OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

Malèu del latin universum, de l’adjectiu universus (« capvirat d’un sol vam cap a », traduccion del grèc τό ὅλον.

### Prononciacion

/yniˈβɛɾs/, /yniˈβɛɾs/, provençau /yniˈvɛʀs/, /yniˈvɛʀs/ França (Bearn) : escotar « univèrs »

### Sillabas

u|ni|vèrs

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| univèrs | univèrses |
| [yniˈβɛɾs] | [yniˈβɛɾses] |
univèrs
* Lo mond entièr, l’ensemble de tot çò qu'existís.
* (metonimia) Ensemble del glòb terrèstre.
* (particular) Ensemble dels abitants de la planeta.
* Ensemble de çò que constituís lo mond dels personatges dins una òbra de ficcion.
* Grop organizat format d’una multitud d’èssers.
* Ensemble de las personas consideradas dins lor environament (material, psicologic, social, moral) e constituissent una comunautat d'esperla.
* Ensemble de las personas formant un grop social, un mitan particular.
* Çò que cobrís un camp d’activitat, un domèni artistic, intellectual, psicologic, moral.
* Sistèma, ensemble d’objèctes abstrachs formant un tot armoniosament organizat.
* (matematicas) (metonimia) Ensemble de las solucions possiblas, resultats d’una experiéncia aleatòri.

### Variantas

* Univèrs

### Sinonims

* cosmòs (1)
* espaci (1)
* mond (1)

### Antonims

* nonrés
* neient
* microcosme

### Derivats

* universal

### Traduccions

| alemand: Universum $^{(de)}$, Weltall $^{(de)}$ anglés: universe $^{(en)}$ basc: unibertso $^{(eu)}$ catalan: univers $^{(ca)}$ | espanhòl: univers $^{(es)}$ francés: univers $^{(fr)}$ italian: universo $^{(it)}$ portugués: universo $^{(pt)}$ |
# Neerlandés
### Etimologia

Del latin ūniversĭtās.

### Prononciacion

[ynivɛrzi'tɛɪt]

### Sillabas

uni | ver | si | teit (4)

## Nom comun

universiteit femenin, pl. universiteiten

### Traduccions

* universitat $^{(oc)}$

### Derivats

* universiteitje
# Francés
### Etimologia

Del latin universĭtās.

### Prononciacion

[ynivɛrsi'te]
Soïssa (Canton de Valés) : escotar « université » França (Vòges) : escotar « université »

### Sillabas

u | ni | ver | si | té (5)

## Nom comun

université femenin

### Traduccions

* universitat $^{(oc)}$

### Derivats

* universitaire
# Occitan
### Prononciacion

/seˈsjus/, /seˈsjus/, provençau /seˈsjũⁿs/, /seˈsjũⁿs/

## Forma de nom comun

sessions
* Plural de session.

# Anglés
### Prononciacion

/ˈsɛʃənz/, /ˈsɛʃənz/

## Forma de nom comun

sessions
* Plural de session.

# Francés
### Prononciacion

/sɛsjɔ̃/, /sɛsjɔ̃/, /sesjɔ̃/, /sesjɔ̃/

## Forma de nom comun

sessions
* Plural de session.
# Italian
### Etimologia

Bastit a partir de sesso ("sexe").

### Prononciacion

[sessu'ale]

### Sillabas

ses | su | a | le (4)

## Adjectiu

sessuale masculin e femenin

### Traduccions

* sexual $^{(oc)}$ masculin, sexuala $^{(oc)}$ femenin

### Derivats

* sessualità
* sessualmente

### Parents

* sesso
# Italian
### Etimologia

Bastit a partir de sessuale amb lo sufix -ità.

### Prononciacion

[sessuali'ta]

### Sillabas

ses | su | a | li | tà (5)

## Nom comun

sessualità femenin

### Traduccions

* sexualitat $^{(oc)}$

### Parents

* sesso
* sessuale
# Italian
### Etimologia

Bastit a partir de sessuale amb lo sufix adverbial -mente.

### Prononciacion

[sessual'mente]

### Sillabas

ses | su | al | men | te (5)

## Advèrbi

sessualmente

### Traduccions

* sexualament $^{(oc)}$

### Parents

* sesso
* sessuale
# Italian
### Etimologia

Del latin sextus.

