OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

Probablament del latin hac hora o ben ad horam.

### Prononciacion

/ˈaɾo/, /ˈaɾo/
França (Bearn) : escotar « ara »

### Sillabas

a | ra (2)

## Advèrbi

ara
* A aqueste moment.

### Variantas dialectalas

* aura (lemosin)
* aüra (niçard)
* euira (vivaroaupenc, nauta Val Susa, Chaumont)
* ieuira (vivaroaupenc, nauta Val Susa, Orç/Ols)
* v-euira (vivaroaupenc, nauta Val Susa, Las Clavieras)
* lh-euira (vivaroaupenc, nauta Val Susa, Exilhas)
* v-oeira (vivaroaupenc, Fenils/Finhòu)
* abaura (bas-lemosin, Corresa)
* avora (auvernhat)
* aiara (auvernhat)
* agore (marchés borbonés)

### Traduccions

| alemand: jetzt $^{(de)}$ anglés: now $^{(en)}$ catalan: ara $^{(ca)}$ chèc: teď $^{(cs)}$ danés: nu $^{(da)}$ espanhòl: ahora $^{(es)}$ finlandés: nyt $^{(fi)}$ francés: maintenant $^{(fr)}$ italian: adesso $^{(it)}$, ora $^{(it)}$ lituanian: dabar $^{(lt)}$ | neerlandés: nu $^{(nl)}$, nou $^{(nl)}$ norvegian: nå $^{(no)}$ ongrés: most $^{(hu)}$ polonés: teraz $^{(pl)}$, obecnie $^{(pl)}$ portugués: agora $^{(pt)}$ romanés: acum $^{(ro)}$ sicilian: ora $^{(scn)}$ suedés: nu $^{(sv)}$ ucraïnian: тeпep $^{(uk)}$, заpaз $^{(uk)}$ |

# Romanés
### Etimologia

Del latin arāre.

### Prononciacion

/aˈra/, /aˈra/
Romania (Craiova) : escotar « ara »

## Vèrb

a ara
* Laurar.

### Derivats

* arat
* arător
* arătură

### Referéncias

* ↑ Ésse soun mèitre. Antologia di scritti occitani dell'Alta Valle di Susa, de Renato Sibille
* ↑ Ésse soun mèitre. Antologia di scritti occitani dell'Alta Valle di Susa, de Renato Sibille
* ↑ Ésse soun mèitre. Antologia di scritti occitani dell'Alta Valle di Susa, de Renato Sibille
* ↑ Ésse soun mèitre. Antologia di scritti occitani dell'Alta Valle di Susa, de Renato Sibille
* ↑ Ésse soun mèitre. Antologia di scritti occitani dell'Alta Valle di Susa, de Renato Sibille
* ↑ Dictionnaire français-occitan (limousin-marche-périgord), de Yves lavalade ; IEO Lemosin
* ↑ Joan-D. Ros, lexic auvernhat / òc estandard
* ↑ Joan-D. Ros, lexic auvernhat / òc estandard
* ↑ Henri Grobost, escrivaire de Navas (borbonés), escrich en grafiá patoisanta « agour' »
# Occitan
### Etimologia

    Del latin arabem, acusatiu de arabs, arabis.

### Prononciacion

[aˈɾap]
França (Bearn) : escotar « arab »

### Sillabas

a | rab (2)

## Nom comun

arab masculin, f. araba
* Persona originària d'Arabia.
* Ling Lenga semitica parlada dins los païses arabs.

### Sinonims

* arabi

# Kein
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

arab
* Camba.

### Referéncias

* Pat Lillie, 2011, Bemal Organized Phonological Data, Ukarumpa, SIL.
# Occitan
### Etimologia

Del latin vulgar eccu + hoc ('vaquí aiçò').

### Prononciacion

/aˈkɔ/, /aˈkɔ/
Bearn : escotar « aquò »

### Sillabas

a | quò

## Pronom demonstratiu

aquò
* Aquela causa d'ailà, tant luènh de qui parla o escriu com de qui escolta o legís.
* Aquela causa d'ailà prèp de qui escota o legís.
    Qu'es aquò ?

