OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leunhan

Leonhan en fòrma latinizada e francizada, donc normalament Leunhan (Léognan en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| heurèir 2016 | 2026 | Laurent Barban | PS | arquitècte |
| junh 1995 | genèir 2016 (demission) | Bernard Fath | PS | retirat, demòra adjunt a las finanças a Leunhan, novèth president (13 de julhet 2020) de la CC de Montesquieu, conselhèir generau (1998-2015) pui departamentau (2015-) |
| març 1977 | 1995 | Claude Jouve | PS | |
| març 1965 | 1977 | Pierre Beaumartin | | |
| 1945 | 1965 | Denis Batut | | |
| | 1945 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 9749, totala: 10546 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 1 796 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 2 290 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 2 259 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 674 | 3 044 | 5 141 | 7 737 | 8 008 | 8 269 | 8 923 | 8 967 | 9 021 9 178 |
| 2009 | 2010 |
| 9 076 9 231 | 9 309 9 467 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* ↑ segon Jacques Boisgontier cap a 1970-1980
* ↑ https://www.cc-montesquieu.fr/connaitre/la-communaute-de-communes/elus-communautaires
* Portau de Guiana
# Sociolingüistica

La sociolingüistica (o sociolinguistica) es un corrent (apròchi) de la lingüistica que prepausa de metre la dimension sociala del lengatge al centre de tota problematica en lingüistica.
Ansin, contrariament a çò que se crei sovent, la sociolingüistica es pas brica una simpla "branca" de la lingüistica, que trobariá sa plaça entre d'autras brancas. De fach la sociolingüistica a l'ambicion de coïncidir amb tota la lingüistica.
Dins lo vièlh debat scientific lenga e paraula, la sociolingüistica assaja de desvolopar una amira de trabalh larga qu'englòba la "lingüistica de la paraula" e la "lingüistica de la lenga".

## Difusion

Lo corrent de la sociolingüistica es vengut visible al començament dels ans 1960, a partir d'un nuclèu de cercaires americans acampats a Palo Alto (William Labov, Dell Hymes, Joshua Fishman...), e aital es aparegut coma un apròchi distint (mas pas forçadament opausat) a respècte dels autres corrents coma l'estructuralisme e lo generativisme. Pasmens i aguèt de precursors de la sociolingüistica longtemps abans los ans 1960, e dins mai d'un país.
Tre la fin dels ans 1960, aquela sociolingüistica americana arribèt e s'adaptèt en Euròpa, en començant pels Païses Catalans, amb lo corrent de la "sociolingüistica nativa" o "periferica", que s'interèssa al conflicte entre lenga subordenada e lenga dominanta. Los cercaires catalans precursors de la fin dels ans 1960 (Lluís Aracil, Rafael Ninyoles, Francesc Vallverdú, Antoni Badia i Margarit) foguèron seguits vèrs 1970 per l'aparicion d'una sociolingüistica occitana (Robèrt Lafont...).
Aqueles nuclèus pionièrs desvolopèron, en particular, lo concèpte important de diglossia.
Es en seguida d'aquel nuclèu occitanocatalan que la sociolingüistica comencèt de se difusar dins la rèsta d'Euròpa, durant los ans 1970, mas pas obligatoriament en acòrdi amb las tèsis occitanocatalanas.
Tanben es apareguda una sociolingüistica nativa pròpria de las lengas creòlas, especialament dins las Antilhas.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes

* Lenga e paraula
* Diglossia
* Lingüistica

## Nòtas

* ↑ Per l'us dels diacritics, vejatz: Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana (2007).
* Portal de las lengas
# Lingüistica

La lingüistica (o linguistica) es la sciéncia qu'estúdia la lenga naturala, valent a dire lo foncionament del lengatge uman.
Un o una lingüista (o linguista) es un scientific que ten la formacion e la competéncia necessàrias per trabalhar en lingüistica. La lingüistica, coma sciéncia, se caracteriza per d'apròchis pro diferenciats e s'organiza en tendéncias, quora complementàrias, quora concurrentas. Las tres tendéncias principalas uèi son l'estructuralisme, lo generativisme e la sociolingüistica (lista non exaustiva).

