OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Puèjaudièr

Puèjaudièr$^,$$^,$$^,$ o Puèg-audièr (Péchaudier en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

Es una comuna situada sus un pichon puèg que domina la plana de Revèl e una granda partida de la Montanha Negra.

## Istòria

Lo nom de Puèjaudièr ven del latin Podio Auderio (1277) a partir del germanic Ald-Hari. Un pauc alunhada del vilatge dins la plana, i a la Glèisa de Nòstra Dama dels Camins enrodada pel cementàri comunal.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| març 2008 | 2020 | Alain Gironis |
| març 2001 | 2008 | Aimé Bousquet |
| | 2001 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 172, totala: 176 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 181 | 193 | 168 | 170 | 164 | 185 | 191 | 192 | 193 196 |
| 2009 | 2010 |
| 187 191 | 180 184 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Personas ligadas a la comuna

* Armand Viguier (1893-1985) pilòt d'avion militar de la Primièra Guèrra Mondiala.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici (2009). Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».

## Vejatz tanben

* Comunas de Tarn

### Ligams extèrnes

* Donada chifradas : http://www.linternaute.com/ville/ville/donnee/26239/pechaudier.shtml
* Comunautat de comuna : https://web.archive.org/web/20100727035531/http://www.cc-pays-cocagne.fr/fr/pechaudier.60.html
* Portal de Lengadòc
# Peiròla

Peiròla$^,$$^,$$^,$ (Peyrole en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d'Occitània.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Sylvère Nivelais |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 514, totala: 528 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 272 | 311 | 268 | 251 | 256 | 306 | 449 | 463 | 471 483 |
| 2009 | 2010 |
| 480 492 | 491 504 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici (2009). Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».

## Veire tanben
### Articles connèxes

* Comunas de Tarn

### Ligams extèrnes

* Portal de Lengadòc
# Lavinhac

Lavinhac (Lavignac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Lavinhacauds.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Lavinhac :
| | Sent Martin lu Vielh | Burnhac |
| | | Melhac |
| Flavinhac | | |

## Toponimia

Fòrmas ancianas : capella S. Petro Liviniaco, Lavinhac, jadis Levinac en 1221, Lavignac, Lavinhac, sens data, Lavinhac vers 1315. Prononciat [lavi’ɲa].
Segon Dauzat e Rostaing, Negre, Marcel Villoutreix, Ives Lavalada, Lavinhac ven dau nom latin d'òme Lavinius, emb lo sufixe -acum$^,$$^,$$^,$.
Lavinhac èra adonc una propietat rurala d'origina galloromana.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2014 | (2026) | Gérard Chaminade |
| març de 2001 ? | 2014 | Gérard Goupil |
| | 2001 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Particularitats dau parlar comunau

* Articles definits :
* Prononciacion : Ch- ; g-, j-

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 149, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 416 | 370 | 395 | 307 | 403 | 320 | 315 | 309 | 313 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 276 | 272 | 286 | 290 | 294 | 313 | 292 | 299 | 294 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 299 | 296 | 276 | 278 | 270 | 248 | 242 | 214 | 169 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 177 | 122 | 120 | 109 | 133 | 133 | 135 | 140 | 144 154 |
| 2009 | 2010 |
| 149 158 | 149 153 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 159 abitants e la densitat èra de 26,32 ab/km².

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de la Nauta Vinhana

### Liams externes
## Nòtas e referéncias

* 1 2 Yves Lavalade, Dictionnaire toponymique de la Haute-Vienne, n° 84, ed. Lucien Souny, 2000
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 392
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume I, n° 7190
* ↑ Marcel Villoutreix, Noms de Lieux du Limousin, ed. Bonneton, 1995 (cerchatz a l'index)
# Arboç

L'arboç (en latin: Arbutus unedo) (var. arbocier, darbocier, ledonèir) es un arbust de la familha Ericaceae que buta principalament per las regions mediterranèas mas es present tanben en Irlanda.

## Descripcion

Es un arbre perennifoli que pòt mesurar fins a quinze mètres, encara qu'atenga dificilament aquela nautor. Lo tronc es roginós e escarcanhat, cort, amb de copa espessa e redonda. Las fuelhas, d'un peciol cort, son grandas, verdas, de vegadas pus claras al revèrs, lanceoladas, d'entre 5 e 10 cm de long e 5 cm de larg, amb lo bròc ressegat, lisas, brilhantas e sense pels. Las flors son entre blancas e blavas de 1 a 1,5 cm, e fan de paniculas que penjan. Son fruch es apelat arboça, e fa aperaquí 4 cm de diamètre, entre auriòl e roge intens, segon sa maduracion. Sa superfícia es formada per de pichonas particulas aplanadas. Las semenças, dispausadas al centre del fruch, son pichonas e de color negra. Se'n trai la famosa licor d'arboça.

