OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

    Del latin derivatio.

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /deɾiβaˈsju/, /deɾiβaˈsju/
    provençau, lemosin, auvernhat /deʀivaˈsjũⁿ/, /deʀivaˈsjũⁿ/

### Sillabas

de|ri|va|cion

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| derivacion | derivacions |
| [deɾiβaˈsju] | [deɾiβaˈsjus] |
derivacion femenin
* Accion o efècte de derivar o de se derivar.
* (cirurgia) Procediment cirurgical que consistís a desviar una via de transit d’un segment (tub digestiu, vaissèl sanguin, etc.).
* (idraulica) Conducte segondari installat per lo derivar del principal.
* (lingüistica) Procediment per lo qual se forman de mots a partir d’autres ja existents segon de procediments establits.
* (lengüistica) Connexion entre dos punts d'un circuit electric: en parallèl.

### Parents

* deriva
* derivar
* derivat
* derivatiu

### Traduccions

| alemand: Ableitung $^{(de)}$, Derivation $^{(de)}$ (linguistca), tecnologia: Nebenleitung $^{(de)}$, Bypass $^{(de)}$, Nebenschluss $^{(de)}$ (electronica) anglés: derivation $^{(en)}$ (tb lenguistica), idraulica: headrace $^{(en)}$, penstock $^{(en)}$, shunt $^{(en)}$ (electronica) basc: catalan: derivació $^{(ca)}$ | espanhòl: derivación $^{(es)}$ francés: dérivation $^{(fr)}$ italian: derivazione $^{(it)}$ portugués: derivação $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    Del latin derivativus.

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /deɾiβaˈtiw/, /deɾiβaˈtiw/
    provençau, lemosin, auvernhat /deʀivaˈtiw/, /deʀivaˈtiw/

### Sillabas

de|ri|va|tiu

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | derivatiu | derivatius |
| Masculin | [deɾiβaˈtiw] | [deɾiβaˈtiws] |
| Femenin | derivativa | derivativas |
| Femenin | [deɾiβaˈtiβo̞] | [deɾiβaˈtiβo̞s] |
derivatiu
* Que deriva
* (medecina) Que servís per operar, per determinar una derivacion.

### Traduccions
## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| derivatiu | derivatius |
| [deɾiβaˈtiw] | [deɾiβaˈtiws] |
derivatiu masculin
* (medecina) Medicament derivatiu.
* (lingüistica) Relacion d'elements que partejan un meteis contèxte fonologic, morfologic o sintaxic en foncion de sas propietats lingüisticas.
* (figurat) Mejan illusòri pres per defugir quicòm.

### Sinonims

figurat
* escampa
* escapatòri
* exutòri

### Traduccions
# Catalan
### Etimologia

    Del latin derivativus.

### Prononciacion

    /dəɾiβəˈtiw/, /dəɾiβəˈtiw/

### Sillabas

de|ri|va|tiu

## Nom comun e adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | derivatiu | derivatius |
| Femenin | derivativa | derivatives |
derivatiu
* derivatiu $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

En relacion amb l'occitan ancian dors « esquina », del latin dorsalis

### Prononciacion

    lengadocian, gascon /duɾˈsalo̞/, /duɾˈsalo̞/
    provençau, lemosin, auvernhat /duʀˈsalə/, /duʀˈsalə/

### Sillabas

dor|sa|la

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| dorsala | dorsalas |
| [duɾˈsalo̞] | [duɾˈsalo̞s] |
dorsala (lengadocian) , femenin
* (geologia) Plec miejoceanic, zona de divergéncia entre doas placas tectonicas que s'alunhan l'una de l'autra amb creacion de litosfèra oceanica.
* (lingüistica) Consonanta articulada amb la partida dorsala de la lenga, puslèu qu'amb la punta o à l'endarrièr.
* (meteorologia) Axe de pression maximal non tancat.
* (Internet e telecomunicacions) Partida màger d’una ret de telecomunicacion o de teleinformatica, caracterizada per un naut debit, que concentra e transpòrta los fluxes de donadas entre de rets afluentas.

#### Locucions derivadas

* dorsala oceanica

### Traduccions
## Forma d'adjectiu

dorsala
* femenin singular de dorsal / dorsau
# Occitan
### Etimologia
### Prononciacion

[en'rɛ]

### Sillabas

en | rè

## Advèrbi

enrè
* Dins la direccion opausada a davant.

