OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Prada de Conflent

Prada (Prades en francés) es una comuna nòrd-catalana de la comarca de Conflent, situada administrativament dins lo departament francés dels Pirenèus Orientals e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Istòria

Dempuèi 1969 se celèbra cada agost a Prada l'Universitat Catalana d'Estiu.
S'i realiza tanben cada an lo Festival Pau Casals.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2020 | 2026 | Yves Delcor | |
| 2008 | 2020 | Joan Castèths | UMP, puèi LR |
| 2001 | 2008 | Jean-François Denis | PRG |
| | 2001 | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 5835, totala: 6161 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 2 119 | 2 152 | 2 344 | 2 664 | 2 836 | 3 013 | 3 145 | 3 222 | 3 367 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 3 074 | 3 152 | 3 579 | 3 208 | 3 877 | 3 856 | 3 816 | 3 762 | 3 666 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 3 835 | 3 875 | 4 146 | 3 856 | 4 170 | 4 815 | 4 946 | 5 019 | 5 393 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 5 676 | 5 937 | 6 448 | 6 100 | 6 009 | 5 800 | 6 221 | 6 356 | 6 569 6 980 |
| 2009 | 2010 |
| 6 308 6 715 | 6 081 6 451 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Pau Casals, violoncelista, cap d'orquèstra e compositor.
* Pompeu Fabra, filològ qu'establiguèt la normativizacion de la lenga catalana.
* Gustau Violet, escultor e escrivan.
* Charles Renouvier, filosòf.
* Louis Prat, filosòf.
* Eugène Charles (Riam 23/08/1865 - Prada 05/08/1946), governador generau d'Indochina per interim, "resident superior" e preceptor de l'emperaire Bảo Đại.

## Nòtas

* ↑ e non Prada de Conflent, nom inventat, e inutil puèi que non i a cap autra comuna del meteis nom en tots los Païses Catalans.
* Portal de Catalonha
# Jethro Tull

Jethro Tull es un grop de rock anglés, ambe d'influéncias folk celticas, blues, e quitament de còps aparentat au rock progressiu a partir de lor album de 1971, Aqualung. Lor nom es tot simplament lo d'un agronòm anglés de la fin del sègle 17en.
Jethro Tull es originari de Blackpool en Anglatèrra. Lo grop es format en 1967 per Ian Anderson au cant e a la flaüta, ambe Mick Abrahams a la guitarra (remplaçat per Martin Barre a partir de 1969), Glenn Cornick a la bassa e Clive Bunker a la batariá.
L'album Stand up sortit en 1969 es sovent citat a prepaus de Jethro Tull, de'n primièr en Occitània tre aquesta annada de 1969 pr'amor que lor adaptacion de borrèia de Johann Sebastian Bach aguèt aquí un brave resson, e tanben capvath lo monde entièr indirectament pr'amor del succès enòrme en 1977 de la cançon Hotel California del grop american Eagles, que son estats nomboses d'i veire un plagiat de lor cançon We Used To Know.

## Discografia

* 1968 : This Was
* 1969 : Stand Up
* 1970 : Benefit
* 1971 : Aqualung
* 1972 : Thick as a Brick
* 1973 : A Passion Play
* 1974 : War Child
* 1975 : Minstrel in the Gallery
* 1976 : Too Old to Rock 'n' Roll: Too Young to Die!
* 1977 : Songs from the Wood
* 1978 : Heavy Horses
* 1979 : Stormwatch
* 1980 : A
* 1982 : Broadsword and the Beast
* 1984 : Under Wraps
* 1987 : Crest of a Knave
* 1989 : Rock Island
* 1991 : Catfish Rising
* 1995 : Roots to Branches
* 1999 : J-Tull Dot Com
* 2003 : The Jethro Tull Christmas Album
* 2022 : The Zealot Gene
* 2023 : RökFlöte
* 2025 : Curious Ruminant

## Cançons mai conegudas

* Bourée (1969, inspirat de la Seguida per laüt n° 1 en Mi menor de Johann Sebastian Bach)
* We Used To Know (1969)
* Aqualung (1971)
* Locomotive Breath (1971)

## Referéncias

* ↑ https://www.guitarworld.com/artists/did-eagles-get-hotel-california-idea-jethro-tull
# Chalés (Perigòrd)

Chalés (en francés: Chalais, Chaleix davant 2009) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion es [ʦa’lɛ] o [θa’lɛ]. Las fòrmas ancianas son Chalesium, en latin, en 1190, Calesium, en latin, en 1365, Chalaix en 1760. Chalés vendriá d'una basa gallica o preindoeuropèa *kal- emb lo sufixe latin -ensem (o un quite sufixe preceltic -es(um) per Dauzat). Los sols un pauc prudents son Chantal Tanet e Tristan Hordé, qu'acceptan la possibilitat d'un element gallic$^,$$^,$. En realitat caleto- e los mots aparentats son celtics e an lo sens de « dur ».

