# Trebes

Trebes (Trèbes en grafia mistralenca e Trébés en grafia de Savartés; Trèbes en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

Trebes es situada dins l'airal urban de Carcassona a 6 quilomètres a l'èst de Carcassona. Sa localizacion estrategica sus la rota entre la Mediterranèa e l'Atlantic es coneguda dempuèi lo neolitic. La vila es dins un corredor entre la montanha Negra al nòrd e las Corbièras a l'èst, Lauragués a l'oèst e la val d'Aude al sud.

## Toponimia
### Trebes

Las atestacions ancianas son : Tresmals en 1110; Tria Mala en 1211; Ecclesia de Tribus Malis en 1215; Ecclesia de Tribus Bonis en 1227; Villa de Tribus Malis en 1245; Apud Triabona en 1262; Prioratus de Tribus Bonis en 1299; Villa de Tribus Benis en 1321; Tresbes en 1532; Trèves en 1592; Trébés en 1912 (Savartés), prononciacion, aqueste còp, pas tròp clara (cal supausar ['treβes] e non [tre'βes] ?
Ni Dauzat e Rostaing, nimai los Féniés (aquestes fòrtament influenciats per Negre) non disen res de l'origina del nom. Atal coma Bompàs es un ancian mal pas, l'ancian nom probable, Tresmals (o quicòm atal), comprés coma tres mals, de caractèr despectiu, foguèt remplaçat volontàriament per *Tresbens (Tres Bens, en principi [trej'bes]), nom que perdèt, çò sembla, la vocalisacion de s interiora abans b, çò que facilitèt un probable reculament d'accent. Lo sens aparent del nom del sègle XII, tres mals, es de segur improbable. Tres sembla un equivalent de tras (per exemple, le vilatge es part delà Aude, vist dempuèi la Via Aquitania). Lo sens e la fòrma del segond element, desconeguts, foguèron confonduts ambe mals, benlèu pr'amor d'una atraccion paronimica.

### Millegrand (nom francés)

Èra un priorat del vocable de Sant Andrieu, unit a l'abadiá de La Grassa. Las fòrmas ancianas son : Villa Milianum en 908, Villa Emilianum en 951, Melhanum... , Mellianum en 1108, Ecclesia S. Andreae de Milhano..., villa Milani en 1119, Prepositus de Milhano en 1347, De Millano en 1351-1494, Prepositus de Milha en 1369, Sanctus Andreas de Miliano en 1494, Milhiau al sègle XV, Le prevost de Milhau en 1503-1589, Villa Mila cum ecclesia Sancti Andree en 1521, Prioratus de Millano en 1675, Millegrand en 1781.
L'apondi tardiu de grand s'explica per oposicion a Millepetit (nom francés), masatge pus recent. Pel demai, le nom es identic al de Milhan (Òlt e Garona) (çaquelà, ne sabèm pas la prononciacion actuala). Es un nom de villa antica, basat sul nom del mèstre, sufixat. Los candidats son Mellius, nom gallic d'òme (Dauzat e Rostaing, Jacques Astor), ambe'l sufixe latin -anum, sa fòrma celtica autentica Mellios, derivat en -anon (Delamarre), lo nom latin d'òme Æmilius, ambe'l sufixe -anum, Æmilianus, emplegat absoludament (Negre). Delamarre ajusta Melius, gallic o latin$^,$$^,$.

### Beranha

Beranha èra un priorat dependent de la mensa del capítol de Carcassona, dedicat a Sant Joan. Las fòrmas ancianas son : Beroia ad Vallem Auriam en 1147, Ecclesia Sancti Johannis de Beronia en 1215, Bolonia en 1227, Sainct Jehan de Beronia en 1446, Béragne en 1781.
Las fòrmas ancianas son contradictòrias. Se lo nom es Beronha, la mencion de 1147 es benlèu una confusion ambe doás vilas anticas (Grècia, Tràcia de Bulgaria). Alara, lo passatge a Beranha seriá benlèu degut a l'evitament de ronha, junt a l'influéncia de Baranha (50 km çaquelà).

## Istòria

Compte tengut de l'importanta superficia comunala, lo milierat d'abitants de Trebes abans lo sègle XIX ne fan un vilatge, caplòc de canton çaquelà entre 1790 e 1801, quand los cantons èran pichons. Pas exactament sus l'anciana RN 113, eretièra prèpa de la Via Aquitania, Trebes es a l'origina de l'anciana RN 610 Carcassona-Besièrs, dejà presenta sus la mapa de Cassini (cap a 1770-1780). Cal supausar qu'aquela situacion avantjosa èra recenta e que donèt sos efèctes al sègle XIX, que permetèt al vilatge de venir vila. Desempuèi, Trebes a beneficiat de la viá ferrada e d'un escambiador sus l'A61; l'aglomeracion atenh l'anciana RN 113 (zona industriala au sud d'aquesta).

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2014 | (2026) | Éric Ménassi | PS | president de l'associacion dels còssols d'Aude |
| març de 1989 | 2014 | Claude Banis | divèrs dreta | mètge generalista |
| febrièr de 1988 | 1989 | Pierre Mauriès | PS | |
| març de 1959 | genièr de 1988 (mòrt en foncions) | Jean Sol | SFIO, PS | mètge |
| mai de 1929 | 1959 | Joseph Miquel | | |
| | 1929 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 5410, totala: 5548 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 087 | 1 087 | 1 206 | 1 387 | 1 607 | 1 707 | 1 773 | 1 901 | 1 871 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 888 | 1 714 | 1 764 | 1 765 | 2 001 | 2 171 | 2 209 | 1 858 | 1 804 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 840 | 2 006 | 1 962 | 2 000 | 1 992 | 2 021 | 2 068 | 2 057 | 2 179 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 294 | 2 958 | 4 007 | 5 526 | 5 575 | 5 495 | 5 618 | 5 643 | 5 524 5 651 |
| 2009 | 2010 |
| 5 416 5 540 | 5 308 5 430 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 5566 abitants e la densitat èra de 340,22 ab/km².

## Lòcs e monuments

* Pòrt sul Canal de las Doas Mars

## Véser tanben

* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes

* Trebes sul site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20161001194534/http://ostal.sirventes.pagesperso-orange.fr/t.htm
* ↑ https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2245.html
* 1 2 L'abat Savartés. Dictionnaire topographique du département de l'Aude, p. 450.
* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 240, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f332.item.texteImage
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 445, a Meilhac
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN, Institut Occitan, Pau, 2012, p. 171-172
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 197, 302 e 356
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 30, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f122.item.texteImage
* ↑ http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=38023
* Portal de Lengadòc