# Brageirac (Dordonha)

Brageirac (fòrma "socializada") o melhor Brajairac ([brɒtsɒj'ra] non local / [bra'zɛjra] local; Bergerac en francés) es una comuna occitana de Perigòrd, situada administrativament dins lo departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo gentilici es brajairaqués -esa o brajairat -a.

## Geografia

Brajairac es bastida lo long de Dordonha, al centre del Perigòrd purpal.

## Toponimia

La prononciacion es [brazɛj’ra]. Las fòrmas ancianas son Brageirac en 1100, Braiaracum, en latin, en 1116, Brageyriacum, en latin, en 1207, Berguerac en 1379. L'origina del nom de Brageirac es un nom galloroman (= d'origina gallica) d'òme, *Bracarius, que ven d'un nom de mestièr, bracarius, « fabricant de bragas », braca en gallic$^,$$^,$. Lo nom seriá identic a Bragairac, mas los parlars brajairagués càmbian ga en ja coma en nòrd-occitan, tot en gardant ca.
D'autors an refusat l'explicacion per Bracarius, coma Léo Fayolle, que ne'n fasiá un equivalent de Berbiguièras, del bas latin berbicaria, mas dempuèi l'origina lo nom conten la sillaba iniciala Bra- e la finala -ac. Autra ipotèsi dobtosa e influenciada pel nom francés exclusivament, un nom germanic Berger, de Berg, « montanha », emb lo sufixe -iacum.
Lo nom es estat escrit en grafia mistraliana non normativa Bergeira, Bregeirac (perig.) o Brageirac (b. lem.) ; èra escrit Brageyrac, Brageirac, Bragairac, Brajairac, Bragueyrac, Bargairac en occitan ancian.

## Istòria

* Lo 24 d'agost de 1345, al començament de la Guèrra de Cent Ans, la vila es assalhida per lo comte de Derby.
* En 1565, lo rei de França Carles IX s'arresta dins la vila al moment de sa virada reiala (1564-1566), acompanhat de la Cort de França e dels Grands del reiaume.
* Lo 17 de setembre de 1577 : signatura de la Patz de Brageirac entre los catolics e l'igonauds, tractat qu'acaba la sieisena guèrra de religion.
* En 1794, las comunas de La Còmna, La Magdalena, Sent Cristòu de Mont Bazalhac e Senta Fe de las Vinhas fusionan amb Brageirac.

## Vinhal

Lo vinhal de Brageirac es un dels mai coneguts de França. S'espandís sus 12 600 ha, compren dotze apelacions e dona entre 500 000 hl e 600 000 hl per campanha.
Las dotze apelacions d'origina contra-rotlada (AOC) son :
* Brageirac
* Brageirac Rosat
* Brageirac Sec
* Còstas de Brageirac
* Còstas de Brageirac Blanc
* Còstas de Mont Ravel
* Mont Ravel (Roge e Blanc)
* Naut-Mont Ravel
* Saussinhac
* Montbasalhac
* Puèg Armand
* Roseta

## Monuments e luòcs toristics

* Musèu d'Interès Nacional de Tabat
* Musèu del Vin e de la Batelariá
* Memorial de la Resisténcia
* Musèu d'Art Sacrat
* Musèu Costi
* Estatuas de Ciranò de Brageirac (plaça de la Mirpa e novèla estatua plaça Pelissiera)

## Bessonatges

Doas vilas son bessonadas coma Brageirac :
* despuèi 1997 la vila de Repentigny al sud de Quebèc, rasís lo Lac Sent Laurenç, dins la region de Lanaudière ;
* despuèi 1998 la vila de Faenza situada al nòrd d'Itàlia en Emília-Romanha, a 50 km de Bolonha.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| julhet de 2020 | 2026 | Jonathan Prioleaud | divèrs drecha | comptable |
| abril de 2014 | 2020 | Daniel Garrigue | divèrs drecha | Conselhier general del canton de Brageirac-1 (2011-2015) |
| març de 2008 | 2014 | Dominique Rousseau | PS | Director d’establiment social, conselhier general del canton de Brageirac-1 (1998-2011), president de la CC de Brageirac Porpre (2008-2012), puèi de la comunautat d'aglomeracion brageiraguesa (2013-2016) |
| 1995 | 2008 | Daniel Garrigue | RPR puèi UMP | Deputat (1993-1997 e 2002-2012) |
| 1975 | 1995 | Michel Manet | PS | deputat (1978-1980), senator (1980-1998) |
| 1967 | 1975 | Louis Pimont | SFIO | Deputat (1962-1968 e 1973-1975) |
| 1959 | 1967 (demission) | Henri Sicard | UNR | deputat (1958-1962) |
| | 1959 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

