OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pissacan

Pissacan es un nom vernacular donat a plusors espècias de bolets en Provença e en Lengadòc, principalament lei mossairons (Calocybe gambosa, Marasmius oreades...) e un ensemble de bolets dau genre Suillus (Suillus collinitus, Suillus granulatus, Suillus mediterraneensis, Suillus bellinii...). Pus rarament, lo nom pòu designar lo pissaliech.
Lei mossairons son de bolets comestibles recercats, en particular Calocybe gambosa qu'es sovent considerat coma lo mossairon « vertadier ». Lei Suillus foguèron lòngtemps recoltats e venduts. Pasmens, lor consumacion declinèt après la Segonda Guèrra Mondiala. Uei, son vists coma de comestibles mediòcres eventualament utilizables dins de padenadas de bolets ò per melhorar la saussa acompanhant una carn. Fòrça micològs desconselhan lor consumacion car captan aisament la pollucion dau sòu, çò que pòu lei rendre leugierament toxics. Lor preparacion es tanben complèxa car fau unicament consumar certanei partidas deis individús joves.
* Calocybe gambosa
* Marasmius oreades
* Suillus collinitus
* Suillus granulatus
* Suillus mediterraneensis
* Suillus bellinii

## Liames intèrnes

* Mossairon.
* Mycota.
# Pinenc

Pinenc es un nom vernacular donat a plusors espècias de bolets dau genre Lactarius, principalament Lactarius sanguifluus, Lactarius deliciosus e Lactarius vinosus. Toteis aqueleis espècias son associadas amb lei pins e son comestiblas ben que de valors culinàrias inegalas.

## Liames intèrnes

* Lactarius deliciosus.
* Lactarius sanguifluus.
* Lactarius vinosus.
# Günter Grass

Günter Wilhelm Grass (n. 1927) es un escrivan alemand. A recebut lo Prèmi Nobel de Literatura en 1999.
# Björn Otto

Björn Otto (nascut lo 16 d'octobre de 1977) es un atlèta alemand especialista del saut amb pèrga. Establiguèt son recòrd personal a 6.01 mètres, lo 5 de setembre de 2012 a Aquisgran.

### Referéncias

* ↑ «Otto jumps world season leading 6.01m in Aachen».
# Le Corbusier

Charles-Édouard Jeanneret, mai conegut coma Le Corbusier (La Chaux-de-Fonds, Soïssa, 6 d'octobre de 1887 – Ròcabruna Cap Martin, 27 d'agost de 1965) foguèt un arquitècte e un dessenhador francosoïs que revolucionèt l'arquitectura amb un estil modèrn, e qualificat tanben d'"internacional", fach de formas geometricas. Es considerat coma un dels principals representants del movement modèrn, amassa amb Ludwig Mies van der Rohe, Walter Gropius, Alvar Aalto o Theo van Doesburg demest mantun autre.
Amb una carrièra professionala que se perlonguèt sus mai de cinc decadas, Le Corbusier se situèt demest los pionièrs dins l'estudi del melhorament de las condicions de vida dels abitants de las vilas grandas. Construsiguèt de bastiment dins mantun continent, que siá en Euròpa, en Índia, en Russia o en America.
# Nikolai Baskov

Nikolai Víktorovich Baskov (en rus: Николай Викторович Басков; Balashikha, 15 d'octobre de 1976) es un cantaire e actor rus.

## Discografia

* Посвящение (2000)
* Посвящение на бис (2000)
* Шедевры уходящего века (2001)
* Мне 25 (2001)
* Никогда не говори прощай (2004)
* Отпусти меня (2005)
* Лучшие песни (2005)
* Romantic Journey (2011)
# Peironèla d’Aragon

Peironèla I d'Aragon (en aragonés: Peironela e en catalan Peronella; Òsca, 29 de junh de 1136 – Barcelona, 15 d'octobre de 1173) èra una sobeirana aragonesacatalana que foguèt reina d'Aragon, comtessa de Ribagorça e Sobrarb e comtessa consòrt de Barcelona (1137–1162).

