OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Art Company

VOF de Kunst, mai conegut en Euròpa coma The Art Company, es un grop pop, reggae e festiu neerlandés de Tilburg fondat en 1983. Lor cançon la mai coneguda se ditz Susanna, gròs tube dins sa version anglesa en Occitània en 1984, n°1 aus Païses Basses en version originala neerlandesa. Lo cantaire del grop se ditz Nol Havens.

## Discografia

* 1983: Maandagmorgen 6:30
* 1991: Dikkertje Dap
* 1992: De Lapjeskat
* 1993: Sinterklaasfeest met VOF De Kunst - Deel 1
* 1994: De Griezel CD
* 2013: Sinterklaasfeest met VOF De Kunst - Deel 2
* 2013: 2(013)

## Referéncias

* ↑ http://www.chartsinfrance.net/The-Art-Company/Susanna-sc25.html
# Secret Service

Secret Service es un grop anglofòn suedés new wave de synthpop format en 1976, mai que mai conegut per dos tubes, Oh Susie a la fin de l'annada 1979 e Flash in the night en 1982.
Secret Service es compausat de Ola Håkansson au cant, de Ulf Wahlberg aus clavièrs, de Tonny Lindberg a la guitarra, de Leif Paulsén a la bassa, de Leif Johansson a la batariá e de Tim Norell aus clavièrs.
An tanben participat au tresen album Jour et nuit de 1986 de la cantaira francesa Jakie Quartz (cançon Vivre ailleurs).

## Discografia

* 1979: Oh Susie
* 1980: Ye Si Ca
* 1982: Cutting Corners
* 1984: Jupiter Sign
* 1985: When the Night Closes In
* 1987: Aux Deux Magots

## Cançons mai conegudas

* Oh Susie (1979)
* Flash in the night (1982)

## Referéncias

* ↑ https://popmusicdeluxe.fr/2019/02/07/interview-jakie-quartz-les-annees-cbs/
# Opus

Opus es un grop austrian de pop-ròck festiu format en 1973 a Graz (Àustria), compausat de Herwig Rüdisser al cant, d'Ewald Pfleger a la guitarra, de Kurt-Rene Plisnier als clavièrs e de Günter Grasmuck a la batariá.
Opus es sustot conegut per lor celèbra cançon en anglés Live Is Life : aquel títol es estat en Euròpa e en Occitània en particular l'un de las mai gròssas capitadas popularas de l'annada 1985 ; en seguida, aquesta cançon es estada represa ambe succès mantuns còps, tre 1985 pel grop pop italian Stargo, puèi pel grop eslovèn de ròck industrial Laibach en 1987, o encara en 2003 en version festiva electro per Hermes House Band ambe DJ Ötzi.
# Latin

Lo latin (autonim: lingua latina) qu'ei ua lenga classica qu'aparten a la familha de las lengas italicas, a l'origina parlada dens la region de Laci (en latin: Lătĭum) a l'entorn de Roma. Arron la caduda de l'Empèri Roman, qui avó lòc en 476 apC, lo latin qu'evoluí de faiçon diferenta dens cada grana region d'Occident, segon las costumas lingüisticas deus pòbles dejà en plaça (substrat) o deus invadidors (superestrat), e pòc a pòc que'n gessín lengas navèras, emparentadas mes diferentas, qui forman lo grop de las lengas romanicas. Aqueth grop de lengas que compren l'occitan, lo catalan, lo francés, lo castelhan (espanhòu), l'aragonés, l'asturian, l'italian, lo portugués, lo galèc, lo sarde, lo romanés, lo romanch, lo ladin, lo friolan, lo francoprovençau (arpitan) e lo judeoespanhòu.

