin
Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| tampon igienic | tampons igienics |
| [tamˌpu id͡ʒjeˈnik] | [tamˌpuz ‿ id͡ʒjeˈniks] |
* Tampon absorbent de forma alongada que las femnas introduson dins lor vagina pendent la menstruacion per restancar lo sang que'n raja.

### Sinonims

* tampon periodic

### Traduccions

| alemand: Tampon $^{(de)}$ anglés: tampon $^{(en)}$ basc: catalan: tampó $^{(ca)}$, tampó higiènic $^{(ca)}$ | espanhòl: tampón $^{(es)}$ francés: tampon hygiénique $^{(fr)}$ italian: tampone $^{(it)}$ portugués: tampão $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De tampon.

### Prononciacion

    lengadocian /tampuˈna/, /tampuˈna/
    escotar « tamponar »
    provençau /tãⁿpuˈna/, /tãⁿpuˈna/

### Sillabas

tam|po|nar

## Vèrb

tamponar
* Obstruir en utilizant un tampon coma tap.
* Eissugar dapasset amb un tampon.
** (especialament, cirurgia) Passar sus una plaga, i introduire un tampon d’oata, de gasa.
* (quimia) Utilizar una solucion tampon.
* Trucar per encontre.
* Far tampona.

### Parents

* tampon
* tampona
* tamponada
* tamponèl

### Sinonims

Obstruir
* tapar
* tampar

### Traduccions
# Catalan
### Etimologia

    De tampó.

### Prononciacion

    Oriental: central /təmpuˈna/, /təmpuˈna/, balear /təmpoˈna/, /təmpoˈna/, /təmpuˈna/, /təmpuˈna/
    Occidental: nord-occidental /tampoˈna/, /tampoˈna/, valencian /tampoˈnaɾ/, /tampoˈnaɾ/

### Sillabas

tam|po|nar

## Vèrb

tamponar
* tamponar $^{(oc)}$, en medecina

# Portugués
### Etimologia

    De tampão.

### Prononciacion

    Portugal /tɐ̃puˈnaɾ/, /tɐ̃puˈnaɾ/
    Brasil /tɐ̃puˈnaɾ/, /tɐ̃puˈnaɾ/, /tə̃poˈna/, /tə̃poˈna/

### Sillabas

tam|po|nar

## Vèrb

tamponar
* tamponar $^{(oc)}$, dins lo sens de tapar
# Occitan
### Etimologia

    (verb. 1) De tan.

### Prononciacion

/taˈna/, /taˈna/
    França (Bearn) : escotar « tanar »

### Sillabas

ta|nar

## Vèrb 1

tanar
* Transformar las pèls en cuèr que venga imputrescibla mercé a l'accion quimica del tan.

### Parents

* tan

### Derivats

* tanaire
* tanariá
* batanar

### Sinonims

* afachar
* ruscar
| alemand: gerben $^{(de)}$ anglés: tan $^{(en)}$ basc: larru jo $^{(eu)}$ catalan: adobar $^{(ca)}$, assaonar $^{(ca)}$ | espanhòl: aderezar $^{(es)}$, adobar $^{(es)}$, curtir $^{(es)}$ francés: tanner $^{(fr)}$ italian: conciare $^{(it)}$ portugués: curtir $^{(pt)}$ |

## Vèrb 2

tanar
* Tustar qualqu’un violentment.

### Derivats

* tanada

### Sinonims

* alinhar
* tabassar
| alemand: dreschen $^{(de)}$, ausdreschen $^{(de)}$, losdreschen $^{(de)}$ anglés: thresh $^{(en)}$, hammer $^{(en)}$, thrash $^{(en)}$, wallop $^{(en)}$ basc: catalan: apallissar $^{(ca)}$ | espanhòl: trillar $^{(es)}$ francés: tanasser $^{(fr)}$, rosser $^{(fr)}$ italian: trebbiare $^{(it)}$ portugués: bater $^{(pt)}$, debulhar $^{(pt)}$, esbordoar $^{(pt)}$, espancar $^{(pt)}$, malhar $^{(pt)}$, sovar $^{(pt)}$, trilhar $^{(pt)}$ |

## Vèrb 3

tanar
* Montar en tana, far de tanons
* pautar, montar en grana.

### Parents

* tana
* tanòc
| alemand: schießen $^{(de)}$ anglés: bolt $^{(en)}$ basc: catalan: | espanhòl: francés: taller $^{(fr)}$, monter en graine $^{(fr)}$ italian: portugués: |
# Catalan
### Etimologia

Mot compausat de tan e de poc.

