OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

Del latin vulgar *excalefare, en latin classic calefacere.

### Prononciacion

/eskalˈfa/, /eskalˈfa/

### Sillabas

es | cal | far (3)

## Vèrb

escalfar
* Far venir caud.

### Variantas dialectalas

* escaufar
* calfar
* caufar (provençal)
* cauhar (gascon)
* chaufar (lemosin)

### Derivats

| escalfada escalfador escalfaira escalfalèit | escalfament escalfason escalfejar |

### Traduccions

| alemand: heizen $^{(de)}$ anglés: warm $^{(en)}$ catalan: escalfar $^{(ca)}$ espanhòl: calentar $^{(es)}$ francés: chauffer $^{(fr)}$ | francoprovençau/arpitan: charfar $^{(frp)}$ italian: scaldare $^{(it)}$, riscaldare $^{(it)}$ neerlandés: verwarmen $^{(nl)}$ portugués: aquecer $^{(pt)}$ sicilian: caudiari $^{(scn)}$ |

### Conjugason

| Infinitiu | escalfar | escalfar | escalfar | escalfar | escalfar | escalfar |
| Gerondiu | escalfant | escalfant | escalfant | escalfant | escalfant | escalfant |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | escalfat | escalfat | escalfat | escalfats | escalfats | escalfats |
| femenin | escalfada | escalfada | escalfada | escalfadas | escalfadas | escalfadas |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | escalfi escalfe | escalfas | escalfa | escalfam | escalfatz | escalfan |
| Imperfach | escalfavi | escalfavas | escalfava | escalfàvem | escalfàvetz | escalfavan |
| Preterit | escalfèri | escalfères | escalfèt | escalfèrem | escalfèretz | escalfèron |
| Futur | escalfarai | escalfaràs | escalfarà | escalfarem | escalfaretz | escalfaràn |
| Condicional | escalfariái | escalfariás | escalfariá | escalfariam | escalfariatz | escalfarián |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | escalfe | escalfes | escalfe | escalfem | escalfetz | escalfen |
| Imperfach | escalfèssi | escalfèsses | escalfès escalfèsse | escalfèssem | escalfèssetz | escalfèsson |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Afirmatiu | — | escalfa ! | — | escalfem ! | escalfatz ! | — |
| Negatiu | — | escalfes pas ! | — | escalfem pas ! | escalfetz pas ! | — |
| Nòtas |||||||
| ↑ Èst e nòrd-èst (Cevena, monpelhierenc, Gavaudan, orlhagués, nòrd-Roergue) |||||||

# Catalan
### Etimologia

Del latin vulgar *excalefare, en latin classic calefacere.

### Prononciacion

/əskəlˈfa/, /əskəlˈfa/ (oriental), /eskalˈfaɾ/, /eskalˈfaɾ/ (valencian)
Espanha (Barcelona) : escotar « escalfar »

## Vèrb

escalfar
* Escalfar.
# Occitan
### Etimologia

Del latin tardiu scalarium.

### Prononciacion

/eskaˈljɛ/, /eskaˈljɛ/
Lengadocian : escotar « escalièr »

### Sillabas

es | ca | lièr

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| escalièr | escalièrs |
| [eskaˈljɛ] | [eskaˈljɛs] |
escalièr masculin
* Arqui. Ensemble de grasas que, dins un bastiment, servisson per pojar o davalar.

### Variantas dialectalas

* escalèr (gascon)
* eschalier (lemosin)

### Traduccions

| alemand: Treppe $^{(de)}$ femenin anglés: stairs $^{(en)}$, stairway $^{(en)}$, staircase $^{(en)}$ catalan: escala $^{(ca)}$ femenin | espanhòl: escalera $^{(es)}$ femenin francés: escalier $^{(fr)}$ masculin italian: scala $^{(it)}$ femenin |
# Occitan
### Prononciacion

/d͡ʒiˈβuzo/, /d͡ʒiˈβuzo/

## Forma d'adjectiu

gibosa
* Femenin singular de gibós.
# Occitan
### Prononciacion

/d͡ʒiˈβuzos/, /d͡ʒiˈβuzos/

## Forma d'adjectiu

gibosas
* Femenin plural de gibós.
# Dharug
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

gidigidi
* Aissèla.