## Articles connèxes

* Evolucion del latin:
** latin arcaïc
*** latin classic
**** latin vulgar
* Declinason del latin

## Referéncias

* ↑ Cor de Vaan, Michiel Arnoud. Etymological Dictionary of Latin and the Other Italic Languages (en anglés). Brill, 2008, p. 5. ISBN 9789004167971.
* ↑ «Lettera apostolica in forma di motu proprio "Latina lingua"» (en italian) p. 1–2. vatican.va.
* ↑ John Edwin, Sandys. A companion to Latin studies, 1910, p. 811–812.
# Comèrci

Lo comèrci (pl. comèrcis) o comèrç (pl. comèrces) es l'activitat principala d'escambi dels bens e dels servicis entre los èssers umans. Per extension, lo tèrme s'utiliza per designar lo luòc o l'organizacion ont s'exercís aquesta activitat, coma un magazin.
Lo comèrci cobrís l'ensemble de las transaccions entre individús, entre organizacions o entre individús e organizacions, los individús podent representar d'associacions, de firmas o d'entrepresas. Complèta l'activitat de produccion en permetent de remunerar lo porgiment d'un ben o d'un servici, principalament pel recors a la moneda.

## Vejatz tanben

* Division del trabalh
* Mercat
* Organizacion Mondiala del Comèrci

## Referéncias

* ↑ «Commerce» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicod'Òc. Congrès permanent de la lenga occitana.
* ↑ Academia Occitana-Consistòri del Gai Saber. Diccionari General de la Lenga Occitana (DGLO), 2008-2024, p. 180.
* ↑ Institut d'Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana e Grup Enciclopèdia. Diccionari Catalan-Aranés. Cèrca «Comèrç».
# Utopia (cinèmas)

Utopia es un grop de cinèmas independents fondat per Anne-Marie Faucon e Michel Malacarnet. Es a l'ora d'ara implantat a Avinhon, Bordèu, Montpelhièr, Saint-Ouen-l'Aumône e Pontoise, Tolosa, Pont-Sainte-Marie (près Tròias) e Tornafuèlha (sèti de la societat).
Utopia edita un periodic mensual, la Gazette d'Utopia, on se trapa las criticas dels filmes difusats e los oraris de las projeccions. Es disponible gratuitament dins los cinèmas Utopia.

## Istoric

Aprèp que creèron e dirigiguèron lo cinèma Le 16-35 a Ais de Provença de 1971 a 1974, Anne-Marie Faucon e Michel Malacarnet inaugurèron en 1976 la primièra sala Utopia a Avinhon. Aprèp, un quinzenat d'autras vilas comptèron de cinèmas Utopia (Baiona, Paris, Tolon, Valença...). Malgrat que totes los cinèmas Utopia presenten de grandas similituds (decoracion, programacion, mesa en page de la Gazette), cadun es juridicament independent.

## Objectius dels cinèmas Utopia

Los cinèmas Utopia se definisson coma un «projècte d'animacion culturala cinematografica de proximitat», vòlon atal contribuir a la diversitat culturala locala e a la creacion de ligam social.
Temptant d'escapar a la sola règla del profièch, Utopia vòl prepausar una programacion diversificada e promòure de pichons productors e distributors independents. Los cinèmas Utopia son dotats d'un budgèt publicitari flac, pasmens la tarifa de las plaças es mendre que dins las grandas societats de distribucion coma UGC o Gaumont.
Los cinèmas Utopia son tanben un luòc d'encontra amb los realizators, e de debats sus de subjèctes de societat.

## Las salas
### Utopia Avinhon

I a dos cinèmas Utopia a Avinhon, un a la Manutencion (4 carrièra dels escalièrs de Santa Ana) (quatre salas), l'autre a la Republica (5 carrièra Figuièra) (una sala).

### Utopia Bordèu

Utopia Bordèu se trapa 5 Plaça Camille Jullian, dins l'anciana glèisa de Sant Simeon. I a cinc salas de projeccion e un pichon cafè-restaurant. Es fòrça actiu dins la vida sociala bordalesa e participa per exemple a l'organizacion del Forum social local de Gironda.

### Utopia Montpelhièr

Utopia s'intallèt dins l'ancian Cinèma Diagonal Campus en mai de 2007. Situat 5 avenguda del doctor Pezet (universitat Paul Valéry), i a doas salas.

