OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Barst

Barst es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Grand Èst.

## Istòria

* Ancian fief episcopal del bailliage de Vic.
* Zòna de fòrça fòrts combats l'an 1940 quand los Alemands an temptat de perforar la Linha Maginot Aquatique. Aquel #qu'atenheràn continuament a l'abandon d'aquela sus òrdre pels soldats franceses.
Dempuèi novembre 2005 la municipalitat a dotat de l'anautit dèbit internet.
* Ancien fief épiscopal du bailliage de Vic.
* Zone de très forts combats en 1940 lorsque les Allemands ont tenté de percer la Ligne Maginot Aquatique. Ce qu'il réussiront suite à l'abandon de celle-ci sur ordre par les soldats français.
Depuis novembre 2005 la commune est dotée du haut débit internet.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bruno Neumann |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 205 | 171 | 195 | 372 | | 513 | 474 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 410 | 428 | 379 | 388 | 365 | 344 | 327 | 304 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 309 | 307 | 291 | 245 | 255 | 235 | 385 | 192 | 226 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 332 | 349 | 358 | 392 | 453 | 483 | 538 | 546 | 554 |
| 2009 | 2010 |
| 558 569 | 563 574 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Saint-Jean-sur-Moivre

Saint-Jean-sur-Moivre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Grand Èst.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Alain Gatier |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 225 | 223 | 220 | 268 | 267 | 262 | 248 | 233 | 232 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 224 | 217 | 211 | 191 | 191 | 189 | 181 | 172 | 166 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 156 | 143 | 133 | 121 | 120 | 136 | 140 | 122 | 117 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 129 | 130 | 124 | 142 | 119 | 125 | 190 | 200 | 200 |
| 2009 | 2010 |
| 201 207 | 201 208 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Fraroz

Fraroz es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Christophe Duhamel |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 37 | 47 | 42 | 43 | 40 | 41 | 52 | 50 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 47 49 | 45 47 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portau d'Arpitània
# Nouillonpont

Nouillonpont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Grand Èst.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Thierry Mazet |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 408 | 376 | 411 | 384 | 416 | 406 | 408 | 385 | 371 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 357 | 350 | 344 | 314 | 369 | 334 | 337 | 320 | 302 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 301 | 258 | 296 | 245 | 250 | 239 | 253 | 229 | 226 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 224 | 249 | 229 | 216 | 196 | 189 | 223 | 239 | 236 |
| 2009 | 2010 |
| 239 244 | 243 248 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Borgonha

Borgonha o Bergonha (Bregogne en borgonhon-morvandiòt ; Borgogne en arpitan; Bourgogne en francés) es una region istorica e una anciana region administrativa del centre-èst de França e constituida de quatre departaments : Yonne, Còsta d'Aur, Nièvre e Sòna e Léger. Lo 1èr genièr de 2016, fusiona dins la region Borgonha Franca Comtat.

### Istòria

Borgonha deu son nom al pòble dels burgondis, pòble germanic qu'ocupèt aquestas tèrras après la fin de l'Empèri Roman d'Occident. En l'an 443 s'i creèt lo Reialme de Burgondia, que durèt fins a l'an 534, an que los francs derrotèron Godomar, lo darrièr rei burgondi, a la batalha d'Autun e annexèron son territòri.
A l'Edat Mejana, cal distinguir lo comtat e lo ducat de Borgonha. Lo primièr (actualament Franca Comtat) formava una part de l'Empèri Germanic; lo segond, format pels comtats de Macon, Chalon, Sens, Aussèrra, Tonnerre, Nevers e Autun, aperteniá al Reialme de França.

### Ligams extèrnes

* ↑ , 3 de junh de 1960.
# Formula 1

La Formula 1 es la disciplina reina en espòrt automobil.

## Istòria

Lo campionat del mond de Formula 1 foguèt creat en 1950. Es compausat de solament 10 equipas dempuèi 2017. Lo nombre d'equipas e l'organizacion de la competicion a fòrça evoluit. Los pilòtes los mei titrés son Michael Schumacher e Lewis Hamilton amb 7 títols de campion del mond.
# Alsàcia-Lorena

Alsàcia-Lorena (Elsaß-Lothringen en alemand; Alsace-Lorraine en francés; Elsàss-Lotrìnge en alsacian) foguèt un territòri imperial d'Alemanha. A la desfacha alemanda de 1918, foguèt brèvament independenta (Republica d'Alsàcia-Lorena) abans d'èstre envasida e ocupada per França.
Administrativament, fai ara part de la region del Grand Èst dins l'Estat francés. Es despartida sus los departaments de Bas Ren, Aut Ren e Mosèla.