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2026 | Jean-Louis Faye | divers drecha | industriau |
| 2005 | 2014 | Gérard Taffu | sens | responsable d'agéncia d'asseguranças |
| març de 2001 | 2005 | Daniel Besson | | |
| març de 1989 | 2001 | Henri Faye | | |
| març de 1965 | 1989 | Georges Fourier | | agricultor |
| | 1965 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 393, totala: 409 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 800 | 774 | 751 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 716 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 749 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 562 | 513 | 456 | 385 | 425 | 435 | 442 | 443 | 454 464 |
| 2009 | 2010 |
| 455 465 | 435 452 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 https://web.archive.org/web/20160303212638/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/jumilhac-le-grand/CHALEIX.htm
* 1 2 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 93
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 131, a Calais
* ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 97
| Patrimòni Mondial de l'UNESCO | Etapa precedenta ?? Romavatge de Sant Jacme de Compostèla Via Lemovicensis Etapa seguenta ?? |
* Portau de Perigòrd
# Gleisanueva d'Eiçac

Gleisanueva d'Eiçac o Gleisa Nueva d'Eiçac o Gleisanueva d'Eiraud ?, foneticament [glejʐɒ’nɛvɒ] [dɛj’ʂɒ], (Église-Neuve-d'Issac en francés), es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion es [glejʐɒ’nɛvɒ] [dɛj’ʂɒ]. Segon Chantal Tanet e Tristan Hordet, lo nom francés fuguet Église-Neuve-d'Eyraud d'aicia a la segonda meitat dau segle XIX, mas lo site Cassini marca dejà Église-Neuve-d'Issac en 1801. Eyraud (nom francés) es un nom de riu.
I a quauques fòrmas ancianas : Ecclesia Nova, en 1117, Ecclesia Nova de Eyraudo en 1365, puei Ecclesia Nova Sanctae Mariae en 1476 (la Senta Verge es la patrona de la gleisa). L'expression gleisa nueva se comprend en oposicion a una gleisa anciana dispareguda. La gleisa pòt tanben servir a nommar lo luec ente se situa. Aicí, òm sap pas quala gleisa i aviá anteriorament. Lo determinant es la borgada vesina, Eiçac$^,$ (veire aqueu nom).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2008 | 2026 | Jean-Pierre Deffreix | sens | chap d'entrepresa |
| març de 1989 | 2008 | Daniel Chauffaille | sens | portaire |
| març de 1983 | 1989 | Bernard Lesfargues | sens | ensenhaire |
| | 1983 | Pierre Demazière | sens | notari |
| | | Jean Chalard | radical-socialista | agricultor |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 132, totala: 133 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 492 | 422 | 473 | 486 | 461 | 484 | 511 | 499 | 506 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 480 | 468 | 445 | 401 | 385 | 388 | 362 | 346 | 319 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 295 | 291 | 292 | 262 | 262 | 227 | 224 | 196 | 174 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 162 | 150 | 135 | 142 | 115 | 119 | 130 | 130 | 129 130 |
| 2009 | 2010 |
| 129 130 | 128 129 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Sit Toponimia occitana
* 1 2 3 4 https://web.archive.org/web/20160304111944/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/villamblard/EGLISE-NEUVE-D-ISSAC.htm
* 1 2 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 144
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=12525
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/05/24/-7507607-4583.php
* Portau de Perigòrd
# Anna Lesko

Anna Lesko (Chişinău, Moldàvia, 10 de genièr de 1979) es una cantaira de dance pop romanesa.

