OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Esperanto

L'esperanto (nom derivat d'"espèr") es la lenga artificiala mai emplegada dins lo mond. Foguèt inventada pel Dr. Ludovic Lazarus Zamenhof, un oftalmològ de Bialystok (actualament en Polonha) a la fin del sègle XIX. La tòca del Dr Zamenhof èra de crear una lenga universala aisida e flexibla per tal d'arribar a la patz e a la compreneson de totes los èssers umans de quin país que siá. Dempuèi mai d'un sègle la comunitat emplegaira d'esperanto, los esperantistas, an representat entre 100.000 e 2 milions de locutors.
Aprèp aperaquí unas dètz annadas de desvolopament, que Zamenhof passèt a revirar literatura dins aquela lenga coma tanben a escriure de pròsa e de poesia originalas, la primièra gramatica en esperanto foguèt publicada a Varsàvia (Polonha) en julhet de 1887.

## L'elaboracion de l'esperanto

Las basas essencialas de l'esperanto foguèron segur las lengas que Zamenhof coneissiá e qu'èran demest las mai importantas de son temps: lo francés, l'anglés e lo latin. Lo ròtle del francés, lenga alara plan presada en Russia, es estat essencial dins lo desvolopament de l'esperanto coma se pòt veire per exemple dins los noms dels jorns de la setmana.

## Fonologia de l'esperanto

La fonologia de l'esperanto es pro simpla. Lo vocalisme per exemple compren sonque cinc vocalas coma en espanhòl (a, e, i, o, u). Se toleran pasmens de variacions leugièras, degudas segur a l'influéncia de la lenga d'origina dels locutors.

## Escritura de l'esperanto

L'escritura de l'esperanto es de bon legir pels utilizaires de lengas latinas coma l'occitan. Se fa servir un alfabet latin amb qualques pichonas divergéncias que vaquí çai-jos:
| Letras | c | ĉ | ĝ | ĥ | ĵ | ŝ | ŭ |
| Prononciacion | [ts] | [tʃ] | [dʒ] | [x] | [ʒ] | [ʃ] | [w] (coma dins aŭ, eŭ) |
# Vocabolario Vocabulari
## I giorni della settimana Los jorns de la setmana

Los jorns de la setmana en italian diferisson pas gaire dels de las lengas romanicas vist que se bastisson sus las divinitats romanas pasmens l'òrdre diferís de l'occitan e se sarra del francés en metre lo mot dì a la fin (manca los dos darrièrs que pòrtan pas res). Son totes masculins en defòra de domenica qu'es feminin.
| Nome | lunedì | martedì | mercoledì | giovedì | venerdì | sabato/sabbato | domenica fem. |
| AFI | [lune'di] | [marte'di] | [merkole'di] | [ʤove'di] | [vener'di] | ['sabato] | [do'menika] |
| Noms | diluns | dimars | dimècres | dijòus | divendres | dissabte | dimenge |

## I mesi dell'anno Los meses de l'an

Los meses s'assemblan eles tanben a l'usatge occitan vist qu'an la meteissa font, lo latin. Mèfi a las geminadas plan presentas e particularament las de giugno e luglio pas indicadas dins la grafia.
| Mesi | gennaio | febbraio | marzo | aprile | maggio | giugno | luglio | agosto | settembre | ottobre | novembre | dicembre |
| AFI | [ʤen'najo] | [feb'brajo] | ['martso] | [a'prile] | ['madʤo] | ['ʤuɲɲo] | ['luʎʎo] | [a'gosto] | [set'tɛmbre] | [ot'tobre] | [no'vɛmbre] | [di'ʧɛmbre] |
| Meses | genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre |

## Las datas

L'italian se situa dins un estadi mejan entre l'occitan (o puslèu lo catalan) e lo francés. Lo mes demanda pas la particula de contràriament a las doas primièras lengas e fonciona coma en francés. Ex: Il 3 novembre. Quand se fan servir los ans per contra existisson doas solucions, la primièra semblanta al francés (ex: il 3 novembre 1783) e l'autra que fa servir una autra opcion amb article (ex: il 1793, nel 1789 o dal 1701).
Seguida Italian: Lo discors indirècte
Tornar a Ensenhament de l'italian
# Fonologia de l'esperanto

Veirem aquí la fonologia de l'esperanto.