## Referéncias

* ↑ Conselh de la Lenga Occitana. «Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana» p. 54, 2007.
# Moshe Katsav

Moshe Katsav :
| President de (país): | Israèl |
| Periòde de govèrn: | 1 d'agost de 2000-25 de genièr de 2007 |
| Predecessor: | Ezer Weizman |
| Successor: | Shimon Peres |
| Data de naissença: | 5 de decembre de 1945 |
| Luòc de naissença: | ciutat de Yazd, Iran |
| Profession: | òme politic |
| Partit politic | Likud |
Moshe Katsav (ebrieu: מֹשֶׁה קַצָּב Mōšeh Qaṣṣāḇ) es un òme politic que foguèt president d'Israèl de 2000 a 2007.
| Precedit per Ezer Weizman | President d'Israèl 2000 - 2007 | Seguit per Shimon Peres |
# Donatello

Donato di Niccolò di Betto Bardi ( 1386 – 13 de decembre de 1466), mai conegut coma Donatello, foguèt un esculptor italian de la Renaissença. Nascut a Florença, estudièt l'esculptura classica e la faguèt servir per desvolopar un estil Renaissança complet en esculptura. Passèt de temps dins d'autras vilas, e pendent que i travalhava sus de comandas, ensenhava als autres; sos sojorns a Roma, Pàdoa e Siena an introduït dins d'autras partidas d'Itàlia sas tecnicas, desvolopadas durant una longa e fructuosa carrièra. Finançat per Cosimo de 'Medici, lo David de Donatello foguèt la primièra esculptura masculina nuda autoportanta dempuèi l'Antiquitat.
Trabalhèt la pèira, lo bronze, la fusta, l'argila, l'estuc e la cira, e aviá plusors assistents, quatre essent benlèu lo nombre tipic. Emai que sas òbras pus conegudas sián principalament d'estatuas redondas, desvolopèt un tipe novèl de bas-relièu fòrça pauc prigond per las òbras pichonas, e una granda part de sa produccion èra constituïda de relèus arquitecturals pus grands.

## Galariá

* Sant Joan l'Evangelista (1408-1415), q'ocupèt fins en 1588 un bojal dins la faciada de la Catedrala de Florença, uèi al Museo dell'Opera del Duomo
* Lo David de Donatello
* La Madonna e l'enfant, terracotta, c. 1440, Louvre
* Monument equestre de Gattamelata (1445–1450), Pàdoa
* Estatua de Sant Joan Baptista al Duomo di Siena, c. 1455
* Magdalena penitenta, fusta, c. 1440-1442, Museo dell'Opera del Duomo, Florença
* Il Cristo di Sant'Angelo di Legnaia
# Pau Manivet

Pau Manivet (Paul Manivet en francés; Avinhon, 26 de junh de 1856 – 20 de julhet de 1930) siaguèt un poèta occitan d'expression francesa. Donèt son nom a la rota d'Avinhon ont nasquèt, au 19 carriera Pau Manivet.

## Biografia

Segon de revistas provençalas, vèrs 1926-8, Manivet, jutge de patz a Bolena, rescontrèt Pèire Millet, joine poèta de 14-15 ans.
Una edicion originala de sei Sonnets es estada illustrada, sos l'impulsion de Pèire Grivolàs, per una trentana de pintres dont Lina Bill.
Repausa au cementèri de Sant Veran d'Avinhon.

## Òbras
### Roman

* Le roman de Lisette, Éd. Seguin, Avignon, (1881)

### Poesia

* Les sonnets. 1889-1891, Éd. Lemerre, (sd)
* En Avignon, Éd. P.Lemerre et Aubanel frères (1900)
* En Avignon. Poèmes modernes, Éd. Alphonse Lemerre (1900)
* Les rues d'Avignon. Sonnets, Éd. des Artistes, (1913)

### Libret d'operà

* Le Roman de Lisette, operà-comica en un acte, sus un libret de Pau Manivet, compausat par Eugène de Bricqueville.

