OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lo Vijan

Lo Vijan [lu viʒɛ̃m] (Le Vigen en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Lo Vijan :
| Limòtges | Festiac | |
| Solenhac | | Boissuelh |
| Jurnhac | Sent Mauseris | Sent Joan Ligora |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Vico en 1071, Gaufridus de Vijano en 1116, Viga en 1176-1193, capellanie Vicani en 1195, Vicanum, Vicano au segle XIII. La prononciacion es [lu vi'dzɔ]. Segon Dauzat e Rostaing, lo nom representa benleu lo latin vicanum, derivat de vicus.
Segon Negre, lo nom representa lo nòrd-occitan vijan, « plaça publica » que a degut aver lo mesme sens que vigan, « vilatge, barri ». Segon Ives Lavalada, Lo Vijan ven dau latin vicanum (forum), « plaça de vilatge », dau latin vicus, « grope d'abitacions, vilatge ».

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2020 | (2026) | Jean-Luc Bonnet | LREM | responsable d'equipas |
| 2014 | 2020 | Jean-Claude Chanconie | divèrs drecha | retirat de chap d'entrepresa |
| març de 2008 | 2014 | Jeanne-Marie Leybros | sens | |
| març de 2001 | 2008 | Michel Peymirat | divers drecha | |
| junh de 1995 | 2001 | Dominique Cosson | PS | |
| març de 1989 | 1995 | Michel Pestourie | | |
| març de 1983 | 1989 | Paul Lacroix | | |
| març de 1965 | 1983 | Roger Brissaud (1914-2017) | | ostalier |
| octobre de 1947 | 1965 | Henri Catalifaud | | |
| | 1947 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 2068, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 793 | 1 506 | 1 779 | | | | | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | 2 033 | 2 139 | 2 214 | 2 523 | 1 706 | 1 724 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 688 | 1 685 | 1 612 | 1 369 | 1 293 | 1 314 | 1 339 | 1 285 | 1 204 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 098 | 1 044 | 1 055 | 1 263 | 1 550 | 1 704 | 2 032 | 2 032 | 2 043 2 081 |
| 2009 | 2010 |
| 2 046 2 084 | 2 049 2 087 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 2201 abitants e la densitat èra de 74,58 ab/km².

## Particularitats dau parlar comunau

* Articles definits :
* Prononciacion : Ch- ; g-, j-

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de la Nauta Vinhana

### Liams externes
## Nòtas e referéncias

* ↑ Sit Toponimia occitana
* 1 2 Yves Lavalade, Dictionnaire toponymique de la Haute-Vienne, n° 205, ed. Lucien Souny, 2000
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 714, a Vigan (Le)
* ↑ Ernest Negre, Toponymie générale de la France, n° 26003, vol. III
# Offspring

The Offspring, o simplament Offspring (Progenitura), es un grop de punk ròck anglofòn american, originari de Califòrnia. Format en 1984, lo grop es actualament compausat de Bryan « Dexter » Holland al cant e a la guitarra ritmica, de Todd Morse a la bassa (qu'a remplaçat Gregory Kriesel en 2018) e de Kevin « Noodles » Wasserman a la guitarra sòlo.
Lo grop coneis la notorietat internacionala de caps 1994 e 1995 ambe lo succès dels singles Come Out and Play e Self Esteem, eissits de l'album Smash paregut en 1994. Aquel album se vendrà a mai d'onze milions d'exemplars capvath lo monde entièr. Aquela capitada internacionala s'inscriu dins un contèxt pòst-Nirvana ont lo punk ròck beneficia d'un retorn de vam de popularitat. D'autras formacions punk de la meteissa epòca coma Green Day, Rancid e NOFX participan tanben a n'aquel fenomèn. Eissits de la scèna locala californiana, aqueles grops veson lèu lor musica s'espandir a l'escala nacionala americana puèi dins lo monde entièr ambe un brave sosten de las ràdios, de las cadenas de television musicalas e de la premsa.
Après la capitada de Smash, Offspring fa de viradas mondialas e enregistra de nombrosas cançons, que mantunas vendràn encara de tubes coma Pretty Fly (for a White Guy) e Why Don't You Get a Job? en 1999, The Kids Aren't Alright e Original Prankster en 2000, o encara Hit that en 2004.