## Vocalisme

L'esperanto presenta cinc vocalas "puras" coma en espanhòl, swahili o en grèc modèrn. Existís pas cap de diferéncia de durada, nimai de vocalas nasalas.
| vocala | anteriora | posteriora |
| barrada | i | u |
| mejana | e | o |
| dobèrta | a | a |
I a tanben sièis diftongs decreissents: uj, oj, ej, aj, aŭ, eŭ (/ui̯, oi̯, ei̯, ai̯, au̯, eu̯/).
Ja qu'existisson pas que cinc vocalas, se tolera un bèl nombre de variacion. Per exemple, [e] en general pòt variar entre [e] (valent a dire coma la é, e tampada del francés) fins a [ɛ] (la è, e dobèrta del francés). Aquelas realizacions dependon plan sovent de la lenga nadiva del locutor. Es possible a mai qu'existisca una glottal stop entre de vocalas en contacte dins la parla de qualques personas, particularament quand las doas vocalas son las meteissas, coma dins heroo "eròi" ([he.ˈro.o] o [he.ˈro.ʔo]) e praavo "reiregran" ([pra.ˈa.vo] o [pra.ˈʔa.vo]).
# Lengas cèltas

Las lengas cèltas son demest las lengas mai menaçadas actualament. Presentas dins una granda partida d'Euròpa abans l'an 0 son actualament presentas sonque dins la part septentrionala de l'Euròpa occidentala (veire la mapa sul costat). Qualques varietats coma lo an desaparegut del tot jos la pression del latin per exemple mentre qu'en Irlanda la pression de l'anglés a acantonat lo gaelic d'Irlanda a l'oèst del país mentre que dins las partidas mai urbanas lo gaelic es pas gaire emplegat.

## Lo gaelic d'Irlanda

Lo gaelic irlandés es la lenga cèlta qu'a l'estatus mai avançat vist qu'es lenga oficiala de la Republica d'Irlanda. Pasmens pr'amor de sa situacion plan mens prestigiosa que l'anglés, son nombre de locutors davala constantament. Coma dins lo cas occitan existís una recuperacion leugièra dins las grandas vilas mentre que lo Gaeltacht es a passar a l'anglés.

## Lo breton

Lo breton es probablament la lenga cèlta qu'a conegut la progression mai fòrta dins son
# Lengas eslavas

Las lengas eslavas son una familha de lengas plan importanta dins l'Euròpa de l'èst. Se sòl devesir aquela familha en tres grops: un grop meridional, un autre occidental e un darrièr oriental. De còps que i los dos darrièrs grops son amassats dins una entitat sonada grop septentrional pasmens d'autres lingüistas an postulat l'existéncia d'un grop septentrional qu'auriá desaparegut. De segur existisson dins cada lenga de dialèctes que fan transicion cap a la lenga vesina, pasmens l'abséncia de còdi escrich d'aquelas varietats fa que son sovent menstengudas dins los estudis eslaus. Un dels traches mai vesedors d'una partida de las lengas eslavas es l'emplec de l'alfabet cirillic ligat a la religion ortodòxa mentre que dins los païses catolics se fa servir un alfabet latin modificat, adaptat a la fonetica de la lenga transcricha. Aquel alfabet foguèt importat tanben dins los païses qu'èran dins l'orbita sovietica e aital qualques varietats noneslavas pòdon far servir aqueste sistèma.

## Lo grop oriental

Lo grop de l'èst compren lo rus, lo belarús, l'ucraïnian e lo rutèn.

## Las lengas eslavas occidentalas

Aquesta branca compren lo chèc e l'eslovac, lo bas e naut sorab (en Alemanha) e las lengas dichas lequiticas: lo polonés, lo pomeranian e lo polab (present en Alemanha) que desapareguèt pendent lo sègle XVIII.

## L'ensems meridional

Aqueste grop se devesís tanben en doas parts
# Libre de cosina/Aiga bolida

L'Aiga bolida es una recepta tradicionala del país d'òc per tal de recuperar un estat mai sanitós per çò qu'es de la digestion. Aital se ditz popularament L'aiga bolida salva la vida.

## Ingredients

Per 3 a 5 personas.
* Un litre d'aiga.
* Dètz grans d'alh.
* Tres bocins de frigola (o de romanin).
* De sàlvia.
* Èrbas de Provença.
* D'uòus.

