# Agaçac (Comenge)

Agaçac (Agassac en francés) qu'es ua comuna gascona situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Los abitants son aperats los agaçaqueses.

## Geografia

Comuna situada dens (Comenge en Savés ?) a 45 km au nòrd-èst de Sent Gaudenç.

### Perimètre deu territòri

Comunas confrontantas de Agaçac :
| | Martissèrra | |
| L'Isla de Haut | | Mauvesin |
| Coèlhas | Castèthgalhard | |

## Toponimia

L'origina deu nom d'Agaçac es Acatiacum, deu nom latin d'òmi Acatius, per Dauzat, o Acaciacum, de la soa varianta Acacius, per Negre damb lo sufixe -acum$^,$ , latinizacion deu sufixe celtic -ācon-. Agaçac qu'èra una grana proprietat romana qui avè per mèste Acatius o Acacius.
La bona grafia qu'es donc Agaçac e non Agassac.

## Istòria

Pendent l'Ancian Regime, Agaçac qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Agaçac qu'èra deu canton de L'Isla de Haut.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | (2026) | Serge Ané | | |
| 2005 | 2020 | Victoria Lacoste | divèrs esquèrra | retirada foncion publica |
| març de 2001 | 2005 | Christian Larrieu | | |
| mars de 1989 | 2001 | Christian Piques | | |
| març de 1977 | 1989 | Denis Latapie | | |
| març de 1965 | 1977 | Robert Ducos | | |
| | 1965 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||
Comuna que hè partida de la ueitau circonscripcion de la Hauta Garona.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 111, totala: 111 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 354 | 350 | 300 | 386 | 441 | 471 | 501 | 528 | 528 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 531 | 518 | 498 | 470 | 443 | 440 | 432 | 439 | 402 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 403 | 349 | 350 | 285 | 272 | 254 | 244 | 212 | 202 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 199 | 181 | 142 | 119 | 130 | 121 | 123 | 122 | 121 123 |
| 2009 | 2010 |
| 119 119 | 117 117 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 121 abitants e la densitat èra de 12,63 ab/km².

## Lòcs e monuments

* La pèira blanca : qu'ei un baish-relhèu gallo-roman en marme de Sent Biat que representa la divessa cèlta Epòna.
* Lo tarròc feudau : l'assisa que demòra deu casterar au punt mei haut deu vilatge qui balha ua polida vista tant en direccion deu Baish-Savés qu'en direccion deus Pirenèus.
* Lo horn a teulas : l'ancian horn tuilier medievau se pòt véder a l'entrada sud deu vilatge.
* Lo potz de Sent Adora : potz cavat en 1811 dens un bordalat de bracèrs situat còsta lo castèth de Bolhac ont viviá en aqueth temps lo baron Joan Loís Dencausse de Gantiás, oficièr de cavaleria, ancian guarda deu còs deu rei d'Espanha.
* L'estela maçonica : L'origina d'aqueth monument erigit sus la plaça deu vilatge qu'ei pas exactament coneguda. L'ensemble deu son simbolisme qu'ei crestian, pr'aquò lo triangle radiant deu centre de la crotz a pas la fòrma eqüilaterau abituau deu simbolisme catolic, alavetz que poiré donc èster d'origina maçonica. Sus l'un de las soas fàcias, l'uelh enquadrat dens un triangle, tipic de la Francmaçoneria, qu'espia cap a la glèisa .
* La glèisa de la Nativitat de la Senta Verge : La glèisa d'Agassac qu'ei d'origina romanica, mes qu'ei estada fòrça adobada, auèi demora pas de romanic qu'ua pòrta dambe un enquadrament en plen peneder del costat de la rota. Au sègle XIII, los Espitalèrs de Sent Joan, futurs Cavalèrs de Malta, que fondèron ua sauvetat a Agassac : sus la paret sud-èst de la glèisa, del costat de la rota, que's pòt véder ua pèira sus la quau ei escultada ua crotz de Malta.

## Personalitats ligadas damb la comuna

* Joan Loís Dencausse de Gantias, oficièr de cavaleria, ancian guarda deu còs deu rei d'Espanha Carles IV.
* Maurice Pialat, realizator de cinèma francés de soca occitana (nescut en Auvèrnhe) ; dins las annadas 1990, èra proprietari d'ua maison a Agassac.
* Michel Saint-Raymond, umorista e comedian occitan.

## Véser tanben

* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20120303120919/http://toponimiaoc.webs.com/31garonanauta.htm
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, a Agassac, p. 3, e a Aguessac, p. 4
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume I, n° 6916
* ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* Portau de Gasconha