## Discografia

* 1989 : The Offspring
* 1992 : Ignition
* 1994 : Smash
* 1997 : Ixnay on the Hombre
* 1998 : Americana
* 2000 : Conspiracy of One
* 2003 : Splinter
* 2008 : Rise and Fall, Rage and Grace
* 2012 : Days Go By
* 2021 : Let the Bad Times Roll

## Cançons mai conegudas

* Come Out and Play (1994)
* Self Esteem (1995)
* Gotta Get Away (1995)
* Gone Away (1997)
* Pretty Fly (for a White Guy) (1999)
* Why Don't You Get a Job? (1999)
* The Kids Aren't Alright (2000)
* Original Prankster (2000)
* Hit that (2004)

## Referéncias

* ↑ http://www.chartsinfrance.net/The-Offspring/Come-Out-And-Play-s1991.html
* ↑ http://www.chartsinfrance.net/The-Offspring/Self-Esteem-s2029.html
* ↑ http://www.chartsinfrance.net/The-Offspring/Pretty-Fly-For-A-White-Guy--s3101.html
# Garnison

Una garnison es una unitat militara estacionada dins una plaça fòrta (fòrt, castèu...) per la protegir còntra una ataca enemiga. Per extension, lo tèrme designa tanben leis unitats militaras estacionadas en temps de patz dins una vila, compres dins una vila non fortificada.

## Liames intèrnes

* Casèrna.
* Fortificacion.
# Tractats Torrijos-Carter

Los tractats Torrijos-Carter son un ensemble de tractats internacionaus signats lo 7 de setembre de 1977 per los Estats Units e de Panamà. Abrojèron lo tractat Hay-Bunau-Varilla e organizèron la retrocession dau canau de Panamà per los Estats Units en 1999. Organizèron pereu lo transferiment progressiu de la gestion e de la defensa dau canau a l'Estat panamenc. Pasmens, los Estatsunidencs gardan lo drech d'intervenir militarament per o defendre en cas de manaça.

## Ligams internes

* Canau de Panamà.
* Tractat Hay-Bunau-Varilla.
# Émilien Gailleton

Émilien Gailleton, nascut lo 13 de julhet de 2003 a Croydon (Anglatèrra), es un jogaire rugbi de XV internacional francés, qu'ajòga principalament au pòste de centre a la Seccion Paulina en Top 14.

## Biografia
### Juvença e formacion

Nascut a Croydon, en Anglatèrra, d'un paire francés e d'una maire britannica, Émilien Gailleton se trasfèr a Caors, dins lo departament del Lot, a l'atge de tres ans. Es a Caors rugby que descobrís lo rugbi en 2008. Se jòga après al SU Agen en junior a partir de 2017.

### Carrièra en club
#### Los debuts al SU Agen

Gailleton fa sas debuts professionals amb Agen lo 15 octobre 2021, a solament de decolh de demai d’ages, pendent una derrota contra Vannas, pendent la sason 2021-2022 de Pro D2.

#### Revelacion a la Section

En 2021, signa amb la Seccion Paulina e intègre lo club del Top 14 a l'ensús de la sason 2021-22.
Malgrat l’interès de l'ASM Clermont e del Stade Toulousain, Gailleton rejonh los biarnes, preferissent lo projècte esportiu e lo cadra de vida, e retroba Sébastien Piqueronies, qu’a conegut coma manager de la filière França Joves a Marcoussis.
Autòr d’un bon començament de sason 2022-2023, es considerat coma una de las revelacions del campionat e se fa remarcar pel seleccionador de l'equipe de França, Fabien Galthié. Per sa primièra annada en Top 14, inscriu 14 ensags en 24 matchs e finís melhor marcador d’ensags de la sason davant Ethan Dumortier e Alivereti Raka que an marcat 10 ensags cadun. Es atanben nomenat per los Oscars Midi Olympique Espoir e Or$^,$. Es tanben elegit dins l’equipa tipe de la sason de Top 14.

