OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Canton d'Orador de Vairas

Lo canton dOrador de Vairas es una anciana division administrativa de Lemosin, suprimida per la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, que placet totas sas comunas dins lo canton de Rechoard. Era situat dins l'arrondiment de Rechoard, lo departament de Nauta Vinhana e la region de Lemosin, aura englobada dins la Novela Aquitània. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta nauta lemosina.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat | Intercomunalitat |
| Chamçac | 87036 | 23.94 | 668 (2018) | 27,9 | CC d'Oest Lemosin |
| Champanhac | 87034 | 24.46 | 570 (2018) | 23,3 | CC d'Oest Lemosin |
| Cuçac | 87054 | 31.7 | 1213 (2018) | 38,26 | CC d'Oest Lemosin (residéncia) |
| Orador (de Vairas) | 87111 | 39.09 | 1490 (2018) | 38,12 | CC d'Oest Lemosin |
| Sent Basaris | 87137 | 8.58 | 121 (2018) | 14,1 | CC d'Oest Lemosin |

## Istòria

En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet deminjat, lo canton d'Orador de Vairas fuguet suprimit, puei restablit en 1804. Entre 1801 e 1804, las comunas de Champanhac e d'Orador eran dins lo canton de Sent Laurenç de Gòra, las comunas de Cuçac e de Sent Basaris eran dins lo canton de Samatiá. La comuna de Dornasac, dau canton d'Orador en 1793, passet en 1801 dins lo canton de Samatiá e i demoret en 1804. Enfin, la comuna de Chamçac, inicialament dins lo canton de Sent Laurent de Gòra, i demoret en 1801 e en 1804 passet dins lo canton d'Orador.
En 2014, quand fasqueren una refòrma cantonala, lo canton d'Orador fuguet suprimit e passet entierament dins lo canton de Rechoard.

## Nòtas

* ↑ fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas
# The Christians

Los Christians es un grop musical anglés pop format en 1985 a Liverpool, al Reialme Unit.
Christians, lo nom del grop, es tot simplament lo nom d'ostal dels tres fraires (Garry, Roger e Russel) que fan partida de la formacion originala ; Christian es tanben lo segond prenom del guitarrista : Henry Christian Priestman. Roger Christian quita lo grop tre 1987. Los fraires Christian son membres d'una familha nombrosa nascuda d'un paire jamaïcan e d'una maire anglesa de Liverpool.
L'estili musical dels Christians mescla la soul, la pop e lo rhythm and blues.
Lo primièr album del grop es publicat en 1987. Aquel disc e sos singles obten de succès en Anglatèrra e quitament dins qualques autres païses, pasmens cal esperar lor segond album, Colour, en 1990, per los descobrir en Occitània, en particular ambe lor títol Words, l'una de las mai gròssas capitadas de l'annada 1990, una adaptacion en anglés de la cançon irlandesa Mná na hÉireann. Aital, Los Christians ven l'un dels grops pop màgers de la primièra mitat de las annadas 1990, mas a partir de 1994, lor popularitat baissa. Los musicians van cambiar, e de la formacion originala de 1985, demorarà pas fin finala que Garry Christian.

## Discografia

* 1987 : The Christians
* 1990 : Colour
* 1992 : Happy in Hell
* 2003 : Prodigal Sons
* 2009 : Soul from Liverpool
* 2012 : Speed of Life
* 2015 : We

## Cançons mai conegudas en Occitània

* Words (1990, adaptacion en anglés de Mná na hÉireann de Seán Ó Riada)
* I Found Out (1990)
* What's in a Word (1992)
* Father (1993)

## Referéncias

* ↑ Balma (Haute-Garonne) : Les 30 ans de «The Christians» à la nouvelle salle de spectacle https://www.ladepeche.fr/article/2017/04/27/2563830-30-ans-the-christians-nouvelle-salle-spectacle.html
# Vuòlh lo Fòrt