### Sinonims

* atràs (lengadocian)
* en rèire
* endarrèr (lengadocian, gascon) / endarrer (provençau)
* endarrièr (lengadocian, gascon) / endarrier (provençau)

#### Expressions e Locucions

* se far enrè: Recular.

### Traduccions

| alemand: zurück $^{(de)}$ anglés: back $^{(en)}$ basc: atzerak $^{(eu)}$ catalan: endarrere $^{(ca)}$ | espanhòl: atrás $^{(es)}$ francés: en arrière $^{(fr)}$ italian: dorsale $^{(it)}$ portugués: indietro $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin delphīnus, manlevat al grèc δελφις, δελφινος.

### Prononciacion

/dawˈfi/, /dawˈfi/
França (Bearn) - Gascon : escotar « daufin »

### Sillabas

daw | fin (2)

## Nom comun

daufin masculin
* Mamifèrs aqüatics de la familha daus Cetacèus.
* Títol de qualques princes.

#### Variantas dialectalas

* dalfin

### Derivats

* Daufinat

### Traduccions

| albanés: delfin $^{(sq)}$ alemand: Delfin $^{(de)}$ masculin anglés: dolphin $^{(en)}$ catalan: dofí $^{(ca)}$ chèc: delfín $^{(cs)}$ danés: delfin $^{(da)}$ eslovac: eslovèn: espanhòl: delfín $^{(es)}$ esperanto: delfeno $^{(eo)}$ estonian: finlandés: francés: dauphin $^{(fr)}$ | ido: delfino $^{(io)}$ indonesian: italian: delfino $^{(it)}$ lituanian: delfinas $^{(lt)}$ neerlandés: dolfijn $^{(nl)}$ norvegian: delfin $^{(no)}$ ongrés: delfin $^{(hu)}$ polonés: delfin $^{(pl)}$ portugués: boto $^{(pt)}$, delfim, golfinho romanés: delfin $^{(ro)}$ suedés: delfin $^{(sv)}$ turc: yunusbalığı $^{(tr)}$ ucraïnian: дельфін $^{(uk)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De endarrièr amb lo sufix «-ar».

### Prononciacion

    /endarjeˈɾa/, /endarjeˈɾa/

### Sillabas

en|da|rrie|rar

## Vèrb

endarrièrar (lengadocian)
* Metre enrè.
* Demeurar mai de temps que cal, prene de retard.
s'endarrièrar (lengadocian)
* Demorar enrè.
* Se metre en retard.

### Derivats

* endarrierat

### Parents

* endarrièr
* endarrieratge

### Sinonims

* arreirar
* endarrerar

### Traduccions

| alemand: zurücklegen $^{(de)}$, zurückstellen $^{(de)}$ anglés: slow $^{(en)}$, retard $^{(en)}$, delay $^{(en)}$, linger $^{(en)}$ basc: catalan: endarrerir $^{(ca)}$ | espanhòl: atrasar $^{(es)}$, retrasar $^{(es)}$ francés: retarder $^{(fr)}$, arriérer $^{(fr)}$, attarder $^{(fr)}$ italian: attardare $^{(it)}$, ritardare $^{(it)}$ portugués: atrasar $^{(pt)}$, adiar $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De endarrèr amb lo sufix «-ar».

### Prononciacion

    /endareˈɾa/, /endareˈɾa/

### Sillabas

en|da|rre|rar

## Vèrb

endarrerar (lengadocian)
* Metre enrè.
* Demeurar mai de temps que cal, prene de retard.
s'endarrerar (lengadocian)
* Demorar enrè.
* Se metre en retard.

### Derivats

* endarrerat

### Parents

* endarrèr
* endarreratge

### Sinonims

* arreirar
* endarrierar

### Traduccions

| alemand: zurücklegen $^{(de)}$, zurückstellen $^{(de)}$ anglés: slow $^{(en)}$, retard $^{(en)}$, delay $^{(en)}$, linger $^{(en)}$ basc: catalan: endarrerir $^{(ca)}$ | espanhòl: atrasar $^{(es)}$, retrasar $^{(es)}$ francés: retarder $^{(fr)}$, arriérer $^{(fr)}$, attarder $^{(fr)}$ italian: attardare $^{(it)}$, ritardare $^{(it)}$ portugués: atrasar $^{(pt)}$, adiar $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De arrièr amb lo sufix «-ar».