### Utopia Saint-Ouen-l'Aumône e Pontoise

* A Saint-Ouen-l'Aumône (1 place Mendès France) i a cinc salas. Los espectators del cinèma an creada una associacion: (ASCUt).
* A Pontoise (14 rue Alexandre Prachay) i a una sala.

### Utopia Tolosa

Utopia Toulouse es situat 24 carrièra Montardin (dins l'ancian cinèma le Rio, (M° Capitòli i a tres salas.

### Utopia Tornafuèlha

Utopia Tornafuèlha (Androna del Castèl) i a quatre salas e un restaurant.

## Vejatz tanben
### Bibliografia

* (fr)Olivier Alexandre, Utopia - A la recherche d'un cinéma alternatif, Coll. Logiques sociales, L'Harmattan, Paris, 2007.

### Nòtas e referéncias

* ↑ (fr)Olivier Alexandre, Utopia - A la recherche d'un cinéma alternatif, Coll. Logiques sociales, L'Harmattan, Paris, 2007, p. 15
* ↑ Site du forum social local de Gironde
* ↑ Site de l'association ASCUt

### Ligams extèrnes

* Site dels cinèmas Utopia
* Wikidata: Q3552766
* Multimedia: Utopia (cinema)
# Les Forbans

Los Forbans es un grop de rock'n'roll francés format còsta París en 1978 per Albert « Bébert » Kassabi al cant, Christophe Camilotte (remplaçat tre 1982 per Philippe Masse) a la guitarra sòlo, Jean-Louis Bergerin a la guitarra ritmica, Dominique Lupo a la bassa, Patrick Papain als clavièrs, puèi Michel « Keuss » Pin a la contrabassa a partir de 1989 e Martial « Marty » Allart a la guitarra dempuèi 2016.
En 1982, los Forbans decidisson d'adaptar en francés lo títol d'Ernie Maresca entitolat Shout! Shout! (Knock Yourself Out), que ven aital Chante. Aquel tròç dels Forbans se vendrà a quasi dos milions d'exemplars entre fin 1982 e 1983.

## Cançons mai conegudas

* Chante (1982, adaptacion en francés de Shout! Shout! d'Ernie Maresca)
* Lève ton ful de là (1983, adaptacion de At the Hop de Danny & the Juniors)
* Flip flap (1984)
* Tape des mains (1984)
* La Bamba (1990, represa d'una cançon tradicionala mexicana)
* Sale caractère (1990)

## Referéncias

* ↑ Les Forbans: "Halte à la mascarade!" https://www.nicematin.com/musique/interview-les-forbans-halte-a-la-mascarade-546108
# Richard Stallman

* Aqueste article es un esbòs de biografia; lo cal completar. Podètz ajudar la Wikipèdia e partejar vòstras coneissenças en lo modificant.
Richard Matthew Stallman, tanben conegut per sas inicialas RMS (Nòva York, 16 de març de 1953) es un programaire e un activista pels logicials gratuits american. Es conegut mai que mai pel fach que foguèt lo promotor del Projècte GNU, que fondèt la Free Software Foundation e qu'escriguèt la licéncia GNU pel public general.
Per encausa de son trabalh e sas contribucions a recebut 14 doctorats e professorats. Pr'amor d'omenatjar sa figura un asteroïde de la cencha principala, 9882 Stallman, recebèt son nom.

## Biografia

Richard Stallman nasquèt a Manhattan en 1953 dins una familha de classa mejana, filh de Daniel Stallman, un veteran de la Segonda Guèrra Mondiala, e d'Alice Lippman, una ensenhaira remplaçanta de matérias artisticas. Sos parents divorcièron en 1958 e Richard partiguèt viure amb sa maire.
# Cachafuòc

