OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Curare

Curare (de l'amerindian curari) es lo nom comun de divèrses poisons de sageta originaris d'America del Sud. Existisson tres tipes principals de curares, classats generalament en foncion del recipient ont son servats:
* Curares de bambó (perqué contenguts dins de tubes de bambó). La toxina màger n'es la D-tubocurarina. Es un alcaloïde monoquaternari, derivat de l'isoquinolina.
* Curares de cocordas (servats dins de cocordas sacradas); las toxinas principalas ne son l'aloferina e la toxiferina)
* Curares de topins (servats dins de topins de terra cuècha; las toxinas principalas ne son la prorotocurarina, protocurina, e protocuridina).
Entre aquestes tres tipes, d'unes formulas qu'apertenon als curares de cocordas son pus toxicas, pr'amor de la valor de sa LD50 (dòsi letala 50).
Los curares son extrachs d'unas plantas (lianas) comunas dins la conca d'Amazonas, coma Chondodendron tomentosum o Strychnos toxifera.
Fòrça actius per via parenterala, los curares o son fòrça pauc per via orala pr'amor d'una febla absorpcion intestinala. Son de substàncias capablas d'enebir la contraccion dels muscles estriats, qu'agisson per fixacion als receptors de l'acetilcolina (de tipe nicotinic) en s'opausar aital a la transmission sinaptica. Se caracterizan quimicament per una estructura de còps fòrça complèxa (alcaloïdes dels curares naturals) que ten totjorn doas foncions amòni quaternari. S'utilizan en anestesiologia per via I.V. per melhorar la resolucion musculara e per aparar lo pacient contra los espaimes e lo tresvirament operatòri.

## Referéncias

* ↑ curare - definition of curare by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia
* ↑ Dictionnaire des Sciences Pharmaceutiques et Biologiques, Académie Nationale de Pharmacie.
* Portal de la medecina
# Curbigny

Curbigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.

## Geografia

Curbigny Fa partida del Brionnais.
Curbigny fait partie du Brionnais.

### Comunas vesinas
## Istòria

Ancià "Curbiniacum". Patrocini del abbé de Clunhic.
Marquisat En 1769. Per cartas brevets de marces 1767, la siá Majestat Louis i aviá creat, erigit e elevat las tèrras e distincions de la Bazolle, Baudemont, Vareilles e partida de Curbigny en títol de marquisat en favor de Étienne comte de Drée.
Per estancada del 14 d'abril de 1767, lo Tribunal i aviá ordonné d'èsser informada de la commodité o incommodité d'aquela érection en marquisat abans d'autorizar la enregistrament desdichas cartas brevets dins lo Parlament de París.
Étienne Comte de Drée #convocar alavetz los abitants e los notables de Curbigny per reculhir la siá opinion, #que #èsser unanimement favorabla. (Procès verbal establit lo 31 de mai de 1767 per Me de Chagnie, notaire a la Clayette)
Ancien "Curbiniacum". Patronage de l'abbé de Cluny.
Marquisat en 1769. Par lettres patentes de mars 1767, sa Majesté Louis avait créé, érigé et élevé les terres et seigneuries de la Bazolle, Baudemont, Vareilles et partie de Curbigny en titre de marquisat en faveur de Étienne comte de Drée.
Par arrêt du 14 avril 1767, la Cour avait ordonné d’être informée de la commodité ou incommodité de cette érection en marquisat avant d’autoriser l’enregistrement desdites lettres patentes au Parlement de Paris.
Étienne comte de Drée convoqua alors les habitants et les notables de Curbigny pour recueillir leur avis, qui fut unanimement favorable. (Procès verbal établi le 31 mai 1767 par Me de Chagnie, notaire à la Clayette)

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | André Delangle |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 360 | 359 | 346 | 397 | 408 | 452 | 435 | 459 | 442 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 435 | 443 | 450 | 404 | 354 | 393 | 385 | 365 | 355 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 340 | 324 | 322 | 274 | 286 | 278 | 242 | 278 | 257 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 260 | 256 | 301 | 323 | 339 | 313 | 309 | 308 | 310 |
| 2009 | 2010 |
| 313 328 | 315 330 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Dos Torres

Dos Torres es un municipi de la província espanhòla de Còrdoa e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Dos punts

Los dos punts (var. dos ponches, dos ponchs, doi ponchs, dus punts) son un signe de pontuacion.