## Preparacion

Far bolir 1 litre d'aiga amb la frigola, los dètz grans d'alh amb la pèl, de sal e de pebre. Laissar còire 25 minutas. Passar lo bolhon, lo ligar amb los rossets batuts. Batre encara lo bolhon e los rossets e vojar dins las escudèlas sus una lesca de pan rabastinat banhada amb un culhierat d'òli d'oliva.
# Lengas artificialas

La necessitat de crear de lengatges es pas una causa novèla. Existisson (e existiguèron) un grand nombre de varietats divèrsas destinadas a caracterizar un grop social e evitar d'èsser comprés pel demai de la societat. Dins las societats modèrnas aqueles lengatges pòdon èsser sonats verlan, argòt, javanés etc. Al costat d'aquestas varietats, e amb una tòca d'a fons opausada, apareguèron dins la mitat del sègle XIX d'ensages de crear de lengas de comunicacion universalas. Aital nasquèron lo volapük, l'esperanto e d'autras lengas qu'an capitat de s'espandir e d'ocupar un espaci mai o mens important en foncion de las epòcas.
# Lengas latinas

Las lengas latinas o romanicas son las lengas que dapasset an conegut una evolucion a partir del latin vulgar que las a diferenciat las unas de las autras. L'ensems d'aquelas lengas es sovent sonat Romània. Se pensa qu'aquela diferenciacion èra ja plan avançada a la debuta del sègle IX que apareisson las primièras atestacions escrichas de las lengas romanicas actualas. Demest las lengas mai importantas de l'edat mejan figura l'occitan que venguèt gràcias a la poesia dels trobadors la lenga d'expression artistica d'una part importanta d'Euròpa.

## Expansion coloniala de las lengas latinas

Las lengas romanicas seguiguèron lo camin d'expansion qu'aviá ja dobèrt lo latin. Dapasset qualques varietats avancèron suls territòris vesins tre lo sègle XIII en marcar una tendéncia qu'aniriá en créisser e créisser mai cada còp. Aital lo francés envasís l'esfèra occitana a partir de la batalha de Murèth (1213) e farà tombar pauc a cha pauc la lenga d'òc escricha en decadéncia. Lo catalan, copat de l'occitan s'espandís cap al sud amb l'annexion de çò que vendriá las Balearas (1228) e lo reialme de Valéncia (1248) abans de s'escampar sus la Mediterranèa (l'Alguer e Sardenha en ). L'espanhòl el fa la conquesta dels territòris del sud abans de s'aventurar en Africa (Islas Canàrias ). La dobertura de las rotas maritimas cap a America, Africa e los autres continents tre 1492 faguèt nàisser una volontat expansionista que menariá cap a las politicas colonialas
# Libre de cosina/Aligòt

L'aligòt es una recepta del nòrd de Lengadòc e d'Auvernha. Sos ingredients essencials son la patana e la toma fresca.

## Los ingredients

Per 6 personas:
* 1,5 kg de patanas peladas e talhadas a bèles tròces.
* 600 g de toma fresca copada en finas lamèlas.
* 300 g de crèma fresca espessa.
* 2 o 3 grans d'alh peladas.
* 4 raspadas de notz de muscada, de sal e de pebre de molin.

## Preparacion

* Far còire las patanas e l'alh cobèrtes d'aiga bolhenta pendent 20 minutas.
* Tre la fin de la coccion, levar l'alh, passar las patanas pel esquichapurèa en apondre se cal un pauc d'aiga de coseson per tal d'obtenir una purèa sopla.
* Portar la crèma fresca al bulh e apondre la notz de muscada.
* Mesclar la crèma muscadada amb las patanas e barrejar amb un culhièr de fusta, puèi lèu-lèu versar la toma fresca en remenar energicament pr'amor de donar d'aire a l'aligòt que deu poder filar al cap de l'espatula en formar un riban. Segon los gostes, se pòt perfumar lo plat amb un o dos granets d'alh entièrs esclafats.
* L'aligòt se pòt servir amb un pol rostit, un rostit de pòrc, una sausissa o alara simplament amb una ensalada.
# Lenga aràbia

La lenga aràbia (العَرَبِيَّة, ʾal ʿarabiyyaʰ en transcripcion tradicionala) es una lenga semitica e flexionala que l'alfabet es un abjad amb 280 milions de locutors.

