# Ariditat

L’ariditat es un fenomèn climatic implicant una pluviometria flaca. Dins las regions dichas aridas, las precipitacions son inferioras a l'evapotranspiracion potenciala (notada ETP) donadas de 2009. L'ariditat essent una nocion espaciala, una region se pòt qualificar d'arida o non segon lo periòde. Es marcada sus près de 30 % de las tèrras continentalas e espandida sus diferentas latituds. I a las zònas aridas zonalas degut a la preséncia de la partida davalanta de las cellulas d'Hadley e de desèrts non zonals deguts a de causas divèrsas. L’aridificacion es lo cambi de climat gradual o subte menant a una situacion d'ariditat.

## Definicion

Malgrat aquelas diferentas classificacions, i a 3 gras comuns per gaireben totes los indicis d’ariditat :
* iperarid (10 a 15 mm par an, en mejana) ;
* arid (50 a 150 mm dins la zòna tropicala, espandit de biais sasonièr en raissas) ;
* semiarid (ritme sasonièr, fins a 500 mm de pluèja).

## Espandiment

Los desèrts zonals se trapan lo long dels tropics:
* tropic del Càncer: desèrts Mojaves (EUA) e mexicans, Sahara, desèrt d'Arabia, d'Iran, del Thar. Le nom de l’Estat d'Arizòna significa zòna arida.
* tropic del Capricòrn: desèrt d'Atacama, del Kalahari, desèrts australians
Los desèrts non zonals an de fonts diferentas:
* zòna d'ombra en aval de sèrras: desèrts americans del grand Bacin dels Estats Units, d'Argentina
* a l'interior dels continents: desèrts d'Asia centrala
* deguts als corrents fregs de las faciadas occidentalas de continent: desèrts chiloperuvian, Bassa Califòrnia, Namib, Río de Oro

## Causas

Las zonas aridas an coma caracteristica un deficit en precipitacions. L'ariditat es subretot causada per la crèsta subtropicala, essent una cencha d'anticiclòns subtropicals semipermanents (desèrts zonals e costièrs). Tanben pòt aver per causa la subsidéncia de l'aire enrè un obstacle del relèu favorizant l’efièch de foehn dins los cases dels desèrts d'abric, o encara a l’alunhament de la region al respècte de las còstas que limita l'umiditat venet dels oceans. Mai l'albedo (poder de rebat) es fòrt, mai lo poder absorbant es flac e los rais son rebatits cap a l'espaci. Dins lo cas d'un domèni arid, l'albedo es tròp elevat e la fòrça de l'energia solar es rebatuda, privant atal la vegetacion d'un possible desvelopament tot en servissent a caufar l'aire çò que favoriza l’evapotranspiracion cap a l’aridificacion.

## Consequéncias

Al nivèl del sol, l’ariditat dona una rarefaccion dels èsser vivents e una adaptacion d'aqueles e aquelas condicions xericas. Causa de mancas idrologicas: precipitacions flacas e irregularas, malhum idrografics pauc nombroses. Fin finala, i a un procès d’erosion pel vent e d'acumulacion accelerada dels sables acompanhat d'un apauriment dels sols.

## Indicis

Lo calcul d'un indici d'ariditat, coma la classificacion dels climas, es totjorn un subjècte de recerca en climatologia. Existís mai d'uns d'indicis e formulas, uns basats sus de critèris climatologics, d'autres biogeografics. Los mai coneguts son aqueles d'Emmanuel de Martonne (1926 à 1941), de Charles Warren Thornthwaite (1948), e de Banhols e Gaussen (1953 à 1957).

### Indici de Gaussen

Segon Gaussen, un periòde donat se dich arid, quand : $P<{2\times T}$
(P : precipitacions totalas en millimètres sul periòde donat, T : temperatura mejana en °C sul periòde donat)

### Indici d'ariditat de De Martonne

L’indici d'ariditat de De Martonne, notat I, aquel indici permet de determinar lo gra d'ariditat d'una region.
Per lo calcular, s'utiliza la formula $I={\frac {P}{T+10}}$ ont P designa las precipitacions totalas per l'an e T la temperatura mejana per l'an; e, per un mes: $I={\frac {12p}{t+10}}$ ont p designa las precipitacions totalas pel mes e t la temperatura mejana pel mes.
$I=0$ :
| Regions iperaridas Desèrts totals | (Atacama (Chile) Reg del Tanezroft (Sahara) val de la Mòrt) |
| $I=5$ ||
| Regions aridas Regions deserticas | Sahara Los desèrts d'Arizòna e de Sonora Dasht-e Kavir, Deseper (Iran) Desèrt du Thar (Índia) Desèrt de Tabernas (près d'Almería) |
| $I=10$ ||
| Regions semiaridas | Saèl Kalahari Chaco (Argentina) Nordeste (Brasil) |
| $I=20$ ||
| Regions miègumidas | |
| $I=30$ ||
| Regions umidas | |
| $I=55$ ||

## Notas e referéncias

* ↑ Roger Coque, Géomorphologie, Paris, Armand Colin, 1977, 1998, ISBN 2200217390, p.231

## Vejatz tanben

* Plantas oleifèras de las zonas aridas: Pongamia pinnata (Karanj) - Moringa oleifera (Saijan) - Madhuca longifolia (Mahua) - Jatropha curcas(Pourghère) - Cleome viscosa(Cleòm) - Aquelas plantas permeton de lutar contra la desertificacion e de produire de l'òli.

### Articles connèxes

* Clima desertic
* Clima semiarid
* Secada
       Nota : la secada es une nocion temporala e pontuala alara que l'ariditat es espaciala, zonala, e subretot durabla.

### Fonts (fr)

* Le dictionnaire français de l'hydrologique, agréé par le CNFSH (Comité National Français des Sciences Hydrologiques)
* Pinot Jean-Pierre, Vocabulaire de géomorphologie (Base Voca de l’Institut océanographique, anciennement publié sur www.oceano.org/io/voca/)
* Pierre Davoust, Écosociosystèmes
* Informations scientifiques et techniques sur les zones arides