## Usatges

Los dos punts s'utilizan per
* marcar lo començament d'una enumeracion (coma aqueles que precedisson una listat, per exemple)
* introduire un tròç de dialòg d'estil dirècte
* separar lo capítols dels verses en escriches ancians coma poèmas de l'epopèia o textes religioses
* separar l'ora de las minutas (exemple: 23:45)
* iniciar un exemple o una definicion quand s'anoncian explicitament
* introduire la conclusion logica del discors precedent
* separar títols e sustítols
* foncionar coma un apostròf en finés e suedés
* foncionar coma signe de division o proporcion del nombres
* equivaler als uèlhs dins los emoticons
* introduire lo texte d'una letra
# Doshambe

Душанбе دوشنبه Dushanbe :
| País | Tatgiquistan |
| Superfícia | 100 km² |
| Populacion | 543 107 (2005) |
| Latitud | 38° 33' N |
| Longitud | 68° 46' È |
| Localizacion de la ciutat en Tatgiquistan ||
Doshambe es la capitala de Tatgiquistan. Sa populacion èra estimada a 543 107 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es de 100 km².
# Dos Hermanas

Dos Hermanas es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Dosilhac

Dosilhac (Douzillac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion es [duʐi’ʎa]. Las fòrmas ancianas son Duzilac en 1122, Duzilhac au segle XIII, Douzilhac en 1165. Dosilhac ven d'un nom latin d'òme, Docilius, emb lo sufixe -acum$^,$$^,$, latinizacion dau sufixe celtic -acon. Dosilhac èra la propietat de Docilius.

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2014 | 2026 | Dominique Mazière | | |
| març de 2001 | 2014 | Alain Auxerre | aparentat PCF | retirat foncion publica |
| març de 1977 | 2001 | Arnaud Moreau | | |
| març de 1959 | 1977 | Gaston Bariteaud | | |
| mai de 1945 | 1959 | Fernand Madillac | | |
| | 1945 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 803, totala: 822 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 182 | 1 208 | 1 155 | 1 117 | 1 232 | 1 187 | 1 188 | 1 250 | 1 175 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 115 | 1 091 | 1 074 | 1 043 | 1 052 | 1 065 | 1 117 | 1 027 | 1 007 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 938 | 975 | 944 | 802 | 831 | 793 | 754 | 753 | 737 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 689 | 716 | 679 | 604 | 628 | 710 | 784 | 794 | 805 818 |
| 2009 | 2010 |
| 805 825 | 802 822 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 https://web.archive.org/web/20160811041544/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/neuvic/DOUZILLAC.htm
* 1 2 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 140
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 253
* Portau de Perigòrd
# Dos Fraires

Dos Fraires es una anciana comuna occitana de Provença, annexada en 1841 per Lo Bròc. Èra administrada per lo departament francés de Var, mas son territòri passèt en 1860 au departament deis Aups Maritims.
# Dosbarrios

Dosbarrios es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Dosches

Dosches es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Evelyne Perrot |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 219 | 352 | 398 | 383 | 416 | 446 | 440 | 463 | 440 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 371 | 375 | 353 | 322 | 316 | 291 | 284 | 266 | 279 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 249 | 249 | 249 | 247 | 249 | 235 | 193 | 195 | 194 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 176 | 178 | 159 | 196 | 237 | 237 | 277 | 283 | 288 |
| 2009 | 2010 |
| 294 301 | 302 309 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Eleccions legislativas francesas de 2024 en Occitània Granda

Las eleccions legislativas francesas de 2024 se tenguèron dins tot l’estat francés e doncas en Occitània Granda.
# Eleccions localas de 2015 en Itàlia

Las eleccions localas de 2015 se tenon en Itàlia lo 31 de mai de 2015.
Pertòcan de conselhs regionals (coma lo de Liguria) e qualquas comunas occitanas.

