OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# París (França)

París (en francés: Paris ) es la capitala de França, aital coma de la region de l'Illa de França (o «Region Parisenca»), formant l'unic departament comunal del país (nº 75).

## Geografia

Aquela ciutat es bastida sus una bloca de Sèina, al centre del Bacin Parisenc, entre los jonhents de Marna e de Sèina en amònt e Oise en aval.

## Istòria

Lo nom de París ven del pòble gallés dels Parisii. Es la transformacion del latin Civitas Parisiorum (Ciutat dels Parisii), que remplacèt lo nom pus ancian de Lutetia (Lutècia).
París prenguèt son nom actual al sègle IV e venguèt la capitala del reiaume dels francs en 508 amb Clodovèu.
Los vikings que la sacmandegén ua purmèra vegada en 845 e que s'i tornèn d'autes còps dinc au Tractat de Saint-Clair-sur-Epte.
La dinastia deus capecians que preferí la vila d'Orleans com capitau e París non ronè pas crubar aqueth títol abans lo regnat Loís V (1108 - 1137).
A partir de 1163 que comencè la bastida de la catedrau de Nosta Dauna de París.

## Monuments e luòcs toristics
### Bastiments e luòcs publics remarcables

* Torre Eiffel
* Palais del Lovre
* Arc de Trionf de l'Étoile
* La Concergeria
* Los Fenis
* Panteon
* Plaça de la Concòrdia
* Colomna Vendoma
* La Bastilha
* Aliscamps
* Pònt Nòu
* Pònt Alexandre III
* Plaça del Tertre
* Arca de la Devesa

### Bastiments religioses

* Catedrala de Nòstra Dòna de París
* Basilica del Sacrat Còr
* Glèisa de la Magdalena
* Santa Capèla
* Abadiá de Sant German dels Prats

### Musèus

* Musèu del Lovre
* Centre Beaubourg (Centre Jòrdi Pompidor)
* Musèu Carnavalet
* Musèu d'Orsay
* Musèu de las Arts e dels Mestièrs
* Musèu Grevin
* Musèu del Cai Branly

### Gratacèls

* Torre Montparnasse (220 m)
* Torre Copola (187 m)
* Torre Gan (186 m)
* Torre Areva (184 m)
* Torre Societat Generala (167 m)
* Torre EDF (165 m)
* Ostalariá Concòrdia Lafaieta (137 m)
en pregit:
* Torre Farre (300 m) (2009-2012)
* Torre Generali (318 m) (2008-2011)
* Torre T1 (185 m) (2008)
* Torre Granite (184 m) (2008)

## Administracion

Lista dei cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 1977 | 1995 | Jacques Chirac | RPR |
| 1995 | 2001 | Jean Tiberi | RPR |
| 2001 | 2014 | Bertrand Delanoë | PS |
| dempuèi 2014 | - | Anne Hidalgo | PS |

## Demografia

Evolucion demografica :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2004 | 2005 | 2018 |
| 2 790 091 | 2 590 771 | 2 299 830 | 2 176 243 | 2 152 423 | 2 125 246 | 2 142 800 | 2 166 200 | 2 145 906 |
| Nombre retengut a partir de 1968 : Populacion sens còmptes dobles ||||||||

## Nòtas

* ↑ Conselh de la Lenga Occitana. «Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana» p. 129, 2007.
* ↑ En lenga occitana, la vila de París (accent tonic sus -rís) es pas de confondre amb lo personatge mitologic de Paris (accent tonic sus Pa-).
# Comorian

Lo comorian (autonim: shikomor) es la lenga pus utilizada dins las illas de las Comòras e de Maiòta. Es un ensemble de dialèctes pròches del swahili mas amb una influéncia aràbia pus fòrta. Cada illa ten son dialècte pròpri; aquel d'Anjouan es sonat Shindzuani, aquel de Mohéli Shimwali, aquel de Maiòta Shimaore, e aquel de la Granda Comòra Shingazija. I pas per ara d'alfabet oficial mas los alfabets arabi e latin son ambedoas utilizats.
Shimasiwa es un autre nom del comorian, que significa "lenga de las illas". Es la lenga de l'imne nacional: Udzima wa ya Masiwa.
# Bòsc

Un bòsc (pl. bòsques, bòscs, bòsqui) es un espaci boscat de febla espandida. Quand un bòsc es caracterizat per una superfícia e densitat màgers, se parla mai especificament de forèst o de selva, e mai que dins un contèxte legal o quotidian los tèrmes bòsc, forèst e selva sián comparables. Un bòsc es principalament una espleitacion de sa ressorsa, activitat nomenada «silvicultura».

