OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fenomèn

Un fenomèn (del grèc φαινόμενoν, "aparéncia") es l'aspècte qu'ofrisson las causas sasidas pels nòstres senses: lo primièr contacte qu'avèm amb aqueles, que nomenam "experiéncia". Dempuèi lo començament de la reflexion umana per mejan la filosofia, l'èsser uman comprenguèt que la coneissença qu'ofrisson los senses pòt èsser limitada, perque mòstran e tanben amagan la realitat de las causas.
Segon Immanuel Kant, i a quicòm mas alà del fenomèn, non perceptible, que nomena nomèn; lo fenomèn constituís lo monde tal coma lo vesèm, s'opausant al monde tal coma existís independentament de la nòstra experiéncia, que Kant nomena "la causa en se meteissa". Segon Kant, l'èsser uman pòt pas conéisser las "causas en se", mais sonque aquelas que experimenta o nòta.
# Fenèstra de Tomar

Li dison Fenèstra de Tomar (en portugués: janela de Tomar) a la fenèstra occidentala del Convent del Crist a Tomar, Portugal. Es considerada un dels elements mai significatius de l'estil manuelin tengut coma un dels estils anonciators del Barròc.
# Garrüze

Garrüze (basco), Garris (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo gentilici qu'ei garrüztar.
Las comunas tòcatocantas que son Amenduish-Oneis a l'èst e Lüküze-Altzümarta a l'oèst.
Qu'apartiengó a Sent Palai deu 1 de genèr de 1967 au 1 de genèr de 1997.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | François Ladeuix |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 309, totala: 322 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | 282 | 284 | 278 286 |
| 2009 | 2010 |
| 285 297 | 291 304 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal del País Basc
# Garuva

Garuva es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
# Garròcha

Garròcha, o la Garròcha (Garrotxa en catalan), es una comarca de Catalonha.

## Referéncias

* ↑ URL de la referéncia: http://www.idescat.cat/pub/?id=aec&n=203.
* ↑ URL de la referéncia: https://www.naciodigital.cat/garrotxa/noticia/28587/garrotxa-supera-61000-habitants. Data de consulta: 27 de decembre de 2023.
* ↑ «Diari Oficial de la Generalitat de Catalunya núm. 4646», 1r de julhet de 2006.
* ↑ Dins un contèxt pòt anar amb l'article o sens.
# Garum

Lo garum, o liquamen (que vòl dire « chuc » o « salsa » en latin) èra una salça, lo principal condiment utilizat a Roma dempuèi los etrusques e en Grècia antica (garos). S'agissiá de carn o de tripalha de peis, o encara d'ustras, qu'avián rebolhits longtemps dins una fòrta quantitat de sal, per evitar tot poiriment. Dintrava dins la composicion de fòrça plats, per encausa de son fòrt gost salat.

## Origine du garum

Lo siqqu es una salça mesopotamiana a basa de peisses lactofermentats. Aquel condiment a la sabor e als efluvis fòrça poderoses èra utilizat dins los païses de l'Orient Mejan. Foguèt adoptat puèi pels Grècs, e pels Romans, amb lo nom de garum.

## Lo garum a l'epòca romana

Una mèscla de garum amb d'òli o de vin, nomenat œnogaros, dintrava dins la confeccion del galavard.
Lo garum mai celèbre, dich garum dels alliats (garum sociorum), èra fabricat en Betica (coma Baelo Claudia), dins lo sud de l'Espanha actuala, amb de ton roge que migra de l'Atlantic a la Méditerranèa. Se ne fasiá una granda pèsca, que lo produch èra comercializat salat. Lo quite garum, èra fach de sang, d'uòu e de tripas de peis, mesclat amb fòrça sal (al mens 50 % del volum total)..
De garums de mendre qualitat, preparats dirèctament amb la carn del ton, o d'un autre peis (coma lo vairat), èran fabricats dins tot lo Bacin Mediterranèu. Totes aqueles garums èran comercializat dins d'anfòras pichonas, per encausa del prètz del contengut. Se comercializava tanben l'allec (lat. hallex), mens car, qu'èra çò que demorava quand lo dessús liquid aviá estat levat.