### Prononciacion

['sɛsto]
escotar « sesto »

### Sillabas

ses | to (2)

## Adjectiu

sesto masculin, pl. sesti

### Traduccions

* seisen $^{(oc)}$
# Lituanian
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

sesuo femenin
* Sòrre.
# Italian
### Etimologia

Del latin sexagĭnta.

### Prononciacion

[ses'santa] escotar « sessanta »

### Sillabas

ses | san | ta (3)

## Nom comun

Abaca (italian) :
| 0 |||||
| 1 | 11 | 10 | 100 | 10$^3$ |
| 2 | 12 | 20 | 200 | 10$^6$ |
| 3 | 13 | 30 | 300 | 10$^9$ |
| 4 | 14 | 40 | 400 | 10$^{12}$ |
| 5 | 15 | 50 | 500 | 10$^{15}$ |
| 6 | 16 | 60 | 600 | 10$^{18}$ |
| 7 | 17 | 70 | 700 | 10$^{21}$ |
| 8 | 18 | 80 | 800 | 10$^{24}$ |
| 9 | 19 | 90 | 900 | 10$^{27}$ |
sessanta masculin

### Traduccions

* seissanta $^{(oc)}$

### Derivats

* sessantamila
* sessantenne
* sessantennio
* sessantesimo
* sessantina

### Parents

* sei
# Occitan
### Etimologia

Del latin sessio.

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /seˈsju/, /seˈsju/
    provençau /seˈsjũⁿ/, /seˈsjũⁿ/
    escotar « session »

### Sillabas

ses|sion

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| session | sessions |
| [seˈsju] | [seˈsjus] |
session femenin
* Temps pendant que un còrs deliberant es amassat.
* Amassada de trabalh
* Temporada, ensemble de sesilhas.

### Traduccions

| alemand: Session $^{(de)}$, Sitzung $^{(de)}$ anglés: session $^{(en)}$ basc: catalan: sessió $^{(ca)}$ | espanhòl: sesión $^{(es)}$ femenin francés: session $^{(fr)}$ italian: seduta $^{(it)}$ portugués: sessão $^{(pt)}$ |

# Anglés
### Etimologia

Del latin sessio.

### Prononciacion

/ˈsɛʃən/, /ˈsɛʃən/

### Sillabas

ses|sion

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| session | sessions |
session femenin
* session $^{(oc)}$

# Francés
### Etimologia

Del latin sessio.

### Prononciacion

/sɛsjɔ̃/, /sɛsjɔ̃/, /sesjɔ̃/, /sesjɔ̃/

### Sillabas

ses|sion

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| session | sessions |
session femenin
* session $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin sĭtis.

### Prononciacion

/set/, /set/
França (Bearn) : escotar « set »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| set | sets |
| [set] | [sets] |
set femenin
* Necessitat de beure.

### Traduccions

| alemand: Durst $^{(de)}$ femenin anglés: thirst $^{(en)}$ catalan: set $^{(ca)}$ femenin | espanhòl: sed $^{(es)}$ femenin francés: soif $^{(fr)}$ femenin italian: sete $^{(it)}$ femenin |

# Catalan
### Etimologia

Del latin sĕpte.

### Prononciacion

(Numeral) : /sɛt/, /sɛt/
(Nom comun) : /sɛt/, /sɛt/ (oriental central), /sət/, /sət/ (balear), /set/, /set/ (occidental)

## Numeral

Abaca (catalan) :
| 0 |||||
| 1 | 11 | 10 | 100 | 10$^3$ |
| 2 | 12 | 20 | 200 | 10$^6$ |
| 3 | 13 | 30 | 300 | 10$^9$ |
| 4 | 14 | 40 | 400 | 10$^{12}$ |
| 5 | 15 | 50 | 500 | 10$^{15}$ |
| 6 | 16 | 60 | 600 | 10$^{18}$ |
| 7 | 17 | 70 | 700 | 10$^{21}$ |
| 8 | 18 | 80 | 800 | 10$^{24}$ |
| 9 | 19 | 90 | 900 | 10$^{27}$ |
set
* Sèt.