### Referéncias

* Jakelin Troy, 1993, The Sydney Language, williamdawes.org.
# Ladin
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| giesena | giesene |
giesena femenin
* Abajon (Vaccinium myrtillus).

### Variantas dialectalas

* dlasena (Val Badia)
* dlasna (naut Val Badia)
* gialvëija (Val Gardena)
* cialveisa (fassan)
* glèsena (Fodom)
* jàjena (ampezan)

#### Nòta

Forma del dialècte de Selva de Cadore.

### Referéncias

* Dizionario Italiano - Ladino Selvano
# Occitan
### Prononciacion

/d͡ʒiˈβuzes/, /d͡ʒiˈβuzes/

## Forma d'adjectiu

giboses
* Masculin plural de gibós.
# Occitan
### Etimologia

Probablament d'una basa celtica *gēbros, gēbrā

### Prononciacion
## Nom comun

gibre masculin
* Cristals de glaç eissit de la nèbla, que quora fa fòrça freg se depausan sus las superfícias verticalas o las plantas.

### Traduccions

* alemand:
* anglés: frost $^{(en)}$
* catalan: gebre $^{(ca)}$
* espanhòl:
* francés: givre $^{(fr)}$
* italian:
# Occitan
### Etimologia

Del latin gĭbbus.

### Prononciacion

/ˈd͡ʒiβo̞/, /ˈd͡ʒiβo̞/

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| giba | gibas |
giba femenin
* Deformacion de l'esquina d'una persona que li dona un aspècte corbat.
* Protuberància caracteristica de l'esquina dels camèls e dromadaris.

### Sinonims

* bòça

### Derivats

* gibós

### Traduccions

| anglés: bump $^{(en)}$ catalan: gep $^{(ca)}$ | francés: bosse $^{(fr)}$ portugués: giba $^{(pt)}$ |

### Referéncias

* "vòstras referéncias"
# Ladin
### Etimologia

del bas latin glacia.

### Prononciacion
## Nom comun

giaz femenin
* glaç.

### Variantas dialectalas

* dlacia (Val Gardena), (Val Badia)
* giacia (fassan)
* iacia (brach)
* glac (Fodom)
* géza (Campolongo)
* iàza (Oltrechiusa)
* jàza (ampezan)

#### Nòta

Forma del dialècte de Selva di Cadore.

### Referéncias

* Dizionario Italiano - Ladino Selvano
# Occitan
### Etimologia

Del latin gibbōsus.

### Prononciacion

/d͡ʒiˈβus/, /d͡ʒiˈβus/

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | gibós | giboses |
| Masculin | [d͡ʒiˈβus] | [d͡ʒiˈβuzes] |
| Femenin | gibosa | gibosas |
| Femenin | [d͡ʒiˈβuzo] | [d͡ʒiˈβuzos] |
gibós masculin
* Qu'a una giba.

### Sinonims

* boçut

### Traduccions

| alemand: buckelig $^{(de)}$ anglés: humped $^{(en)}$ catalan: gibós $^{(ca)}$ | francés: bossu $^{(fr)}$ portugués: corcovado $^{(pt)}$ |

### Referéncias

* "vòstras referéncias"
# Dharug
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

gidan
* Cabel.

### Referéncias

* Jakelin Troy, 1993, The Sydney Language, williamdawes.org.
# Espanhòl
## Forma de vèrb

excavé
* Primièra persona del singular al passat simple del vèrb excavar.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin excedere

### Prononciacion

    lengadocian /et͡seˈði/, /et͡seˈði/
    gascon /ekseˈði/, /ekseˈði/
    provençau /ekseˈdi/, /ekseˈdi/

### Sillabas

ex|e|dir

## Vèrb

excedir
* Otrapassar, passa de limits.
* Trespassar en valor, en nombre; èsser de mai.
* (figurat) Lassar, al sens fisic e moral.

