OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Estanh dau Mejan

L’estanh dau Mejan (de còps nomenat estanh de Peròus dins sa partida orientala) es un estanh dau complèxe lagunari dels estanhs palavasencs en Lengadòc. Es situat dins l'Erau, au sud de l'aglomeracion de Montpelhièr, sus lo litorau mediterranèu.

## Localizacion

Lo Mejean se situa a environ sièis quilomètres a vòl d'aucèl dau centre de Montpelhièr. Sa susfàcia se partetja entre las comunas de Palavàs a l'oèst, de Latas au centre e de Peròus a l'èst.
Le cors du Les se situa a l'oèst, que separa lo Mejan de l'estanh de l'Arnèu.
Es traversat per lo canau de Ròse a Seta que lo separa de l'estanh dau Grèc situat au Sud.

## Environament

Las ribas nòrd de l'estanh constituisson una resèrva naturala protegida e entretenguda per la comuna de Latas, que i amenatgèt un ostau de la natura destinat a l'observacion dels aucèls migrators e a la sensibilizacion dau passejaire via de escapolons, de fotografias e de pinturas de las diferentas espècias animalas e vegetalas que poblan l'estanh.
Las ribas occidentalas e orientalas son dins lo vesinatge de largas vias rotièras de caussadas separadas, menant a las estacions litoralas de Palavàs e Carnon, e d'un camping au limit dels territoris de Latas e Peròus.

## Galariá

* L'estang de Perotz en 1690, d'après los relevats de C. Tassin.
* Vista dempuòi lo pont de Carnon vèrs l'oèst. A senestra, lo canau du Ròse a Seta.
* Vista cap au nòrd-oèst, embe a drecha, la vila de Peròus.
* Vista dels becaruts e dau puòg de Sant Lop en rèire plan.

## Referéncias
### Article connèxe

* Estanhs palavasencs

### Ligams extèrnes

* Le site du Siel (syndicat de gestion des étangs palavasiens)
* Réseau de Suivi Lagunaire du Languedoc-Roussillon
* Applications à télécharger pour non et mal voyants et sourds et malentendants pour découvrir l'Étang du Méjean.
# Las nòvas del papagai

Las nòvas del papagai qu'ei un roman occitan deu sègle XII o sègle XIII signat en conclusion per Arnaut de Carcassés (qui n'ei la soa sola òbra coneguda). Que caup dens lo topo deu Castia gilos (amassa justament dab Castia gilos e Flamenca), qu'ei a díser que conta l'infidelitat legitima (segon l'ideologia deu tèxte e de la fin'Amor) d'ua molhèr esposa d'un gelós.
Que demoran dus manescrits de Las nòvas del papagai, coneguts com R e J.

## Resumit de R

Un papagai eloquent que vien vesitar ua dauna maridada (e embarrada dins son jardin e susvelhada per gardians per'mor deu son espós gelós) au nom deu son mèste entà la demandar de l'autrejar lo son amor que deseja mei que tot au monde. Ambs que pleitejan (era qu'ei contra a la debuta, declarant aimar lo son espòs) e fin finau qu'accepta. Lo papagai qu'abamba lo castèth entà ocupar los gardians e atau dar lo parat aus aimadors de s'aimar intessament au mens un còp dens lo jardin.

## Bibliografia

* Huchet, Jean-Charles. Nouvelles occitanes du Moyen Age. París : Flammarion, 1992. Segon lo manescrit R.
* Langlois, Gauthier. «Note sur les origines du troubadour Arnaut de Carcassés», Revue des langues romanes, année 2008, tome CXII-1, p.89-99.Legir en linha

## Nòta

* ↑ Aqueste manescrit de la Bibliotèca Nacionau de França, conegut com lo cansonèr d'Urfé o de la Valière, qu'ostendeish lo numèro fr 22543 e que contien un sarròt d'autas òbras literàrias occitanas.
* Portal de la literatura
# Canton dau Daurat

