OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Occitan
### Etimologia

    Del latin cinerarius

### Prononciacion

    gascon, lengadocian /sineˈɾaɾi/, /sineˈɾaɾi/
    provençau /sineˈʀaʀi/, /sineˈʀaʀi/

### Sillabas

ci|ne|ra|ri

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian, gascon |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | cinerari | cineraris |
| Masculin | [sineˈɾaɾi] | [sineˈɾaɾis] |
| Femenin | cinerària | cineràrias |
| Femenin | [sineˈɾaɾjo̞] | [sineˈɾaɾjo̞s] |
cinerari
* Qu'es destinat a recebre las cendres d’un defunt.

### Traduccions

| alemand: Asche... $^{(de)}$ anglés: cinerary $^{(en)}$ basc: catalan: cinerari $^{(ca)}$ | espanhòl: cinerario $^{(es)}$ francés: cinéraire $^{(fr)}$ italian: cinerario $^{(it)}$ portugués: cinerário $^{(pt)}$ |

# Catalan
### Etimologia

    Del latin cinerarius

### Prononciacion

    /sinəˈɾaɾi/, /sinəˈɾaɾi/

### Sillabas

ci|ne|ra|ri

## Adjectiu

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | cinerari | cineraris |
| Femenin | cinerària | cineràries |
cinerari
* cinerari $^{(ca)}$

# Italian
### Prononciacion

    /t͡ʃineˈrari/, /t͡ʃineˈrari/

### Sillabas

ci|ne|ra|ri

## Forma d'adjectiu

cinerari
* masculin plural de cinerario
# Occitan
### Prononciacion

/ˈsinðɾo̞s/, /ˈsinðɾo̞s/

## Forma de nom comun

cindras
* Plural de cindra.

## Forma de vèrb

cindras
* Segonda persona del singular del present de l'indicatiu de cindrar.
# Occitan
### Prononciacion

/sinematuɣɾaˈfiko/, /sinematuɣɾaˈfiko/

## Forma d'adjectiu

cinematografica
* Femenin singular de cinematografic.
# Esperanto
### Etimologia

Bastit a partir de cindro ("cendre") amb l'infix -uj- (que indica un recipient).

### Prononciacion

[ʦin'drujo]
França (Tolosa) : escotar « cindrujo »

### Sillabas

cin | dru | jo (3)

## Nom comun

cindrujo, pl. cindrujoj

### Traduccions

* cendrièr $^{(oc)}$
# Occitan
### Prononciacion

/sinematuɣɾaˈfikos/, /sinematuɣɾaˈfikos/

## Forma d'adjectiu

cinematograficas
* Femenin plural de cinematografic.
# Occitan
### Etimologia

De cinematograf, nom ancian del cinèma, amb lo sufix adjectival -ic.

### Prononciacion

/sinematuɣɾaˈfik/, /sinematuɣɾaˈfik/

### Sillabas

ci | ne | ma | to | gra | fic

## Adjectiu

Declinason :
| Dialècte : lengadocian |||
| | Singular | Plural |
| Masculin | cinematografic | cinematografics |
| Masculin | [sinematuɣɾaˈfik] | [sinematuɣɾaˈfits] |
| Femenin | cinematografica | cinematograficas |
| Femenin | [sinematuɣɾaˈfiko] | [sinematuɣɾaˈfikos] |
cinematografic masculin
* Relatiu al cinèma.

### Traduccions

| anglés: cinematographic $^{(en)}$ catalan: cinematogràfic $^{(ca)}$ espanhòl: cinematográfico $^{(es)}$ | francés: cinématographique $^{(fr)}$ italian: cinemafotografico $^{(it)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin laxare. Veire tanben lo catalan deixar e lo castelhan dejar.

### Prononciacion

/deˈʃa/, /deˈʃa/
França (Bearn) - Gascon : escotar « deishar »

### Sillabas

dei | shar

## Vèrb

deishar (gascon)
* Abandonar quauquarren o qualqu'un.
* Cessar.
* Quitar.

