# Vrudfuèlh (Tolosan)

Vrudfuèlh o Vrufuèlh, prononciacion locala per un ancian Verfuèlh (Verfeil en francés), es una comuna de Lengadòc situada dins lo departament francés de Nauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a una vintena de quilomètres al Nòrd-Èst de Tolosa, accès per l'autorota A68.
Emai sián prèps de l'aglomeracion tolosana, Vrudfuèlh e son ròdol demòran pauc urbanizats, poblats subretot de personas que trabalhan a Tolosa.

## Istòria

Pendent l'Ancian Regime, Vrufuèlh èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Vrufuèlh èra caplòc de canton. Le vocable de la glèisa es Sant Blasi. La parròquia de Vrufuèlh aviá doás annèxas sul territòri comunal, de la diocèsi e de la senescauciá de Tolosa :
* Le Ramèl, alias Notre-Dame d'Escaufours;lo vilatge, a chaval suls dos departaments, es a 7 km a l'èst, al caireforc entre la RD 112 e la RD 45; garda son cementèri, mès la glèisa fosquèc rebastida en 1874.
* Saint-Sernin-des-Rais (Sant Sarnin, vocable de la glèisa). La glèisa es a 2 km de la vila sus la RD 112, direccion La Vaur.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 20 de febrièr 2017 | 2020 | Patrick Plicque | PS |
| 2008 | 2016 (demission de 13 conselhièrs) | Hervé Dutko | PS |
| març de 2001 | 2008 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la reforma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vrufuèlh (caplòc); es ara del canton de Puègbonieu.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 3384, totala: 3434 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 2 040 | 2 258 | 2 490 | 2 399 | 2 538 | 2 460 | 2 420 | 2 339 | 2 347 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 2 367 | 2 372 | 2 350 | 2 342 | 2 171 | 2 070 | 2 043 | 1 908 | 1 894 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 827 | 1 684 | 1 663 | 1 418 | 1 476 | 1 395 | 1 402 | 1 477 | 1 529 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 536 | 1 540 | 1 734 | 2 000 | 2 265 | 2 504 | 2 914 | 2 969 | 2 993 3 047 |
| 2009 | 2010 |
| 3 070 3 119 | 3 146 3 194 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
Source : Site http://cassini.ehess.fr/
* 2016 : 3561

## Patrimòni
### Las Pòrtas

Quatre pòrtas permetián de passar los barris de la vila. Doas èran fortificadas qu'existisson d'uèi encara :
* La Pòrta Vauresa (cap a La Vaur), es classificada monument istoric de França dempuèi 1961 ;
* La Pòrta Tolosana (cap a Tolosa), semblava, a l'origina, la Pòrta Vauresa.
* Vrufuèlh, vista aeriana presa de l'èst.
* L'ostal de comuna.
* Le castèl.
* La pòrta Vauresa.
* La pòrta Tolosana.
* La glèisa de Sent Blasi dempuèi la Plaça de la Victòria.
* Ostal del sègle XVI dit « del lòctenent de jutge ».
* Sent Sarnin des Rais.
* Sent Sarnin des Rais.
* Monument als mòrts.

### Lo Castèl

Foguèt bastit, benlèu al sègle VIII, sus tres mila mètres carrats. Assegurava la proteccion del borg de mercé sa situacion nauta. Abandonat aprèp la Revolucion, manquèt de desaparéisser, fins que Antoine Marie Baptistat, ciutadan de Vrudfuèlh, amb l'apièja de qualques abitants, comprèsse lo castèl per apuèi lo despartir entre aqueles que l'avián sostengut.

### La glèisa de Sant Blasi

La glèisa foguèt bastida al començament del sègle XVI$^n$. Son campanal, construch de 1530 a 1554, èra inicialament una torre octogonala de tres estatges, enartada sus un massís rectangular. S'abausonèt lo 28 de mai de 1924, e lo tornèron bastir, mas amb un sol estatge.

### La glèisa de Sant Sernin dels Rais e son enclaus

A dos quilomètres de Vrudfuèlh cap a La Vaur, i a lo cementèri de las Pichonas Filhas modèlas (immortalizadas per la comtessa de Segur) e de lor familha, los Malarets. Las tombas de la familha Malaret son dins un enclaus entornejat d'una grasilha.
En fàcia i a la glèisa de Sant Sernin dels Rais amb un campanal mur d'estil tolosan..

## Vida locala
### Ensenhament

A Vrudfuèlh i a doas escòlas e un collègi.

## Personalitats ligadas a la comuna

* Bernat de Clairvaux
* La Comtessa de Segur via Las Pichonas Filhas Modèlas

## Nòtas e referéncias

* ↑ Patrici Pojada, Dictionnaire toponymique occitan de Haute-Garonne, Centre de Ressources occitanes et méridionales, Académie de Toulouse, Université de Toulouse - Le Mirail, Région Midi-Pyrénées, 2009, en linha sul sit del Congrès Permanent de la Lenga Occitana
* ↑ cal causir entre una forma arcaïzanta que consèrva verd e una forma fonetica actuala que lo garda pas
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 49 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 38 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* ↑ https://www.ladepeche.fr/article/1999/02/08/235117-les-reperes-du-ramel.html
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 45 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* ↑ https://www.ladepeche.fr/article/2016/08/17/2402333-vers-des-elections-anticipees-a-verfeil.html

## Véser tanben
### Ligams extèrnes

* Ofici de torisme de la vila
* Site oficial de la Comunautat de Comunas
* Portal de Lengadòc