OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# OTH (rock francés)

OTH foguèt un grop de ròck independent francés de Montpelhièr (Occitània) fondat en 1978 e compausat de Jean-Michel « Spi » Poisson (votz, armonicà), Gilbert « Motch » Valentin (guitarra), Didier « Beubeu » Banon (batariá), Philippe « Phil » Messina e Dominique « Domi » Villebrun (guitarra). A la fin de las annadas 80, es considerat ambe los Sheriff coma un dels grops màgers de la scèna ròck montpelhierenca, e quitament una referéncia del punk ròck francés de nivel exagonal.
OTH ven de l’anglés « On Tenter-Hooks » (« estar sus esplingas » au sens figurat, revirat al francés en « sur des charbons ardents »).
OTH a sortit quatre albums entre 1984 e 1990.
Lor cançon mai coneguda es Le rap des Rapetous sortida en 45 torns en 1986.
Lor cançon La France dort es estada represa per Los Maracas en 1993.
Lo grop se desseparèt en 1991 en seguida del fracàs artistic e la plan marrida recepcion del quatren album, Explorateur sortit en 1990.

## Discografia

* 1984: Réussite
* 1986: Sur des charbons ardents
* 1988: Sauvagerie
* 1990: Explorateur
# À caus' des garçons

À caus' des garçons es un duò femenin francés compausat d'Hélène Bérard (la blonda) e de Laurence Heller (la bruna), femna del fotografe Jean-Baptiste Mondino e amiga ambe lo cantaire francés Alain Chamfort.
En 1987, an enregistrat lor primièr 45 torns, compausat e produit per Alain Chamfort ; lo títol À caus' des garçons es aital estat una capitada en França au començament de l'annada de 1988, pr'aquò succès sens seguida per las doas cançons sortidas aprèp, Faire les voyous (1988) e Pas envie d'expliquer (1989), qui elas an pas avut nat resson.
La cançon À caus' des garçons es estada represa ambe succès en version tecktonik en 2007 per Yelle. N'existís tanben una version en anglés per la cantaira suedesa Robyn (Because of Boys).

## Referéncias

* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Yelle/A-cause-des-garcons-s6454.html
# Chagrin d'Amour

Chagrin d'Amour èra un grop de pop franco-american de las annadas 1980, compausat del francés Grégory Ken e de la cantaira americana Valli. Es mai que mai conegut per la cançon Chacun fait (c'qui lui plaît).
Fin 1981, lor cançon Chacun fait (c'qui lui plaît) ven un tube en França : lo 45 torns se vend a 3 milions d'exemplars e es n°1 de las ventas de disques a la debuta de l'annada 1982. Pr'amor del frasejat placat sus la musica jos forma d'un dialòg entre Grégory Ken e Valli, aquesta cançon es de còps considerada coma essent lo primièr tube del rap francés.
Grégory Ken defuntèt en 1996.

## Discografia

* 1982 : Chagrin d'amour
* 1984 : Mon bob et moi

## Referéncias

* ↑ https://www.liberation.fr/culture/1996/04/27/mort-de-gregory-ken-fondateur-de-chagrin-d-amour_167655/
# Taxi Girl

Taxi Girl èra un grop de pop ròck francés de París (França) eissit del movement new wave e actiu de 1978 a 1986.
An conegut lo succès tre lor dos primièrs 45 torns, dos tròces de synthpop en francés, Mannequin en 1980 e sustot Chercher le garçon en 1981, simple vendut a mai de 150 000 exemplars en França. Chercher le garçon es d'alhor encara a l'ora d'ara la cançon la mai coneguda de Taxi Girl.
Compausat de cinc sòcis al debut en 1978 (Daniel Darc, Mirwais Stass, Laurent Sinclair, Stéphane Erard e Pierre Wolfsohn), Taxi Girl coneis dora un primièr drama ambe la mòrt del bataire Pierre Wolfsohn d'una subredòsi de cocaïna lo 24 de julhet de 1981.
Vengut un trio après la partença de Stéphane Erard e la mòrt de Pierre Wolfsohn, Taxi Girl publica en 1981 son primièr e sol vertadièr album : Seppuku, enregistrat per Andy Scott e produch per Jean-Jacques Burnel dels Stranglers. Jet Black, lo bataire dels Stranglers justament, participa quitament a qualques tròces de Seppuku.
Pr'amor d'una tension creissenta entre Laurent Sinclair e Mirwais Stass, Taxi Girl deven a partir de 1983 un simple duò compausat de Daniel Darc e Mirwais Stass. Publican alavetz lo mini album Quelqu'un comme toi.
A partir de la fin de l'annada 1983, Taxi Girl ralentís son activitat musicala.
Totjorn jos fòrma de duò, tres 45 torns de mai son publicats : Dites-le fort e Paris en 1984, e enfin Aussi belle qu'une balle en 1986. Lo duò se separa pauc après. Daniel Darc, lo cantaire (de son nom vertadièr Daniel Rozoum), comença alavetz una carrièra sòlo onorable, mentre que Mirwais Stass (de son nom vertadièr Mirwais Ahmadzaï) coneis la consecracion en trabalhant per Madonna, mai precisament sus l'album Music de 2000, sus la totalitat de l'album American Life en 2003, e sus qualques títols de Confessions on a Dance Floor en 2005.