## Discografia

* 2002 - Flăcări
* 2003 - Inseparabili
* 2004 - Pentru Tine
* 2006 - Ispita
* 2007 - 24
* 2010 - Jocul Seducţiei
# Robert Golob

Robert Golob (n. 1967) es un òme d’afars e de politica eslovèn. Lo 25 de mai de 2022 es elegit primièr ministre d’Eslovènia.
# Província de Palèrme

La província de Palèrme (en italian: provincia di Palermo, sicilian: pruvincia di Palermu) es una anciana província de Sicília en Itàlia. Lo 4 d'agost de l'an 2015, foguèt remplaçada, sul meteis territòri, per una entitat novèla, la Ciutat Metropolitana de Palèrme.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Província de Catània

La Província de Catània èra una província de Sicília en Itàlia.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Batalha de Coronel

La batalha de Coronel es una batalha navala de la Prumiera Guerra Mondiala que se debanèt lo 1$^{èr}$ de novembre de 1914 a proximitat de la còsta centrala de Chile. Opausèt l'escadra de las Índias Occidentalas de la Royal Navy comandaa per lo contra-amirau Christopher Cradock (4 crosaires) a l'escadra d'Extreme Orient de la marina imperiala alemanda dirigia per lo vice-amirau Maximilian von Spee (4 crosaires). S'achabèt per una victòria alemanda que destruguèt dos naviris britanics causant la mòrt de 1 654 marins britanics. Pasmens, los Alemands poguèron pas esplechar aqueu succès car los Britanics mandèron una flòta importanta dins la region. Aquò menèt a la destruccion completa de l'escadra alemanda a la batalha deis illas Falkland lo 8 de decembre.

## Ligams internes

* Batalha deis illas Falkland.

## Bibliografia

* (en) Robert K. Massie, « The battle of Coronel », dins Castles of Steel : Britain, Germany and the winning of the Great War at sea, Vintage Random House, 2007.
# Província de Messina

La Província de Messina èra una província de Sicília en Itàlia.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Província de Siracusa

La Província de Siracusa es una província de Sicília en Itàlia.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Província de Ragusa

La Província de Ragusa era una província de Sicília en Itàlia, suprimida lo 4 d'agost de 2015. Foguèt remplaçada pel Consòrci Liure de Comunas de Ragusa.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Província de Trapani

La Província de Trapani es una anciana província de Sicília en Itàlia. En 2015 ven lo Consòrci Liure de Comunas del meteis nom.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Província d'Enna

La Província d'Enna èra una província de Sicília en Itàlia.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Província d'Agrigent

La Província d'Agrigent èra una província de Sicília en Itàlia, suprimida lo 4 d'agost de 2015. Foguèt remplaçada pel Consòrci Liure de Comunas d'Agrigent.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Província de Caltanissetta

La Província de Caltanissetta èra una província de Sicília en Itàlia.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Còp d'estat

Un còp d'Estat es un reversament dau poder d'un biais illegau e sovent violenta per una persona investida d'una autoritat. Se parla tanben de putsch per designar un còp d'Estat menat unicament per lei fòrças armadas d'un estat. Un còp d'Estat necessita generalament la presa de contraròtle rapida dei mejans d'informacions, la neutralitat ò la complasença de la populacion e un efiech de suspresa per neutralizar leis individús susceptibles d'organizar una eventuala resisténcia (òmes politics, generaus, sindicalistas, etc.). Lei còps d'Estat capitats son donc sovent lo resultat d'una planificacion minuciosa e dau sostèn d'au mens una partida dei fòrças armadas.

## Liames intèrnes

* Estat.
* Revolucion.

## Bibliografia

* '(fr) ' Curzio Malaparte, La Technique du coup d’État, París, Grasset, 1931.
# Partit Obrier Unificat Polonés

Lo Partit Socialista Obrier Polonés (POUP) es un partit politic comunista polonés que dirigiguèt lo païs de 1948 a 1989 durant lo periòde de la Republica Populara de Polonha. Tenent un ròtle de « partit-Estat » caracteristic dels païs dau blòt sovietic, aviá lo contrarotle de l'ensemble de las institucions estatalas e sa posicion dominanta foguèt inscricha dins la constitucion. Pasmens, a partir de 1980, intrèt en crisi e los militars, menats per lo generau Wojciech Jaruzelski, prenguèron lo poder e arrestèron una partia dels caps dau partit. Marginalizat, lo POUP foguèt dissougut en 1990 e transformat en movement sociau-democrata.