### Sinonims

| passar / despassar / otrapassar / trepassar sobrar superar desmesurar | figurat exasperar destermenar |

### Parents

* excedent

### Traduccions

| alemand: übersteigen $^{(de)}$, überschreiten $^{(de)}$, übertreffen $^{(de)}$ anglés: exceed $^{(en)}$, surpass $^{(en)}$ basc: catalan: excedir $^{(ca)}$ | espanhòl: exceder $^{(es)}$, superar $^{(es)}$ francés: excéder $^{(fr)}$ italian: eccedere $^{(it)}$ portugués: exceder $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin excedere

### Prononciacion

    Oriental /əksəˈði/, /əksəˈði/
    Occidental: nord-occidental /ekseˈði/, /ekseˈði/, valencian /ekseˈðiɾ/, /ekseˈðiɾ/

### Sillabas

ex|e|dir

## Vèrb

excedir
* excedir $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/et͡sel'lento̞s/, /et͡sel'lento̞s/

## Forma d'adjectiu

excellent
* Femenin plural de excellent
# Portugués
### Etimologia
### Sillabas

ex | at | i | dão (4)

## Nom comun

exatidão

### Traduccions

* exactitud $^{(oc)}$
# Catalan
## Forma de vèrb

excavaves
* Segonda persona del singular a l'imperfach del vèrb excavar.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin excedens

### Prononciacion

    lengadocian /et͡seˈðen/, /et͡seˈðen/
    gascon /ekseˈðen/, /ekseˈðen/
    provençau /ekseˈdẽⁿ/, /ekseˈdẽⁿ/

### Sillabas

ex|e|dent

## Adjectiu

excedent
Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| excedent | excedenta |
| [excedents] | [excedentas] |
* Qu'excedís, que sobra

### Sinonims

* excedentari

### Traduccions

| alemand: überzählig $^{(de)}$ anglés: excess $^{(en)}$ basc: catalan: excedent $^{(ca)}$ | espanhòl: excedente $^{(es)}$ francés: excédentaire $^{(fr)}$ italian: eccedente $^{(it)}$ portugués: excedente $^{(pt)}$ |

## Nom comun

excedent masculin
Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| excedent | excedents |
| [et͡seˈðen] | [et͡seˈðens] |
* Lo nombre, la quantitat qu'excedís.
* (economia) Partida del producte social que passa la valor dels factors de produccion utilizats per lo produire.

### Sinonims

* demai
* rèsta
* restant
* subreplús
* suplement
* sòbra / sobra

### Traduccions

| alemand: Überschuss $^{(de)}$, Mehrbetrag $^{(de)}$ (economia) anglés: excess $^{(en)}$, surplus $^{(en)}$ basc: catalan: excedent $^{(ca)}$ | espanhòl: excedente $^{(es)}$ francés: excédent $^{(fr)}$ italian: eccedente $^{(it)}$ portugués: excedência $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin excedens

### Prononciacion

    Oriental: central /əksəˈðen/, /əksəˈðen/, balear /əksəˈðent/, /əksəˈðent/, /əksəˈðen/, /əksəˈðen/
    Occidental: nord-occidental /ekseˈðen/, /ekseˈðen/, valencian /ekseˈðent/, /ekseˈðent/, /ekseˈðen/, /ekseˈðen/

### Sillabas

ex|e|dent

## Nom comun

excedent
Declinason :
| Singular | Plural |
| excedent | excedents |
* excedent $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin excellens « que subrepassa en nautor », participi de excello (« se quilhar dessús », se'n carrar, excellir »).

### Prononciacion

    lengadocian /et͡selˈlen/, /et͡selˈlen/
    gascon /ekselˈlen/, /ekselˈlen/
França (Bearn) : escotar « excellent »
    provençau /ekseˈlen/, /ekseˈlen/

### Sillabas

ex|cel|lent

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | excellent | excellents |
| Masculin | [et͡selˈlen] | [et͡selˈlens] |
| Femenin | excellenta | excellentas |
| Femenin | [et͡selˈlento̞] | [et͡selˈlento̞s] |
excellent
* Qu´excellís ; que ten totas las qualitats que cal, fòrça bon.

### Traduccions

| alemand: exzellent $^{(de)}$ anglés: excellent $^{(en)}$ catalan: excel·lent $^{(ca)}$ basc: bikaina $^{(eu)}$ | espanhòl: excelente $^{(es)}$ francés: excellent $^{(fr)}$ italian: eccellente $^{(it)}$ portugués: excelente $^{(pt)}$ |

# Anglés
### Etimologia

Del latin excellens « que subrepassa en nautor », participi de excello (« se quilhar dessús », se'n carrar, excellir »).