### Carrièra internacionala
#### Seleccion nacionala

Gailleton fa sas debuts amb l’equipe de França lo 11 de febrièr de 2023, contra l’Irlanda pendent lo Torneg de las Sièis Nacions. Es tanben nomenat dins lo Gala del rugbi 2023 per la distincion de "Melhor Esperança" de la sason. En fin de sason, es nomenat al XV de France per representar França al Copa del mond de rugbi de XV 2023.

## Referéncias

* ↑ . ISSN: 1760-6454..

## Veire tanben

* Top 14
# 11 de febrièr
## Naissenças

* 1847 - Thomas Alva Edison, inventor american (m. 1931)
* 1926 - Paul Bocuse, cosinièr francés (m. 2018)
* 1935 - Gene Vincent, cantaire american (m. 1971)
* 1938 - Manuel Noriega, èx-president de Panamà
* 1956 - Didier Lockwood, violonista de jazz francés (m. 2018)
* 1962 - Sheryl Crow, cantaira, compositora e musiciana americana de rock, folk, hip hop, country e pop
* 1969 - Jennifer Aniston, actritz americana

## Decèsses

* 1948 - Sergei Eisenstein, director de cinèma sovietic (nascut en Letònia en 1898).
Vejatz tanben:
* 10 de febrièr | 12 de febrièr
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Chasternòu d'Entraunas

Chasternòu d'Entraunas (Châteauneuf-d'Entraunes en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Administracion

Lista dei cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Max Ginesy |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Nòtas

* ↑ Comunas dei Aups Maritims - Sit de Laurenç Revest
* Portau dau Comtat de Niça
# Fogatge

A l'Edat Mejana, lo fogatge (focagium) èra un impòst extraordinari percebut sus cada fuec (focus) o fogau, valent a dire, per unitat familiala e/o d'abitacion.
Lo fogatge existiguèt dins divèrsei províncias. Tendèt a se generalizar au sègle XIV quand lei finanças reialas assetèron sus lei vilas e sus lei parròquias d'«ajudas» dins la tòca d'encarar lei despensas creissentas (salari dei gents de guèrra, retribucion deis oficiers d'estat en nombre creissent).
* En 1274, lei josieus devián pagar un fogatge a Carcassona.
* Lo fogatge de Provença : èra la talha reala percebuda sus lei fuecs, unitat fiscala de 50 000 liuras, determinada per lo cadastre; solament lo fonzier èra correctament estimat, lo mobiliari èra fòrtament jos evaluat. Au sègle XVIII i aviá 3 000 fuecs.
* Lo fogatge de Bretanha
# Ortografia

Lo tèrme ortografia (del grèc: ὀρθογραφία, orthographía, "escritura corrècta") es un ensemble de convencions per escriure una lenga, las nòrmas ortograficas, l'utilizacions dels signes diacritics, la pontuacion, etc.
Dins la nòrma lingüistica d'una lenga, cal distinguir:
* l'ortografia o nòrma ortografica (règlas per escriure los sons, per ex. realizar en non realisar*)
* la nòrma orala (règlas per fixar la lenga parlada, per ex. quimia e non chimia*, la vòli seguir e non vòli la seguir*).
Cal pas confondre los concèptes d'ortografia (grafia codificada) e de grafia en general (tot sistèma convergent d'escritura per una lenga donada, comprenent de formas codificadas —o ortografia— e atanben de formas non codificadas).

## Vejatz tanben

* Nòrma lingüistica
* Grafia
* Alfabet occitan
# Matèria

En fisica, la matèria es tota causa que possedís una massa, ocupa un espaci e es subjècte a inèrcia.
Après la descubèrta de l'identitat onda-particula per Louis-Victor de Broglie, e de l'equacion E = mc$^2$, se pòt pas far una distincion clara entre matèria e energia. Maugrat aquò se considèra generalament que la matèria es tot fermion, doncas leptons, o quarks. Lei leptons se caracterizan per complir lo principi d'exclusion de Pauli que fa que dos fermions identics pòdon pas ocupar un meteis estat quantic au meteis temps. Mentre que lei bosons, que transmeton lei fòrças entre lei fermions, e complisson pas l'exclusion de Pauli, doncas fòrça bosons pòdon èsser au meteis estat quantic a un temps, se considèran energia.
# Magistrat