### Derivats

* setè

### Mots aparentats

* setanta
* setembre
* setmana

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| set | sets |
| [sət] | [səts] |
set
* Set.
# Portugués
### Etimologia
### Prononciacion

Estats Units d'America : escotar « vulcão »

### Sillabas

vul | cão (2)

## Nom comun

vulcão masculin

### Traduccions

* volcan $^{(oc)}$
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

vuless (puter)
* Primièra persona del singular a l'imperfach del subjonctiu de vulair.
* Tresena persona del singular a l'imperfach del subjonctiu de vulair.
* Primièra persona del singular al condicional de vulair.
* Tresena persona del singular al condicional de vulair.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

vulessans (puter)
* Primièra persona del plural a l'imperfach del subjonctiu de vulair.
* Primièra persona del plural al condicional de vulair.
# Espanhòl
### Etimologia

Bastit a partir de volcán.

### Prononciacion

[bulkanolo'xia]
Colómbia (Cartagena) : escotar « vulcanología »

### Sillabas

vul | ca | no | lo | gí | a (6)

## Nom comun

vulcanología femenin

### Traduccions

* vulcanologia $^{(oc)}$
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

vulessas (puter)
* Segonda persona del plural a l'imperfach del subjonctiu de vulair.
* Segonda persona del plural al condicional de vulair.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

vulessast (puter)
* Segonda persona del singular a l'imperfach del subjonctiu de vulair.
* Segonda persona del singular al condicional de vulair.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

vulessan (puter)
* Tresena persona del plural a l'imperfach del subjonctiu de vulair.
* Tresena persona del plural al condicional de vulair.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

vulet (puter)
* Primièra persona del singular al preterit de vulair.
* Tresena persona del singular al preterit de vulair.
# Francés
### Prononciacion

/vylkanɔlɔʒi/, /vylkanɔlɔʒi/

## Forma de nom comun

vulcanologies femenin
* Plurau de vulcanologie.
# Anglés
### Etimologia

Bastit a partir del nom de dieu Vulcan.

### Prononciacion

[ˌvɒlkən'ɒɫədʒi] o [ˌvʌlkən'ɒɫədʒi]

### Sillabas

vul | can | ol | o | gy (5)

## Nom comun

vulcanology

### Sinonims

* volcanology

### Traduccions

* vulcanologia $^{(oc)}$ femenin
# Occitan
### Prononciacion

/ˈbendos/, /ˈbendos/ (lengadocian), /ˈvɛ̃ⁿdaː/, /ˈvɛ̃ⁿdaː/ (lemosin)

## Forma de nom comun

vendas femenin
* Plural de venda.
# Occitan
### Etimologia

Del latin vindemia.

### Prononciacion

/vɛ̃ⁿˈdeɲo/, /vɛ̃ⁿˈdeɲo/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| vendenha | vendenhas |
| [vɛ̃ⁿˈdeɲo] | [vɛ̃ⁿˈdeɲaː] |
vendenha femenin (lemosin)
* Culida daus rasims.

### Derivats

* vendenhar
* vendenhaire
* vendenhador

### Variantas dialectalas

* vendémia

### Traduccions

| alemand: Traubenlese $^{(de)}$ femenin anglés: vintage $^{(en)}$ catalan: verema $^{(ca)}$ femenin espanhòl: vendimia $^{(es)}$ femenin francés: vendange $^{(fr)}$ femenin | italian: vendemmia $^{(it)}$ femenin neerlandés: druivenoogst $^{(nl)}$ portugués: vindima $^{(pt)}$ femenin sard: binnenna $^{(sc)}$ femenin |
# Occitan
### Etimologia

De vendenhar.

### Prononciacion

/vɛ̃ⁿdeˈɲajre/, /vɛ̃ⁿdeˈɲajre/

## Nom comun

| Singular | Plural |
| vendenhaire | vendenhaires |
(lemosin) vendenhaire (auvernhat) (lemosin) (Feminin : vendenhaira)
* Òme que fai la vendenha, que culit los rasims.

### Sinonims

* vendenhador

### Mots aparentats

* vendenha
* vendenhar

### Variantas dialectalas

* vendemiaire (lengadocian) (provençal) (vivaroalpenc)
* verenhaire (gascon)
* veronhaire (gascon)
* vrenhaire (gascon)
* vronhaire (gascon)
# Occitan
### Prononciacion

/vɛ̃ⁿdeˈɲajrej/, /vɛ̃ⁿdeˈɲajrej/

## Forma de nom comun

(lemosin) vendenhaires masculin
* Plural de vendenhaire.
# Occitan
### Etimologia

Del latin vendita.