## Foncions

Lo bòsc pòt aver divèrsas foncions:
* Produccion primària (oxigèn), de fruchs, de lenha, de resina, etc.;
* Proteccion del risc idrogeologic e dels risques naturals coma las avalancas;
* Desvolopament social de tòca recreativa o educativa , coma per exemple la marcha;
Resèrva genetica e de biodiversitat;
* Detoxificacion de la tèrra, l'aire e l'aiga.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (oc) Acadèmia Occitana-Consistòri del Gai Saber [29-08-2023]. Diccionari General de la Lenga Occitana, p. 123.
* ↑ (oc) de Cantalausa, Joan. Diccionari general occitan: a partir dels parlars lengadocians, p. 187. ISBN 2-912293-04-9.
* ↑ «Bois» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
# Dialòg

Lo dialòg (del latin: dialŏgus, el-meteis en grèc ancian: διάλογος, derivat de διαλέγομαι «conversar» format per diá, "a travèrs" e logos, "discors") es una comunicacion entre mai d'una persona o mai d'un grop de personas. Lo dialòg comprend al minim un emetedor e un receptor. La donada emesa se nomena lo messatge, e lo còdi que n'es est la lenga. La tòca del messatge pòrta lo nom d'objectiu, e se transmet, se fa per de senhals auditius o visuals. L'origina etimologica grèca del mòt se referís a un concèpte que sonariá coma "seguir una pensada" (διάλογος dialogos, el meteis de διά dia, «mejans» e λογος logos, «paraula»). Los modèls de l'intelligéncia sociala estructuran l'organizacion del dialòg dins un còs social.

## Literatura

Los istorians de la literatura supausan que Platon introduguèt la nocion de dialòg dins sos tèxtes, tecnica d'escritura que conservèt de sa primièra carrièra d'autor dramatic. Tanben s'inspirèt per aquó dels poètas sicilians Sofron e Epicarme, que l'avián praticticat un mièg sègle de per abans. Los escrichs de Platon contribuèron al succès del dialòg coma genre literari.

## Cinèma

Los dialògs son escrichs per un dialoguista que melhora, complèta, arenjar los dialògs del scenario. La foncion pòt èsser complida pel scenarista, mas es tanben possible que los dialògs sián escrichs per una autra persona qu'el.

## Filosofia/Teologia

Martin Buber plaça lo dialòg coma un element predominant de sa filosofia: vei lo dialòg coma un majan de dintrar en comunicacion puslèu qu'un ensag de cercar una concluson o d'exprimir de punts de vista. En filosofia, dialogar es pensar a dos. Lo dialòg interreligiós permet d'alaborar un punt de vista religiós comun.

## Çò que lo dialòg non es pas

Fòrça cedisson dins l'art d'oposar arguments contre arguments. Creson dialogar alara que non fa-lo pas, prenon pas lo temps d'examinar los subjètes que se parla i distriant los diferents arguments e las categorias que s'i ligan. Van a la cassa a la contradiccion dins los mots emplegats: es una brega plan mai qu'un dialòg que fan entre eles.
Lo dialòg non es pas un discors: un discors es l'enonciat d'una demonstracion, veire d'un avís sus quin que siá subjècte.
Lo dialòg non es pas una conversa: una conversaa es una cadena de discors copats e non ligays entre eles per produire un rasonament comun entre los participants.
# Brezhoweb

Brezhoweb es un canal de television generalista en breton per Internet. Aquesta cadena, creada e dirigida pel jornalista breton Lionel Buannic, lo primièr mejan audiovisual completament en breton, foguèt lançada en decembre de 2006.
L'entitat a sa sedença a Auray, fa partida del grop LB Groupe que publica tanben las cadenas de television ÒCtele en Occitan e Galoweb en gallo$^,$. Sa color d'identificacion dins lo grop es lo verd e se retroba dins tot son apelhatge d'antena.
Sos oraris d'emission son de quatre oras e mièja per jorn actualament, de 18h00 fins a 22h30. Lo rèsta de las oras los programas pòdon èsser recuperats a travèrs lor site web. Brezhoweb difusa divèrses programas en breton, dessenhs animats, filmes, sèrias, espectacles de jòcs, documentaris, reportatges.