### Prononciacion

[tam'pɔk] (occidental), [təm'pɔk] (oriental)
Espanha (Barcelona) : escotar « tampoc »

### Sillabas

tam | poc (2)

## Advèrbi

tampoc

### Traduccions

* tanpauc $^{(oc)}$, nimai $^{(oc)}$

### Antonims

* també
# Occitan
### Etimologia

    De tampar.

### Prononciacion

    lengadocian /tamˈpu/, /tamˈpu/
    provençau /tãⁿˈpũⁿ/, /tãⁿˈpũⁿ/

### Sillabas

tam|pon

## Nom comun

tampon masculin
Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| tampon | tampons |
| [tamˈpu] | [tamˈpus] |
* Tap, pèça de fusta, de borra, de papier, etc., que servís a tampar un tudèl, una obertura, un cròs, etc.
* Pichons montets d’estòfa, d’oata, de papièr, etc., rotlats e quichats, que servís per estancar, per fretar, per embeure.
* Tot çò que pòt amortir un tust fisic o dins las relacions socialas e politicas.

### Derivats

* tampona
* tamponada
* tamponar
* tamponèl

#### Locucions derivadas

* Estat tampon
* memòria tampon
* solucion tampon
* tampon igienic / tampon periodic
* zona tampon

### Sinonims

* tap
* tancador
* tapàs
* taboisson
* tancador

### Traduccions

| alemand: Puffer $^{(de)}$, Tampon $^{(de)}$ anglés: buffer $^{(en)}$, pad $^{(en)}$, tampon $^{(en)}$ basc: catalan: tap $^{(ca)}$, tampó $^{(ca)}$ | espanhòl: tampón $^{(es)}$ francés: tampon $^{(fr)}$ italian: tampone $^{(it)}$ portugués: tampão $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin ŏcto.

### Prononciacion

['jɔʧ]

### Sillabas

uòch (1)

## Nom comun

Abac (occitan) :
| 0 |||||
| 1 | 11 | 10 | 100 | 10$^3$ |
| 2 | 12 | 20 | 200 | 10$^6$ |
| 3 | 13 | 30 | 300 | 10$^9$ |
| 4 | 14 | 40 | 400 | 10$^{12}$ |
| 5 | 15 | 50 | 500 | 10$^{15}$ |
| 6 | 16 | 60 | 600 | 10$^{18}$ |
| 7 | 17 | 70 | 700 | 10$^{21}$ |
| 8 | 18 | 80 | 800 | 10$^{24}$ |
| 9 | 19 | 90 | 900 | 10$^{27}$ |
uòch masculin
* La chifra 8.
       en escritura latina: VIII
       en escritura araba: ٨
       en escritura chinesa: 捌, 八
       en escritura hindi: ८; en gujarati: ૮; en gurmukhi: ੮
       en escritura bengali: ৮
       en escritura malamaiam: ൮
       en escritura tai: ๘
       en escritura tamil: ௮
       en escritura telugu: ౮; en kannada: ೮
       en escritura armeniana: Ը

### Variantas dialectalas

* uèch
* uèit

### Derivats

* ochanta
* ochen -a

### Traduccions

| albanés: tetë $^{(sq)}$ alemand: acht $^{(de)}$ anglés: eight $^{(en)}$ basc: zortzi $^{(eu)}$ breton: eizh $^{(br)}$ bulgar: осем $^{(bg)}$ catalan: vuit $^{(ca)}$ chèc: osm $^{(cs)}$ danés: otte $^{(da)}$ eslovac: osem $^{(sk)}$ eslovèn: osem $^{(sl)}$ espanhòl: ocho $^{(es)}$ esperanto: ok $^{(eo)}$ estonian: kaheksa $^{(et)}$ finlandés: kahdeksan $^{(fi)}$ francés: huit $^{(fr)}$ gaelic irlandés: ocht $^{(ga)}$ | ido: indonesian: islandés: átta $^{(is)}$ italian: otto $^{(it)}$ leton: astoņi $^{(lv)}$ lituanian: aštuoni $^{(lt)}$ neerlandés: acht $^{(nl)}$ norvegian: ongrés: nyolc $^{(hu)}$ polonés: osiem $^{(pl)}$ portugués: oito $^{(pt)}$ romanés: opt $^{(ro)}$ suedés: turc: sekiz $^{(tr)}$ ucraïnian: вісім $^{(uk)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin ŏcŭlus.