### Variantas dialectalas

* acò (grafia etimologica)
* quò (lemosin)
* 'quò (lemosin), (auvernhat)

### Variantas dialectalas

* ailò
* aquerò (gascon)
* acerò (designa quicòm d'encara plus luènh que 'aquò/aquerò' o ailò) (gascon)
* aquò d'alai, 'quò d'alai, quò-lai (lemosin)
* çò

### Traduccions

| anglés: that $^{(en)}$ catalan: allò $^{(ca)}$ francés: cela $^{(fr)}$ | espanhòl: eso $^{(es)}$ italian: quello $^{(it)}$ sicilian: chistu $^{(scn)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin ' .

### Prononciacion

[a'kwari]

### Sillabas

a | qüa | ri (3)

## Nom comun

aqüari masculin
* Gàbia de veire per servar de peisses o autres animals aqüatics.

### Traduccions

* alemand:
* anglés: aquarium $^{(en)}$
* catalan: aquari $^{(ca)}$
* francés: aqüarium $^{(fr)}$
* italian:
* portugués: aquário $^{(pt)}$
# Occitan
### Prononciacion

/aˈkuzes/, /aˈkuzes/

## Forma d'adjectiu

aquoses (lengadocian)
* Masculin plural de aquós.
# Portugués
### Etimologia
### Prononciacion

escotar « aquário »

### Sillabas

a | qu | á | ri | o (5)

## Nom comun

aquário masculin, pl. aquários

### Traduccions

* aqüari $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin vulgar *eccu hic.

### Prononciacion

/aˈki/, /aˈki/ ; /aʧ'i/, /aʧ'i/ o /oʧ'i/, /oʧ'i/ (auvernhat)
França (Bearn) : escotar « aquí »

### Sillabas

a | quí

## Advèrbi

aquí
* A aqueste luòc o airal.

### Sinonims

* aquiu
* aicí
* ací (gascon)
* aciu (gascon)
* ça
* çai
* aiçà
* aiçai

### Variantas dialectalas

* 'quí (naut-lemosin), (auvernhat)
* étjí [eʧ'i] (marchés, Sant Prit la Fuèlha, Cruesa)
* iquí (marchés)

### Traduccions

| alemand: hier $^{(de)}$ anglés: here $^{(en)}$ catalan: aquí $^{(ca)}$ espanhòl: aquí $^{(es)}$ chèc: tady $^{(cs)}$ | italian: qui $^{(it)}$ francés: ici $^{(fr)}$ romanés: aici $^{(ro)}$ sicilian: ccà $^{(scn)}$ |

# Catalan
### Etimologia

Del latin vulgar *eccu hic.

### Prononciacion

/əˈki/, /əˈki/ (oriental), /aˈki/, /aˈki/ (occidental)
Espanha (Manresa) : escotar « aquí »

## Advèrbi

aquí
* Aquí.

### Variantas dialectalas

* ací (valencian)

# Espanhòl
### Etimologia

Del latin vulgar *eccu hic.

### Prononciacion

/aˈki/, /aˈki/
escotar « aquí »

## Advèrbi

aquí
* Aquí.

### Referéncias

* ↑ Le parler Marchois de St-Priest-la-Feuille (Creuse) de Nicolas Quint, La Clau Lemosina, N° spé.
# Occitan
### Prononciacion

/aɣɾuˈluzo/, /aɣɾuˈluzo/

## Forma d'adjectiu

agrolosa
* Femenin singular de agrolós.
# Occitan
### Prononciacion

/aɣɾuˈluzos/, /aɣɾuˈluzos/

## Forma d'adjectiu

agrolosas
* Femenin plural de agrolós.
# Occitan
### Prononciacion

/aɣɾuˈluzes/, /aɣɾuˈluzes/

## Forma d'adjectiu

agroloses
* Masculin plural de agrolós.
# Occitan
### Etimologia

Derivat de agre amb lo sufix -olós.

### Prononciacion

/aɣɾuˈlus/, /aɣɾuˈlus/

### Sillabas

a | gro | lós

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | agrolós | agroloses |
| Masculin | [aɣɾuˈlus] | [aɣɾuˈluzes] |
| Femenin | agrolosa | agrolosas |
| Femenin | [aɣɾuˈluzo] | [aɣɾuˈluzos] |
agrolós masculin
* Qu'es un pauc agre.