## Ligams extèrns

* Sit oficial

## Nòtas e referéncias

* ↑ Cap a una television occitana en occitan, Jornalet, 30 d'agost de 2013
* ↑ Tot es prèst per la naissença de la primièra television integralament en lenga occitana sus Internet, Jornalet, 15 de decembre de 2013
* ↑ Marie Lavit de la TV sur internet Oc tele, France Bleu, 26 de novembre de 2017
* ↑ (br) Florent Grouin, director de produccion de Brezhoweb, setmanièr en breton Ya !, pàgina 12, 18 de junh de 2021
* ↑ (ca) capitada d'un reportatge breton sus la situacion catalana, jornau Ara, 14 de setembre de 2014
# ÒCtele

ÒCtele es un canal de television occitan per Internet. Aquesta cadena, creada e dirigida pel jornalista breton Lionel Buannic, lo primièr mejan audiovisual completament en occitan, foguèt lançada lo 20 de decembre de 2013.
L'entitat a sa sedença a Pau, fa partida del grop LB Groupe que publica tanben las cadenas de television Brezhoweb en breton e Galoweb en gallo$^,$. Sa color d'identificacion dins lo grop es lo irange e se retroba dins tot son apelhatge d'antena.
Sos oraris d'emission son pas que quatre oras per jorn actualament, de 18h30 fins a 22h30.

## Istòria

L'anóncia publica foguèt facha pel president del Conselh Regional d'Aquitània Alain Rousset dins l'encastre de la 9a edicion del Hestiv'òc.

## Ligams extèrns

* Site d'ÒCtele

## Nòtas e referéncias

* ↑ Tot es prèst per la naissença de la primièra television integralament en lenga occitana sus Internet, Jornalet, 15 de decembre de 2013
* ↑ Marie Lavit de la TV sur internet Oc tele, France Bleu, 26 de novembre de 2017
# Breton

Lo breton (autonim: brezhoneg, AFI:) es una lenga celtica parlada en Bretanha. Es l'unica lenga celtica encara practicada sul continent europèu, malgrat qu'aparten al grop insular.

## Geografia

Lo territòri actual ont la lenga bretona es parlada se situa dins la partida occidentala de la peninsula bretona. Aquel territòri, la Bassa Bretanha (Breizh izel), s'opausa a la Nauta Bretanha, ont se parla un dialècte d'Oïl, lo galò.
La frontièra entre breton e dialèctes romanics foguèt movedissa. Aprèp una fasa d'espandiment entre los sègles V e X, lo breton arrestèt pas de recuolar cap a oèst. Es aital que de regions de la toponimia bretona son de lenga romanica a l'ora d'ara.

## Istòria

Lo breton es una lenga celtica de la branca britonica, pròcha del galés e del cornic.

## Ligams extèrnes

* Wikipedia en breton
* Ofis ar brezhoneg
* Canal de television en breton Brezhoweb

## Referéncias

* ↑ Press, Ian (1986). A grammar of modern Breton. Berlin: Mouton de Gruyter, p. 7. ISBN 3-11-010579-9.
* ↑ Diamond, Jared (2012)). The World Until Yesterday. New York: Viking, p. 399. ISBN 978-0-670-02481-0.
* Portal de las lengas
# Consonanta fricativa glotala sorda

La consonanta fricativa glotala sorda, que son simbòl dins l'Alfabet Fonetic Internacional es [h], es un son consonantic pro espandit dins l'ensems de las lengas del mond. En occitan es presenta mai que mai en gascon, qu'i es generalament l'evolucion de la F latina coma es estat tanben lo cas, mens general pr'aquò, en espanhòl.
| latin | occitan gascon | espanhòl |
| FILIA | hilha | hija |
| FOLIA | huelha | hoja |
| FOCUS | huec | fuego |
Existís tanben en fonetica sintactica dins mantun parlar septentrional, e mai esporadicament en gascon o en provençal maritim, qu'i representa una realizacion particulara de -s-, subretot quand se tròba en contacte amb una consonanta velara, valent a dire [k].
| localizacion | escritura | prononciacion |
| grop consonantic | escòla | [ehˈkɔlo] |
| art. plural + nom | los còls | [luhˈkɔls] |
| fonetica sintactica | tres còls | [trehˈkɔls] |
Dins qualques parlars gascons, coma en espanhòl, aquela consonanta s'es amudida, mas de còps que i a l'anciana preséncia d'aquesta se fa notar dins l'emplec de l'article coma dins mantuna varietat d'Aran ont se ditz generalament eth huec e er òme.