## Cançons mai conegudas

* Mannequin (1980)
* Les yeux des amants (1980)
* Chercher le garçon (1981)
* La femme écarlate (1981)
* Les armées de la nuit (1982)
* Quelqu’un comme toi (1983)
* Paris (1984)
* Aussi belle qu'une balle (1986)
# Twenty 4 Seven

Twenty 4 Seven es un grop house anglofòn tardiu (fondat en 1989) originari dels Païses Basses per Ruud Van Rijen. Lo grop es compausat al debut del rapaire american Tony Dawson-Harrison dich Captain Hollywood, e de la cantaira Nance Coolen. Twenty 4 Seven coneis alavetz una primièra capitada tre lor primièr 45 torns I Can't Stand It fin 1990 debut 1991.
Pauc de temps après, Tony Dawson-Harrison e Nance Coolen son remplaçats pel cantaire Stacey Paton (dich Stay C) e una la cantaira Stella. Jos aquela novèla fòrma, Twenty 4 Seven se vira cap a la tècno dance e obten un autre tube en 1993 ambe lo títol Slave To The music. Mentre, Tony Dawson-Harrison es partit fondar en Alemanha lo Captain Hollywood Project.

## Cançons ma conegudas

* I Can't Stand It (1990)
* Slave To The music (1993)
* Take Me Away (1993)
* Is It Love (1993)
# Bandolero

Bandolero èra un grop de pop funk francés format en 1983 pels fraires Carlos e José Perez ambe Gilles Boulzak. Lo manejaire del grop èra Alexis Quinlin.
Abans de fondar Bandolero, fasián partida en 1977 d'un grop punk francés efemèr, los Guilty Razors (separat en 1979), ambe Pascal Dequatremare, qui el aurà un tube en francés en 1988 ambe sa cançon Bonne bonne humeur ce matin jol nom de Tristan.
Bandolero an agut un gròs tube en 1983 ambe lo tròç París Latino, que'n vendràn tres milions de 45 torns.
Lo paure Carlos Perez defuntèt en 1998.
En decembre de 2002, París Latino es estat représ ambe succès pels escolans de la sason 2 de l'emission televisada Staracademia : aquela novèla version serà un còp mai un gròs tube, n°1 en França a la fin de 2002 e al començament de 2003.

## Referéncias

* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Star-Academy-2/Paris-Latino-s4659.html
# Heugars

Heugars pron. [huˈɣas] (en francés: Heugas) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [hu'ɣas]. Las fòrmas ancianas que son : Felgars cap a 1070, Falgars en 1080, Falgars, Faugars, Felgars, Feugars aus sègles XI e XII, Falgarensis, en latin (medisha epòca), Hougas (mapa de 1638), Heugas (duas mapas deu sègle XVIII).
Per Dauzat e Rostaing, lo nom que vien deu latin filex « heuç, heuèra, heuguèra » e sufixe -arium. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'i ved lo gascon heugà « heugar, haugar » au plurau; Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que tròba [dab hòrt de confusion] la fòrma gascona de l'ancian occitan *falgue (sic) dab lo sufixe collectiu -às; lo sens que seré lo d'un lòc on la heuguèra se plai.
Bénédicte Boyrie-Fénié que ved tanben l'eretèr deu mot latin filex, filice, mès lo sufixe qu'ei -are e non pas -ariu (qui auré miat a hèuguèir o a heuguèr). Com explicar l's finau ? ua insisténcia suu caractèr collectiu deu nom o simplament adventici. NB. Com lo plurau e pareish tanlèu l'origina, lo sens qu'ei d'un lòc compausat d'un ensemble de heugars, on las bonas tèrras e son absentas; un pur caractèr grafic o d'azard qu'ei donc improbable.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2026 | Serge Pomarez | PS | retirat de quadre administratiu FPH |
| març de 1983 | 2014 | Jean-Louis Ducamps | PS | retirat de regent |
| | 1983 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1298, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 1 208 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 209 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 1 154 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 880 | 876 | 929 | 1 192 | 1 280 | 1 268 | 1 222 | 1 228 | 1 233 1 279 |
| 2009 | 2010 |
| 1 238 1 285 | 1 237 1 284 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Nòtas