### Prononciacion

/ˈbendo/, /ˈbendo/ (lengadocian), /ˈvɛ̃ⁿdo/, /ˈvɛ̃ⁿdo/ (lemosin)
França (Bearn) : escotar « venda »

### Sillabas

ven | da (2)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| venda | vendas |
| [ˈbendo] | [ˈbendos] |
venda femenin
* Accion de vendre, escambi de ben o de servici per d'argent o de crèdit.

### Parents

* vendre
* vendeire
* véner (gascon)
* vénder (gascon)
* vendedor (gascon)
* venedor (gascon)

### Traduccions

| alemand: Verkauf $^{(de)}$ masculin anglés: sale $^{(en)}$ catalan: venda $^{(ca)}$ femenin espanhòl: venta $^{(es)}$ femenin | francés: vente $^{(fr)}$ femenin italian: vendita $^{(it)}$ femenin portugués: venda $^{(pt)}$ femenin |
# Occitan
### Etimologia

Dau latin venditor.

### Prononciacion

/benˈdejɾe/, /benˈdejɾe/ (lengadocian), /venˈdejʁe/, /venˈdejʁe/ (provençau) França (Bearn) - Lengadocian : escotar « vendeire »

### Sillabas

ven | dei | re (3)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : provençau ||
| Singular | Plural |
| vendeire | vendeires |
| [venˈdejʁe] ||
vendeire masculin (auvernhat) (lemosin) (lengadocian) (provençau) (vivaroaupenc) Equivalents feminins : vendeira (auvernhat) (lemosin) (lengadocian) vendeiritz (auvernhat) (lemosin) (lengadocian) (provençau) (vivaroaupenc) venderèla (provençau) (vivaroaupenc)
* Persona que vend o qu'a vendut quicòm.
* Persona de cu la profession es de vendre.

### Variantas dialectalas

* vendedor (gascon)
* venedor (gascon)

### Antonims

* crompaire (1)

### Traduccions

Persona que vend o qu'a vendut quicòm
| alemand: Verkaüfer $^{(de)}$ masculin anglés: vendor $^{(en)}$ salesman $^{(en)}$ bashquir: saltzaile $^{(ba)}$ | catalan: venedor $^{(ca)}$ masculin francés: vendeur $^{(fr)}$ masculin italian: venditore $^{(it)}$ masculin |
Persona de cu la profession es de vendre
| alemand: Händler $^{(de)}$ masculin anglés: vendor $^{(en)}$ salesman $^{(en)}$ bashquir: saltzaile $^{(ba)}$ | catalan: venedor $^{(ca)}$ masculin francés: vendeur $^{(fr)}$ masculin italian: venditore $^{(it)}$ masculin |
# Occitan
### Etimologia

De vendenhar.

### Prononciacion

/vɛ̃ⁿdeɲaˈdur/, /vɛ̃ⁿdeɲaˈdur/

## Nom comun

| Singular | Plural |
| vendenhador | vendenhadors |
(lemosin) vendenhador
* Òme que fai la vendenha, que culit los rasims.

### Sinonims

* vendenhaire

### Mots aparentats

* vendenha
* vendenhar

### Variantas dialectalas

* vendemiador
# Occitan
### Prononciacion

/vɛ̃ⁿdeɲaˈdur/, /vɛ̃ⁿdeɲaˈdur/

## Forma de nom comun

(lemosin) vendenhadors masculin
* Plural de vendenhador.
# Occitan
### Etimologia

Del latin vĭncĕre

### Prononciacion

['bensi]
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « vencir »

### Sillabas

ven | cir (2)

## Vèrb

vencir
* Sortir ganhant d'una lucha, d'una batalha, d'un jòc... .

### Derivats

* venceire
* vencidor
* vencement
* venciment

### Sinonims

* véncer

### Traduccions

* alemand: bewältigen $^{(de)}$
* anglés: to win $^{(en)}$
* catalan: vèncer $^{(ca)}$
* francés: vaincre $^{(fr)}$
# Francés
### Prononciacion

/vã/, /vã/

## Forma de vèrb

vend
* Purmèra persona deu singular deu present de l'indicatiu de vendre.
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[tus'tens]
França (Bearn) - Gascon : escotar « tostemps »

### Sillabas

tos | temps (2)

## Advèrbi

tostemps
* Tot lo temps.