## La consonanta dins d'autras lengas
### [h] dins las lengas romanicas

Aquesta fricativa se retròba dins mantuna lenga del mond mas es pas gaire espandida dins las lengas latinas. Es absenta per exemple dels estandards de l'italian, de l'espanhòl. La trobam pr'aquò dins qualques varietats dialectalas coma l'andalós per l'espanhòl qu'i representa una prononciacion particulara de [x], e tanben en toscan per l'italian (part d'un fenomèn sonat gorgia toscana), qu'i es l'evolucion de la [k] en debuta de mot o en posicion intervocalica. Es tanben lo cas del francés, manca dins qualques interjeccions coma (ha) ha! e hop!.
La transformacion de [s] en [h] se pòt trobar tanben dins divèrsas varietats lombardas, mai que mai dins las Vals Camonica e Cavallina e mai en posicion iniciala. Dins mantuna varietat del galèc, es la [g] que se vei transformada en un son mai posterior que recep lo nom de gheada e pòt èsser prononciat coma una [h], una faringada sorda [ħ] o mai rarament [x].
Aquesta consonanta es tanben un fonèma del romanés actual. Per explicar aquesta preséncia doas teorias s'afrontan, la primièra que fa intervenir una influéncia de las lengas eslavas vesinas, e l'autra qu'invòca un substrat dacian.

### [h] dins las lengas germanicas

Contràriament a las lengas romanicas aquesta consonanta es utilizada abondosament dins las lengas germanicas coma l'anglés o l'alemand.
# Còmi

Lo còmi (autonim: коми кыв komi kyv o коми komi) es una lenga parlada dins lo nòrd-est europèu de Russia pel pòple còmi. Fa partida de las lengas finés-permianas del grop finés-ogrian (aqueste del finés). Existisson mantunas varietats dialectalas, las principalas son lo komi-zyrian parlat dins la Republica dels Còmis e lo Komi-Yazva, qu'es parlat per un pichon nombre de personas dins la region de Perm e dins lo sud de la republica dels Còmis.
Lo còmi es la lenga oficiala de la Republica dels Komis que fa partida de la Federacion de Russia mas es solament parlat per mens de 20% de la populacion de la republica ont lo rus (l’autra lenga oficiala) servís de lenga veïculara.

## L'escritura

L'istòria de l'escritura de la lenga còmi est interessanta. Lo còmi es la lenga escrita mai anciana del grop finés-ogriana aprèp l'ongarés. Son escritura foguèt mesa al punt a l'entorn de l'an 1370 per Sant Esteve de Perm (Stepan Hrap), que publiquèt un abecedari e unas reviradas de tèxtes religioses dins l'encastre de las crosadas ortodòxas menadas pels princes rus que cobejavan la region. Aqueste alfabet compreniá 24 letras alara que i aviá 35 sons. Al sègle XVIen aqueste alfabet foguèt remplaçat per un alfabet cirilic amb modificacions per las africativas. Dins las annadas 20, la lenga foguèt escrita amb l'alfabet de Molodtsov, tanben derivat del cirilic. Dins las annadas 30 lo còmi es escrit amb letras latinas. E dempuèi las annadas 40, emplega l'alfabet rus mai las letras I,i,Ö,ö.

## La gramatica

Lo còmi es una lenga aglutinanta, lo nombre, lo cas, lo temps, la persona son renduts amb sufixes:
Estuctura nominala : Radical+plurial+possessiu+cas
Estructura verbala : Radical+temps+persona
Lo còmi ten mantun cas. En mai dels cas classics (nominatiu, accusatiu, génitiu, datiu, instrumental, ablatiu) se pòt trobar per exemple l'illatiu (moviment cap a l'interior) o l'aproximatiu.