### Prononciacion

/ˈɛksələnt/, /ˈɛksələnt/
    Estats Units d'America (Tèxas) : escotar « excellent »
    Estats Units d'America (Connecticut) : escotar « excellent »

### Sillabas

ex|cel|lent

## Adjectiu

excellent (Plural excellents)
* Supèrbe
* Excellent

# Francés
### Etimologia

Del latin excellens « que subrepassa en nautor », participi de excello (« se quilhar dessús », se'n carrar, excellir »).

### Prononciacion

/ɛksɛlɑ̃/, /ɛksɛlɑ̃/ /eksɛlɑ̃/, /eksɛlɑ̃/ /ekselɑ̃/, /ekselɑ̃/

### Sillabas

ex|cel|lent

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | excellent | excellents |
| Femenin | excellente | excellentes |
excellent
* Excellent
# Occitan
### Etimologia

    De excedent

### Prononciacion

    lengadocian /et͡seðenˈtaɾi/, /et͡seðenˈtaɾi/
    gascon /ekseðenˈtaɾi/, /ekseðenˈtaɾi/
    provençau /eksedẽⁿˈtaʀi/, /eksedẽⁿˈtaʀi/

### Sillabas

ex|e|den|ta|ri

## Adjectiu

excedentari
Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | excedentari | excedentaris |
| Masculin | [et͡seðenˈtaɾi] | [et͡seðenˈtaɾis] |
| Femenin | excedentària | excedentàrias |
| Femenin | [et͡seðenˈtaɾio̞] | [et͡seðenˈtaɾio̞s] |
* Qu'es en excedent

### Sinonims

* excedent

### Traduccions

| alemand: überschüssig $^{(de)}$ anglés: surplus $^{(en)}$ basc: catalan: excedentari $^{(ca)}$, excedent $^{(ca)}$ | espanhòl: excedentario $^{(es)}$, excedente $^{(es)}$ francés: excédentaire $^{(fr)}$ italian: eccedentaria $^{(it)}$, eccedente $^{(it)}$ portugués: excedentário $^{(pt)}$, excedente $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    De excedent

### Sillabas

ex|e|den|ta|ri

## Adjectiu

excedentari
Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | excedentari | excedentaris |
| Femenin | excedentària | excedentàries |
* excedentari $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin excavatio « trauc »

### Prononciacion

    lengadocian /eskaβaˈsju/, /eskaβaˈsju/
    provençau /eskavaˈsjũⁿ/, /eskavaˈsjũⁿ/

### Sillabas

ex|ca|va|cion

## Nom comun

excavacion femenin
Declinason :
| Singular | Plural |
| excavacion | excavacions |
| [eskaβaˈsju] | [eskaβaˈsjus] |
* Accion de cavar un terren.
* Cròs fach dins un terren, que siá de man d’òme o per un instrument, o tanben per un accident natural.

### Parents

* excavador
* excavament
* excavar

### Parents

* curadís / curadura

### Traduccions

| alemand: Ausgrabung $^{(de)}$ anglés: excavation $^{(en)}$ basc: catalan: excavació $^{(ca)}$ | espanhòl: excavación $^{(es)}$ francés: excavation $^{(fr)}$ italian: escavazione $^{(it)}$ portugués: escavação $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Prononciacion

/et͡sel'lento̞/, /et͡sel'lento̞/

## Forma d'adjectiu

excellent
* Femenin singular de excellent
# Sard
### Etimologia

Del latin tardiu fenuculum, en latin classic feniculum.

### Prononciacion
## Nom comun

fenùgiu masculin
* Fenolh.

### Variantas dialectalas

| fenugru (sard comun) enucru (Bitti) fenuglu (Baunei) fenugu (Simaxis), (Samugheo), (Tonara), (Sanluri) fenuju (Ploaghe) fenuxu (Bonorva) | finucru (Oliena) finugu (Santulussurgiu) finuju (Martis), (Bulzi) finulhu (Orgosolo) frenucu (Nuoro) frenugu (Silanus), (Sedilo) |

#### Nòta

Forma del sard de Bosa.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Sard
### Etimologia

Del latin tardiu fenuculum, en latin classic feniculum.