## Nòtas e referéncias
### Referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Paul Manivet ».
* 1 2 «Mistral était un fumiste de génie !», 127, octòbre 1998.
* 1 2 Revisto », 277
* ↑ Lina Bill
* ↑ Bricqueville

## Veire tanben
### Articles connèxes

* Pèire Millet

### Ligams extèrnes

* Wikidata: Q3371759
# Antòni Grivolàs

Antòni Grivolàs (Antòni Grivoulas en nòrma mistralenca; Antoine Grivolas en francés; Avinhon, 1843―Golfe-Juan, Valàuria, 2 decembre 1902) siaguèt lo fraire cabdèt de Pèire Grivolàs. Seguís lei traças de son ainat e se passiona per la pintura. Se morís a Golfe-Juan lo 30 d'octòbre de 1902.

## Veire tanben

* Wikidata: Q2854027
* Multimedia: Antoine Grivolas
# Pèire Grivolàs

Pèire (Antòni Agricòl) Grivolàs (Pèire Grivoulas en nòrma mistralenca; Pierre Grivolas en francés; Avinhon, 2 septembre 1823 - 5 febrier 1906) siaguèt un pintre e felibre occitan.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (269), junh 1898
* ↑ Lo sieu nom complet es Pèire Antòni Agrico Grivoulas en nòrma mistralenca e Pierre Antoine Agricol Grivolas en francés.
* ↑ Deronne 2015,.

## Bibliografia

* Deronne, Hélène. Pierre Grivolas, 1823-1906 - peintre, félibre, chef de file de l'école avignonnaise (en francés). Alain Barthélemy. ISBN 2879232724.

## Veire tanben

* Wikidata: Q3385333
* Multimedia: Pierre Grivolas
# Lương Cường

Lương Cường (Phú Thọ,15 d'agost de 1957) qu'es un generau e politician vietnamian. Qu'es membre permanent deu secretariat deu Parti comunista dempuish mai de 2024 e president de la Republica de Vietnam dempuish octobre de 2024.

## Biografia

Que's hesó sòci deu partit comunista lo 19 de genèr de 2011. Qu'es deu Comitat centrau dempuish 2011 e deu Burèu politic dempuish 2021.

## Referéncias

* ↑ «Au Vietnam, un général nommé président par l’Assemblée nationale», 21 d'octobre de 2024. Le Monde.
* ↑ Cave, Damien. «Vietnam Revives Power-Sharing Arrangement With New President», 21 d'octobre de 2024. The New York Times.
# Laudi Grivolàs

Redireccion creada en error. Los bons articles son Claudi Grivolàs e Glaudi Grivolàs.
Se pensatz que la supression es pas evidenta, podètz iniciar una procedura de pagina de suprimir. IMPORTANT : Notatz aquesta pagina que volètz suprimir sus Wikipèdia:SI se es pas ja fait.
# Han Fei Zi

Han Fei Zi († 233 avC) es un filosòfe chinés dau segle III avC. Los detalhs de sa vida son unicament coneiguts per d'obratges posteriors a sa mòrt, en particular lo Shiji de l'istorian Sima Qian. Èra probablament un prince de l'Estat de Han a la fin dau Periòde dels Reiaumes Combatents. Participèt a las guerras finalas de l'unificacion de China e ensajèt d'empachar l'invasion de son reiaume per las armaas de Ying Zheng de Qin, lo futur Qin Shi Huangdi. Victima d'intrigas a la cort de Qin, se suicidiguèt.
Una partia de sos escrichs son perduts, mas una compilacion de 55 de sos textes a subreviscut. Dins aquelos escrichs, Han Fei Zi es un promotor quasi extremista de la pensaa legista. Es ansin favorable a un Estat poderós capable d'assegurar lo respècte de leis fòrça estrictas, l'atribucion de recompensas als subjectes obeïssents e una condamnacion infalhibla dels contravenents. Son òbra inspirèt en partia la politica autoritària de Qin Shi Huangdi, lo prumier emperaire de China.

## Ligams internes

* Legisme.