## Lo garum ara

En 2008, d'arqueològs utilizèron lo rèste del darrièr lòt de garum de Pompei qu'èra a basa de bòga, un pei que s'amassa l'estiu.
La sabor del garum semblariá a aquela del nuoc-mâm vietnamian e aquela de l'allec del surströmming suedés.
Lo garum es a l'origina del pissalat, fach de sardinas e d'anchòias, consomit dins la region de Niça.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (fr) «[encyclopedie-universelle.com LA NOURRITURE QUOTIDIENNE et RITUELLE]».
* ↑ Apicii Coelii, De opsoniis et condimentis, sive arte coquinaria, libri decem. Cum annotationibus Martini Lister. Londres, 1705, L. II, c. 2, p. 59.

## Vejatz tanben
### Articles connèxes

* Nuoc-mâm
* Pissalat
# Gars (Lanas)

Gars (Gaas en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [gas]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Laurentius de Gars aus sègles XI-XII, Gas (mapa de 1638), Gaas (mapas de 1714 e de 1733).
Dauzat que declara lo nom escur e prepausa shens certitud in radicau galloroman gan- dab lo sufixe -acium. Lo nom qu'ei religat dab Doason.
Bénédicte Boyrie-Fénié que dona informacions sus la comuna : ua ocupacion deu sòu anciana, dab un camp preistoric a La Guarda, ua embarra de data pas coneishuda au sud-oèst deu borg a 2,5 km, monedas romanas descobèrtas. Lo nom e la position topografica [çò qui sembla estranh : lo borg qu'ei sus un turon) que hèn pensar au mot igàs, comparable a iga en lengadocian, qui auré lo sens de « tèrras inondablas, canihòça »; mès aquò s'opausa a la fòrma dab r qui sembla etimologica. Lo nom que demòra escur.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2020 | Isabelle Cazenave | divèrs dreta | emplegada de comèrci |
| junh de 1995 | 2014 | Jean-Marc Lescoute | PCF | agricultor |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 502, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 609 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 587 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 517 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 356 | 349 | 305 | 320 | 342 | 364 | 450 | 462 | 474 487 |
| 2009 | 2010 |
| 488 502 | 490 503 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Nòtas

* ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 99
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 308
* Portau de Gasconha
# Garth Brooks

Troyal Garth Brooks, mai conegut coma Garth Brooks (Tulsa, Oklahoma, 7 de febrièr de 1962) es un cantaire american de musica country dels mai famoses dins lo país e mai internacionalament. Es maridat amb la cantaira Trisha Yearwood.

## Discografia

* Garth Brooks (1989)
* No Fences (1990)
* Ropin' the Wind (1991)
* The Chase (1992)
* In Pieces (1993)
* Fresh Horses (1995)
* Sevens (1997)
* Scarecrow (2001)
* The Lost Sessions (2005)
# Garvín

Garvín es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
# Gartempa

Gartempa (Gartempe en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2008 | 2020 | Jean Claude Rouet | divèrs esquèrra | retirat |
| març 2001 | 2008 | Michel Berry | | |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 120, totala: 121 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | 141 | 140 | 138 139 |
| 2009 | 2010 |
| 128 128 | 125 125 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 122 abitants.
# Forma d'Embèrt

La Forma d'Embèrt (la Fourme d'Ambert en francés) es un formatge occitan d'Auvèrnha, dau vialatge dau mèma nom, Embèrt. Benefícia d'una AOC dempuèi 1972 embei l'AOC Forma d’Embèrt e de Montbrison chamjat en 2002 en AOC Forma d’Embèrt. Quò-es un formatge a basa de lait de vacha embei un pes moien de 2,2 kg.

## Ligams extèrnes

* (fr) Sit oficial

## Nòtas

* 1 2 (fr) https://web.archive.org/web/20070211095606/http://www.fourme-ambert.com/htm/aoc.htm
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Forma d'Embèrt, sus Wikimedia Commons
* Portal d'Auvèrnhe
* Portal de la gastronomia
# Forma de Montbrison

La Forma de Montbrison (en francés Fourme de Montbrison) es un formatge, de la comuna del meteis nom, Montbrison. Benefícia d'una AOC dempuèi 1972 amb l'AOC Forma d’Embèrt e de Montbrison cambiat en 2002 en AOC Forma de Montbrison. Es un formatge a basa de lach de vaca amb un pes de 2,1 kg a 2,7 kg e un afinatge de 32 jorns minimum.

