OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

Del latin triumphus

### Prononciacion

/tɾiˈuɱf/, /tɾiˈuɱf/, procençau /tʀiˈũⁿf/, /tʀiˈũⁿf/ França (Bearn) : escotar « tronf »

### Sillabas

tri|onf

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| trionf | trionfs |
| [tɾiˈuɱf] | [tɾiˈuɱfs] |
trionf masculin
* (Antiquitat) Pels Romans, onor balhat a de generals d’armada après de grandas victòrias, e se realizava per una intrada pomposa e solemna dins Roma.
* (figurat) Acuèlh avec grandas mòstras de jòia, d'estrambòrd, d’entosiasme, etc.
* (corrent) Victòria, amb succès militar.
* (corrent) Succès manifèst que s'obten dins las letras, las arts ; e mai generalament tota mòstra d'avantatge que s'obten sus qualqu’un.
* (per extension) Causa en que qualqu’un fa grand succès.
* (per extension) Victòria qu’una causa preval sur una autra.

### Variantas dialectalas

* trionfe
* triomf
* triomfe

### Derivats

* trionfar
* trionfal
* trionfador
* trionfant

### Traduccions

| alemand: Triumph $^{(de)}$ anglés: triumph $^{(en)}$ basc: garai $^{(eu)}$ catalan: triomf $^{(ca)}$ | espanhòl: triunfo $^{(es)}$ francés: triomphe $^{(fr)}$ italian: trionfo $^{(it)}$ portugués: triunfo $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/tɾiumˈfalo̞s/, /tɾiumˈfalo̞s/

## Forma de nom comun

triomfalas
* Femenin plural de triomfal
# Esperanto
### Etimologia

Creat a partir de l'alemand trinken amb lo sufix verbal -i.

### Prononciacion

['triŋki]]
Brasil : escotar « trinki » França (Tolosa) : escotar « trinki » França (Vòges) : escotar « trinki »

### Sillabas

trin | ki (2)

## Vèrb

trinki

### Traduccions

* beure $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin triumphus

### Prononciacion

/tɾiˈumf/, /tɾiˈumf/, procençau /tʀiˈũⁿf/, /tʀiˈũⁿf/

### Sillabas

tri|omf

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| triomf | triomfs |
| [tɾiˈumf] | [tɾiˈumfs] |
triomf masculin
* (Antiquitat) Pels Romans, onor balhat a de generals d’armada après de grandas victòrias, e se realizava per una intrada pomposa e solemna dins Roma.
* (figurat) Acuèlh amb grandas mòstras de jòia, d'estrambòrd, d’entosiasme, etc.
* (corrent) Victòria, grand succès militar.
* (corrent) Succès manifèst que s'obten dins las letras, las arts ; e mai generalament tota mòstra d'avantatge que s'obten sus qualqu’un.
* (per extension) Causa en que qualqu’un fa grand succès.
* (per extension) Victòria qu’una causa preval sur una autra.
* (jòc de cartas) Atot.

### Variantas dialectalas

* trionf
* trionfe
* triomfe

### Derivats

* triomfar
* triomfal
* triomfador
* triomfant

### Traduccions

| alemand: Triumph $^{(de)}$ anglés: triumph $^{(en)}$ basc: garai $^{(eu)}$ catalan: triomf $^{(ca)}$ | espanhòl: triunfo $^{(es)}$ francés: triomphe $^{(fr)}$ italian: trionfo $^{(it)}$ portugués: triunfo $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

Del latin triumphus

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « triomf »

### Prononciacion

/tɾiˈoɱf/, /tɾiˈoɱf/

### Sillabas

tri|omf

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| triomf | triomfs |
| [tɾiˈoɱf] | [tɾiˈoɱfs] |
triomf masculin
* triomf $^{(ca)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin triumphalis « de triomf(e) »

### Prononciacion

/tɾiumˈfal/, /tɾiumˈfal/

### Sillabas

tri|om|fal

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | triomfal | triomfals |
| Masculin | [tɾiumˈfal] | [tɾiumˈfals] |
| Femenin | triomfala | triomfalas |
| Femenin | [tɾiumˈfalo̞] | [tɾiumˈfalo̞s] |
triomfal
* Qu'aperten, qu'es relatiu a un triomf.
* Qu'a lo caractèr d’un triomf, d’un succès manifèst.