## Bibliografia

* (fr) Jonathan Clements, Le Premier Empereur de Chine, Éditions Perrin, 2006.
* (en) Burton Watson, Han Fei Tzu: Basic Writings, Nòva York, Columbia University Press, 1964.
# Impèria

Impèria (en ligur: Impêia; en italian: Imperia) es una comuna e ciutat italiana, en riba de la mar Mediterranèa, dins la region de Ligúria. Es lo capluòc de la província d'Impèria. A 42 165 abitants (2022).
Impèria es lo resultat de la fusion, jol regim fascista, dei doas vilas d'Onelha e de Porto Maurizio e d’autras nòu comunas: Caramanha, Còsta, Lo Borg de Santa Agata, Lo Castèlvièlh de Santa Maria Majora, Moltedo Superior, Montgròs, Los Plans, Los Puèis e La Torrassa. Ten lo nom del riu Impero.

## Nòtas e referéncias
### Referéncias

* ↑ Decret reial n°2360 del 21 d’octobre de 1923. Gazzetta ufficiale n°267 del 14 de novembre de 1923.
# Ligur (romanic)

Lo ligur (nom autoctòn: lìgure) es un dialècte nòrd-italian (es de pas confondre amb lo ligur antic). Se parla essencialament en Ligúria, dins quauquei zonas adjacentas de Ligúria (Toscana, Piemont, Emília-Romanha) e tanben dins d'enclavas (Mónegue en Occitània, ont lo ligur coexistís amb l'occitan, leis ancianei zonas dau parlar figon en Occitània, Bunifaziu en Corsega, Carloforte e Calasetta en Sardenha).
Sovent se ditz inexactament genoés (nom autoctòn: zeneise, zeneize) en luòc de ligur perque lo parlar de Gènoa, la capitala de Ligúria, a modelat la majoritat dei parlars ligurs.
Lo roiasc (qu'englòba lo brigasc) es un parlar de transicion entre lo ligur e l'occitan, amb de trachs subretot ligurs mai amb una revendicacion occitana. Per còntra, lo mentonasc es un parlar de transicion entre l'occitan e lo ligur, amb de trachs subretot occitans.
Lo ligur a pas encara ges de nòrma lingüistica que siá establa e unanima.
# Enric de Borbon

Enric de Borbon (Pau, 13 de deceme de 1553 - París, 14 de mai de 1610), chafrat Noste Enric en Bearn, que ho rei de Navarra (1572-1610) dab lo nom d’Enric III de Navarra puish rei de França (1589-1610), purmèr rei de França de l'Ostau de Borbon de la dinastia capeciana, dab lo nom d’Enric IV de França.
Qu’èra lo hilh de Joana de Labrit, regina de Navarra e d’Antòni de Borbon, princi de sang per'mor de descénder deu rei Loís IX de França («Sant Loís»). Peu son pair qu’eretè deus sons drets au tròne de França en aplicacion de la lei salica e arron deus regnats e de las morts successivas deus tres hilhs deu rei Enric II de França.
Testimòni e actor de las guèrras de religion, que cambiè nau vegadas de religion. Que ho capdau deu partit protestant, que’s convertí un darrèr còp au catolicisme entà poder pujar suu tròne de França (en deishant lo reiaume de Navarra, gavidat per Bearn devath la regéncia de la soa sòr), qu’avó a’s pelejar entà assegurar la soa autoritat, que promulguè l’Edicte de Nantas (qui permetó de fenir las guèrras de religion en autrejant ua cèrta tolerància au protestantisme) en bèth pacificar França e que ho fin finala aucit per François Ravaillac (un fanatic religiós) lo 14 de mai de 1610 a París, carrèra de la Ferronerie.
| Precedit per | Enric de Borbon | Seguit per |
| Joana de Labrit | Rei de Navarra (1572-1610) | Loís XIII de França |
| Enric III de França | Rei de França (1589-1610) | Loís XIII de França |
| Antòni de Borbon (de jure uxoris) | Coprince d'Andòrra 1562-1610 | Loís XIII de França |
v · m Cronologia deus reis deus francs, reis de França, reis deus francés e emperaires deus francésdespuish 987 dinc a 1870 :
$_{987}$
$_{996}$
$_{1031}$
$_{1060}$
$_{1108}$
$_{1137}$
$_{1180}$
$_{1223}$
$_{1226}$
Uc Capet
Robèrt II
Enric I$^{èr}$
Felip I$^{èr}$
Loís VI
Loís VII
Felip II August
Loís VIII
$_{1226}$
$_{1270}$
$_{1285}$
$_{1314}$
$_{1316}$
$_{1316}$
$_{1322}$
$_{1328}$
$_{1350}$
Loís IX
Felip III
Felip IV
Loís X
Joan I$^{èr}$
Felip V
Carles IV
Felip VI
$_{1350}$
$_{1364}$
$_{1380}$
$_{1422}$
$_{1461}$
$_{1483}$
$_{1498}$
$_{1515}$
$_{1547}$
$_{1559}$
Joan II
Carles V
Carles VI
Carles VII
Loís XI
Carles VIII
Loís XII
Francés I$^{èr}$
Enric II
$_{1559}$
$_{1560}$
$_{1574}$
$_{1589}$
$_{1610}$
$_{1643}$
$_{1715}$
$_{1774}$
$_{1792}$
Francés II
Carles IX
Enric III
Enric IV
Loís XIII
Loís XIV
Loís XV
Loís XVI
$_{1792}$
$_{1804}$
$_{1814}$
$_{1824}$
$_{1830}$
$_{1848}$
$_{1852}$
$_{1870}$
Napoleon I$^{èr}$
Loís XVIII
Carles X
Loís-Felip I$^{èr}$
Napoleon III :
Istòria - França - Capecians - Valés - Borbons - Bonaparte :
# Nòva Jersey