## Biografia

Peironèla nasquèt en 1136, èra la filha del rei d'Aragon Ramir II e d'Agnès de Peitieu. Sa concepcion se deguèt mai que mai a un problèma politic ja qu'Aragon se trobava sens eiretièr e jos la menaça d'èsser destruch per de luchas de poder entre nòbles o mai fagocitat per de reialmes vesins. Quand aviá pas qu'un an foguèt promesa al comte de Barcelona Ramon Berenguièr IV.
# George Marshall

George Catlett Marshall (31 de decembre de 1880 – 16 d'octòbre de 1959) foguèt un generau estatsunidenc dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Conselhier principau dau president Roosevelt, foguèt l'autor dau plan d'ajuda economica ai país europèus après la guèrra dich «Plan Marshall».
# Vorèi

Vorèi (en francés Vorey, ancianament Vorey-sur-Arzon) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

Estation toristica situada al jonhent de Leir e d'Arzon.

## Istòria

Amb prèp de 1500 abitants, la comuna de Vorèi es un ancian priorat de benedictins que dependiá de l'abadia de Chasas. La municipalitat relevava de la província del Velai l'an 1789.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gallien Cecile |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1440, totala: 1467 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 642 | 1 549 | 1 723 | 1 791 | 1 998 | 2 083 | 2 041 | 2 139 | 2 155 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 2 147 | 2 320 | 2 352 | 2 310 | 2 180 | 2 191 | 2 189 | 2 271 | 2 217 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 514 | 2 083 | 2 022 | 1 756 | 1 821 | 1 781 | 1 788 | 1 579 | 1 389 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 310 | 1 153 | 1 240 | 1 276 | 1 315 | 1 451 | 1 435 | 1 435 | 1 434 1 454 |
| 2009 | 2010 |
| 1 428 1 448 | 1 423 1 443 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Vaurèi segon Histoire générale de Languedoc https://archive.org/stream/histoiregnra03viccuoft/histoiregnra03viccuoft_djvu.txt, http://bdtopoc.org/?city_selected=Vorey-sur-Arzon Toponímia occitana propausa Vorèi tanben, segon l'ortografia de Marcon.
# Jeanne Calment

* Aqueste article es un esbòs de biografia; lo cal completar. Podètz ajudar la Wikipèdia e partejar vòstras coneissenças en lo modificant.
Jeanne Louise Calment (nom francés de traduire; Arle, 21 febrier 1875 - Arle, 4 agost 1997) èra una supercentenària occitana que visquèt 122 ans e 164 jorns, çò que ne fa la persona mai vièlha coneguda, entre las que la data de naissença foguèt verificada.

## Nòtas e referéncias

* (en) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en anglés intitolat « Jeanne Calment ».

## Veire tanben

* Wikidata: Q182260
* Multimedia: Jeanne Calment
# Clementina Solinhac

Maria-Clementina Judit Vairac Solinhac (Marie-Clémentine Judith Veyrac Solignac en francés), naissuda lo 7 de setembre de 1894 a Eyravazet, dins la comuna de Vorèi (Naut Léger), e mòrta lo 25 de mai de 2008 a Vorèi (idèm), es una supercentenària velaiesa e la degana de França a sa mòrt.
Èra tanben la segonda persona mai annadida en Euròpa, e la quatrena dins lo monde dempuèi lo decès de l'americana Arbella Ewing lo 22 de març de 2008.
Naissuda dins la bòria de sos parents dins lo masatge d'Eyravazet sobre la comuna de Vorèi, Maria-Clementina s'èra maridada en 1921 embe un boriaire o granjèir de la region, amputat de la chamba pendent la Prumèira Guèrra Mondiala, emb qu'aviá agut una filha, Judit, en 1924. Aviá passat tota sa vida dins sa comuna natala, ajudant son òme a la bòria familiala. En 1961, venguda vueva, èra partida viure dins un estau pichon, alh costat de la bòria de sa filha, dins aquel meteis vilatge. Sa maire, Alexandrina, èra mòrta a 92 ans e sa sòrre Ròsa aviá viscut fins a 99 ans.
Aviá perdut sa filha d'83 ans, Judit, que residissiá dins lo meteis estau de retirada qu'ela a Vorèi, lo 20 de setembre de 2007, 5 jorns après estre venguda degana de França.
Clementina Solinhac es atjada a sa mòrt d'exactament 113 ans e 261 jorns.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Clémentine Solignac ».
* ↑ Se son nom ven delh Solignac bordalesa: "Solinhac". Se ven delh Solignat auvernhat: "Solanhat".
* 1 2 3 4 5 6 AFP. «Clémentine Solignac, 113 ans, celle que le Bon Dieu a oubliée». AFP.
* ↑ Traduccions delh francés fermier, emb de significacions diferentas.