* ↑ http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0&lang=oc
* 1 2 3 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 114
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 281, a Falga (Le)
* Portau de Gasconha
# Cabassa
## Patronime

* Cabaça, patronim provençau
* Cabasse, patronim francés

## Toponime

* Cabaça, comuna de Var

## Planta

* Un arbre o part d'un arbre: «arbre magencat e desbrancat ; tronc d'arbre ; marc (la branca mèstra)». Sembla èsser aparentat a cabasse, paraula peitavina que significa un arbre curat.
* Trapa natans, espècia de planta de flors originària d'Eurasia e Occitània.

## Vestiment

* cabaça, un gòrb portat als Alps.

## Entrepresa

* Cabasse, entrepresa fondada en 1950 pel lutièr lorenc (Vòges) Georges Cabasse.
* 1 2 Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.
* 1 2 de Cantalausa, Joan. «Cabassa». A: Diccionari General Occitan (DGO). Cultura d'Òc. ISBN 2-912293-04-9.
# Trapa natans

La castanha d'aiga, cabassa (var. escabassa, chabassa) o borroncon (nom binomial: Trapa natans) es una espècia de plantas de flors de la familha de Trapaceae o de Lythraceae, segon la classificacion filogenetica. Es una planta aqüatica originària de las regions temperadas e caudas d'Africa, d'Asia e d'Euròpa.

## Referéncias

* ↑ de Cantalausa, Joan. «Trapa natans». A: Diccionari General Occitan (DGO). Cultura d'Òc. ISBN 2-912293-04-9.
* ↑ Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.
* ↑ «macre» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
* Wikidata: Q161110
* Multimedia: Trapa natans
* Espècias: Trapa natans
# Xavier Le Pichon

Xavier Le Pichon (nascut lo 18 de junh de 1937, Quy Nhon) es un geodinamician francés de la segonda mitat dau segle XX. Pionier de la tectonica de las placas, ne'n prepausèt un modele en 1968. Basat sus l'existéncia de sieis placas principalas, aqueu trabalh permetèt de melhorar las coneissenças relativas a la reparticion dels terratrems enregistrats dins lo monde. En 1973, escriguèt amb Jean Bonnin e Jean Francheteau lo libre Plate Tectonics que demorèt la referéncia dins lo domeni durant quauquas annaas. En parallele, Le Pichon foguèt nomat director dau departament de geologia dau centre d'oceanologia de Brèst (1969), professor a l'universitat Pierre-et-Marie Curie de París (1978) e director dau departament de geologia de l'Escòla Normala Superiora (1984).

## Ligams internes

* Geologia.
* Tectonica de las placas.

## Bibliografia

* (en) Henry R. Franke;, The continental drift controversy, Cambridge, Cambridge University Press, 2012.
* (en) Tanya Levin, « Interview of Xavier Le Pichon by Tanya Levin », Niels Bohr Library & Archives, American Institute of Physics, 25 de mai de 1998.
# Arbre baumelut

Un arbre baumelut, arbre caunut o arbre cabornut (los tèrmes varian plan per dialècte; veire #Autres noms) es un arbre, sovent atjat, vivent o mòrt, dins lo qual una cavitat s'es formada dins son tronc o sas brancas.

## Autres noms

Nòta : arbre pòt devenir arbe, arbo, aubre, abre o albre en occitan. Arbre e aubre semblan èsser las variacions mai comunas.
* Arbre baumelut [o balmelut]
* Arbre cabornut / cabornat / cabarnhat / cabarnut [o cagornut / cafornut / cabornus / cavernós]
* Arbre caunut / chaunut
* Arbre curat
* cacarauna [Mistral ditz qu'es un tèrme sustot bas-lemosin]
* calabòrna/calaborna [Mistral ditz qu'es sustot un tèrme utilizat en Daufinat (ò) e Lemosin (o)]

## Nòtas

* 1 2 Segon las autras variacions del mot dins lo multidiccionari Dicodòc.