Un magistrat (dau latin: magistratus) es un foncionari ò un oficier civil investit d'una autoritat juridiccionala, administrativa ò politic. La durada d'exercici d'aquela autoritat es generalament limitada, mas de magistraturas a vida an existit dins mai d'una societat. Li condicions d'accès a una magistratura son finda variabli (transmission ereditària, recrutament, concors, eleccion...). Apareissut durant la Roma antica, lo tèrme a conoissut d'evolucions nombroï. Encuèi, designa sobretot li magistraturas judiciari, valent a dire lu jutges.
# Konstantinos Tasoulas

Konstantinos Tasoulas (en grèc: Κωνσταντίνος Τασούλας; 17 de julhet de 1959) es un òme politic e avocat grèc, president elegit de la Republica Ellenica en 2025. Foguèt anteriorament president del Parlament Ellenic de 2019 a 2025.

## Referéncias

* ↑ «Tasoulas elected Parliament Speaker with broad, five-party backing» (en anglés), 7 de julhet de 2019. Το Βήμα.
# Chipre del Nòrd

Chipre del Nòrd (en turc: Kuzey Kıbrıs), oficialament la Republica Turca de Chipre del Nòrd (en turc: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti; sigla: R.T.C.N.), es un estat de facto que comprend la partida nòrd-occidentala de l'illa de Chipre. La capitala n'es Nicòsia Nòrd, apelada Lefkoşa en turc.
Non es reconeguda pels govèrns membres de l'Organizacion de las Nacions Unidas; solament Turquia considera explicitament l'administracion nòrd-chipriòta dempuèi 1983.

## Referéncias

* ↑ URL de la referéncia: http://www.cm.gov.nc.tr/.
* ↑ URL de la referéncia: https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/asia.
* ↑ URL de la referéncia: http://www.stat.gov.ct.tr/assets/pdf/NufusDemo1.pdf.
* ↑ Chiclet, Christophe. «République turque de Chypre du Nord». Encyclopædia Universalis. [Consulta: 19-05-2024]
* ↑ Maón, Gustavo (1 de setembre de 2019). Juliet Tango November: Un crimen de la Guerra fría encubierto por cinco estados. Grupo Abierto Libros. ISBN I978-987-47235-2-9.
* ↑ Martos Quesada, Juan (21 d'octobre de 2005). Hesperia Nº 3 Turquía Culturas del Mediterráneo: Especial Turquia. Fundación José Luis Pardo & Ibersaf Editores.
# Mongòl

Lo mongòl es una lenga apartenent a la familha de las lengas mongòlas. Es parlat per mai de 2 milions de personas en Mongolia, país ont es la lenga oficiala jos la denomonacion de khalkha, mas tanben en China (3 milions), e en Russia (boriats e calmocs). Lo nombre total de locutors es avalorat a mai de 6 milions.

## Referéncias

* ↑ «Mongolian». ethnologue.com. [Consulta: 30 d'abril de 2024]

## Soslengas

* Halh Mongolian, lo còde ISO 639 qu'ei khk
* Peripheral Mongolian, lo còde ISO 639 qu'ei mvf

## Vejatz tanben

* Lengas altaïcas
* Lengas per familha
* Portal de las lengas
# Lengas mongòlas

Las lengas mongòlas son una familha de lengas parladas en Asia Orientala e Nòrd-Orientala aitala coma en Euròpa Centrala, principalament en Mongolia e Boriàtia.

## Classificacion

Las lengas mongòlas son:
* dagor
* grop mongòl oriental
** khamnigan
** sosgrop khalkha-oirat
*** sosgrop khalkha-boriat
**** boriat
**** mongòl e mongòl de China
**** oirat e calmoc
* moghol
* grop mongòl periferic
** iogor de l'èst o shira iogor
** sosgrop shirongòl
*** sosgrop baoanic
**** bonan
**** dongxiang
**** kangjia
*** monguòr o tu, e mangghuer
* quitan

## Referéncias

* ↑ Haspelmath, Hammarström, Forkel e Bank, Glottolog.
* Portal de las lengas
# Bart De Wever

Bart De Wever (en neerlandés:; 21 de decembre de 1970) es un politician e istorian bèlga, primièr ministre dempuèi lo 3 de febrièr de 2025.