## Voses connèxas

* Dialècte
* Dialectologia
* Lenga
* Societat

## Nòtas

* ↑ Per l'us dels diacritics, vejatz: Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana (2007).

## Referéncias

* ↑ Fromkin, Victoria. Linguistics: An Introduction to Linguistic Theory. Oxford: Blackwell, 2000, p. 3. ISBN 0631197117.
* ↑ Elements of General Linguistics. Londres: Faber, 1960, p. 15.
* ↑ Halliday, Michael A. K.. On Language and Linguistics, p. vii. ISBN 0826488242.
* ↑ Greenberg, Joseph. Linguistics and ethnology. 4, 1948.
* Portal de las lengas
# Malik Bentalha

Malik Bentalha, nascut lo 1èr de març de 1989 a Banhòus de Céser (Provença), es un umorista e actor Occitan francofòn d'origina magrebina per sos parents : son paire essent argerian e sa maire marroquina, a donc a l'encòp la nacionalitat francesa d'èsser nascut dins la part francesa d'Occitània, mas tanben la nacionalitat argeriana e la nacionalitat marroquina pr'amor de sos parents.
Malik Bentalha a passat son enfança en Occitània, mai precisament dins la ciutat de Laudun, situada còsta Banhòus de Céser, dins la partida occidentala de Provença (pasmens, dins lo Lengadòc istoric).
De 2007 a 2008, muda en França e i pren de corses de teatre a París (França), puèi en seguida monta sus scèna ambe sas pròprias scenetas dins de cafès teatres parisencs ; es alavetz remarcat en 2010 pel celèbre umorista Jamel Debbouze.
En 2016, jòga un ròtle important dins la comèdia Pattaya ambe Franck Gastambide. Lo filme a de succès, çò que lança sa carrièra d'actor. Encadena ambe doas autras comèdias en 2018 : totjorn ambe Franck Gastambide, Taxi 5, film enregistrat coma los quatre autres de la franquesa en bona partida en Occitània (a Marselha, e a l'entorn, en Provença), puèi Le Doudou ambe Kad Merad.
Realiza son primièr filme, Jack Mimoun et les Secrets de Val Verde, que sortís en salas en 2022.

## Filmografia
#### Annadas 2010

* 2011 : Et soudain, tout le monde me manque de Jennifer Devoldère
* 2012 : Nous York d'Hervé Mimran e Géraldine Nakache
* 2013 : Né quelque part de Mohamed Hamidi
* 2013 : Eyjafjallajökull d'Alexandre Coffre
* 2015 : Robin des bois, la véritable histoire d'Anthony Marciano
* 2016 : Pattaya de Franck Gastambide
* 2016 : La Vache de Mohamed Hamidi
* 2018 : Taxi 5 de Franck Gastambide
* 2018 : Le Doudou de Julien Hervé
* 2019 : Jusqu'ici tout va bien de Mohamed Hamidi

#### Annadas 2020

* 2022 : Irréductible de Jérôme Commandeur
* 2022 : Jack Mimoun et les secrets de Val Verde, d'el meteis
# Cinèma

Lo cinèma (del grèc: κίνημα, movement), lo ciné, abreviacion de cinematografia, es la tecnica de projeccion d'imatges d'un biais rapid e successiu que crèa l'impression de movement (kino en grèc significa "movement", e graphos significa "escriure" o "gravar") ; es tanben l'art de produire d'òbras en utilizant aquela tecnica.
Es apelat tanben lo seten art, pr'amor que amassa la musica, la dança, lo teatre e la pintura, es aital l'art de totas las arts.
Lo cinèma es plan antic, que ja en epòcas primitivas se faguèron espectacles prèp del fuòc, al canton, ont se simulavan sons amb la boca e movements amb las mans. Las representacions amb mariòtas e ombras chinesas o dins las lantèrnas magicas son d'antecedents del cinèma coma lo coneissèm ara.
Çò qu'actualament li ne disèm de cinèma es possible gràcias a l'invencion del cinematograf pels fraires Lumière a la fin del sègle XIX. Aquò permetèt d'enregistrar totas aquestas composicions de movement e passèron d'èsser simultanèas a venir salvadas per la posteritat.
Lo 28 de decembre de 1895 aguèt luòc la primièra projeccion comerciala de cinèma, organizada pels fraires Lumière dins lo Grand Cafè, a París.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Academia Occitana-Consistòri del Gai Saber. ««"Ciné", mot normatiu segon l'AO-CGS»» (en occitan).
* ↑ Ja una projeccion privada en pichon comitat s'èra facha a Lion en març de la meteissa annada.
* Portal del cinèma
# Escritura maia