### Sinonims

* esponch

### Variantas dialectalas

* agret (gascon)
* agrestin gascon)
* agrelós (vivaroalpenc)

### Traduccions

| alemand: säuerlich $^{(de)}$ anglés: sourish $^{(en)}$, acidulous $^{(en)}$ catalan: agrós $^{(ca)}$, agrenc $^{(ca)}$ espanhòl: agrillo $^{(es)}$ | esperanto: acideta $^{(eo)}$ francés: aigrelet $^{(fr)}$ naut sorab: kisałkojty $^{(hsb)}$, nakisały $^{(hsb)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    Del latin agrimensor compausat de ager, «camp» e mensor, «mesuraire»

### Prononciacion

/aɣɾimenˈsuɾo̞/, /aɣɾimenˈsuɾo̞/

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| agrimensora | agrimensoras |
| [aɣɾimenˈsuoɾo̞] | [aɣɾimenˈsuɾo̞s] |
agrimensora (lengadocian) , femenin, (equivalent masculin: agrimensor)
* Aquela que mesura las tèrras.

### Sinonims

* canejaira (provençau, gascon)
* arpentaira (gascon)
* perjaira (gascon) / pergaira (legadocian)

### Mots aparentats

* geomètra

### Traduccions

| alemand: Feldmesserin $^{(de)}$, Geometer $^{(de)}$ anglés: surveyor $^{(en)}$, geometrician $^{(en)}$ basc: catalan: agrimensora $^{(ca)}$ | espanhòl: agrimensora $^{(es)}$, apeadora $^{(es)}$ francés: arpenteuse $^{(es)}$ italian: agrimensora $^{(it)}$ masculin portugués: agrimensora $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin agrimensor compausat de ager, «camp» e mensor, «mesuraire»

### Prononciacion

    Oriental /əɣɾimənˈsoɾə/, /əɣɾimənˈsoɾə/
    Occidental /aɣɾimenˈsoɾa/, /aɣɾimenˈsoɾa/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| agrimensora | agrimensores |
agrimensora femenin, (equivalent masculin: agrimensor)
* agrimensora $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin agrimensor compausat de ager, «camp» e mensor, «mesuraire»

### Prononciacion

    Peninsular: septentrional /aɣɾimenˈsoɾa/, /aɣɾimenˈsoɾa/, miègjornal /aɣɾimeŋˈsoɾa/, /aɣɾimeŋˈsoɾa/
    American: naut /aɡɾimenˈsoɾa/, /aɡɾimenˈsoɾa/, bas /aɣɾimeŋˈsoɾa/, /aɣɾimeŋˈsoɾa/, austral /aɣɾimenˈsoɾa/, /aɣɾimenˈsoɾa/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| agrimensora | agrimensoras |
agrimensora femenin, (equivalent masculin: agrimensor)
* agrimensora $^{(oc)}$

# Italian
### Etimologia

    Del latin agrimensor compausat de ager, «camp» e mensor, «mesuraire»

### Prononciacion

Portugal

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| agrimensora | agrimensore |
agrimensora femenin, (equivalent masculin: agrimensore)
* agrimensora $^{(oc)}$

# Portugués
### Etimologia

    Del latin agrimensor compausat de ager, «camp» e mensor, «mesuraire»

### Prononciacion

Portugal

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| agrimensora | agrimensoras |
agrimensora femenin, (equivalent masculin: agrimensor)
* agrimensora $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/aɣɾimenˈsus/, /aɣɾimenˈsus/

## Forma de nom comun

agrimensors
* Plural de agrimensor.

# Catalan
### Prononciacion

    Oriental /əɣɾimənˈsos/, /əɣɾimənˈsos/
    Occidental: nord-occidental /aɣɾimenˈsos/, /aɣɾimenˈsos/, valencian /aɣɾimenˈsoɾs/, /aɣɾimenˈsoɾs/

## Forma de nom comun

agrimensors
* Plural de agrimensor.
# Occitan
### Etimologia

    De gropar.

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /aɣɾupaˈmen/, /aɣɾupaˈmen/
    provençau /agʀupaˈmẽⁿ/, /agʀupaˈmẽⁿ/

### Sillabas

a|gro|pa|ment

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| agropament | agropaments |
| [aɣɾupaˈmen] | [aɣɾupaˈmens] |
agropament masculin
* (nom collectiu) Union de causas o de personas segon de caracteristicas comunas.
* Estat de çò qu'es agropat.