### Variantas dialectaus

* daissar (lengadocian)
* laissar (lengadocian), (lemosin)

### Traduccions

| alemand: lassen $^{(de)}$ anglés: to let $^{(en)}$, to leave $^{(en)}$ catalan: deixar $^{(ca)}$ espanhòl: dejar $^{(es)}$ finlandés: jättää $^{(fi)}$ francés: laisser $^{(fr)}$ | italian: lasciare $^{(it)}$ neerlandés: laten $^{(nl)}$ sapadin : lòssn $^{(sapadin)}$ sami del nòrd : guođđit $^{(se)}$ sicilian: lassari $^{(scn)}$, dasciari $^{(scn)}$ |

### Conjugason

| Infinitiu | deishar | deishar | deishar | deishar | deishar | deishar |
| Gerondiu | deishant | deishant | deishant | deishant | deishant | deishant |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | deishat | deishat | deishat | deishats | deishats | deishats |
| femenin | deishada | deishada | deishada | deishadas | deishadas | deishadas |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | jo | tu | eth era | nosautes nosautas | vosautes vosautas | eths eras |
| Present | deishi | deishas | deisha | deisham | deishatz | deishan |
| Imperfach | deishavi | deishavas | deishava | deishàvam | deishàvatz | deishavan |
| Preterit | deishèi | deishès | deishè | deishèm | deishètz | deishèn |
| Futur | deisharèi | deisharàs | deisharà | deisharam | deisharatz | deisharàn |
| Condicional | deisharí | deisharés | deisharé | deisharem | deisharetz | deisharén |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | jo | tu | eth era | nosautes nosautas | vosautes vosautas | eths eras |
| Present | deishi | deishes | deishe | deishem | deishetz | deishen |
| Imperfach | deishèssi | deishèsses | deishèsse | deishèssem | deishèssetz | deishèssen |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | jo | tu | eth era | nosautes nosautas | vosautes vosautas | eths eras |
| Afirmatiu | — | deisha ! | — | deishem ! | deishatz ! | — |
| Negatiu | — | ne deishes pas ! | — | ne deishem pas ! | ne deishetz pas ! | — |
# Occitan
### Prononciacion

/de'gy/, /de'gy/ (lemosin)

## Forma de vèrb

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | degut | deguts |
| Masculin | [de'gy] | [de'gy] |
| Femenin | deguda | degudas |
| Femenin | [de'gydɔ] | [degy'da:] |
deguts
* Participi passat masculin plurau de dever
# Occitan
### Etimologia

De l’ancian occitan negun, del latin nec unus « pas un ».

### Prononciacion

[deˈɣys]

### Sillabas
## Adjectiu

degús
* Cap; ges .

### Variantas dialectalas

* degun

### Traduccions

* alemand: keiner $^{(de)}$ masculin, keine $^{(de)}$ femenin, keines $^{(de)}$ neutre
* anglés: no $^{(en)}$ any $^{(en)}$
* catalan: cap $^{(ca)}$
* francés: aucun $^{(fr)}$

## Pronom

degús
* Indica l'abséncia de tota persona.
    I a pas degús dins aquela botiga.

### Traduccions

* alemand: kein $^{(de)}$
* anglés: nobody $^{(en)}$
* catalan: ningú $^{(ca)}$
* francés: personne $^{(fr)}$
* espanhòl: nadie $^{(es)}$
* italian: nessuno $^{(it)}$
* sicilian: nuddu $^{(scn)}$
# Dogrib
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion
## Nom comun

deh
* Riu.

### Referéncias

* Tłı̨chǫ yatıì Multimedia Dictionary
# Occitan
### Etimologia

D'una forma vulgara *operīre del latin apĕrīre. Parent del francés ouvrir, de l'espanhòl abrir e de l'italian aprire.

