# Guishe

Guishe (Gixune en basco, Guiche en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Que constituiva ua comtat deu Ducat de Gramont. Que participè au Biltzar de Labord de 1763 a 1789, mes en demorant restacada judiciàriament a la Senescaucia de Càmer. Que hè partida deu Bascoat (país administratiu) dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Lo gentilici qu'ei guishòt -a.

## Geografia

Los arrius d'Ador e de Bidosa que traucan lo vilatge.
Las comunas tòcatocantas que son Senta Maria de Gòssa e Sent Laurenç de Gòssa dens las Lanas au nòrd, Hastings dens las Lanas a l'èst, Samas en Baisha Navarra au nòrd-èst e Bardòs e Urt au sud.

## Predominància lingüistica

Las duas versions de la Carte des sept provinces basques montrant la délimitation actuelle de l'euscara en dialectes, sous-dialectes et variétés (Mapa de las sèt províncias bascas qui mòstra la delimitacion actuala de l'euscarà en dialèctes, sos-dialèctes e varietats) dessenhadas en 1863 per lo prince Loís Lucian Bonaparte que plaçan Guishe hòra de l'aira bascofòna.
Lo Recueil de linguistique et de toponymie des Pyrénées (Recuelh de lingüistica e de toponimia deus Pirenèus) realizat en 1887 per Julian Sacaze que dona per Guishe ua version en gascon, compausada d'ua traduccion de dus tèxtes mitologics, puish ua lista deus microtoponimes de la comuna.
Le Recueil des idiomes de la région gasconne (Recuelh deus idiòmas de la region gascona) realizat en 1894 per lo lingüista Edouard Bourciez que dona per Guishe ua version de la parabòla deu hilh prodigue traduita en gascon.
La mapa deu Pays Basque français (País Basco francés) dessenhada en 1943 per Maurice Haulon que hè paréisher la "démarcation actuelle entre la langue basque et les dialectes romans" (demarcacion actuau enter la lenga basca e los dialèctes romanics) e qu'enclutz la comuna de Guishe dens l'aira gasconofòna.
Segon la Morfología del verbo auxiliar vasco (Morfologia deu vèrbe auxiliar basco) establida per Pedro de Yrizar en 1970, Guishe es pas situada dens l'aira bascofòna.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei en AFI: ['giʃə]. Las fòrmas ancianas que son Guissen en 1083, villa Guissen en 1083, Guissen en 1100, 1203 e 1249.
Dauzat qu'arreliga Guishe a Gusha (Juxano, sègle XIV), qui sembla viéner de Justianum (segon Seguí), deu nom latin d'òmi Justius dab lo sufixe -anum; aute cas semblable, Gushen, qui seré identic, mès dab lo sufixe -ing.
Segon J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom que vien deu basco gisu, « cauç », manlèu ancian au latin gipsu(m), dab lo sufixe locatiu -un(e), varianta de -gun(e) e de kun(e). Lo nom basco qu'ei [gi'ʃun(e)]. L'afebliment de la vocala non accentuada [-un > -en] que s'explica per ua utilizacion aboriva en basco, pr'amor deu remplaçament deu basco peu gascon.
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei en acòrd dab J.B. Orpustan.

## Istòria

Que s'i trobava l'unica gara ferroviària deu canton de Bidaishe, la gara de Samas-Guishe, suber la linha de Tolosa a Baiona, qui esté inaugurada en 1912 e qui arcuelhó viatjaires dinc a la dusau meitat deu sègle XX$^{au}$ e qui esté clausurada dens los ans 1970.
La basa economica de la comuna qu'ei l'agricultura, mes tanben ua indústria de fabricacion de mòbles. Dinc a 1991 que s'i espleitava ua peirèra de calcari.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| març de 2001 | 2026 | Jean-Yves Bussiron |
| junh de 1995 ? | 2001 | Maurice Duflot |
| març de 2001 | 1995 ? | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 949, totala: 978 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 1 668 | 1 664 | 1 565 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 363 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 1 210 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 750 | | | | Cercar | 730 | 847 | 847 | 878 902 |
| 2009 | 2010 |
| 895 921 | 907 934 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas

* ↑ https://web.archive.org/web/20170511182056/http://www.locongres.org/fr/applications/top-oc/topoc-recherche/
* 1 2 3 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 262
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 336

## Nòtas

* Portau de Gasconha