OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Achatocarpaceae

La familha dels Achatocarpaceae es una familha pichona de plantas dicotiledonèas. Segon Watson & Dallwitz compren 10 espècias en 2 genres:
* Achatocarpus
* Phaulothamnus Gray
Son d'arbres pichons o d'arbustes, un pauc espinoses, de las regions subtropicalas e tropicalas d'America.
Aquesta familha fasiá, dins las classificacions pus ancianas, partida dels Phytolaccaceae.

### Ligams extèrnes

* Achatocarpaceae dans L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Sur http://delta-intkey.com (en)
** Vejatz tanben Phytolaccaceae
* Achatocarpaceae dans Stevens, P.F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website. Version 7, May 2006 (continuously updated since). (en)(+lista genres)
* Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Achatocarpaceae (en)
* Referéncia Tree of Life Web Project : Achatocarpaceae (en)
* Referéncia ITIS : Achatocarpaceae (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia NCBI : Achatocarpaceae (en)
* Referéncia GRIN : familha Achatocarpaceae Heimerl (en)
* Portal de la botanica
# Achery

Achery es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

Lo villatge se situa près municipalitats de Travecy, Mayot, Anguilcourt-lo-Sart, Danizy, La Fère. Lo Oise travèrsa la comuna. Qualques separacions existisson a l'entorn del villatge : Barralha de la Carrièra e la anciana poudrière.
Le village se situe près des communes de Travecy, Mayot, Anguilcourt-le-Sart, Danizy, La Fère. L'Oise traverse la commune. Des écarts existent autour du village : Ferme de la Carrière et l'ancienne poudrière.
Lo pòble se situa près de las municipalitats de Travecy, Mayot, Anguilcourt-le-Sart, Danizy e La Fère. Lo Oise atravessa la municipalitat.
El poble es situa a prop dels municipis de Travecy, Mayot, Anguilcourt-le-Sart, Danizy i La Fère. L'Oise atravessa el municipi. ==Istòria==
Antany, Lo pòble portava lo nom de Achiriacus en 990. Achery Possedissiá los sieus pròpris senhors. La distincion i aviá lo sieu castèl féodal mas aquel i aguèt destruit unas primièras fes, abans d'èsser rebâti al Modèl:XIVe sègle. La distincion levava del comtat de Anizy. Pendent la revolucion, lo castèl i aguèt destruit e Achery #venir una municipalitat independenta. Pendent la Primièra Guèrra mondiala, lo pòble i aguèt aniquilat mas a #èsser reconstruit après la guèrra.
Autrefois, le village portait le nom de Achiriacus en 990. Achery possédait ses propres seigneurs. La seigneurie avait son château féodal mais celui-ci fut détruit une première fois, avant d'être rebâti au Modèl:XIVe siècle. La seigneurie relevait du comté d'Anizy. Pendant la révolution, le château fut détruit et Achery devint une commune indépendante. Pendant la Première Guerre mondiale, le village fut anéanti mais il a été reconstruit après la guerre.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Georges Demoulin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 689 | 761 | 754 | 862 | 1 046 | 1 099 | 1 125 | 1 117 | 1 088 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 099 | 1 074 | 1 046 | 924 | 927 | 895 | 908 | 809 | 763 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 671 | 687 | 655 | 451 | 464 | 449 | 469 | 520 | 501 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 508 | 524 | 508 | 578 | 564 | 540 | 533 | 539 | 546 |
| 2009 | 2010 |
| 567 575 | 587 596 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Acetilcolina

L'acetilcolina es un neurotransmeteire present dins d'unas sinapsis del sistèma nerviós central e de las glandolas del sistèma nerviós autonòm. Quimicament es un estèr de l'acid acetic e de la colina de formula CH$_3$COOCH$_2$CH$_2$N$^+$(CH$_3$)$_3$.

## Istòria

L'acetylcholine (ACh) foguèt descobèrta en 1914 per Henry Hallett Dale per sas accions sul teissut del còr. Foguèt identificada coma neurotransmeteire per Otto Loewi que li balhèt inicialament lo nom de vagusstoff perque èra desliurada pel nèrvi vague. Ambedós recebèron en 1936 lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina per sos trabalhs. L'acetilcolina foguèt tanben lo primièr neurotransmeteire d'èsser identificat.