### Prononciacion

    /arjeˈɾa/, /arjeˈɾa/

### Sillabas

a|rrie|rar

## Vèrb

arrièrar (lengadocian) , (provençau)
* Metre enrè.
* Demeurar mai de temps que cal, prene de retard.
s'endarrièrar (lengadocian)
* Demorar enrè.
* Se metre en retard.

### Derivats

* arrierat

### Parents

* arrièr
* endarrieratge

### Sinonims

* endarrerar
* endarrierar

### Traduccions

| alemand: zurücklegen $^{(de)}$, zurückstellen $^{(de)}$ anglés: slow $^{(en)}$, retard $^{(en)}$, delay $^{(en)}$, linger $^{(en)}$ basc: catalan: endarrerir $^{(ca)}$ | espanhòl: atrasar $^{(es)}$, retrasar $^{(es)}$ francés: retarder $^{(fr)}$, arriérer $^{(fr)}$, attarder $^{(fr)}$ italian: attardare $^{(it)}$, ritardare $^{(it)}$ portugués: atrasar $^{(pt)}$, adiar $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin popular ad retro

### Prononciacion

/aˈrjɛ/, /aˈrjɛ/

### Sillabas

a|rrièr

## Advèrbi

arrièr (lengadocian)
* Luènh endarrièr

### Sinonims

* arrèr (lengadocian)

### Parents

* darrièr / endarrièr

#### Expressions e Locucions

* tirar pè arrièr.

## Interjeccion

arrièr (lengadocian)
* Òrdre donat per far recular un animal, un veïcul, ...

### Traduccions

| alemand: zurück $^{(de)}$ anglés: back $^{(en)}$ basc: atzerak $^{(eu)}$ catalan: endarrere $^{(ca)}$, enrere $^{(ca)}$, arrere $^{(ca)}$ | espanhòl: atrás $^{(es)}$ francés: arrière $^{(fr)}$ italian: indietro $^{(it)}$ portugués: atrás $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    Del latin trans « de l'autre costar de, al delà de »

### Prononciacion

    /aˈtɾas/, /aˈtɾas/

### Sillabas

a|tràs

## Advèrbi

atràs (lengadocian)
* Cap a çò qu'es darrièr, del costat qu'es detràs.
* Que demora darrièr dins lo temps, en retard.

### Sinonims

* endarrèr (lengadocian, gascon) / endarrer (provençau)
* endarrier (provençau) / endarrièr (lengadocian, gascon)
* enrè (lengadocian)
* en rèire

### Derivats

* atrassar
* atrassat

### Antonims

* endavant

### Traduccions

| alemand: zurück $^{(de)}$ anglés: back $^{(en)}$ basc: atzerak $^{(eu)}$ catalan: endarrere $^{(ca)}$ | espanhòl: atrás $^{(es)}$ francés: en arrière $^{(fr)}$ italian: dorsale $^{(it)}$ portugués: indietro $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De en e darrèr.

### Prononciacion

    /endaˈrɛ/, /endaˈrɛ/

### Sillabas

en|da|rèr

## Advèrbi

endarrèr (lengadocian) , (gascon)
* Cap a çò qu'es darrèr, del costat qu'es detràs.
* Que demora darrèr dins lo temps, en retard.
* Darrièrament, i a pas gaire.

### Sinonims

* atràs (lengadocian)
* endarrer (provençau)
* endarrier (provençau) / endarrièr (lengadocian, gascon)
* enrè (lengadocian)
* en rèire

### Derivats

* endarrerar
* endarrerat
* endarreratge

#### Locucions derivadas

* a l'endarrèr

### Antonims

* endavant

### Traduccions

| alemand: zurück $^{(de)}$ anglés: back $^{(en)}$ basc: atzerak $^{(eu)}$ catalan: endarrere $^{(ca)}$ | espanhòl: atrás $^{(es)}$ francés: en arrière $^{(fr)}$ italian: dorsale $^{(it)}$ portugués: indietro $^{(pt)}$ |

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| endarrèr | endarrèrs |
| [endaˈrɛ] | [endaˈrɛs] |
endarrèr (lengadocian) , (gascon) ; masculin
* Partida posteriora, darrièr.