## Ligams extèrnes

* (fr) Sit oficial

## Nòtas

* ↑ (fr) http://www.fourme-montbrison.com/rubrique.php?id_rubrique=18
* ↑ (fr) http://www.fourme-montbrison.com/rubrique.php?id_rubrique=19
* Portal de la gastronomia
# Formacion de Hell Creek

La formacion de Hell Creek es una formacion geologica que data dau periòde finau dau Cretacèu Superior (69 a 66 Ma). Correspònd a de jaç diferents de gres e d'argielas eissits de sediments fluviaus que forman plusors afloraments en Montana. Es famosa per la quantitat importanta de fossils e per la concentracion importanta d'iridi presenta dins lo jaç finau dau Cretacèu qu'es un indici en favor d'un impacte d'asteroïde important a aquela epòca.

## Liames intèrnes

* Cretacèu.
* Dinosaure.
* Fossil.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) D. Husson, B. Galbrun, J. Laskar, L. A. Hinnov, N., Thibault, S., Gardin e R. E. Locklair, « Astronomical calibration of the Maastrichtian (late Cretaceous) », Earth and Planetary Science Letters, vol. 305, n° 3,‎ 2011, pp. 328–340.
# Formacion Lameta

Era Formacion Lameta qu'ei ua formacion d'arroques sedimentàries que's trapa en Madhya Pradesh, Gujarat, e Maharashtra, en Índia. Se formèc pendent eth cretacèu e ei importanta pr'amor que s'i an trapat fòrça fossils de dinosaure. S'an creat plan de nòms dobtosi entà uasi isoladi mès diuersi genres de dinosaures tanben sigueren trapats en aguestes arroques en bones condicions includint eth sauropòde titanosaurid Isisaurus e eth abelisaurid Indosaurus, Indosuchus, Laevisuchus, e Rajasaurus.
Es seguents dinosaures an sigut trapadi en aquesta formacion d'arroques, entre d'auti :Indosaurus, Brachypodosaurus, Coeluroides, Dryptosauroides, Indosuchus, Isisaurus, Jainosaurus, Jubbulpuria, Lametasaurus, Laevisuchus, Ornithomimoides, Orthogoniosaurus, Rajasaurus, Rahiolisaurus, Titanosaurus e era sèrp Sanajeh.

## Referéncies

* ↑ Weishampel, David B.; Barrett, Paul M.; Coria, Rodolfo A.; Le Loueff, Jean; Xu Xing; Zhao Xijin; Sahni, Ashok; Gomani, Elizabeth M.P.; and Noto, Christopher N. (2004). "Dinosaur distribution". In Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.). The Dinosauria (2nd ed.). Berkeley: University of California Press. pp. 517–606. ISBN 0-520-24209-2.
# Formacion de Crato

Era Formacion de Crato ei ua formacion geologica deth Cretacèu inferior plaçat ena conca d'Araripe, en eth nòrd-èst deth Brasil. Ei un lòc de descubèrta de fossils importanta pes paleontològs. Es estrates son dera epoca deth Albian, hè 108 milions d'ans e queigueren laguens d'un mar interior. Ena epòca er Atlantic del Sud qu'es dubria en un estret mar.
Qu'a guanhat era sua forma pr'amor que s'an trapat plan ben conservats diuerses amassades de fossils. Enquia 25 espècies de peishi damb contengut en sòns estomacs an sigut trapats aciu, mès tanben delicats exemplars de pterosaure, reptil e amfibi atau coma invertebrats (insectes) e plantes. Enquia dinosaures; uns paucs maniraptors sigueren descrits en 1996. Era tafonomia pauc comuna deth lòc permetèc plaques caucinoses damb noduls e organismes mòrts e es conservaren es tròçi dera sua anatomia.