Lo cachafuòc (var. cachafuec), calendau, calinhau, chalendon, lo soc o la soca de Nadal/Nadau (var. socha de Nadau), (soca) nadalenca, la buscha o còça de Nadau, lo capçau-cabeçau de Nadau, l'escalha de Nadau, lo mochon chalendós o la tròncha es un dels elements tradicionals qu'acompanhan e alegran la celebracion de Nadal en Occitània. Aqueste tronc, que trapam tanben dins d'autres païses coma en Catalonha jol nom de tió de Nadal (amb l'acte de far cagar el tió) e en Aragon jol nom de tronca, toza o tizón de Nadal, èra a la debuta un tronc (de perièr, d'olivièr o de cerièr o tot autre fruitièr) que se metiá dins la chaminèia, pro gròs per tal que durèsse tot lo temps de la fèsta de Nadal. Solián èsser portats al fuòc per l'aujòl e lo caganís de la familha.
Las autras tradicions, mangivòlas, son lo Gròs Sopar e los tretze dessèrts.

## Version cevenòla de la cançoneta Bota fuòc, cachafuòc

Bota fuòc, cachafuòc, que nos alegre, que nos fague la jòia d’èstre aquí l’an que ven, e se sèm pas mai, que siaguem pas mens!

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ en vivaro-alpin

### Referéncias

* ↑ https://www.jstor.org/stable/44207125?read-now=1&seq=5#page_scan_tab_contents
# Occitans

Los occitans son un grop etnic europèu originari del nòrd-oèst de Mediterranèa, que demòra dins sa majorat al sud de França, e a un gra mendre dins de territòris frontalièrs d'aqueste estat, una zona nomenada collectivament Occitània. Partejan una meteissa lenga romanica, l'occitan, qu'es a l'ora d'ara parlada per una minoritat de la populacion, que segon d'unes fonts seriá de 500 000 e segon d'autres de 2 milions, per un total de 16 milions d'abitants. La majoritat vivon en França e son, doncas, ciutadans franceses; los autres estats amb ciutadans occitanoparlants son Espanha (dins la Val d'Aran), Itàlia (Valadas Occitanas, situada a la frontièra italofrancesa) e Mónegue.

### Referéncias

* ↑ Sélim Abou. "Pour une politique linguistique mondiale" in Jean Guy Savard, Lorne Laforge (eds.), Actes du 5e congrès de l'association internationale de linguistique appliquée. Québec: Les Presses de l'Université Laval. 1981
* ↑ James Minahan. “Occitans”. Encyclopedia of Stateless Nations: Ethnic and national groups around the World. Volume III L-R. Westport: Greenwood Publishing Room. 2002. p. 1438 (en)
* ↑ Héran, François; Filhon, Alexandra; Deprez, Christine (2002) "La dynamique des langues en France au fil du XXe siècle" in Population & sociétés. Bulletin mensuel d'information de l'Institut National d’Études Démographiques, n°376 (febrièr de 2002)
* ↑ “occità, occitàna” in Gran Enciclopèdia Catalana. (En linha).
* ↑ Raymond Arveiller. Étude sur le parler de Monaco. Mónegue: Comité National des Traditions Monégasques. 1967 Legir en linha.
* Portal d'Occitània
# Gabriel Attal

* Aqueste article es un esbòs de biografia; lo cal completar. Podètz ajudar la Wikipèdia e partejar vòstras coneissenças en lo modificant.
Gabriel Attal (n. lo 16 de març de 1989 a Clamart) es un òme politic francés. Foguèt primièr ministre de l’estat francés de genièr a setembre de 2024.
# Soprano

Saïd M'Roumbaba (Marselha, 14 de genièr de 1979), mai conegut coma Soprano, es un cantaire, rapaire e cantautor marselhés.
Nascut dins una familha sortida dei Comòras, debuta sa carrièra musicala amb lo grop Psy 4 de la Rime. Participa tanben au grop Street Skillz.

