# Pardalhan (Agenés)

Pardalhan (Pardaillan en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre deu territòri

Comunas confrontantas de Pardalhan :
| Sent Sarnin de Duràs | | Sent Joan de Duràs |
| Duràs | | La Sauvetat de Dròt |
| Auriac de Dròt | Monteton, Alemans de Dròt per un qüadripunt | Mostièr |

## Toponimia

* La prononciacion es [parda'jaŋ]. Las fòrmas ancianas son prior de Pardelha et de Guarinhac, en 1326, capella de Pardelha, en 1326, B.M. de Gabiraco, en latin, en 1503, prior de Gaviraco prope Pardalianum, en latin, en 1520, Pardaillan (mapa deu sègle XVII). Pardalhan èra lo nom deu castèu e Gavirac/Gabirac/Guavirat/Gabrias/Gabriat lo nom d'origina deu vilatge, a 500 o 600m, e de la parròquia; dempuèi, lo vilatge de Gavirac a pres lo nom de Pardalhan, aquò dejà a l'epòca de la mapa de Cassini, e la petita aglomeracion situada près deu castèu deu èsser Le Vieux Bourg, « Lo Vièlh Borg, Lo Borg Vièlh ».
* Pardalhan ven d'un nom latin d'òme Pardalus, Pardalis, Pardelius (Dauzat e Rostaing), Pardelius (Negre), *Pardalius, nomen tirat deu cognomen Pardalus, de pardalis, « pantèra » (Astor, Bénédicte Boyrie-Fénié), lo tot emb lo sufixe -anum. Las fòrmas pus ancianas, de 1326, menarián puslèu a Pardelius.
* Gavirac/Gabirac/Guavirat/Gabrias/Gabriat/Guarinhac. La fòrma de 1326 es probablament una cacografia e las variantas Gabrias/Gabriat venen puslèu de Gavirac/Gabirac/Guavirat, au luec que lo passatge invèrse es pas aisit. *Gavirac, prononciat coma Gabirat per betacisme e per l'evolucion normala de -ac en Agenés, es probablament la fòrma d'origina. *Gavirac pòt pas venir de Gabrius/Gabrios, d'origina gallesa, coma Gauriac, per de rasons foneticas. Una inscripcion de Valença, au musèu de Grenòble fornís lo nom de Sextus Cabirius Jullinus; Cabirius es pas un nomen, mès un agnomen a foncion de nomen, basat sus lo nom deus Cabirs (divinitats). En supausent una sonorizacion de l'iniciala, Cabiriacum poiriá explicar Gavirac. Lo nom gallés d'òme Cavarios demandariá un accident de mai, una reduccion de diftongue : *Cavariacon > *Gavairac > [gaβej'rat] > [gaβi'rat]. Mès totas aquelas etimologias son especulativas.

## Istòria

* En 1824, Sent Front fuguèt annexat a Pardalhan.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| març de 1989 | 2026 | Serge Cadiot | agricultor |
| | 1989 | | |
| 1892 | 1902 | Guillaume Chapoulié | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Duràs; es adara deu canton de Les Coteaux de Guyenne (en francés). De 1793 a 1801 fuguèt deu canton de La Sauvetat e Sent Front èra deu canton de Somençac.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 326, totala: 332 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 856 | 747 | 730 | 712 | 1 041 | 1 023 | 1 068 | 1 034 | 933 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 892 | 831 | 840 | 807 | 818 | 748 | 704 | 640 | 629 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 618 | 640 | 640 | 513 | 504 | 543 | 543 | 538 | 521 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 418 | 357 | 318 | 325 | 316 | 312 | 314 | 321 | 324 334 |
| 2009 | 2010 |
| 329 333 | 331 335 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 313 abitants e la densitat èra de 15,88 ab/km²

### Demografia Sent Front

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 326, totala: 332 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 130 | 213 | 257 | 225 | | | | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | | | Cercar | Cercar | 314 | 321 | 324 334 |
| 2009 | 2010 |
| 329 333 | 331 335 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* Las donadas de la drecha deu grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Pardalhan.

## Luecs e monuments

* La glèisa de Nòstra-Dòna (setembre 2015)
* Placa commemorativa a Marguerite Duras (setembre 2015)
* Lo monument aus mòrts davant lo balet de la glèisa (setembre 2015)

## Personalitats ligadas emb la comuna

* Marguerite Duras (1914-1996): escrivana e cineasta.

## Veire tanben

* Comunas d'Òut e Garona

## Nòtas

* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 197-198
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 518
* ↑ https://books.google.fr/books?id=ntUUAAAAIAAJ&pg=PA33&lpg=PA33&dq=nom+cabirius&source=bl&ots=2CpvpHst2l&sig=05hJoyeQ1oYUsSXgfVKvQ40nqnc&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjf_4Wgg6zdAhUEzoUKHdZiBywQ6AEwAHoECAEQAQ#v=onepage&q=nom%20cabirius&f=false
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=26168
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/05/28/serge-cadiot-reelu-maire-7518866-3792.php
* Portau de Guiana