### Prononciacion
## Nom comun

fenuju masculin
* Fenolh.

### Variantas dialectalas

| fenugru (sard comun) enucru (Bitti) fenùgiu (Bosa) fenugu (Simaxis), (Samugheo), (Tonara), (Sanluri) fenuglu (Baunei) fenuxu (Bonorva) | finucru (Oliena) finugu (Santulussurgiu) finuju (Martis), (Bulzi) finulhu (Orgosolo) frenucu (Nuoro) frenugu (Silanus), (Sedilo) |

#### Nòta

Forma del sard de Ploaghe.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Occitan
### Etimologia

Del latin fenĕstra.

### Prononciacion

/feˈnɛstro̞/, /feˈnɛstro̞/
Lengadocian : escotar « fenèstra »

### Sillabas

fe | nès | tra

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| fenèstra | fenèstras |
| [feˈnɛstro̞] | [feˈnɛstro̞s] |
fenèstra femenin
* Element mobil que permet la dobertura o la barradura d'un passatge del lum dins los membres.

### Variantas dialectalas

* fenestra (lemosin)
* finèstra
* fernèsta (gascon)
* frinèsta (gascon)
* herièsta (gascon)
* hiestra (gascon)
* hièstra (gascon)
* hrièsta (gascon)

### Derivats

* fenestrièr
* fenestron

### Traduccions

| alemand: Fenster $^{(de)}$ neutre anglés: window $^{(en)}$ basc: ate $^{(eu)}$ bashquir: тәҙрә $^{(ba)}$ breton: prenestr $^{(br)}$ catalan: finestra $^{(ca)}$ femenin chèc: okno $^{(cs)}$ neutre danés: vindue $^{(da)}$ neutre eslovac: okno $^{(sk)}$ neutre, oblok $^{(sk)}$ eslovèn: okno $^{(sl)}$ neutre ebrèu: חלון $^{(he)}$ (chalon) espanhòl: ventana $^{(es)}$ femenin esperanto: fenestro $^{(eo)}$ estonian: aken $^{(et)}$ finlandés: ikkuna $^{(fi)}$ | francés: fenêtre $^{(fr)}$ femenin grèc: παράθυρο $^{(el)}$ neutre gaelic irlandés: fuinneog $^{(ga)}$ islandés: gluggi $^{(is)}$ masculin italian: finestra $^{(it)}$ femenin lituanian: langas $^{(lt)}$ neerlandés: raam $^{(nl)}$, venster $^{(nl)}$ ongrés: ablak $^{(hu)}$ polonés: okno $^{(pl)}$ neutre portugués: janela $^{(pt)}$ femenin romanés: fereastră $^{(ro)}$ femenin, geam $^{(ro)}$ sard: bentana $^{(sc)}$ naut sorab: wokno $^{(hsb)}$ suedés: fönster $^{(sv)}$ neutre ucraïnian: вікно $^{(uk)}$ neutre |
# Francés
### Etimologia

Del latin fenĕstra.

### Prononciacion

[fə'nɛ:tʁ]
França (París) : escotar « fenêtre » França (París) : escotar « fenêtre » França (París) : escotar « fenêtre » França (París) : escotar « fenêtre » escotar « fenêtre » França (París) : escotar « fenêtre » França (Muntzenheim) : escotar « fenêtre » Soïssa (Canton de Valés) : escotar « fenêtre » Soïssa (Lausana) : escotar « fenêtre » França (Fontainebleau) : escotar « fenêtre » Soïssa (Canton de Valés) : escotar « fenêtre » França (París) : escotar « fenêtre » França (Somain) : escotar « fenêtre »

### Sillabas

fe | nêtre (2)

## Nom comun

fenêtre femenin

### Traduccions

* fenèstra $^{(oc)}$

### Derivats

* défenestrer
* fenêtrage
* fenêtrier
# Sard
### Etimologia

Del latin tardiu fenuculum, en latin classic feniculum.

### Prononciacion
## Nom comun

fenugu masculin
* Fenolh.