### Prononciacion

/dejˈbri/, /dejˈbri/

### Sillabas

dei | brir

## Vèrb

deibrir (lemosin)
* Permetre lo passatge de quauqua res o de quauqu'un.

### Variantas dialectalas

* dobrir (lengadocian)
* obrir (lengadocian), (gascon)
* ubrir (lengadocian), (vivaroaupenc)
* durbir (lengadocian), (vivaroaupenc)
* orbir (gascon)
* aubrir (gascon)
* daubrir (gascon)
* draubir (gascon)
* daurir (gascon aranés)
* dreibir (lemosin)
* dubrir (lemosin)

### Antonims

* barrar

### Traduccions

| alemand: öffnen $^{(de)}$ anglés: to open $^{(en)}$ catalan: obrir $^{(ca)}$ chèc: otevřít $^{(cs)}$ espanhòl: abrir $^{(es)}$ esperanto: malfermi $^{(eo)}$ francés: ouvrir $^{(fr)}$ galés: agor $^{(cy)}$ grèc: ανοίγω $^{(el)}$ | italian: aprire $^{(it)}$ naut sorab: wotwěrać $^{(hsb)}$ neerlandés: openen $^{(nl)}$ ongrés: nyit $^{(hu)}$ polonés: otwierać $^{(pl)}$ portugués: abrir $^{(pt)}$ romanés: a deschide $^{(ro)}$ sicilian: gràpiri $^{(scn)}$ suedés: öppna $^{(sv)}$ |
# Gaelic escocés
### Etimologia

De l'irlandés ancian deich, del protoceltic *dekam, eissit del protoindoeuropèu *déḱm̥t.

### Prononciacion

/tʲeç/, /tʲeç/

## Numeral

deich
* Dètz.

# Gaelic irlandés
### Etimologia

De l'irlandés ancian deich, del protoceltic *dekam, eissit del protoindoeuropèu *déḱm̥t.

### Prononciacion

/dʲɛç/, /dʲɛç/, /dʲɛh/, /dʲɛh/ (general), /dʲɛ/, /dʲɛ/ (Cois Fharraige)

## Numeral

deich
* Dètz.
# Occitan
### Prononciacion

/de'gy/, /de'gy/ (lemosin)

## Forma de vèrb

Declinason :
| | Singular | Plural |
| Masculin | degut | deguts |
| Masculin | [de'gy] | [de'gy] |
| Femenin | deguda | degudas |
| Femenin | [de'gydɔ] | [degy'da:] |
degut
* Participi passat masculin singular de dever.

### Variantas dialectalas

* duvut (marchés borbonés)

### Referéncias

* ↑ Henri Grobost, escrivaire de Navas (borbonés), escrich en grafiá patoisanta « duvu »
# Ladin
### Etimologia

Del latin digitus.

### Prononciacion
## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : fassan ||
| Singular | Plural |
| deit | deic |
deit masculin
* Det.

### Variantas dialectalas

* dëit (Val Gardena), (Val Badia)
* diédo (ampezan), (Oltrechiusa)
* det (selvan)

#### Nòta

Forma dels dialèctes fassan e de Fodom.

### Referéncias

* Dizionario italiano - ladino fassano. Dizionèr talian - ladin fascian
# Catalan
## Nom comun

deixalles
forma feminin plural de: deixalla.

### Traduccions

* escobilhas $^{(oc)}$ (fem. plur.)
# Catalan
### Etimologia

Bastit a partir de deixar.

### Prononciacion

[də'ʃaʎə]

### Sillabas

dei | xa | lla (3)

## Nom comun

deixalla femenin (pl: deixalles)

### Traduccions

* rafatalha $^{(oc)}$, rafatum $^{(oc)}$
* demoralhas $^{(oc)}$ (de manjar)
* sequèla $^{(oc)}$
* escobilhas $^{(oc)}$ (fem. plur.)
# Occitan
### Etimologia

plural de cisèl.