## Galariá

* Arboças immaturas
* Arboças
* Frucha e fuèlhas

## Ligams extèrnes

* Referéncia ITIS : Arbutus unedo L. (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia NCBI : Arbutus unedo (en)
* Arbutus unedo sur la Flore CRDP Besançon
* Wikidata: Q329046
* Multimedia: Arbutus unedo
* Espècias: Arbutus unedo
# Agrenièr

Prunus spinosa
L'agrenièr var. agranhonièr, espin negre, bròc negre, aranhoèr, aralet, prunelièr, boisson negre (Prunus spinosa) es un arbust de fuèlhas caducas de la familha de las rosacèas.

## Distribucion

Es corrent dins las baralhas dins un airal anant d'Eurasia a l'Africa del Nòrd. Sonque se tròba dins las zonas temperadas e s'arèsta a partir del centre d'Escandinàvia e de las zonas de clima subartic.

## Caracteristicas

Atenh fins a dos metres de naut e es garnit de fòrça espinas inseridas dins la tija e dins las ramas.
Florís cap la fin de l'ivèrn o al començament de la Prima segon lo clima amb de flors blancas que sortisson abans las fuèlhas.

## Usatges

Los fruches de l'agrenièr, los agranhons, son esferics e d'un centimetre de diametre aproximativament.
Son comestibles mais fòrça astringents e contenon una granda quantitat de tanin. Son gost melhora quand se bleteja aprèp que sofriguèt d'una gelada. Se ne podon far de confituras e tanben se poden secar o sevar dins lo vinagre. Lo gost dels agranhons es similar a aquel del fruch nomenat umeboshi (梅干), fruch popular al Japon que se menja normalament salat e fermentat.
Aqueles fruchs son la basa de la licor del bascoat nomenada patxaran.

## Ligams extèrnes

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Agrenièr, sus Wikimedia Commons
* Wikidata: Q129018
* Multimedia: Prunus spinosa
* Espècias: Prunus spinosa
# 14 de genièr
## Eveniments

* 1539 – Espanha annèxa l'illa de Cuba
* 1907 – Tèrratrem en Jamaica causa mai de 1000 mòrts.

## Naissenças

* 83 aJC – Marc Antòni, politician roman (m. 30 aJC)
* 1684 – Joan Baptista Van Loo, pintor francés (m. 1745)
* 1818 – Zacharias Topelius, escrivan finés (m. 1898)
* 1863 – Manuel Gomes da Costa, president e primièr ministre de Portugal (m. 1929)
* 1875 – Albert Schweitzer, mètge e filosòf alemand, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1965)
* 1896 – John Dos Passos, escrivan american (m. 1970)
* 1919 – Giulio Andreotti, èx-primièr ministre d'Itàlia
* 1941 – Faye Dunaway, actritz americana
* 1941 – Milan Kučan, primièr president eslovèn dempuèi l'independéncia
* 1952 – Călin Popescu-Tăriceanu, primièr ministre de Romania
* 1967 – Leonardo Ortolani, dessenhaire italian
* 1967 – Emily Watson, actritz anglesa
* 1968 – LL Cool J, cantaire american de rap
* 1973 – Giancarlo Fisichella, pilòt de Formula 1 italian
* 1990 – Jul (Julien Mari), cantaire e raper francés (* Marselha)

## Decèsses

* 1898 – Lewis Carroll, escrivan anglés (n. 1832)
* 1957 – Humphrey Bogart, actor american (n. 1899)
* 1972 – Rei Frederic IX de Danemarc (n. 1899)
* 1976 – Tun Abdul Razak, èx-primièr ministre de Malàisia (n. 1922)
* 1977 – Anthony Eden, èx-primièr ministre del Reialme Unit (n. 1897)
* 1977 – Anaïs Nin, escrivan francesa (n. 1903)
Vejatz tanben:
* 13 de genièr | 15 de genièr
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Quercus coccifera

La garrolha (var. avaus, garric) es un arbrilhon de fulhatge persistent de la familha de las Fagacèas present dins la garriga principalament en zona Mediterranèa.