L'escritura maia, o ieroglifs maias, èra lo sistèma d'escritura de la civilizacion maia en Mesoamerica. A l'ora d'ara lo sol sistèma d'escritura mesoamerican que foguèt deschifrat substancialament, que las primièras inscripcions maias identificadas foguèron datadas del sègle III abC trapadas a San Bartolo, Guatemala. L'escritura foguèt en usatge entrò pauc après l'arribada dels conquistadors al sègle XVI (e quitament pus tard en d'airals isolats coma Tayasal).
L'escritura maia fa servir de logogramas associats a un ensemble de glifs sillabics, quicòm de similar dins la foncion a l'escritura japonesa modèrna. L'escritura maia foguèt nomenada "ieroglifica" pels ancians exploradors europèus dels sègles XVIII e XIX, que sens la comprendre trobèron qu'aviá una cèrta similitud dins son aparéncia amb los ieroglifs egipcians, amb los quals l'escritura maia ten pas de relacion.

### Estructura

L'escritura maia consistís en un ensemble relativament elaborat de glifs, que foguèron laboriosament pintats sus de ceramicas, parets o codèx de papièr, ciselats dins la fusta o la pèira, o motlat dins l'estuc. Los glifs ciselats o motlats èran pintats, mas las pintadas subrevisquèron rarament. Aperaquí 90% de l'escritura maia pòt ara èsser legida amb de gras de certesa divèrses, mas pron per balhar una compreneson de son estructura.

### Referéncias

* ↑ «Maya Writing Got Early Start».
* ↑ Modèl:Cite news
# Vendeire

Un vendeire es una persona (professional o amator) responsabla d'una venda, que la prepausa o la dirigís.
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Vendeire.
# Rivedoux-Plage

Rivedoux-Plage es una comuna francesa, situada situada sus l'Illa de Re, dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Nòva Aquitània.

## Toponimia

Las atestacions ancianas son, per luec:
* -; au segle XVIII (Cassini).

## Administracion

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Patrice Raffarin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 573 | 635 | 737 | 900 | 1 163 | 1 762 | Cercar | 2 260 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 2 312 2 356 | 2 302 2 366 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias

* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ «Carte de Cassini». Géoportail.
* Portal de las comunas de França
# Iogoslavia

Iogoslavia (Jugoslavija dins las lengas eslavas, en cirillic Југославија, significant país dels Eslaus del Sud en sèrbocroat) es un ancian Estat d'Euròpa del Sud-Est, qu'existiguèt jos diferentas formas entre 1929 e 2003. Conteniá los actuals païses de Eslovènia, Croàcia, Bòsnia e Ercegovina, Montenegro, Serbia, Macedònia del Nòrd, e tanben lo Kosova, una republica que l'indepedéncia proclamada lo 17 de febrièr de 2008 es pas entièrament reconeguda per la comunautat internacionala.
Iogoslavia correspondèt a tres realitats politicas diferentas durant lo sègle xx:
* La «primièra Iogoslavia» èra una monarquia fondada lo 1èr de de cembre de 1918. Lo primièr sobeiran èra Pèire Ièr de Serbia. D'en primièr foguèt nomenada: Reialme dels Sèrbs, Croats et Eslovèns, abans d'esser nomenat Reialme de Iogoslavia, lo 6 de genièr de 1929. Aquel Estat existiguèt fins a l'invasion per las tropas de l'Axe lo 6 d'abril de 1941. La capitulacion se debanèt 11 jorns après, lo 17 d'abril de 1941;
* La « segonda Iogoslavia » èra una republica federala de partit unic communista, e fondada lo 29 de novembre de 1945. Après l'abolicion oficiala de la monarquia, prenguèt lo nom de Republica federativa populara de Iogoslavia pauc abans l'adopcion d'una novèla constitucion lo 31 de genièr de 1946, e prenguèt son nom definitiu de Republica federativa socialista de Iogoslavia lo 7 d'abril de 1963. Aquela existiquèt fins al 15 genièr de 1992, quand las quatre de sas republicas federadas faguèron secession: l'Eslovènia, la Croàcia, la Bòsnia e Ercegovina e la Macedònia;
* La «tresena Iogoslavia» èra un Estat federal format en 1992 sul territòri de Serbia (inclusissent los territòri de Voivodina e de Kosova) e de Montenegro. L'istòria de la Republica federala de Iogoslavia es marcada per una seriá de guèrras civilas qu'oposavan lo poder central e las ancianas diferentas entitats iogoslavas avent proclamat lor independéncia. Lo 4 de febrièr de 2003, lo nom «Iogoslavia» es abandonat e lo país es nomenat Comunautat d'Estats Serbia e Montenegro. Qu'acabèt son existéncia lo 3 de junh de 2006, après l'independéncia du Montenegro.
# Ivan Alekseievich Bunin

