OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Catalan
### Etimologia

Dau latin nŏctem accusatiu singular de nox (nuèch), de l’indoeuropean commun*nókʷts. Cognat de l’italian notte, de l’espanhòu noche, dau portugués noite, dau romanés noapte ; maitot parentat a l’anglés night, a l’alemand Nacht, au suedés natt.

### Prononciacion

[anit]
Espanha (Barcelona) : escotar « anit »

### Sillabas

a | nit (2)

## Advèrbi

anit
* questa nuech; anuèit.

### Traduccions

* alemand: heute Nacht $^{(de)}$
* anglés: tonight $^{(en)}$
* catalan: anit $^{(ca)}$
* espanhòl: esta noche $^{(es)}$
* francés: cette nuit $^{(fr)}$
* italian: stanotte $^{(it)}$
* neerlandés: deze nacht $^{(nl)}$
* portugués: esta noite $^{(pt)}$
# Seba bet gurage
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

ank'essa (ezha)
* Maissa.

#### Nòta

Mot transcrich dins una ortografia lingüistica. La lenga ten pas d'escritura oficiala.

### Referéncias

* Wolf Leslau, 1979, Etymological dictionary of Gurage, Wiesbaden, O. Harrassowitz.
# Occitan
### Etimologia

    De vil

### Prononciacion

/aβiˈli/, /aβiˈli/ França (Bearn) : escotar « avilir »

## Vèrb

avilir
* Far venir vil, abjècte, mespresable.
* Far baissar lo prètz cap res, despreciar
s'avilir
* Venir vil, abjècte, mespresable.

### Derivats

* avilissent
* aviliment

### Variantas dialectalas

* envelir

### Traduccions

| alemand: entmachten $^{(de)}$ anglés: pervert $^{(en)}$, besmirch $^{(en)}$, vilify $^{(en)}$ basc: catalan: avilanir $^{(ca)}$, envilir $^{(ca)}$, envilanir $^{(ca)}$ | espanhòl: envilecer $^{(es)}$ francés: avilir $^{(fr)}$ italian: avvilire $^{(it)}$ portugués: aviltar $^{(pt)}$ |

# Francés
### Etimologia

    De vil

### Prononciacion

França (Somain) : escotar « avilir »

### Prononciacion

/aviliʁ/, /aviliʁ/

## Vèrb

avilir
* avilir $^{(oc)}$
# Catalan
## Forma de vèrb

avinà
* Tresena persona del singular al passat simple del vèrb avinar.
# Occitan
### Etimologia

    De avilir.

### Prononciacion

/aβiliˈmen/, /aβiliˈmen/, provençal /aviliˈmẽⁿ/, /aviliˈmẽⁿ/

### Sillabas

a|vi|li|ment

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| aviliment | aviliments |
| [aβiliˈmen] | [aβiliˈmens] |
aviliment masculin
* Accion o resultat d'avilir, de s'avilir

### Parents

* vil
* avilir

### Traduccions

| alemand: Degradierung $^{(de)}$ anglés: abasement $^{(en)}$ basc: catalan: degradació $^{(ca)}$ | espanhòl: envilecimiento $^{(es)}$ francés: avilissement $^{(fr)}$ italian: avvilimento $^{(it)}$ portugués: degradação $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De avion e caça.

### Prononciacion

/aˌβju ðe ˈkaso̞/, /aˌβju ðe ˈkaso̞/

## Locucion nominala

Declinason :
| Singular | Plural |
| avion de caça | avions de caça |
| [aˌβju ðe ˈkaso̞] | [aˌβjus de ˈkaso̞] |
avion de caça masculin
* (militar) Avion militar dessenhat per interceptar los avions advèrses e assegurar lo mestritge de l’espaci aerian.