Lo canton dau Daurat es una anciana division administrativa de Marcha, suprimida per la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, que placet totas sas comunas dins lo canton de Chastelponçac. Era situat dins l'arrondiment de Belac, lo departament de Nauta Vinhana e la region de Lemosin, aura englobada dins la Novela Aquitània. La lenga autoctòna es l'occitan marchés.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat | Intercomunalitat |
| Asac le Riu | 87006 | 56.22 | 251 (2018) | 4,46 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| La Baseuge | 87008 | 10.19 | 144 (2018) | 14,13 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| La Crotz | 87052 | 12.74 | 184 (2018) | 14,44 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Darnac | 87055 | 25.93 | 377 (2018) | 14,54 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Le Daurat | 87059 | 23.77 | 1638 (2018) | 68,91 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Dençac | 87056 | 19.43 | 274 (2018) | 14,1 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Orador Sent Genès | 87109 | 37.9 | 330 (2018) | 8,71 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Sent Oen | 87172 | 22.12 | 215 (2018) | 9,72 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Sent Sòrnin la Marcha | 87179 | 24.39 | 250 (2018) | 10,25 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Terçanes | 87195 | 24.64 | 137 (2018) | 5,56 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Tiat | 87196 | 11.35 | 133 (2018) | 11,72 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Vernuelh Mostiér | 87200 | 19.39 | 128 (2018) | 6,6 | CC de Naut Lemosin en Marcha |

## Istòria

En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet deminjat, lo canton dau Daurat fuguet conservat e ganhet tres comunas dau canton de Darnac, suprimit (La Crotz, Darnac, que a l'epòca conteniá lo futur Tiat, Sent Sòrnin la Marcha) e tres comunas dau canton de Luçac, suprimit (Asac lo Riu, Terçanes e Vernuelh Mostiér), en se limitant a las comunas enquera presentas davant 2014.
En 2014, quand fasqueren una refòrma cantonala, lo canton dau Daurat fuguet suprimit e passet entierament dins lo canton de Chastelponçac. Lo 1er de genier de 2019 Darnac fusionet emb Tiat e autras doas comunas de l'ancian canton de Masères, Sent Barbant e Bussiera, dins la comuna novela de Vau d'Oira e Gartempa.

## Nòtas

* ↑ fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas
# Canton de Masères

Lo canton de Masères es una anciana division administrativa de Marcha, suprimida per la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, que placet totas sas comunas dins lo canton de Belac. Era situat dins l'arrondiment de Belac, lo departament de Nauta Vinhana e la region de Lemosin, aura englobada dins la Novela Aquitània. La lenga autoctòna es l'occitan marchés.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat | Intercomunalitat |
| Bussiéra Bòufin | 87026 | 27.44 | 283 (2018) | 10,31 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Bussiera | 87028 | 41.71 | 836 (2018) | 20,04 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Gajaubèrt | 87069 | 14.11 | 143 (2018) | 10,13 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Masères | 87097 | 44.16 | 755 (2018) | 17,1 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Monsteiròu | 87100 | 27.17 | 277 (2018) | 10,2 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Mòrtamar | 87101 | 3.60 | 116 (2018) | 32,22 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Noic | 87108 | 35.95 | 464 (2018) | 12,91 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Sent Barbant | 87136 | 42.47 | 309 (2018) | 7,28 | CC de Naut Lemosin en Marcha |
| Sent Marçau | 87163 | 23.44 | 138 (2018) | 5,89 | CC de Naut Lemosin en Marcha |

## Istòria

En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet deminjat, lo canton de Mòrtamar, au sud, compreniá las comunas de Bussiéra Bòufin, Masères, Monsteiròu, Mòrtamar e Noic. Lo canton de Sent Barbant, au nòrd, compreniá las comunas de Bussiera, Gajaubèrt, Sent Barbant e Sent Marçau. 'Queus dos cantons fugueren suprimits e creeren un sol canton emb Masères per chapluec.
En 2014, quand fasqueren una refòrma cantonala, lo canton de Masères fuguet suprimit e passet entierament dins lo canton de Belac. Lo 1er de genier 2016, Bussiéra Bòufin e Masères formeren la comuna novela de Vau d'Isseure (nom supausat). Lo 1er de genier de 2019 Sent Barbant fusionet emb Bussiera e autras doas comunas de l'ancian canton dau Daurat, Darnac e Tiat, dins la comuna novela de Vau d'Oira e Gartempa.