Nòva Jersey (en anglés:) es un estat del nòrd-èst dels Estats Units d'America. Confronta a l'oèst Pensilvània e Delaware, al nòrd l'estat de Nòva York, e al sud-èst l'ocean Atlantic. L'Estat de Nòva Jersey compren las banlegas oèst e sud de la vila de Nòva York. Sa capitala es Trenton e sa vila mai poblada es Newark.
Amb una superfícia de 22 608 km2 unicament e una populacion de 8 791 894 d'abitants, es un dels estats pus pichon del país mas tanben un dels mai densament poblats.

## Referéncias

* ↑ Afirmat dins: United States Summary: 2010, Population and Housing Unit Counts, 2000 Census of Population and Housing.
* ↑ «cens dels Estats Units del 2020». [Consulta: 20 de març de 2022]
* ↑ Conselh de la Lenga Occitana. «Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana» p. 129, 2007.
# Grivolàs

Grivolàs (Grivoulas en nòrma mistralenca; Grivolas en francés) es un nom de familha occitana especialament portat per:
* Antòni Grivolàs (1843-1902), pintre avinhonenc, fraire dau seguent.
* Pèire Grivolàs (1823-1906), pintre avinhonenc, fraire dau precedent.
* Claudi Grivolàs (1855-1938), industriau avinhonenc.
* Nerys Grivolas (sègle XX-), compositritz canadenca.

## Referéncias

* ↑ Aquela grafia apareis dins "Lo poèta e lo sant" de Clara Torrelhas.
* ↑ Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.

## Veire tanben

* Wikidata: Q125636425
# Vulcanizacion

La vulcanizacion es una operacion quimica que consistisse a incorporar un agent vulcanizant, generalament de sòupre, a un elastomèr brut per formar, après cuècha, de pònts entre li cadenas moleculari. Aquò permet d'aumentar l'elasticitat e de redurre la sieua plasticitat. Inventada per Charles Goodyear en lo 1839, la vulcanizacion modèrna es venguda un procèssus de basa de la fabricacion de pneumatics.

## Ligams intèrnes

* Cauchó
* Pneumatic
* Sòupre
# Drecha (politica)

En politica, lo tèrme drecha (var. dreita, dreta) designa generalament l'ensems dei corrents politics qu'an una doctrina, una tradicion o una ideologia pron conservatritz, economicament liberala o non. La drecha manifèsta una estaca certana per l'òrdre, que lo considèran coma juste o coma lo mendre mau, e repròva lei cambiaments brusques quant ai questions de societat e lei questions eticas. Se pòu partejar quant ai questions economicas (drecha conservatritz, per oposicion a la drecha liberala).
D'après Michel Winock, si deuriá pas parlar de "drecha" au singulier, mai de mai dei "drechas", que, tre l'origina, divergissèron e s'opausèron. La diversitat dei drechas comença per la diversitat dei democracias liberalas: la drecha espanhòla es pas la drecha francesa. Puei vènon d'autrei distincions.
La drecha inclutz de familhas de pensada de tipe reaccionari, mai, istoricament, decèssa pas despuei son aparicion de pèrdre lei valors mai conservatritz: lo fenomène es d'unir ambé lo sinistrisme.
L'apelacion de "drecha" vèn de l'usatge en politica que consistís en devesir lei partits politics en categorias generalas que formalizan una division bipartisana: la drecha e la senèstra, ai qualas si pòu apondre lo centre e leis extrèmes (extrèma drecha e extrèma senèstra).
Leis apelacions correspòndon, a l'origina, a l'endrech qu'ocupèt cada grope politic, en França, dins l'emicicle de l'Assemblada Nacionala, vist de la plaça dau president.
En occitan, l'apelacion populara de la gent de drecha es lei blancs per encausa de la bandièra blanca dei rèis o lei cagolards (derivacion la cagola o masca).

