# Viralada

Viralada (Virelade en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre deu territòri

Comunas confrontantas de Viralada :
| | | Palhet (delà Garòna) Rions (delà Garòna) |
| Arbanats | | Podençac |
| | Sent Miquèu de Riufred | Ilats |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Villa Lata, en latin, en 1253, Villalata, en latin, en 1273, Wylelade, en occitan, en 1278, Villelate, en 1279, Villa Lada, en 1299, Villa Lada, Villa Lata (locus et parochia ~), en 1307-1317. Per Dauzat e Rostaing, lo prumèir element de Viralada es lo latin villa, « maine rurau », après lo sègle IV, pui « vilatge », après lo sègle IX, pui « vila », e lo segond es l'adjectiu lata, « larga » ; tots los toponimistas son d'acòrd damb aquera origina, en completant eventualament l'idèa de « larga » per la d'« estenduda ». Una petita dificultat es l'evolucion particulara dau prumèir element e donc la preséncia de -r-. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica que -r- ven d'una dissimilacion, devuda a la segonda -l- (de -lada). Mès B. Boyrie-Fénié explica l' -r- per l'evolucion « regulara » de -ll- de villa. S'es una causa segura e coneishuda de tots, es que lo latin villa perdut pro lèu son -l- geminada per gardar una -l- simpla. Justament, tots los villa gascons an donat vila o vièla, etc, tots los villa catalans an donat vila, shens cap d'excepcions. Viralada seré donc lo sol lòc qu'auré gardat -l- geminada pro longtemps per que se mudèsse en -r- ! Cau donc acceptar l'explicacion de Negre : Vilalada > Viralada (dissimilacion). L'atestacion de 1278, a una epòca que l'evolucion -ll- intervocalica > -r- èra acabada dempui bèra pausa, auré devut gardar l'eminenta toponimista d'una teoria aberranta.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | 2026 | Pascal Rapet | | |
| junh 1995 | 2020 | Dominique Faubet | shens | retirat de l'ensenhament |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Podençac; es adara dau canton de Les Landes des Graves (en francés), donc de Las Landas de la Grava.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 995, totala: 1075 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 589 | 563 | 579 | 622 | 671 | 638 | 593 | 613 | 607 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 691 | 668 | 686 | 699 | 737 | 724 | 768 | 726 | 709 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 630 | 599 | 544 | 518 | 539 | 516 | 520 | 424 | 530 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 566 | 559 | 646 | 727 | 734 | 749 | 854 | 875 | 896 912 |
| 2009 | 2010 |
| 917 931 | 922 935 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2019 la populacion qu'èra de 1092 abitants.

## Véder tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 374
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 722
* ↑ afebliment en contèxte pòsttonic en relacion damb una diftongason (villa > vièla) sovent dispareishuda après per latinisme (vièla > vila)
* Portau de Guiana