### Variantas dialectalas

* trionfal
* trionfau
* triomfau

### Derivats

* triomfalisme
* triomfalista

### Traduccions

| alemand: Triumph- $^{(de)}$, triummen $^{(de)}$ anglés: triumphal $^{(en)}$ basc: catalan: triomfal $^{(ca)}$ | espanhòl: triunfal $^{(es)}$ francés: triomphal $^{(fr)}$ italian: trionfale $^{(it)}$ portugués: triunfal $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

Del latin triumphalis « de triomf(e) »

### Prononciacion

    Balearic, Valencian /tɾiomˈfal/, /tɾiomˈfal/
    Central /tɾiumˈfal/, /tɾiumˈfal/

### Sillabas

tri|om|fal

## Adjectiu

triomfal masculin o femenin, (plural: triomfals)
* triomfal $^{(oc)}$
# Catalan
## Forma de vèrb

recuperà
* Tresena persona del singular al passat simple del vèrb recuperar.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin recurrens « tornant lèu enrè ».

### Prononciacion

/rekyˈɾen/, /rekyˈɾen/, provençau /ʀekyˈʀẽⁿ/, /ʀekyˈʀẽⁿ/

### Sillabas

re|cu|rent

## Adjectiu

recurrent
Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | recurrent | recurrents |
| Masculin | [rekyˈɾen] | [rekyˈɾens] |
| Femenin | recurrenta | recurrentas |
| Femenin | [rekyˈɾento̞] | [rekyˈɾento̞s] |
* Que torna venir o aparéisser de quand en quand.
* Que tornant enrè.
* (medecina, fisiologia) Que se'n torna cap al punt d'origina.
** Nervis recurrents.
* (medecina, patologia) Que se presenta amb recurréncia, que los simptòmas d'una malautiá tornan sens pas cap novèl contacte patogèn.
** Fèbre recurrenta.
* (algèbra) Se dich d’una seguida o d'una seriá que cada tèrme s’exprimís dempuèi lo tèrme que lo precedís.

### Sinonims

* repetitiu
* repetit.

### Traduccions

| alemand: wiederkehrend $^{(de)}$ anglés: recurrent $^{(en)}$ basc: erregulen $^{(eu)}$ catalan: recurrent $^{(ca)}$ | espanhòl: recurrente $^{(es)}$ francés: récurrent $^{(fr)}$ italian: ricorrente $^{(it)}$ portugués: recorrente $^{(pt)}$ |

# Anglés
### Etimologia

    Del latin recurrens « tornant lèu enrè ».

### Prononciacion

Polonha (Varsòvia) : escotar « recurrent »

### Sillabas

re|cu|rent

## Adjectiu

recurrent
* recurrent $^{(oc)}$

# Catalan
### Etimologia

    Del latin recurrens « tornant lèu enrè ».

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « recurrent »

### Prononciacion

    Oriental: central /rəkuˈren/, /rəkuˈren/, balear /rəkuˈrent/, /rəkuˈrent/, /rəkuˈren/, /rəkuˈren/
    Occidental: nord-occidental /rekuˈren/, /rekuˈren/, valencian /rekuˈrent/, /rekuˈrent/, /rekuˈren/, /rekuˈren/

### Sillabas

re|cu|rent

## Adjectiu

recurrent masculin o femenin, (plural: recurrents)
* recurrent $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del latin recolligere « amassar, reculhir, acampar »

### Prononciacion

lengadocian /rekyˈʎi/, /rekyˈʎi/, provençau /ʀekyˈji/, /ʀekyˈji/
    França (Bearn) : escotar « reculhir »

### Sillabas

re|cu|lhir

## Vèrb

reculhir
* Amassar los fruchs d’una tèrra, ne far la culhida.
** (figurat) Recoltar, prene de profièch de quicòm.
*** Reculhir lo fruch de son trabalh.
* (drech) Recebre per via d’eretatge.
* Amassar, recampar de causas escampilhadas.
** Reculhir las rèstas d’un naufragi.
* Acaptar ; collectar ; recebre.
** Reculhir un liquid que raja dins una barrica.
** Reculhir los vòtes, los sufratges.
* Compilar diferentas causas de meteissa natura escampilhadas dins l'òbre d'un o mai autors.
* Aculhir, recaptar amb onestat e caritat en çò seu los necessitoses.
se reculhir
* Se concentrar, meditar.

