OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

    (Article définit) Del latin illam.
    (nom) :De las primièras syllabas dels emistiquis en latin de l’imne de sant Joan Baptista del poèta Paul Diacre, causidas par Guido d’Arezzo al sègle X per nomenar de nòtas de musica:
       Ut queant laxis resonare fibris.
       Mira gestorum famuli tuorum.
       Solue polluti labili reatum.
       Sancti Iohannes.
       Domine.

### Prononciacion

/la/, /la/ (lengadocian), /lo/, /lo/ (lemosin) França (Bearn) : escotar « la »

## Article definit

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | lo | los |
| Masculin | [lu] | [lus] |
| Femenin | la | las |
| Femenin | [la] | [los] |
la femenin
* Article definit o determinant feminin singular del sistèma general occitan.
   * La rota de Montpelhièr

### Variantas dialectalas

* era (gascon pirenenc)

### Traduccions

| alemand : die $^{(de)}$ anglés : the $^{(en)}$ catalan : la $^{(ca)}$ francés : la $^{(fr)}$ | espanhòl : la $^{(es)}$ italian : la $^{(it)}$ portugués: a $^{(pt)}$ sicilian : la $^{(scn)}$, a $^{(scn)}$ |

### Vejatz tanben

Article definit en occitan sus Wikipèdia

## Pronom personal

la femenin singular
* Femenin singular de lo.

### Variantas dialectalas

elision
* l'

### Traduccions

| alemand : ihr $^{(de)}$ anglés : her $^{(en)}$, it $^{(en)}$ catalan : la $^{(ca)}$ francés : la $^{(fr)}$ | espanhòl : la $^{(es)}$ italian : la $^{(it)}$ portugués: a $^{(pt)}$ sicilian : la $^{(scn)}$, a $^{(scn)}$ |
Pronoms personals en occitan/ Pronoms personaus en occitan :
Pronoms personals en occitan :
| Nombre | Persona | Genre | Nominatiu | Accusatiu | Datiu | Reflexiu |
| Singular | 1$^{èr/èra}$ | — | ieu gascon jo | me, m’ | me, m’ | me, m’ |
| Singular | 2$^{d/da}$ | — | tu | te, t’ | te, t’ | te, t’ |
| Singular | 3$^{en/ena}$ | Masculin | el gascon eth | lo, l’ | li | se |
| Singular | 3$^{en/ena}$ | Feminin | ela gascon era | la, l’ | li | se |
| Plural | 1$^{èr/èra}$ | Masculin | lengadocian, provençau nosautres gascon nosautes, nosatis provençau nosautrei, nautrei | nos | nos | nos |
| Plural | 1$^{èr/èra}$ | Feminin | lengadocian nosautras gascon nosautas, nosatis provençau nosautrei, nautrei | nos | nos | nos |
| Plural | 2$^{d/da}$ | Masculin | lengadocian vosautres gascon vosautes, vosatis provençau vosautrei, vautrei | vos | vos | vos |
| Plural | 2$^{d/da}$ | Feminin | vosautras gascon vosautas, vosatis provençau vosautrei, vautrei | vos | vos | vos |
| Plural | 3$^{en/ena}$ | Masculin | eles | los | lor | se |
| Plural | 3$^{en/ena}$ | Feminin | ela gascon eths | las gascon eras | lor | se |
| Neutre acusatiu | Neutre acusatiu | Neutre acusatiu | | o / ò lengadocian, provençau lo informal ba / bò, gò / ga, òc, zo | |
| Advèrbis pronominals | Advèrbis pronominals | Advèrbis pronominals | i, ne , n’, ’n | i, ne , n’, ’n | i, ne , n’, ’n | i, ne , n’, ’n |
# Occitan
### Etimologia

    (nom) Ven a l'origina del dialècte chinés Min Nan (chinés: 茶), lo mot foguèt importat en Euròpa per la Companhia Olandesa de las Indias Orientalas amb l'ortografia thee. Mantunas lengas europèas an aquesta prononciacion a l'origina de son mot per tè. Lo mot per tè dins d'autres dialèctes chineses coma lo mandarin (Pinyin: chá) e lo cantonés foguèt tanben exportat jos la forma “chai” dins mantunas lengas indoiranianas, lo rus e l'arabi.
    (preposicion, interjeccion) Apocòpa de ten o tenètz

### Prononciacion

    /ˈtɛ/, /ˈtɛ/
    França (Bearn) : escotar « tè »

### Sillabas

tè (1)

## Nom comun

tè masculin
Declinason :
| Singular | Plural |
| tè | tès |
| [ˈtɛ] | [ˈtɛs] |
* Bot Arbust de las espècias Thea sinensis, Camellia sinensis, Camellia thea..
* Beguda obtenguda per infusion de fuèlhas jovas fermentadas de las espècias precedentas.

