# Crataegus

Crataegus es un genre d'arbres o arbusts espinoses de l'emisfèri nòrd apartenent a la familha de las Rosacèas.
Los noms vernaculars del grataegus en Occitània son: albespin, aubespin, espin(a) blanc(a), bròc blanc, boisson blanc a causa de la color blanca de las flors; acinier, assanier, pometier a causa del nom de las baias

## Classificacion

Lo nombre d'espècias apartenent al genre es malaisit de determinar al vejaire la facilitat amb que las diferentas espècias d'albespinas s'ibridan entre elas en generant de varietats poliploids se reprodusent per apomixia. La classificacion depend donc diferentas interpretacions taxonomicas e varia de 200 a 1200 espècia, sens comptar los cultivars ornementals.

### Seccions

    Categoria
       Seccion o Notoseccion
          Seria o Notoseria
* Espècia
    Crataegus
       Mexicanae
          Mexicanae
* Crataegus mexicana DC.
          Henryanae
* Crataegus scabrifolia
       Parvifoliae
* Crataegus uniflora Muenchh.
       Crataegus
          Crataegus
* Crataegus caucasica
* Crataegus laevigata (Poir.) DC.
* macrocarpa Hegetschw.
* mediaBechst.
* Crataegus monogyna Jacq.
* Crataegus rhipidophyllaGand.
* Crataegus songarica
* Crataegus subsphaericea Gand.
          Apiifoliae
* Crataegus marshallii Egglest.
          Pentagynae
* Crataegus pentagyna Waldst. & Kit. ex Willd.
          Azaroli (Orientales + Tanacetifoliae)
* Crataegus azarolus L.
* Crataegus heldreichii
* Crataegus orientalis Pall. ex M. Bieb.
          Pinnatifidae
* pinnatifida Bunge
          Tanacetifoliae (Azaroli — Orientales)
          Crataegynae (Crataegus × Pentagynae)
* zangezura
          Orientaegus (Crataegus × Azaroli)
          Crataegifoliae (Crataegus × Tanacetifoliae)
          Orientagynae (Azaroli × Pentagynae)
* pseudoazarolus
          Tanacetitales (Tanacetifoliae × Azaroli)
       Sanguineae
          Nigrae
* chlorosarca Maxim.
* kansuensis E.H. Wilson
* Crataegus nigra Waldst. & Kit.
          Sanguineae
* sanguinea Pall.
       Hupehensis
          Hupehenses
* hupehensis
* shensiensis
       Cuneatae
          Cuneatae
* cuneata Siebold & Zucc.
       Cordatae
          Cordatae
* phaenopyrum (L. f.) Medik.
       Virides
          Virides
* nitida (Engelm.) Sarg.
       Microcarpae
          Microcarpae
* spathulata Michx.
       Lacrimatae
          Lacrimatae
* lacrimata Small
       Aestivales
          Aestivales
* aestivalis (Walt.) Torr. & A.Gray
       Brevispinae
          Brevispinae
       Douglasianae
          Douglasii
* douglasii Lindl.
* suksdorfii (Sarg.) Kruschke
       Crus-galli
          Crus-galli
* Crataegus crus-galli
* persimilis Sarg.
          Punctatae
* collina
* punctata Jacq.
       Coccineae
          Triflorae
* triflora Chapman
          Bracteatae
          Molles
* mollis Scheele
* submollis Sarg.
          Coccineae
* holmesiana Ashe
* pedicellata Sarg.
          Tenuifoliae
* macrosperma Ashe
* schuettei Ashe
          Rotundifoliae
* chrysocarpa Ashe
* dodgei Ashe
          Intricatae
* boyntonii
* sargentii Beadle
          Pulcherrimae
* pulcherrima Ashe
          Brainerdianae
* scabrida Sarg.
* sylvestris
          Macracanthae
* calpodendron
* macracantha
          Silvicolae
* compacta Sarg.
* iracunda Beadle
          Suborbiculatae
* suborbiculata Sarg.
          Pruinosae
* dissona Sarg.
* pruinosa (Wendl. f.) K. Koch
          Dilatatae
* coccinioides Ashe

## Etimologia

Lo mot Crataegus ven del latin crataegos transcrich du grèc krataegos o kratos significant fòrça (allusion a la duretat de la fusta).