## Veire tanben

* Wikidata: Q2980746
# Selva nebulosa

Una selva nebulosa, bòsc de bruma, o selva brumosa, de l'anglés cloud forest, es un tipe de selva umida que se troba generalament dins de regions montanhosas tropicalas o subtropicalas.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Traduccions de las lengas romanicas vesinas (mai que mai lo catalan); de verificar. En catalan i a: selva nebulosa, bosc de boira, o--dins cèrtes cases--bosc molsós. En francés i a: forêt nébuleuse, forêt de nuage, forêt orophile, nebelwald, forêt brumeuse. En italian i a: foresta nebulosa.

### Referéncias

* (en) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en anglés intitolat « Cloud forest ».
* (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Selva nebulosa ».
* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Forêt de nuage ».
* (it) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en italian intitolat « Foresta nebulosa ».

## Veire tanben

* Wikidata: Q214469
* Multimedia: Cloud forests
# Geoffroy Lejeune

Geoffroy Lejeune, nascut lo 3 de setembre de 1988 a Avinhon en Provença, es un jornalista occitan francofòn pròche de l'extrèma drecha francesa.
Passa una bona partida de son enfança en Occitània dins la zona limitròfa entre Lengadòc e Provença, mai especificament del costat d'Avinhon (Vauclusa) ; es estat escolarizat dins una escòla privada Catolica ligada a la Fraternité sacerdotale Saint-Pie X, una societat de prèires tradicionalistas.
S'es fach amic a 15 ans ambe Marion Maréchal-Le Pen. Es tanben un pròche d'Éric Zemmour.
A estudiat lo drech a l'universitat de Marselha (Provença), puèi es partit a París (Illa de França), ont obtenguèt lo diplòma de l'Escòla superiora de jornalisme de París en 2011. En parallèl, ocupava l'emplec d'estacat parlamentari de Jean-Marc Roubaud, deputat UMP (2002-2012), lo cònsol màger dins lo Lengadòc de la ciutat de Vilanòva d'Avinhon (Gard).
Entre 2016 e 2023, es lo director de la redaccion de la revista francesa Valeurs actuelles. Sa linha editoriala es polemica e d'extrèma drecha.
Geoffroy Lejeune pren en seguida lo cap de la redaccion del Journal du dimanche a partir de 2023.
# Comunautat de comunas Le Grésivaudan

La Comunautat de comunas Le Grésivaudan es una comunautat de comunas del departament francés d'Isèra dins la region Auvèrnhe Ròse Aups. Se formèt lo 1èr de genièr de 2009 per la fusion de mantunas ancianas comunautats de comunas. Lo sètge es a Crolles.

## Comunas

La Comunautat de comunas es formada de 43 comunas:
* Les Adrets
* Allevard
* Barraux
* Bernin
* Biviers
* La Buissière
* Chamrousse
* Chapareillan
* Le Champ-près-Froges
* La Chapelle-du-Bard
* Le Cheylas
* La Combe-de-Lancey
* Crêts-en-Belledonne
* Crolles
* La Flachère
* Froges
* Goncelin
* Le Haut-Bréda
* Hurtières
* Laval
* Lumbin
* Montbonnot-Saint-Martin
* Le Moutaret
* La Pierre
* Plateau-des-Petites-Roches
* Pontcharra
* Revel
* Sainte-Agnès
* Sainte-Marie-d'Alloix
* Sainte-Marie-du-Mont
* Saint-Ismier
* Saint-Jean-le-Vieux
* Saint-Martin-d'Uriage
* Saint-Maximin
* Saint-Mury-Monteymond
* Saint-Nazaire-les-Eymes
* Saint-Vincent-de-Mercuze
* Tencin
* La Terrasse
* Theys
* Le Touvet
* Le Versoud
* Villard-Bonnot