Vuòlh lo Fòrt (Viols-le-Fort en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Stephani de Volio en 1109, presbiteri de Volio en 1119, Guilelmi de Voil en 1127, parrochia S. Stephani de Volio en 1130, de Volio, sense data [sègle XII ?], 1161, 1181, villa de Volio, forciam de Volio en 1197, prior de Voil, sense data, villa de Bolio, sense data, villa de Volio en 1229, parrochia S. Stephani de Volio en 1238, 1274, 1303, 1323, prior de Bolio en 1392, de Volio a la fin dau sègle XIV, en 1529, 1550, du lieu de Vyols près Montpellier en 1579, Viol en 1626, Violz en 1629, Viols en 1648, Viols le fort en 1740-60, Viol corregit en Viols le fort en 1740-60, Viols en 1771, Viols le Fort en 1770-72 (mapa de Cassini).
La prononciacion es [bjɔl]
Segon Dauzat e Rostaing, Viòus ven de l'ancian provençau viòu, « viòu, carrairon, caminòu »; segon Hamlin, Viòus ven probablament dau nom gallic de persona *Voculus, masculin de Vocula (D.E. Evans, Gaulish Personal Names, p. 289) emplegat sense sufixe (segon Negre, TGF, I, p. 232). Segon Delamarre, Viòus ven de uocūl(i)on (derivacion neutra au singular), la proprietat de Vocūlā, nom plan atestat, amb un tractament voculo- > *vuòlh > viol, coma oculum > uòlh.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| junh de 2020 | 2026 | Anne Durand | | |
| 2014 | 2020 | Pierre Louis | sense | foncionari |
| març de 2001 | 2014 | Jean-Marie Chalier | sense | Educacion Nacionala |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1184, totala: 1215 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 998 | 943 | 982 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 775 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 617 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 371 | | | | Cercar | 852 | 1 010 | 1 032 | 1 054 1 071 |
| 2009 | 2010 |
| 1 060 1 077 | 1 157 1 176 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1220 abitants e la densitat èra de 72,92 ab/km².

## Veire tanben

* Comunas d'Erau

## Nòtas e referéncias

* 1 2 https://www.etudesheraultaises.fr/publi/origine-et-histoire-des-noms-de-lieux-abrege-methodologique-un-cas-despece-viols-le-fort/
* 1 2 Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 430
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 726
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 17, 276, 311 e 373
* Portal de Lengadòc
# Vuòlh en la Val

Vuòlh en la Val (Viols-en-Laval en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : Viols La Val en 1740-60, Viol corregit en Viols en Laval en 1740-60.
Segon Dauzat e Rostaing, Viòus ven de l'ancian provençau viòu, « viòu, carrairon, caminòu »; segon Hamlin, Viòus es un nom manlevat a Vuòlh lo Fòrt.
Segon Hamlin, la val èra una depression situada en contrabàs de Montferrand, que designava a l'Edat Mejana, non pas sonque un castèu, mas tota l'aresta montanhòla que lo Puòg de Sant Lop n'es qu'una partida.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2026 | Luc Gros | sense | agricultor |
| març de 2001 | 2014 | Élisabeth Capillon | | |
| 2001 | 2008 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 205, totala: 216 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 54 | 58 | 46 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 45 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 41 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 31 | 23 | 26 | 32 | 82 | 177 | 205 | 203 | 202 205 |
| 2009 | 2010 |
| 201 204 | 210 213 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 203 abitants e la densitat èra de 12,66 ab/km².

## Veire tanben

* Comunas d'Erau

## Nòtas

* ↑ https://www.etudesheraultaises.fr/publi/origine-et-histoire-des-noms-de-lieux-abrege-methodologique-un-cas-despece-viols-le-fort/
* 1 2 Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 430-431
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 726
* ↑ Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 253
* Portal de Lengadòc
# Lista dels presidents de l'Union Africana

Vaquí la lista dels presidents de l'Union Africana.