## Nòtas

* ↑ fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas
# Théodora

Théodora, de son nom vertadièr Lili-Théodora Mbangayo Mujinga, es una cantaira francesa d'origina congolesa nascuda en Soïssa. A fòrça mudat, a viscut en Grècia, al Còngo, puèi en França, primièr sus l'illa de La Reünion puèi en Sèina e Marna, a Groslay, a Saint-Jean-d'Angély, puèi a viscut en Bretanha, a Rennes, abans de tornar un còp mai en França, aqueste còp còsta París en Sèina e Sant Danís.
De'n primièr atirada per la politica, dintra en classa preparatòria a l'ENS, puèi ven membre del Conselh regional de Bretanha, e quitament presidenta de la comission cultura.
Es activa coma cantaira dempuèi 2018, e son fraire, Jeez Suau, es son compositor, productor e manejaire.
Sa musica es noirida per de multiplas influéncias culturalas. Son estetica es marcada una iperfeminitat descomplexada e reivindicada.
En 2024, obten una gròssa capitada ambe son títol Kongolese sous BBL.
# Sandra

Sandra Ann Lauer, coneguda per son pichon nom Sandra (Saarbrücken, 18 mai 1962) es una cantaira populara anglofòna alemanda, tanben de nacionalitat francesa per son paire.
Es estada l'una de las cantairas las mai popularas en Euròpa entre 1985 e 1992, doncas cantaira emblematica de la new wave tardiva, se pòt aital véser una ligason entre sa baissa de popularitat al començament de las annadas 1990 amb l'aflaquiment del dit genre new wave.

## Biografia

Membre del grop disco Arabesque de 1978 fins a 1984, comença en seguida una carrièra sòlo còsta Michael Cretu, musician alemand d'origina romanesa, que ven son marit en 1988. Aqueste li compausa un tròç new wave, (I'll Never Be) Maria Magdalena, que fa referéncia a Marlene Dietrich (Maria Magdalena es son pichon nom vertadièr) que ven una capitada internacionala en 1985.
Sandra a vendut mai de trenta milions de disques dins lo monde. Se Maria Magdalena demòra sa mai gròssa capitada, es tanben coneguda per d'autres tubes màgers de la fin de las annadas 1980 coma In the Heat of the Night en 1986, Everlasting Love (represa de Robert Knight) en 1987 o encara Heaven Can Wait en 1988.
En parallèla de sa carrièra coma cantaira solò, de 1990 fins a 2003, pausèt sa votz sus las composicions del famós projècte electro new age Enigma, creat per son marit Michael Cretu.
Se canta mai que mai en anglés, a agut cantat tanben en alemand (sa lenga mairala) e quitament un pauc en francés (per exemple, per la part en francés de Sadeness d'Enigma).

## Discografia

* 1985 : The Long Play
* 1986 : Mirrors
* 1988 : Into a Secret Land
* 1990 : Paintings in Yellow
* 1992 : Close to Seven
* 1995 : Fading Shades
* 2002 : The Wheel of Time
* 2007 : The Art of Love
* 2009 : Back to Life
* 2012 : Stay in Touch

## Cançons mai conegudas

* (I'll Never Be) Maria Magdalena (1985)
* In the Heat of the Night (1986)
* Innocent love (1986)
* Hi, Hi, Hi (1986)
* Everlasting Love (1987, represa de Robert Knight)
* Heaven Can Wait (1988)
* Secret land (1988)
* We'll be together (1989)
* Around my heart (1989)
* Hiroshima (1990)
* (Life May Be) A Big Insanity (1990)
* Don't be aggressive (1992)

## Referéncias

* ↑ https://www.melody.tv/actualite/que-devient-sandra/
# Den Harrow

Den Harrow es un projècte musical italo disco, incarnat a l'ecran e sus l'empont per l'Italian Stefano Zandri, pasmens las partidas cantadas en anglés dins las annadas 1980 l'èran en general per l'American Tom Hooker o l'Anglés Anthony James (en 1988).
Los tubes màgers de Den Harrow foguèron Future Brain en 1985, Bad Boy e Charleston en 1986.
# John Findley Wallace

John Findley Wallace (10 de setembre de 1852 - 3 de julhet de 1921) es un engenhaire estatsunidenc que dirigiguèt la construccion dau canau de Panamà de 1904 a 1905. Pasmens, amb de mejans tròp febles, los trabalhs avancèron gaire e Wallace abandonèt rapidament son pòste. Durant sa carriera, foguèt pereu responsable de plusors chantiers ferroviaris importants en America.