## Descripcion

Es un arbust o pichon arbre fòrça ramificat que pòt arribar fins a 2 mètres de nautor. Cobèrt de fuèlhas perennas de color verd intens, duras e amb los marges picants, arriba a crear de formacions fòrça densas e de comunautats permanentas. Son fruit es un agland de pecol cort e cupula eiriçada. Florís d'abril a mai i fructifica durant l'agost de l'an seguent. Es una espècia que viu en zonas secas e ensolelhadas, acceptant de precipitacions annadièra entre 400 e 800 mm, preferiblement.
# Avelanièr comun

L'avelanièr (Corylus avellana) es un arbre silvèstre o cultivat per sos fruches secs, las avelanas. Aperten a la familha dels betulacèas. I a una desena d'espècias dintre del genre Corylus. Totes son d'arbres caducifòlis que demòran dins l'emisfèri nòrd e dins de climas temperats.

## Descripcion

L'avelanièr a de fuèlhas redondas simplas e ressegadas. Las flors son de pollinizacion anemofila e los mascles començan de se desvolopar a la fin de l'estiu e contunhan de créisser fins a l'ivèrn seguent. Las flors femes son pus tardivas e pauc visiblas e sonque los pichons estils roges s'i remarcan. Los fruches de 1 a 2 cm de diamètre, son parcialament dintre d'una bractea de color verda al començament e marron a maduracion. Coma arbre silvèstre forma las avelanièras de nauta montanha e a mendre altitud se tròba pròche dels rius.
L'avelana es una notz comestibla, fruch de l'avelanièr comun (Corylus avellana L.). A una forma esferoïdala e son diamètre sòl èsser de 10 a 15 mm. Ten una clòsca fibrosa extèrna que envolopa un cobèrt lis ont s'amaga la grana; aquesta clòsca se seca pendent la maturacion.
Avelana :
| Valor nutricionala mejana per 100 g ||
| Aiga | 5 g |
| Valor calorica | 646 kcal |
| Protids Glucids Lipids | 13 g 10 g 62 g |
| Provitamina A Vitamina B1 Vitamina B2 Vitamina B6 Vitamina C Vitamina PP | mg mg mg mg 1 mg 1,1 mg |
| Fèrre Calci Magnèsi Fosfòr Potassi Sòdi | mg 145 mg mg mg 630 mg mg |
| Fibras | 7 g |
Lo nogalh de la grana es comestible e se pòt emplegar cru o cuèch (entièr o en pasta). La pèl fosca que cobrís la grana a un gost amar, çò que fa sovent es tirat quand se deu consumir. S'emplega l'avelana per far un òli de gost fòrt e caracteristic per un emplec alimentari mas subretot per èsser barrejada amb de chocolat.
Las avelanas silvèstras son tanben comestiblas mas lors arbres son pauc productius. Se cultiva sens o amb asagatge, e a besonh de vent pendent la pollinizacion que se produtz en ivèrn.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (var. avelanier, auglanièr, aulanhièr, aulanhier, aulanheir, aulanier, aulaniera, aulanèir, averan(h)èr, averanèra, averaèr, auraèr, averèr, averoèr, averau; nosilhier, nòsilhier, nosilhiera, nòsilhiera, nosilha?; vaissa; caura f., còure m.; cachon)
* ↑ (var. auglanas, auganhas, auglanhas, aulanhas, aulanas, averans, aulans, aurans; nosetas, nosilhas; vaissas)
* Portal de la botanica
* Wikidata: Q124969
* Multimedia: Corylus avellana
* Espècias: Corylus avellana
# Juniperus oxycedrus

Lo cade (Juniperus oxycedrus) es un arbrilhon mediterranèu de la familha Cupressaceae, caracterizat per sas fuèlhas ponchudas munidas dessús de doas bendas blancas destriadas e sos còns bèls roginós a maduresa, al cap de dos ans.
L'òli de cade obtengut per destillacion de la fusta es antiseptic e insecticida, emplegat en cosmetologia e dermatologia.

## Reparticion

Dins sa distribucion naturala, apareis mai que mai dins lo bacin Mediterranèu, la peninsula Iberica e Caucàs.
En Occitània es present en Lengadòc, Provença, Dalfinat e Roergue, mas absent en Gasconha.

## Fotografia

* Fotografia deis espinas e dei fruchs.