### Sinonims

* gropament

### Parents

* agropar
* agropat
* regropament

### Traduccions

| alemand: Gruppierung $^{(de)}$ anglés: group $^{(en)}$, grouping $^{(en)}$ basc: catalan: agrupació $^{(ca)}$, agrupament $^{(ca)}$ | espanhòl: agrupación $^{(es)}$ francés: groupement $^{(fr)}$ italian: aggruppamento $^{(it)}$ portugués: agrupamento $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/aɣɾimenˈsuɾo̞s/, /aɣɾimenˈsuɾo̞s/

## Forma de nom comun

agrimensoras
* plural de agrimensora.

# Espanhòl
### Prononciacion

    Peninsular: septentrional /aɣɾimenˈsoɾas/, /aɣɾimenˈsoɾas/, miègjornal /aɣɾimeŋˈsoɾas/, /aɣɾimeŋˈsoɾas/
    American: naut /aɡɾimenˈsoɾas/, /aɡɾimenˈsoɾas/, bas /aɣɾimeŋˈsoɾas/, /aɣɾimeŋˈsoɾas/, austral /aɣɾimenˈsoɾas/, /aɣɾimenˈsoɾas/

## Forma de nom comun

agrimensoras
* plural de agrimensora.

# Portugués
### Prononciacion

Portugal

## Forma de nom comun

agrimensoras
* plural de agrimensora.
# Espanhòl
### Etimologia

Del latin ācer que donèt agro amb una influéncia probabla posteriora del vèrb agriar.

### Prononciacion

['aγrjo]
Colómbia (Cartagena) : escotar « agrio »

### Sillabas

a | grio (2)

## Adjectiu

agrio masculin, pl. agrios

### Traduccions

* agre $^{(oc)}$

### Derivats

* agridulce

### Parents

* agriar
# Italian
### Etimologia

Del latin ācer.

### Prononciacion

['agro]

### Sillabas

a | gro (2)

## Adjectiu

agro masculin, pl. agri

### Traduccions

* agre $^{(oc)}$

### Derivats

* agrore
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

'duchessem (lemosin)
* Prumiera persona dau plurau a l'imperfach dau subjonctiu de 'duchar.
# Tohono o'odham
### Prononciacion

/ʔɨʔɨɺðag/, /ʔɨʔɨɺðag/

## Forma de nom comun

'e'eldag
* Plural de 'eldag.
# Coeur d'alene
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Numeral

'e̲sel
* Dos.

### Referéncias

* Timothy Montler, Ivy Doak, 2006, Church Teachings, Reichard's Coeur d'Alene Texts.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

'duchessen (lemosin)
* Tresesma persona dau plurau a l'imperfach dau subjonctiu de 'duchar.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

'duchetz (lemosin)
* Segonda persona dau plurau au present dau subjonctiu de 'duchar.
# Coeur d'alene
### Prononciacion
## Forma de nom comun

'eli̲sh
* Forma stativa de li̲sh.

### Referéncias

* Timothy Montler, Ivy Doak, 2006, Church Teachings, Reichard's Coeur d'Alene Texts.
# Coeur d'alene
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

'etswi̲sh, plural : 'etswi̲shwesh
* Ostal.

### Sinonims

* tse̲tkhw

### Referéncias

* Timothy Montler, Ivy Doak, 2006, Church Teachings, Reichard's Coeur d'Alene Texts.
# Gabrielino-fernandeño
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

'eviit
* Alzena.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

'duchet (lemosin)
* Tresesma persona dau singular au preterite de l'indicatiu de 'duchar.
# Tohono o'odham
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/ʔɨɺðag/, /ʔɨɺðag/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| 'eldag | 'e'eldag |
| [ʔɨɺðag] | [ʔɨʔɨɺðag] |
'eldag
* Pèl.

### Referéncias

* Jane H. Hill, Ofelia Zepedia, 1998, Tohono O'odham (Papago) Plurals, Anthropological Linguistics 40, n° 1, p. 1-42.
# Arrernte de l'èst
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/aɲˈɟʒeːbəɻɐ/, /aɲˈɟʒeːbəɻɐ/

## Nom comun

antyipere
* Ratapenada.

### Referéncias

* David P. Wilkins, 1989, Mparntwe Arrernte (Aranda) : studies in the structure and semantics of grammar, Tèsa, Canberra, The Australian National University.
# Occitan
### Etimologia

    Eissit del bas latin inodiāre, format sus l’expression in odio esse « èsser un objècte d'òdi ».