### Traduccions

| alemand: Tee $^{(de)}$ anglés: tea $^{(en)}$ armèni: թեյ $^{(hy)}$ basc: te $^{(eu)}$ breton: te $^{(br)}$ bulgar: чай $^{(bg)}$ catalan: te $^{(ca)}$ chinés: 茶 $^{(zh)}$ corean: 차 $^{(ko)}$ danés: te $^{(da)}$ eslovac: čaj $^{(sk)}$ eslovèn: čaj $^{(sl)}$ espanhòl: té $^{(es)}$ esperanto: teo $^{(eo)}$ estonian: finlandés: tee $^{(fi)}$ francés: thé $^{(fr)}$ | grèc: τσάι $^{(he)}$ ido: indonesian: teh $^{(id)}$ islandés: te $^{(is)}$ italian: tè $^{(it)}$ japonés: 茶 $^{(ja)}$ lituanian: arbata $^{(lt)}$ neerlandés: thee $^{(nl)}$ norvegian: te $^{(no)}$ ongrés: tea $^{(hu)}$ persan: چای $^{(fa)}$ polonés: herbata $^{(pl)}$ portugués: chá $^{(pt)}$ romanés: ceai $^{(ro)}$ suedés: te $^{(sv)}$ turc: çay $^{(tr)}$ ucraïnian: чай $^{(uk)}$ |

## Preposicion

tè
* Vaquí, aquí, veja-aquí, vejatz-aquí

## Interjeccion

tè !
* Marca l’estonament, la suspresa
* Marca un sentiment de dobte, o de suspicion, de còps mesclat estonament o de suspresa.
* Pren una simpla foncion fatica, servís a marcar un punt important de discors, manténer l'atencion.

# Italian
### Prononciacion

[tɛ]
Itàlia (Monopoli) : escotar « tè » Itàlia : escotar « tè »

### Sillabas

tè (1)

## Nom comun

tè masculin

### Traduccions

* tè $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    (nom) Ven a l'origina del dialècte chinés Min Nan (chinés: 茶), lo mot foguèt importat en Euròpa per la Companhia Olandesa de las Indias Orientalas amb l'ortografia thee. Mantunas lengas europèas an aquesta prononciacion a l'origina de son mot per tè. Lo mot per tè dins d'autres dialèctes chineses coma lo mandarin (Pinyin: chá) e lo cantonés foguèt tanben exportat jos la forma “chai” dins mantunas lengas indoiranianas, lo rus e l'arabi.
    (preposicion, interjeccion) Apocòpa de ten o tenètz

### Prononciacion

    /ˈtɛ/, /ˈtɛ/
    França (Bearn) : escotar « tè »

### Sillabas

tè (1)

## Nom comun

tè masculin
Declinason :
| Singular | Plural |
| tè | tès |
| [ˈtɛ] | [ˈtɛs] |
* Bot Arbust de las espècias Thea sinensis, Camellia sinensis, Camellia thea..
* Beguda obtenguda per infusion de fuèlhas jovas fermentadas de las espècias precedentas.

### Derivats

* teièra
* teïna

### Traduccions

| alemand: Tee $^{(de)}$ anglés: tea $^{(en)}$ armèni: թեյ $^{(hy)}$ basc: te $^{(eu)}$ breton: te $^{(br)}$ bulgar: чай $^{(bg)}$ catalan: te $^{(ca)}$ chinés: 茶 $^{(zh)}$ corean: 차 $^{(ko)}$ danés: te $^{(da)}$ eslovac: čaj $^{(sk)}$ eslovèn: čaj $^{(sl)}$ espanhòl: té $^{(es)}$ esperanto: teo $^{(eo)}$ estonian: finlandés: tee $^{(fi)}$ francés: thé $^{(fr)}$ | grèc: τσάι $^{(he)}$ ido: indonesian: teh $^{(id)}$ islandés: te $^{(is)}$ italian: tè $^{(it)}$ japonés: 茶 $^{(ja)}$ lituanian: arbata $^{(lt)}$ neerlandés: thee $^{(nl)}$ norvegian: te $^{(no)}$ ongrés: tea $^{(hu)}$ persan: چای $^{(fa)}$ polonés: herbata $^{(pl)}$ portugués: chá $^{(pt)}$ romanés: ceai $^{(ro)}$ suedés: te $^{(sv)}$ turc: çay $^{(tr)}$ ucraïnian: чай $^{(uk)}$ |