### Variantas dialectalas

* recuélher (gascon)

### Derivats

* recuèlh
* reculhida
* reculhiment

### Traduccions

| alemand: annehmen $^{(de)}$, sammeln $^{(de)}$ anglés: gather $^{(en)}$, harvest $^{(en)}$, assemble $^{(en)}$ basc: catalan: recollir $^{(ca)}$ | espanhòl: recoger $^{(es)}$ francés: recueillir $^{(fr)}$ italian: accogliere $^{(it)}$, raccogliere $^{(it)}$ portugués: acolher $^{(pt)}$ |
# Romanés
### Etimologia

Derivat de cunoaşte « conéisser ».

### Prononciacion

/ɾekuˈno̯aʃte/, /ɾekuˈno̯aʃte/

## Vèrb

a recunoaște
* Reconéisser.

### Mots aparentats

* cunoaște
* recunoscător
* recunoștinţă
# Espanhòl
## Forma de vèrb

recuperaste
* Segonda persona del singular al passat simple del vèrb recuperar.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

recubriremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb recubrir.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin recuperare

### Prononciacion

    lengadocian : /rekupeˈɾa/, /rekupeˈɾa/
    provençau : /ʁekupeˈʁa/, /ʁekupeˈʁa/
França (Bearn) : escotar « recuperar »

### Sillabas

re|cu|pe|rar

## Vèrb

recuperar
* Recobrar, tornar a dintrar en possession de quicòm
** Ai recuperat tots çò que li aviá prestat.
** Fòrça manca per que recupère la santat.
* Realizar, obténer, la recuperacion de materials, energia, etc., per los far profeichar après un usatge primièr.
** Un veïcul electric recupèra l'energia sinetica.

### Sinonims

* recobrar

### Parents

* recuperacion
* recuperable
* recuperador

### Traduccions

| alemand: genesen $^{(de)}$ anglés: recover $^{(en)}$, retrieve $^{(en)}$ basc: errekuperatu $^{(eu)}$ catalan: recobrar $^{(ca)}$, recuperar $^{(ca)}$ | espanhòl: recobrar $^{(es)}$, recuperar $^{(es)}$ francés: récupérer $^{(fr)}$ italian: recuperare $^{(it)}$ portugués: recuperar $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin recuperare

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « recuperar »

### Prononciacion

    oriental : /rəkupəˈɾa/, /rəkupəˈɾa/
    Occidental: nord-occidental : /rekupeˈɾa/, /rekupeˈɾa/ valencian /rekupeˈɾaɾ/, /rekupeˈɾaɾ/

### Sillabas

re|cu|pe|rar

## Vèrb

recuperar
* Recuperar.

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin recuperare

### Prononciacion

escotar « recuperar »

### Prononciacion

/rekupeˈɾa/, /rekupeˈɾa/

### Sillabas

re|cu|pe|rar

## Vèrb

recuperar
* Recuperar.

# Portugués
### Etimologia

    Del latin recuperare

### Prononciacion

Estats Units d'America : escotar « recuperar »

### Prononciacion

/Rɨkupɨˈɾaɾ/, /Rɨkupɨˈɾaɾ/

### Sillabas

re|cu|pe|rar

## Vèrb

recuperar
* Recuperar.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

recuperaremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb recuperar.
# Occitan
### Prononciacion

/rekyˈɾento̞/, /rekyˈɾento̞/, provençau /ʀekyˈʀẽⁿto̞/, /ʀekyˈʀẽⁿto̞/

## Forma d'adjectiu

recurrenta
* femenin singular de recurrent
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

França (Bearn) - Lengadocian : escotar « truèlh »

### Sillabas

truèlh (1)

## Nom comun

truèlh masculin
* Premsa d'òli, de vin...

### Variantas dialectalas

* truòlh

### Traduccions

* alemand: Kelter $^{(de)}$
* anglés: press $^{(en)}$
* catalan: trull $^{(ca)}$
* francés: pressoir $^{(fr)}$
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

França (Bearn) - Lengadocian : escotar « truòlh »

### Sillabas

truòlh (1)

## Nom comun

truòlh masculin
* Premsa d'òli, de vin...