### Prononciacion

/anyˈd͡ʒa/, /anyˈd͡ʒa/
    França (Bearn) : escotar « anujar »
    França (Bearn) - Lengadocian : escotar « anujar »

### Sillabas

a|nu|jar

## Vèrb

anujar
* Causar d’anujament, fastigar la ment per quicòm d’insignificant, de monotòn, de desagradant, o de tròp long.
* Causar de desrei, contrariar qualqu’un.
s'anujar
* Se sentir d’anuèg, se marfondre, saber pas s’ocupar.
* Se sentir de fàstic a causa d'una abséncia.
* Èsser inquietar, se´sentir de lagui.

### Variantas dialectalas

* anojar
* enujar

### Derivats

* anujament
* anujança
* anujança

### Sinonims

importunar
* languir
* avejar
* ahartar
* engüejar
* fastigar
* embestiar
contrariar
* inquietar
* preocupar
* languir

### Traduccions

| alemand: langweilen $^{(de)}$, ärgern $^{(de)}$, verdrießen $^{(de)}$ anglés: bore $^{(en)}$, tire $^{(en)}$, Modèl:trad+,trouble $^{(en)}$ basc: catalan: enutjar $^{(ca)}$, avorrir $^{(ca)}$, enfastidir $^{(ca)}$, enfastijar $^{(ca)}$ | espanhòl: aburrir $^{(es)}$, molestar $^{(es)}$, fastidiar $^{(es)}$, cansar $^{(es)}$ francés: ennuyer $^{(fr)}$ italian: annoiare $^{(it)}$ portugués: aborrecer $^{(pt)}$, enfadar $^{(pt)}$, entediar $^{(pt)}$, cansar $^{(pt)}$, maçar $^{(pt)}$, cacetear $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin annularius

### Prononciacion

/anyˈla/, /anyˈla/ França (Bearn) : escotar « anular »

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | anular | anulars |
| Masculin | [anyˈla] | [anyˈlas] |
| Femenin | anulara | anularas |
| Femenin | [anyˈlaɾo̞] | [anyˈlaɾo̞s] |
anular
* Qu'es de la forma d’un anèl.
* Que pòt recebre, que recep un anèl.
** Det anular.

### Traduccions

| alemand: ringförmig $^{(de)}$ anglés: ring-shaped $^{(en)}$, annular $^{(en)}$ basc: hatz nagi $^{(eu)}$, eraztun-eri $^{(eu)}$, eraztun-hatz $^{(eu)}$, hatz-eraztuneko $^{(eu)}$ catalan: anular $^{(ca)}$ | espanhòl: anular $^{(es)}$ francés: annulaire $^{(fr)}$ italian: anulare $^{(it)}$ portugués: anular $^{(pt)}$ |

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| anular | anulars |
| [anyˈla] | [anyˈlas] |
anular masculin
* (anatomia) Quatren det de la man den costat radial.

### Sinonims

* det de l'anèl

### Traduccions

| alemand: Ringfinger $^{(de)}$ anglés: ring finger $^{(en)}$ basc: eraztun hatza $^{(eu)}$ catalan: anular $^{(ca)}$ | espanhòl: anular $^{(es)}$ francés: annulaire $^{(fr)}$ italian: anulare $^{(it)}$ portugués: anular $^{(pt)}$ |
# Espanhòl
## Forma de vèrb

anudaremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb anudar.
# Occitan
### Etimologia

De anullar

### Prononciacion

/anyllaˈsju/, /anyllaˈsju/, Provençau /anyllaˈsjũⁿ/, /anyllaˈsjũⁿ/ França (Bearn) : escotar « anullacion »

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| anullacion | anullacions |
| [anyllaˈsju] | [anyllaˈsjus] |
anullacion femenin
* Accion de anullar.

### Traduccions

| alemand: Abschaffung $^{(de)}$, Aufhebung $^{(de)}$, Abolition $^{(de)}$, Niederschlagung $^{(de)}$, Kündigung $^{(de)}$ anglés: cancellation $^{(en)}$, revocation $^{(en)}$ basc: deuseztatze $^{(eu)}$, deuseztapen $^{(eu)}$ catalan: anul·lació $^{(ca)}$, cancel·lació $^{(ca)}$, anul·lament $^{(ca)}$ | espanhòl: anulación $^{(es)}$, abolición $^{(es)}$, cancelación $^{(es)}$ francés: annulation $^{(fr)}$ italian: abolizione $^{(it)}$, abrogazione $^{(it)}$ portugués: abolição $^{(pt)}$, anulação $^{(pt)}$ |
# Sard
### Etimologia

Del latin vulgar *apiuva, del latin aphyē, manlevat al grèc ancian ἀφύη (aphúē).