### Variantas dialectalas

| fenugru (sard comun) enucru (Bitti) fenùgiu (Bosa) fenuglu (Baunei) fenuju (Ploaghe) fenuxu (Bonorva) | finucru (Oliena) finugu (Santulussurgiu) finuju (Martis), (Bulzi) finulhu (Orgosolo) frenucu (Nuoro) frenugu (Silanus), (Sedilo) |

#### Nòta

Forma del sard de Simaxis, Samugheo, Tonara, Sanluri.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Catalan
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/fe məlˈbe/, /fe məlˈbe/

## Locucion adverbiala

fer malbé
* Degalhar, gastar.
# Sard
### Etimologia

Del latin tardiu fenuculum, en latin classic feniculum.

### Prononciacion
## Nom comun

fenuxu masculin
* Fenolh.

### Variantas dialectalas

| fenugru (sard comun) enucru (Bitti) fenùgiu (Bosa) fenugu (Simaxis), (Samugheo), (Tonara), (Sanluri) fenuglu (Baunei) fenuju (Ploaghe) | finucru (Oliena) finugu (Santulussurgiu) finuju (Martis), (Bulzi) finulhu (Orgosolo) frenucu (Nuoro) frenugu (Silanus), (Sedilo) |

#### Nòta

Forma del sard de Bonorva.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Occitan
### Prononciacion

/feˈnɛstɾos/, /feˈnɛstɾos/

## Forma de nom comun

fenèstras femenin
* Plural de fenèstra.
# Sotho
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Vèrb

fepa
* Noirir.

# Sotho del nòrd
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Vèrb

fepa
* Noirir.

### Sinonims

* otla

# Tswana
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Vèrb

fepa
* Noirir.

### Sinonims

* otla
# Italian
### Etimologia

Del latin iacere.

### Prononciacion

[ʤa'ʧere]

### Sillabas

gia | ce | re (3)

## Vèrb

giacere

### Traduccions

* jaire $^{(oc)}$

### Derivats

* giacenza
* giacimento
* giacitura
# Occitan
### Etimologia

Del latin gĕlu.

### Prononciacion

/zjal/, /zjal/

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : bas lemosin ||
| Singular | Plural |
| gial | gials |
| [zjal] | [zjal] |
gial masculin (lemosin)
* Meteo.Solidificacion de l'aiga en glaça.
* Quim.Substància colloïdala semiliquida.

### Mots aparentats

* gialar

### Variantas dialectalas

* gèl
* geu (lemosin perigordin)
* giau (naut lemosin)

### Traduccions

| alemand : Frost $^{(de)}$ masculin anglés: frost $^{(en)}$ catalan: gel $^{(ca)}$ masculin espanhòl : helada $^{(es)}$ femenin francés: gel $^{(fr)}$ masculin | georgian : ყინვა $^{(ka)}$ (qinva) polonés : mróz $^{(pl)}$ masculin sami del nòrd : buolaš $^{(se)}$ ute : kawachi̱ $^{(ute)}$ valon : djalêye $^{(wa)}$ femenin |

# Ladin
### Etimologia

Del latin gallus.

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| gial | giai |
gial masculin
* gal.

### Variantas dialectalas

* ial (Val Badia)

#### Nòta

Forma del dialècte del Val Gardena.

### Referéncias

* Dizionario italiano – ladino gardanese. Dizioner ladin de Gherdëina – talian

# Romanch
### Etimologia

Del latin gallus.

### Prononciacion
## Nom comun

gial masculin (vallader)
* Gal.

### Variantas dialectalas

* chöd (puter)
* cot (surmiran), (sutsilvan)
* tgiet (sursilvan)
# Occitan
### Prononciacion

/ˈd͡zjalãⁿ/, /ˈd͡zjalãⁿ/

## Forma de vèrb

(lemosin) gialam
* Prumiera persona dau plurau au present de l'indicatiu de gialar.
# Italian
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/ˈʤakka/, /ˈʤakka/

## Nom comun

giacca femenin
* Vèsta.
# Occitan
### Prononciacion

/d͡zjaˈlãⁿ/, /d͡zjaˈlãⁿ/

## Forma de vèrb

(lemosin) gialant
* Gerondiu de gialar.