## Referéncias

* 1 2 BANATIC, Périmètre des EPCI à fiscalité propre. Accessed 2017-06-28.
* ↑ INSEE
# Wilhelm Keitel

Wilhelm Keitel (22 de setembre de 1882, Helmscherode – 16 d'octòbre de 1946, Nuremberg) es un manescau alemand de la Segonda Guèrra Mondiala e un dignitari important dau III$^{en}$ Reich.
Comandant de batariá durant la Premiera Guèrra Mondiala, demorèt dins l'armada alemanda après 1918 onte participèt ais operacions de rearmament secrètas de la Republica de Weimar. Favorable ai nazis tre 1933, obtenguèt rapidament de promocions après la presa dau poder d'Adolf Hitler. En 1938, foguèt nomat cap de l'Estat-Major de la Wehrmacht. Pasmens, aquela nominacion s'explica benlèu per sa feblessa de caractèr que permetiá a Hitler de contraròtlar pus aisament l'armada alemanda. D'un biais generau, Keitel s'opausèt a l'intrada en guèrra d'Alemanha e ais accions pus riscadas ordonadas per lo Führer. En 1941, signèt divèrsei decrèts permetent ai soudats alemands d'executar de civius sospichats de sostenir lei movements de partisans (13 de mai) ò permetent de fusilhar dirèctament lei comissaris politics sovietics (6 de junh). En setembre de 1942, s'opausèt tornarmai ai projèctes d'Hitler dins la region de Caucàs. Pasmens, après aquela disputa, arrestèt de criticar lei decisions d'Hitler e signèt sensa discutir totei leis òrdres. En mai de 1945, signèt la capitulacion deis armadas dau Reich.
Après la guèrra, foguèt rapidament arrestat per leis Aliats (13 de mai de 1945). Au Procès de Nuremberg, foguèt accusat de crimes e complòt còntra la patz, de crimes de guèrra e de crimes còntra l'Umanitat. Assaièt de se presentar coma un simple militar que deviá seguir leis òrdres mai aquela defensa convencèt pas lo tribunau. Foguèt condamnat a mòrt a l'unanimitat.

## Liames intèrnes

* Nazisme.
* Tresen Reich.

## Bibliografia

* (nl) Edgar de Bruyne, G. B. J. Hiltermann e H. R. Hoetink, « Keitel, Wilhelm », dins Winkler Prins, vol. 12, 1951.
# Erwin Rommel

Erwin Johannes Eugen Rommel (Heidenheim, Alemanha, 15 de novembre de 1891 – Herrlingen, Alemanha, 14 d'octobre de 1944) foguèt un militar alemand. En seguida de sa campanha victoriosa en Africa del Nòrd que durèt de 1940 a 1943, foguèt escaissat "Rainal del Desèrt" (en alemand: der Wüstenfuchs).
Acusat d'èsser implicat dins la temptativa d'assassinat d'Adolf Hitler lo 20 de julh de 1944, Rommel se vegèt constrench a se suicidar en octobre de 1944.
# Andrés Bello

Andrés de Jesús María y José Bello López (Caracas, lo 29 de noveme de 1781 – Santiago de Chile, lo 15 d'octobre de 1865) que ho un poèta, filològ, jurista e pedagòg veneçolan e, après, chilen. Qu'ei mei que mei conegut per'mor d'estar estar un deus professors deu Libertador Simón Bolívar, per la soa gramatica de l'espanhòl e per'mor d'aver redigit lo Còde Civil de Chile e aver fondada l'Universitat de Chile.
Qu'ei estat per mantuas annadas diplomata de Veneçuela a Londres.
# Benelux

