# Ataca de Pearl Harbor

L’ataca de Pearl Harbor foguèt una ataca aeriana menada lo 7 de decembre de 1941 per l'aeronavala japonesa còntra la basa navala estatsunidenca de Pearl Harbor. Entraïnèt la neutralizacion d'una partida de la flòta estatsunidenca de l'Ocean Pacific durant quauquei setmenas que permetèron ai Japonés d'atacar lei colonias europèas d'Asia dau Sud-Èst. Pasmens, en despiech de son succès immediat, lo bombardament mau capitèt de destrurre lei pòrta-avions estatsunidencs, çò qu'auriá grèvament afeblit leis Aliats sus lo teatre pacific. De mai, causa encara pus importanta, entraïnèt l'intrada en guèrra deis Estats Units e de sa poissança industriala còntra lei país de l'Aisse.

## Situacion generala
### Lei tensions entre Tòquio e Washington

Engatjat dins una politica de modernizacion accelerada a la fin dau sègle XIX per l'emperaire Meiji (1867-1912), Japon èra vengut una poissança mondiala imperialista qu'èra a assaiar de se crear una zòna d'influéncia larga en Asia Orientala. Se turtèt ansin a China e ais interès deis autrei poissanças imperialistas ja installadas dins la region entraïnant una tiera de guèrras còntra China (1894-1895, 1931 e 1932), còntra Russia (1904-1905), còntra Alemanha (1914-1918) e còntra l'Union Sovietica (1939). Puei, a partir de 1937, comencèt una guèrra saunosa de conquista sistematica de China.
Aqueu conflicte suscitèt una inquietud importanta a Washington. D'efiech, poissança dominanta de l'Ocean Pacific, leis Estats Units d'America èran ostils a una expansion tròp importanta de la poissança japonesa. Leis Estatsunidencs sostenguèron donc lo govèrn chinés de Chiang Kai-shek amb una ajuda materiala e amb lo mandadís de volontaris. Puei, lo 26 de julhet de 1941, sostenguts per lo Reiaume Unit e lei País Bas, decidiguèron d'un embarg sus lei liuraments de petròli e d'acier a destinacion de Japon. Leis efiechs sus l'economia japonesa foguèron rapides amb una reduccion de 90% dei provesiments petroliers nipons.
Pasmens, aquela politica entraïnèt pas un aplant de la politica expansionista de Tòquio. Au contrari, lo 6 de setembre, lei Japonés decidiguèron de preparar una ataca generala en Asia e dins l'Ocean Pacific per obtenir lei matèrias premieras necessàrias a son economia e per eliminar la menaça militara representada per leis esquadras aliadas presentas dins la region. En parallèl, lei diplomatas devián assaiar de negociar un acòrdi. Dins aquò, lei concessions japonesas foguèron jutjadas incomplètas per leis Estatsunidencs e la via diplomatica mau capitèt.

### Lo plan japonés

En causa de la superioritat marcada de l'industria estatsunidenca, lei Japonés avián consciéncia de l'impossibilitat de véncre leis Estats Units dins una guèrra dubèrta. Pasmens, l'amirau Isoroku Yamamoto pensava possible d'alassar e de descoratjar son adversari amb una resisténcia acarnada qu'auriá entraïnat de pèrdas umanas intolerablas per Washington. Per aquò, aviá besonh de neutralizar la flòta estatsunidenca de l'Ocean Pacific durant quauquei mes, lo temps de permetre a l'armada japonesa de conquistar e de fortificar un perimètre defensiu pron estendut per constrénher leis Aliats a una campanha lònga e malaisada.
Lo 5 de novembre, lei Japonés decidiguèron donc d'atacar la basa navala de Pearl Harbor. Per aquò, Yamamoto reüniguèt una fòrça de sièis pòrta-avions e de 400 avions. Lo 26 de novembre, aquela fòrça quitèt Japon per se posicionar 370 km au nòrd de son objectiu. Puei, lo 6 de decembre, après la revirada dei negociacions diplomaticas, recebèt l'òrdre d'atacar.

