OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mossèn

Mossèn o monsenhor (var. monsénher) es un títol protocolari d'origina medievala que s'utilizava en Occitània e dins los domenis de la Corona d'Aragon. Aquel predicat èra reservat als cavalièrs e als borgeses, mentre que los avocats e los mètges èran designats per l'epitèt messer.
Actualament, son usatge es reservat als prèires e diacres que fan partida del clergat catolic.

## Nòtas

* ↑ var. monsen, mossenh. Vejatz: «Monseigneur» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicod'Òc. Congrès permanent de la lenga occitana.
# Anne Gastinel

Anne Gastinel (Tassin-la-Demi-Lune, lo 14 d'octobre de 1971) qu'ei ua violoncelista francesa.
Que comencè a estudiar lo violoncèl aus 4 ans, abans de perseguir los sons estudi au Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Lyon puish au Conservatòri de París. que ho eslhèva de Paul Tortelier, Janos Starker e de Yo-Yo Ma.
Qu'arrecebó las Victoire de la Musique e lo Prèmi Rostropovich.
Qu'ei professora au ''Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Lyon.
# Fòrt de Boc

Lo Fòrt de Boc ò Fòrt Vauban es un fòrt ancian situat sus l'illòt de Boc sus lo territòri dau Martegue en fàcia dau Pòrt de Boc. Permetiá de susvelhar e de protegir l'intrada dau canau de Caronta e lo pòrt naturau de Boc. Uei, marca l'intrada dau pòrt industriau dau Martegue-Lavèra.
Sa bastida acomencèt au sègle XII a l'iniciativa dei Marselhés qu'i installèron una tor foritificada. Dins lo corrent dau sègle XVI, foguèt atacada en 1536 per una flòta genoesa e espanhòla que deguèt se retirar après la pèrda d'un naviri. Puei, venguèt un enjòc dei guèrras de Religion en Provença e foguèt finalament conquistat per de tropas catolicas vengudas dau Martegue. A partir de 1592, la tor foguèt renfòrçada per de barris. Au sègle XVII, lo cardinau Richelieu l'utilizèt coma preson politica e Loís XIV ordonèt son renfòrçament que foguèt realizat segon de plans establits per Vauban. Lo fòrt prenguèt alora sa forma actuala. Sa garnison teniá entre 70 e 100 òmes e foguèt pauc a pauc aumentada fins ai guèrras revolucionàrias per agantar 150 òmes. Entre 1810 e 1812, d'estudis foguèron ordonats per Napoleon per i crear una basa navala mai lo projècte foguèt finalament abandonat. Puei, l'importància dau fòrt declinèt e foguèt desclassat un premier còp en 1889. La tor principala demorèt utilizada coma far de navigacion.
Dins lo corrent de la Premiera Guèrra Mondiala, l'endrech foguèt utilizat coma centre d'entraïnament per l'artilhariá. Puei, en 1932, en fàcia de la menaça italia, França rearmèt lo fòrt que foguèt utilizat a partir de 1942-1943 coma posicion d'artilhariá costiera per leis Alemands. I laissèron de quantitats fòrça importantas de municions e lo fòrt foguèt sarrat après la Segonda Guèrra Mondiala. En 1993, foguèt crompat per la comuna dau Martegue, desminat e restaurat.

## Liames intèrnes

* Fortificacion.

## Nòtas e referéncias

* ↑ En despiech de l'apellacion de Fòrt Vauban, lei trabalhs de renfòrçament foguèron pas dirigits per Vauban espereu mai per Antoine Niquet qu'èra lo director dei fortificacions de Provença.
* ↑ Lo premier far foguèt installat en 1745.
# Per Albin Hansson

Per Albin Hansson (1885-1946) òme politic, foguèt primièr ministre de Suècia entre 1932 e junh de 1936, e entre setembre de 1936 e sa mòrt, lo 6 d'octobre de 1946.
| Precedit per Felix Hamrin | Primièr ministre de Suècia 24 de setembre de 1932 - 19 de junh de 1936 | Seguit per Axel Pehrsson-Bramstorp |
| Precedit per Axel Pehrsson-Bramstorp | Primièr ministre de Suècia 28 de setembre de 1936 - 6 d'octobre de 1946 | Seguit per Tage Erlander |
# Alfred Wegener

Alfred Lothar Wegener (Berlin, 1 de novembre de 1880 – Groenlàndia, 2 de novembre de 1930) foguèt un scientific, geofisic e meteorològ interdisciplinari alemand, que desvolopèt la teoria de la deriva continentala.