## Ligams internes

* Canau de Panamà.

## Bibliografia

* (en) Matthew Parker, Hell's Gorge:The Battle to Build the Panama Canal, Arrow, 2008.
# John Frank Stevens

John Frank Stevens (25 d'abriu de 1853, West Gardiner - 2 de junh de 1943, Southern Pines) es un engenhaire estatsunidenc de la fin dau segle XIX e de la prumiera partia dau segle XX. Durant sa carriera, dirigiguèt plusors construccions ferroviàrias importantas sus lo Great Northern Railway. Puei, foguèt responsable de la construccion dau canau de Panamà de 1905 a 1907. I menèt de trabalhs importants per renforçar lo camin de fèrre que tenguèt mai tard un ròtle centrau per avitalhar lo chantier.

## Ligams internes

* Canau de Panamà.
* Great Northern Railway.

## Bibliografia

* (en) « Stevens, John Frank », dins American National Biography, American Council of Learned Societies, 2000.
# George Washington Goethals

George Washington Goethals (29 de junh de 1858, Brooklyn - 21 de genier de 1928, Manhattan) es un engenhaire e un generau estatsunidenc. Especialista de l'engeni militar, foguèt charjat de dirigir e d'achabar la construccion dau canau de Panamà de 1907 a 1914. Per aquò, obtenguèt l'ajuda decisiva dau metge militar William C. Gorgas (1854-1920) e dau coroneu David du Bose Gaillard (1859-1913).

## Ligams internes

* Canau de Panamà.

## Bibliografia

* (en) Rory M. McGovern, « The School of Experience: George W. Goethals and the US Army, 1876–1907 », Journal of Military History, vol. 81, n° 2, 2017.
# Spagna

Spagna, nascuda Ivana Spagna lo 16 de decembre de 1954 a Valeggio sul Mincio dins la província de Verona en Itàlia, es una cantaira italiana anglofòna, tanben autora e compositritz.
Se faguèt de'n primièr conéisser en Itàlia tre 1971 per una version italiana del gospel Mamy blues ; de caps 1983 e 1984, a participat (votz) al projècte italo disco Fun Fun, pasmens, es mai que mai coneguda capvath Euròpa tota per dos tubes italo disco cantats en anglés dins las annadas 1980, Easy lady en 1986, e Call me en 1987.

## Cançons mai conegudas

* Mamy blue (1971)
* Easy lady (1986)
* Call me (1987)
* Dance dance (1987)
* Every girl and boy (1988)
* I wanna be your wife (1989)

## Referéncias

* ↑ https://radio.vinci-autoroutes.com/article/spagna-call-me-1987
# William C. Gorgas

William C. Gorgas (3 d'octòbre de 1854, Toulminville - 3 de julhet de 1920, Londres) es un metge militar estatsunidenc que tenguèt un ròtle centrau al començament dau segle XX dins la lucha contra las populacions de moissaus vectors de la febre jauna e dau paludisme. En particular, foguèt charjat de melhorar las condicions sanitàrias dau chantier de construccion dau canau de Panamà. Puei, de 1914 a 1918, ocupèt las foncions de chirurgian generau de l'US Army.

## Ligams internes

* Canau de Panamà.
* Febre jauna.
* Paludisme.