## Presidents

| Nom | Investitura | Fin de mandat | Nacionalitat |
| Thabo Mbeki | julhet de 2002 | julhet de 2003 | Africa del Sud |
| Joaquim Chissano | julhet de 2003 | julhet de 2004 | Moçambic |
| Olusegun Obasanjo | julhet de 2004 | 30 de genièr de 2006 | Nigèria |
| Denis Sassou-Nguesso | 30 de genièr de 2006 | 30 de genièr de 2007 | Republica de Còngo |
| John Kufuor | 30 de genièr de 2007 | 30 de genièr de 2008 | Ghana |
| Jakaya Kikwete | 30 de genièr de 2008 | genièr de 2009 | Tanzania |
| Muammar al-Gaddafi | 30 de genièr de 2009 | genièr de 2010 | Libia |
| Bingu wa Mutharika | 30 de genièr de 2010 | genièr de 2011 | Malawi |
| Teodoro Obiang Nguema | 30 de genièr de 2011 | genièr de 2012 | Guinèa Eqüatoriala |
| Yayi Boni | 30 de genièr de 2012 | genièr de 2013 | Benin |
| Hailemariam Desalegn | 30 de genièr de 2013 | genièr de 2014 | Etiopia |
| Mohamed Ould Abdel Aziz | 30 de genièr de 2013 | genièr de 2014 | Mauritània |
| Robert Mugabe | 30 de genièr de 2015 | 30 de genièr de 2016 | Zimbabwe |
| Idriss Déby Itno | 30 de genièr de 2016 | 30 de genièr de 2017 | Chad |
| Alpha Condé | 30 de genièr de 2017 | 28 de genièr de 2018 | Guinèa |
| Paul Kagame | 28 de genièr de 2018 | 10 de febrièr de 2019 | Rwanda |
| Abd al-Fattah al-Sissi | 10 de febrièr de 2019 | 9 de febrièr de 2020 | Egipte |
| Cyril Ramaphosa | 9 de febrièr de 2020 | 6 de febrièr de 2021 | Africa del Sud |
| Félix Tshisekedi | 6 de febrièr de 2021 | 5 de febrièr de 2022 | Republica Democratica de Còngo |
| Macky Sall | 5 de febrièr de 2022 | 18 de febrièr de 2023 | Senegal |
| Azali Assomani | 18 de febrièr de 2023 | 17 de febrièr de 2024 | Comòras |
| Mohamed Ould Ghazouani | 17 de febrièr de 2024 | 15 de febrièr de 2025 | Mauritania |
| João Lourenço | 15 de febrièr de 2025 | | Angola |
# Toni Morrison

Toni Morrison :
| Profession: | escrivan |
| País: | Estats Units |
| Data de naissença: | 18 de febrièr de 1931 |
| Luòc de naissença: | Lorain, Ohio, Estats Units d'America |
| Data de decès: | |
| Luòc de decès: | |
Toni Morrison (nascuda Chloe Anthony Wofford, lo 18 de febrièr de 1931 – 2019), es una escrivana americana qu'a recebut lo Prèmi Pulitzer en 1988 (per Beloved) e lo Prèmi Nobel de Literatura (en 1993). Es tanben professora.
Estudièt la literatura anglesa a Howard University (B.A. en 1953) e a Cornell University (M.A. en 1955).
En 1958, se maridèt amb Harold Morrison (an dos mainatges). Divorcièt en 1964.
Escriu sobre la literatura negra. Morrison es membre de la seccion americana deu PEN club.