## Referéncias

* ↑ «arbre» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
* 1 2 3 4 5 Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.
* ↑ «arbre» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
* Wikidata: Q91126524
* Multimedia: Hollow trees
# Bèuhòrt

Bèuhòrt$^,$$^,$$^,$ (Beaufort en francés) qu'es ua comuna gascoa, en Savés, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Savés a 40 km al sud-oèst de Tolosa e a 18 km al sud-oèst de Murèth

## Istòria

Pendent l'Ancian Regime, Bèuhòrt qu'èra de l'eleccion de Ribèra Verdun, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Senta Magdalena. Tanlèu 1790, Bèuhòrt qu'èra deu canton de Riumas.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2020 | Emmanuel Guetin-Maleprade | sense etiqueta | retirat |
| 1987 | 2014 | André Deladge | PS | |
| | 1987 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Riumas; qu'es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 354, totala: 366 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 162 | 125 | 142 | 140 | 147 | 247 | 348 | 356 | 369 371 |
| 2009 | 2010 |
| 361 372 | 353 364 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* 2016 : 451

## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici (2009). Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 5 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html

## Ligams extèrnes

* Bèuhòrt sul site de l'IGN
* Bèuhòrt sul site de l'Insee
* Portau de Gasconha
# Sarsa Dengel

Sarsa Dengel (1550 - 4 d'octòbre de 1597, Damot) es un negus d'Etiopia que reinèt de 1563 al 4 d'octòbre de 1597. Succediguèt a Menas (1559-1563) e foguèt remplaçat per Yaqob (1597-1607). Son rèine foguèt marcat per un important redreiçament d'Etiopia amb una restauracion de la situacion economica, una reorganizacion de l'administracion e una resisténcia victoriosa a una ofensiva otomana menaa a partir dau pòrt de Massaua en 1557. En 1589, un tractat de patz turcoetiopian permetèt d'assegurar l'estabilitat de la frontiera. Pasmens, Sarsa Dengel aguèt mens de succès dins lo sud onte las incursions dels Oromòs s'intensifiquèron. Plusors regions meridionalas de l'Emperi foguèron ansin pilhaas.

## Ligams internes

* Etiopia.

## Bibliografia

* (fr) Hubert Jules Deschamps (dir.), Histoire générale de l'Afrique noire de Madagascar et de ses archipels Tome I : Des origines à 1800, París, Presses Universitaires de France, 1970.
# Vilandraut

Vilandraut o benlèu Vilandraud (Villandraut en francés) qu'es ua comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Etimologia

Del latin villam Andraldi o vinea(m) Andraldi (villa o vinha d'Andraut, del nom germanic Andrald), qu'al sègle catòrze èra escrit encara Vinhandraut.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| 2014 | 2026 | Patrick Breteau | representant de comèrci |
| març 2008 | 2014 | Dominique Payrois | |
| | 2008 | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 994, totala: 1084 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 835 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 096 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 1 325 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 988 | 940 | 887 | 914 | 777 | 815 | 900 | 916 | 935 956 |
| 2009 | 2010 |
| 954 974 | 969 988 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Lòcs e monuments

* Castèth medievau bastit per Clamenç V e classat per la Republica Francesa com monument istoric.

## Personalitats ligadas damb la comuna

* Clamenç V, Papa.
* Robèrt Boulin, òme politic.

## Véser tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 371
* Portau de Guiana
# Sukhoi Su-27

Lo Sukhoi Su-27 es un avion de chaça sovietic concebut durant los ans 1970 per lo constructor Sukhoi. Relativament similar al F-15 estatsunidenc, es un chaçaire monoplaça fòrça manobrable inicialament destinat a de missions de superioritat aeriana. Pasmens, de variantas foguèron desvolopaas per assegurar la mager part de las missions de combat moderne. Aquelas variantas foguèron designaas per d'apelacions novelas que son sovent consideraas coma d'aparelhs distints (Su-30, Su-33, Su-35, Su-37, Shenyang J-11, etc.).
Lo Su-27 intrèt en servici dins las fòrças armaas sovieticas en 1985. 680 exemplaris foguèron produchs entre 1982 e 2010, mas una partia foguèron exportats. D'efiech, en 2020, 16 païs alinhavan 1 067 avions de la seria dau Su-27 al sen de sas fòrças aerianas. Lo Su-27 e sas variantas èran ansin la segonda familha mai utilizaa dins lo monde. Participèron a plusors conflictes coma la guerra Etiopia-Eritrea o la guerra d'Ucraïna. En Africa, los Su-27 etiopians dominèron los MiG-29 eritreus. En Ucraïna, ont es utilizat per los dos camps, plusors exemplaris foguèron destruchs per las defensas antiaerianas despuei lo començament dau conflicte.

