# Lorda

Lorda (Lourdes en francés) qu'ei ua vila de Bigòrra en Gasconha, Occitània. Administrativament qu'ei situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Segon eths credents, era Verge que seré apareishuda ara senta dera Glèisa Catolica Bernadeta Sobirós ena Tuta de Massavielha per era domandar de bastir ua glèisa e de béver er'aiga dera hont deras vertuts miraclosas e sanadoras. Per aquesta rason Lorda, lòc de romiatge catolic, qu'arcuèlha cada an mei de 6 milions de romieus venguts deth monde sancèr, e, enter eths mantuns malauts e invalids en recèrca de guarison.

## Verge e lenga occitana

Com era lenga mairau de Bernadeta Sobirós b'èra eth occitan deths Pirenèus gascons, qu'ei dens aquesta lenga (segon eths credents) qu'era auré parlat era Verge. Per aquesta rason, qu'ei en occitan qu'ei marcada ara hont miraclosa era frasa Que sòi era immaculada concepcion (dens era grafia originau Que soy era immaculada councepciou). Desempuish era debuta deth sègle XXI, un panèu tradusit en mantuas lengas que cita eras autas paraulas dera Verge : anatz béver ena hont e v'i lavar (escrivudas : Anat béouè en a hount et vi laoüa).

## Geografia

Lorda que's situa ath pè deths Pirenèus, en Bigòrra, suu Gave de Pau, ath sud oèst de Tarba. La vila qu'ei bastida ar'entorn d'un lòc arrocalhós que rèsta deth glacèr d'Argelèrs de Gasòst e on que's bastit eth castèth. Era vila qu'ei en mei desservida entara linha ferroviària de Tolosa a Baiona. Ua via exprès que religa era vila a Tarba cap ath nòrd (en construccion) e Argelèrs de Gasòst ath sud. .
Autes vilatges e quartièrs : Sauts, Ancladas, Sarsan, eth Monge, Lana-Darrèr, Viscaia.

## Toponimia

Era prononciacion qu'ei ['lourdo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : tertiam partem mercati Lurdensis, en latin, enter 1022 e 1036, Lorda, Lorde ath sègle XII, ad Lurdam opidum, en latin, en 1152, Lorde, la biela de Lorda, cap a 1200-1230, Lurdum, en latin, en 1259, ad castrum de Lorde, en latin, en 1284, apud Lordam, en latin, en 1300, Lorde en 1338, De Lurda, en latin, en 1342 e 1379, Lorda en 1429, Lourde en 1790, Lourde (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Lorda que vien probablament deth shafre latin Luridus, donc *Lurida (villa). Segon Negre, Lorda que vien deth adjectif gascon lorda (vila) : vila lorda, cascanta, pipauta. Segon R. Aymard, eth nom qu'ei escur, probablament prelatin.
Segon Miquèu Grosclaude, Lorda qu'ei un nom escur, probablament prelatin. L'explicacion per l'adjectiu latin lurida, « cascanta », ei pas qu'un maishant jòc de mots. La dualitat de genre deras fòrmas gasconas Lorda e Lorde que correspón ara dualitat deras latinizacions. Que i a un ligam dab Lorda (Nauta Garona). Véder tanben Lhordat e Llordà.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| julhet de 2020 | 2026 | Thierry Lavit | divèrs esquèrra | |
| març de 2014 | 2020 | Josette Bourdeu | PRG, MRSL | conselhèra generau deu canton de Lorda-èst (2001-2015), conselhèra departamentau deu canton de Lorda-2 (2015-), presidenta de la CC deu País de Lorda 2014-2017, 2nda vice-presidenta de la CA Tarba-Lorda-Pirenèus (2017 → ) |
| heurèr de 2000 | 2014 | Jean-Pierre Artiganave | UMP | comerçant, president de la CC deu País de Lorda 2009-2014 |
| març de 1989 | heurèr de 2000 (demission) | Philippe Douste-Blazy | UDF | arrèr-hilh d'Antoine Béguère, cardiològue, ministre delegat a la Santat puish ministre de la Cultura (1993-1997), deputat (2e circ.) (1993 puis 1997-2001), conselhèr generau de Lorda Èst (1994-2001) |
| març de 1971 | 1989 | François Abadie | PRG | deputat (2e circ.) (1973-1981), senator (1983-2001) |
| març de 1965 | 1971 | Justin Lacaze | | comerçant |
| deceme de 1960 | 1965 | Noël Viron | | |
| deceme de 1952 | octobre de 1960 (mort en foncions) | Antoine Béguère | | entrepreneire deu bastiment, senator (1959-1960), president deu FC Lorda |
| | 1952 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 14644, totala: 14973 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 4 146 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 5 471 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 8 805 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 16 023 | 17 939 | 17 870 | 17 425 | 16 300 | 15 203 | 15 265 | 15 254 | 15 410 15 797 |
| 2009 | 2010 |
| 15 127 15 491 | 14 743 15 102 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 era populacion èra de 13210 abitants e era densitat èra de 357,61 ab/km².

## Véder tanben

* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Nòtas

* 1 2 3 Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=862&titre=lourdes
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 414
* Portau de Gasconha