## Preposicion

tè
* Vaquí, aquí, veja-aquí, vejatz-aquí

## Interjeccion

tè !
* Marca l’estonament, la suspresa
* Marca un sentiment de dobte, o de suspicion, de còps mesclat estonament o de suspresa.
* Pren una simpla foncion fatica, servís a marcar un punt important de discors, manténer l'atencion.

### Traduccions

| alemand: sieh an $^{(de)}$ (estonament) anglés: hey $^{(en)}$ (estonament), well $^{(en)}$ (dobte), by the way $^{(en)}$ (fatic) basc: catalan: té $^{(ca)}$, mira $^{(ca)}$, ostres $^{(ca)}$ | espanhòl: vaya $^{(es)}$ (estonament), bueno $^{(es)}$ (dobte) francés: tiens $^{(fr)}$ italian: tie’ $^{(it)}$ o tiè $^{(it)}$ (estonament), bene $^{(it)}$ (dobte) portugués: então $^{(pt)}$, pois $^{(pt)}$ |

# Italian
### Prononciacion

    [tɛ]
    Itàlia (Monopoli) : escotar « tè »
    Itàlia : escotar « tè »

### Sillabas

tè (1)

## Nom comun

tè masculin

### Traduccions

* tè $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del grèc ancian « discursiu »

### Prononciacion

    /faˈtik/, /faˈtik/

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | fatic | fatics |
| Masculin | [faˈtik] | [faˈtiks] |
| Femenin | fatica | faticas |
| Femenin | [faˈtiko̞] | [faˈtiko̞s] |
fatic
* (Linguistica) Que l'objectiu es d’establir o de manténer le ligam social puslèu que transmetre un sens.

### Derivats

* apofatic
* catafatic
* emfatic

### Traduccions

| alemand: phatisch $^{(de)}$ anglés: phatic $^{(en)}$ basc: catalan: fàtic $^{(ca)}$ | espanhòl: fático $^{(es)}$ francés: phatique $^{(fr)}$ italian: fatico $^{(it)}$ portugués: fático $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    (nom) Ven a l'origina del dialècte chinés Min Nan (chinés: 茶), lo mot foguèt importat en Euròpa per la Companhia Olandesa de las Indias Orientalas amb l'ortografia thee. Mantunas lengas europèas an aquesta prononciacion a l'origina de son mot per tè. Lo mot per tè dins d'autres dialèctes chineses coma lo mandarin (Pinyin: chá) e lo cantonés foguèt tanben exportat jos la forma “chai” dins mantunas lengas indoiranianas, lo rus e l'arabi.
    (preposicion, interjeccion) Apocòpa de ten o tenètz

### Prononciacion

    /ˈtɛ/, /ˈtɛ/
    França (Bearn) : escotar « tè »

### Sillabas

tè (1)

## Nom comun

tè masculin
Declinason :
| Singular | Plural |
| tè | tès |
| [ˈtɛ] | [ˈtɛs] |
* (Botanica) Arbust de las espècias Thea sinensis, Camellia sinensis, Camellia thea..
* (Per extension) Fuèlhas secadas e prepradas de l'arbust destinadas a realizar una infusion.
** La cafeïna se trapa dins fòrça de plantas coma lo cafè, lo tè, lo maté, lo guarana.
* (Per extension) Bevenda obtenguda per infusion de fuèlhas jovas fermentadas de las espècias precedentas.
** Un tè amb de lach
* (Per extension) Reünion ont se prepausa de beure un tè.
** Siatz convidats pel tè.