### Sinonims

* sempre
* totjorn

### Traduccions

| alemand: immer $^{(de)}$ catalan: sempre $^{(ca)}$ chèc: pořád $^{(cs)}$, vždycky $^{(cs)}$ anglés: always $^{(en)}$ espanhòl: siempre $^{(es)}$ francés: toujours $^{(fr)}$ | italian: sempre $^{(it)}$ neerlandés: altijd $^{(nl)}$ portugués: sempre $^{(pt)}$ romanés: mereu $^{(ro)}$, totdeauna $^{(ro)}$ sicilian: sempri $^{(scn)}$ |
# Sard
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tostoine masculin
* Tartuga.

### Variantas dialectalas

* testùine
* testùghine (Oliena)
* tostòine (Ozieri)
* tustùine (Orgosolo)

#### Nòta

* Forma del dialècte de Nule.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Occitan
### Prononciacion

/tusˈtuɲos/, /tusˈtuɲos/

## Forma de nom comun

tostonhas femenin (gascon)
* Plurau de tostonha.
# Occitan
### Etimologia

Del latin vulgar *tostare («rabinar»), frequentatiu del classic torrare.

### Prononciacion

    /tusˈta/, /tusˈta/

### Sillabas

tos|tar

## Vèrb

tostar
* Sometre quicòm a l'acción del fuòc per que creme leugièrament en susfàcia, far una tòsta
* (per extension) Preparar una tòsta en i espandissent o i pausant de denadas dessús.

### Sinonims

* grasilhar
* rabinar
* rossir
* rostir
* torrar
* usclar

### Derivats

* tòsta

### Traduccions

| alemand: toasten $^{(de)}$, rösten $^{(de)}$ anglés: toast $^{(en)}$ basc: catalan: torrar $^{(ca)}$ | espanhòl: tostar $^{(es)}$, torrar $^{(es)}$ francés: toaster $^{(fr)}$, griller $^{(fr)}$ italian: tostare $^{(it)}$ portugués: tostar $^{(pt)}$, torrar $^{(pt)}$ |

### Conjugason

| Infinitiu | tostar | tostar | tostar | tostar | tostar | tostar |
| Gerondiu | tostant | tostant | tostant | tostant | tostant | tostant |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | tostat | tostat | tostat | tostats | tostats | tostats |
| femenin | tostada | tostada | tostada | tostadas | tostadas | tostadas |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | tòsti tòste | tòstas | tòsta | tostam | tostatz | tòstan |
| Imperfach | tostavi | tostavas | tostava | tostàvem | tostàvetz | tostavan |
| Preterit | tostèri | tostères | tostèt | tostèrem | tostèretz | tostèron |
| Futur | tostarai | tostaràs | tostarà | tostarem | tostaretz | tostaràn |
| Condicional | tostariái | tostariás | tostariá | tostariam | tostariatz | tostarián |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | tòste | tòstes | tòste | tostem | tostetz | tòsten |
| Imperfach | tostèssi | tostèsses | tostès tostèsse | tostèssem | tostèssetz | tostèsson |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Afirmatiu | — | tòsta ! | — | tostem ! | tostatz ! | — |
| Negatiu | — | tòstes pas ! | — | tostem pas ! | tostetz pas ! | — |
| Nòtas |||||||
| ↑ Èst e nòrd-èst (Cevena, monpelhierenc, Gavaudan, orlhagués, nòrd-Roergue) |||||||

# Espanhòl
### Etimologia

Del latin vulgar *tostare («rabinar»), frequentatiu del classic torrare.

### Prononciacion

    /tosˈtaɾ/, /tosˈtaɾ/

### Sillabas

tos|tar

## Vèrb

tostar
* tostar $^{(oc)}$
* Bronzar per un uman.

# Portugués
### Etimologia

Del latin vulgar *tostare («rabinar»), frequentatiu del classic torrare.

### Prononciacion

    Portugal /tuʃˈtaɾ/, /tuʃˈtaɾ/
    Brasil /toʃˈtaɾ/, /toʃˈtaɾ/, /tosˈta/, /tosˈta/

### Sillabas

tos|tar

## Vèrb

tostar
* tostar $^{(oc)}$
* Rabinar
# Occitan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Sillabas

tos | to | nha

### Prononciacion

/tosˈtuɲo/, /tosˈtuɲo/

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : gascon ||
| Singular | Plural |
| tostonha | tostonhas |
| [tusˈtuɲo] | [tusˈtuɲos] |
tostonha femenin (gascon)
* Figurina umana, sovent hèita de plastic actualament, que servís de joguet aus mainatges.