## Discografia

* 2007: Puisqu'il faut vivre
* 2008: Live au Dôme de Marseille
* 2010: La colombe
* 2011: Le corbeau
* 2012: EP Live 2012
* 2014: Cosmopolitanie
* 2016: L'Everest
* 2018: Phœnix
* 2021: Chasseur d'étoiles
* 2024: Freedom
# Tederic Cahuzac

Tederic Cahuzac (n. a Dacs, en francés Thierry Cahuzac) es un psicològ de formacion (al Miralh a Tolosa), encargat de mission de lengas regionalas en Gironda. Estacat a las practicas socialas que permeton un usatge de la lenga (“cantèras”, çò es las coralas espontanèas en gascon, tauromaquia gascona, quilhas, danças gasconas amb especialament l’emplec d’ua boha especifica de las Landas de Gasconha), es un ancian regent bilingüe en lengadocian d’Agenés.
| Precedit per Pèire Brechet | Copresident de l'IEO 2021 - uèi | Seguit per en foncions |
# Dalibor Riccardi

Dalibor Riccardi (Borgo Maggiore, 4 de setembre de 1983) es un jurista, fotbolaire e òme politic santmarinés, capitani regent del 1èr d'octobre de 2024 al 31 de març de 2025, amb Francesca Civerchia.
# Francesca Civerchia

Francesca Civerchia (Sant Marin, 18 de setembre de 1977) es una sociològa e femna politica santmarinesa, capitana regenta della Republica del 1èr d'octobre de 2024 al 31 de març de 2025, amb Dalibor Riccardi.
# Letra (alfabet)

La letra es l'un dels signes grafics formant un alfabet e servissent a transcriure una lenga.
L'origina d'aquel mot eretat del latin (littera) es inconeguda. Le d'signale Benlèu una possibla provenença del grèc (lenga) o un manlèu etrusc
Lo mot simple, unitat portadora de significacion d'una lenga donada, es un assemblatge d'una o mai letras, eventualament completadas par de signes diacritics (accents, cedilha, punts, croquets, tilda, rond al cap, etc.). Las letras d'un mot son juxtapausadas d'un biais convencional: en occitan, son linhadas orizontalament e escritas d'esquèrra cap a drecha.
La grafia d'una meteissa letra pòt variar :
* per un coble de letras donat, sovent un doblament de la meteissa letra: en alemand, lo caractèr ß remplaça lo coble ss ;
* en foncion de sa plaça dins lo mot; per exemple :
** la letra grèga σ s'escriu ς a la fin d'un mot (es una varianta contextuala) ;
** utilizacion de la majuscula per l'iniciala de qualques mots.

## Istòria

L'escritura existís dempuèi prèp de 5000 ans. Lo primièr vertadièr alfabet apareguèt en 1400 ab. C. e l'alfabet latin al sègle III amb sas 19 letras, davancièr de l'alfabet europèu.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (fr)Ernout e Meillet, Dictionnaire étymologique de la langue latine

## Vejatz tanben

* caractèr
* chifra
* frasa
* pontuacion
# Toponimia occitana

Los noms de luòcs d’Occitània an sovent per origina un mot occitan. Tanben pòdon aver una origina germanica, celtica o pre-indoeuropèa.
Dempuèi la conquèsta, pòdon prene de noms d'origina francesa, autres còps occitanizats, uèi sovent gardats.
L’abséncia d'oficialitat dels noms de luòc se traduís per:
* en França, la francizacion grafica del nom (per ex. Milhau > Millau mas Graulhet)
* en Itàlia, l’italianizacion grafica del nom (per ex. Sant Pèire > Sampeyre). A l’epòca fascista s’italianizèt mai encara lo nom (de 1940 a 1955: Sampeire).
* en Aran, l’espanholizacion (de còps via lo catalan) foguèt seguida, en 1984 per una reoccitanizacion de la toponimia: Viella-Mitg-Arán (fòrma espanholizada) > Viella e Mijaran.