### Prononciacion

/siˈzɛls/, /siˈzɛls/
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « cisèls »

### Sillabas

ci | sèls (2)

## Nom comun

cisèls masculin plural (lengadocian)
* Aisina de talhar constituïda de doas lamas entrecrosadas.

### Variantas dialectalas

* ciseus (lemosin), (vivaroaupenc)
* cisèus (gascon), (provençal)

### Sinonims

* talhants

### Traduccions

| alemand: Schere $^{(de)}$ femenin anglés: scissors $^{(en)}$ plural catalan: tisores $^{(ca)}$ femenin plural espanhòl: tijeras $^{(es)}$ femenin plural | finlandés: sakset $^{(fi)}$ plural francés: ciseaux $^{(fr)}$ masculin plural italian: forbici $^{(it)}$ portugués: tesoura $^{(pt)}$ |
# Catalan
### Etimologia

Derivat de citar.

### Prononciacion

[sitəsi'o] (oriental), [sitasi'o] (occidental)
Espanha (Barcelona) : escotar « citació »

### Sillabas

ci | ta | ci | ó (4)

## Nom comun

citació femenin, pl. citacions

### Traduccions

* citacion $^{(oc)}$

### Parents

* citar
# Italian
### Etimologia

Del latin citāre.

### Prononciacion

[ʧi'tare]

### Sillabas

ci | ta | re (3)

## Vèrb

citare

### Traduccions

* citar $^{(oc)}$

### Derivats

* citazione
# Occitan
### Etimologia

Del latin cisellum.

### Prononciacion

/siˈzɛl/, /siˈzɛl/
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « cisèl »

### Sillabas

ci | sèl (2)

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cisèl | cisèls |
| [siˈzɛl] | [siˈzɛls] |
cisèl masculin (lengadocian)
* Aisina agusada de talhar la fusta, la pèira o ben lo metal.

### Variantas dialectalas

* ciseu (lemosin), (vivaroaupenc)
* cisèu (gascon), (provençal)

### Derivats

* cisèls

### Traduccions

| alemand: Meißel $^{(de)}$ masculin, Beitel $^{(de)}$ masculin, Stechbeitel $^{(de)}$ masculin anglés: chisel $^{(en)}$ catalan: cisell $^{(ca)}$ masculin | finlandés: taltta $^{(fi)}$ francés: ciseau $^{(fr)}$ masculin |
# Occitan
## Forma de vèrb

citarai
* Primièra persona del singular al futur del vèrb citar.
# Occitan
### Etimologia

Del latin '.

### Prononciacion

[sita'sju]
França (Bearn) : escotar « citacion »

### Sillabas

ci | ta | cion (3)

## Nom comun

citacion femenin
* (justícia) Acte notificat a la partida qu’òm vòl obligar a comparéisser fàcia a un jutge o un tribunal.
* Accion de raportar amb exactitud, oralament o per escrit, los dits o tèxtes d'una persona.
* Passatge escrit o oral raportat exactament.
* (militar) Mencion onorifica balhada a un soldat.

### Sinonims

* notificacion (1)
* distinccion (3)
# Occitan
### Etimologia

Del latin cisellum.

### Prononciacion

/siˈzɛw/, /siˈzɛw/
França (Bearn) - Gascon : escotar « cisèu »

### Sillabas

ci | sèu (2)

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cisèu | cisèus |
| [siˈzɛw] | [siˈzɛws] |
cisèu masculin (gascon) (provençau)
* Aisina agusada de talhar la fusta, la pèira o ben lo metal.

### Variantas dialectalas

* ciseu (lemosin), (vivaroaupenc)
* cisèl (lengadocian)

### Derivats

* cisèus

### Traduccions

| alemand: Meißel $^{(de)}$ masculin, Beitel $^{(de)}$ masculin anglés: chisel $^{(en)}$ catalan: cisell $^{(ca)}$ masculin | finlandés: taltta $^{(fi)}$ francés: ciseau $^{(fr)}$ masculin |
# Occitan
### Etimologia

Del latin cĭstĕrna.