### Sinonims

* caçaire

### Traduccions

| alemand: Jagdflugzeug $^{(de)}$ anglés: Fighter aircraft $^{(en)}$, Jetfighter $^{(en)}$ basc: catalan: avió de caça $^{(ca)}$ | espanhòl: avión de caza $^{(es)}$ francés: avion de chasse $^{(fr)}$ italian: aereo da caccia $^{(it)}$, caccia $^{(it)}$ portugués: porta-aviões $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/aβiliˈmens/, /aβiliˈmens/, provençal /aviliˈmẽⁿ/, /aviliˈmẽⁿ/

## Forma de nom comun

aviliments
* Plura´de aviliment.
# Occitan
### Etimologia

Del francés avion, mot creat cap a 1875 per l'occitan Clement Ader a partir del latin avis « aucèl ».

### Prononciacion

/aˈβju/, /aˈβju/
França (Bearn) : escotar « avion »

### Sillabas

a | vion (2)

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| avion | avions |
| [aˈβju] | [aˈβjus] |
avion masculin
* Aeron. Estructura preparada per portar de passatgièrs per l'aire.

### Traduccions

| alemand: Flugzeug $^{(de)}$ neutre anglés: plane $^{(en)}$ bulgar: самолет $^{(bg)}$ catalan: avió $^{(ca)}$ masculin chèc: letadlo $^{(cs)}$ neutre espanhòl: avión $^{(es)}$ masculin esperanto: aviadilo $^{(eo)}$ francés: avion $^{(fr)}$ masculin grèc: αεροπλάνο $^{(el)}$ neutre ido: aviono $^{(io)}$ masculin, aeroplano $^{(io)}$ masculin italian: aereo $^{(it)}$ masculin | neerlandés: vliegtuig $^{(nl)}$ neutre ongrés: repülőgép $^{(hu)}$ polonés: samolot $^{(pl)}$ masculin portugués: avião $^{(pt)}$ masculin romanés: avion $^{(ro)}$ rus: самолёт $^{(ru)}$ sard: aeroplanu $^{(sc)}$ masculin turc: uçak $^{(tr)}$ ucraïnian: літак $^{(uk)}$ xhosa: inqwelomoya $^{(xh)}$, ipleyini $^{(xh)}$ |
# Francés
### Prononciacion

/avˈje/, /avˈje/
França (Brétigny-sur-Orge) : escotar « aviez » França (Lion) : escotar « aviez » França (Vòges) : escotar « aviez » França (Sesseraç) : escotar « aviez »

## Forma de vèrb

aviez
* Segonda persona del plural a l'imparfach de l'indicatiu de avoir.
# Francoprovençal
### Etimologia

Del latin apicŭla, diminutiu de ăpis.

### Prononciacion

/aˈviʎə/, /aˈviʎə/

## Nom comun

avilye femenin (ortografia ORB)
* Abelha.
# Catalan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/əβiŋˈguðə/, /əβiŋˈguðə/ (oriental), /aviŋˈguða/, /aviŋˈguða/ (valencian)

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| avinguda | avingudes |
| [əβiŋˈguðə] | [əβiŋˈguðəs] |
avinguda femenin
* Avenguda.
# Catalan
### Prononciacion

/əβiŋˈguðəs/, /əβiŋˈguðəs/ (oriental), /aviŋˈguðas/, /aviŋˈguðas/ (valencian)

## Forma de nom comun

avingudes femenin
* Plural de avinguda.
# Occitan
### Prononciacion

/kanˈsan/, /kanˈsan/

## Forma de vèrb

cansant
* Gerondiu de cansar.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

cansan
* Tresena persona del plural al present de cansar.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

cansarem
* Primièra persona del plural al futur de cansar.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

cansaremos
* Primièra persona del plural al futur del vèrb cansar.
# Catalan
## Forma de vèrb

cansaren
* Tresena persona del plural al passat simple del vèrb cansar.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

cansaretz
* Segonda persona del plural al futur de cansar.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

cansariam
* Primièra persona del plural al condicional de cansar.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

cansarai
* Primièra persona del singular al futur de cansar.
# Occitan
### Prononciacion
## Forma de vèrb

cansariatz
* Segonda persona del plural al condicional de cansar.
# Occitan
### Etimologia

Del latin campsare, manlevat al grèc ancian κάμψαι (kámpsai).

### Prononciacion

/kanˈsa/, /kanˈsa/

### Sillabas

can | sar (2)

## Vèrb

cansar
* Afeblir per una granda despensa d'energia.
** Soi cansat.