## Referéncias

* ↑ Senat de Belgica. «Bart De Wever | Fiche des députés» (en francés). www.senate.be. [Consulta: 13 de febrièr de 2025]
* ↑ «Arrêté royal du 3 février 2025 portant nomination du Premier ministre» (en francés). Cancelariá del Primièr ministre. www.ejustice.just.fgov.be. [Consulta: 7 de febrièr de 2025]
# Província de Jujuy

Modèl:Dialècte gascon
Jujuy :
| capitala populacion | San Salvador de Jujuy 233 754 abitants (2001) |
| Governador | Gerardo Morales |
| Superfícia | 53 219 km$^2$ |
| Populacion | 611 888 (2001) |
| Densitat | 11,5 hab./km$^2$ |
Jujuy qu'ei ua província argentina situada enter Bolívia e ua auta província d'Argentina aperada Salta. L'oest de Jujuy qu'ei bordat per la cordilhèra deus Andes. Lo quéchoa (tanben aperat quíchoa) qu'ei emplegat dens aquesta província au costat deu castelhan. La soa capitala qu'ei Sant Salvador de Jujuy.
# Espècia (cosina)

Leis espècias son de plantas aromaticas de sabor fòrta o tanben de preparacions fachas a partir de mesclums d'aquelei plantas. S'utilizan en pichona quantitat dins la cosina coma conservador, condiment o colorant. Fau diferenciar leis espècias d'autrei produchs utilizats per perfumar lei plats, coma leis èrbas aromaticas o la frucha. Son per la majoritat de produchs exotics. Leis espècias èran un dei produchs comerciaus mai cars pendent l'Antiquitat e l'Edat Mejana. Un grand nombre d'espècias èran utilizadas autrei fes en medecina.
# Han Kang

Han Kang (en corean: 한강, en hanja: 韓江; Gwanju, 27 de novembre de 1970) es una escrivana sud-coreana, titulara del Prèmi Nobel de Literatura de 2024.

## Biografia

An Kang nasquèt dins la vila de Gwangju en 1970. A onze ans mudèt a Seol amb la familha. Pendent l'adolescéncia passèt per moment dificils e s'identifiquèt amb escrivans que se pausavan las meteissas questions. Estudièt la literatura a l'Universitat Yonsei, puèi trabalhèt pendent tres ans coma jornalista per mantunas revistas. Escriu contes e romans e dona tanben de corses de creacion literària a l'Institut de las Arts de Seol.

## Traduccions

Non es pas traducha a l'occitan, mas se pòt legir en catalan.
* La vegetariana. Traduccion de Mihuwa Jo e Raimon Blancafort; Ed. Rat, 2017, ISBN: 9788416738120 / Ed. La Magrana, 2024, ISBN 9788410009059.
* Actes umans. Traduccion d'Alba Cunill, Rat, 2018; ISBN 9788416738359.
* Blanc. Traduccion d'Alba Cunill, Ed. Rat, 2020; ISBN 9788416738502.
* La classa de grec. Traduccion d'Hèctor Bofill e Hye Young Yu, Ed. La Magrana, 2023; ISBN 9788419334404.

## Referéncias

* ↑ Biografia PDF "Han Kang" (LTI Korea) «Còpia archivada». Archiu de l'original del 21 de setembre de 2013. [Consulta: 7 de diciembre de 2013]
* ↑ «Le prix Nobel de littérature 2024 est attribué à la romancière sud-coréenne Han Kang», 10 d'octobre de 2024. Le Monde.
# Glenn Medeiros

Glenn Medeiros, nascut lo 24 de junh de 1970 a Lihue (Hawaii, Estats Units), es un cantaire anglofòn american originari del Portugal.
Glenn Medeiros se fa conéisser gràcias a la cançon Nothing's Gonna Change My Love for You (una represa d'un títol de George Benson), que serà quitament numèro 1 de las vendas de 45 torns en França al mes de març de 1988. La meteissa annada, obten en França un segond numèro 1 ambe aqueste còp la cançon Un Roman d'amitié (Friend You Give Me a Reason) en duò ambe la cantaira francesa Elsa.