## Ligams internes

* Sukhoi 30.
* Sukhoi 33.
* Sukhoi 35.
* Sukhoi 37.

## Bibliografia

* (en) Yefim Gordon, Sukhoi Su-27 Flanker: Air Superiority Fighter, Airlife Publishing, 1999.
# Batalha deis Illas Santa Cruz

La batalha deis Illas Santa Cruz es una batalha navala de la Segonda Guèrra Mondiala que se debanèt dau 25 au 27 d'octòbre de 1942 dins la region de Guadalcanal. Opausèt una flòta japonesa (4 pòrta-avions, 36 naviris e 199 avions) a una flòta estatsunidenca (2 pòrta-avions, 21 naviris e 136 avions). Foguèt la consequéncia d'una volontat nipona de tornar prendre l'iniciativa sus aqueu teatre e de blocar lei pòrta-avions americans mandats per blocar l'invasion de l'illa per l'armada imperiala. Leis Aliats refusèron pas lo combat car esperavan infligir de pèrdas pron significativas a son adversari per prendre l'avantatge dins lo sector.
La batalha deis Illas Santa Cruz es donc liada a l'ataca terrèstra còntra la basa aeriana de Lunga Point (23-26 d'octòbre de 1942). Coma per lei batalhas aeronavalas precedentas, lei doas esquadras luchèron per mantenir lo contacte e fòrça succès foguèron obtenguts per azard. Lei dos camps deguèron encaissar de degalhs importants e lo combat es generalament coma una victòria tactica de la marina imperiala japonesa. D'efiech, leis Estatunidencs perdiguèrun un pòrta-avions (USS Hornet) e l’USS Enterprise, lo segond pòrta-avions de la flòta engatjada dins lo combat, foguèt tanben grèvament daumatjat. Conjugada amb la pèrda de l’USS Wasp en setembre, aquela desfacha compliquèt fòrça la situacion deis Estatsunidencs a l'entorn de Guadalcanal durant plusors setmanas.
Pasmens, a tèrme pus lòng, lo combat es considerat coma una victòria estrategica aliada car lei Japonés aguèron de dificultats de remplaçar sei pèrdas (dos pòrta-avions e un crosaire daumatjats). En particular, perdiguèron mai de 60 pilòts experimentats. Aquò agravèt la pèrda de capacitats de son aeronavala car Japon aviá de capacitats feblas per entraïnar de pilòts novèus. Ansin, lo pòrta-avions Hiyo deguèt s'entornar en Japon car aviá plus de pilòts per seis esquadrilhas.

## Liames intèrnes

* Pòrta-avion.
* Segonda Guèrra Mondiala.

## Bibliografia

* (en) Eric Hammel, Carrier Strike : The Battle of the Santa Cruz Islands, October 1942, Pacifica Press, 1999.
# Contra-torpilhaire

Lo contra-torpilhaire èra un pichon naviri de guerra apareigut a la fin dau segle XIX e destinat a luchar contra los torpilhaires. Èra equipat de canons leugiers permetent un tir rapid contra los naviris pauc protegits. Tenguèt ansin un ròtle determinant dins la proteccion de las flòtas de guera e dels naviris de transpòrt durant las doas guerras mondialas. Lo concepte de contra-torpilhaire foguèt fòrça utilizat dins las marinas francesa e italiana. Fusionèt pauc a cha pauc amb aqueu de destroier e, dins las marinas modernas, los termes « contra-torpilhaire » e « destroier » son venguts sinonimes.

## Ligams internes

* Destroier.
* Torpilhaire.
# Batalha d'Ancona

La batalha d'Ancona es una ataca menada per la marina d'Àustria-Ongria còntra lo pòrt italian d'Ancona lei 23 e 24 de mai de 1915. Una importanta esquadra, compausada de 11 cuirassats e de 19 naviris pus leugiers (destroièrs, torpilhaires, etc.) ataquèt per suspresa lo pòrt e seis installacions. Un còntra-torpilhaire italian, present dins lo sector, foguèt tanben atacat e aprefondat. Leis infrastructuras portuàrias foguèron en partida destruchas per lei bombardaments, mai Àustria-Ongria poguèt pas aprofichar aqueu succès en causa de la superioritat numerica deis Aliats en mar Adriatica.

## Liames intèrnes

* Ancona.