### Parents

* cansa
* cansament
* cansadera
* descansar

### Sinonims

* alassar
* fatigar

### Traduccions

| anglés: to tire $^{(en)}$ catalan: cansar $^{(ca)}$ espanhòl: cansar $^{(es)}$ | francés: fatiguer $^{(fr)}$ italian: stancare $^{(it)}$, affaticare $^{(it)}$ sicilian: stancari $^{(scn)}$, affatiari $^{(scn)}$ |

### Conjugason

| Infinitiu | cansar | cansar | cansar | cansar | cansar | cansar |
| Gerondiu | cansant | cansant | cansant | cansant | cansant | cansant |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | cansat | cansat | cansat | cansats | cansats | cansats |
| femenin | cansada | cansada | cansada | cansadas | cansadas | cansadas |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | cansi canse | cansas | cansa | cansam | cansatz | cansan |
| Imperfach | cansavi | cansavas | cansava | cansàvem | cansàvetz | cansavan |
| Preterit | cansèri | cansères | cansèt | cansèrem | cansèretz | cansèron |
| Futur | cansarai | cansaràs | cansarà | cansarem | cansaretz | cansaràn |
| Condicional | cansariái | cansariás | cansariá | cansariam | cansariatz | cansarián |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | canse | canses | canse | cansem | cansetz | cansen |
| Imperfach | cansèssi | cansèsses | cansès cansèsse | cansèssem | cansèssetz | cansèsson |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Afirmatiu | — | cansa ! | — | cansem ! | cansatz ! | — |
| Negatiu | — | canses pas ! | — | cansem pas ! | cansetz pas ! | — |
| Nòtas |||||||
| ↑ Èst e nòrd-èst (Cevena, monpelhierenc, Gavaudan, orlhagués, nòrd-Roergue) |||||||

# Catalan
### Etimologia

Del latin campsare, manlevat al grèc ancian κάμψαι (kámpsai).

### Prononciacion

/kənˈsa/, /kənˈsa/ (oriental), /kanˈsa/, /kanˈsa/ (nòrd-occidental), /kanˈsaɾ/, /kanˈsaɾ/ (valencian)
Espanha (Barcelona) : escotar « cansar »

## Vèrb

cansar
* Fatigar, cansar.

# Espanhòl
### Etimologia

Del latin campsare, manlevat al grèc ancian κάμψαι (kámpsai).

### Prononciacion

/kanˈsaɾ/, /kanˈsaɾ/
Veneçuèla : escotar « cansar »

## Vèrb

cansar
* Fatigar, cansar.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

avaiva (puter)
* Primièra persona del singular a l'imperfach de avair.
* Tresena persona del singular a l'imperfach de avair.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

avaivas (puter)
* Segonda persona del plural a l'imperfach de avair.
# Breton
### Etimologia

De aval, « poma » e stoub.

### Prononciacion

/ˌavalˈstuːp/, /ˌavalˈstuːp/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| aval-stoub | avaloù-stoub |
aval-stoub masculin
* Codonh.
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[avala'δu]

### Sillabas

a | va | la | dor (3)

## Nom comun

avalador masculin (femenin avaladora)
Persona, èstre o objècte qu'avala o engoleish quauquarren, e mei que mei en quantitat de las granas.

### Sinonims

* avalaire

### Referéncias

Mentavut dens lo Lespin-Raimond dab l'expression avalador de carn cruda.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

avaivan (puter)
* Tresena persona del plural a l'imperfach de avair.
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[avalajre]

### Sillabas

a | va | lai | re (3)

## Nom comun

avalaire masculin (femenin avalaira)
Persona, èstre o objècte qu'avala o engoleish quauquarren, e mei que mei en quantitat de las granas.

### Sinonims

* avalador

### Referéncias

Mentavut dens lo diccionari de Per Noste.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

avaivans (puter)
* Primièra persona del plural a l'imperfach de avair.
# Romanch
### Prononciacion
## Forma de vèrb

avaivast (puter)
* Segonda persona del singular a l'imperfach de avair.
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[aβa'ʒu]
França (Bearn) : escotar « avajon »

### Sillabas

a | va | jon (3)

## Nom comun

avajon masculin (gascon) (lengadocian)
* Frucha de l'abagièra .