## Cançons mai conegudas

* Nothing's Gonna Change My Love for You (1988, represa de George Benson)
* Lonely Won't Leave Me Alone (1988)
* Un Roman d'amitié (Friend You Give Me a Reason) (1988, ambe Elsa)
* Never get enough of you (1989)
* She Ain't Worth It (1990, ambe Bobby Brown)
# Superbus

Superbus es un grop de pop ròck francés parisenc plan popular fondat en 1999 per la cantaira Jennifer Ayache.

## Biografia

Jennifer Ayache a d'originas occitanas del costat de sa maire, la famosa comediana e umorista Chantal Lauby.
A despart lo fach de cantar mai que mai en francés, l'estil musical de Superbus se sarra fòrça d'aquel de la scèna americana post grunge e power pop de la fin de las annadas 90 e del debut de las annadas 2000, e aital, en mai d'aver tanben una dròlla al cant, son sovent comparats a Garbage, No Doubt o Avril Lavigne.
Lo grop publiquèt un primièr album Aéromusical en 2002, puèi un segond Pop'n'Gum en 2004. Al moment de Wow, lor tresen album sortit en 2006, Superbus deven d'ara enlà benlèu lo grop rock francés mai popular del moment gràcias als tubes Butterfly e Lola en 2007.
En 2009 sortís l'album Lova Lova, que coneis el tanben una gròssa capitada : un còp mai, las cançons Addictions e Apprends-moi son tubes en França tota.
En 2015, fan una represa remarcada de la cançon Un autre monde de Téléphone.

## Discografia

* 2002: Aéromusical
* 2004: Pop'n'Gum
* 2006: Wow
* 2009: Lova lova
* 2012: Sunset
* 2016: Sixtape

## Cançons mai conegudas

* Radio song (2004)
* Butterfly (2007)
* Lola (2007, tanben en 2025 ambe Hoshi e Nicola Sirkis)
* Travel the world (2007)
* Ça mousse (2008)
* Addictions (2009)
* Apprends-moi (2009)
* Un autre monde (2015, represa de Téléphone)

## Referéncias

* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Superbus/Butterfly-s6226.html
* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Superbus/Lola-s6313.html
* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Superbus/Addictions-s6766.html
* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Superbus/Apprends-moi-s6936.html
* ↑ https://fr.news.yahoo.com/autre-monde-superbus-reprend-tube-t%C3%A9l%C3%A9phone-ecoutez-095000544.html
# Autoritat dau Canau de Panamà

L’Autoritat dau Canau de Panamà es l'agéncia governamentala panamenca charjada de la gestion e de l'esplecha dau canau de Panamà. Fondaa lo 31 de decembre de 1999, remplacèt la zòna dau Canau de Panamà a l'eissia de la retrocession dau canau per los Estats Units.

## Ligams internes

* Canau de Panamà.
* Tractats Torrejos-Carter.
# Pòple federat

Un pòple federat èra, durant l'Antiquitat Tardiva, un pòple o un ensemble de pòples aient passat un tractat (fœdus), d'aliança o de somission, amb l'Emperi Roman. Un tau pòple èra autorizat a intrar dins l'Empèri e receviá generalament un territòri. En chambi, deviá arrestar sas atacas contra las províncias romanas e participar a la defensa de l'Emperi, en particular en integrant las tropas auxiliaras de las legions. Aqueu sistema foncionèt relativament ben per l'Emperi durant los segles III e IV apC car permetèt de renforçar las defensas de las frontieras. Pasmens, a partir de las Grandas Invasions, participèt a la fragmentacion dau territòri roman car los chefs federats venguèron pauc a cha pauc independents.

## Ligams internes

* Emperi Roman.

## Bibliografia

* (fr) Alessandro Barbero (trad. Pérette-Cécile Buffaria), Barbares. Immigrés, réfugiés et déportés dans l'Empire romain, París, Tallandier, 2009.
* (fr) Lucien Musset, Les Invasions, les vagues germaniques, París, Presses Universitaires de France, collection Nouvelle Clio – l’histoire et ses problèmes, 1965.