## Bibliografia

* (en) David McCullough, The Path between the Seas: the Creation of the Panama Canal 1870-1914, Nòva York, Simon & Schuster, 1977.
* (en) James M. Phalen, « Chiefs of the Medical Department, U.S. Army 1775–1940, Biographical Sketches », Army Medical Bulletin, n° 52, abriu de 1940, pp. 88-93.
# Adolphe Godin de Lépinay

Adolphe Godin de Lépinay (10 d'octòbre de 1821, Lissac-sur-Couze - 13 de genier de 1898, París) es un engenhaire francés dau segle XIX. Durant sa carriera, estudièt los traçats de plusors linhas de chamin de ferre e de plusors canaus en França, en Argeria, en Grècia e en Mexic. S'interessèt pereu au traçat dau canau de Panamà e assajèt sensa succès de s'opausar als plans tròp simples de Ferdinand de Lesseps. En particular, jutjèt impossibla la construccion d'un canau similar au canau de Suèz e critiquèt fòrça la manca de preparacion per luchar contra las malautias tropicalas. Pasmens, foguèt pas escotat e los problemas tecnics e las malautias entraïnèron la falhida de la Companhiá Universala dau Canau de Panamà en 1888. Sos plans foguèron finalament adoptats 20 ans mai tard per los Estatsunidencs qu'organizèron un sistema sanitari capable de protegir los trabalhaires e que construguèron de resclausas per simplificar la construccion. Achabèron lo canau en 1914.

## Ligams internes

* Canau de Panamà.

## Bibliografia

* (fr) Victor Forot, « L'Ingénieur Godin de Lépinay », Bulletin de la Société scientifique historique et archéologique de la Corrèze, t. 32, 1910, pp. 167-216.
* (fr) Bernard Meunier, L'homme oublié du canal de Panama, Adolphe Godin de Lépinay, París, CNRS Éditions, 2018.
# Souš

Souš, autres còps Čauš o Tschausch en alemand, es una anciana comuna de Boèmia, annexa a Most dempuèi 1961.

## Toponimia

Atestacions: Zewss (1312), Czus (1326), Zusch (1328), Czaws (1350), in Suss (1360), Czous (1352), Czeus (1369), Czus (1384–1399), Czaus (okolo roku 1405), Sausse (1403), Sussie (1406), Czawss (1423), Czawsch (1455), Tzawsch (1456), v Souši (1488), Sussie (1507), k Souši (1532), „v dotčené vsi Cziaussych“ (1580), Sausse jinak Cziausz (1591), ve vsi Cziaussi (1594), Saussi (1599), Cžausch (1787), Tschausch (1846). Lo nom oficial Čauš foguèt cambiat en Souš en 1921.

## Istòria

La màger part del vilatge foguèt destrusida per espandir las minas de Most dins las annadas 1960. La rèsta del vilatge foguèt annexada a Most en 1971.

## Bibliografia

* Historický lexikon obcí České republiky – 1869–2011. Český statistický úřad. Legir en linha.
# Philippe Bunau-Varilla

Philippe Bunau-Varilla (26 de julhet de 1859, París, 16 de mai de 1940, Neuilly-sur-Seine) es un engenhaire francés que tenguèt un ròtle major dins l'istòria dau canau de Panamà. Chef de la division charjaa de la seccion sud dau canau, foguèt nomat director de la Companhi dau Canau en 1887. Après la falhida de 1889, assajèt sensa succès de trobar de finançaments per contunhar la construccion. En 1901, se raprochèt donc dels Estats Units e participèt a l'insureccion que menèt a l'independéncia de Panamà. Nomat ministre per los insurgents, negocièt lo tractat Hay-Bunau-Varilla que permetèt als Estatsunidencs d'obtenir la concession e lo contraròtle dau canau.

## Ligams internes

* Canau de Panamà.
* Tractat Hay-Bunau-Varilla.

## Bibliografia

* (fr) Gabriel Loizillon, Philippe Bunau-Varilla. L'homme du Panama, París, 2012.
# Ardecha (aiga)

Ardecha es una aiga delh Bas Vivarés qu'a donat son nom alh departament ont a son cors. Es un afluent de la riba dreita de Ròse. Son afluent principau es Chassesac.
Prend sa fònt dins la Selva de Masan, a Astet.
# Sent Gervais d'Auvèrnha

Sent Gervais d'Auvèrnha [sɛ̃.dzaʁˈve] (Saint-Gervais-d'Auvergne en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Toponimia

Las atestacions son Mongolt e Sanctus Gervasius (1287).