Comuna sola :
modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 27972, totala: 29002 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 11 720 | 8 544 | 8 665 | 8 044 | 8 557 | 9 285 | 10 102 | 9 873 | 10 402 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 10 875 | 12 116 | 12 123 | 11 699 | 13 120 | 15 042 | 14 353 | 14 735 | 15 642 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 15 936 | 15 623 | 16 162 | 17 041 | 16 593 | 17 520 | 18 902 | 22 525 | 23 622 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 25 185 | 27 165 | 27 764 | 26 832 | 26 899 | 26 071 | 27 716 | 27 601 | 27 555 28 616 |
| 2009 | 2010 |
| 27 433 28 492 | 27 648 28 691 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
Aglomeracion : (17 comunas, dont 4 en Gironda)
Airal urban : (59 comunas, dont 8 en Gironda)

## Accès

* París : A10 – A71 – A20 – N89 – N21
* Lion : A47 – A72 – A710 – D941 – N89 – A89 – A20 – N89 – A89 – N21
* Bordèu : N89 – A89 – D709
* Tolosa : A62 – D931 – N21

## Transpòrts

* Aeropòrt de Brageirac-Romanièras
* Vòls vèrs Birmingham/Southampton/Bristol
* Vòls vèrs Londres
* Viatges SNCF

## Espòrts

* Aviron : l'Espòrt Nautic de Brageirac
* Escalada, alpinisme, raquetas : Associacion Esportiva de la Podrariá de Brageirac
* Fotbòl : Brageirac Fot
* Kendò : Associacion de las Òbras Laïcas de Brageirac
* Cloncada sosmarina : Associacion Ciranò Cloncada Brageirac
* Rugbi : Union Esportiva Brageirac Rugbi Valada de Dordonha
* Tennis : Associacion Esportiva dels P.T.T.

## Ligams extèrnes

* Maison Comuna de Brageirac
* Ofici de Torisme de Brageirac
* Site Oficial del País de Brageirac en Perigòrd Purpal
* Comunautat de comunas de Brageirac purpal
* Ficha de Danièl GARRIGUE, cònsol de Brageirac, deputat de Dordonha
* Conselh General de Dordonha
* Brageirac sus lo site de l'Institut Geografic Nacional
* [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24037
* Brageirac sus lo site del Quid
* Comunas rasís Brageirac
* Localizacion de Brageirac sus una carta de França
* Plan de Brageirac sus Mapquest
I a tanben de las informacions sus los cantons Bergerac-1 et Bergerac-2 dins la Wikipèdia Alemanha.

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Elias Fonsalada, trobador del sègle XII e/o XIII
* Salh d'Escòla, trobador del sègle XII e XII
* Pakito (Julien Ranouil), DJ y productor musical francés

## Veire tanben

* Brageiragués

## Ligams extèrnes

* Lexic pichon occitan-francés de Santa Fe la Granda en Brajairagués
* Toponimia del país de Brajairac

## Nòtas

* ↑ Brajairac es confòrme a la pronóncia [brɒʦɒj'ra] (per exemple a l'entorn de Doma) e a l'etimologia Bracarius + acum segons lo toponimista Yves Lavalade
* ↑ sit Toponimia Occitana https://web.archive.org/web/20120315231640/http://toponimiaoc.webs.com/24dordonha.htm
* ↑ grafia atestada en documents ancians: https://www.guyenne.fr/Publications/Jurades_Bergerac/les_jurades_de_bergerac_t1.htm
* ↑ https://toponimia-perigord.forumactif.org/t11-ai-ei-per-ai-etimologic
* 1 2 https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0277.jpg
* 1 2 https://web.archive.org/web/20160811040638/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/bergerac/BERGERAC.htm
* 1 2 3 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 53-54
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 73
| Patrimòni Mondial de l'UNESCO | Etapa precedenta Lembras Romavatge de Sant Jacme de Compostèla Via Lemovicensis Etapa seguenta Sent Laurenç de las Vinhas |
* Portau de Perigòrd