## Bibliografia
### Romans

* The Bluest Eye (1970)
* Sula (1974)
* Song of Solomon (1977)
* Tar Baby (1981)
* Beloved (1987)
* Jazz (1992)
* Paradise (1999)
* Love (2003)
* A Mercy (2008)

### Libres per mainatges

* The Big Box (2002)
* The Book of Mean People (2002)

### Teatre

* Dreaming Emmett (jogada en 1986)

### Libret

* Margaret Garner (jogat en mai 2005)

### Autres libres

* The Black Book (1974)
* Birth of a Nation'hood (coeditor) (1997)
* Playing in the Dark (1992)
* Remember:The Journey to School Integration ( 2004)

## Referéncias

* ↑ PEN America: Current Members, 29 de setembre de 2021.
# Zenòbi d'Estrada

Zenòbi d'Estrada (en occitan) ò Zanobi da Strada (ò similar, en italian) èra un traductor e erudit italian, correspondent de Petrarca e amic de Boccaccio.
Venguèt un secretari apostolic d'Innocenci VI a Avinhon au sègle XIV.

## Nòtas e referéncias

* ↑ I a de variacions entre da/de e Strada/Strata, pr'amor que lo toscan medieval, progenitor de l'italian, èra pas una lenga estandardizada a l'epòca.
* ↑ Medieval Italy: An Encyclopedia by Christopher Kleinhenz (Nov 2003) ISBN: 0415939313 page 1174
* Wikidata: Q146994
* Multimedia: Zanobi da Strada
# Miloš Forman

Jan Tomáš Forman, nascut lo 18 de febrièr de 1932 a Čáslav (Checoslovaquia) e defuntat lo 13 d'abril de 2018 a Danbury (Connecticut, Estats Units), conegut amb lo nom de Miloš Forman ([ˈmɪloʃ ˈforman]), foguèt un realizator american d'origina checoslovaca, tanben escenarista e professor de cinèma.
Entre los filmes famoses que realizèt, podem citar: Vòl al dessús d'un nis de cocut, Hair e Amadeus.

## Referéncias

* ↑ . National Post.
* ↑ Prononciacion en chèc
# Roberto Baggio

Roberto Baggio, es nascut lo 18 de febrier de 1967 à Caldogno dins la província de Vicença en Venèt. Es un fotbolaire internacionau italian qu'evoluava au pòst de mièg ofensiu o d'atacant durant leis annadas 1980 à 2000.
Es escaissat Raffaello o El Divin Codino (« lo divin a la coa de caval ») à caua de l'etèrna cofadura qu'a portada durant sa carrièra. En agost de 2010, es estat nommat au cap de la direccion tecnica de la Federacion italiana de fotbòl.
# Peire Maisonat

Peire Maisonat dich Baptista (ortografia de verificar, mas plan probabla; fr Pierre Maisonnat dich Baptiste), nascut lo 5 de julhet de 1658 a Brageirac e mòrt après agost de 1714 a Amherst, es un corsari lemosin e un colon acadian.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Clarificaion dau nom de familha: Segon una recèrca en linha, pòdi trobar d'atestacions en Maisonat (subretot en Acàdia) e en Maisonac (pauc d'atestacions). Pr'amor que los toponims en -ac som galloromans e la paraula maison es occitana, es probable que lo nom de familha es Maisonat. De mai, existís la paraula "maisonada" en vivaroaupenc, en masculin serà maisonat.

### Referéncias

* (en) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en anglés intitolat « Pierre Maisonnat dit Baptiste ».
* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Pierre Maisonnat ».
* ↑ Dictionnaire biographique du Canada
# Andreas Hofer

Andreas Hofer (St. Leonhard in Passeier, Tiròl del Sud, 22 de novembre de 1767 – Mantoa, 20 de febrièr de 1810) foguèt un patriota tirolian. Aqueste alberguièr foguèt lo menaire de la rebellion dels montanhòls tirolians contra l'imperialisme bonapartista, e lo precursor del nacionalisme pantirolian.
# Burt Lancaster

Burt Lancaster :
| Profession: | actor de cinèma |
| País: | Estats Units d'America |
| Data de naissença: | 2 de novembre de 1913 |
| Luòc de naissença: | Nòva York, Nòva York |
| Data de decès: | 20 d'octobre de 1994 |
| Luòc de decès: | Los Angeles, Califòrnia |
Burt Lancaster (n. Burton Stephen Lancaster en 1913, m. 1994) foguèt un actor american de cinèma. Recebèt l'Oscar del melhor actor en 1960 amb lo filme Elmer Gantry.
# Casalís (Vasadés)