Ива́н Алексе́евич Бу́нин :
| Profession: | escrivan |
| País: | Russia |
| Data de naissença: | 22 d'octobre de 1870 |
| Luòc de naissença: | Voronezh, Russia |
| Data de decès: | 8 de novembre de 1953 |
| Luòc de decès: | París, França |
Ivan Alekseievich Bunin (n. en 1870, m.1953) foguèt un escrivan rus. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1933.
# Clinton Joseph Davisson

Clinton Joseph Davisson :
| Davisson (a l'esquèrra) ||
| Profession: | Fisician |
| País: | Estats Units |
| Data de naissença: | 22 d'octobre de 1881 |
| Luòc de naissença: | Bloomington, Illinois, Estats Units |
| Data de decès: | 1 de febrièr de 1958 |
| Luòc de decès: | Charlottesville, Virgínia, Estats Units |
Clinton Joseph Davisson (1881–1958) foguèt un fisician american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1937.
# George Wells Beadle

George Wells Beadle (n. 22 d'octobre de 1903 – m. 9 de junh de 1989) foguèt un geneticista e professor universitari nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1958.

## Biografia

Nasquèt lo 22 d'octobre de 1903 dins la vila de Wahoo, vila situada a l'estat nòrd-american de Nebraska. Estudièt agronomia a l'universitat de Nebraska, ont se va graduar lo 1926, e realizèt posteriorament lo doctorat a l'Universitat de Cornell, Nòva York, l'an 1931, ont coneguèt Barbara McClintock. Comencèt immediatament a trabalhar al Institut Tecnologic de Califòrnia, fins que l'an 1936 foguèt nomenat professor adjunt de genetica de l'universitat de Harvard. Foguèt posteriorament nomenat professor de genetica de l'universitat de Stanford e exerciguèt après coma professor de biologia a l'Universitat de Pasadena. Aital meteis entre 1961 e 1968 foguèt president de l'universitat de Chicago.
Moriguèt lo 9 de junh de 1989 dins la vila de Pomona, situada dins l'estat de Califòrnia, en patint los darrièrs ans de la siá vida la malautiá d'Alzheimer.
# Prabowo Subianto

Prabowo Subianto Djojohadikusumo (Jacarta, 17 d'octobre de 1951) es un militar, òme de negòcis e politician indonesian. Es lo president de la Republica dempuèi lo 20 d'octobre de 2024. Foguèt abans lo 26en ministre de Defensa, de 2019 a 2024. Es qualificat en general de populista de drecha.
# Antonio Skármeta

Estebán Antonio Skármeta Vranicic (Antofagasta, 7 de novembre de 1940 – Sent Jaume de Chile, 15 d'octobre de 2024 ) era un escrivan, escenarista de cinema, actor, contaire, romancier, ensajaire, scenarista de cinema e de television, realizator chilen d'origina croata (dau vilatge de Bobovišća, sus l'illa de Brač). Venguet escrivan en granda partida gràcias a sa grand, que li faguet inventar de las istòrias per ela e puei las li contar.
Es un dels escrivans chilens e ispanics contemporaneus mai importants. Daus temas ligats a la cultura croata apareisson dins diversas de sas òbras: Blancaneu a San Francisco, La nòça dau poeta (que consacret a sos aujòus) etc.
Emigret de Chile dins las annadas 1970 a causa de la dictatura de Pinochet. Fuguet ambaissador de Chile en Alemanha de 2000 a 2003.