## Nòtas e referéncias

* ↑ «genévrier» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
* ↑ «cade» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
* Portal de la botanica
* Wikidata: Q184300
* Multimedia: Juniperus oxycedrus
* Espècias: Juniperus oxycedrus
# Jean-Marie Le Pen

Jean-Marie Le Pen (nascut lo 20 de junh de 1928, mòrt lo 7 de genièr de 2025) foguèt un òme politic francés d'extrèma drecha. Foguèt elegit deputat pojadista en 1956; tornamai elegit deputat en 1958, s'aluenhèt pasmens del pojadisme per al cap de qualquas annadas se sarrar encara mai cap a l'extrèma drecha en participant a la fondacion del Front Nacional, que ne foguèt son president de 1972 fins a 2011. Se presentèt a las eleccions presidencialas en 1974, 1988, 1995, 2002, e 2007. En 2002 arribèt al segond torn de las eleccions presidencialas. En 2007, cabussèt a la quatrena plaça a las eleccions presidencialas (10%). Es lo paire de Marion dicha Marine Le Pen e lo pepin de Marion Maréchal.
Sas tematicas principalas son lo regèt de l'immigracion, lo nacionalisme e l'anticomunisme.
Es estat orfanin e pupil de la nacion après la mòrt de son paire, marin pescador breton tuat per una mina en nauta mar en 1942. De formacion juridica, es estat paracasudista. Del temps qu’èra deputat, faguèt pression per participar a la guèrra d’Argeria, mas demorèt gaire alai, combatèt pas mas torturèt de presonièrs, e mai o confessèt mai tard.
Le Pen es estat mantun còp a l'origina de polemicas e de procès pr'amor, entre autras causas, d'aver ensajat de minimizar l'Olocaust. Entre sas declaracions mai polemicas i aguèt lo jòc de mot Durafour crematòri contra un adversari sonat Durafour, lo vejaire de que lo genocidi dels jusieus non seriá estat qu'un "detalh" de la Segonda Guèrra Mondiala.

## Referéncias

* ↑ Fabrice Riceputi. Le Pen et la Torture. París: le Passager clandestin, 2024.
* ↑ “Le Monde rappelle qu'au sortir de la guerre, en 1962, Jean-Marie Le Pen reconnaissait : "Nous avons torturé en Algérie parce qu'il fallait le faire".” "Dans ses mémoires, Jean-Marie Le Pen s'exprime sur la torture en Algérie", en linha.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Jean-Marie Le Pen, sus Wikimedia Commons
# Tèxtes de l'Egipte antic

Desempuish las paletas deu periòde tinita (qui'ns condan hèitas en la illustrar e en bèth hornir quauques protoieroglifs figuratius) dinc aus textes còptes, grècs e latins de la debuta de l'èra crestiana, la(s) civilizacion(s) de l'Egipte antic que'ns auhereish un heish de textes de genres e de supòrts deus variats: papirus, estelas, monuments ondrats de textes e tot aquò en escritura ieroglifaca (talahada sus la pèira au sensu stricto), en ieroglifs linears, ieratica o demotica. Aquiu que presentam ua lista d'aqueths textes e los sons ligams :
* Paleta de Narmer
* Papirus de Westcar
* Canon Reiau de Turin
* Estela de la Hami
* Estela deu Saunei
* Lista Reiau d'Abidòs
* Conte de Sanehat (Sinoé)
* Conte deu pagés eloquent
Tèxtes de l'Egipte antica los mai coneguts :
* Los Tèxtes de las piramidas, lo mai ancian corpus religiós conegut ;
* Los Tèxtes dels sarcofags, derivat dels Tèxtes de las piramidas ;
* Lo Libre de çò que i a dins l'au-delà ;
* Los Litanias de Ra
* Lo Libre de la vaca e del cèl, lo mite egipcian del Delugi ;
* Lo Libre de las pòrtas, tèxt funerari post amarnian ;
* Lo Libre dels sòmis, interpretacion dels sòmis ;
* Lo Libre dels mòrts, nom donat per Champolion al libre funerari que son títol pòt èsser traduch per « Libre per sortir lo jorn » o « Libre per sortir a la lutz » ;
* Lo Libre dels ostals secrets (o Libre de l'Amdouat), libre funerari que descriu lo viatge del defuntat al travèrs de las dotze oras de la nuèch ;
* Las Letras d'Amarna, tabletas d'òrdre diplomatic, retrobadas sul sit de Tell el-Amarna ;
* L'Imne a Aton, cant d'amor e de fervor, sens dobte compausat per Akhenaton.
Los darrièrs Libres reials
* Lo Libre de las cavèrnas ;
* Lo Libre de la tèrra ;
* Lo Libre del Jorn e de la Nuèch