### Prononciacion
## Nom comun

antzua femenin
* Anchòia.

#### Nòta

Forma del dialècte d'Orgosolo.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Occitan
### Etimologia

Manlèu del latin adnullare « anientar »

### Prononciacion

/anylˈla/, /anylˈla/ França (Bearn) : escotar « anullar »

## Vèrb

anullar
* Far venir nul.
* (per extension) Suprimir.
s'anullar
* Venir nul.

### Derivats

* anullacion

### Traduccions

| alemand: abschaffen $^{(de)}$, aufheben $^{(de)}$, niederschlagen $^{(de)}$, einstellen $^{(de)}$, annullieren $^{(de)}$, kassieren $^{(de)}$, stornieren $^{(de)}$ anglés: cancel $^{(en)}$, abolish $^{(en)}$, nullify $^{(en)}$, void $^{(en)}$ basc: deuseztatu $^{(eu)}$ catalan: anul·lar $^{(ca)}$, cancel·lar $^{(ca)}$ | espanhòl: anular $^{(es)}$, cancelar $^{(es)}$, abolir $^{(es)}$, contramandar $^{(es)}$ francés: anuller $^{(fr)}$ italian: annullare $^{(it)}$ portugués: anular $^{(pt)}$, revogar $^{(pt)}$ |
# Antekerrepenh
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

antyer
* Lenga.

### Referéncias

* Gavan Breen, 2001, The Wonders of Arandic Phonology, dins Forty years on. Ken Hale and Australian languages , Pacific Linguistics 512 p. 45-70.
# Kanowit
### Etimologia

Del protomalaiopolinesian *danum.

### Prononciacion
## Nom comun

anum
* Aiga.

### Referéncias

* Alexander D. Smith, 2017, The Languages of Borneo: A Comprehensive Classification, tèsa, University of Hawaiʻi at Mānoa.

# Melanau
### Etimologia

Del protomalaiopolinesian *danum.

### Prononciacion
## Nom comun

anum
* Aiga.

### Referéncias

* Alexander D. Smith, 2017, The Languages of Borneo: A Comprehensive Classification, tèsa, University of Hawaiʻi at Mānoa.
# Catalan
## Forma de vèrb

anunciaren
* Tresena persona del plural al passat simple del vèrb anunciar.
# Occitan
### Etimologia

Deth latin hŏdie.

### Prononciacion

/aˈwe/, /aˈwe/

## Advèrbi

aué (aranés)
* Ath dia que èm.

### Variantas dialectalas

* uèi
* uòi

### Traduccions

| afrikaans: vandag $^{(af)}$ alemand: heute $^{(de)}$ anglés: today $^{(en)}$ basc: gaur $^{(eu)}$ breton: hiziv $^{(br)}$ catalan: avui $^{(ca)}$, hui $^{(ca)}$ chèc: dnes $^{(cs)}$, dneska $^{(cs)}$ espanhòl: hoy $^{(es)}$ | francés: aujourd'hui $^{(fr)}$ italian: oggi $^{(it)}$ neerlandés: vandaag $^{(nl)}$ portugués: hoje $^{(pt)}$ romanés: azi $^{(ro)}$, astăzi $^{(ro)}$ sicilian: oi $^{(scn)}$ suedés: i dag $^{(sv)}$ |
# Occitan ancian
### Etimologia

De aut.

## Adjectiu

auçor
* Pus naut.
    et enaissi com es de bell estage
    degra aver en se retenemen;
    et enaissi com es d’auçor parage
    contra son prez temses far failhimen (Longa sazon ai estat vas Amor, Jordan de l’Isla de Venessi)
          Qu’ieu ai vist commençada tor
          D’una sola peira bastir
          A chada pauc pujar auçor (Vida de Guiraut de Bornelh)
# Romanch
### Etimologia

Del latin habere.

### Prononciacion
## Vèrb

avair (puter)
* Aver.