## Òbras

* Entusiasme, 1967.
* Desnudo en el tejado, 1969.
* Tiro libre, 1973.
* Soñé que la nieve ardía, 1975.
* Novios y solitarios, 1975.
* No pasó nada, 1980.
* La insurrección, 1982.
* Ardiente paciencia, 1985.
* El cartera de Neruda, 1985.
* Matchball, 1989.
* La composicion, 1998.
* La boda del poeta, 1999.
* La chica del trombon, 2001.
* El baile de la victoria, 2003.
* Un padre de filme, 2010.
* Los días del arco iris, 2011.
* Libertat de movimiento, 2015.
# H. Robert Horvitz

Howard Robert Horvitz (n. en 1947) es un biologista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2002.

## Biografia

Nasquèt lo 8 de mai de 1947 dins la vila de Chicago, situada a la estat nòrd-american de Illinois. Estudièt biologia a l'Universitat de Harvard, ont se graduèt lo 1972 e obtenguèt lo doctorat en 1974. Dempuèi l'an 1978 es professor de biologia de l'Institut Tecnologic de Massachusetts, primièr coma professor assistent, posteriorament coma associat e dempuèi 1986 coma professor intitular. Dempuèi 1988 es membre de l'equipa de recèrca de l'Institut Medic Howard Hughes.
* Portal de la biologia
# Michael Cohen

Michael Dean Cohen (Long Island, Nòva York, 25 d'agost de 1966) es un avocat american. Venguèt famós internacionalament en 2018 que coma avocat de Donald Trump, l'ancian president dels Estats Units, es estat implicat dins divèrses afars judiciaris coma l'escandal politic amb l'actritz pornografica Stormy Daniels.
# £

£ es lo simbòl de la liura esterlina, moneda nacionala del Reialme Unit, e d'autras monedas de sas ex-colonias.
* Wikidata: Q249306
* Multimedia: Pound sign (£)
# ¥

¥ es lo simbòl del yen, moneda nacionala de Japon.
* Wikidata: Q249321
* Multimedia: Yen sign
# €

€ (символ на Еврото en bulgar, Σύμβολο ευρώ en grec) es lo simbòl de l’èuro, moneda comuna d’Euròpa.
* Wikidata: Q18100
* Multimedia: Euro sign
# Gigant Mandrònius

Eth Gigant Mandrònius ei un personatge dera mitologia aranesa. Se ditz que lutèc contra es romans qu'auien conquerit era Val d'Aran, artenhent victòries notables e eth respècte dera gent peth sòn coratge.

## Legenda

Segon ditz era legenda Mandrònius ère un òme que mesuraue lèu tres mètres de nautada. a legenda Mandrònius èra un òme d'aperaquí tres mètres de nautada. Se ditz que viuie en ua còva pròp de Betlan e liderèc es abitants dera Val d'Aran ena luta contra es romans, obtenguent victòries en diuèrses batalhes e guanhant-se eth respècte pera sua valentia. Mandrònius s'enamorèc d'ua hemna aranesa e aueren ua hilha amassa. Quan es romans segrestèren es hemnes dera val, Mandrònius se vengèc devastant eth campament enemic e enviant es aurelhes des soldats com adverténcia tà Roma.
Era sua mòrt ei motiu d'especulacion, damb bères versions suggerint que moric pacificament ena sua còva amassa damb era sua familha, mentre que d'autes indiquen que siguec assassinat pes abitants de Garòs, que lo considerauen ua menaça. Se ditz qu'eth sòn esquelet siguec descubèrt per un agricultor de cap ara fin deth sègle XIX, e eth crani se conservèc ena torre dera glèisa de Garòs pendent bèth temps, en tot atribuïr-li podèrs sobrenaturaus.
Era istòria deth Gigant Mandrònius ei rebrembada ena Val d'Aran, e quaqui guies inclodissen era visita tara còva a on se pense que viuec com part des itineraris culturaus dera zòna.

