# Ide

Ide (Ydes en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Ide :
| Madic | Bòrt (Corresa) | Vebret |
| Champanhac | | |
| Bassinhac | Sauvat | Sanhas |

### Transpòrts
## Toponimia

Las fòrmas ancianas son, per luec:
* Ide - Ecclesiee duœ Hisde al sègle XII, Isda en 1293, Josde en 1270, Ide en 1535, Isde en 1671, Isdes en 1681, Yde en 1682, Eyd en 1689, Ides en 1744, Ydes en 1781. Dauzat e Rostaing interprètan lo nom coma lo resultat d'un prelatin is, « aiga » e del sufixe -ate. Per Delamarre, Ide ven d'un nom gallés d'òme, Īccios, amel sufixe -ate. Ide èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Īccios. Īccios es franc productiu en toponimia, amb divèrs apondis, declinasons o sufixes : Eiçac, Iessa, Ids, lo chastèl d'Içan a Cantenac, Soire, benleu Isòssa, sense comptar los derivats probables del meime nom.
* Fanostre (nom fr) - Fanostre en 1663, Fannostre en 1683, Fon-Nostre en 1685, Fanostres en 1686, Fontnostre en 1687. Probablament Fanòstre o Fanòstra.
* Trancis (nom fr) - Trans en 1660, Trances en 1663, Francy en 1671, Transes en 1680, Transes en 1684, Trance al segle XVIII sus la mapa de Cassini

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2008 | 2020 | Guy Lacam | UMP, LR | retirat |
| març 1989 | 2008 | Roger Besse | RPR, UMP | comerçant, conselhèir general del canton de Sanhas (1976-2008), senator (1989-2008) |
| | 1989 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sanhas; es ara del canton d'Ide (burèu centralizator).

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1779, totala: 1845 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 879 | 807 | 854 | 967 | 1 067 | 1 043 | 1 028 | 1 061 | 1 060 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 061 | 1 014 | 1 014 | 964 | 958 | 1 031 | 1 456 | 1 633 | 1 838 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 2 140 | 2 452 | 2 703 | 2 426 | 2 713 | 2 638 | 2 567 | 2 563 | 2 535 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 075 | 2 037 | 1 970 | 1 980 | 1 965 | 1 931 | 1 881 | 1 873 | 1 866 1 955 |
| 2009 | 2010 |
| 1 854 1 939 | 1 844 1 928 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Luecs e monuments

* Gleisa de Sant Jòrge d'Ydes-Bourg (Ydes-Bourg, nom fr, a tradusir... Ide lo Borg???)
* Gleisa de Santa Joana d'Arc
* Chastèl del Chastelet (ortografia???)
* Chastèl de Trancis (nom fr)
* Vila obreira de Fanostre (nom fr)
* Gleisa de Sant Jòrge d'Ydes-Bourg
* Gleisa de Santa Joana d'Arc.
* Ancians forns de còc dont lo planpè es amainatjat en memorial.
* Vista arreira ame la chamineia.
* Ancian bastiment de la machina d'extraccion del potz Pochat.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Ciutat o vila obreira. Traduccion del francés. Atestacions Ciutat: Facebook; Occiton.free.fr Atestacions Vila: Jornalet; Occitanica
* ↑ Traduccion literala del francés fours à coke. Tèrme occitan desconegut.

### Referéncias

* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496863nD4FvE
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 736
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 163, 298 e 373
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P11530548
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P52147414
* Portal d'Auvèrnhe