### Prononciacion

/jɔl/, /jɔl/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| uòlh | uòlhs |
| [jɔl] | [jɔls] |
uòlh masculin
* Anat. Organs fotoreceptors situats subre la cara e que permeton la vista.
    Al travèrs, l'uòlh apegat a la pòst antica podiá veire una nuòch de folhum e d'ombra, d'arronzes e de redòrta e jos los aubres un carrairon que susava la frescor fins qu'a l'ànsia, lo silenci de l'aucelilha muda, la soletat d'un mond abandonat. (Max Roqueta, Font-de-Guisard dins Verd Paradís I).
* fig. Centre.

### Derivats

* ulhal

### Variantas dialectalas

* uelh (lemosin), (gascon), (vivaroaupenc)
* uèlh

### Traduccions

| afrikaans: oog $^{(oc)}$ galés: llygad $^{(cy)}$ alemand: Auge $^{(de)}$ neutre anglés: eye $^{(en)}$ basc: begi $^{(eu)}$ bulgar: oко $^{(bg)}$ neutre catalan: ull $^{(ca)}$ chèc: oko $^{(cs)}$ neutre danés: øje $^{(da)}$ eslovac: oko eslovèn: oko espanhòl: ojo esperanto: okulo estonian: silm finlandés: silmä francés: oeil (pl. yeux) | ido: okulo indonesian: islandés: auga italian: occhio lituanian: akis neerlandés: oog norvegian: øye ongrés: szem ossèt : цӕст (iron), цӕстӕ, (digòr) polonés: oko portugués: olho romanés: ochi suedés: öga turc: göz ucraïnian: око |
# Occitan
### Prononciacion

/jɔls/, /jɔls/

## Forma de nom comun

uòlhs masculin
* Plural de uòlh.
# Occitan
### Prononciacion

/ɥɛls/, /ɥɛls/

## Forma de nom comun

uèlhs masculin
* Plural de uèlh.

### Sinonims

* ucles (lengadocian)
# Espanhòl
### Etimologia

Del latin vulgar *ungla, del classic ŭngŭla.

### Prononciacion

/ˈuɲa/, /ˈuɲa/
escotar « uña »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| uña | uñas |
| [ˈuɲa] | [ˈuɲas] |
uña femenin
* Ongla.
# Occitan
### Prononciacion

/jɔws/, /jɔws/

## Forma de nom comun

uòus masculin
* Plural de uòu.
# Francoprovençal
### Etimologia

Del latin vulpes.

### Prononciacion
## Nom comun

uórpe femenin
* Rainal.

### Variantas dialectalas
#### Nòta

Forma du francoprovençal de Faeto, dins la Polha.

### Referéncias

* Dizionario francoprovenzale-italiano, Sportello linguistico francoprovenzale, 2006
# Meglenoromanés
### Etimologia

Del latin oculus.

### Prononciacion

/ˈu̯əklʲu/, /ˈu̯əklʲu/

## Nom comun

uăcl’u masculin
* uèlh.

### Variantas dialectalas

* ocl’u
* uocl’u

### Referéncias

* Petar Atanasov, 1990, Le mégléno-roumain de nos jours, Balkan-Archiv, Neue Folge, Beiheft Band 7, Amborg, Helmut Buske Verlag.
# Occitan
### Etimologia

Del latin hŏdie.

### Prononciacion

/ɥɔj/, /ɥɔj/

## Advèrbi

uòi (lengadocian) (oriental)
* Al jorn que sèm.

### Variantas dialectalas

* uèi (lengadocian occidental)
* uei (gascon), (provençal)
* aué (aranés)
* encuei (provençal)
* ancuei (niçard)
* auei (lemosin)
* encuèi (vivaroalpenc)

### Traduccions

| afrikaans: vandag $^{(af)}$ alemand: heute $^{(de)}$ anglés: today $^{(en)}$ basc: gaur $^{(eu)}$ breton: hiziv $^{(br)}$ catalan: avui $^{(ca)}$, hui $^{(ca)}$ chèc: dnes $^{(cs)}$, dneska $^{(cs)}$ espanhòl: hoy $^{(es)}$ francés: aujourd'hui $^{(fr)}$ | aïcian: jòdi a $^{(ht)}$ istriòt: ancui $^{(ist)}$, ancoi $^{(ist)}$ italian: oggi $^{(it)}$ neerlandés: vandaag $^{(nl)}$ portugués: hoje $^{(pt)}$ romanés: azi $^{(ro)}$, astăzi $^{(ro)}$ sicilian: oi $^{(scn)}$ suedés: i dag $^{(sv)}$ |