### Prononciacion

França (Bearn) : escotar « cistèrna »

## Nom comun

cistèrna femenin
* Dispositiu, sosterranh lo pus sovent , que servís per servar l'aiga de pluèja.

### Traduccions

* anglés:
* catalan: cisterna $^{(ca)}$
* francés: citerne $^{(fr)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin citare

### Prononciacion

    /siˈta/, /siˈta/
    França (Bearn) : escotar « citar »

### Sillabas

ci|tar

## Vèrb

citar
* (Drech) Assignat per comparéisser fàcia a una jurisdiccion civila o religiosa.
* Allegar; raportar.
* Designar lo passatge del libre qu’òm allèga o l’autor de la nòva qu’òm rapòrta ; nomenar l'origina de çò difusat.
* Senhalar, distinguir una persona o una causa que merita d’èsser remarcada, de quin biais que siá.

### Derivats

* citacion

### Sinonims

* se referir
* mencionar
* indicar
* nomenar

### Traduccions

| alemand: zitieren $^{(de)}$ anglés: cite $^{(en)}$ basc: catalan: citar $^{(ca)}$ | espanhòl: citar $^{(es)}$ francés: citer $^{(fr)}$ italian: citare $^{(it)}$ portugués: citar $^{(pt)}$ |

### Conjugason

| Infinitiu | citar | citar | citar | citar | citar | citar |
| Gerondiu | citant | citant | citant | citant | citant | citant |
| Participi passat |||||||
| | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| masculin | citat | citat | citat | citats | citats | citats |
| femenin | citada | citada | citada | citadas | citadas | citadas |
| Mòde indicatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | citi cite | citas | cita | citam | citatz | citan |
| Imperfach | citavi | citavas | citava | citàvem | citàvetz | citavan |
| Preterit | citèri | citères | citèt | citèrem | citèretz | citèron |
| Futur | citarai | citaràs | citarà | citarem | citaretz | citaràn |
| Condicional | citariái | citariás | citariá | citariam | citariatz | citarián |
| Mòde subjonctiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Present | cite | cites | cite | citem | citetz | citen |
| Imperfach | citèssi | citèsses | citès citèsse | citèssem | citèssetz | citèsson |
| Mòde imperatiu |||||||
| nombre | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| persona | primièra | segonda | tresena | primièra | segonda | tresena |
| | ieu | tu | el ela | nosautres nosautras | vosautres vosautras | eles elas |
| Afirmatiu | — | cita ! | — | citem ! | citatz ! | — |
| Negatiu | — | cites pas ! | — | citem pas ! | citetz pas ! | — |
| Nòtas |||||||
| ↑ Èst e nòrd-èst (Cevena, monpelhierenc, Gavaudan, orlhagués, nòrd-Roergue) |||||||

# Catalan
### Etimologia

Del latin citare

### Prononciacion

    /siˈta/, /siˈta/

### Sillabas

ci|tar

## Vèrb

citar
* citar $^{(oc)}$

# Espanhòl
### Etimologia

Del latin citare

### Prononciacion

    /θiˈtaɾ/, /θiˈtaɾ/, /siˈtaɾ/, /siˈtaɾ/

### Sillabas

ci|tar

## Vèrb

citar
* citar $^{(oc)}$

# Portugués
### Etimologia

Del latin citare

### Prononciacion

    Portugal /siˈta/, /siˈta/
    Brasil /siˈta(ɾ)/, /siˈta(ɾ)/

### Sillabas

ci|tar

## Vèrb

citar
* citar $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Plural de cisèu.

### Prononciacion

/siˈzɛws/, /siˈzɛws/
França (Bearn) - Gascon : escotar « cisèus »

### Sillabas

ci | sèus (2)

## Nom comun

cisèus masculin plural (provençau) , (gascon)
* Aisina de talhar constituïda de doas lamas entrecrosadas.