Lo Benelux designa una region formada per Belgica, los Païses Basses e Luxemborg. Lo tèrme de Benelux es un acronim venent de l'union de las primièras sillabas dels noms de cada país: Belgique/België/Belgien, Nederland e Luxembourg/Luxemburg (pasmens, en luxemborgés, lo país se nomena «Lëtzebuerg»).
Foguèt inicialament concebuda coma una union economica e doanièra: liura circulacion dels bens en son sen e taxas uniformas pels productes venents de l'exterior. Mas ara lo tèrme s'emplega al delà d'aquels camps. Istoricament aqueles païses foguèron ja reünits dins lo Reialme dels Païses Basses seguent a la derrota de Napoleon, del quin venguèron independents Belgica en 1830 e Luxemborg en 1890. Començèt de nàisser dins lo decenni 1930, pasmens foguèt a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala que los govèrns en exili dels tres païses negocièron e signèron los tractats monetaris (Londres, octobre de 1943) e doanièr (Londres, setembre de 1944) que ne provoquèron la creacion. La Convencion del Benelux foguèt signada a L'Aia en març de 1947 e dintrèt en vigor lo 1$^{èr}$ de genièr de 1948.
L'introduccion de l'èuro (2002) capitèt una union monetària dins lo Benelux, pasmens que las valors del franc bèlga e lo franc luxemborgés ja èran ligats, de mena que ambedós païses foguèron acceptats indistintament dins la moneda comuna.
En 2004 los païses signèron un nòu tractat s'ocupant dels efèctes policièrs e frontalièrs, constituissent un pas mas en davans cap a l'Acòrdi de Schengen.
Ocasionalament lo tèrme de Belux es emplegat per se referir sonque a Belgica e Luxemborg.

## Ligams extèrnes

* (fr)(nl) Benelux Economic Union - Pagina web oficiala
* (nl) Politieverdrag - Acòrdi policièr e frontalièr
# Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa

La Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa es una intercomunalitat$^,$ provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 248300543. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria

La comunautat d'aglomeracion de Tolon-Provença-Mediterranèa existís despuèi lo 1er de genier de 2002.
Lo 15 de decembre de 2016, l'Assemblada Nacionala donèt son acòrd per la creacion de sèt metropòlis novèlas, dont Tolon, per las ajustar a las quinze qu'existissián dejà. Lo decret dau 26 de decembre de 2017 prononcièt la transformacion que prenguèt efècte lo 1er de genier de 2018.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat (ab/km²) | Canton avans 2015 |
| Carcairana | 83 034 | 14,48 | 9 555 (2018) | 659,88 | Canton de La Crau d'Ieras |
| La Crau d'Ieras | 83 047 | 37,87 | 18 506 (2018) | 488,67 | Canton de La Crau d'Ieras |
| La Garda | 83 062 | 15,54 | 25 380 (2018) | 1 633,2 | Canton de La Garda |
| Ieras | 83 069 | 132,28 | 55 069 (2018) | 416,31 | Canton d'Ieras Èst, Canton d'Ieras Oèst, Canton de La Crau d'Ieras |
| Oliulas | 83 090 | 19,89 | 13 771 (2018) | 692,36 | Canton d'Oliulas |
| Lo Pradet | 83 098 | 9,97 | 10 265 (2018) | 1 029,59 | Canton de La Garda |
| Lo Revèst leis Aigas | 83 103 | 24,07 | 3 914 (2018) | 162,61 | Canton de La Valeta |
| Sant Mandrier de Mar | 83 153 | 5,12 | 5 979 (2018) | 1 167,77 | Canton de Sant Mandrier |
| La Sèina | 83 126 | 22,17 | 62 888 (2018) | 2 836,63 | Canton de La Sèina, Canton de Sant Mandrier |
| Sièis Forns | 83 129 | 26,58 | 33 665 (2018) | 1 266,55 | Canton de Sièis Forns |
| Tolon | 83 137 | 42,84 | 176 198 (2018) | 4 112,93 | Cantons de Tolon (9) |
| La Valeta | 83 144 | 15,50 | 23 795 (2018) | 1 535,16 | Canton de La Valeta |

## Vèire tanben

* Comunas de Var

## Nòtas

* ↑ Ficha Banatic
* ↑ Ficha INSEE
* ↑ https://web.archive.org/web/20171228171723/http://www.leparisien.fr/flash-actualite-politique/l-assemblee-valide-la-creation-de-sept-nouvelles-metropoles-15-12-2016-6460023.php
* ↑ Décret n° 2017-1758 du 26 décembre 2017 portant création de la métropole dénommée « Toulon-Provence-Méditerranée »|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000036266916&dateTexte=&categorieLien=id%7Csite=legifrance.gouv.fr
* Portal de Provença
# Alinea

Un alinea designa lo hèit de començar drin en retrèit la prumèra linha d'un tèxte o d'ua part de tèxte. Aqueth tèrmi designa tanben lo tèxte compausat de mantuas frasas e comprés entre dus retrètis. Aqueth tèxte es aperat tanben paragraf. Un alinea o un paragraf constitueishen generaument un ensemble deu punt de vista de la composicion o deu contiengut.