## Efièches

Los efièches experimentals de l'acetilcolina son despartits en doas categorias en foncion de las dòsis, las condicions e mode d'administracion:
* Efièches muscarinics obtenguts per activacion dels receptors del meteis nom,
, a de dòsis feblas e par la via generala; aquestes efièches son:
   * ipotension
   * bradicardia
   * estimulacion del tractus digestiu e de las secrecions
Totes aquestes son enebits per l'atropina.
* Efièches nicotinics obtenguts per activacion dels receptors del meteis nom, après administracion d'atropina, a de dòsis fòrtas per via generala o injeccion arteriala pròcha de la zona interessada:
   * Ipertension
   * taquicardia
   * enebicion del tractus digestiu e de las secrecions
* Portau de la bioquimia
# Achen

Achen es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Sébastien Schlegel |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 720 | 724 | 770 | 1 375 | | 911 | 900 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 942 | 1 005 | 933 | 957 | 874 | 831 | 785 | 760 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 763 | 783 | 825 | 849 | 796 | 723 | 785 | 736 | 794 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 857 | 875 | 883 | 896 | 929 | 938 | 989 | 996 | 998 |
| 2009 | 2010 |
| 1 009 1 025 | 1 010 1 033 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Acheulean

L'Acheulean es una cultura del Paleolitic Inferior que deu lo nom al site de Saint-Acheul, pròp d'Amians. Es present en Africa, Orient Mejan, Asia e Euròpa. Las ustensilhas pus caracteristicas son las bifàcias, las capoladoiras e d'autres polièdres.
En Euròpa, los sites pus representatius son las terrassas de Somme, Terra Amata e la Cauna del Lazaret a Niça, la Cauna de l'Aragó a Talteüll, Torre in Pietra a Fiumicino, Pinedo a Toledo, El Castillo a Puente Viesgo e Atapuerca.
# Alessandro Nannini

Alessandro Nannini, sovent escaissat Sandro (Siena, 7 de julh de 1959) es un ex-pilòt de Formula 1 e un politician italian. Es lo filh de l'entrepreneire Danilo Nannini e lo fraire cabdet de la cantaira Gianna Nannini.
# Alessandro Rossi

Alessandro Rossi (n. lo 10 d'agost de 1967) es un òme politic santmarinés, de l'esquèrra unida, capitani regent del 1èr d'abril al 30 de setembre de 2024, amb Milena Gasperoni. Ja èra estat Rossi capitani regent en 2007 amb Alessandro Mancini.
# Alesón

Alesón es una comuna de la Rioja.
# Alessandro Scarano

Alessandro Scarano (nascut lo 3 de setembre de 1983) es un politician santmarinés qu'es un dels dos capitanis regents (caps de govèrn per San Marino) dintrat en foncions lo 1èr d'abril de 2023. Servís amb Adele Tonnini.

## Biografia

Scarano nasquèt a Borgo Maggiore e es diplomat en drech de l'Universitat de Bolonha.
| Precedit per Maria Luisa Berti e Manuel Ciavatta | Capitani regent de Sant Marin amb Adele Tonnini 1èr d'abril de 2023-30 de setembre de 2023 | Seguit per Filippo Tamagnini e Gaetano Troina |

## Referéncias

* ↑ Monica Fabbri. "Eletti i nuovi Capitani Reggenti: i profili di Alessandro Scarano e Adele Tonnini". San Marino RTV. 17 de març de 2023.
# Alessandro Scarlatti

Alessandro Scarlatti (Palèrme, lo 2 de mai de 1660 – Nàpols, lo 24 d'octobre de 1725) que ho un compositor barròc italian e un gran compositor d'operà considerat com lo fondator de l'operà a Nàpols. qu'èra tanben lo pair deu compositor Domenico Scarlatti.
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Alessandro Scarlatti.
# Alessandro Matri

Alessandro Matri (Sant'Angelo Lodigiano, 19 d'agost de 1984) es un fotbolaire italian. Jòga actualament coma atacaire a l'AC Milan.
# Alessandro Rolla

Alessandro Rolla que ho un violonista e sustot un altista e tanben un pedagòg deu vriulon. Qu'ei conegut mei que mei per de las soas interpretacions per l'alto (un instrument un pauc negligit abans eth) e per estar estat lo mèste de Niccolò Paganini.
# Alessandro Volta

Alessandro Volta :
| Profession: | fisician |
| País: | Itàlia |
| Data de naissença: | 18 de febrièr de 1745 |
| Luòc de naissença: | Como, Lombardia, Itàlia |
| Data de decès: | 5 de març de 1827 |
| Luòc de decès: | Como, Lombardia |
Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (n. en 1745, m.1827) foguèt un fisician italian. Descobriguèt l'electricitat estatica e inventèt la pila electrica. Lo vòlt, unitat SI de diferéncia de potencial electric, es nomenat en son onor.
# Alethinophidia

Los Alethinophidia son un infraòrdre de sèrps.
N.B. : la sistematica dels reptils e squamates es en plena mutacion, las classificacions prepausadas pòdon diferir segon las fonts e los moments.