### Sinonims

* aire

### Variantas ortograficas

* abajon

### Traduccions

| alemand: Heidelbeere $^{(de)}$ anglés: bilberry $^{(en)}$, blueberry $^{(en)}$ asturian: arándanu $^{(ast)}$ catalan: nabiu $^{(ca)}$, mirtil $^{(ca)}$ espanhòl: mirtilo $^{(es)}$ francés: myrtille $^{(fr)}$ | italian: mirtillo $^{(it)}$ ongrés: fekete áfonya $^{(hu)}$ ucraïnian: чорниця $^{(uk)}$ |

### Referéncias

* Lo Congrès permanent de la lenga occitana, Multidiccionari occitan en linha
# Occitan
### Etimologia

Mot compausat de val precedit de a, es a dire en direccion de la val.

### Prononciacion

/aˈβal/, /aˈβal/
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « aval »

### Sillabas

a | val (2)

## Advèrbi

aval
* En direccion del naut cap al bas, d'un luòc pus naut a un luòc pus bas.

### Antonims

* amont

### Traduccions

| alemand: unten $^{(de)}$, nach unten $^{(de)}$ anglés: down $^{(en)}$ catalan: avall $^{(ca)}$ | espanhòl: abajo $^{(es)}$ neerlandés: neer $^{(nl)}$ |

# Breton
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/ˈɑːval/, /ˈɑːval/
França (Plouziri) : escotar « aval » França (Karaez-Plougêr) : escotar « aval »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| aval | avaloù |
aval
* Poma.
# Volapük
### Etimologia

Creat a partir de l'anglés bear o de l'alemand Bär.

### Prononciacion

['ber]

### Sillabas

ber (1)

## Nom comun

ber, pl. bers

### Traduccions

* ors $^{(oc)}$ masculin
# Còrs
### Etimologia

De bene e venutu.

### Prononciacion

/bɛ̃bɛˈnudu/, /bɛ̃bɛˈnudu/

## Adjectiu

benvenutu masculin (cismontan)
* Benvengut.

### Variantas dialectalas

* benvinutu
# Occitan
### Etimologia

De benvolent.

### Prononciacion

AFI: [bem'bulenso]
França (Bearn) : escotar « benvolença »

### Sillabas

ben | vo | len | ça (4)

## Nom comun

benvolença femenin
* Disposicion a far lo ben envèrs los autres.
       "E sitot me desley
       per vos, ges no.us abney,
       qu'ades vas vos sopley
       ab fina benevolensa" ("Lo dous cossire", Guilhèm de Cabestanh)

### Antonims

* malvolença

### Traduccions

* anglés: benevolence $^{(en)}$
* catalan: benvolença $^{(ca)}$
* francés: bienveillance $^{(fr)}$
# Còrs
### Etimologia

De bene e vinutu.

### Prononciacion

/bɛ̃viˈnutu/, /bɛ̃viˈnutu/

## Adjectiu

benvinutu masculin (ultramontan)

### Variantas dialectalas

* benvenutu
# Anglés ancian
### Etimologia

Del protogermanic.

## Nom comun

bēo femenin
* Abelha.
# Occitan
### Prononciacion

/bembeŋˈgyðos/, /bembeŋˈgyðos/(lengadocian), /bɛ̃ⁿvɛ̃ᵑˈgydaː/, /bɛ̃ⁿvɛ̃ᵑˈgydaː/ (lemosin)

## Forma d'adjectiu

benvengudas
* Femenin plural de benvengut.
# Occitan
### Etimologia

De ben e vengut.

### Prononciacion

/bembeŋˈɡyt/, /bembeŋˈɡyt/ (lengadocian), /bɛ̃ⁿvɛ̃ⁿˈɡy/, /bɛ̃ⁿvɛ̃ⁿˈɡy/ (naut lemosin)
França (Bearn) : escotar « benvengut »

### Sillabas

ben | ven | gut

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | benvengut | benvenguts |
| Masculin | [bembeŋˈgyt] | [bembeŋˈgyts] |
| Femenin | benvenguda | benvengudas |
| Femenin | [bembeŋˈgyðo] | [bembeŋˈgyðos] |
benvengut masculin
* Plan aculhit.