Casalís (Cazalis en francés) qu'es ua comuna vasadesa de Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2001 | 2026 | Jean-Claude Lassalle | | retirat |
| avant 1995 | ? | Françoise Giresse | divèrs dreta | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 242, totala: 237 :
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 848 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 630 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 231 | 199 | 180 | 158 | 177 | 179 | 210 | 215 | 219 232 |
| 2009 | 2010 |
| 226 239 | 231 244 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véser tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 112-113
* ↑ Toponimia Occitana (Institut d'Estudis Occitans) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f159.item.zoom
* Portau de Gasconha
# Mario Party DS

Mario Party DS es un juec video sortit sus Nintendo DS lo 23 de novembre 2007 en Euròpa, lo 8 de novembre 2007 au Japon e lo 19 de novembre 2007 ais Estats Units.
# Robin Schulz

Robin Schulz, nascut lo 28 d'abril de 1987 a Osnabrück (Alemanha), es un discjoquei alemand, tanben adobaire e compositor de musica electronica.
Actiu coma discjoquei dempuèi 2007, es revelat en Occitània coma adobaire de la cançon en anglés Waves de Mr. Probz qu'es estat en Euròpa l'un dels mai gròsses tubes de l'annada 2014. La meteissa annada de 2014, Prayer in C de Lilly Wood & the Prick, una autra cançon en anglés adobada per Robin Schulz, obten una gròssa capitada, quitament numerò 1 de las vendas de simples en França. En 2015, sa composicion Sugar ela tanben ven una de las capitadas màgers de l'annada capvath Euròpa tota, quitament numerò 1 de las vendas de simples en Alemanha, en Soïssa e en Àustria.

## Tròces mai coneguts en Occitània

* Waves (2014, de Mr. Probz)
* Prayer in C (2014, de Lilly Wood & the Prick)
* Sun Goes Down (2014, ambe Jasmine Thompson)
* Sugar (2015, ambe Francesco Yates)
* Show Me Love (2015, ambe Richard Judge)
* Shed a Light (2016, ambe David Guetta e Cheat Codes)
* OK (2017, de James Blunt)
* Speechless (2018, ambe Erika Sirola)
* In Your Eyes (2020, ambe Alida)
* Alane (2020, de Wes)
* All We Got (2020, ambe Kiddo)

## Referéncias

* ↑ Marseille : Le Summer stadium festival accueille dimanche Robin Schulz https://www.laprovence.com/article/spectacles/3466801/le-velodrome-dancefloor-dun-soir.html
# Bantostan

Un bantostan (o homeland) èra un territòri reservat als abitants negres de Sud-Africa e d'Africa del Sud-oèst (ara Namibia), del temps de la politica d'apartheid. Dètz bantostans èran establits en Sud-Africa, e dètz en Africa del Sud-oèst vesina (alara jos administracion sudafricana), per fin de concentrar los membres d'unes grops etnics designats, e de far venir cadun d'aquestes territòris etnicament omogenèu coma basa per la creacion d'estats de nacions autonòmas per los diferents grops etnics de Sud-Africa.
Lo tèrme foguèt d'en primièr emplegat a la fin dels ans 1940, e èra fargat a partir de banto («gent» en banto) e -stan (un sufixe que significa «tèrra» en persan). Èra considerat coma insultant per d'unes critics dels govèrns dels 'homelands' pendent lo periòde d'apartheid (de l'afrikaans tuisland). Lo mot bantostan, uèi, es sovent utilizat dins un sens pejoratiu per descriure una region qu'a pas una legitimitat reala, formada d'enclavas desseparadas o eissida d'un descopatge electoral.
D'unes bantostans recebèron l'independéncia. En Sud-Africa, Transkei, Bophuthatswana, Venda, e Ciskei (alara nomenat «estat TBVC») foguèron declarats independents, alara que d'autres (coma KwaZulu, Lebowa, e QwaQwa), recebèron una autonomia parciala, mas obtenguèron pas jamai l'independéncia. En Africa del Sud-oèst, Ovamboland, Kavangoland, e East Caprivi se vegèron autrejar l'autodeterminacion. La condicion d'estat sobeiran independent èra pas reconeguda fòra l'Africa del Sud.
# Ciskei