### Variantas dialectalas

* truèlh

### Traduccions

* alemand: Kelter $^{(de)}$
* anglés: press $^{(en)}$
* catalan: trull $^{(ca)}$
* francés: pressoir $^{(fr)}$
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

truskalcami
* Instrumental plural de truskalca.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

truskalcu
* Acusatiu-instrumental singular de truskalca.
# Anglés
### Etimologia

Bastit a partir de l'adjectiu true e del sufix -th que servissiá a formar de noms.

### Prononciacion

['tɹu:θ]
Reialme Unit (Londres) : escotar « truth » Estats Units d'America (Tèxas) : escotar « truth » Estats Units d'America (Connecticut) : escotar « truth »

### Sillabas

truth (1)

## Nom comun

truth neutre

### Traduccions

* vertat $^{(oc)}$ femenin, veritat $^{(oc)}$ femenin

### Parents

* true

### Derivats

* truthful
* truthfully
* truthfulness
# Occitan
### Etimologia

Del latin trŏia.

### Prononciacion

/ˈtɾɥɛd͡ʒo/, /ˈtɾɥɛd͡ʒo/
Lengadocian : escotar « truèja »

### Sillabas

truè | ja

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| truèja | truèjas |
| [ˈtɾɥɛd͡ʒo] | [ˈtɾɥɛd͡ʒos] |
truèja femenin (lengadocian)
* Zool. Pòrc feme.

### Sinonims

* maura

### Variantas dialectalas

* caia auvernhat
* troja (gascon)
* trueja (lemosin), (provençal), (vivaroalpenc)
* tròia (lemsoin)

### Traduccions

| alemand: Sau $^{(de)}$ femenin anglés: sow $^{(en)}$ asturian: gocha $^{(ast)}$ breton: gwiz $^{(br)}$ catalan: truja $^{(ca)}$ femenin chèc: svině $^{(cs)}$ espanhòl: cerda $^{(es)}$ femenin, puerca $^{(es)}$ femenin francés: truie $^{(fr)}$ femenin | italian: scrofa $^{(it)}$ femenin, troia $^{(it)}$ femenin noroèc: sýr $^{(non)}$ femenin ongrés: koca $^{(hu)}$, anyadisznó $^{(hu)}$ polonés: locha $^{(pl)}$ romanés: scroafă $^{(ro)}$ femenin, purcea $^{(ro)}$ suedés: so $^{(sv)}$ comun, sugga $^{(sv)}$ |
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

truskalcomaj
* Datiu-instrumental-locatiu dual de truskalca.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

truskalcow
* Genitiu plural de truskalca.
* Genitiu dual de truskalca.
# Naut sorab
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Adjectiu

truskalcowy masculin
* De fraga.
    truskalcowa torta

### Mots aparentats

* truskalca

### Referéncias

* Ludmila Budarjowa, 1990, Słownik hornjoserbsko-němski. Wörterbuch Obersorbisch-deutsch, Budyšin-Bautzen, Domowina-Verlag.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

truskalcy
* Genitiu-datiu-locatiu singular de truskalca.
* Nominatiu-acusatiu plural de truskalca.
* Nominatiu-acusatiu dual de truskalca.
# Francés
### Etimologia

De vigne amb lo sufix -eron.

### Prononciacion

/viɲəˈʁɔ̃/, /viɲəˈʁɔ̃/, /viɲˈʁɔ̃/, /viɲˈʁɔ̃/
Soïssa (Canton de Valés) : escotar « vigneron » França (Vòges) : escotar « vigneron » Soïssa (Lausana) : escotar « vigneron »

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | vigneron | vignerons |
| [viɲəˈʁɔ̃] ||
| Femenin | vigneronne | vigneronnes |
| [viɲəˈʁɔn] ||
vigneron masculin
* Vinhairon.
# Friolan
### Etimologia

Del latin venire.