### Variantas dialectalas

* cisèls (lengadocian)
* ciseus (lemosin), (vivaroaupenc)

### Sinonims

* talhants

### Traduccions

| alemand: Schere $^{(de)}$ femenin anglés: scissors $^{(en)}$ plural catalan: tisores $^{(ca)}$ femenin plural espanhòl: tijeras $^{(es)}$ femenin plural | finlandés: sakset $^{(fi)}$ plural francés: ciseaux $^{(fr)}$ masculin plural italian: forbici $^{(it)}$ portugués: tesoura $^{(pt)}$ |
# Occitan
### Etimologia

Del latin vulgar cīnque (evolucion de quīnque).

### Prononciacion

['siŋk] França (Bearn) : escotar « cinc »

### Sillabas

cinc (1)

## Nom comun

Abac (occitan) :
| 0 |||||
| 1 | 11 | 10 | 100 | 10$^3$ |
| 2 | 12 | 20 | 200 | 10$^6$ |
| 3 | 13 | 30 | 300 | 10$^9$ |
| 4 | 14 | 40 | 400 | 10$^{12}$ |
| 5 | 15 | 50 | 500 | 10$^{15}$ |
| 6 | 16 | 60 | 600 | 10$^{18}$ |
| 7 | 17 | 70 | 700 | 10$^{21}$ |
| 8 | 18 | 80 | 800 | 10$^{24}$ |
| 9 | 19 | 90 | 900 | 10$^{27}$ |
cinc masculin
* La chifra 5.
       en escritura latina: V
       en escritura araba: ٥
       en escritura armeniana: Ե
       en escritura bengali: ৫
       en escritura chinesa: 伍, 五
       en escritura hindi: ५; en gujarati: ૫; en gurmukhi: ੫
       en escritura malamaiam: ൫
       en escritura tai: ๕
       en escritura tamil: ௫
       en escritura telugu: ౫; en kannada: ೫

### Derivats

* quinze
* cinquanta
* cinquen -a

### Traduccions

| albanés: alemand: fünf $^{(de)}$ anglés: five $^{(en)}$ basc: bost $^{(eu)}$ birman: ငါး $^{(my)}$ breton: pemp $^{(br)}$ bulgar: catalan: cinc $^{(ca)}$ chèc: danés: fem $^{(da)}$ eslovac: eslovèn: espanhòl: cinco $^{(es)}$ esperanto: estonian: viis $^{(et)}$ finlandés: viisi $^{(fi)}$ francés: cinq $^{(fr)}$ friolan: cinc $^{(fur)}$ gaelic irlandés: georgian: ხუთი $^{(ka)}$ | ido: indonesian: islandés: italian: cinque $^{(it)}$ khmer: ប្រាំ $^{(km)}$ leton: lituanian: neerlandés: norvegian: oigor: بەش $^{(ug)}$ ongrés: öt $^{(hu)}$ polonés: portugués: romanés: suedés: tibetan: ལྔ $^{(bo)}$ (lnga) turc: beş $^{(tr)}$ ucraïnian: vietnamian: năm $^{(vi)}$ |

# Catalan
### Etimologia

Del latin vulgar cīnque (evolucion de quīnque).

### Prononciacion

['siŋ] (oriental), ['siŋk] (valencian)

### Sillabas

cinc (1)

## Nom comun

Abaca (catalan) :
| 0 |||||
| 1 | 11 | 10 | 100 | 10$^3$ |
| 2 | 12 | 20 | 200 | 10$^6$ |
| 3 | 13 | 30 | 300 | 10$^9$ |
| 4 | 14 | 40 | 400 | 10$^{12}$ |
| 5 | 15 | 50 | 500 | 10$^{15}$ |
| 6 | 16 | 60 | 600 | 10$^{18}$ |
| 7 | 17 | 70 | 700 | 10$^{21}$ |
| 8 | 18 | 80 | 800 | 10$^{24}$ |
| 9 | 19 | 90 | 900 | 10$^{27}$ |
cinc masculin

### Traduccions

* cinc $^{(oc)}$

### Parents

* quinze
* cinquanta
* cinquè -ena
# Occitan
### Prononciacion

/siˈmɛks/, /siˈmɛks/

## Forma de nom comun

cimècs masculin
* Plural de cimèc.
# Occitan
### Etimologia

    Del latin cinnabaris.