### Conjugason

| Infinitiu | avair | avair | avair | avair | avair | avair |
| Gerondiu | aviand | aviand | aviand | aviand | aviand | aviand |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | gieu | gieu | gieu | | | |
| femenin | gieu | gieu | gieu | | | |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | eau | tü | el ela | nus | vus | els elas |
| Present | he | hest | ho | vains avains | vais avais | haun |
| Imperfach | avaiva | avaivast | avaiva | avaivans | avaivas | avaivan |
| Preterit | avet | avettast | avet | avettans | avettas | avettan |
| Futur | avaro | avarost | avaro | avarons | avaros | avaron |
| Condicional | avess | avessast | avess | avessans | avessas | avessan |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | eau | tü | el ela | nus | vus | els elas |
| Present | hegia | hegiast | hegia | hegians | hegias | hegian |
| Imperfach | avess | avessast | avess | avessans | avessas | avessan |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | eau | tü | el ela | nus | vus | els elas |
| | — | hegiast ! | — | hegians ! | hegias ! | — |
# Francés
### Prononciacion

/avɛ/, /avɛ/
França (Brétigny-sur-Orge) : escotar « avais » França (Lion) : escotar « avais »
França (Vòges) : escotar « avais » França (Sesseraç) : escotar « avais »

## Forma de vèrb

avais
* Primièra persona del singular a l'imperfach de l'indicatiu de avoir.
* Segonda persona del singular a l'imparfach de l'indicatiu de avoir.

# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

avais (puter)
* Segonda persona del plural al present de avair.
# Occitan
### Etimologia

Dau latin hŏdie.

### Prononciacion

/aɥɛj/, /aɥɛj/

## Advèrbi

auèi (lemosin)
* Au jorn que som.

### Variantas dialectalas

* uèi (lengadocian occidentau)
* uòi (lengadocian orientau)
* uei (gascon), (provençau)
* aué (aranés)
* ancuei (niçard)
* encuei (provençau)
* encuèi (vivaroalpenc)

### Traduccions

| afrikaans: vandag $^{(af)}$ alemand: heute $^{(de)}$ anglés: today $^{(en)}$ basc: gaur $^{(eu)}$ breton: hiziv $^{(br)}$ catalan: avui $^{(ca)}$, hui $^{(ca)}$ chèc: dnes $^{(cs)}$, dneska $^{(cs)}$ espanhòl: hoy $^{(es)}$ francés: aujourd'hui $^{(fr)}$ | aïcian: jòdi a $^{(ht)}$ istriòt: ancui $^{(ist)}$, ancoi $^{(ist)}$ italian: oggi $^{(it)}$ neerlandés: vandaag $^{(nl)}$ portugués: hoje $^{(pt)}$ romanés: azi $^{(ro)}$, astăzi $^{(ro)}$ sicilian: oi $^{(scn)}$ suedés: i dag $^{(sv)}$ |
# Istriòt
### Etimologia

Del latin ape.

### Prononciacion

/ˈava/, /ˈava/

## Nom comun

ava femenin
* Abelha.

### Variantas dialectalas

* ave

#### Nòta

Forma dels dialèctes de Valle, Gallesano, Sissano.

### Referéncias

* Goran Filipi, Barbara Buršić Giudici, 1998, Istriotski lingvistički atlas. Atlante linguistico istrioto, Znanstvena udruga Mediteran, Pula.
# Francés
### Prononciacion

/aˈvɛ/, /aˈvɛ/
França (Brétigny-sur-Orge) : escotar « avaient » França (Lion) : escotar « avaient » França (Vòges) : escotar « avaient » França (Sesseraç) : escotar « avaient »

## Forma de vèrb

avaient
* Tresena persona del plural a l'imperfach de l'indicatiu de avoir.
# Olonèts
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/avain/, /avain/

## Nom comun

avain
* Clau.

### Referéncias

* T. P. Boiko, L. F. Markianova, 2011, Grand diccionari rus-carelian, dialècte livvicovian, Petrozavodsk, Rossiskoi Akademii Nauk.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

avains (puter)
* Primièra persona del plural al present de avair.
# Francés
### Prononciacion

/aˈvɛ/, /aˈvɛ/
França (Brétigny-sur-Orge) : escotar « avait » França (Lion) : escotar « avait » França (Vòges) : escotar « avait » França (Sesseraç) : escotar « avait »

## Forma de vèrb

avait
* Tresena persona del singular a l'imperfach de l'indicatiu de avoir.
# Arrernte de l'èst
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

angkulye
* Nívol.

### Referéncias

* Jenny Green, 2005, A Learner's Guide to Eastern and Central Arrernte, Alice Springs, IAD Press.