## Las familhas segon ITIS

* familha Acrochordidae Bonaparte, 1831
* familha Aniliidae Stejneger, 1907
* familha Anomochilidae Cundall, Wallach e Rossman, 1993
* familha Atractaspididae Günther, 1858
* familha Boidae Gray, 1825
* familha Bolyeriidae Hoffstetter, 1946
* familha Colubridae Oppel, 1811
* familha Cylindrophiidae Fitzinger, 1843
* familha Elapidae F. Boie, 1827
* familha Loxocemidae Cope, 1861
* familha Pythonidae Fitzinger, 1826
* familha Tropidophiidae Brongersma, 1951
* familha Uropeltidae Müller, 1832
* familha Viperidae Oppel, 1811
* familha Xenopeltidae Bonaparte, 1845
A las qualas ADW e NCBI apondon :
* Hydrophiidae Smith, 1926 (Pas reconegut per ITIS que plaça aqueles genres dins Elapidae, reconegut per www.tigr.org mas coma la sosfamilha Hydrophiinae)

## Vision filogenetica

Alethinophidia
* Uropeltidae
* Tropidophiidae
* Macrostomata
** Pythonidae
** Boidae
** Ungaliophiidae
** Caenophidia
*** Acrochordidae
*** Colubroides
**** Xenodermatidae
**** Colubriformes
***** Pareatidae
***** Endoglyptodonta
****** Viperidae
****** Homalopsidae
****** Elapoidea
******* Psammophiidae
******* Elapidae
******* Atractaspididae
******* Lamprophiidae
****** Colubroidea
******* Calamariidae
******* Colubridae
******* Pseudoxenodontidae
******* Natricidae
******* Dipsadidae

## Referéncia

* Lee, Michael S. Y.; Andrew F. Hugall, Robin Lawson & John D. Scanlon. "Phylogeny of snakes (Serpentes): combining morphological and molecular data in likelihood, Bayesian and parsimony analyses". Systematics and Biodiversity 5 (4): 371–389.
* Zaher, Grazziotin, Cadle, Murphy, de Moura-Leite & Bonatto, 2009 : Molecular phylogeny of advanced snakes (Serpentes, Caenophidia) with an emphasis on South American Xenodontines: a revised classification and descriptions of new taxa Papéis Avulsos de Zoologia (São Paulo) 49-11 Tèxte original
* Lista de las familhas vision novèla

## Ligams extèrnes

* Referéncia Fossilworks Paleobiology Database : Alethinophidia Nopcsa 1923 (en)
* Referéncia ITIS : Alethinophidia Nopcsa, 1923 (fr) (+ version anglesa (en))
Acrochordidae · Aniliidae · Anomalepididae · Anomochilidae · Atractaspididae · Boidae · Bolyeriidae · Calamariidae · Colubridae · Cylindrophiidae · Dipsadidae · Elapidae · Homalopsidae · Lamprophiidae · Leptotyphlopidae · Loxocemidae · Natricidae · Pareatidae · Psammophiidae · Pseudoxenodontidae · Pythonidae · Tropidophiidae · Typhlopidae · Ungaliophiidae · Uropeltidae · Viperidae · Xenodermatidae ·
* Portal de la zoologia
# Antòni Favel

Antòni Favel (en francés Antoine Favel ; ca 1750-1830) foguèt un poèta tolonenc dau començament dau sègle XIX de lenga occitana, mèstre de dessenh de profession. Es l'autor de L'Aigotier (L'Eigoutié), un poèma vodat a aquesto riu de Tolon.
Renat Merle sotalinha que Favel èra una mena d'"immigrat de segonda generacion" qu'aviá assimilat la lenga occitana puei qu'eu mesme disiá que son paire veniá de Tarare dins lo Lionés.