## Ligams intèrnes

* Tipografia
# Palatalizacion

La palatalizacion correspon a un desplaçament orizontau deu punt d'articulacion de cap au som deu paladar e a un ahortiment de l'articulacion. Lo contacte de la lenga dab lo palader es mei gran. Lo desplaçament se hè de l'arrèr de cap a l'abans per las consonantas velaras e de l'abans de cap a l'arrèr per las consonantas dentaus e alveolaras (per exemple, fòrsa e puish). La palatalizacion es dita faussa quan i a l'ahortiment de l'articulacion sens cap de desplaçament deu punt d'articulacion (per exemple, jorn).
Un fonèma es dit palatalizat quan lo punt d'articulacion s'es desplaçat de cap au paladar dur devath l'influéncia d'ua vocau palatau o d'un iòd.
# Aira lingüistica

Ua aira lingüistica es un domeni geografic pròpri a un hèit o a un ensemble de hèits determinats per ua o mantuas isoglòssias. Ua aira fonetica o lexicologica pòt estar infradialectau o s'espandir sus un o mantuns dialèctes. Pòt tanben desbordar sus ua auta lenga.
# Allofòn

Un allofòn es ua varianta combinatòria d'un fonèma. Ua de las realizacions foneticas o prononciacions d'un fonèma. Per exemple, en gascon, lo fonèma /b/ a dus allofòns que son [b] au començament d'un mot e [β] en posicion intervocalica.
# Diagrama (lingüistica)

Un diagrama es, en lingüistica, un grop de duas letras emplegat tà transcríver un fonèma unic. Per exemple, es lo cas deu sh gascon.
# Isoglòssa

Ua isoglòssia es una linha abstrèita que dessepara duas airas lingüisticas. Cèrtas isoglòssias pòden estar retiengudas tà determinar espacis dialectaus. Autas, se junhent en hèishs, pòden estar utilizadas per la medisha tòca (per exemple, es lo cas deu gascon) o per senhalar un limit lingüistic (per exemple, enter lenga d'òc e lenga d'oïl).
# Consonanta alveolara

Ua consonanta alveolara, o mei brèument ua alveolara, es una consonanta realizada au nivèu deus alveòls de las dents incisivas superioras.
# Paroxiton

Un paroxiton es un mot que pòrta l'accent tonic sus l'abans-darrèra sillaba (que se sòna tanben penultima).

## Ligams intèrnes

* Proparoxiton
# Proparoxiton

Un mot proparoxiton a l'accent tonic sus l'antepenultima sillaba (exèmple: Ànima en occitan niçard) o sus las anterioras; ço es, la sillaba tonica es l'antepenultima o qualque anterior. Los mots proparoxitons non existisson pas en occitan general, levat del niçard (dont una bona partida son italianismes) e de l'aranés dins lo qual son catalanismes o espanholismes, o los dos. Los mots proparoxitons s'accentuan tots graficament per en facilitar l'identificacion.

## Vegetz tanben

* Accent agut o oxiton (mot agut o oxiton)
* accent plan o paroxiton (mot plan o paroxiton)
* Accentuacion en occitan
* Accent prosodic
* Paroxiton

## Ligams extèrnes

* Lu proparoxitons qu’es aquò? Lista dels proparoxitons en occitan niçard
# Fonetica

La fonetica es la branca de la lingüistica que descriu la formacion e la percepcion deus sons sens considerar la lor foncion dens la comunicacion lingüistica.

## Ligams intèrnes

* Alfabet fonetic internacionau.
* Fonologia.

## Bibliografia

* Handbook of the International Phonetic Association (I.P.A) - A Guide to the use of the International Phonetic Alphabet, Cambridge University Press, 1999.