Ciskei es un bantostan « independent » format per Sud-Africa en decembre de 1981. Dins l'encastre de la logica separatista dau govern d'apartheid, èra un país reservat als Xosas que foguèt pas reconoissut per l'ONU car, en realitat, èra totalament dependent de Sud-Africa. Aviá una superficia de 12 000 km² e sa capitala èra Bisho.
Sa vida politica foguèt inicialament dominaa per Lennox Sebe qu'establiguèt un regime despotic. En 1990, foguèt reversat per lo generau Oupa Gqozo e Ciskei venguèt una dictatura militara. A partir de 1991, las autoritats deuguèron reprimir l'agitacion organizaa per lo Congrès Nacionau African (ANC) e assajèron de se raprochar de sos adversaris coma lo Partit Conservator de Sud-Africa, l'Inkatha Freedom Party e lo govern de Bophuthatswana (un autre bantostan). Pasmens, en març de 1994, una revòuta generala de la populacion e una mutinariá de la polícia entraïnèron l'afondrament dau bantostan e sa reintegracion al sen dau territòri sud-african.

## Ligams internes

* Apartheid.
* Bantostan.
# Bophuthatswana

Bophuthatswana es un bantostan « independent » creat en 1977 per Sud-Africa dins l'encastre de la logica separatista dau govern sud-african d'apartheid. Coma los autres bantostans, son independencia foguèt pas reconoissuda per la comunautat internacionala car, en realitat, èra una entitat territòriala totalament dependenta de Sud-Africa. De mai, per rapòrt als autres bantostans independents, lo territòri de Bophuthatswana èra fòrça fragmentat per l'empachar de formar un estat coërent.
Bophuthatswana èra reservat als Tswanas e foguèt fondat a partir de l'Autoritat Territòriala de Tswanaland. Lucas Mangope ne'n foguèt lo president durant tota son existéncia. Establiguèt un regime autoritari e despotic. A partir de 1991, se raprochèt dels adversaris dau Congrès Nacionau African (ANC) per gardar lo poder. Puei, refusèt oficialament de tornar integrar Sud-Africa en 1993. Pasmens, una revòuta generala de la populacion entraïnèt l'afondrament dau bantostan en març-abriu de 1994.

## Ligams internes

* Apartheid.
* Bantostan.
# Zentrum

La Deutsche Zentrumspartei, en abreujat Zentrum, es un partit politic alemand que tenguèt un ròtle centrau dins la vita politica de l'Emperi Alemand e de la Republica de Weimar. Fondat en 1870, aviá per objectiu de representar las ideas de l'importanta minoritat catolica d'Alemanha. S'interessèt donc fòrça a las questions religiosas e adoptèt generalament un programa centrista sus las autras questions. En 1933, sostenguèt brevament lo govern d'Adolf Hitler, mas deuguèt rapidament se dissòudre. Après la guerra, lo partit foguèt restaurat, mas foguèt susplantat per la CDU. Despuei 1953, es un movement marginau que sos resultats electoraus nacionaus son sistematicament inferiors a 1 %.

## Ligams internes

* Emperi Alemand.
* Republica de Weimar.

## Bibliografia

* (fr) Henry Bogdan, Histoire de l’Allemagne, París, Éditions Perrin, 1999, 472 p.
# Lengas baltoslavas
## Vejatz tanben

* Lengas per familha