## Municipalas dins la Ciutat metropolitana de Turin

* Sestrieras

## Municipalas dins la Província de Coni

* Aison
* Chastèlmanh
* Poranh

## Municipalas dins la Província d'Impèria

* Preinaud
* A Roqueta
# Eleccions en Azerbaitjan

Las eleccions en Azerbaitjan permeton d'elegir al nivel nacional lo cap de l'Estat – lo president, e la legislatura. Lo President d'Azerbaitjan es elegit per set ans pel pòble; abans un referendum constitucional en 2009, la posicion èra limitada a dos mandats. L'Assemblada Nacionala (Milli Məclis) es de 125 membres. Abans 2005, 100 members èran elegits per un tèrme de cinc ans dins un districte electoral (a la majoritat) e 25 members èran elegits a la proportionala. A partir de 2005 totes los 125 members son elegits a la majoritat per circonscricions. Azerbaitjan es un Estat de partit unic de majoritat. Cada partit politic en Azerbaitjan ten los mèsmes drechs e escasenças de participar las esleccions coma definit in per la Constitucion e las leis constitucionalas. Lo dimentge, 1èr de Novembre de 2015, la mai recenta eleccion parliamentària se debanèt. Lo Dimercre, 9 d'octobre de 2013, la mai recenta eleccion presidential se debanèt.

## Eleccions precedentas
### Eleccions Presidencialas

Lista dels presidents d'Azerbaitjan

### Autres referendums
## Vejatz tanben

* Politica d'Azerbaitjan
* Constitucion d'Azerbaitjan

## Ligams extèrnes

* Adam Carr's Election Archive
* Azerbaijan – Parliamentary Elections, 2005
# Eleccions legislativas de 2024 en França

Las eleccions legislativas de 2024 en França son convocadas après la dissolucion de l’assemblada nacionala lo ser de 9 de junh pel president de la Republica Emmanuel Macron. Se debanon en dos torns a la fin de junh e al començament de julhet de 2024. La coalicion presidenciala Ensemble pèrd las eleccions en arribant segonda, après la coalicion del Novèl front popular e abans los partits d'extrema drecha.

## Tanben veire

* Eleccions legislativas francesas de 2024 en Occitània Granda
# Eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014

Las Eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014 se debanèron lo 25 de mai de 2014. Se faguèron pas qu'en un sol torn qu'un dels candidats, Petrò Poroshenko, obtenguèt mai de 50% dels sufragis tre lo primièr torn.

## Resultats parcials

Las donadas oficialas publicadas lo 29 de mai de 2014 amb la totalitat dels sufragis comptats indicavan los resultats seguents:
# Eleccions localas de 2015 en França

I agèt doas eleccions localas en França en 2015:
* las eleccions departamentalas a la prima (primièras eleccions dels conselhs departamentals "paritaris")
* las eleccions "regionalas" en decembre (eleccions de las nòvas regions e de las amassadas de las collectivitats unicas.
# Eleccions localas de 2020 en Itàlia

Las eleccions localas de 2020 se tenon en Itàlia los 20 e 21 de setembre de 2020 (primièr torn).
Pertòcan de conselhs regionals (coma lo de Liguria) e qualques comunas occitanas.

## Eleccions municipalas dins la ciutat metropolitana de Turin

* La Sestriera: Giovanni Cesare Poncet es elegit.