### Prononciacion

/viˈɲiː/, /viˈɲiː/

## Vèrb

vignî
* Venir.
# Italian
### Etimologia
## Nom comun

vigile del fuoco masculin,

### Traduccions

* pompièr $^{(oc)}$

### Sinonims

* pompiere
# Occitan
### Prononciacion

/βid͡ʒi'lansjo̞s/, /βid͡ʒi'lansjo̞s/

## Forma de nom comun

vigilàncias femenin
* Plural de vigilància

# Catalan
### Prononciacion
## Forma de nom comun

vigilàncias femenin
* Plural de vigilància
# Italian
### Etimologia

Del latin vīnĕa.

### Prononciacion

['viɲa]

### Sillabas

vi | gna (2)

## Nom comun

vigna femenin, pl. vigne.

### Traduccions

* vinha $^{(oc)}$

### Derivats

* vigneto
# Francés
### Prononciacion

/viɲ/, /viɲ/

## Forma de nom comun

vignes femenin
* Plurau de vigne.
# Italian
### Etimologia

Bastit a partir de vigna amb lo sufix -iolo.

### Prononciacion

[viɲɲa'jɔlo]

### Sillabas

vi | gna | io | lo (4)

## Nom comun

vignaiolo masculin, pl. vignaioli

### Traduccions

* vinhairon $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/βid͡ʒi'lans/, /βid͡ʒi'lans/

## Forma d'adjectiu

vigilants
* Masculin plural de vigilant

# Catalan
### Prononciacion

    Balearic [viʒiˈlants]
    Central [biʒiˈlans]
    Valencian [vid͡ʒiˈlants]

## Forma d'adjectiu

vigilants
* Masculin plural de vigilant

# Francés
### Prononciacion

França (Sesseraç) : escotar « vigilants »

### Prononciacion

/viʒilɑ̃/, /viʒilɑ̃/

## Forma d'adjectiu

vigilants
* Masculin plural de vigilant
# Occitan
### Etimologia

    Del latin vigilantia.

### Prononciacion

/βid͡ʒi'lansjo̞/, /βid͡ʒi'lansjo̞/

### Sillabas

vi|gi|làn|cia

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| vigilància | vigilàncias |
| [βid͡ʒi'lansjo̞] | [βid͡ʒi'lansjo̞s] |
vigilància femenin
* Atencion que se pòrta amb diligéncia, amb activitat, sus quicòm o sus qualqu’un.

### Parents

* vigilant

### Traduccions

| alemand: Wachsamkeit $^{(de)}$ anglés: vigilance $^{(en)}$, wakefulness $^{(en)}$ basc: zaintza $^{(eu)}$ catalan: vigilància $^{(ca)}$ | espanhòl: vigilancia $^{(es)}$ francés: vigilance $^{(fr)}$ italian: vigilanza $^{(it)}$ portugués: vigilância $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin vigilantia.

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « vigilància »

### Sillabas

vi|gi|làn|cia

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| vigilància | vigilàncias |
vigilància femenin
* Vigilància
* Susvelhança
# Occitan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/taˈβɛlo/, /taˈβɛlo/
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « tavèla »

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| tavèla | tavèlas |
| [taˈβɛlo] | [taˈβɛlos] |
tavèla femenin
* Falqueta, fuèlha (lama de fusta).
* Traversièr (d'una cleda).
* Cleda.
* Cabelièr.
* Taravèla (longa peça de fusta que manten la carga d'una carreta).

### Traduccions

| anglés: lath $^{(en)}$, slat $^{(en)}$ catalan: | francés: volige $^{(fr)}$, latte $^{(fr)}$ italian: |

### Referéncias

* Frederic Mistral, Lo Tresaur dau Felibritge en linha
# Occitan
### Prononciacion

/tawˈvejraː/, /tawˈvejraː/

## Forma de nom comun

tauveras femenin (lemosin)
* Plurau de tauvera.
# Occitan
### Prononciacion

/taˈβɛlos/, /taˈβɛlos/

## Forma de nom comun

tavèlas femenin
* Plural de tavèla.
# Occitan
### Etimologia

Del latin taberna « botigueta, barraca ».

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /taˈβɛɾno̞/, /taˈβɛɾno̞/
    escotar « tavèrna »
    provençau /taˈvɛʀnə/, /taˈvɛʀnə/

### Sillabas

ta|vèr|na

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| tavèrna | tavèrnas |
| [taˈβɛɾno̞] | [taˈβɛɾno̞s] |
tavèrna femenin
* Establiment popular ont se pòt restar e beure un còp e se divertir.