### Variantas dialectalas

* planvengut

### Antonims

* malvengut

### Traduccions

| afrikaans: welkom $^{(af)}$ alemand: willkommen $^{(de)}$ anglés: welcome $^{(en)}$ basc: ongi etorri $^{(eu)}$ catalan: benvingut $^{(ca)}$ còrs: benvenutu $^{(co)}$, benvinutu $^{(co)}$ espanhòl: bienvenido $^{(es)}$ | francés: bienvenue $^{(fr)}$ gaelic irlandés: fáilte $^{(ga)}$ italian: benvenuto $^{(it)}$ japonés: ようこそ $^{(ja)}$ (yookoso) portugués: bem-vindo $^{(pt)}$ sicilian: binvinutu $^{(scn)}$ suedés: välkommen $^{(sv)}$ |
# Catalan
### Etimologia
### Prononciacion

[bembiɳ'ɡut] (oriental), [benviɳ'ɡut] (valencian)

### Sillabas

ben | vin |gut (3)

## Nom comun

benvingut

### Traduccions

* benvengut $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/bembeŋˈgyts/, /bembeŋˈgyts/(lengadocian), /bɛ̃ⁿvɛ̃ᵑˈgy/, /bɛ̃ⁿvɛ̃ᵑˈgy/ (lemosin)

## Forma d'adjectiu

benvenguts
* Masculin plural de benvengut.
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[benβu'len]
França (Bearn) : escotar « benvolent »

## Adjectiu

benvolent masculin
* Qu'es dispausat a far lo ben als autres.

### Antonims

* malvolent

### Traduccions

* anglés: benevolent $^{(en)}$
* catalan: benvolent $^{(ca)}$
* francés: bienveillant $^{(fr)}$
# Sicilian
### Etimologia

Del latin bellitia.

### Prononciacion

[bil'littsa]
Itàlia (Gela) : escotar « billizza »

### Sillabas

bil | liz | za

## Nom comun

billizza femenin

### Variantas dialectalas

* biddizza

### Traduccions

* belesa $^{(oc)}$, bellícia $^{(oc)}$ gar.
# Occitan
### Prononciacion

/biˈnaɾis/, /biˈnaɾis/; provençau /biˈnaʀi/, /biˈnaʀi/

## Forma d'adjectiu

binaris
* Masculin plural de binari.

# Catalan
### Prononciacion

/biˈnaɾis/, /biˈnaɾis/

## Forma d'adjectiu

binaris
* Masculin plural de binari.
# Sapadin
### Prononciacion
## Forma de nom comun

bilthosn
* Plural de bilthose.

### Referéncias

* Cristina Kratter e Marcella Benedetti, s. d., Ans, kans, hunderttausnt Berter saint et schtane - Frasario del sappadino, Sappada, Associazione Plodar Germanofoni di Sappada.
# Bayungu
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

bilybura
* Fetge.

### Variantas

* bilgura

### Referéncias

* Albert Burgman, Peter Austin, 2007, Bayungu Dictionary – English-Bayungu Wordlist and Thematic Wordlist, South Hedland, Wangka Maya Pilbara Aboriginal Language Centre.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin bini « dos » que dona lo latin vulgar *binare (« tornar la tèrra un segond còp », « far doas messas »).

### Prononciacion

    /biˈna/, /biˈna/

## Vèrb

binar
* (Agricultura) Tornar una tèrra un segond còp, far una seconda laurada.
* (Agricultura, òrt) Sarclar.
* (Religion) Celebrar doas messas un meteis jorn per un prèire.

### Derivats

* binatge

### Sinonims

* reclaure (provençau)

### Traduccions
# Catalan
### Etimologia

    Del latin bini « dos » que dona lo latin vulgar *binare (« tornar la tèrra un segond còp », « far doas messas »).