## Eleccions municipalas dins la província de Coni

* Aison: Pietro Trocello es elegit.
* La Briga Auta: Federica Lanteri es elegida.
* Costigliole Saluzzo: Fabrizio Giacomo Giovanni Nasi es elegit.$^,$
* Elva: Dario Falcone es es elegit.
* Poranh: Paolo Renaudi es elegit.
* Roascha: Bruno Viale es elegit.
* Rossana: Giuliano Degiovanni es elegit.

## Eleccions municipalas dins la província d'Impèria

* Preinaud: Vincenzo Di Donato es elegit.$^,$
* A Roqueta: Claudio Basso es tornar elegit.

## Eleccions regionalas en Ligúria

Lo president regional de Ligúria Giovanni Toti (drecha) es reelegit.

## Referéncias

* 1 2 3 4 5 6 7 8 "Elezioni Comunali Piemonte 2020" sul site Tuttitalia.it
* ↑ Costilhòl es pas occitana mas es dins l’Union montanhòla de la Val Varacha.
* 1 2 "Elezioni Comunali Liguria 2020" sul site Tuttitalia.it
* 1 2 Comuna del País de Niça.
# Eleccions presidencialas afganas de 2004

Leis eleccions presidencialas afganas de 2004 aguèron luòc lo 9 d'octòbre de 2004. Maugrat de fraudas fòrça importantas, Hamid Karzai foguèt proclamat venceire lo 26 d'octòbre.

## Resultats

* Hamid Karzai : 55,5% siá 4 397 306 votz.
* Younous Qanouni : 16,2% siá 1 283 952 votz.
* Hâdji Mohaqqeq : 11,7% siá 923 756 votz.
* Abdoul Rachid Dostom : 10,1% siá 802 633 votz.
* Latif Pedram : 1,3% siá 100 446 votz.
* Massoud Djalal : 1,1% siá 88 397 votz.
* Sayed Eshaq Gailani : 1,0% siá 78 922 votz.
* Ahmad Shah Ahmadzai : 0,8% siá 59 945 votz.
* Prof. Abdoul Sattar Sirat : 0,4% siá 29 677 votz.
* Homayoun Shah Asefi : 0,3% siá 25 881 votz.
* Gholam Farouq Nijrabi : 0,3% siá 24 083 votz.
* Abdoul Hadi Dabir : 0,3% siá 23 763 votz.
* Abdoul Hafez Mansour : 0,2% siá 19 394 votz.
* Abdoul Hadi Khalilzay : 0,2% siá 17 991 votz.
* Mir Mohammad Mahfouz Nidaï : 0,2% siá 15 720 votz.
* Mohammad Ibrahim Rachid : 0,2% siá 13 603 votz.
* Wakil Mangal : 0,1% siá 11 639 votz.
* Abdoul Hasib Aryan : 0,1% siá 8 232 votz.

## Nòtas e referéncias

* ↑ La commission électorale reconnaît l′existence de fraudes électorales qui ne mettent pas en cause la victoire d′Hamid Karzaï, Journal en ligne Bassirat.net, 26 octobre 2004,
# Guido Cantelli

Guido Cantelli (Novara, lo 27 d'abril de 1920 – lo 24 de novembre de 1956) foguèt un cap d'orquèstra italian.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Om ulykken på aviation-safety.net hentet 7. juli 2021
* ↑ Sachs, Harvey, Toscanini, New York: J.B. Lippincott, 1978. ISBN: 0-397-01320-5
# Guido Graf

Guido Graf (n. l’11 de junh de 1958) es un òme politic soís (CVP). Es cap de l’executiu cantonal (president del govèrn) de Lucèrna en 2013 e tornarmai del 1èr de julhet de 2017 al 30 de junh de 2018.
# Guido de Marco

Guido de Marco (22 de julhet de 1931 - 12 d'agost de 2010) professor de drech e òme politic foguèt president de Malta entre 1999 e 2004.