## Ligams Externas

Freelang : Diccionari còmi/anglés de descargar
Revista "Regard sur l'est" : "Le sentiment national komi: vers une identité républicaine extralinguistique? " un article en francés de Sébastien Cagnoli.
# Provença-Aups-Còsta d'Azur

Provença-Aups-Còsta d'Azur (PACA) o Provença-Alps-Còsta d'Azur (nom oficiau) o ben la region de Provença (forma corta), es una region administrativa e una collectivitat territoriala de l'estat francés que se tròba tota en Occitània e que coïncidís aperaquí amb la region istorica de Provença (lo nom francés es Provence-Alpes-Côte-d'Azur: ne fan l'abreviacion PACA, qu'una part de la populacion e dau movement occitanista considèra coma una forma despersonalizanta, tecnocratica e non istorica, de desconselhar).
Ten lei departaments seguents: Auts Aups, Aups d'Auta Provença, Aups Maritims, Var, Vauclusa e lei Bocas de Ròse.
Lo capluòc es Marselha. Son còdi INSEE es 93. Lo gentilici es provençau -ala (var. provençal -ala).

## Istòria

La circonscripcion d'accion regionala de Provença-Còsta d'Azur-Corsega es creada pel decret n°60-516 dau 2 de junh de 1960. Ten lei departaments seguents: Auts Aups, Aups d'Auta Provença, Aups Maritims, Bocas de Ròse, Corsega, Var e Vauclusa. Son còdi INSEE es 92. Lo decret n° 70-18 dau 12 de genièr de 1970 dessepara la circonscripcion en doas: Provença-Còsta d'Azur (còdi INSEE 93) e Corsega (còdi INSEE 94). En 1972, ven un establiment public regionau (lei n°72-619 dau 5 de julhet de 1972). Lo nom es cambiat en Provença-Aups-Còsta d'Azur pel decret n°76-722 del 2 d'agost de 1976. Finalament, ven una collectivitat territoriala mercé a la « lei Deferre » (lei n°82-213 dau 2 de març de 1982), a partir de las eleccions regionalas de 1986.

### Presidents dau Conselh regionau

| Mandat | President | Partit |
| 1974-1981 | Gaston Defferre | PS |
| 1981-1986 | Michel Pezet | PS |
| 1986-1998 | Jean-Claude Gaudin | UDF |
| 1998-2015 | Michel Vauzelle | PS |
| 2015- | Cristian Estrosi | LR |

## Nòtas

* ↑ Afirmat dins: Code officiel géographique au 1er janvier 2020. Autor: Institut Nacional de l'Estatistica e dels Estudis Economics. Lenga: francés. Data de publicacion: 29 de setembre de 2020.
* ↑ Afirmat dins: Populations légales 2021. Data de publicacion: 28 de decembre de 2023. Ostal d'edicion: Institut Nacional de l'Estatistica e dels Estudis Economics.
* ↑ Dins l'occitan locau de la region, existisson lei doas formas "Aups" e "Alps" (aquesta darriera se ditz en niçard e dins una partida de l'aupenc).
# Militar

Un militar es un membre dei fòrças armadas regularas d'un Estat o d'un movement de rebellion organizat segon un modèl estatau. Dins la màger part dei país, lei militars son somés a de lèis e de règlas particulas destinadas a assegurar la disciplina militara. Lei restriccions principalas regardan generalament lo drech de grèva, lo drech de se sindicar, la libertat d'expression e l'obligacion d'obeïr ais òrdres edictats per la ierarquia. En cambi, lei militars recebon sovent un sostèn fòrt de part de l'institucion militara coma un lotjament o d'ajudas per tornar integrar la societat civila a la fin de son servici.
Segon l'arma d'afectacion dau militar, pòu portar un nom pus espeficic : fantassin dins l'infantariá, cavalier dins la cavalariá ò lei blindats, marin dins la marina, aviator dins l'aviacion, sapaire dins l'engèni, artilhaire dins l'artilhariá...

## Liames intèrnes

* Armada.
# Torre franca de l'Acropòli d'Atenas

La torre franca de l'Acropòli d'Atenas es una torre medievala probablament bastia a la fin dau segle XIV per los ducs de la dinastia Acciaiuoli. Permetiá de susvelhar lo plan centrau d'Atica e las montanhas vesinas e benlèu d'alucar de fuecs visibles de l'Acrocorint. La torre foguèt destrucha en 1874 dins l'encastre d'una campanha de destruccion de las construccions postclassicas de l'Acropòli d'Atenas.

## Ligams internes

* Acropòli d'Atenas.