## Lo Projècte de restitucion dei noms geografics

* La Mapa Occitana e sa cartografia collaborativa : Geoccitania (Institut d'Estudis Occitans)

## Bibliografia

* (fr) Bénédicte et Jean-Jacques Fénié. Toponymie occitane, Bordèu: Sud Ouest Université, 1997, 126 paginas.
* Christian Hérilier. Toponimia occitana: les noms des communes de l'arrondissement de Thiers (P de D), Tièrn: Agència Carcular, 1989, 48 paginas.
* Ernèst Negre. Les noms de lieu du Tarn. 1954, espandit en 1959, reed. 1972

## Ligams extèrnes

* Basa toponimica en occitan
# Robin DR-400

Lo Robin DR-400 es un avion fabricat per la firma francesa Robin Aircraft. Es un aeronau de léser, monomotor e d'eliç, destinat a l'entrainament dels pilòts en aeroclub. Es caracterizat per sa simplicitat e per son prètz accessible.
Faguèt son primièr vòl en 1972 a Darois.
# The Shorts

The Shorts èra un grop de musica pop originari dels Païses Basses format en 1976 e compausat de Hans van Vondelen (votz, guitarra), d'Erik de Wildt (clavièrs), de Hans Stokkermans (guitarra bassa) e de Peter Wezenbeek (percussions).
Aquel grop es sustot conegut en Euròpa per lor tube Comment ça va en 1983, cançon publicada en tres versions diferentas, l'una ambe los coblets cantats en neerlandés, l'autra en anglés, una tresena enfin en alemand, ambe lo repic el cantat en francés.
# Ève Angeli

Ève Angeli, escais tirat del nom d'ostal de sa menina italiana de Vanessa Garcin, es una cantaira francesa nescuda en 1980 a Seta dins Erau (Lengadòc).
A avut una polida primièra capitada ambe la cançon Avant de partir en 2000, que pujèt dincas a la quatrena plaça dels charts en França, e pauc de temps aprèp aguèt una autra sansònha ambe Elle, cançon classada 6ena dins los charts en França en abril de 2001.
En seguida, Ève Angeli obten qualquas autras capitadas coma Je sais (en 2001 tanben), Nos différences (en duò ambe lo boys band A1 en 2002), o encara ambe Une chanson dans le cœur, version francesa de la cançon italiana "Felicità".
Plan populara de dora coma cantaira en Occitània, en França es mai tardivament coneguda per sas participacions a un fum d'emissions de telerealitat (d'en primièr La borda de las celebritats en 2004).

## Discografia

* 2001: Aime-moi
* 2002: Nos différences
* 2005: Viens
* 2008: Révolution
* 2015: Être libre
* 2018: Le Binôme du Siècle (en duò ambe Francky Vincent)
* 2018: Que l’amour

## Cançons mai conegudas

* Avant de partir (2000)
* Elle (2001)
* Je sais (2001)
* Nos différences (2002, ambe lo grop A1)
* Une chanson dans le cœur (2004)

## Referéncias

* ↑ https://www.gala.fr/stars_et_gotha/eve_angeli
* ↑ http://evene.lefigaro.fr/celebre/biographie/eve-angeli-26798.php
* ↑ https://www.public.fr/Toutes-les-interviews/Exclu-Public-Eve-Angeli-J-en-ai-marre-qu-on-me-prenne-pour-la-nunuche-de-service-542278
# Protoindoeuropèus

Lei Protoindoeuropèus son lei populacions locutritz de l'indoeuropèu comun, una lenga preïstorica reconstituïda considerada coma lo parlar a l'origina dei lengas indoeuropèas actualas. Lei recèrcas sus aquelei populacions son principalament realizadas a partir dei donadas eissidas de l'arqueologia, de la lingüistica e de la genetica. An pas encara permés de desgatjar un scenari unic per descriure l'istòria d'aquelei pòbles. Pasmens, sembla possible de supausar que son originàrias d'una region situada a l'entorn de la mar Caspiana ò de la mar Negra coma la partida occidentala de l'estèpa eurasiatica, la peninsula anatoliana ò lei plans iranians. Puei, aurián migrat en direccion d'Euròpa e d'Índia onte la màger part dei populacions actualas parlan una lenga indoeuropèa.
L'indoeuropèu comun eu meteis sembla d'èsser una lenga relativament recenta que seriá la forma presa per un parlar encara pus ancian. D'efiech, segon lei recèrcas actualas, l'indoeuropèu comun aviá un lexic diversificat per parlar de la terralha, dau norigatge, de l'agricultura e dei textils. Aviá tanben conoissença de la ròda, de l'araira e de la metallurgia dau coire. Es donc probablament una lenga de la fin dau Neolitic. Per aquela rason, de lingüisticas destrian de fasas diferentas de son evolucion, generalament lo protoindoeuropèu, l'indoeuropèu mejan e l'indoeuropèu tardiu, que correspòndon a d'estadis d'evolucion situats entre lei millenaris V e III avC.