### Istòria

Ja en 1823 se parla de pesihi fossils. Quan se publicaren es trabalhs sus aguesti, en 1993, es plaques caucinoses dera Formacion de Crato desvelhéc un nau lòc tà descurbir pterosaures e insectes que queien en quauqu'n lac e tanben peishi conservats sus caucinosa. Es llibelules fossils e mosques fossils tanben son comunes:s'an descrubert enquia 384 fossils, 264 adults e 120 larves d'insectes plan ben conservats. tanben s'i an trapat despulhes de plantes.
Era mineria tà hèr bastides e estanques a hèt mau ar environament e era beutat deth lòc. I a un comerç illegal de fossils pendent es darrèrs dètz ans e arran d'açò a vadut ua industria local plan importanta. Es paleontològs hè temps que demanden un programa tà conservar eth lòc damb urgencia.
Ath delà, es formacions de Crato e de Santana an ues tèrres meravelhoses. Eth Manakin d'Araripe (Antilopia bokermanni) ei un audèth pauc comun descurbert hè paucs ans e se pensa que sonque demora en es bòsqui dera Chapada d'Araripe en aguesti lòcs.
Era Formacion de Crato a sigut considerada tradicionauments coma eth membre mès baish dera Formacion de Santana ( o formacion Araripina). Ei producte d'ua soleta fase e es sòn strata mostren ues condicions que cambiaven quan era mar ère duberta.
Era edat d'aguestes strata a sigut malaisit de díder mès plan de scientifics pensen qu'ei ena termièra der Aptian-Albian, hè uns 112 milions d'ans.
Era extension dera unitat de Crato e era sua relacion damb era Formacion de Santana siguec dejà descrita hè temps. Siguec pas enquia 2007 que Martin, Bechly e Loveridge qu'era formacion de Crato ère d'un tipe de tèrra local e qu'açò la desseparava dera formacion de Santana, qu'ei 10 milions d'ans mès joena.

## Referències

* ↑ Martill, D.M., Bechly, G. and Loveridge, R.F. (2007). The Crato fossil beds of Brazil: window into an ancient world.Cambridge University Press. ISBN 0-521-85867-4, ISBN 978-0-521-85867-0.
# Formanhac

Formanhac$^,$$^,$$^,$ (Fourmagnac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2020 | 2026 | Alain Danière |
| 2014 | 2020 | Jean-Claude Delcloup |
| març 2001 | 2014 | Claude Mage |
| 1999 | 2001 | Jean Granouillac |
| març de 1983 | 1999 | Robert Bessat |
| | 1983 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 156, totala: 161 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 371 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 340 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 234 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 114 | | | | Cercar | 106 | 136 | 141 | 145 147 |
| 2009 | 2010 |
| 153 155 | 155 157 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas d'Òlt
* Lo Portal de Carcin
* L'occitan de Carcin

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* Portal de Carcin
# Forman (Dakota del Nòrd)

Forman es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 504 abitants en 2010. Sa superfícia totala es 1,83 km².
# Jayena

Jayena es un municipi de la província espanhòla de Granada e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Jazanuelh

Jazanuelh (Jazeneuil en francés) es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

## Geografia

La comuna es traversada per Vòuna.

### Comunas limitròfas
## Toponimia

Las atestacions ancianas son, per lhuec:
* Jazanuelh - Zezinoialo (alias Zizolliolo) viculo (sens data); Geniolum (sens data); Gazenogili ecclesia en 1110; Jazanoyl en 1267; Jazenuil en 1270; Parrochia de Jasonolio en 1296; Prioratus de Jazenolio (sens data); Ecclesia de Jayzonolio (sens data); Jasenuyl en 1324; Jazeneul en 1337; Jazenoil en 1379; De Jasenolio en 1383; Jazeneuil en 1506.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Beaubeau |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 850, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 917 | 771 | 929 | 955 | 901 | 976 | 1 098 | 1 143 | 1 103 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 122 | 1 115 | 1 152 | 1 109 | 1 077 | 1 168 | 1 134 | 1 182 | 1 134 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 094 | 1 026 | 1 051 | 1 015 | 1 025 | 1 042 | 937 | 932 | 899 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 823 | 794 | 659 | 683 | 694 | 764 | 786 | 795 | 790 806 |
| 2009 | 2010 |
| 812 830 | 835 853 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de Viena