## Referéncies

* 1 2 3 4 «El gegant Mandrònius». Aran, núm. 12, 4-2002, pàg. 18.
* 1 2 «El gegant Mandronius» (en català). Visit Val d'Aran. [Consulta: 6/4/2024]
* ↑ «Alguns mites i llegendes de les Terres del Nord» (en català). lleida.com. [Consulta: 6/4/2024]

## Bibliografia

* Bellmunt, Joan. Tradiciones del Aran (en castellà). Milenio Publicaciones, 2000, p. 436. ISBN 978-8489790834.
# ₴

₴ (символ гривні en ucraïnés) es lo simbòl de la hrivnha, moneda nacionala d’Ucraïna.
* Wikidata: Q4419557
* Multimedia: Hryvnia sign
# ₹

₹ es lo simbòl de la ropia d'Índia, moneda nacionala d'Índia.
* Wikidata: Q2270398
* Multimedia: Indian rupee sign
# ₼

₼ es lo simbòl de lo manat azerbaitjanès, moneda nacionala d'Azerbaitjan.
* Wikidata: Q25382441
* Multimedia: Azerbaijani manat sign
# $

Lo signe $ representa lo dolar american e es tanben utilizat pel peso que servís de moneda dins mantun país d’America. Se pòt tanben notar .
* Wikidata: Q11110
* Multimedia: Dollar sign
# Colonia

Una colonia es un establiment uman entretengut per una poissança estatala, generalament dicha metropòli, dins una region mai ò mens alunchada onte s'implanta d'un biais duradís. La fondacion d'una colonia es lo resultat d'un procès politic, economic e sociau qu'es dich colonialisme. Seis objectius son variats: mesa en plaça d'una zòna de poblament, esplecha dei ressorsas naturalas, ocupacion d'una posicion estrategica, creacion d'un comptador comerciau, etc. Existís donc mai d'un tipe de colonia.
Lei colonias son probablament aparegudas durant la Preïstòria e lor existéncia es atestada dempuei l'Antiquitat. Aguèron un ròtle important dins lo poblament de mai d'una region coma lo bacin mediterranèu, Mesoamerica ò l'Africa Australa. Pasmens, a partir de l'arribada deis Europèus, lo fach coloniau evolucionèt amb la formacion d'empèris coloniaus vastes en America, en Africa e en Asia. Aquela dominacion foguèt pauc a pauc contestada e aqueleis empèris dispareguèron après divèrsei guèrras.
Dempuei la fin deis ans 1970, pauc d'Estats revendican la possession de colonias oficialas. L'excepcion principala es Israèl que tèn de colonias de poblament en Palestina. Pasmens, en 1946, l'ONU definiguèt una lista de territòris non autonòms, largament considerats coma de colonias. Uei, 16 territòris estatsunidencs, francés, neozelandés e britanics figuran encara sus aquela lista mai aquò es l'objècte de contestacions recurrentas. D'efiech, la màger part d'aquelei territòris an votat còntra l'independéncia. Enfin, dins fòrça país, i a de territòris pauc poblats que podrián venir de colonias. Per exemple, es lo cas dei Territòris dau Nòrd-Oèst en Canadà que son de regions pauc pobladas, susceptiblas de veire l'installacion de populacions vengudas dei centres demografics dau país. De cas pròches existisson dins la màger part dei país estenduts (Russia, China, etc.).

## Liames intèrnes

* Colonialisme.
* Lista dei territòris autonòms segon l'Organizacion dei Nacions Unidas.

## Nòtas e referéncias

* Wikidata: Q16580
* Multimedia: Colonia Department
# Kalmthout

Kalmthout (en neerlandés:) es una comuna belga de la província d'Anvèrs.

## Referéncias

* ↑ «Totale oppervlakte volgens het Kadasterregister, België, gewesten en provincies». Direction générale Statistique et Information économique.
* ↑ «Bevolking per gemeente op 1 januari 2020». Direction générale Statistique et Information économique.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Kalmthout, sus Wikimedia Commons
* Portau de Belgica