## Prèmis e d'aunors

Es sustot conegut per la siá teoria de la deriva continentala (Kontinentalverschiebung), proposicion en 1915. En ela, prepausava l'ipotèsi que los continents se fòrça lentament a l'entorn de la Tèrra. Malgrat aiçò, Wegener poguèt pas demostrar lo mecanisme de la deriva continental, era quau, combinada amb las siás pròvas, fòrça circunstancials, desboquèt en lo fach qu'aquesta foguèt pas acceptada fins al decènni de 1950, quand ja de nombrosas descobèrtas proporcionèron las pròvas sufisentas per provar que la deriva continentala es una realitat.

## Lectura addicionala

* Wegener, Else, ed.(1939) Greenland journey, L'istòria de l'expedicion de Wegener German a Greenland en 1930-31 aquesta comptada pels membres de l'expedicion; (Editat per Else Wegener, amb l'ajuda del Dr. Fritz Loewe. Revirada 7th a l'edicion Alemanda per Winifred M. Deans). Londres, Glasgow, Blackie E filh ltd.
# Mordechai Vanunu

Mordechai Vanunu (en ebrèu: מרדכי ואנונו‎; Marraquèsh, 14 d'octobre de 1954), tanben conegut coma John Crossman, es un ancian tecnician nuclear israelian que, pr'amor de son oposicion a las armas de destruccion massiva, revelèt mantun detalh sul programa d'armas nuclearas de l'estat d'Israèl dins la premsa britanica en 1986. Aprèp sa captura pel Mossad foguèt empresonat durant 18 ans. L'analista militar american Daniel Ellsberg considèra Vanunu coma "l'èroi principal de l'èra nucleara".
# Joan de Palaprat

En Joan de Palaprat de Bigot, nascut a Tolosa en Lengadòc en mai de 1650 e mòrt a París lo 14 d'octobre de 1721, foguèt un avocat e dramaturg francés.
Foguèt lo complice de Dàvid Augustin de Brueis, amb qui escriguèt de pèças de teatre nombrosas. Les Œuvres de théâtre de Messieurs Brueys et de Palaprat apareguèron en cinc volums en 1755.
Foguèt un dels primièrs manteneires de l'Acadèmia dels Jòcs Florals de Tolosa en 1694.
Coma omenatge foguèt donat son nom a una carrièra de Tolosa.

## Ligams extèrnes

* Sas pèças de teatre e lors representacions
# Jordi Muñoz

Jordi Muñoz Bardales (Ensenada, Mexico, 7 de mayo de 1986) es un empresario e inventor de drones mexicanoamericano. Gracias a su compania cofundada en 2009 con Chris Anderson, 3D Robotics, pronto ha acontecido pionero y conductor en la construccion y venta de drones de utilizacion civil.

## Biografia

Jordi Muñoz nacio en Ensenada dins una familha modèsta el 7 de mayo de 1986. Cuando passèt los 4 ans, sa familha s'installèt a Tijuana, dins lo nòrd de Mexico, region fòrtament influenciada per Califòrnia. S'interessèt lèu a la tecnologia e subretot a l'electronica e quand aviá pas que 13 ans desmontava e reparava ja tota mena d'aparelhs electronics. Ensagèt de dintrar a l'Institut Nacional Politecnic de Mexic mas i foguèt pas acceptat dos còps, çò que l'incitèt a partir viure als Estados Unidos amb son amiga. En 2012 fue seleccionado por el MIT como uno de los 10 mexicanos mas innovadores.
# Edyta Górniak

Edyta Anna Górniak (nascuda lo 14 de novembre de 1972, a Ziębice en Polonha) es una cantaira pop polonesa.

