# Marina militara

Una marina militara es una branca dei fòrças armadas de certaneis estats. Permet de menar una accion militara dempuei la mar. Per aquò, es formada de naviris de guèrra, d'avions e d'installacions terrèstras (pòrt, centre de comandament...).

## Istòria

La guèrra navala es apareguda tre l'Antiquitat amb lo desvolopament dau comèrci maritim. Dins mai d'un endrech, aquò menèt a la definicion de teorias dau combat navau, de còps fòrça elaboradas coma l'estrategia maritima mesa en plaça per leis Atenencs au sègle V avC. L'importància de construrre e de protegir de basas navalas èra tanben ben compresa coma l'indica l'organizacion complèxa dau pòrt militar de Cartage que permetiá d'entretenir una flòta importanta gràcias a de metòdes d'estandardizacion e d'escondre lo nombre de naviris disponibles. L'Antiquitat veguèt donc de batalhas navalas d'amplor, capablas d'influir sus l'eissida dei guèrras (batalha de Salamina, combats navaus de la Premiera Guèrra Punica...), e la formacion d'importantei flòtas permanentas de galèras o de naviris embarcant de tropas d'abordatge.
Aqueu modèl demorèt en plaça fins a la fin de l'Edat Mejana e l'installacion de pèças d'artilhariá sus lei naviris. Aumentant la complexitat d'utilizacion dei vaissèus, aquò menèt a una reflexion novèla car lei canons venguèron lèu l'element primordiau permetent de ganhar un combat navau. D'autra part, la colonizacion aumentèt la portada d'intervencion dei flòtas que deguèron pauc a pauc desvolopar la capacitat de combatre a de miliers de quilomètres de sei basas. Aquò menèt a dos esfòrç de pensada parallèls :
* lo desvolopament de la « linha de batalha » que permetiá de concentrar lo fuòc dins una direccion donada a partir de vaissèus coma lo naviri de linha (sègles XVII e XVIII) o lo cuirassat (de la segonda mitat dau sègle XIX a la Segonda Guèrra Mondiala).
* lo desvolopament de teorias estrategicas integrant l'importància dau contraròtle deis oceans dins l'encastre dei transformacions liadas a la colonizacion e a l'industrializacion (Alfred Mahan...).
Marcat per de progrès tecnics importants, aqueu periòde foguèt egalament caracterizat per l'escafament progressiu dei marins. D'efiech, otís tecnologic avançats, lei naviris formèron pauc a pauc l'unitat tactica de basa dau combat navau car lo combat dirècte entre marins venguèt pus rar per disparéisser au profiech dau duèl d'artilhariá.
Aquela organizacion teorica evolucionèt mai que d'un còp durant lo sègle XX amb l'aparicion dau sosmarin e l'aumentacion regulara de la distància de combat que passèt de quauquei desenaus de quilomètres per lei cuirassats de la Premiera Guèrra Mondiala a plusors centenaus o miliers de quilomètres après l'invencion dau pòrta-avions e dau missil. Lei flòtas modèrnas apareguèron ansin durant la Guèrra Freja amb l'establiment de la superioritat dau pòrta-avions, dau missil antinaviri e dau sosmarin nuclear lançaire d'engenhs. Fòrça costosas, son l'apanatge dei Grandei Poissanças (Estats Units, Russia, China, França, Reiaume Unit...).
* Galèra grèga dau sègle V avC
* Naviri de linha de vapor deis ans 1850
* Cuirassat de la Segonda Guèrra Mondiala modernizat durant la Guèrra Freja
* Tir d'un missil antinaviri Harpoon

## Organizacion dei marinas militaras modèrnas
### Brancas principalas

Lei marinas militaras modèrnas pòdon tenir quatre brancas principalas que son lei fòrças de superficia, lei fòrças sosmarinas, l'infantariá de marina e l'aeronavala. Lei fòrças de superficia son generalament la basa istorica e fondamentala dei flòtas militaras. Son formadas de vaissèus de combat (pòrta-avions, pòrta-elicoptèrs, crosaires, destroièrs, fregatas, naviris de desbarcament...) e de naviris de sostèn (petroliers, naviris meteorologics, naviri de guèrra dei minas, patrolhaires...). Mens frequentas, lei fòrças sosmarinas son compausadas per lei sosmarins estrategics, armats de missils nuclears destinats a assegurar de missions de dissuasion nucleara, e de sosmarins d'ataca cargats de menar de missions de combat.
Leis autrei brancas varian segon lei marinas. L'infantariá de marina son generalament formadas d'unitats pichonas cargadas de protegir lei naviris còntra una ataca amfibia o de menar de missions d'infiltracion lòng dei costats. Pasmens, certanei flòtas dispausan de fòrças importantas que son cargadas de menar de missions de desbarcament e de combats terrèstres d'amplor (US Marine Corps, fusiliers marins...). Enfin, la branca aeronautica s'ocupa de la mesa en òbra de mejans aerians embarcats. Sa talha varia segon lei naviris utilizats. Es generalament febla dins lo cas d'una fòrça facha de naviris coma de crosaires o de destroièrs que pòdon embarcar quauqueis elicoptèrs. Pòu venir fòrça importanta en preséncia d'un pòrta-avions susceptibles d'acuelhir de desenaus d'aeronaus.
* Naviri de superficia e sosmarin neerlandés modèrnes
* Avion embarcat estatsunidenc
* Nadaires de combat francés

### Infrastructuras

Lei marinas militaras an besonh d'infrastructuras importantas per foncionar. La basa navala n'es l'element elementari que permet generalament de concentrar dins un endrech unic un pòrt, de depaus de municions, un arsenau permetent de reparar lei naviris e de centres de comandament. De mejans de proteccion son tanben sovent presents car una tala concentracion d'infrastructuras transforma lei basas navalas en objectiu militar important per leis atacas enemigas. Ansin, la màger part dei basas principalas dei marinas militaras actualas son de pòrts fortificats protegits per de tropas importantas.
En operacions, es sovent necessari de trobar de basas navalas temporàrias per raprochar lei naviris dau teatre d'operacions. Dins aqueu cas, la solucion pus simpla es de trobar una basa navala amiga susceptibla d'assostar una flòta suplementària. Dins lo cas contrari, lo desplegament d'una esquadra importanta es sovent una operacion complèxa necessitant la mesa en òbra de mejans de proteccion interarmas per faciar tota menaça navala, sosmarina, aeriana o terrèstra.
Enfin, entre leis autreis infrastructuras necessàrias, se tròban lei naviris escòla que permèton l'instruccion deis oficiers e, de còps, dei marins. D'efiech, la gestion d'un sistèma tant complèx qu'un naviri de combat demanda lo mestritge de competéncias variadas dins lei domenis tecnics, militars e administratiu.

### Nocion de naviri capitau

La nocion de naviri capitau es una nocion anglosaxona que designa lei vaissèus pus importants d'un periòde istoric donat ò d'una flòta militara. Desenant frequentament utilizada, permet d'organizar una marina militara per formar un ensemble coerent. Lei naviris capitaus actuaus son lei pòrta-avions e lei sosmarins nuclears lançaires d'engenhs (SNLE).
* SNLE francés modèrne
* Pòrta-avions nuclears estatsunidenc modèrne

## Liames intèrnes

* Basa navala.
* Fòrça aeriana.
* Fòrça terrèstra.