### Sinonims

* endarrer (provençau)
* endarrier (provençau) / endarrièr (lengadocian, gascon)
# Occitan
### Etimologia

    De en e retard.

### Prononciacion

    /en ‿ ɾeˈtaɾ/, /en ‿ ɾeˈtaɾ/

### Sillabas

en| re|tard

## Locucion adverbiala

en retard
* Après lo moment previst.

### Sinonims

* tardier / tardièr
* endarrerat / endarreirat

### Traduccions

| alemand: verspätet $^{(de)}$ anglés: late $^{(en)}$, overdue $^{(en)}$, behind time $^{(en)}$ basc: catalan: endarrerit $^{(ca)}$ | espanhòl: atrás $^{(es)}$ francés: en retard $^{(fr)}$ italian: atrasado $^{(it)}$ portugués: atrasado $^{(pt)}$ |

# Francés
### Etimologia

    De en e retard.

### Prononciacion

    /ɑ̃ ʁətaʁ/, /ɑ̃ ʁətaʁ/

### Sillabas

en| re|tard

## Locucion adverbiala

en retard
* en retard $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

De tard.

### Prononciacion

/taɾˈðjɛ/, /taɾˈðjɛ/

### Sillabas

tar|dièr

## Adjectiu

tardièr (lengadocian)
Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | tardièr | tardièrs |
| Masculin | [taɾˈðjɛ] | [taɾˈðjɛs] |
| Femenin | tardièra | tardièras |
| Femenin | [taɾˈðjɛɾo̞] | [taɾˈðjɛɾo̞s] |
* Qu'arriba après lo moment previst.
* Qu'es pas precòç
* En retard

### Variantas dialectalas

* tardier (provençau)

### Sinonims

* tardiu
* tardivol (lengadocian)
qu'es pas precòç
* derraic (lengadocian)
* darreirenc (procençau)
en retard
* endarrerat / endarreirat
# Occitan
### Etimologia

De levar

### Prononciacion

[le'βaδo] Gasconha (Bearn) : escotar « levada »
[lɛ'vadɔ] (provençal, lemosin, auvernhat)

### Sillabas

le | va | da (3)

## Nom comun

levada femenin
* Construccion de pèira o de tèrra per contenir las aigas de la mar, d'un flume...
* Accion de levar.
* Jòc Plega de cartas.
* Mil Recrutament.
* Regòla que sèc la corba de nivèl d'una parcèla agricòla per menar l'aiga, ont pòt pas anar naturalament.
* Coradilha.

### Sinonims

* adaiguèr (gascon) (5)
* agulhièr (5)
* agulhièra (5)
* aigal (5)
* aigairòl (5)
* aigalièira (5)
* aigaliera (provençal, lemosin) (5)
* aigarada (5)
* aigarèl (5)
* aiguièr (5)
* aiguièra (5)
* engairon (auvernhat) (5)
* besada (5)
* besal (5)
* besala (5)
* besalièira (5)
* besalon (5)
* canal (5)
* carral (5)
* chanau (lemosin) (5)
* gandòla (5)
* rasa (5)
* rasat (auvernhat) (5)
* regòl (5)
* regòla (5)
* rigòla (5)

### Traduccions

* anglés: seawall $^{(en)}$(1) (1)
* breton: (1)
* catalan: dic $^{(ca)}$ (1), rasa $^{(ca)}$ (5), rec $^{(ca)}$ (5) reguera $^{(ca)}$ (5), canal $^{(ca)}$ (5)
* corean: (1)
* espanhòl: (1)
* francés: digue $^{(fr)}$ (1), rigole $^{(fr)}$ (5)
* polonés: levada $^{(pt)}$ (5)
# Occitan
### Etimologia

D'aiga.

### Prononciacion

[aj'ɣjɛ]
Bearn - Lengadocian : escotar « aiguièr »

## Nom comun

aiguièr masculin
* Nauc de pèira, de metal o de ceramica, subremontat d'una canèla e provesit d'un trauc per ont raja l'aiga..

### Sinonims

* aiguièra femenin

### Traduccions

* alemand:
* anglés: sink $^{(en)}$
* catalan: aigüera $^{(ca)}$
* còrs: laveddu $^{(co)}$
* chèc: umyvadlo $^{(cs)}$
* espanhòl: fregadero $^{(es)}$
* francés: évier $^{(fr)}$
* italian: lavandino $^{(it)}$, lavabo $^{(it)}$
* romanés: chiuvetă $^{(ro)}$
* sicilian: lavabbu $^{(scn)}$
* naut sorab: myjnica $^{(hsb)}$, wumywadło $^{(hsb)}$
# Occitan
### Etimologia

D'aiga.