### Prononciacion

    Oriental: /biˈna/, /biˈna/
    Occidental: nord-occidental /biˈna/, /biˈna/, valencian /biˈna(ɾ)/, /biˈna(ɾ)/

## Vèrb

binar
* (Agricultura) binar $^{(oc)}$
* (Relifion) binar $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

    Del latin bini « dos » que dona lo latin vulgar *binare (« tornar la tèrra un segond còp », « far doas messas »).

### Prononciacion

    /biˈnaɾ/, /biˈnaɾ/

## Vèrb

binar
* (Agricultura) binar $^{(oc)}$
* (Relifion) binar $^{(oc)}$

# Portugués
### Etimologia

    Del latin bini « dos » que dona lo latin vulgar *binare (« tornar la tèrra un segond còp », « far doas messas »).

### Prononciacion

    Portugal /biˈnaɾ/, /biˈnaɾ/
    Portugal /bĩˈnaɾ/, /bĩˈnaɾ/, /biˈna(ɾ)/, /biˈna(ɾ)/

## Vèrb

binar
* (Agricultura) binar $^{(oc)}$
* (Relifion) binar $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    → Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

biloxi
* Indian del pòble biloxi.
* Lenga mòrta de la familha sioana, parlada dins lo sud dels Estats Units.

### Traduccions
## Adjectiu

biloxi
* Relatiu als membres del pòble biloxi.
* Relatiu a la lenga biloxi.

### Vejatz tanben

* Mots en biloxi dins lo Wikiccionari
* biloxi sus Wikipèdia
# Occitan
### Prononciacion

/ˈbimos/, /ˈbimos/ (gascon)

## Forma de nom comun

bimas femenin (gascon) (auvernhat)
* Plurau de bima.
# Sapadin
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

bilthose masculin, plural : bilthosn
* Lèbre.

### Referéncias

* Cristina Kratter e Marcella Benedetti, s. d., Ans, kans, hunderttausnt Berter saint et schtane - Frasario del sappadino, Sappada, Associazione Plodar Germanofoni di Sappada.
# Occitan
### Etimologia

Del latin bimus « de dos ans ».

### Prononciacion

/ˈbimo/, /ˈbimo/
França (Bearn) - Gascon : escotar « bima »

### Sillabas

bi | ma (3)

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : gascon ||
| Singular | Plural |
| bima | bimas |
| [ˈbimo] | [ˈbimos] |
bima femenin (gascon) (auvernhat)
* Zool. Vaca jove qu'a pas encara vedelat.

### Sinonims

* vedèra (gascon)
* vetèra (gascon)

### Vocabulari aparentat

* anolha (gascon)

### Variantas dialectalas

* vedèla (lengadocian), (provençal)
* junèga (lengadocian)
* jurga (lengadocian)
* borreta (lengadocian)
* junja (lemosin)

### Traduccions

| alemand: Färse $^{(de)}$ femenin anglés: heifer $^{(en)}$ catalan: vedella $^{(ca)}$ femenin | espanhòl: ternera $^{(es)}$ femenin francés: génisse $^{(fr)}$ femenin |

### Referéncias

* Gerhard Rohlfs, 1970, Le gascon - Études de philologie pyrénéenne, Tübingen e Pau, Verlag Max Niemeyer, Marrimpouey Jeune (Primièra edicion en 1935).
# Occitan
### Etimologia

    Del latin binārĭus « doble », de bini (« dos ») amb lo sufix arius.

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /biˈnaɾi/, /biˈnaɾi/
    provençau /biˈnaʀi/, /biˈnaʀi/

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | binari | binaris |
| Masculin | [biˈnaɾi] | [biˈnaɾis] |
| Femenin | binària | binàrias |
| Femenin | [biˈnaɾjo̞] | [biˈnaɾjo̞s] |
binari
* (matematicas) Que l'aritat es dos.
** L’addicion usuala es una operacion binària.
* (matematicas) Sistèma de numeracion de basa 2 qu'exprimís totes los nombres pel l'emplec de dos sols caractèrs, l’un designant l’unitat, l’autre indicnt sa plaça, coma es lo cas, dins l'exemple del chifra arabis, de 0 e 1.
** Numeracion binària.
* (quimia) Qu'es format de doas espècias quimicas.
* (musica) Qualifica una metrica que los temps sont divisats en sosunitats multiplas de dos.
** Una mesura binària.
* (per extension) Que compòrta pas que dos elements o prepausa pas que doas opcions, precisament, estrictament e invariablament.
** Lo modèl d’identitat de genre « òme o femna » es binari passant sus d'autras possiblas (transgenre,…).