### Derivats

* teièra
* teïna

### Traduccions

| alemand: Tee $^{(de)}$ anglés: tea $^{(en)}$ armèni: թեյ $^{(hy)}$ basc: te $^{(eu)}$ breton: te $^{(br)}$ bulgar: чай $^{(bg)}$ catalan: te $^{(ca)}$ chinés: 茶 $^{(zh)}$ corean: 차 $^{(ko)}$ danés: te $^{(da)}$ eslovac: čaj $^{(sk)}$ eslovèn: čaj $^{(sl)}$ espanhòl: té $^{(es)}$ esperanto: teo $^{(eo)}$ estonian: finlandés: tee $^{(fi)}$ francés: thé $^{(fr)}$ | grèc: τσάι $^{(he)}$ ido: indonesian: teh $^{(id)}$ islandés: te $^{(is)}$ italian: tè $^{(it)}$ japonés: 茶 $^{(ja)}$ lituanian: arbata $^{(lt)}$ neerlandés: thee $^{(nl)}$ norvegian: te $^{(no)}$ ongrés: tea $^{(hu)}$ persan: چای $^{(fa)}$ polonés: herbata $^{(pl)}$ portugués: chá $^{(pt)}$ romanés: ceai $^{(ro)}$ suedés: te $^{(sv)}$ turc: çay $^{(tr)}$ ucraïnian: чай $^{(uk)}$ |

## Preposicion

tè
* Vaquí, aquí, veja-aquí, vejatz-aquí

## Interjeccion

tè !
* Marca l’estonament, la suspresa
* Marca un sentiment de dobte, o de suspicion, de còps mesclat estonament o de suspresa.
* Pren una simpla foncion fatica, servís a marcar un punt important de discors, manténer l'atencion.

#### Locucions derivadas

* tè tu tè ieu
* tè tè

### Traduccions

| alemand: sieh an $^{(de)}$ (estonament) anglés: hey $^{(en)}$ (estonament), well $^{(en)}$ (dobte), by the way $^{(en)}$ (fatic) basc: catalan: té $^{(ca)}$, mira $^{(ca)}$, ostres $^{(ca)}$ | espanhòl: vaya $^{(es)}$ (estonament), bueno $^{(es)}$ (dobte) francés: tiens $^{(fr)}$ italian: tie’ $^{(it)}$ o tiè $^{(it)}$ (estonament), bene $^{(it)}$ (dobte) portugués: então $^{(pt)}$, pois $^{(pt)}$ |

# Italian
### Prononciacion

    [tɛ]
    Itàlia (Monopoli) : escotar « tè »
    Itàlia : escotar « tè »

### Sillabas

tè (1)

## Nom comun

tè masculin

### Traduccions

* tè $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    De tè

### Prononciacion

    /teˈjɛɾo̞/, /teˈjɛɾo̞/

### Sillabas

te|iè|ra

## Nom comun

teièra femenin
Declinason :
| Singular | Plural |
| teièra | teièras |
| [teˈjɛɾo̞] | [teˈjɛɾo̞s] |
* (Cosina) Aisina qu'òm pren per far infusar lo tè e lo servir.

### Parents

* tè
* teïna

### Traduccions

| alemand: Teekanne $^{(de)}$ anglés: teapot $^{(en)}$ basc: teontzi $^{(eu)}$ catalan: tetera $^{(ca)}$ | espanhòl: tetera $^{(es)}$, bote de té $^{(es)}$ francés: théière $^{(fr)}$ italian: teiera $^{(it)}$ portugués: bule de chá $^{(pt)}$, bule $^{(pt)}$ |
# Italian
### Etimologia

    Participi passat feminin deu vèrbe insalare.

### Prononciacion

/in.sa.ˈla.ta/, /in.sa.ˈla.ta/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| insalata | insalate |
| [in.sa.ˈla.ta] | [in.sa.ˈla.te] |
insalata femenin

### Traduccions

* Ensalada / salada.

### Derivats

* insalatiera

### Referéncias

* Sapere.it : https://www.sapere.it/sapere/dizionari/dizionari/Italiano/I/IN/insalata.html
# Italian
### Prononciacion

/in.sa.ˈla.te/, /in.sa.ˈla.te/

## Forma de nom comun

insalate femenin
* Plurau de insalata.
# Occitan
### Etimologia

    Feminin de rus.

### Prononciacion

/ˈryso̞/, /ˈryso̞/

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| russa | russas |
| [ˈryso̞] | [ˈryso̞s] |
russa femenin (Equivalent masculin : rus)
* Persona qu'es originària de Russia.

## Forma d'adjectiu

russa
* Femenin singular de rus.