## Referéncias

| Precedit per Ugo Mifsud Bonnici | President de Malta 4 d'abril de 1999 - 4 d'abril de 2004 | Seguit per Edward Fenech Adami |
# Guidoriccio da Fogliano al sèti de Montemassi

Guidoriccio da Flogliano al sèti de Montemassi es una pintura de Simone Martini.
# Guignecourt

Guignecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Philippe Desirest |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 284 | 277 | 288 | 307 | 298 | 293 | 288 | 276 | 259 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 274 | 238 | 223 | 203 | 197 | 161 | 163 | 168 | 148 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 135 | 119 | 111 | 103 | 106 | 91 | 107 | 110 | 138 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 138 | 115 | 187 | 341 | 367 | 415 | 402 | 401 | 400 |
| 2009 | 2010 |
| 392 406 | 385 399 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Guichainville

Guichainville en normand (Guichainville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | François Bibes |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 252 | 207 | 278 | 281 | 420 | 438 | 462 | 458 | 429 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 477 | 450 | 462 | 423 | 397 | 368 | 375 | 385 | 377 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 356 | 353 | 338 | 303 | 366 | 369 | 357 | 450 | 518 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 522 | 693 | 1 119 | 1 388 | 2 220 | 2 486 | 2 463 | 2 462 | 2 450 |
| 2009 | 2010 |
| 2 473 2 580 | 2 522 2 629 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Guido Rimonda

Guido Rimonda (1969) qu'ei un violonista academic e cap d'orquèstra italian.
Enfant precòç qu'interpretè lo ròtle d'Antonio Vivaldi mainatge dens lo filme Per Antonio Vivaldi. Qu'estudiè au conservatòri de Turin e de Genèva e qu'avó Ugo Uthi com mèste.
Que s'ei illustrat com un aimador e un propagator de la musica deu compositor barròc Giovanni Battista Viotti e entad aquò que fondè la soa orquèstra : la Orchestra Camerata Ducale.
Que tribalhè estretament en musica dab la soa molhèr : la pianista Cristina Canziani dab qui fondè lo Festival de Viotti.
En 1994 que'u ho auhèrt lo vriulon stradivarius qui ho proprietat deu violonista e compositor barròc francés Jean-Marie Leclair de 1721 (lo stradivarius de Leclair, present d'un donator qui vòu demorar desconegut deu public).

## References

Order of Merit of the Italian Republic - "Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana" - Rimonda Guido
Roma, 27 dicembre 2010. for artistic merits

## Ligams extèrnes

* Site oficiau.
* Sus youtube.com, Rimonda e la soa camerata Ducale.
# Guido d'Arezzo

Guido d'Arezzo (tanben conegut com Guido Aretinus o Guido Monaco) (991/92 - après 1033), monge benedictin e teorician de la musica qui desenvolopè la notacion musicau en particion tostemps emplegada peus musicians e compositors de uei lo dia. Qu'ei eth tanben qui, dab l'imne de Sant Joan, e dè lo lor nom a las nòtas dens lo sistèma de musica occidentau.
Que's pensa que Guido d'Arezzo e deu estar vadut en 991 o 992. Aquesta data qu'ei ua extrapolacion de la datacion probabla deu Micrologus qui, dens ua letra, Guida disèva aver escriut a l'atge de 34 ans. Que comencè la soa vita de monge benedictin au monastèri de Pomposa (au ras de Ferrara) on comencè a ensenhar lo cant religiós. Puish que se n'anè entà Arezzo. Que's pensa qu'ei aciu on desenvolopè la notacion de la musica sus ua escala de linhas, lo nom de las nòtas (dab un texte e un aire pro conegut per que los musicians e pòscan aisidament reconéisher o travar la nòta correspondent a la sillaba dens lo famós imne de Sant Joan) e la "Man de Guido" un metòde de direccion de còr on las nòtas e son muishadas dab la man, çò qui permet d'ensenhar un còr a cantar hèra viste.
Lo nom de las nòtas dens lo mòn latin que vien de la purmèra sillaba de l'Imne de Sant Joan Baptista (lo si qu'ei en vertat l'acronim de Sancte Joannes), qui dens la melodia, puja cada còp d'ua nòta.
    Ut queant laxis
    Resonare fibris
    Mira gestorum
    Famuli tuorum,
    Solve polluti
    Labii reatum,
    Sancte Ioannes.
Impressionat peus sons metòdes, lo Papa Joan XIX que'u hasó arrecotir entà Roma en 1028, on ne demorè pas hèra, totun, per'mor de la soa santat que'u he tornar a Arezzo. Non se sap pas arren de la soa vita arron 1030.
# Guido da Siena

