# Castelnòu e La Capèla

Castelnòu e La Capèla$^,$ o Castèlnau e la Capèla (Castelnaud-la-Chapelle en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Castelnòu e La Capèla :
| Alàs | Sent Vincenç de Còssa Bainac e Casenac | Vesac |
| Veirinas de Doma | | Senac e Sent Julian |
| Grivas | Sent Laurenç de Valech | Sent Cibranet |

## Toponimia
### Castèlnòu

La prononciacion es [kɒhtɛl’nɔw]. Las atestacions ancianas son las del castèl o las del vilatge : Castellum nomine Castrum novum, en 1124, Castelnou (pel vilatge, sense data), Castelnau-sur-Dordogne e Castelnau-des-Berbières (Berbiguièras probablament), al sègle XVI, e Castelnau-des-Mirandes (auèi en francés Les Milandes), en 1625. Emb castèl, mot vengut del latin castellum (e abans de castrum), nòu, de novum, e sas fòrmas pus evolucionadas nau e nuèu, es l'adjectiu que se tròba pus sovent en toponimia. Mas la formacion castelnau a un sens autre que çò que marca l'evidéncia : dins l'oèst occitan, se referís a de pichonas aglomeracions aparadas per un castèl, de borgs castrals medievals (sègles XI a XIII) estudiats per exemple per Benoît Cursente, sens qu'es pas contradictòri emb lo sens literal.

### La Capèla

La prononciacion es [lɒkɒ’pɛlɒ]. Lo mot capèla agèt los sens successius de « partida de la glèisa de Tors que gardava lo mantèl, la cappa, de Sent Martin, de « partida de glèisa emb un autar segondari » (sens encara conservat), puèi de « pichona glèisa ». A moment donat, La Capèla Puèg-aut èra benlèu una annèxa d'una autra parròquia.

### Fairac

Las atestacions ancianas son Afayrac al sègle XIII, Feyracum (latinizacion que fai veire que -ai- pretonic s'èra dejà afeblit en [ej]). Chantal Tanet e Tristan Hordé explican lo mot per un nom germanic de persona, *Fara, de la familha de fahren, « viatjar» seguit del sufixe acum. Mas fariá *Farac. Cal donc supausar lo sufixe -iacum (derivat de -acum), o una autra etimologia, çò que suggerís la primièra atestacion, sense donar de solucion (un derivat del latin Afer ?). Dauzat dona a fara lo sens, plan diferent, de « familha »

### Les Milandes (nom francés)

Las Milandas èra abans Las Mirandas, nom evident per un castèl, que mira lo paisatge per veire ont son los enemics; una miranda es un tor de gach. Lo passatge a Milandes (nom francés), foneticament aisit, es degut a la pèrda de la compreension del mot e a l'atraccion de landa.

## Istòria

La comuna se formèt per la fusion en 1973 de Castèlnòu e Fairac e de La Capèla Puèg-aut (noms deduits dels etimes e de las atestacions medievalas). En 1827, Castèlnòu aviá dejà fusionat emb Fairac. La Capèla Puèg-aut demòra comuna associada e elegís un cònsol delegat.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| julhet de 2020 | 2026 | Daniel Dejean | | |
| març de 2014 | 2020 | Marie-Françoise Roubergue | divèrs esquèrra | |
| març de 1983 | 2014 | Germinal Peiro | PS | regent, conselhièr general, puèi departamental dempuèi 1988, President del Conselh departamental dempuèi 2015, president de la CC, deputat dempuèi 1997 |
| | 1983 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Doma; es adara del canton de Val Dordonha.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 472, totala: 481 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 406 | 490 | 488 | 507 | 807 | 767 | 736 | 823 | 787 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 778 | 757 | 752 | 726 | 708 | 686 | 654 | 635 | 589 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 604 | 601 | 564 | 512 | 502 | 441 | 449 | 394 | 362 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 336 | 292 | 380 | 374 | 408 | 426 | 457 | 461 | 470 479 |
| 2009 | 2010 |
| 477 486 | 475 483 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 1827, fusion emb Fairac; en 1972, fusion emb La Capèla Puèg-aut, efectiva en 1973

### Demografia de Fairac

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 303 | 252 | 232 | 244 | | | | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | | | Cercar | Cercar | Cercar | Cercar | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| Cercar | Cercar |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* Lo n° INSEE es estat camjat per rasons practicas.
Per la demografia de La Capèla Puèg-aut, anar a l'article.

## Luòcs e monuments

* Castèl de Castèlnòu
* Castèl de Fairac
* Castèl des Milandes (ancianament Las Mirandas)

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 3 https://web.archive.org/web/20160810221011/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/domme/CASTELNAUD-LA-CHAPELLE.htm
* ↑ https://web.archive.org/web/20120315231640/http://toponimiaoc.webs.com/24dordonha.htm
* 1 2 3 4 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 86
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 154
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 226
* ↑ http://www.persee.fr/doc/ccmed_0007-9731_1984_num_27_105_2261_t1_0166_0000_3
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 143
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 282, a La Fare
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 458
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=7117
* Portau de Perigòrd