## Discografia
### Albums

* 1995 - Dotyk
* 1997 - Edyta Górniak
* 1999 - Live'99
* 2002 - Perła
* 2003 - Invisible
* 2007 - E.K.G.
* 2008 - Zakochaj się na Święta w kolędach (Nadals de pel monde)

### Singles

* Once In A Lifetime (EDEL, 1994)
* When You Come Back To Me (EMI, 1997)
* Anything (EMI, 1998)
* One & one (Toshiba EMI: 1997, EMI Europe: 1999)
* Linger (EMI, 1999)
* Impossible (Virgin, 2003)
* The Story So Far (Virgin, 2003)
* Whatever It Takes (Virgin, 2003)

## Ligams extèrnes

* Sit oficial
* Forum
# Granges d'Ans

Granges d'Ans (Granges-d'Ans en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion es [grɔ̃n’zej] [dɑ̃m]. Las fòrmas ancianas son Ecclesia in honore Sancti Martini, quae voc A Grangias, en latin, en 1025, Granias au segle XIII, Ecclesia de Grangiis en 1382. Granja es lo resultat dau bas latin *granica, « luec onte òm conserva lo grun », derivat dau latin classic granus, « grun, gran »$^,$$^,$.

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| novembre de 2007 | 2026 | Jacques Mignot | sense etiqueta | |
| març de 2001 | octobre de 2007 | Monique Montaulard | | |
| març de 1983 | 1995 | René Dumaure | | agricultor |
| | (mòrt en foncions) | Robert Lacoste (omonime) | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 167, totala: 176 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 719 | 764 | 731 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 624 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 505 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 361 | | | | Cercar | 208 | 172 | 167 | 166 170 |
| 2009 | 2010 |
| 163 167 | 164 173 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 3 https://web.archive.org/web/20160304051003/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/hautefort/GRANGES-D-ANS.htm
* 1 2 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 169-170
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 330
* Portau de Perigòrd
# Borg de Maisons

Borg de Maisons (en francés: Bourg-des-Maisons) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion es [burdemɛj’ʐu]. Las fòrmas ancianas son Santa Maria de Maisos en 1143, Burgus domorum, traduccion en latin, en 1556. Borg, dau bas latin burgus, es un mot d'origina germanica qu'aviá lo sens d'aglomeracion fortificada. Maisos, « maisons » es un ancian luec d'estapa plaçat sus una via romana; lo mot borg s'i ajustet après. Dauzat pensa que Borg e Maisons son dos luecs vesins.

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2020 | 2026 | Bernadette Bazinet | | |
| mai de 2019 | 2020 | Claude Bouquet | | |
| octobre de 2012 | març de 2019 (mòrt en foncions) | René Faure | divers mança | retirat |
| març de 1989 | aost de 2012 (mòrt en foncions) | René Raspiengeas | PS | retirat de France Télécom |
| | 1989 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 62, totala: 62 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 297 | 293 | 273 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 234 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 155 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 111 | 86 | 80 | 51 | 55 | 78 | 69 | 69 | 68 68 |
| 2009 | 2010 |
| 66 66 | 64 64 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 https://web.archive.org/web/20160810235227/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/verteillac/BOURG-DES-MAISONS.htm
* 1 2 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 68
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 96, a Borcq
* Portau de Perigòrd
# Smilax aspera

L'ariège (var. sarsaparrilha, salsaparelha), (Smilax aspera L.) es una planta monocotiledonèa qu'aparten al genre Smilax, que fa partida de l’òrdre de las Liliales e de la familha de las Smilacacèas.
Lo genre Smilax compta 350 espècias dins lo mond. D’autras espècias son utilizadas a de fins medicinalas, coma Smilax china L.