### Variantas dialectalas

* taverna (lengadocian)

### Sinonims

* bar
* beveta
* beguda
* cabaret
* estanquet / estancaset

### Derivats

* tavernièr

### Traduccions

| alemand: Ausschank $^{(de)}$, Schenke $^{(de)}$, Taverne $^{(de)}$ anglés: tavern $^{(en)}$ basc: taberna $^{(eu)}$ catalan: taverna $^{(ca)}$ | espanhòl: taberna $^{(es)}$ francés: taverne $^{(fr)}$ italian: taverna $^{(it)}$ portugués: taberna $^{(pt)}$, taverna $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Deu francic *twahlja, de comparar dab l'italian tovaglia, atestat en latin medeviau devath las fòrmas duvahila, toacula.

### Prononciacion

/taˈβaʎo/, /taˈβaʎo/, /taˈβaʎǝ/, /taˈβaʎǝ/ dens ua partida de la Gasconha.

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : gascon ||
| Singular | Plural |
| tavalha | tavalhas |
| [taˈβaʎo] | [taˈβaʎos] |
tavalha femenin (gascon)
* Pèça de teishut arredona, ovau, quadrangulara o carrada, utilizada tà cobrir ua taula o un autar.
** Que cau netejar la tavalha, que i a ua taca de saussa.

### Variantas dialectalas

* toalha (auvernhat), (gascon), (lemosin), (lengadocian), (provençau), (vivaroaupenc)

### Derivats

| har tavailha tavalhèra | tavalheta tavalhon |

### Traduccions

| alemand: Tischdecke $^{(de)}$ femenin anglés: tablecloth $^{(en)}$ neutre catalan: tovalla $^{(ca)}$ femenin espanhòl: mantel $^{(es)}$ masculin | francés: nappe $^{(fr)}$ femenin italian: tovaglia $^{(it)}$ femenin portugués: toalha de mesa $^{(pt)}$ femenin |

### Referéncias

* https://www.locongrès.org
# Occitan
### Etimologia

Del latin tabanus.

### Prononciacion

/taˈβa/, /taˈβa/
França (Bearn) : escotar « tavan »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| tavan | tavans |
| [taˈβa] | [taˈβas] |
tavan masculin
* Entom. Insècte del genre Tabanus.
* Fig. Persona que importuna.

### Traduccions

| alemand: Bremse $^{(de)}$ femenin anglés: horse fly $^{(en)}$ bielorús: сляпень $^{(be)}$ masculin catalan: tàvec $^{(ca)}$ masculin, tavà $^{(ca)}$ masculin espanhòl: tábano $^{(es)}$ masculin estonian: parm $^{(et)}$ finlandés: paarma $^{(fi)}$ francés: taon $^{(fr)}$ masculin | italian: tafano $^{(it)}$ masculin neerlandés: horzel $^{(nl)}$ portugués: mutuca $^{(pt)}$ femenin romanés: tăun $^{(ro)}$ rus: слепень $^{(ru)}$ masculin sicilian: tavana $^{(scn)}$ ucraïnian: ґедзь $^{(uk)}$ masculin |
# Occitan
### Prononciacion

/taˈβas/, /taˈβas/

## Forma de nom comun

tavans masculin
* Plural de tavan.
# Occitan
### Etimologia

Del latin taberna « botigueta, lòtja ».

### Prononciacion

    lengadocian /taˈβeɾno̞/, /taˈβeɾno̞/

### Sillabas

ta|vèr|na

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| taverna | tavernas |
| [taˈβeɾno̞] | [taˈβeɾno̞s] |
taverna femenin
* Establiment popular ont se pòt restar e beure un còp e se divertir.

### Variantas dialectalas

* tavèrna

### Sinonims

* bar
* beveta
* beguda
* cabaret
* estanquet / estancaset

### Derivats

* tavernièr

### Traduccions

| alemand: Ausschank $^{(de)}$, Schenke $^{(de)}$, Taverne $^{(de)}$ anglés: tavern $^{(en)}$ basc: taberna $^{(eu)}$ catalan: taverna $^{(ca)}$ | espanhòl: taberna $^{(es)}$ francés: taverne $^{(fr)}$ italian: taverna $^{(it)}$ portugués: taberna $^{(pt)}$, taverna $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

Del latin taberna « botigueta, lòtja ».