## Fònt

* Merle, Renat. Inventaire du texte provençal de la région toulonnaise. Nimes : GRAICHS, 1986. (63-69).
# Antòni Fèl

Antòni Fèl, cantador d'operà e compositor vadut a Bordèu en 1694 e mort a Bicêtre lo 27 de junh de 1771. Hilh d'un organista nomat Henric Fèl, que canté dab lo Concert Spirituel e a l'operà e que compausé "cantatilles" e " Airs et duos tendres et bacchiques". La soa hilha Francesa Fèl e la soa sòr Maria (coneguda com Mla Fèl) tanben qu'èran cantadoras (la dusau que ho la mei famosa deu sègle).
# Antòni Ros

Antòni Ros, un dels felibres mai prolifics del país de Lunèl (o de Montpelhièr) nasquèt a Lunèl Vièlh lo 15 de novembre de 1842 (moriguèt en 1915), èra lo filh d'un ferraire de cavals. Es l'autor de Pescalunetas e de la Cançon dau Dardalhon e de pèças de teatre que coneguèron un brave succès dins lo ròdol.

## Ligams extèrnes

* Lo sit de J.F. Brun amb una biografia
# Antòni Fabre d'Olivet

Antòni Fabre d'Olivet (en francés : Antoine Fabre d'Olivet ; Gange, lo 8 de decembre de 1767 – París, lo 27 de març de 1825) foguèt un escrivan lengadocian de lengas francesa e occitana, un filològ e un ocultista.
L’importanta part de sa produccion que consacrèt, coma escrivan e filològ, a la lenga occitana, fa d'el un dels precursors de la renaissença del Felibritge.

## Vida e òbras

Nasquèt a Gange dens una familha calvinista ; son paire èra mercadièr de seda. Antòni Fabre se n'anèt puèi estudiar lo comèrci a París abans de se virar cap al teatre. Comencèt a publicar, mas Fabre d'Eglantine, recebèt los elògis per un poëma qu'avià escrich. Per evitar la mespresa, peguèt a son nom aquel de sa maire e venguèt Fabre d'Olivet.
Pendent la Revolucion Francesa foguèt un Jacobin e escriguèt qualques pèças de teatre "revolucionàrias" e òbras musicalas. Fondèt tanben qualques jornals.
Mas, foguèt mai e mai interessat per l'ocultisme e la filologia.
Publiquèt en 1816, la Lenga ebraica restituada qu'èra una temptativa per trobar la "lenga de l'origina de l'umanitat". Foguèt considerat coma baug e son libre aguèt l'onor d'èstre botat a l'indèx. Continuarà sas recèrcas sobre los mites de l'origina e la "sciéncia autentica" dins son "Istòria filosofica del genre uman" (1823), ont descritz l'Egipte coma lo centre del saber. Amai vòl restablir lo cult "teodoxic" que ne serà lo capmèstre.
Son òbra influençariá los ocultistas de la fin del sègle XIX coma Papus o Elifas Levi.

## Lo "promièr occitanista"

Fabre adoptèt l'adjectiu francés "occitanique", inventat en 1644 pel traductor del mètge ca:Anselmus de Boodt, dins son libre "Lo trobador, poësias occitanicas" en 1803.
Son òbra occitana foguèt estudiada per Robèrt Lafont que considèrava Fabre coma un precursor de l'occitanisme.
Fabre escriguèt "La Lenga d’Oc restablida dins sos principis", ont fa una relacion entre la "lenga ebraïca de l'origin" e l'occitan. Lafont i vese "un deliri", mès lo "professor" èra pas reputat per son saber de l'"ocult".

## Nòtas e referéncias

Autors Bearn : Pèir d'Esbarrebaca • Ciprian Desporrins • Teofil de Bordèu Lengadòc : Mondonvila • Abat Fabre• Fabre d'Olivet Roergue : Peiròt Provença : Còia • d'Agevila • Germain • Gròs • Pelabon Velai : Clet
Obras Roman : Istòria de Joan-l’an-pres Opèra : Dafnís e Alcimadura Teatre : Lo Nòvi parat • Manicla Sermon Burlesque : Lo Sermon deu Curé de Vidèren
Antologia e critica J.F. Achard : Lo Boquet provençau
* ↑ Josiane Ubaud, Usage des mots oc, occitan, Occitanie à travers les âges. En linha. >
* ↑ https://books.google.fr/books?id=l-FCFq7T0nsC&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false
# Antòni Joanjoan