## Administracion

Lista daus cònses successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2001 | 2020 | Michel Girard | PCF | conselhièr general (1998-2015) |
| 1995 | 2001 | Jean Borot | | |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1310, totala: 1454 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | Cercar | 1 343 | 1 308 1 450 |
| 2009 | 2010 |
| 1 304 1 445 | 1 300 1 444 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas dau Puèi de Doma

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ «Lo trabalh de recuperacion de las encontradas d’Occitània contunha». Jornalet, 30 d'octòbre de 2016.
* ↑ Collectatge IEO 63, dins le parlar de la comuna.
* Portal d'Auvèrnhe
# Gagauzia

Gagauzia (en gagauz Gagauz Yeri, en romanés Găgăuzia) es un país dau sud-èst d'Euròpa. Es la pàtria dau pòble gagauz e de la lenga gagauza. Forma una region autonòma dins lo sud de l'estat de Moldàvia.
La capitala n'es Comrat.
Lo gentilici es gagauz -a (plurau sensible gagauzes -as).

## Referéncias

* ↑ Afirmat dins: 2014 Moldovan census. Data de publicacion: 2017.
* Wikidata: Q164819
* Multimedia: Gagauzia
# Gagauz

Los Gagauzes son un pòble turc establesit en Moldàvia, atal coma en Ucraïna e Romania que demòra principalament en Gagauzia. Son aperaqui 200 000. Parlan lo gagauz, e plan sovent lo rus. I a tanben de Gagauzes que parlan lo romanés e l'ucraïnian. Son crestians ortodòxes e lor lenga es oficiala en Gagauzia amb lo rus e lo romanés.

## Istòria

Los Gagauzes son signalats al sègle 13 dins l'actuala Bulgaria. Convertits al crestianisme dempuèi bèl brieu, patiguèron de nombrosas persecucions e migrèron al nòrd de Danubi, entre 1750 e 1846.
Gagauzia faguèt partida de l'empèri rus fins a 1918, de Romania (1918-1940 e 1941-1944), de l'URSS (1940-1941, 1944-1991). Dempuèi 1991, es moldava.

## Los Gagauzes dins lo mond
### Moldàvia

La populacion gagauza a conegut una expansion notabla dempuèi 1959 un desvolopament demografic favorable e superior a lo de la populacion de Moldàvia. Çaquelà, aquela expansion sembla tancada a l'ora d'ara.
| An del recensament | Nombre absolut | Proporcion dins la populacion de Moldàvia |
| 1959 | 95 856 | 3,32% |
| 1970 | 124 902 | 3,50% |
| 1979 | 138 000 | 3,49% |
| 1989 | 153 548 | 3,54% |
| 2004 | 151 596 | 3,85% |

### Ucraïna, Russia e ex-URSS

En 1979, i aviá 173 179 Gagauzes en URSS e en 1989, 197 768. Lo nombre de Gagauzes vivent dins los autres païses de l'URSS passèt atal de 35179 a 44 220 en 10 ans (10051 vivián en Russia, 31 967 en Ucraïna e 2 202 dins las autras republicas). Aqueles nombres se son probablament mantenguts per las autras republicas. En Russia i aviá 13 690 Gagauzes al recensament de 2010, e 31 923 al recensament ucraïnian de 2001. Lo nombre total de Gagauzes dins las autres païses de l'ex-URSS pòt èsser estimat a 48 000 en 2010.

### Romania e Bulgaria

En 2002, 45 personas se declarèron de nacionalitat gagauza. Es pauc quand se sap que entre 1918 e 1940 gaireben tots los Gagauzes èran en Romania.
En Bulgarian, èran un pauc mai amb 540 membres al recensament de 2001.

### Autres païses

Qualques Gagauzes an emigrat en Euròpa, Turquia, e mai America. Lor nombre es desconegut mas representa al mens qualques milieirats.

## Lenga

Veire tanben: Gagauz (lenga)
Al recensament de 2004, en Moldàvia, lo gagauz èra la primièra lenga de 69,42% dels Gagauzes, lo rus de 27,42%, lo moldau/romanés de 2,28%. 0,28% utilizavan l'ucraïnian, 0,56% lo bulgar e 0,04% d'autras lengas. La proporcion de los que sabon parlar gagauz, rus o romanés es ben superiora. Lo bilingüisme rus/ gagauz es d'usatge. Lo romanés es ben mens praticat.
* Wikidata: Q180361
* Multimedia: Gagauz people