## Ligams internes

* Comunisme.
* Polonha.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) en polonés.
# Kopis

Lo kopis es un gleva de lama corbaa utilizat en Grècia Antica. Intermediari entre una espasa e un long coteu, permetiá de portar d'atacas talhantas e d'estòc. Los kopis grecs avián generalament una longor de 66 cm. Los kopis macedonians èran mai pichons amb una longor mejana de 48 cm. Èran fòrça utilizats dins la cavalariá, en particular per los Companhons. En revenge, lo kopi èra pauc adaptat als oplitas car las possibilitats limitaas de movement dins la falanja geinavan son usatge.

## Ligams internes

* Espasa.
* Xifos.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) P. Sidnell, Warhorse: Cavalry in Ancient Warfare, Continuum International Publishing Group, 2006, pp. 33-34.
# Glasi

Lo glasi (var. gladi e gleva) èra una espasa corta utilizada per lei legions romanas entre lo sègle III av. JC e lo sègle III ap. JC. Èra una arma corta (60-90 cm) amb una lama espessa (4-7 cm) e leugiera (0,6-1,5 kg). Permetiá d'infligir de bleçaduras largas gràcias a d'atacas d'estòc rapidas. Après la disparicion de l'Empèri Roman, de versions modernizadas dau glasi foguèron utilizadas fins au sègle XIX.

## Liames intèrnes

* Espasa.
# Realvila

Realvila$^,$$^,$$^,$ (Réalville en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | 2026 | André Mourgues | | |
| març de 2008 | 2020 | Jean-Claude Bertelli | divèrs drecha | retirat de veterinari, conselhièr departamental |
| març de 2001 | 2008 | Claude Bonnefoi | | |
| març de 1989 | 2001 | Jean-Paul VIVES | | |
| | 1989 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1886, totala: 1936 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 3 029 | 3 076 | 2 576 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 621 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 1 361 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 265 | 1 302 | 1 433 | 1 421 | 1 475 | 1 541 | 1 725 | 1 777 | 1 799 1 853 |
| 2009 | 2010 |
| 1 824 1 885 | 1 849 1 917 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Tarn e Garona

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici (2009). Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* Portal de Carcin
# Los Cars

Los Cars (Les Cars en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los carniers.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Los Cars :
| | Flavinhac | |
| Pajas | | Rilhac Las Tors |
| | Bussiera Galand | |

## Toponimia

Fòrmas ancianas : Kartes en 1040-1050, Cars vers 1085, vers 1221, Quars au segle XII, Caers au segle XII, Quair en 1219, Quadris en 1224, Cadris en 1425. Prononciat [lu:'kaɾ].
Dauzat e Rostaing disen pas ren daus Cars, mas Cars (Gironda) poiriá venir dau preindoeuropèu *kar-, « peira ».
Ives Lavalada explica los Cars per, probablament, cair, peira talhada, dau latin quadrum, dau preindoeuropeu *KAR-, ròcha.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2022 | (2026) | Florence Bélair | PS | |
| decembre 2006 | 2022 | Stéphane Delautrette | PS | engenhaire, president de la Comunautat de comunas (2017-2022), deputat (2022-) |
| març de 1983 | decembre 2006 | Michel Guignard | PCF | ensenhaire |
| | 1983 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Particularitats dau parlar comunau

* Articles definits :
* Prononciacion : Ch- ; g-, j-

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 622, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 686 | 841 | 771 | 904 | 857 | 886 | 896 | 945 | 972 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 840 | 856 | 844 | 804 | 832 | 786 | 817 | 855 | 863 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 879 | 883 | 888 | 759 | 755 | 680 | 697 | 636 | 573 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 582 | 571 | 627 | 586 | 551 | 583 | 627 | 605 | 598 605 |
| 2009 | 2010 |
| 590 596 | 598 604 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 630 abitants e la densitat èra de 37,68 ab/km².

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de la Nauta Vinhana

### Liams externes
## Nòtas e referéncias

* 1 2 Yves Lavalade, Dictionnaire toponymique de la Haute-Vienne, n° 29, ed. Lucien Souny, 2000
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 150, a Carry-le-Rouet
# Astadhyayi

L’Astadhyayi es un tractat de gramatica d'uech chapitres compausat en sanscrit entre los segles VI e V avC. Atribuït al gramatican indian Panini, presenta 3 996 reglas organizaas segon una logica sistematica. Es completat per tres textes suplementaris, egalament atribuïts a Panini que son l’Arsarasamamnaya (una lista de fonemas), lo Dhatupatha (una lista de 2 000 racinas verbalas) e lo Ganapatha (un ensemble de mots presentant de caracteristicas derivacionalas particularas). Aquel ensemble es considerat coma la referéncia gramaticala dau sanscrit.