### Prononciacion

[aj'ɣjɛro]
Bearn - Lengadocian : escotar « aiguièra »

## Nom comun

aiguièra femenin
* Nauc de pèira, de metal o de ceramica, subremontat d'una canèla e provesit d'un trauc per ont raja l'aiga.

### Sinonims

* aiguièr masculin

### Traduccions

* alemand:
* anglés: sink $^{(en)}$
* catalan: aigüera $^{(ca)}$
* còrs: laveddu $^{(co)}$
* chèc: umyvadlo $^{(cs)}$
* espanhòl: fregadero $^{(es)}$
* francés: évier $^{(fr)}$
* italian: lavandino $^{(it)}$, lavabo $^{(it)}$
* lorenc roman: âwû $^{(lorenc)}$ (lorenc gaumés, Belgica)
* romanés: chiuvetă $^{(ro)}$
* sicilian: lavabbu $^{(scn)}$
* naut sorab: myjnica $^{(hsb)}$, wumywadło $^{(hsb)}$
# Occitan
### Etimologia

De tard.

### Prononciacion

/taɾˈðiw/, /taɾˈðiw/
França (Bearn) : escotar « tardiu »

### Sillabas

tar | diu (2)

## Adjectiu

tardiu masculin
Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | tardiu | tardius |
| Masculin | [taɾˈðiw] | [taɾˈðiws] |
| Femenin | tardiva | tardivas |
| Femenin | [taɾˈðiβo̞] | [taɾˈðiβo̞s] |
* Qu'arriba après lo moment prevista.

### Traduccions

| alemand: spät $^{(de)}$, verspätete $^{(de)}$, verspätet $^{(de)}$ anglés: late $^{(en)}$, later $^{(en)}$, delayed $^{(en)}$, belated $^{(en)}$ basc: catalan: tardà $^{(ca)}$ | espanhòl: tardío $^{(es)}$, atrasado $^{(es)}$ francés: tardif $^{(fr)}$ italian: tardivo $^{(it)}$ portugués: tardio $^{(pt)}$, atrasado $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De endarrierar.

### Prononciacion

    /endarjeˈɾat/, /endarjeˈɾat/

### Sillabas

en|da|rrie|rat

## Adjectiu

endarrierat (lengadocian)
Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | endarrierat | endarrierats |
| Masculin | [endarjeˈɾat] | [endarjeˈɾats] |
| Femenin | endarrierada | endarrieradas |
| Femenin | [endarjeˈɾaðo̞] | [endarjeˈɾaðo̞s] |
* Qu'es en retard.
* Que correspond pas mai a las idèas en cors, qu'es d’una autra epòca.
* Que a fa mens de progrès que los autres.

### Variantas dialectalas

* endarrerat

### Parents

* endarrièr
* endarrieratge

### Sinonims

* arreirat
* atrassat
* endarrerat

### Traduccions

| alemand: rückständig $^{(de)}$ anglés: backlog $^{(en)}$, arrears $^{(en)}$ basc: catalan: endarrerit $^{(ca)}$ | espanhòl: francés: arriéré $^{(fr)}$ italian: arretrato $^{(it)}$ portugués: atrasado $^{(pt)}$, retrógrado $^{(pt)}$ |

## Nom comun

endarrierat (lengadocian) ; masculin, (femenin: endarrierada)
Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| endarrierat | endarrierats |
| [endarjeˈɾat] | [endarjeˈɾats] |
* (Medecina) Lo que lo desvolopament intellectual correspond pas a son edat.

