# Avion de reconoissença

L’avion de reconoissença ò avion de susvelhança es un avion militar concebuts per susvelhar un espaci aerian, identificar d'objectius potenciaus en territòri enemic e, pus generalament, obtenir d'informacions sus lei movements d'una fòrça armada. En causa de l'importància de l'entresenha dins la guèrra modèrna, l'aviacion de reconoissença es un element important de l'aviacion militara actuala. De variantas civilas son utilizadas per lei servicis meteorologicas per observar de fenomèns naturaus coma lei ciclòns tropicaus.

## Istòria

L'idèa d'utilizar de mejans aerians per obtenir d'informacions sus lo prat batalhier es apareguda a la fin dau sègle XVIII. Foguèt mesa en òbra per lo premier còp en 1794 per la França Revolucionària qu'utilizèt de balons d'observacion per reglar lo tir de l'artilhariá. Puei, lo concèpte foguèt tornat adoptar durant de guèrras de la segonda mitat dau sègle XIX coma la Guèrra de Secession ò la Guèrra de 1870-1871. Avans la Premiera Guèrra Mondiala, la màger part dei poissanças europèas avián d'unitats dedicadas a la reconoissença aeriana (sovent constituïdas de dirigibles. L'element decisiu en favor de l'usatge de l'avion foguèt l'observacion dei manòbras alemandas que permetèron la còntra-ofensiva francesa de la batalha de Marna en 1914.
Dempuei aquela data, l'avion de reconoissença es un element major dei fòrças aerianas modèrnas. Conoguèt fòrça evolucions per l'adaptar ai transformacions successivas dau combat : fotografia, aparicion dau radar, deteccion infraroge, deteccion electromagnetica... Aquò menèt au desvolopament de plusors categorias d'avions distintas : leis aparelhs destinats a la susvelhança dau prat batalhier, la reconoissença fotografica en prefondor (de còps en temps de patz), la susvelhança maritima e la susvelhança aeriana.

## Tipes de reconoissença aeriana
### La susvelhança dau prat batalhier

Apareguda a la fin dau sègle XVIII, la susvelhança dau prat batalhier es la mission pus anciana de la reconoissença aeriana. Seis objectius principaus son la deteccion dei tropas enemigas e lo reglatge dei tirs d'artilhariá. Per aquò, leis avions utilizats dispausan de sistèmas de deteccion variats (fotografia, infraroge, radar), de sistèmas de marcatge (fumigèns...) e de mejans de comunicacion. An egalament sovent una bòna manobrabilitat, un blindatge renforçat e de loires car pòdon èsser atacats per lei defensas antiaerianas ò per la caça de l'adversari. Dempuei lo començament dau sègle XXI, l'usatge dau dròne es mai e mai frequenta per aqueu tipe de mission en causa de son còst reduch e de l'abséncia de pilòt dins l'aeronau.
* Grumman OV-1 Mohawk (1960)
* Soko J-20 Kraguj (1962)
* North American OV-10 Bronco (1967)

### La reconoissença fotografica

Fòrça anciana, la reconoissença fotografica consistís a prendre de fotografias dei dispositius enemics. Aquela forma d'observacion aguèt un ròtle fondamentau dins l'entresenha militara car permet d'obtenir d'imatges dirèctas de l'organizacion de l'adversari. Per aquò, fòrça avions de reconoissença foguèron equipats d'aparelhs fotografics e de motors poderós capables de foncionar a d'altituds autas. Per aquela rason, divèrsei país utilizèron de versions modificadas d'interceptors e de bombardiers. Aqueu ròtle declinèt amb l'aparicion dau satellit d'observacion que presenta l'avantatge d'observar lo territòri d'una autra poissança sensa intrar formalament dins son espaci aerian. D'efiech, segon lo drech internacionau, un Estat pòu atacar un avion intrat sensa autorizacion dins son espaci aerian (incident de l'U2 en 1960). Pasmens, en temps de guèrra, l'usatge d'avions dedicats a la reconoissença fotografica es totjorn necessària.
A l'ora d'ara, se fau nòtar lo desvolopament de drònes de reconoissença que pòdon menar una partida importanta dei missions tradicionalament atribuïdas ais avions de reconoissença. L'interès es un còst reduch e la possibilitat de concentrar lei pilòts sus lei pretzfachs que necessitan encara una preséncia umana dirècta sus lo prat batalhier.
* Lockheed U-2 (1957)
* Lockheed SR-71 Blackbird (1968)
* Dròne de susvelhança Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk (1999)

### La susvelhança maritima

La susvelhança maritima participa a la susvelhança de l'espaci maritim, a la lucha antisosmarina (lucha ASM) e a la guèrra dei minas. En temps de patz, leis avions encargats d'aqueu tipe de mission son tanben utilizats per de missions de polícia. A l'origina, d'idravions e de dirigibles foguèron utilizats per susvelhar lei rotas maritimas. Lei modèls especializats apareguèron durant la Segonda Guèrra Mondiala. Uei, son d'aparelhs amb una autonòmia importanta que pòdon s'enaurar dempuei una basa terrèstra ò un pòrta-avions (P-3 Orion, P-8 Poseidon, Breguet Atlantic...). Dins certanei cas, son armats de torpilhas ò d'armas ASM.
* Lockheed P-3 Orion (1962)
* Breguet Atlantic (1965)
* Ilyushin Il-38
* Boeing P-8 Poseidon (2013)

### La susvelhança aeriana e lo comandament aeroportat

L'idèa de desvolopar d'avions dedicats a la susvelhança aeriana e au comandament dei grops d'avions de caça es apareguda en França durant l'entre doas guèrras. Pasmens, en causa dei limits dei sistèmas de comunicacion de l'epòca, lei resultats obtenguts foguèron negatius en 1940. Dins leis ans 1950, l'aparicion dau radar aeroportat permetèt de concebre una varianta pus eficaça en installant dirèctament un radar sus un avion. Aquò menèt a la creacion de l'AWACS, un avion capable de susvelhar un espaci aerian important e d'i coordenar l'accion d'autreis unitats. Uei, aqueleis avions son fòrça importants car sa portada de deteccion es generalament pus lònga d'aquelei dei sistèmas de combat antiaerian.
* Grumman E-2 Hawkeye (1960)
* Boeing E-3 Sentry (1975)
* Beriev A-50 (1978)
* Shaanxi KJ-200 (2001)

## Annèxas
### Liames intèrnes

* Aviacion militara.
* Guèrra.

### Nòtas e referéncias

* ↑ En causa d'aquelei caracteristicas, es sovent possible de concebre d'avions dedicats a la susvelhança dau prat batalhier e a l'ataca au sòu.
* ↑ Lo còst d'utilizacion dei satellits d'observacion es tanben pus feble qu'aqueu deis avions de reconoissença fotografica pus sofisticats coma lo SR-71 Blackbird.