## Ligams internes

* Panini.
* Sanscrit.

## Bibliografia

* (fr) Emilie Aussant, « La grammaire de Pāṇini: quand la conscience linguistique d’un grammairien devient celle de toute une communauté », Revue roumaine de linguistique, Bucarèst, Ed. Academiei Române, vol. 53, n° 4, 2008, pp. 377-387.
# Chamin de ferre Berlin-Bagdad

Lo chamin de ferre Berlin-Bagdad es un chamin de ferre internacionau construch entre 1903 e 1940 dins l'Emperi Otoman e sos Estats successors per assegurar un ligam ferroviari entre Konya e Bagdad. Fasiá partia d'un ensemble mai important de 3 205 km anant de Constantinòble a Konya. Es un dels obratges mai importants de l'imperialisme economic alemand de la prumiera partia dau segle XX. Plusors seccions de la linha foguèron destruchas durant la Prumiera Guerra Mondiala, mas de partias de las infrastructuras foguèron esplechadas dinque a la Segonda Guerra Mondiala.

## Ligams internes

* Emperi Alemand.
* Emperi Otoman.

## Bibliografia

* (de) Johann Manzenreiter, « Die Bagdadbahn als Beispiel für die Entstehung des Finanzimperialismus in Europa (1872–1903) », Bochumer historische Studien, Neuere Geschichte, n° 2, 1982.
* (de) Helmut Mejcher, « Die Bagdadbahn als Instrument deutschen wirtschaftlichen Einflusses im Osmanischen Reich », Geschichte und Gesellschaft, n° 1, 1975, pp. 447–481.
* (fr) Gaïdz Minassian, « Le Bagdadbahn. L'illusoire destin impérial allemand », Le Monde hors-série, octòbre-decembre de 2015, pp. 30-33.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Bagdadbahn en alemand.
# Wends

Los Wends son un ensemble de pòples eslaus installats en Germania entre la fin de l'Antiquitat e lo començament de l'Edat Mejana. Foguèron pauc a cha pauc integrats dins l'esfera d'influéncia de l'Emperi Carolingian e dau Sant Emperi Roman Germanic. Una partia migrèt en direccion de Serbia onte participèron a la formacion dau pòple serbe actuau. Lo resta foguèt confrontat a l'expansion germanica e danesa e lentament crestianizat. La mager part dels Wends dispareguèron entre los segles X e XII, mas de minoritats subreviupuguèron coma los Sorabs de Lusàcia.

## Ligams internes

* Eslaus.
* Sorab.

## Bibliografia

* (en) R. L. Lencek, « The Terms Wende-Winde, Wendisch-Windisch in the Historiographic Tradition of the Slovene Lands », Slovene Studies, vol. 12, n° 1, 1990, pp. 93-97.
# Lac proglaciari

Un lac proglaciari es una estendua d'aiga resultant de la fonda d'un glacier. Ocupan generalament un bacin en avau d'un glacier, un espaci laissat per un glacier en regression e una morena frontala abandonaa per la glaça o un espaci laissat entre doas morenas dins lo cas d'un glacier disparegut. La formacion de lacs d'aqueu tipe es frequenta durant los periòdes de reschaufament climatic coma la fin dau darrier periòde glaciari o la nòstra epòca.

## Ligams internes

* Glacier.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (fr) Sandy Plas, « Glaciers : des risques accrus par le réchauffement climatique », Montagnes Magazine, 31 d'octòbre de 2024.
# Banquisa baltica

La banquisa baltica es una banquisa de mar que se forma sus una partia de la mar Baltica durant la sason freja entre las còstas de Suècia, de Finlàndia, de Russia, d'Estònia e de Letònia. Dispareis totalament pendent la sason chauda. Sa formacion es una consequéncia de l'abséncia de corrents marins importants dins la mar Baltica, çò que permet l'aparicion d'una banquisa establa e espessa. Dins mai d'una region, aquò permet la mesa en plaça de rotas de glaça cada ivern. Pasmens, en causa dau reschaufament climatic, l'espessor de las glaças demenís pauc a cha pauc.

## Ligams internes

* Banquisa.
* Mar Baltica.

## Bibliografia

* (fr) Élise Lépy, « Les conditions glacielles de la Baltique du XVIème au XXIème siècle », Physio-Géo, vol. 7, 2013, pp. 1-18.