# Baron (Gironda)

Baron o puslèu Varon (Baron en francés) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Varon :
| Sent German dau Pug | | Nerijan |
| Cronhon | | Sent Quentin de Baron |
| | Curçan | Camiac |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son de terra del prad del Avaron, en 1119-1121, Avaron, en 1126-1147, a cappella ecclesie de Baron, en 1326, Sanctus-Christophorus-de-Avaron, en 1339, Auaron, en 1361.
Dauzat, que probable coneishé pas las fòrmas ancianas, supausa que lo nom de la comuna ven dau cognomen latin Baro/-onis o dau títol d'origina germanica, vingut chafre, Baro, « baron ». Medisha remarca per Negre e per Astor (citats per Bénédicte Boyrie-Fénié).
B. Boyrie-Fénié part d'un etime *avallone. Lo nom vendré dau gallic avallo, « poma », damb lo sufixe -one, çò que doneré lo sens de « pomareda ». B. Boyrie-Fénié hornís l'evolucion : *Avallon(e) > Avaron (evolucion gascona -ll- intervocalic > -r- > (A)varon (aferèsi de a- iniciau) > Baron (confusion gascona de v e de b). La grafia seré donc Baron. La pomareda que servit de motivacion dateré d'una epòca anteriora a l'ocupacion romana, çò qu'es pas provat (la lenga celtica gardèt una vitalitat sufisenta per formar de toponimes pendent quauque temps).
En realitat, aquera presentacion es globalament justa per l'etimologia e lo sens, mes apèra quauquas remarcas foneticas. Lo mot gallic a l'origina es pas exactament avallo, mes aballo (varianta abalo, mes es pas aquera que podré menar a Avaro-); lo sens en gallic es « poma, pomèir », e probablament lo gallic a especializat abalo en « poma » (neutre) e aballo en « pomèir » (femenin). Segon Delamarre, Baron ven de aballo, « poma, pomièr », en gallic, o d'un teonime (nom de diu) inatestat *Aballos : sia « la pomareda, lo lòc ont i a de pomièrs », sia la propietat dau diu *Aballos.
B. Boyrie-Fénié sembla pas segura en grafia classica (o utiliza una auta grafia ?). V romanic e dens lo quite cas que representeré un b antic, s'escriu v (escriven la vaca en gascon tanplan coma en provençau, non pas la baca !). Baron es benlèu una grafia valorizanta, en fòrma de jòc de mots, mes la sola grafia admissibla es Varon.

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2008 | (2026) | Emmanuel Le Blond du Plouy | divèrs esquèrra | engenhaire |
| març 2001 | 2008 | Michel Bardeau | PCF | |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Brana; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1153, totala: 1169 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 542 | 309 | 494 | 460 | 391 | 447 | 412 | 437 | 440 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 455 | 476 | 502 | 482 | 486 | 444 | 437 | 433 | 445 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 485 | 521 | 427 | 413 | 409 | 395 | 445 | 434 | 506 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 491 | 503 | 527 | 668 | 749 | 866 | 937 | 935 | 991 1 005 |
| 2009 | 2010 |
| 1 033 1 054 | 1 076 1 097 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2019 la populacion èra de 1170 abitants e la densitat èra de 113,15 ab/km².

## Veire tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* ↑ http://www.in-oc.org/index.php?option=com_content&task=view&id=197&Itemid=0
* ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f82.item.zoom p. 70
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 55
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 55
* ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 29
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p.37
* Portau de Guiana