Guido da Siena foguèt un pintor sienés de la fin del sègle XIII e que foguèt un dels primièrs mèstres de l'escòla sienesa. Lo seu estil es de tendéncia bizantina.
# Erwin Neher

Erwin Neher (n. en 1944) es un fisiologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1991.
# Eròdes

Eròdes es un antroponim palestinian:
* Eròdes lo Grand, darrièr rei dels judieus
* Eròdes Antipas, tetrarca
# Erythrinus

Lo genre Erythrinus concernís pas que doas espècias de peisses americans de la familha dels Erythrinidae.

## Lista de las espècias

* Erythrinus erythrinus (Bloch e Schneider, 1801)
* Erythrinus kessleri Steindachner, 1877

## Referéncias

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Erythrinus, sus Wikimedia Commons
* Erythrinus, sus Wikispecies
Referéncia ITIS : Erythrinus Scopoli, 1777 (fr) (+ version anglesa (en))
# Erzsébet Báthory

La comtessa Erzsébet Báthory (Báthory Erzsébet en ongrés, Alžbeta Bátoriová-Nádasdy en eslovac, Elżbieta Batory en polonés), nascuda lo 7 d'aost de 1560 e defuntada lo 21 d'aost de 1614, siguèt una comtessa ongresa de la familha prestigiosa dei Báthory.
Es un dei murtriers mai celèbres de l'istòria ongresa e eslovaca. Es sovent evocada per lo subrenom de "dòna saunosa de Čachtice", dau nom dau castèu près de Trenčín (en Ongria Reiala, uèi una partida d'Eslovaquia), onte restèt la màger part de sa vida.
Après la mòrt de son òme, ela ambé quatre collegas presumits siguèron acusats de tortura e de murtre de fòrça dròllas e fremas joinas que lo nombre demòra incertan. En 1610, deguèt anar au castèu de Čachtice, sa preson, onte restèt fins que morissèt, après quatre ans. Son origina nòbla li evitèt un procès e una execucion.
Erzsébet Báthory inspirèt fòrça istòrias e legendas onte si sariá banhada dins lo sang de sei victimas per gardar sa jovença, e aguèt ensin de subrenoms coma la Comtessa saunosa ò la Comtessa Dracula. Aquelei legendas siguèron largament refutadas per leis istorians modèrnes, mai contunhan de persistir dins lei crèires populars.
# Erç Mòrt

Erç Mòrt o Erç es una aiga occitana.

## Geografia

Pren font en Lauragués a Fonters o Fonterç. S'escampa dins Garona al nòrd de Sent Jòri, al nivèl de la comuna d'Ondas, en Nauta Garona, aprèp aver longat del sud al nòrd la comuna de Tolosa e recebut Giron en riba drecha e Marcaissona en aval de Montaudran.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Hercium en 1185 (arch. Hte-Gar., Malle, S.-Michel), Flumen Heraicum = Hercium en 1195 (Doat, 83, f. 224), Rivus Yrcii en 1378 (arch. Hte-Gar., Malte, S.-Mich., III, 8), L'Ers morte en 1781 (c. dioc. Mirep.), Lers mort (cadastre de Fontèrç).

## Referéncias

* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 177, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f269.item.texteImage