Antòni Joanjoan (Anthony Jeanjean en francés) (n. a Besièrs lo 13 de mai de 1998) es un ciclista occitan.
Als Jòcs Olimpics de 2024 de París, se ganha una medalha de bronze en BMX.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Joanjoan es un nom de familha tradicional occitan. Per d'exemples, veire Occitan Aveyron (1 & 2) e Diaspòra Occitania sus Geocities (1).
# Alexander Graham Bell

Alexander Graham Bell :
| Profession: | scientific e inventor |
| País: | Escòcia |
| Data de naissença: | 3 de març de 1847 |
| Luòc de naissença: | Edimborg, Escòcia |
| Data de decès: | 2 d'agost de 1922 |
| Luòc de decès: | Beinn Bhreagh, Canadà |
Alexander Graham Bell (n. en 1847, m. en 1922) foguèt un scientific e inventor escocés. Es considerat l'inventor del telefòn a mai aquesta atribucion siá discutida.

## Biografia

Alexander Graham Bell, fisician e inventor, nasquèt lo 3 de març de 1847 a Edimborg (Escòcia) e estudièt a las Universitats d'Edimborg e de Londres. Emigrèt a Canadà en 1870. Arribèt puèi als Estats Units en 1872.
Als Estats Units comencèt per donar de corses als sords-muts en divulgar lo sistèma nomenat lengatge visible. Aqueste sistèma èra estat desvolopat per son paire, l'educador escocés Alexander Melville Bell. En 1872, A.G.Bell fondèt una escòla per sords-muts a Boston (Massachusetts), que s'integrèt puèi dins l'Universitat de Boston ont Bell venguèt professor de Fisiologia Vocala. En 1882 obtenguèt la nacionalitat nòrd-americana.
Tre sos 18 ans, Bell trabalhava l'idèa de la transmission de la paraula. En 1874, mentre que trabalhava sus un telegraf multiple, desvolopèt las idèas basicas de çò que vendriá lo telefòn. Sas experiéncias amb son ajudaire Thomas Watson capitèron son foncionar lo 10 de març de 1876.
Una demostracion aquel meteis an pendent l'Exposicion del Centenari a Filadèlfia (Pennsilvània), lancèt son invencion dins tot lo mond e lo menèt a metre en pès en 1877 La Companhiá de Telefòns Bell. En 1880, França li concediguèt lo prèmi Volta, amb una recompensa de 50 000 francs, per son invencion.
Bastiguèt d'autras invencions coma: lo fotofòn, l'audiomètre e la balança d'induccion e pausèt las basas del gramofòn modèrne.
Foguèt a mai un dels cofondaires de la National Geographic que ne foguèt president entre 1896 e 1904. Tanben fondèt la revista Science.
Se moriguèt lo 2 d'agost de 1922 a Cape Breton Island (Canadà) ont estivava. Lo govèrn canadian sèrva un musèu que encabís fòrça de sas invencions originalas.

### Nòtas

* 1 2 3 Alexander Graham Bell Laboratory Notebook, 1875-1876
# Alexa Meade

Alexandra S. Meade, mai coneguda coma Alexa Meade (Washington, DC, 3 de setembre de 1986) es una pintora americana. Es especialista de pintura corporala e fa semblar sos modèls a de personatges bidimensionals sortits de quadres.

## Biografia
### Enfància e estudis

Alexa Meade nasquèt a Washington D.C. en 1986 dins una familha amonedada, son paire Philip C. Meade es cap d'una firma de comptables. Cresquèt a Chevy Chase, un vilatge de l'estat de Maryland, e a l'entorn de sos 16 ans s'orientèt cap a l'escultura e a la politica. Mai tard faguèt los estudis universitaris en sciéncias politicas al Vassar College de Poughkeepsie, e a l'encòp seguissiá de corses d'escultura. Durant sa tresena annada d'universitat partiguèt durant un semèstre a Danemarc, per i estudiar la politica europèa a l'Universitat de Copenaga.

### Començament de sa carrièra artistica

Aquela estança europèa li faguèt comprendre que sentissiá mai d'interès l'art que per la politica. Participèt a la campanha electorala de Barack Obama e gràcias a aquela experiéncia s'avisèt que deviá laissar de caire la politica per s'avodar a l'art. Foguèt tre octobre de 2008 que comencèt sas experimentacions artisticas, e sa futura trajectòria se revelèt en mai de 2009 quand penhèt un amic sieu. Aquel meteis an obtenguèt son bachelierat universitari.