### Traduccions

* francés : gelant $^{(fr)}$
# Ladin
### Etimologia

del bas latin glacia.

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| giacia | giaces |
giacia femenin
* glaç.

### Variantas dialectalas

* dlacia (Val Gardena), (Val Badia)
* iacia (brach)
* glac (Fodom)
* giaz (Selva di Cadore)
* géza (Campolongo)
* iàza (Oltrechiusa)
* jàza (ampezan)

#### Nòta

Forma del dialècte fassan.

### Referéncias

* Dizionario italiano - ladino fassano. Dizionèr talian - ladin fascian
# Occitan
### Prononciacion

/ˈd͡zjalo/, /ˈd͡zjalo/

## Forma de vèrb

(lemosin) giala
* Tresena persona dau singular au present de l'indicatiu de gialar.
# Occitan
### Prononciacion

/d͡zjaˈlado/, /d͡zjaˈlado/

## Forma de vèrb

gialada (lemosin)
* Participi passat femenin singular de gialar.
# Occitan
### Prononciacion

/d͡zjaˈladaː/, /d͡zjaˈladaː/

## Forma de vèrb

(lemosin) gialadas
* Participi passat femenin plurau de gialar.
# Occitan
### Prononciacion

/ˈd͡zjalãⁿ/, /ˈd͡zjalãⁿ/

## Forma de vèrb

(lemosin) gialan
* Tresena persona dau plurau au present de l'indicatiu de gialar.

### Variantas dialectalas

* gialen
# Danés
### Etimologia

De l'escandinau ancian gráta. Parent de l'islandés gráta e del suedés gråta.

### Prononciacion

['ɡ̊ʁɑːðə]

### Sillabas

græ | de (2)

## Vèrb

græde

### Traduccions

* plorar $^{(oc)}$
# Suedés
### Etimologia

De l'escandinau ancian gráta. Parent de l'islandés gráta e del danés græde.

### Prononciacion

['²gro:ta]

### Sillabas

grå | ta (2)

## Vèrb

gråta

### Traduccions

* plorar $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/ˈɣɾasjo̞s/, /ˈɣɾasjo̞s/, provençau /ˈgʀasjo̞s/, /ˈgʀasjo̞s/

## Forma de nom comun

gràcias
* Plural de gràcia
# Portugués
### Etimologia

De grão+de+bico: (gran de bèc).

### Sillabas
## Nom comun

grão-de-bico masculin

### Traduccions

* céser $^{(oc)}$
# Islandés
### Etimologia

De l'islandés ancian grœnndel protogermanic *grōniz, de comparar a l'anglés green.

### Prononciacion

[kraitn]

## Adjectiu

grænn

### Traduccions

* verd $^{(oc)}$ masculin, verda $^{(oc)}$ femenin
# Sard
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

gràngia femenin
* Bren.

### Sinonims

* tzàlau
* fùrfure
* ghilingione

### Variantas dialectalas

* tàlau (Dorgali)
* granza (Gavoi)
* frùfere (Santulussurgiu)
* filinzone (Orgosolo)
* linzone (Benetutti)

#### Nòta

Forma del sard comun.

### Referéncias

* Dizionario italiano – sardo
# Kundal shahi
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

grãã
* Vilatge.

#### Nòta

Mot transcrich dins una ortografia lingüistica. La lenga ten pas d'escritura oficiala.

### Referéncias

* Khawaja A. Rehman, Joan L.G. Baart, 2005, A First Look at the Language of Kundal Shahi in Azad Kashmir, SIL Electronic Working Papers 2005-008.
# Islandés
### Etimologia

De l'escandinau ancian gráta. Parent del danés græde e del suedés gråta.

### Prononciacion

['xraʊta]

### Sillabas

grá | ta (2)

## Vèrb

gráta

### Traduccions

* plorar $^{(oc)}$
# Espanhòl
### Etimologia

Bastit a partir de gráfico -a amb lo sufix adverbial -mente.

### Prononciacion

[grafika'mente]

### Sillabas

grá | fi | ca | men | te (5)

## Advèrbi

gráficamente

### Traduccions

* graficament $^{(oc)}$

### Parents

* gráfico -a