## Descripcion

L'ariège es un arbrilhonet o liana vivaça. Mesura d'1 a 3 m de naut e possèda una tija volubila, linhosa, rameluda e espinosa. Sas fuèlhas altèrnas, persistantas, lusissentas, son en forma de còr o de pica, e amb dos estipuls transformats en vedilhas. Lo limbe coriaci es percorrit de 5 a 7 nervaduras de traça pseudo parallèl se jonhant a la cima, mas, qu'es excepcional per una monocotiledonèa, amaçat per un malhum de nervaduras secondàrias. Lo bòrd del limbe es espinós.
Es una planta dioïca, de flors pichonas, blanc jaunenc, reünidas en pichonas ombèlas. Los fruchs pichons e globuloses, a vegada ovals, semblan a de groselhas, son roge escur. La planta conten de saponinas.
Florason d’agost a octobre en region mditerranèa. Lo fruchs maduran en novembre decembre.
Qualques sosespècas son a vegadas distingadas :
* S. aspera subsp aspera
* S. aspera subsp balearica
* S. aspera subsp mauritanica
* S. aspera subsp nigra

## Espandiment e abitat

Aquela espècia buta dins las tèrras sècas en Mexic, en Orient Mejan, en Africa centrala (Republica Democratica de Còngo, Kenya, Etiopia), en Asia centrala (Índia, Botan, Nepal) e en Euròpa dins las regions mediterranèas.
La liana, tròp solida per èsser trencada de la man, contribuís a far la garriga lengadociana dificilament penetrabla.

## Utilizacions

Planta medicinala, utilizada en cas de raumatisme e de malautiá de pel (eczèma, psoriasi), mas tanben en cas de gripa, anorexia o gota. A una accion diuretica e diaforetca, car activa la circulacion. Solas las racinas son utilizadas, e sas grana, se son pas vertadièrament toxica, totun son pas consomablas.
La planta es tanben consomada per sa vertuts fortificantas e afrodisiacas en Mexic e Amazònia per tal de far créisser la virilitat e tractar los trebolums de la menopausa. Es utilizada dins lo tractament de problèmas respiratòris e de la sifilis.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Lo Congrès

## Vejatz tanben
### Articles connèxes

* Smilacaceae

### Ligams extèrnes

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Ariège.
* Modèl:Belles fleurs de France2
* Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Smilax aspera (en)
* Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Smilax aspera (en)
* Referéncia Catalogue of Life : Smilax aspera L. (en)
* Referéncia Tela Botanica (França metropolitana) : Smilax aspera L., 1753 (fr)
* Referéncia NCBI : Smilax aspera (en)
* Referéncia GRIN : espècia Smilax aspera L. (en)
# Bahrayn

Bahrayn, oficialament lo Reialme de Bahrayn (en arabi: مملكة البحرين, Mamlakat al-Baḥrayn), es un estat insular de la peninsula Aràbia, dins lo golf Persic.
La capitala es Manama. Lo gentilici es bahraynita.

## Referéncias

* ↑ «Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana» (en occitan) p. 128.
* ↑ U.S. Department of State. «About Bahrain». 2009-2017.state.gov. [Consulta: 15 d'octobre de 2024]
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Bahrayn.

### Referéncias

v · m Païses d'Asia :
| Asia Centrala | Afganistan • Cazacstan • Quirguizstan • Ozbequistan • Russia ¹ • Tatgiquistan • Turcmenistan | Asia de l'Èst | China • Corèa del Nòrd • Corèa del Sud • Mongolia • Japon • Republica de China (Taiwan) |
| Asia Occidentala | Arabia Saudita • Armenia ¹ • Azerbaitjan ¹ • Bahrayn • Egipte ¹ • Emirats Arabis Units • Georgia ¹ • Iran • Iraq • Israèl • Jordania • Kowait • Liban • Oman • Qatar • Siria • Turquia ¹• Iemèn | Asia del Sud-Èst | Birmania (Myanmar) • Brunei • Cambòtja • Indonesia • Laos • Malàisia • Filipinas • Singapor • Tailàndia • Timòr Èst ¹ • Vietnam |
| Asia del Sud | Bangladèsh • Botan • Índia • Maldivas • Nepal • Paquistan • Sri Lanka | Autras entitats politicas | Autoritat Palestiniana • Rojava |
| ¹ parcialament asiatic ||||
# Vittefleur

Vittefleur es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.