### Prononciacion

    Balearic /təˈvɛɾnə/, /təˈvɛɾnə/
    Central /təˈbɛrnə/, /təˈbɛrnə/
    Valencian /taˈvɛɾna/, /taˈvɛɾna/

### Sillabas

ta|ver|na

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| taverna | tavernes |
taverna femenin
* taverna $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Plurau de tavalha.

### Prononciacion

/taˈβaʎos/, /taˈβaʎos/, /taˈβaʎǝs/, /taˈβaʎǝs/

### Sillabas

ta | ba | lhas

## Nom comun

tavalhas femenin plural (gascon)
* Ensemble de las pèças de teishut, toalha, toalheta, emplegadas per los repaishs.
** Ne't desbrombes pas de lissar las tavalhas per lo ressopet de Nadau !

### Traduccions
## Forma de nom comun

tavalhas femenin (gascon)
* Plurau de tavalha.

### Referéncias

* https://www.locongrès.org
# Italian
## Forma de vèrb

respirasti
* Segonda persona del singular al passat simple del vèrb respirare.
# Occitan
### Etimologia

    De respirar.

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /respiɾaˈtɔɾi/, /respiɾaˈtɔɾi/
    provençau /ʀespiʀaˈtɔʀi/, /ʀespiʀaˈtɔʀi/

### Sillabas

res|pi|ra|tò|ri

## Adjectiu

repiratòri
Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | respiratòri | respiratòris |
| Masculin | [respiɾaˈtɔɾi] | [respiɾaˈtɔɾis] |
| Femenin | respiratòria | respiratòrias |
| Femenin | [respiɾaˈtɔɾjo̞] | [respiɾaˈtɔɾjo̞s] |
* Relatiu o apertenent a la respiracion.
** La foncion respiratòria.
** Organs respiratòris.
** Movements respiratòris.

### Derivats

* aparelh respiratòri
* cardiorespiratòri
* destressa respiratòria
* insufiséncia respiratòria
* malautiá respiratòria
* sistèma respiratòri
* vias respiratòrias

### Traduccions

| alemand: Atmungs... $^{(de)}$, Atem... $^{(de)}$ anglés: respiratory $^{(en)}$ basc: inspire $^{(eu)}$ catalan: respiratori $^{(ca)}$ | espanhòl: respiratorio $^{(es)}$ francés: inspiratoire $^{(fr)}$ italian: respiratorio $^{(it)}$ portugués: respiratório $^{(pt)}$ |
# Italian
## Forma de vèrb

respiravi
* Segonda persona a l'imperfach del vèrb respirare.
# Catalan
## Forma de vèrb

respiraren
* Tresena persona del plural al passat simple del vèrb respirar.
# Catalan
## Forma de vèrb

respiraven
* Tresena persona del plural a l'imperfach del vèrb respirar.
# Catalan
## Forma de vèrb

respiraves
* Segonda persona del singular a l'imperfach del vèrb respirar.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

respiraremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb respirar.
# Italian
## Forma de vèrb

respiravo
* Primièra persona a l'imperfach del vèrb respirare.
# Italian
### Etimologia
### Prononciacion

[rrespi'rare]

### Sillabas

re | spi | ra | re (4)

## Vèrb

respirare

### Traduccions

* alenar $^{(oc)}$, polsar $^{(oc)}$ respirar $^{(oc)}$
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

zakitowarce
* Datiu-locatiu singular de zakitowarka.
* Nominatiu-acusatiu dual de zakitowarka.
# Naut sorab
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

zakitowanje neutre
* Defensa, aparament, proteccion.

### Derivats

* zakitować
* zakitowar
* zakitowarka

### Referéncias

* Ludmila Budarjowa, 1990, Słownik hornjoserbsko-němski. Wörterbuch Obersorbisch-deutsch, Budyšin-Bautzen, Domowina-Verlag.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

zakitowarki
* Genitiu singular de zakitowarka.
* Nominatiu-acusatiu plural de zakitowarka.
# Naut sorab
### Prononciacion
## Forma de nom comun

zakitowarkam
* Datiu plural de zakitowarka.