## Liames intèrnes

* Indoeuropèu.

## Bibliografia

* (fr) James Patrick Mallory, À la recherche des Indo-Européens : langue, archéologie, mythe, París, Seuil, 1998, 358 p.
* (fr) André Martinet, Des steppes aux océans. L'indo-européen et les Indo-Européens, París, Payot, 1987.
* (fr) Bernard Sergent, Les Indo-Européens. Histoire, langues, mythes, París, Payot, 1995, 536 p.
# Zouk Machine

Zouk Machine es un trio femenin francés de musica zouk, originari de l'illa de Guadalope, conegut en particular pel títol cantat en creòl guadalopenc Maldòn (la musique dans la peau), qu'es estat n°1 en França en 1990.
A la debuta, Zouk Machine es compausat de Joëlle Ursull, de Christiane Obydol e de Dominique Zorobabel. Mas de caps 1989, Joëlle Ursull se tira del grop e comença alavetz una carrièra sòlo, coronada de succès en 1990 en essent classada segonda al Festival de la Cançon d'Eurovision de 1990 per França ambe la cançon en francés White and Black Blues (escricha per Serge Gainsbourg e compausada per Georges Augier de Moussac), e que foguèt tanben un gròs tube en França. Joëlle Ursull es còp-sec remplaçada en 1989 per Jane Fostin : lo grop enregistra alavetz son segond album que conten lor famós títol Maldòn que los va far venir immensament populars en 1990 dins los païses francofòns.
En 1995, Jane Fostin se tira tanben del grop per començar ela tanben una carrièra sòlo.
Dempuèi 2008, Zouk Machine es lo nom de scèna de la sola Christiane Obydol.

## Cançons mai conegudas

* Maldòn (la musique dans la peau) (1990)
* Ou ké rivé (1990)
* Sa ke cho (1991)
* D.J. (1992)
# Francky Vincent

Francky Vincent, de son nom vertadièr Franck Joseph Vincent, nascut lo 18 d'abril de 1956 a Pointe-à-Pitre sus l'illa de Guadalope, es un cantaire popular francés. A conegut un pic de popularitat al mièg de las annadas 1990 ambe de cançons a l'encòp festivas, risolièras e sustot pebradas, dins un estili musical entre zouk e cançon francesa, en particular ambe los dos tubes Fruit de la passion (Vas-y Francky c'est bon) en 1995 e Alice, ça glisse en 1996.
# Boita de mitralha

La boita de mitralha es un projectil d'artilhariá que foguèt fòrça utilizat durant lei guèrras dei sègles XVIII e XIX. Èra constituïda d'un estug cilindric emplit de centenaus de balas. Au moment dau tir, lei balas èra ejectadas dins una larga zòna fins a 200-400 m de distància. Aquò èra fòrça eficaç còntra lei massas d'infantariá e podiá en teoria arrestar una carga de cavalariá. Pasmens, la portada d'utilizacion relativament corta permetiá ai fantassins ò ai cavaliers de prendre la pèça en cas de revirada dau tir.
Lei boitas de mitralha foguèron fòrça utilizadas durant lei guèrras napoleonencas e durant la Guèrra de Secession. Certanei modèls dispausèron de balas especialament concebudas per èsser tiradas amb un canon. Foguèron pauc a cha pauc remplaçadas durant lo sègle XIX per l'obús Shrapnel que permet d'obtenir de resultats identics, mai qu'a una portada pus importanta. Uei, leis obús canister presentan una certana similitud amb lei boitas de mitralha, tant dins l'utilizacion que dins la composicion.

## Liames intèrnes

* Artilhariá.