## Fondamentals

* Alfabet arabi
* Vocalas aràbias
* Sons arabis
* Alfabet arabi (per grop)

## Introduccion

* Lectura aràbia
* Frasas de basa
* Rencontrra de monde
* Mots corrents

## Vejatz tanben

* Ressorsas en linha
* Aprendissatge de l'arabi via Wiki-Books en anglés
# Libre de cosina

Aquí lo libre dels grands cosinièrs e cosinièras occitans (avenidors)

## Receptas occitanas

* Aiga bolida
* Alhòli
* Aligòt
* Anchoiada
* Bolhabaissa
* Borrida
* Borriòl
* Caçolet
* Gardiana
* Garbura
* Mongetada
* Orsinada
* Tapenada
* Pan banhat
* Chichomèia

## Receptas dels Païses Catalans

* Boles de Picolat
* Escalivada
* Fideuà
* Paèlha
* Ris negre (Arròs negre)
* Pan amb tomata

## Receptas italianas

* Lasanhas
* Pizza

## Receptas ongresas

* Golaish

## Receptas ucraïnianas

* Bòrshch
# Lenga dels signes

La lenga dels signes foguèt creada per tal de permetre a las personas amb de problèmas d'audicion o de lengatge (que ambedoas causas son sovent ligadas) de poder comunicar.
Existisson divèrsas lengas de signes, diferentas en foncion dels estats.
# Simbòls de l'Alfabet fonetic Internacional utilizats dins la transcripcion de l'occitan

                         EN CORS DE REDACCION
Vocalas :
| AFI | Grafia | Exemples |
| [a] | a interiora | plan |
| [ɔ] o [o] | a finala | femna |
| [a] | à | Occitània |
| [ɔ] | á | parlariá |
| [e] | e | rufe |
| [e] | é | anglés |
| [ɛ] | è | mèfi |
| [i] | i | trin |
| [i] | í | nívol |
| [u] | o | lop |
| [u] | ó | tissós |
| [ɔ] | ò | còp |
| [y] | u | sul |
| [y] | ú | dessús |
| [y] | ü | saüc |
Consonantas :
| AFI | Grafia | Exemples |
| [b] | b iniciala | barba |
| [β] | b intervocalica | babau |
| [p] | b finala | club |
| [k] | c | cade |
| [s] | c davant e,i | cerièr, civada |
| [k] | c finala | cranc |
| [s] | ç | braç |
| [tʃ] | ch | charrar |
| [d] | d iniciala | dòna |
| [t] | d finala | verd |
| [δ] | d intervocalica | badar |
| [f] | f | fòrça |
| [g] | g iniciala | gag |
| [ɣ] | g intervocalica | aiga |
| [ʒ] (1) | davant e,i | gèl, gibre |
| [tʃ] | g finala | gag |
| [ʒ] (1) | j | jorn |
| [l] | l | lenga |
| [ʎ] | lh | familha |
| [l] | lh finala | solelh |
| [m] | m | mes |
| [n] | m finala | lum |
| [n] | n | non |
| [ø] | n finala | man |
| [ɲ] | nh | canha |
| [p] | p | poma |
| [k] | qu | qand |
| [rr] | r iniciala | rau |
| [rr] | rr | barri |
| [r] | r intervocalica | paire |
| [ø] | r finala | parlar |
| [s] | s iniciala | sol |
| [s] | ss | passar |
| [z] | s intervocalica | rason |
| [t] | t | trobador |
| [b] | v iniciala | vaca |
| [β] | v intervocalica | travèrsa |
| [ts] | x | sèxe |
| [z] | z | zinga-zanga |
# Libre de cosina/Borriòl
## Ingredients

Per 15 borriòls:
* 150g de farina de blat nèir
* 1 pichòta culhèirada de levan
* 1 pichòta demèi culhèirad de sau
* 250g de lait colat
* Saïn (o òil)

## Preparacion

* Faire una pasta espessa embei tot los ingredients dins un saladèir. Foetar de bon forçar.
* Laissar pausar 4 oras.
* Faire còire la pasta dins una padela de 12cm, grassada e chaufada.
* Virar le borriòl quand un costat z-es còit
* Le borriòl es chabat, chau mas botar la garnitura !
# Libre de cosina/Caçolet

Se ditz popularament qu'existisson tres tipes de caçolet (nom derivat de l'aisina ont còi: la caçòla) que caduna de las vilas d'ont son originaris se n'atribuís la paternitat. Atal foguèt establida una mena de trinitat, lo Paire (Castelnòu d'Arri), lo Filh (Carcassona) e l'Esperit Sant (Tolosa). La basa del caçolet son las mongetas e per çò qu'es de la carn acompanhadoira, en fonccion de l'endreit, s'i pòt trobar de pòrc, de salsissas de Tolosa o alara de tiron.