### Prononciacion

gascon, lengadocian /siˈnaβɾe/, /siˈnaβɾe/ provençau /siˈnabʀe/, /siˈnabʀe/

### Sillabas

ci|na|bre

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| cinabre | cinabres |
| [siˈnaβɾe] | [siˈnaβɾes] |
cinabre masculin
* (quimia, minerals) Combinason naturala o artificiala de mercuri e de sofre, de formula HgS, que se'n fa lo vermelhon.
* Tinta porpra realizada amb de cinabre. Aquela tina èra utilizada pels Bizantins per autenticar los actes imperials de la cancelariá.

### Sinonims

* vermelhon

### Traduccions

| alemand: Cinnabarit $^{(de)}$, Zinnober $^{(de)}$ anglés: cinnabar $^{(en)}$ basc: zinabrio $^{(eu)}$ catalan: cinabri $^{(ca)}$ | espanhòl: cinabrio $^{(es)}$ francés: cinabre $^{(fr)}$ italian: cinabro $^{(it)}$ portugués: cinábrio $^{(pt)}$ |

# Francés
### Etimologia

    Del latin cinnabaris.

### Prononciacion

/sinabʁ/, /sinabʁ/

### Sillabas

ci|na|bre

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| cinabre | cinabres |
| [sinabʁ] ||
cinabre masculin
* cinabre $^{(oc)}$
# Romanés
### Etimologia

Bastit a partir de cincisprezece ("quinze").

### Prononciacion

['ʧinʧʲsprezeʧele̯a] ?

### Sillabas

cinci | spre | ze | ce | lea (5)

## Nom comun e adjectiu

cincisprezecelea masculin e neutre

### Traduccions

* quinzen $^{(oc)}$ masculin
# Occitan
### Etimologia

    De cindrar

### Prononciacion

/ˈsinðɾo̞/, /ˈsinðɾo̞/

## Nom comun

Declinason :
| Dialècte : lengadocian ||
| Singular | Plural |
| cindra | cindras |
| [ˈsinðɾo̞] | [ˈsinðɾo̞s] |
cindra masculin
* (arquitectura) Corbadura en arc, en miègcercle.
* (maçonariá) Òbra temporària de fustariá sus que se bastís los arcs, las vòltas, las copòlas.
* (teatre) Fustam de l'empont d’un teatre, que conten las maquinas.
* Aplech utilisat per penjar los vestits que garden lo forma.

### Variantas dialectalas

* cindre
* cintre

### Derivats

* plen cindre

### Traduccions
## Forma de vèrb

cindra
* Primièra persona del singular del present de l'indicatiu de cindrar.
* Segonda persona del singular de l'imperatiu afirmatiu de cindrar.

# Francoprovençal
### Etimologia

Del latin cĭnĕris.

### Prononciacion

['sĩdra], ['sĩdʁa]

### Sillabas

cin | dra

## Nom comun

cindra femenin

### Traduccions

* cendre $^{(oc)}$
# Occitan
### Etimologia

Del latin cimex.

### Prononciacion

/siˈmɛk/, /siˈmɛk/
França (Bearn) - Lengadocian : escotar « cimèc »

## Nom comun

Declinason :
| Singular | Plural |
| cimèc | cimècs |
| [siˈmɛk] | [siˈmɛks] |
cimèc masculin
* Entom. Insècte que viu dins los lièchs e se noirís de sang umana.