## Espècias
### Espècias europèas

Crataegus laevigata es mai precòç e possedís de fuèlhas de 3 lòbes mens descopadas que Crataegus monogyna. Aquestas doas espècias s'ibridan pasmens espontanèament. Crataegus calycina e Crataegus monogyna possedisson de flors a un sol estil e de fruchs d'un sol clòsc que semblan de pomas pichonas.
** Crataegus altaica
** Crataegus ambigua
** Crataegus azarolus
** Crataegus calycina
** Crataegus crus-galli
** Crataegus heldreichii
** Crataegus intricata
** Crataegus karadaghensis
** Crataegus laciniata
** Crataegus laevigata
** Crataegus macrocarpa
** Crataegus microphylla
** Crataegus mollis
** Crataegus monogyna
** Crataegus nigra
** Crataegus pallasii
** Crataegus pentagyna
** Crataegus pycnoloba
** Crataegus sanguinea
** Crataegus schraderana
** Crataegus sphaenophylla

### Autras espècias

* Crataegus aestivalis (Walter) Sargent (de la Carolina del Nòrd a la Florida)
* Crataegus altaica Lange Asia centrala
* Crataegus apiifolia (Marsch.) Mischx.
* Crataegus arnoldiana Sarg.
* Crataegus astrosanguinea A. Pojak.
* Crataegus azarolus
* Crataegus brachyacantha
* Crataegus calpodendron
* Crataegus chrysocarpa (America del Nòrd)
* Crataegus coccinea
* Crataegus douglasii (America del Nòrd)
* Crataegus macracantha (America del Nòrd)
* Crataegus okanaganensis (America del Nòrd)
* Crataegus okenonii (America del Nòrd)
* Crataegus phipsii (America del Nòrd)
* Crataegus rivularis (America del Nòrd)
* Crataegus suksdorfii (America del Nòrd)
* Crataegus williamsii (America del Nòrd)

## Albespinas remarcablas
### Soulcoudus

Dins las annadas 1970, un faceciós jardinièr municipal de la vila de Vigo en Espanha, Miguel Sulcudor, èra afogat de l'empeut. Sus de basas de Crataegus monogyna, empeutava d’albespina ròsa, de perièr, de mesplièr, mesclant sus un mèsme arbre aquestas varietats. Produisiá d'arbres que donavan de fruchs d’un costat e de flors de l’autre. Realisava tanben d'empeuts en escuçon sus una mèsma camba mesclant albespina ròsa, perièr, mesplièr, que fasiá d'arbres ont cada branca èra diferenta. Donèt a aquestas creacions lo nom de Sulcudus e de desena d'aqueste tipe d’arbres foguèron plantats dins los diferents pargues e jardins de la vila. Fauta d’entreten, fòrça d'aqueste arbres degenerèron e sol demora l'empèut d’albespina ròsa que passèt las autras; pasmens, se pòt encara admirar de magnifics especimens de Sulcudus dins lo pargue de Pontevedra ont cada annada al mes de mai, aquestes arbres se cobrisson de flors ròsas e blancas (albespina e perièr) e que a partir d'agost produson fòrça bèlas pèras.

### Glastonbury Thorn

La legenda de l'albespina de Glastonbury es crestiana. Josèp d'Arimatia auriá plantat son pal sul puèg de Wearyall (Wearyall Hill) ont prenguèt per venir una magnifica albespina. Aquesta albespina es mencionada pel primièr còp dins Lyfe of Joseph of Arimathea [la vida anglosaxona al subjècte de Josèp d'Arimatia] que data del sègle XVI. Aquesta albespina florissiá dos còps l'an. Una florason pauc après lo solstici d'ivèrn sul "fusta vièlha" e un autre de prima sus la "fusta jova". La florason de l'ivèrn èra considerada coma un miracle.
L'arbre foguèt talhat pendent la Primièra Revolucion anglesa al la mitat desègle XVII siècle. Un novèl foguèt plantat en 1951 mas encara foguèt vandalizat en 2010.

## Proprietats medicinalas

Las flors son utilizadas coma ipotensor, antispasmodic e sedatiu.
Las fuèlhas son tonicardiacas. Val melhor, alara, de mesclar pas fuèlhas e flors dins una mèsma bevenda.

## Enemics

* La mycota Taphrina crataegi (ascomycèta) produch de bofigas rossenca sus las fuèlhas.
La canimha del parpalhon de jorn (ropalocer) seguèt se noirís d'Albespina:
* Gaze, pierid de l'albespina Aporia crataegi (Pieridae).

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Data modèrna fa referéncia a la data del calendièr gregorian instaurat en 1582 pels catolics, mas dins los païses protestants l'introduccion se faguèt pauc a pauc. Lo calendrièr gregorien desplacèt las datas de 10 jorns. Lo 25 de decembre se trapèt donc èsser lo 5 de genièr.

### Referéncias

* ↑ CHRISTENSEN, K. I. (1992).
* ↑ Salkeld, {{{2}}}, .

## Annèxes
### Bibliografia

* André Sabourin, « », Le Naturaliste canadien, vol. 142, n$^o$ 1,‎ 2018, p. 6-15 (DOI 10.7202/104201ar, lire en ligne [archive])..

### Ligams extèrnes

* Référence Tela Botanica (France métro) : Crataegus L. (fr)Referéncia Tela Botanica (França metropolitana) : Crataegus L. (fr)
* L'aubépine, une plante médicinale