# Airen

Airen (Ayrens en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Segon Joan Francés Blanc, la comuna es partejat entre parlars lengadocians e un bocin auvernhat.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Airen :
| Sant Victor | Sant Alire | Frais Anglars |
| | | Jussac |
| Sant Pau de las Landas | | Taissièras de Cornet Crandèlas |
* Airen e Noudòm se tòcan pas, mas se'n manca pas de gaire.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Eren, en 1316, Ayrenh, al sègle XIV, Ayren, en 1378, Aeren, en 1449, Ayrentum, Ayrentis, en 1522, Airens, en 1630 (estat civil d'Orlhac), Airans, en 1663, Ayram, en 1666, Eyrens, en 1678, Eyren, en 1680, Airen, en 1680, Ayrein, en 1684, Eyrem, en 1698, Airain, en 1712, Ayrin, en 1756 , Ayrens, 1772, Ayrems, en 1784. Airen auvernhàs pòt pas èsser separat d'Ayrens, ni benlèu d'Eyrenville (nom francés). -S finala es decorativa e ven d'Orlhac coma sovent en Cantal (i a una vertadièra epidèmia de -s finalas apostissas entre 1610 e 1630, venguda dels escribas orlhagueses); mas per l'Airen(s) agenés, -s finala ven benlèu dels gentilicis sense sufixe d'Occitània de l'oèst : los abitants d'*Airen son los *Airens, puèi per confusion del gentilici ambe'l toponime, aqueste recep tanben -s del plural. Per l'Airens agenés, Burgan e Lafon interprètan lo nom coma aira, del latin area, amb lo sens d'espaci voide, e sufixe -ensem (que conven pas, -ensem > -és). Las fòrmas ancianas fan pensar que -n finala es articulada. Per Eyrenville, amb l'òrdre germanic determinant-determinat (atestacions Sancta Maria de Aurevilla en 1053, Eyrenvilla en 1298 e Ayrenvilla en 1340, Chantal Tanet e Tristan Hordé explican lo nom per un nom germanic d'òme, Hairingus, seguit del latin villa. Cal benlèu prene en consideracion la fòrma Ayrenh, del sègle XIV, totben qu'isolada. Mas justament un nom germanic pòt donar una finala -nh (Hrom-stang > Romestanh). Cal escriure Airenh ?

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2009 | 2020 | Philippe Granier | divèrs esquèrra | comerçant |
| 2008 | mai 2009 | Robert Wallez | | |
| març de 2001 | 2008 | Jean Chanut | | |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Laròcabrau; es ara del canton de Sant Pau de las Landas.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 609, totala: 620 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 390 | 1 240 | 1 135 | 1 151 | 1 191 | 1 164 | 1 183 | 1 140 | 1 148 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 117 | 1 001 | 1 005 | 990 | 962 | 960 | 965 | 1 061 | 912 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 960 | 852 | 838 | 740 | 751 | 702 | 642 | 632 | 569 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 513 | 505 | 444 | 544 | 545 | 494 | Cercar | 551 | 557 567 |
| 2009 | 2010 |
| 562 572 | 564 574 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Luòcs e monuments

* Lo chastèl de Clavèiras (nom supausat) d'estil trobador.
* A l'interseccion del meridian de París e del 45n parallèl nòrd, que se tròba dins un camp, quatre arbres son estats plantats a l'escasença de las celebracions de la Meridiana verda del 14 de julhet de 2000. Los arbres son dispausats en cairat dont las cimas son dirigidas cap als ponches cardenals, çò que permet de visualizar lo ponch d'interseccion e de s'i téner.
* Fagus sylvatica pliocenica - Airen – Musèu de Tolosa.
* Estatua de trobador dins lo parc del chastèl.
* Façada del chastèl en 1900.
* Armas figurant sus un veirial provenent fòrt probablament del Chastèl de Clavèiras.
* Idem.
* Idem.
* Idem.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Langues_en_Auvergne-Rh%C3%B4ne-Alpes.svg
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496854gyc0oM
* ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 241
* ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 269
* ↑ [« http://maps.google.fr/maps?f=q&source=s_q&hl=fr&geocode=&q=45.000083,2.336655&sll=45.00001,2.336569&sspn=0.001263,0.005493&ie=UTF8&t=k&ll=45.00007,2.336655&spn=0.029132,0.054932&z=14&output=embed »]
* Portal d'Auvèrnhe