### Variantas dialectalas

* címec
* cimec (gascon)
* cimet (gascon)
* cima (gascon)
* purnaisha (gascon)

### Traduccions

| alemand: Bettwanze $^{(de)}$ femenin anglés: bedbug $^{(en)}$ catalan: xinxa dels llits $^{(ca)}$ femenin emilian-romanhòl: simśa di lèt $^{(eml)}$ femenin, simśa di stramàs $^{(eml)}$ femenin espanhòl: chinche $^{(es)}$ femenin, chinche de las camas $^{(es)}$ femenin italian: cimice dei letti $^{(it)}$ femenin | istriòt: semize $^{(ist)}$ masculin, simiz $^{(ist)}$ masculin, simize $^{(ist)}$ masculin, simizo $^{(ist)}$ masculin francés: punaise des lits $^{(fr)}$ femenin lak: чӀитӀ $^{(lbe)}$ naut sorab: šćóna $^{(hsb)}$ femenin |
# Espanhòl
### Etimologia

Del latin quinquāgĭnta.

### Prononciacion

[θiŋ'kwenta]

### Sillabas

cin | cuen | ta (3)

## Nom comun

Abaca (espanhòl) :
| 0 |||||
| 1 | 11 | 10 | 100 | 10$^3$ |
| 2 | 12 | 20 | 200 | 10$^6$ |
| 3 | 13 | 30 | 300 | 10$^9$ |
| 4 | 14 | 40 | 400 | 10$^{12}$ |
| 5 | 15 | 50 | 500 | 10$^{15}$ |
| 6 | 16 | 60 | 600 | 10$^{18}$ |
| 7 | 17 | 70 | 700 | 10$^{21}$ |
| 8 | 18 | 80 | 800 | 10$^{24}$ |
| 9 | 19 | 90 | 900 | 10$^{27}$ |
cincuenta masculin

### Traduccions

* cinquanta $^{(oc)}$
# Ndebele del nòrd
### Etimologia

→ Etimologia de completar. (Ajustar)

### Prononciacion

/kǀina/, /kǀina/

## Vèrb

cina
* Acabar.
# Espanhòl
### Etimologia

Del latin vulgar cīnque (evolucion de quīnque).

### Prononciacion

['θiŋko] escotar « cinco »

### Sillabas

cin | co (2)

## Nom comun

Abaca (espanhòl) :
| 0 |||||
| 1 | 11 | 10 | 100 | 10$^3$ |
| 2 | 12 | 20 | 200 | 10$^6$ |
| 3 | 13 | 30 | 300 | 10$^9$ |
| 4 | 14 | 40 | 400 | 10$^{12}$ |
| 5 | 15 | 50 | 500 | 10$^{15}$ |
| 6 | 16 | 60 | 600 | 10$^{18}$ |
| 7 | 17 | 70 | 700 | 10$^{21}$ |
| 8 | 18 | 80 | 800 | 10$^{24}$ |
| 9 | 19 | 90 | 900 | 10$^{27}$ |
cinco masculin

### Traduccions

* cinc $^{(oc)}$

### Parents

* quince
* quinto
# Occitan
### Etimologia

    Du latin cingere (« cénher, enrodar »).

### Prononciacion

/sinˈðɾa/, /sinˈðɾa/

## Vèrb

cindrar
* (arquitectura) Bastir en cindre, far un obratge en cindre.
* (per extension) Donar a quicòm la forma d'un cindre

### Variantas dialectalas

* cintrar

### Traduccions

| alemand: Bogen $^{(de)}$ anglés: cinch $^{(en)}$ basc: catalan: cintrar $^{(ca)}$ | espanhòl: abovedar $^{(es)}$, arquear $^{(es)}$ francés: cintrer $^{(fr)}$ italian: curvare $^{(it)}$, arcare $^{(it)}$ portugués: cimbrar $^{(pt)}$ |
# Francés
### Etimologia

Del latin desistere.

### Prononciacion

[dezis'te] França (Lion) : escotar « désister » França (Vòges) : escotar « désister » França (Somain) : escotar « désister »

### Sillabas

dé | sis | ter (3)

## Vèrb

désister

### Traduccions

* desistir $^{(oc)}$

### Derivats

* désistement