## Lo Caçolet de Castèlnòu d'Arri (lo Paire)

* Los ingredients:
-1 liura e mièja de mongetas blancas.
-4 bocins d'auca confida.
-250 g de salsissa de "Tolosa".
-200 g de codena fresca.
-150 g d'esquina de pòrc.
-150 g de carnsalada.
-Doas cebas, una tomata bèla.
-Dos clavèls de geròfle. -Dos grans d'alh.
-D'èrbas (frigola, romanin e laurièr) e de sal.
-Tres culhièrs de grais (d'auca o de pòrc).
* La coseson
Dins una caçòla, cobrir las mongetas amb d’aiga freda, far blanquir en menar al bulh durant 5 minutas. Escampar l’aiga puèi. Tornar cobrir las mongetas amb d’aiga tebesa aqueste còp. Apondre en seguida las codenas talhadas en bocins pro amples, mantuna cabòças d’alh e de lard salat, finament capolats amassa. Daissar còire environ doas oras aperaquí. Cal que las mongetas sián plan cuèitas e vengan fèrmes. D'aquel temps, dins una padena granda, far pèrdre lo grais als bocins de confit, los sortir e dins aquel grais, far rossir la carn de pòrc e la salsissa.
Un còp acabadas aquelas doas preparacions, cal voidar tot dans la caçòla. Bèl primièr una capa de mongetas amb lo jus, puèi una sisa de carn que se deu cobrir amb las mongetas de mai. Pebrar en susfàcia abondosament. Daissar tombar la salsissa sul caçolet, l’enfonzar leugièrament e asaigar tota la susfàcia amb lo jus encara bolhent. Metre dins lo forn e daissar còire fins que se fòrme une crosta marron unifòrma sus tot lo dessús. Susvelhar de temps en temps e, se lo Cassolet sembla se secar, asaigar amb d'aiga cauda, sens pasmens lo negar. Daissar còire atal entre tres e quatre oras.
# Libre de cosina/Garbura

La garbura es un plat caracteristic de Gasconha.

## Ingredients

Modèl:Libre de cosina
* 8 Trufas gròssas
* 1 caulet
* 4 pastenagas polidas (trait non standard)
* 2 porres
* 3 punhats de mongetas blancas (o gros haricots de tipe tarbés)
* une petite tête d'alh
* 2 cuèishas e entrecuisses de confit de guit o un talon de camalhon (blanc o de país). Un petit suffit s'aquesta sopa non ei pas lo plat de résistance.
    Certains cumulent camalhon e manchons de guits confits.
* sau gròssa
* grans de pebe
* ua ceba piqué de clous de girofle
Mongetas deu milhòc Carròtas Caulet Trufas Porrets Arrabas Un camòt de cambajon Sau Pipèr d’Espeleta

## Preparacion

* La velha, har trempar aumens pendent dotze òras las mongetas.
* Lo dia même, copar lo caulet en lamelles pro espessas.
* Dens un fait-tout rempli d'environ quate litres d’aiga hreda salada, har borir lo camalhon, lo caulet e las mongetas.
* Portar à ébullition, puis écumer de temps en temps pr'amor que la sopa ne soit pas tròp grasse.
* Baishar lo feu, deishar còire à couvert pendent 2 a 3 hòras suivant la grosseur du talon de camalhon.
* Ajouter las pastenagas copadas en gros morceaux, l'alh pilé, une grosse pincée de pebe deu molin, e las pommes de terres talhadas en quate.
* Cuire à feu doux pendent una brava òra.
* Lorsque les legums ont pratiquement fondu, la sopa ei arribada a la consisténcia desirada.
* Rectifier l'assasonament. Attention pr'aquò, lo camalhon e lo guit étant ja salats, l'apond de sau deu èsser discrèt.
* Tà saber si la garbura ei plan cueita: la gaha que deu tiéner dreta au miélher deu topin.
* En servir la sopa, distribuir un talhon de carn a cada convidat.
Pelar los legums. Dens quate litres d’aiga har borir lo camòt pendent trenta minutas, hornir las mongetas, las carròtas, las arrabas, lo caulet, los porrets, las trufas e har borir a petit huec duas a tres òras. Hornir en fin de còser drin de grèish de guit.
Plus longtemps la garbura ei escaufada, meilleure elle ei. Atencion si la cau servar dens lo frigo: lo caulet es un ingredient plan subjècte a la fermentacion.
# Volapük