### La manca de preparacion estatsunidenca

De son caire, la flòta estatsunidenca dau Pacific èra pas preparada a faciar una ataca aeriana. D'efiech, se lei caps militars estatsunidencs avián jutjat possibla una ataca nipona, avián pas imaginat un bombardament de Pearl Harbor. En plaça, s'èran preparats a d'accions de sabotatge e avián gropats leis avions per ne'n facilitar la susvelhança. D'autra part, lo jorn de l'ataca, i aviá tròp de naviris presents, çò que multiplicava lo nombre d'objectius. Enfin, i aviá ges de patrolha aeriana per susvelhar leis environs de la basa.

## Debanament

La marina japonesa mandèt doas atacas, implicant un nombre totau de 350 avions, que durèron de 7h50 a 9h45. Gràcias a l'avantatge conferida per la suspresa, rescontrèron una resisténcia febla, principalament de part dei defensas antiaerianas. Poguèron ansin concentrar seis atacas còntra lei cuirassats que foguèron tocats per plusors bombas e torpilhas. Aquò li permetèt de destrurre l’USS Arizona e l’USS Oklahoma e de tocar 12 autrei naviris, generalament d'unitats importantas. Devastèron tanben lei terrenhs d'aviacion ont èran gropats leis avions de la basa. Pasmens, l'aumentacion de la resisténcia enregistrada entre la premiera e la segonda ataca entraïnèt l'annulacion d'una tresena ataca qu'èran inicialament prevista còntra leis installacions logisticas de la basa.

## Consequéncias

L'operacion foguèt un succès important per lei Japonés que capitèron de destrurre dos cuirassats e d'endomatjar una partida importanta de la flòta estatsunidenca. De mai, destruguèron 188 avions enemics e tuèron 2 403 militars estatsunidencs. En retorn, la flòta japonesa aviá solament de deplorar la pèrda de 29 avions e de 5 sosmarins leugiers utilizats per de missions de reconoissença. En tot, aquò representava 65 òmes tuats ò capturats. De mai, la flòta estatsunidenca dau Pacific èra desenant neutralizada, çò que permetèt ai Japonés de prendre l'iniciativa dins lo Sud-Èst Asiatic onte conquistèron Filipinas, Indonesia, Singapor e una partida de Birmania.
Dins aquò, lo succès japonés foguèt pas totau. Premier, lei pòrta-avions estatsunidencs, normalament presents en Pearl Harbor, avián escapat au bombardament car èran en manòbra lo 7 de decembre de 1941. De mai, se tres cuirassats tocats necessitèron mai de 10 mes de reparacions (e mai 31 per l'USS West Virginia qu'èra lo pus daumatjat), leis autrei foguèron rapidament remés en estat de combatre. Ansin, maugrat sa desfacha, leis Estatsunidencs poguèron rapidament replicar. En particular, sièis mes après l'ataca de Pearl Harbor, capitèron de destrurre la màger part de la fòrça aeronavala japonesa a la batalha de Midway (6-9 de junh de 1942).
L'autra consequéncia majora de l'ataca de Pearl Harbor foguèt la generalizacion de la Segonda Guèrra Mondiala qu'èra, au començament de decembre de 1941, encara formada de dos conflictes regionaus separats en Euròpa (Reiaume Unit e URSS còntra Alemanha) e en Asia (Japon còntra China). D'efiech, en solidaritat amb Japon, Adolf Hitler declarèt la guèrra ais Estats Units d'America lo 11 de decembre. Conjugada amb l'intrada en guèrra de Japon còntra lo Reiaume Unit, aquò entraïnèt la formacion definitiva dei dos camps que menèron la guèrra fins a 1945.

## Liames intèrnes

* Cuirassat.
* Segonda Guèrra Mondiala.
* Pòrta-avions.