### Variantas dialectalas

* peteta
* monaca
* tostona
* nina
* fofona (gascon)
* monèca (gascon)
* nenin (gascon)
* nèna (gascon)
* nòia (gascon)
* ninòla (gascon)
* pampa (gascon)
* pampolòta (gascon)
* pampoleta (gascon)

### Traduccions

| alemand: Puppe $^{(de)}$ femenin anglés: doll $^{(en)}$ catalan: nina $^{(ca)}$ femenin eslovac: bábika $^{(sk)}$ espanhòl: muñeca $^{(es)}$ femenin francés: poupée $^{(fr)}$ femenin ido: pupeo $^{(io)}$ | indonesian: boneka $^{(id)}$ italian: bambola $^{(it)}$ femenin polonés: lalka $^{(pl)}$ portugués: boneca $^{(pt)}$ femenin rus: кукла $^{(ru)}$ shawnee: niicaapa $^{(sjw)}$ animat suedés: docka $^{(sv)}$ |
# Italian
### Etimologia

Del latin tussire.

### Prononciacion

[to'sire]

## Vèrb

tossire

### Traduccions

* tossir
# Sard
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

tostòine masculin
* Tartuga.

### Variantas dialectalas

* testùine
* testùghine (Oliena)
* tostoine (Nule)
* tustùine (Orgosolo)

#### Nòta

* Forma del dialècte d'Ozieri.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Occitan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Sillabas

tos | to | na

### Prononciacion

/tusˈtuno/, /tusˈtuno/
França (Bearn) : escotar « tostona »

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| tostona | tostonas |
| [tusˈtuno] | [tusˈtunos] |
tostona femenin
* Figurina umana, sovent facha de plastic actualament, que servís de joguet als enfants.

### Sinonims

* peteta
* nina
* monaca

### Variantas dialectalas

* fofona (gascon)
* monèca (gascon)
* nèna (gascon)
* nenin (gascon)
* ninòla (gascon)
* nòia (gascon)
* pampa (gascon)
* pampoleta (gascon)
* pampolòta (gascon)
* tostonha (gascon)

### Traduccions

| alemand: Puppe $^{(de)}$ femenin anglés: doll $^{(en)}$ catalan: nina $^{(ca)}$ femenin eslovac: bábika $^{(sk)}$ espanhòl: muñeca $^{(es)}$ femenin francés: poupée $^{(fr)}$ femenin ido: pupeo $^{(io)}$ | indonesian: boneka $^{(id)}$ italian: bambola $^{(it)}$ femenin polonés: lalka $^{(pl)}$ portugués: boneca $^{(pt)}$ femenin rus: кукла $^{(ru)}$ shawnee: niicaapa $^{(sjw)}$ animat suedés: docka $^{(sv)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/tusˈtunos/, /tusˈtunos/

## Forma de nom comun

tostonas femenin
* Plural de tostona.
# Occitan
### Prononciacion

/tiˈɾans/, /tiˈɾans/, provençau /tiˈʀãⁿs/, /tiˈʀãⁿs/

## Forma de nom comun

tirans
* Plural de tiran
# Catalan
## Forma de vèrb

tiraren
* Tresena persona del plural al passat simple del vèrb tirar.
# Occitan
### Etimologia

De tiran

### Prononciacion

/tiɾanni'za/, /tiɾanni'za/

### Sillabas

ti|ran|ni|zar

## Vèrb

tirannizar (lengadocian)
* (politica) Governar coma un tiran.
* Tractar tirannicament, d’un biais injust, violent.
* (figurat) Exercir un poder irresistible.