Lo volapük es una lenga artificiala, creada en 1879–1880 per un capelan catolic Johann Martin Schleyer. Schleyer, de Baden en Alemanha, pensava que Dieu li aviá demandat dins un sòmi de crear una lenga internacionala. De convencions de volapük se debanèron en 1884 (a Friedrichshafen), en 1887 (a Munic) e en 1889 (a París). Las doas primièras convencions fasián servir l'alemand mentre que dins la darrièra conferéncia s'empleguèt lo volapük. La lenga s'espandiguèt pro rapidament, en 1889 s'estima que i aviá 283 clubs, 25 periodics en o a prepaus del volapük, e 316 textbooks dins 25 lengas. Uèi pr'aquò demòran pas qu'entre 20 e 30 locutors de volapük dins lo mond entièr. Pendent la fin del sègle XIX e la debuta del XX foguèt clarament remplaçat lo volapük per de lengas mai aisidas d'aprendre, coma per exemple l'esperanto e lo Latino Sine Flexione. La basa del volapük es lengas germanicas.

## Ortografia

| letra | AFI |
| a | Modèl:AFI |
| ä | Modèl:AFI |
| b | Modèl:AFI |
| c | Modèl:AFI o Modèl:AFI |
| d | Modèl:AFI |
| e | Modèl:AFI |
| f | Modèl:AFI |
| letra | AFI |
| g | Modèl:AFI |
| h | Modèl:AFI |
| i | Modèl:AFI |
| j | Modèl:AFI o Modèl:AFI |
| k | Modèl:AFI |
| l | Modèl:AFI |
| m | Modèl:AFI |
| letra | AFI |
| n | Modèl:AFI |
| o | Modèl:AFI |
| ö | Modèl:AFI |
| p | Modèl:AFI |
| r | Modèl:AFI (apondut en 1931) |
| s | Modèl:AFI or Modèl:AFI |
| t | Modèl:AFI |
| letra | AFI |
| u | Modèl:AFI |
| ü | Modèl:AFI |
| v | Modèl:AFI |
| x | Modèl:AFI o Modèl:AFI |
| y | Modèl:AFI |
| z | Modèl:AFI o Modèl:AFI |
Mèfi: ä, ö e ü sovent son escriches ay, oy e uy respectivament (coma dins l'ortografia alternativa alemanda de ae, oe, ue).
# Wikijunior:Dinosaures/Anquilosaure

Lo nom anquilosaure ven del grèc e significa 'lasèrt fused'. Foguèt un dels dinosaures armadurats mai importants.

## A qué semblava?

* Dinosaures
* Tirannosaure Rex
* Estegosaure
* Allosaure
* Apatosaure
* Pterosaures
* Triceratòps
* Plesiosaures
* Velociraptor
* Herrerasaure
* Anquilosaure
* Iguanodon
* Brontosaure
L'anquilosaure portava una armadura forçuda. Aviá l'esquina cobèrta de plates espessas. A mai, teniá dos rengs de spikes long de l'esquina e sa coa s'acabava amb un big bony club grandàs. These features were used as a defensa contra los dinosaures mai gròsses coma lo tirannosaure. Pr'aquò avián lo ventre qu'èra pas protegit, pasmens coma l'anquilosaure teniá a row of spikes de cada costat, e èra plan pesuc, èra de plan mal to flip it over.

## De qué manjava?

L'anquilosaure èra un erbivòr. Aquò significa que manjava pas que de plantas.

## A quina epòca vivián?

L'anqulosaure viviá fa aperaquí 70 a 65 milions d'annadas, çò que vòl dire que foguèt un dels dinosaures que foguèron anequelits dins K-T extinction.

## Ont vivián?

L'anqulosaure viviá dins los territòris boscoses with lots de open spaces e de clearings. Demoravan dins çò qu'es ara l'America del nòrd mas aviá de parents pròches que vivián en Asia.

## Cossí foguèron descobèrts?

De fossils d'anquilosaures foguèron trobats have sul continent nòrdamerican. Recebèron son nom en 1908 d'un cercaire de fossils celèbre que se sonava Barnum Brown. Se trobèron de anquilosaures footprints en Bolivia, en America del sud.

## que ne sabèm pas encara?

* Sa color de pel.
* Se viatjavan solets, o en tropèls.