### Variantas dialectalas

* endarrerat

### Sinonims

* arreirat
* atrassat
* endarrerat

### Traduccions

| alemand: Spasti $^{(de)}$ anglés: retarded $^{(en)}$, mentally retarded $^{(en)}$ basc: catalan: endarrerit $^{(ca)}$ | espanhòl: retrasado $^{(es)}$ francés: arriéré $^{(fr)}$, retardé $^{(fr)}$ italian: ritardato $^{(it)}$ portugués: atrasado $^{(pt)}$, retardado $^{(pt)}$ |

## Forma de vèrb

endarrierat
* Participi passat al masculin singular de endarrierar
# Occitan
### Etimologia

    De endarrierar amb lo sufix «-atge»

### Prononciacion

    /endarjeˈɾat͡ʃe/, /endarjeˈɾat͡ʃe/

### Sillabas

en|da|rrie|ra|tge

## Nom comun

endarrieratge masculin, (lengadocian)
Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon ||
| Singular | Plural |
| endarrieratge | endarrieratges |
| [endarrieradas] | [endarjeˈɾat͡ʃe] |
* (Finança) Deute o partida del deute que lo pagament foguèt endarrierat e que demòra per reglar.
* (Per extension) Partida d’un trabalh, d’un pretzfach, qu’òm a pas capitat a realizat a temps.

### Sinonims

* amermament (gascon) / amermat (gascon)
* arreiratge (lengadocian)
* arreratge (gascon)

### Parents

* endarrièr
* endarrierar

### Traduccions

| alemand: Zahlungsrückstand $^{(de)}$ anglés: back payment $^{(en)}$, overdue $^{(en)}$ basc: catalan: endarrerit $^{(ca)}$ | espanhòl: atraso $^{(es)}$ francés: arriéré $^{(fr)}$ italian: arretrati $^{(it)}$ portugués: atraso $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin de retro.

### Prononciacion

/daˈrjɛ/, /daˈrjɛ/
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « darrièr »

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | darrièr | darrièrs |
| Masculin | [daˈrjɛ] | [daˈrjɛs] |
| Femenin | darrièra | darrièras |
| Femenin | [daˈrjɛɾo] | [daˈrjɛɾos] |
darrièr masculin
* Ço qu'arriba aprèp totes los autres.

### Variantas dialectalas

* darrèr (gascon)
* darrier (lemosin)
* darreir (auvernhat), (vivaroaupenc)

### Derivats

* darrièrament

### Traduccions

| alemand: letzte $^{(de)}$ anglés: last $^{(en)}$ catalan: darrer $^{(ca)}$, últim $^{(ca)}$ chèc: poslední $^{(cs)}$ espanhòl: último $^{(es)}$ | francés: dernier $^{(fr)}$ italian: ultimo $^{(it)}$ romanés: ultim $^{(ro)}$, cel din urmă $^{(ro)}$ portugués: último $^{(pt)}$ sicilian: ùrtimu $^{(scn)}$ |

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | darrièr | darrièrs |
| Masculin | [daˈrjɛ] | [daˈrjɛs] |
| Femenin | darrièra | darrièras |
| Femenin | [daˈrjɛɾo] | [daˈrjɛɾos] |
darrièr masculin
* Lo qu'arriba aprèp totes los autres.

### Variantas dialectalas

* darrèr (gascon)
* darrier (lemosin)
* darreir (auvernhat), (vivaroaupenc)

### Derivats

* endarrièr

### Traduccions

| alemand: Letzte $^{(de)}$ anglés: last $^{(en)}$ catalan: darrer $^{(ca)}$, últim $^{(ca)}$ espanhòl: último $^{(es)}$ francés: dernier $^{(fr)}$ | italian: ultimo $^{(it)}$ romanés: ultim $^{(ro)}$ portugués: último $^{(pt)}$ sicilian: ùrtimu $^{(scn)}$ |

## Preposicion

darrièr
* En posicion opausada al davant.

### Variantas dialectalas

* detràs (lengadocian oriental)
* darrèr (gascon)
* darrier (lemosin)
* darreir (auvernhat), (vivaroaupenc)

### Traduccions

| alemand: hinter $^{(de)}$ anglés: behind $^{(en)}$ catalan: darrere $^{(ca)}$ espanhòl: detrás $^{(es)}$ | francés: derrière $^{(fr)}$ italian: dietro $^{(it)}$ portugués: atrás $^{(pt)}$ sicilian: darreri $^{(scn)}$ |
# Occitan
### Etimologia

De darrièra.

### Prononciacion

/darjɛɾaˈment/, /darjɛɾaˈment/

## Advèrbi

darrièrament (lengadocian)
* Fa pauc de temp.