### Referéncias

* Dicodòc, multidiccionari deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana

# Catalan
### Prononciacion

    (Balea, Central) /ˈrusə/, /ˈrusə/
    (Valencian) /ˈrusa/, /ˈrusa/
Espanha (Valéncia) : escotar « russa »

## Forma de nom comun

russa
* Femenin singular de rus.

## Forma d'adjectiu

russa
* Femenin singular de rus.

# Italian
### Etimologia

    Feminin de russo.

### Prononciacion

/ˈrus.sa/, /ˈrus.sa/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| russa | russe |
| [ˈrus.sa] | [ˈrus.se] |
russa femenin

### Traduccions

* Russa.

## Forma d'adjectiu

russa
* Femenin singular de russo.

### Referéncias

* Sapere.it : https://www.sapere.it/sapere/dizionari/dizionari/Italiano/R/RU/russo.html

# Portugués
### Prononciacion
## Forma de nom comun

russa
* Femenin singular de russo.

## Forma d'adjectiu

russa
* Femenin singular de russo.
# Francés
### Etimologia

Bastit a partir de Russie.

### Prononciacion

[ʁys]
França (Tolosa) : escotar « russe » França (Vòges) : escotar « russe » França (Vendèa) : escotar « russe »

## Nom comun

russe masculin

### Traduccions

* Rus.

## Adjectiu

Declinason :
| Singular | Plural |
| russe | russes |
| [ʁys] ||
russe masculin o femenin

### Traduccions

* Rus, russa.

# Italian
### Prononciacion

/ˈrus.se/, /ˈrus.se/

## Forma de nom comun

russe femenin
* Plurau de russa.

## Forma d'adjectiu

'russe
* Feminin plurau de russo.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin possessivus « que marca la possession ».

### Prononciacion

/poseˈsiw/, /poseˈsiw/

### Sillabas

pos|ses|siu

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | possessiu | possessius |
| Masculin | [poseˈsiu] | [poseˈsius] |
| Femenin | possessiva | possessivas |
| Femenin | [poseˈsiβo̞] | [poseˈsiβo̞s] |
possessiu
* (gramatica) Que marca la possession de la causa qu'òm parla.
* (psicologia) Que sentís lo besonh de s’apropriar qualqu’un, de lo possedir exclusivament.

### Parents

* possession
* possessor
* possessòri

### Derivats

* adjectiu possessiu
* determinant possessiu
* possessivitat
* pronom possessiu

### Traduccions

| alemand: possessiv $^{(de)}$, besitzanzeigend $^{(de)}$, possessiv $^{(de)}$ anglés: possessive $^{(en)}$ basc: catalan: possessiu $^{(ca)}$ | espanhòl: posesivo $^{(es)}$ francés: possessif $^{(fr)}$ italian: possessivo $^{(it)}$ portugués: possessivo $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin possessivus « que marca la possession ».

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « possessiu »

### Prononciacion

    Oriental: /pusəˈsiw/, /pusəˈsiw/, balear /posəˈsiw/, /posəˈsiw/, /pusəˈsiw/, /pusəˈsiw/,
    Occidental: /poseˈsiw/, /poseˈsiw/

### Sillabas

pos|ses|siu

## Nom comun

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | possessiu | possessius |
| Femenin | possessiva | possessives |
possessiu
* possessiu $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

    Del latin possessivus « que marca la possession ».

### Prononciacion

/poseˈsiw/, /poseˈsiw/

### Sillabas

pos|ses|siu

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | possessiu | possessius |
| Masculin | [poseˈsiu] | [poseˈsius] |
| Femenin | possessiva | possessivas |
| Femenin | [poseˈsiβo̞] | [poseˈsiβo̞s] |
possessiu
* (gramatica) Que marca la possession de la causa qu'òm parla.
* (psicologia) Que sentís lo besonh de s’apropriar qualqu’un, de lo possedir exclusivament.

### Parents

* possession
* possessor
* possessòri

### Derivats

* adjectiu possessiu
* determinant possessiu
* possessivitat
* pronom possessiu

### Traduccions

| alemand: possessiv $^{(de)}$, besitzanzeigend $^{(de)}$, possessiv $^{(de)}$ anglés: possessive $^{(en)}$ basc: catalan: possessiu $^{(ca)}$ | espanhòl: posesivo $^{(es)}$ francés: possessif $^{(fr)}$ italian: possessivo $^{(it)}$ portugués: possessivo $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin possessivus « que marca la possession ».