### Derivats

* binàriament
* binarizacion
* binarizar
* binaritat
* image binar

### Traduccions

| alemand: binär $^{(de)}$ anglés: binary $^{(en)}$ basc: catalan: binari $^{(ca)}$ | espanhòl: binario $^{(es)}$ francés: binaire $^{(fr)}$ italian: binario $^{(it)}$ portugués: binário $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « binari »

### Etimologia

    Del latin binārĭus « doble », de bini (« dos ») amb lo sufix arius.

### Prononciacion

/biˈnaɾi/, /biˈnaɾi/

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | binari | binaris |
| Femenin | binària | binàries |
binari
* binari $^{(ca)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del grèc ancian δυναστεία, dunasteía « dominacion, poder »

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /dinasˈtio̞/, /dinasˈtio̞/
    provençau /dinasˈti/, /dinasˈti/
    escotar « dinastia »

### Sillabas

di | nas | tia

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| dinastia | dinastias |
| [dinasˈtio̞] | [dinasˈtio̞s] |
dinastia femenin
* Descendéncia, succession dels sobeirans d’una meteissa familha al cap un país.
* Linhada de personas remarcablas.
* (per analogia) Linhada de familha.

### Derivats

* dinastic

### Sinonims

* linhada
* ostal / ostau

### Traduccions

| alemand: Dynastie $^{(de)}$, Herrschergesclecht $^{(de)}$, Herrscherhaus $^{(de)}$ anglés: dynasty $^{(en)}$ basc: dinastia $^{(eu)}$ catalan: dinastia $^{(ca)}$ | espanhòl: dinastía $^{(es)}$ francés: dynastie $^{(fr)}$ italian: dinastia $^{(it)}$ portugués: dinastia $^{(pt)}$ |

# Basc
### Etimologia

    Del grèc ancian δυναστεία, dunasteía « dominacion, poder »

### Prononciacion
## Nom comun

dinastia
* dinastia $^{(oc)}$

# Catalan
### Etimologia

    Del grèc ancian δυναστεία, dunasteía « dominacion, poder »

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « dinastia »

### Prononciacion

    oriental /dinəsˈtiə/, /dinəsˈtiə/
    occidental /dinasˈtia/, /dinasˈtia/

### Sillabas

di | nas | tia

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| dinastia | dinasties |
dinastia femenin
* dinastia $^{(oc)}$

# Italian
### Etimologia

    Del grèc ancian δυναστεία, dunasteía « dominacion, poder »

### Prononciacion

    /dinaˈstia/, /dinaˈstia/

### Sillabas

di | nas | tia

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| dinastia | dinastie |
dinastia femenin
* dinastia $^{(oc)}$

# Portugués
### Etimologia

    Del grèc ancian δυναστεία, dunasteía « dominacion, poder »

### Prononciacion

    Portugal /dinɐʃˈtiɐ/, /dinɐʃˈtiɐ/
    Brasil /dʒĩnaʃˈtʃiɐ/, /dʒĩnaʃˈtʃiɐ/, /dʒinasˈtʃijə/, /dʒinasˈtʃijə/

### Sillabas

di | nas | tia

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| dinastia | dinastias |
dinastia femenin
* dinastia $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

    /dinasˈtiko̞/, /dinasˈtiko̞/

## Forma d'adjectiu

dinastica
* femenin singular de dinastic.

# Italian
### Prononciacion

    /diˈnastiko/, /diˈnastiko/

## Forma d'adjectiu

dinastica
* femenin singular de dinastico.
# Catalan
## Forma de vèrb

dinaves
* Segonda persona del singular a l'imperfach del vèrb sopar.
# Occitan
### Prononciacion

    /dinasˈtiks/, /dinasˈtiks/

## Forma d'adjectiu

dinastics
* masculin plural de dinastic.