## Tecnica picturala

Meade aplica de pintura acrilica sus las gents, los objèctes, e mai las parets amb un estil que se sarra de l'aparéncia de la pintura tradicionala amb las traças dels pincèls.

## Ligams extèrns

* Sit oficial d'Alexa Meade
# Alexander Kipnis

Alexander Kipnis (en ucraïnian: Александр Кіпніс, en rus: Александр Кипнис; Zhytomyr, Ucraïna, 1 de febrièr de 1891 – Westport, Connecticut, 14 de mai de 1987) foguèt un cantaire d'opèra american d'origina ucraïniana.
# Alexander Albon

Alexander Albon (n. a Londres lo 23 de març de 1996), es un pilòt tailandés de Formula 1.
# Alexander De Croo

Alexander De Croo (n. 1975) es un òme politic belga. Lo 1èr d'octobre de 2020 ven primièr ministre de Belgica.
# Alex Schwazer

Alex Schwazer (Sterzing, Sud Tiròl, 26 de decembre de 1984) es un atlèta italian. Aqueste especialista de la caminada atletica èra campion del mond mas se deguèt retirar durant los Jòcs Olimpics de 2012 aprèp que foguèt desqualificat per encausa de dopatge.
# Alexander Binder

Alexander Binder, que naissèt as Alexàndria en 1888 e morèt a Berlin lo 25 de febrier de 1929, siguèt un fotografe (judieu e que seriá vengut de Soïssa) que si faguèt conéisser per sei retrachs de celebritats alemandas, especialament de cinemà.
# Alexander Gode

Alexander Gottfried Friedrich Gode-von-Aesch (30 d'octòbre de 1906 - 10 d'agost de 1970) es un glossopoèta e lo principal realizador d’Interlingua. Èra d'origina alemanda per lo paire, de la vila hanseática de Bremen, e soís per la maire, eissida d'una anciana familha borgesa, los Von Aesch, d'un vilatjòt del ròdol de Bèrna.
Ensenhava las lengas romaans e l’alemand a las universitats Columbia e Chicago e èra actiu per interlingua dempuèi 1934.
Redigiguèt de libres educatius 1943-1946 e publiquèta amb I. Clark Stillman la seria Spanish at Sight, French at Sight e Portuguese at Sight. Tradusiguèt de centenats d'articles e qualques libres dempuèi divèrsas lengas en anglés. Publiquèt en 1941 un libre de 300 paginas, Natural Science in German Romanticism. Fondèt en 1946 e dirigiguèt l'ostal d'edicion Storm Publishers. Foguèt lo darrièr director de recèrca de l’IALA après 1946, redactor del Interlingua-English Dictionary (1951) e coautor de la Gramatica d'Interlingua (amb Hugh E. Blair, 1951). Agèt la carga de Interlingua Division de Science Service (1953-1967).
Autor de nombrosas publicacions en Interlingua e alemand. Cofondator e primièr president de l'Association Americana de Traductors. Pendent los sieus darrièrs ans tradusissiá de tèxtes scientifics jos la signatura Interlingua Translations. Coautor de Interlingua a prime vista, basat sus la sèria ...at Sight. Guierdonat entre autres del Harald Swanberg Distinguished Service Award de la American Medical Writers' Association per sas contribucions excellentas a de revistas medicals e per resumits en interlingua; tanben premiat per la Fédération Internationale des Traducteurs pel trabalh de traduccion de publicacions scientificas.
Alexander Gode moriguèt lo 10 d'agost de 1970 a 63 ans.

## Ligams extèrnes

* Retrait d'Alexander Gode

## Vejatz tanben

* Pionièrs d'interlingua
* Manifèst d'Interlingua
# Batalha de Crécy (1346)

La batalha de Crécy se debanèt lo 26 d'aost de 1346 durant la Guèrra de Cent Ans. Opausèt una armada anglesa dirigida per lo rèi Edoard III (1327-1377) a l'òst francés de Felipe VI (1328-1350). S'acabèt per una desfacha saunosa dei fòrças francesas que sei cargas de cavalariá pesuca foguèron rompudas per leis arquiers anglés. Un nombre important, au mens 2 000, de senhors vassaus o aliats de Felipe VI foguèron tuats.
Après aqueu succès, leis Anglés poguèron se dirigir vèrs lo nòrd e acomencèron lo sètge de Calais que capitulèt en 1347.