### Variantas dialectalas

* tiranizar

### Sinonims

* oprimir

### Traduccions

| alemand: tyrannisieren $^{(de)}$ anglés: tyrannize $^{(en)}$ basc: tiranaize $^{(eu)}$ catalan: tiranitzar $^{(ca)}$ | espanhòl: tiranizar $^{(es)}$ francés: tyranniser $^{(fr)}$ italian: tiranneggiare $^{(it)}$ portugués: tiranizar $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

D’origina pas segura, benlèu d’un latin vulgar *tirare de l’argòt militar roman, format sus l'iranic tir-, «flecha»

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /tiˈɾa/, /tiˈɾa/
    França (Bearn) : escotar « tirar »
    provençau /tiˈʀa/, /tiˈʀa/

## Vèrb

tirar
* Far mòure quicòm cap a se.
** Tirar la pòrta.
* (Per extension) Exercir una traccion, un esfòrç per menar cap se.
** Tirar l'estaca.
* Enlevar, far sortir quicòm d’un autre, extraire d’endacòm, sostraire
** Tirar una espina del pé.
* Per un element, exercir una fòrça atractiva.
** l’aura tira.
* Per un riu, rajar amb abondéncia.
* (Marina) S’enfonsar dins l'aiga cap a una quita prigondor, en parlant d’un objècte flotant.
** La nau tira mai a l'avant qu'a l'arrièra.
* Daissar causir lo sòrt, far sortir a l'azard de la boita que los conten de bilhets, de noms, de numèros.
** Tirar la jurada al sòrt.
** (En particular) Causir al sòrt de cartas de taròt per far de prediccions.
*** Tirar las cartas.
* Far venir de produchs d’endacòm mai o mens alunhat.
** Roma tirava son blat d’Egipte.
* Extraire, posar
** Tirar lo vin de la bota.
* Inferir, conclure.
** Tirar de conclusions.
* Far partir una arma de lanç, una arma de fuòc, una fusada, ...
** Tirar a l'arc.
** Cercar a aténher amb una arma de lanç, una arma de fuòc.
*** Tirar sus l'enemic.
** (Escrima) Combatre, far d'armas.
* (Jòcs de bòchas) Bochar per esclarir lo jòc.
** Que fas, puntas o tiras ?
* (Espòrts de balon, de bala) Lançar una bala en la trucant (amb lo pé, la man, etc., segon l'espòrt).
* (geometria, dessenh) Traçar una linha, un trach.
** Tirar una diagonala.
** Tirar una rega.
* (figurat) Aver tendéncia a, s'aprochar de mai en mai d'una valor.
** Una color que tira cap al verd.

### Derivats

* estirar
* tir
* tiradís
* tirador
* tiraire
* tiralhar

### Locucions

| fai tirar ! se tirar lo capèl tirar a la mandra tirar a la palha corta tirar al sòrt tirar al net tirar camin tirar del nonrés tirar davant tirar de lagremas tirar de plans tirar d’argent tirar d’embolh | tirar glòria tirar la babòta del nas tirar la rèssa tirar las anòncias tirar las cartas tirar la set tirar lo crostet de la man tirar lo retrach tirar mal, tirar pena tirar redòrta tirar sa podra als passerats tirar una rega voler tirar sang d’un calhau |

### Sinonims

* estirar
* traire
tirar una nau
* halar
* salhar (lengadocian, gascon)
* shirar (gascon)

### Traduccions

| alemand: ziehen $^{(de)}$, zerren $^{(de)}$ anglés: pull $^{(en)}$, drag $^{(en)}$ basc: catalan: tirar $^{(ca)}$, estirar $^{(ca)}$ | espanhòl: tirar $^{(es)}$ francés: tirer $^{(fr)}$ italian: tirare $^{(it)}$ portugués: tirar $^{(pt)}$ valon: saetchî $^{(wa)}$ |
# Espanhòl
## Forma de vèrb

tiraremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb tirar.
# Occitan
## Forma de vèrb

tiraretz
* Segonda persona del plural al futur del vèrb tirar.
# Occitan
### Prononciacion

/tiɾanˈniko̞/, /tiɾanˈniko̞/

## Forma d'adjectiu

tirannica
* femenin singular de tirannic
# Occitan
### Prononciacion

/tiɾanˈniks/, /tiɾanˈniks/

## Forma d'adjectiu

tirannics
* masculin plural de tirannic
# Occitan
### Prononciacion

/tiɾanˈniko̞s/, /tiɾanˈniko̞s/

## Forma d'adjectiu

tirannicas
* femenin plural de tirannic
# Espanhòl
## Forma de vèrb

tiraste
* Segonda persona del plural al passat simple del vèrb tirar.