## Geografia

Vittefleur Fa partida del país de Caux.
Vittefleur fait partie du pays de Caux.

### Comunas vesinas
## Istòria

Vittefleur A annexat Crosville en 1824.
Vittefleur a annexé Crosville en 1824.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Sylvie Houzard |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 803 | 820 | 846 | 782 | 1 255 | 1 350 | 1 232 | 1 349 | 1 333 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 217 | 1 272 | 1 145 | 1 012 | 914 | 812 | 832 | 844 | 842 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 806 | 793 | 738 | 707 | 655 | 642 | 694 | 726 | 703 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 685 | 651 | 638 | 736 | 678 | 641 | 623 | 627 | 631 |
| 2009 | 2010 |
| 634 647 | 635 647 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Gilabèrt Nariòo

Gilabèrt Nariòo (Valençun 24/10/1928-Juranson 05/04/2024) qu’a passat la soa vita a deféner e a promòver la lenga occitana de Gasconha.
Gilabèrt Nariòo qu'estó un sòci màger de l'associacion Per Noste, qu’a participat a la creacion deu Diccionari occitan-francés Gasconha, e a tantas autas òbras importantas per la lenga occitana de Gasconha :
Qu’a escriut quauques textes de cançons deu purmèr disc de Los de Nadau, de las quaus e's tròba "Monsur lo Regent”, “Escota plan, n'ei pas tròp tard”, “Aspa vòu víver”, “Arron d'aimar”, “Auròst tà Victòr Jarà” e tanben de discs ulteriors deu medish grop o de Marcèu Amont.
Que participè a l'elaboracion deu metòde d'aprentissatge de la lenga “Lo gascon lèu e plan” de Miquèu Gròclaude, edicion Omnivox, en 1977, puish reeditat en 1993. Lo manuau de 25 leçons qu'èra hornit dab textes enregistras (sus disques vinils ou caishetas on s'enten la soa votz en tant que lector e repetitor), arreviradas deus textes en françés, un lexic bilingüe pro complet, exercicis e correcions.
Qu'a arrevirat de cap tau gascon libes, deus quaus “La Bíblia Valenciana” de Rafael Tasis.
Qu’a escriut pròsa, poesia, cançons e teatre.
Despuish 1985, qu'ei en carga de la cronica mesadèra "Parlar Plan” de la revista País Gascon de l'associacion Per Noste, on s'i tròba un heish d'informacions, de coneishenças, de torns de lenga e de conselhs. Aquestas cronicas qu'estón aplegadas en 2017 en un libe “Parlar Plan” de la colleccion Utis de Per Noste.
# Borriol

Borriòl (Borriol en catalan) es un municipi de la comarca de la Plana Alta al País Valencian.
# Antoine Béchamp

Pierre Jacques Antoine Béchamp (Bassing, 15 d'octobre de 1816 – París, 15 d'abril de 1908) foguèt un quimista e biologista francés.
# Pèire Fontan

Pèire Fontan (Tolon, 15 d'octobre de 1882–1952) foguèt un escrivan provençau de lenga occitana. Foguèt premiat ais Jòcs Floraus en 1909 per son òbra Lou Calen.

## Biografia

Pèire Fontan nasquèt dins una familha de classa nauta (son paire èra surgian) que s'èra alunhada de l'occitan. Descobriguèt la lenga d'òc quand venguèt conservador dau Musèu de las Bèlas Arts de Tolon en ensajar de comprendre los tèxtes de La Sinsa. S'interessèt puèi a l'òbra de Mistral.
Venguèt Majoral dau Felibritge en 1918.