### Liams externes
## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Nom segon la toponimia.

### Referéncias

* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
# Jaïnisme

Lo Jaïnisme (en sanscrit जैन) es una religion qu'a per origina al sègle VI aC una reforma de l'indoïsme. Lo mot de Jaïnisme deriva del sanscrit Jina («victoriós»). A aperaquí sièis milions de cresents, principalament en Índia. Amb fòrça influéncia dins totes los domenis, especialament lo cultural. Dins l'aspècte politic es remarcable que Ghandi èra un simpatizant d'aquesta religion. Los principals concèptes del Jaïnisme son los de ahimsa («non-violéncia») e lo de karma. Considèran l'Univèrs coma etèrne (jamai creat) mas que passa una sèria d'estadis; l'actual seriá de declivi e dins lo darrièr i auriá un tornar començar. Creson que la realitat es compausada per dos principis etèrnes: Jiva («esperit») e Ajiva («non-esperit: matèria en forma de temps, espaci e movement»). Lo contacte entre aquestes dos principis es l'origina del patiment, del qual se pòt pas escapar amb las reencarnacions successivas ni mai amb d'accions bonas. Moksha es la desliurança qu'implica una evasion del mecanisme de causa e efècte (Karma) e sa destruccion. Los dieus an capacitat sonque d'influïr, son pas revestits d'omnipoténcia e pòdon pas escapar del cicle vital, en primièr se devon encarnar en umans e arribar a monge per tal d'obténer lo Moksha. Per tal de respectar lo concèpte de non-violéncia en mai de practicar lo vegetarisme excluson las altras noiriduras coma la màger part de las rasigas (podriá morir un animal en las arrancant) e l'alh e la ceba (considerats coma excitants). Procuran non se morir de nueit per amor de non tuar accidentalament cap èsser vivent. Lo còde moral jaïnista consistís a refusar la violéncia, lo mentit, lo panatòri, la possession e la sexualitat (celibat absolut en cas dels monges). Generalament los laïcs jaïnistas an de costumas pus libras que los monges. Las doas principalas sèctas monacalas del Jaïnisme son los Svetambara que creson en l'egalitat entre sèxes e los Digambara qu'en son contraris (abans la Moksha las femnas se devon encarnar en òme). Se crei que los monges Digambara son los nomenats gymnosophos («coneisseires de las femnas») pels grècs al temps de l'expedicion en Índia d'Alexandre lo Grand.
# Jaynagar Majilpur

Jaynagar Majilpur (o Jaynagar Mazilpur) es una vila de Bengala Occidental, en Índia.

## Administracion

Jaynagar Majilpur es situada dins lo districte de South 24 Parganas.

## Demografia

Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 25 922 abitants.

## Fonts

* (en) Jaynagar Majilpur: Census 2011-2020 data
# Jazz

Lo jazz qu'ei un estil musicau e quitament ua forma d'expression musicau gessida au debut deu sègle XX de la cultura africana americana dab influéncias divèrsas. Que s'ei desvolopat durant tot aqueste sègle en bèth arrecéber influéncias musicaus deu monde sancèr dab ua predileccion per l'improvisacion e la sincòpa e las nòtas blavas.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
# Jaç d'ozòn

Lo jaç d'ozòn o ozonosfèra es la part de l'estratosfèra situada grosso modo entre 20 km e 50 km d'altitud, ont la concentracion d'ozòn es maximala. Lo jaç d'ozòn filtra una part dels rais ultraviolets del Solelh.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
# Jaydee

Jaydee, de son nom vertadièr Robin Albers, es un discjòquei, un musician e un compositeur de musica electronica neerlandés nascut en 1956, conegut per son tèma house Plastic Dreams, tube de 1993.
# Jazennes

Jazennes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

## Toponimia

Las atestacions ancianas son, per luec:
* -; au segle XVIII (Cassini).

## Administracion

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Yves Massias |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 423 | 372 | 335 | 349 | 367 | 367 | Cercar | 475 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 482 496 | 482 497 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias

* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ «Carte de Cassini». Géoportail.
* Portal de las comunas de França
# Jaén

Jaén :
| País | Espanha |
| Comunautat | Andalosia |
| Superfícia | 274 km² |
| Populacion | 116 393 (2007) |
| Latitud | 37° 46' N |
| Longitud | 3º 46' O |
| Altitud | 573 m |
| Localizacion de la vila en Espanha ||
Jaén es la capitala de la província de Jaén dins la comunautat autonòma espanhòla d'Andalosia. Sa populacion èra estimada a 116 393 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 274 km².
Suls autres projèctes Wikimèdia :