## Bibliografia

* (en) Peter Lock, « The Frankish Towers of Central Greece », The Annual of the British School at Athens, vol. 81, 1986, pp. 101–123.
* (en) Peter Lock, « The Frankish Tower on the Acropolis, Athens: The Photographs of William J. Stillman », The Annual of the British School at Athens, vol. 82, 1987, pp. 131–133.
# Pedro Sánchez

Pedro Sánchez Pérez-Castejón (Madrid, 29 de febrièr de 1972) es un economista e òme politic espanhòl, secretari general del Partit Socialista Obrièr Espanhòl (PSOE) e president del Govèrn d'Espanha dempuèi lo 1èr de junh de 2018. Foguèt deputat al Congrès dels Deputats dins les novena, desena, onzena e dotzena legislaturas de las Corts Generalas. Es professor d'Estructura Economica e d'istòria de la Pensada Economica a l'Universitat Camilo José Cela de Madrid. Es maridat e ten doas filhas. Lo 21 de mai de 2017 ganhèt las primàrias de Secretari general del partit.

## Referéncias

* ↑ «Ficha de Pedro Sánchez Pérez-Castejón». Congrès dels Deputats. [Consulta: 26 de junh de 2014]
* ↑ Pina, Marina «Begoña, la discreta esposa de Pedro Sánchez, «Míster PSOE 2014»», 16 de juny de 2014. [Consulta: 26 de juny de 2014]
| Precedit per Mariano Rajoy | Primièr ministre d'Espanha Dempuèi lo 2 de junh de 2018 | Seguit per cap |
# Mariano Rajoy

Mariano Rajoy Brey (Compostèla, Galícia, 27 de març de 1955) es un politician espanhòl, mai d'un còp primièr ministre pendent las VI$^{ena}$ e VII$^{ena}$ legislaturas, membre del partit de drecha, lo Partit Popular. Es President del Govèrn d'Espanha del 21 de decembre de 2011 al 1èr de junh de 2018.

## Biografia

Nasquèt lo 27 de març de 1955 dins la vila galhèga de Compostèla, felen d'un dels redactors de l'Estatut de Galícia de 1936 que foguèt escartat de l'universitat per la dictadura franquista fins al començament de los ans 1950 e filh del President de l'Audiéncia Provinciala de Pontevedra, vila qu'i passèt sa joinessa.
Estudièt lo drech a l'Universitat de Compostèla, qu'i foguèt licenciat. Mai tard venguèt foncionari de l'Estat.
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Mariano Rajoy.
| Precedit per José Luis Rodríguez Zapatero | Primièr ministre d'Espanha 20 de decembre de 2011 1 de junh de 2018 | Seguit per Pedro Sánchez Castejón |
# Penicillina

Penicillina es lo nom d'antibiotics del grop betalactaminas utilizats dins lo tractament de las infeccions causadas pels bactèris de gram-positius .

## Istòria

La penicillina foguèt descobèrta per lo biologista escocés Alexander Fleming en 1928 quand èra a estudiar de culturas bacterianas de Staphylococcus aureus. Observèt que quand las boitas de cultura se contaminavan amb un campairòl microscòpic del genre Penicillium (Penicillum notatum) aqueste darrièr inibissiá la creissença dels bactèris, a causa de la produccion d'una substància que sonarà penicillina.

## Estructura quimica

Las penicillinas apertenon al grop beta-lactamina amb un cicle tiazidic acolat al nuclèu beta-lactam e que presenta una foncion acid carboxilic portada pel carbòni vesin de l'azòt comun als dos cicles. Existisson divèrsas penicillinas, en foncion de la natura de l'acid que va amidificar lo grop NH2. Cèrtas penicillinas son naturalas, eissidas de Penicilllium notatum o Penicillium chrisogenum, per exemple la penicillina G e la penicillina V. An una accion suls germes Gram positiu e los cocci de gram negatiu e tanben sul spiroquèts. D'autras son emisinteticas, coma las penicillinas de tipe M (per meticillina) e las de tipe A (A per Ampicillina) qu'an tanben una accion suls cocci de gram negatius.

## Mòde d'accion

Los antibiotics β-lactams an una accion inibitritz de la polimerizacion dels peptidoglicans de la paret cellulara bacteriana. Lo grop foncional β-lactam de las penicillinas se fixa a l'enzim DD-tanspeptidasa que deu ligar las moleculas de peptidoglican dels bactèris , e aquò va destruire la paret cellulara del bactèri (en d'autres tèrmes l'antibiotic provòca la mòrt de la cellula per citolisi).
Los bactèris Gram-positiu son apelats protoplasts quand pèrdon lor paret cellulara. Los gram-negatius pèrdon pas completament lor paret cellulara e son sonats sferoplasts après tractament per la penicillina.