# Leitora

Leitora$^,$$^,$$^,$ (Lectoure en francés) es ua comuna gascoa de Lomanha dens lo comtat d'Armanhac administrada peu departament francés de Gers dens la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Qu'ei la patria deus escrivans gascons Alcèu Deurriu, Pèir de Garròs e Joan Francés Bladèr, deu marescau d'Empèri Jean Lannes e de generaus de la Revolucion Francesa e de l'Empèri.

## Geografia

Las vilas de Leitora e Florença son tradicionalament rivalas. Dens lo contèxte de las comoditats de circulacion modèrna, son tròp près e una remplaça l'auta, dens un procès cumulatiu. L'economia e la demografia de Leitora demingan regularament e Leitora non pòt resistir a la poténcia comerciala e industriala de la vila vesina (2858 abitants en 1806, 4309 en 1851, 6368 en 1990). Los emplecs tirats deu torisme e deu termalisme son limitats. De son passat Leitora garda pr'aquò l'avantatge d'aver un licèu. La casuda demografica de Leitora estoc accelerada per la barradura de la basa logistica d'Intermercat (200 a 300 emplecs perduts entre 2012 e 2015).

### Perimètre deu territòri

Comunas confrontantas de Leitora :
| Sent Martin de Güeina, La Garda Fimarcon | Lo Casterar Leitorés, Sent Avit e Frandat | Castètharroi |
| Marçolan | | Plius, L'Isla Boson |
| Terrauba | Paulhac, Castèthnau d'Arbiu | Manhàs, Sent Clar |

## Toponimia

Lo nom de Leitora es atestat al sègle IV, Lactora, Lactura e lo nom de son pòble, Lactorates, es citat en 176 e los dus cap a 400, civitas Lactoratium. Segon Negre, Leitora veng probablament deu gallic lact-, benlèu « lèit » o « blanc », e ó-rate « embarri »; l'atraccion de las finalas en -a a hèit suprimir lo -t finau. Lo sufixe -ates abondós dens los noms de pòbles mei que mei celtics muisha qu'aquera reconstruccion es erronèa Segon Dauzat, lo nom poiré benlèu estar en rapòrt damb l'arrasic o mot preceltic leca (la vila es sus un planèr dissecat). Lo sufixe deu nom deus Lactorates, pòble que Leitora n'èra la capitala, seré preceltic.
Xavier Delamarre ajusta autas fòrmas ancianas : Lacura (Cosmografia de Ravena), Lactorae (inscripcion), Lactorat(ium) e plaça Lactora dens los noms gallics. Lo tèma *laxtu, *lactu-, *lacto- es celtic. Es pas briga segur que *lacto- signifique « lèit » e l'explicacion « hortalessa de las murralhas blancas com lèit » (!), per un compausat **Lactorate es erronèa, i a un derivat Lactor-atis « abitant de Leitora ».

## Eraldica

Escut de Leitora De gueules à deux béliers d'argent, passant l'un au-dessus de l'autre.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 3 de julhet de 2020 | 2026 | Xavier Ballenghien | | president de la Comunautat de comunas de la Lomanha gersesa (2020-) |
| març de 2001 | 2020 | Gérard Duclos | PS | mètge |
| març de 1971 | 2001 | Robert Castaing | PS | professor, senator (1989-1998), conselhèr generau (1992-2001) |
| març de 1965 | 1971 | Gilbert Albinet | | notari |
| març de 1959 | 1965 | Robert Lambrey | | director PTT onorari |
| setembre de 1944 | març de 1959 | Raymond Dieuzaide | | mètge, conselhèr generau (1945-1954) |
| | 1944 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Leitora (caplòc); es adara deu canton de Lectoure-Lomagne, donc de Leitora-Lomanha (burèu centralizator).

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 3753, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 5 503 | 5 453 | 6 360 | 6 109 | 6 495 | | 6 262 | 6 352 | 6 225 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 6 098 | 5 914 | 6 086 | 5 733 | 5 507 | 5 542 | 5 272 | 4 994 | 4 736 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 4 495 | 4 310 | 4 166 | 3 726 | 4 040 | 4 218 | 4 407 | 3 955 | 4 134 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 3 908 | 3 950 | 3 790 | 3 923 | 4 034 | 3 933 | 3 797 | 3 771 | 3 746 4 176 |
| 2009 | 2010 |
| 3 766 4 201 | 3 785 4 222 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion qu'èra de 3665 abitants e la densitat qu'èra de 43,15 ab/km².

## Monuments

Leitora est labellisée vila d'art et d'histoire.

## Espòrts

Club de rugbi de XV l'Union Espòrtiva Leitoresa

## Hèstas e festivaus

* Hèsta deu Melon, en julhet.
* L'Estiu fotografic de Leitora

## Personalitats ligadas dab la comuna

* Joan V d'Armanhac
* Pèir de Garròs, escrivan
* Joan de Garros, escrivan
* Pierre Charron, religios e filosofa (1541-1603)
* Antoine de Roquelaure (1544-1622), governador de Leitora
* Emmanuel-Louis de Cugnac (1729-1800), darrièr evesque
* Bernard Descamps, parlamentari (1758-1825)
* Jean-Jacques de Laterrade, generau de la Revolucion Francesa
* Joseph Lagrange (1763-1836), generau de la Revolucion Francesa e de l'Empèri
* Pierre Banel, (1766-1796), général de la Revolucion Francesa
* Jean Lannes, (1769-1809), marescau d'Empèri
* Jacques-Gervais Subervie, generau d'Empèri.
* Jérôme Soulès (1760-1833), generau d'Empèri.
* Jean-Baptiste Dupin (1772-1863), generau d'Empèri.
* Joan Francés Blader (1827-1900), istorian
* Augustin Dupouy (1808-1868), viceamirau
* Auguste Boué de Lapeyrère (1852-1924), amirau, ministre
* Ulysse Pic, jornalista e pamphlétaire
* Aurélie Soubiran, princesse Ghika, (1820-1904) escrivan
* Alcée Durrieux, Alcèu deu Riu, (1819-1901), escrivan
* Paul Noël Lasseran (1868-1933), pintra
* Louis Damblanc, cercaire
* Maurice Cazeneuve, realisator
* Georges Courtès, istorian, conselhèr generau, capdau de la Societat Arqueologica de Gers
* Joan-Claudi Pertusèr, dessinator
* Jacques Gratton jogaire de rugby à XV

## Embessonatges

* Sent Loís (Haut Ren).

## Véser tanben

* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

* Leitora suu site de l'Insee
* Sit oficiau de la comuna
* Comunautat de Comunas de la Lomanha Gersesa

## Nòtas

* ↑ Institut d'Estudis Occitans, Comission Toponimica Occitana, Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana. Cèrca «Leitora».
* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ https://www.ladepeche.fr/article/2012/06/15/1395356-intermarche-la-base-logistique-de-lectoure-sera-transferee-a-montbartier.html
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, 1990-98, vol. I, p. 196, par. 3081
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 394
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 170, 173, 352

## Bibliografia

* Histoire de Lectoure, sous la direction de Maurice Bordes et Georges Courtès, Leitora, 1972.
* Sites et monuments du Lectourois, sous la direction de Maurice Bordes, Leitora, 1974.
* Deux siècles d'Histoire de Leitora (1780-1980), Syndicat d'initiative, Leitora, 1981.
| Patrimòni Mondial de l'UNESCO | Etapa precedenta Miradors Romavatge de Sant Jacme de Compostèla Via Podiensis Etapa seguenta L'Arromiu |
* Portau de Gasconha