## Bibliografia

* Censi, Yves (2007). Pichòt manual del Democrata Republican (per qu'aqueles qu'aiman a França n'usen). Éditions L'Harmattan. ISBN 9782296166448.
# Barbara

Monique Serf, dicha Barbara, es una autora, compositritz, pianista e cantaira francesa, nascuda lo 9 de junh de 1930 a París (França) e mòrta lo 24 de novembre de 1997 còsta París a Neuilly-sus-Seina (França). A sovent abitat en Belgica a la debuta de sa carrièra musicala entre 1950 e 1955, ont a crosat e s'es ligada d'amistat ambe Jacques Brel.
En 1958, comença d'aver una capitada publica sus la scèna de cabarets parisencs coma L'Écluse : enregistra son primièr 45 torns amb los títols J'ai troqué e J'ai tué l'amour, puèi son primièr album Barbara à L'Écluse en 1959.
En 1960 e 1961, enregistra dos albums de represas de Brassens puèi de Brel. Jòga en primièra partida de Georges Brassens en 1964. Sa popularitat creissenta li permet de venir alavetz a partir d'aquela annada de 1964 l'una de las cantairas emblematicas de la scèna francesa : en 1965, jòga sus la scèna de Bobino, e en 1969, a l'Olimpia, e en 1970, enregistra l'Aigle noir que demòra encara uèi son disc lo mai conegut. D'alhors, en 1971, la cantaira catalana Maria del Mar Bonet a tanben obtengut de succès ambe una represa en catalan de la cançon L'Aigle noir (L'Àguila negra).

## Referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20230530135014/https://www.europe1.fr/culture/la-veritable-histoire-de-barbara-chanteuse-espiegle-a-limage-froide-4046371
# Monarca

Un monarca es un governador o cap d'Estat. Aqueste títol de rei (o de reina dins qualques cases escasses) se transmet ereditàriament, levat de qualques excepcions istoricas o actualas.
Un estat governat per un rei se sona una monarquia, e aqueste sistèma de govèrn qu'es senhorejat per un rei pòt èsser diferent en foncion dels païses. Dins fòrça monarquias actualas, mai que mai en Euròpa, lo rei o la reina an un ròtle variable mas en general simbolic, dins lo govèrn de l'Estat.

## Nòtas

* ↑ Aquel mot es epicèn, ja que los genres gramaticals son identics.
# Glaudi Grivolàs

Glaudi Agricòl Loís Grivolàs (Glaude Grivoulas en nòrma mistralenca; Claude Grivolas en francés; Avinhon, lo 6 de mai de 1855―Saint-Cloud, lo 7 de novembre de 1938) siaguèt un industriau, financier e director de la fotografia occitan.

## Biografia

Aparten a la familha de Grivolàs, dinastia de la petita o mejana borgesiá ligada a l'industria de la seda, ais arts, e ai felibres.
Grivolàs teniá d'usinas de camèras e foguèt tanben financier dei fraires Pathé.

## Fònts
### Nòtas

* ↑ Segon l'Atlas Lingüistic de França (carta 300 - Claude), la prononciacion locala correspond au provençau rodanenc Glaude descrich dins Lo Tresaur dau Felibritge, que se transcriu en nòrma classica / provençau estandard coma Glaudi.
* ↑ Noms complets: Glaude Agricol Louis Grivoulas en nòrma mistralenca; Claude Agricol Louis Grivolas en francés.

### Referéncias

* ↑ Chevaldonné 2004,.

### Bibliografia

* Charbon, Paul. L'aventure des frères Pathé: Du coq au saphir. L'Harmattan.
* Chevaldonné, Yves. Nouvelles techniques et culture régionale: les premiers temps du cinéma dans le Vaucluse (1896-1914). Presses Université Laval, L'Harmattan.
* Wikidata: Q131446807