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « possessiu »

### Prononciacion

    Oriental: /pusəˈsiw/, /pusəˈsiw/, balear /posəˈsiw/, /posəˈsiw/, /pusəˈsiw/, /pusəˈsiw/,
    Occidental: /poseˈsiw/, /poseˈsiw/

### Sillabas

pos|ses|siu

## Nom comun

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | possessiu | possessius |
| Femenin | possessiva | possessives |
possessiu
* possessiu $^{(oc)}$
# Italian
### Etimologia

    → Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

sapienza femenin
* Sapiença.
# Italian
### Etimologia

    → Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/sa.ˈpjɛn.t͡sa/, /sa.ˈpjɛn.t͡sa/

## Nom comun

sapienza femenin
* Sapiença.
# Italian
### Etimologia

Del latin sapientia.

### Prononciacion

/sa.ˈpjɛn.t͡sa/, /sa.ˈpjɛn.t͡sa/

## Nom comun

sapienza femenin
* Sapiença.
# Latin
### Etimologia

    → Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

sapientia
# Latin
### Etimologia

    → Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

sapientia
* Sabor, gost, delicadessa del paladar, paladar.
* Sapiença, bon sens, prudéncia, rason, intelligéncia, filosofia.
** exemple
    Pro tua sapientia.
* Biais (dins una sciéncia), capacitat, saber, instrucion.
# Latin
### Etimologia

    → Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

sapientia femenin
* Sabor, gost, delicadessa del paladar, paladar.
* Sapiença, bon sens, prudéncia, rason, intelligéncia, filosofia.
** exemple
    Pro tua sapientia.
* Biais (dins una sciéncia), capacitat, saber, instrucion.
# Occitan
### Etimologia

    De tè amb lo sufix -ïna benlèu una invencion d’Alphonse Oudry lo descobreire.

### Prononciacion

    lengasocian, gascon /teˈino̞/, /teˈino̞/
    provençau /teˈinə/, /teˈinə/

### Sillabas

te|i|na

## Nom comun

teïna femenin
Declinason :
| Singular | Plural |
| teïna | teïnas |
| [teˈino̞] | [teˈino̞s] |
* (Quimia) Compausat quimic derivat trimerilat de la xantina e principi actiu del té que provòca d'efièchs estimulants sul sistèma nerviós central.

### Parents

* tè
* teièra

### Sinonims

* cafeïna (meteissa substància trapda dins lo cafè)
* 1,3,7-trimetilxantina
* guaranina (meteissa substància trapda dins lo guarana)
* mateïna (meteissa substància trapda dins lo mate)
* metilteobromina
* merilteofillina

### Traduccions

| alemand: Tein $^{(de)}$ anglés: theine $^{(en)}$ basc: catalan: teïna $^{(ca)}$ | espanhòl: teína $^{(es)}$ francés: théine $^{(fr)}$ italian: teina $^{(it)}$ portugués: teína $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

    De tè amb lo sufix -ïna benlèu una invencion d’Alphonse Oudry lo descobreire.

### Prononciacion

    lengasocian, gascon /teˈino̞/, /teˈino̞/
    provençau /teˈinə/, /teˈinə/

### Sillabas

te|ï|na

## Nom comun

teïna femenin
Declinason :
| Singular | Plural |
| teïna | teïnas |
| [teˈino̞] | [teˈino̞s] |
* (Quimia) Compausat quimic derivat trimerilat de la xantina e principi actiu del té que provòca d'efièchs estimulants sul sistèma nerviós central.

### Parents

* tè
* teièra

### Sinonims

* cafeïna (meteissa substància trapda dins lo cafè)
* 1,3,7-trimetilxantina
* guaranina (meteissa substància trapda dins lo guarana)
* mateïna (meteissa substància trapda dins lo mate)
* metilteobromina
* merilteofillina

### Traduccions

| alemand: Tein $^{(de)}$ anglés: theine $^{(en)}$ basc: catalan: teïna $^{(ca)}$ | espanhòl: teína $^{(es)}$ francés: théine $^{(fr)}$ italian: teina $^{(it)}$ portugués: teína $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    De tè amb lo sufix -ïna benlèu una invencion d’Alphonse Oudry lo descobreire.

### Sillabas

te|ï|na

## Nom comun

teïna femenin
Declinason :
| Singular | Plural |
| teïna | teïnes |
* teïna $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

De cafè.