## Extrach

Preguiera ais Mòrts
Per Miquèu de Camelat
Ò meis ajòus de tota epòca, Rèire alunchats que m'avètz fach, qu'avètz complit vòste prètzfach Sensa ne'n conóisser la tòca ;
Mòrts que dins l'oblit dau tombèu, Dins la pòussa ò sota lo marbre, Esparpalhats vòsti cadavres Secats per leis ans a tropèu ;
Mòrts que ne'n pòdi fa lo còmte, Que ma memòtia a renagats, Vers vautri encuei vòli pregar, Anma de pacan vò de còmte !
Car se sabi vòstei vida, Sabi a pauc près coma an marchat Dins la tiera d'ans aluchats Lei generacien espandidas :
Car m'an dich, e lo vòli crèire, qu'ambé de chivaliers crosats Lo sang lo mai nòble a passat Dintre lei venas de mei rèires.
Car m'an dich e li ai cresença Que de borgés e de marchands Ambé de rustes bastidants N'an donat sagessa e prudença.
Coma ieu fau, de rimejaire An seguit sei raives a l'azard ; E de marins e de sòudars Son estats d'ardits guerrejaires. [...]

## Òbras

* Lou Calen. Tolon : Escòla de la Targa, (1909. Premiat amb una agoléncia ai Jòcs Floraus.
* Entre-terro (1938).

## Edicion en linha

* Lo Calen .
# Joan Aicard

Joan Aicard - Jean Aicard en francés - (Tolon, lo 4 de febrier de 1848 – París, lo 13 de mai de 1921) foguèt un escrivan provençau de lenga francesa naissut a Tolon, romancier, dramaturg e poèta.
Foguèt elegit membre de l'Acadèmia Francesa en 1909 per ocupar la cadiera 10.
Un de sei romans e personatges mai important es de segur Maurin dei Mauras qu'evòca e pinta lei Mauras e lo Var .
# Camelia Jordana (cantaira francesa)

Camelia Jordana (naissuda Camélia Jordana Aliouane; Tolon, lo 15 de setembre de 1992) es una cantaira provençala de lenga francesa e d'origina cabila argeriana; foguèt revelada per l'emission de television Nouvelle Star en 2009 avans de signar un contracte ambé lo companhiá Sony Music la mesma annada.
En 2010 sortiguèt son premier album que pòrta simplament son nom.

## Ligams extèrnes

* Site oficiau
# Jaufré de Ponts

Jaufré de Ponts fuguet un chivalier e trobador dau segle XIII dau chasteu de Ponts dins la marcha de Peitau en Sentonge. Compauset de tençons emb son senhor Rainaud de Ponts. Existís una vida comuna de Jaufré e Rainaud. Solas doas de sas tençons subrevisquèron dont una sola emb Rainaut ("Seign'en Jaufre, respondetz mi, si·us platz"). L'autre es un partiment emb Guiraud Riquier ("Guiraut Riquier, diatz me", compausat saique en 1270 o 1280-120). Lo ròtle de Jaufré dins lo debat consistís a pausar de simplas questions de joinessa sus l'amor per recebre pas que las responsas amaras e experimentadas de Guiraut jos una forma proverbiala.
Jaufré era benleu l'espós d'Isabeu, filha d'Enric II de Rodés, patron de trobadors. En 1292, rendet omenatge au senhor de Chasteurós.

## Veire tanben
### Bibliografia

* Chabaneau, Camille. Les Troubadours Renaud et Geoffroy de Pons. Paris: Maisonneuve, 1881.
* Egan, Margarita, ed. and trans. The Vidas of the Troubadours. New York: Garland, 1984. ISBN: 0-8240-9437-9.
* Pfeffer, Wendy. Proverbs in Medieval Occitan Literature. University Press of Florida, 1997. ISBN: 0-8130-1480-8.
* Ròcaguda, Enric Pascal de. Le Parnasse occitanien, ou Choix de poésies originales des troubadours. Benichet, 1819. See page 384 for Jaufre's vida in Occitan.

### Articles connèxes

* Lista de trobadors e trobairises

### Liames externes

* tenso de Jaufré e Guiraut Riquièr.