### Variantas dialectalas

* darrèrament (lengadocian, gascon)

### Sinonims

* en darrèras (gascon)
* non i a pas guaire (gascon) / non i a pas hèra (gascon)
* recentament

### Traduccions

| alemand: letzthin $^{(de)}$, neulich $^{(de)}$, jüngst $^{(de)}$ anglés: lately $^{(en)}$, recently $^{(en)}$ basc: catalan: últimament $^{(ca)}$ | espanhòl: últimamente $^{(es)}$ francés: dernièrement $^{(fr)}$ italian: ultimamente $^{(it)}$ portugués: recentemente $^{(pt)}$, ultimamente $^{(pt)}$, derradeiramente $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De en e darrièr.

### Prononciacion

    /endaˈrjɛ/, /endaˈrjɛ/

### Sillabas

en|da|rièr

## Advèrbi

endarrièr (lengadocian)
* Cap a çò qu'es darrièr, del costat qu'es detràs.
* Que demora darrièr dins lo temps, en retard.
* Darrièrament, i a pas gaire.

### Sinonims

* atràs (lengadocian)
* endarrèr (lengadocian, gascon) / endarrer (provençau)
* endarrier (provençau)
* enrè (lengadocian)
* en rèire

### Derivats

* endarrierar
* endarrierat
* endarrieratge

#### Locucions derivadas

* a l'endarrièr

### Antonims

* endavant

### Traduccions

| alemand: zurück $^{(de)}$ anglés: back $^{(en)}$ basc: atzerak $^{(eu)}$ catalan: endarrere $^{(ca)}$ | espanhòl: atrás $^{(es)}$ francés: en arrière $^{(fr)}$ italian: dorsale $^{(it)}$ portugués: indietro $^{(pt)}$ |

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| endarrièr | endarrièrs |
| [endaˈrjɛ] | [endaˈrjɛs] |
endarrièr (lengadocian) , masculin
* Partida posteriora, arrièr.

### Sinonims

* endarrèr (lengadocian, gascon)
* endarrier (provençau)
# Occitan
### Etimologia

Del latin griphus; de grèc ancian grèc ancian γρύψ « sorte de voltor ».

### Prononciacion

/griˈfu/, /griˈfu/

## Nom comun 1

grifon masculin
Declinason :
| Singular | Plural |
| grifon | grifons |
| [griˈfu] | [griˈfus] |
* Animal mitologic amb còs de leon, e cap e alas d'agla.
* (per metonimia) Salhent de font en forma de grifon.

### Sinonims

plombariá
* canèla
* grifol
* robinet

### Traduccions
## Nom comun 2

grifon masculin
Declinason :
| Singular | Plural |
| grifon | grifons |
| [griˈfu] | [griˈfus] |
* Raça de can de caça, de pels durs o regdes.
# Occitan
### Etimologia

    Del francés robinet.

### Prononciacion

    /ruβi'net/, /ruβi'net/
    França (Bearn) : escotar « robinet »

### Sillabas

ro|bi|net

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| robinet | robinets |
| [ruβi'net] | [ruβi'nets] |
robinet masculin
* Pèça margada sus un tudèl, al tèrme d'una sèrva, etc., que servís a manténer lo liquid o lo gas e lo far sortir quand se vòl.

### Sinonims

* canèla / canèra
* grifol / grifon

### Derivats

* robineteria

### Traduccions

| alemand: Hahn $^{(de)}$, Wasserhahn $^{(de)}$, Zapfen $^{(de)}$ anglés: faucet $^{(en)}$ ; tap $^{(en)}$ ; spigot $^{(en)}$, stopcock $^{(en)}$ basc: txorrota $^{(eu)}$, dutxulu $^{(eu)}$ catalan: aixeta $^{(ca)}$ | espanhòl: grifo $^{(es)}$, espita $^{(es)}$, grifón $^{(es)}$ francés: robinet $^{(fr)}$ italian: rubinetto $^{(it)}$ portugués: bica $^{(pt)}$, torneira $^{(pt)}$ |

# Francés
### Etimologia

    Benlèu del prenom Robin, utilizar per designar los ovins que las canèlas èran en forma d'aret o de moton.

### Prononciacion

    /ʁɔbinɛ/, /ʁɔbinɛ/
    França (Sant Llorenç de Cerdans) : escotar « robinet »

### Sillabas

ro|bi|net

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| robinet | robinets |
| [ʁɔbinɛ] ||
robinet masculin
* robinet $^{(oc)}$