### Prononciacion

/kafe'ino̞/, /kafe'ino̞/

### Sillabas

ca|fe|ï|na

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cafeïna | cafeïnas |
| [kafe'ino̞] | [kafe'ino̞s] |
cafeïna femenin
* (alcaloïds) Substància alcaloïda qu'es lo principi actiu del cafè e que s'extrach per d'usatges terapeutics.

### Derivats

* cafeïnat
* descafeïnat
* descafeïnar

### Sinonims

* teïna (meteissa substància trapda dins lo té)
* 1,3,7-trimetilxantina
* guaranina (meteissa substància trapda dins lo guarana)
* mateïna (meteissa substància trapda dins lo mate)
* metilteobromina
* merilteofillina

### Traduccions

| alemand: Koffein $^{(de)}$ anglés: caffeine $^{(en)}$ basc: kafeina $^{(eu)}$ catalan: cafeïna $^{(ca)}$ | espanhòl: cafeína $^{(es)}$ francés: cafeína $^{(fr)}$ italian: caffeina $^{(it)}$ portugués: cafeína $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

De café.

### Prononciacion

Espanha (Barcelona) : escotar « cafeïna »

### Prononciacion

    oriental /kəfəˈinə/, /kəfəˈinə/
    occidental /kafeˈi.na/, /kafeˈi.na/

### Sillabas

ca|fe|ï|na

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cafeïna | cafeïnes |
cafeïna femenin
* cafeïna $^{(oc)}$
# Anglés
### Etimologia
### Prononciacion

    Estats Units d'America (Tèxas) : escotar « mate »
    Estats Units d'America (Connecticut) : escotar « mate »

### Sillabas
## Nom comun

mate
* mèste $^{(oc)}$
** And indeed bad as his clothes were and coarsely as he spoke, he had none of the appearance of a man who sailed before the mast, but seemed like a mate or skipper accustomed to be obeyed or to strike.
       E, vertat, dab las soas maishantas pelhas e lo son lengatge grossèr, n'avèva pas arren d'un simple marinèr ; que's semblava meilèu a un mèste o a un patron qui solèva estar obedit o trucar.

### Referéncias

* ↑ Robert Louis Stevenson, Treasure Island, cap. 1, 1883, ed. 2010, Wikisource
* ↑ Felip Richard (trad.), L'Isla deu tesaur, 2009, per noste, Ortès, ISBN 978-2-86866-066-4
# Occitan
### Etimologia

    Per l’espanhòl mate, de quechua mat'i que designa non pas l'infusion mas la calabassa utilizada per la beure.

### Prononciacion

/ˈmate/, /ˈmate/

### Sillabas

ma|te

## Nom comun

mate
Declinason :
| Singular | Plural |
| mate | mates |
| [ˈmate] | [ˈmates] |
* Arbust de l’America meridionala, del genre agreu: Ilex paraguariensis.
* La fuèlhas de l'arbust mate torradas leugièrament, puèi tissada fins a far un polvera destinada a realizar una bevenda.
* Bevenda realizada per infusion dins l’aiga bolhenta de las fuèlhas de mate, servida tradicionalament dins una calabassa e chimada per un calamèl.

### Traduccions

| alemand: anglés: basc: catalan: | espanhòl: yerba mate $^{(es)}$ (planta e fuèlha), mate $^{(es)}$ (bevenda) francés: maté $^{(fr)}$ italian: portugués: |

# Anglés
### Prononciacion

    Estats Units d'America (Tèxas) : escotar « mate »
    Estats Units d'America (Connecticut) : escotar « mate »

### Sillabas
## Nom comun

mate
* mèste $^{(oc)}$
** And indeed bad as his clothes were and coarsely as he spoke, he had none of the appearance of a man who sailed before the mast, but seemed like a mate or skipper accustomed to be obeyed or to strike.
       E, vertat, dab las soas maishantas pelhas e lo son lengatge grossèr, n'avèva pas arren d'un simple marinèr ; que's semblava meilèu a un mèste o a un patron qui solèva estar obedit o trucar.

### Referéncias

* ↑ Robert Louis Stevenson, Treasure Island, cap. 1, 1883, ed. 2010, Wikisource
* ↑ Felip Richard (trad.), L'Isla deu tesaur, 2009, per noste, Ortès, ISBN 978-2-86866-066-4