## Vejatz tanben

* Papirologia
* Papir (papièr)
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Istòria de l'Egipte antic

Per sègles l'istòria de l'Egipte antic qu'èra coneguda mei que mei per çò que'n contavan las honts latinas e grègas puish que l'escritura ieroglifica b'èra desbrembada. Lo prèste egipcian ellenizat Manetòn e l'istorian grèc Erodòt qu'apòrtan hèra d'informacions suus eveniments istorics e la vita vitanta, e lo purmèr que balha quitament informacion sus la succession de las dinastias. Mercès ad eths, lo monde occidentau qu'avèva ua certa coneishença de la realitat, de l'istòria e deus mites deus ancians Egipcians. Totun, que calèva hidà's ad aqueras honts sens las poder comparar dab las honts pumèras egipcianas e contemporanèas deus hèits. Lo dechifrage deus ieroglifs per l'egiptològ occitan Joan Francés Champolion que de, fin finala, lo parat d'ac har. Atau be comencè l'èra de l'egiptologia moderna.
La civilizacion egipciana s'ei bastida enter la termièra dab lo Sodan (de cap a Assoan e a la dusau cataracta deu Nil) e la region deu Dèlta deu Nil. A despart deu Faiom, Kemet ("La Negre", paraula emplegada peus ancians egipcians entà designar lo lor país) que's presenta com ua estreta benda fertila sus ambs arribèras deu Nil. Dehens aqueth quadre geografic, la civilizacion egipciana que sembla establida dab un haut nivèu de desvolopament a partir de la meitat deu millenni -IV, dab, notament, la soa escritura. La lenga e l'escritura que seràn emplegat dinc au sègle IV quan las persecucions crestianas auràn acabat dab l'anciana religion egipciana.
Peus egitològs de uei lo dia l'istòria egipciana que comença au cap de l'an -3000 dab los periòdes predinastic e Tinita (aqueth darrèr, tanben conegut com periòde protodinastic). Puish los temps d'unitat e de poder deus faraons que son partatjats en tres empèris desseparats per temps de destabilizacion e de division. Arron Egipte que ho envadida peus Pèrsas, peus Grècs e peus Romans. Aqueths dus darrèrs envadidors que portèn ua navèra lenga qui, chic a chic e s'impausè. Los Romans, vaduts crestians, qu'anèn dinc a avalir l'usatge deus ieroglifs e a vedar la religion e la cultura egipciana. La lenga egipciana, vaduda còpta, qu'empleguè l'alfabet grèc e las cronicas d'autes còps que cadèn dens lo desbromb per quauques sègles.

## Per cada periòde véder:

* Periòde predinastic
* Periòde tinita
* Ancian Empèri
* Ièr periòde intermediari
* Mejan Empèri
* IInd periòde intermediari
* Empèri Navèth
* Tresen periòde intermediari
* Bassa epòca
* Dinastias pèrsas
* Alexandre lo Grand
* Dinastia dels Ptolemèus
* Dinastia romana
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Art de l'Egipte antic

L'art de l'Egipte antic que s'esten sus los gaireben quate millenis de Kemet (la negra, qu'ei a díser Egipte antica).
Las recèrcas arqueologicas qu'an permés de descrobir objèctes e artefactes anant deus temps preïstorics (predinastics deus diferents periòdes dits Nagada) dinc a la Baisha Epòca, a las diferentas ocupacions estrangèras d'Egipte e a la coabitacion de la fin de la cultura egipciana antica dab Roma puish dab lo Crestianisme (dab lo son art còpte).
Maugrat d'aquestas evolucions importantas, l'art egipcian qu'ei demorat estable sus periòdes deus longs (a despart de las influentas rupturas culturaus que hon l'eresia amarniana d'Akenaton e las divèrsas invasions estrangèras). Un art caracterizat per e expriment l'estabilitat dab las soas linhas, colomnas e angles.
L'art de l'Egipte antica qu'ei generaument devesit en :
* Art de Nagada (temps preïstorics e predinastics)
* Art deu periòde Tinita (durant las duas purmèras dinastias)
* Art de l'Empèri Ancian
* Art amarnian (durant l'eresia d'Amenofis IV (autorenomat Akhenaton e lo transferiment de la capitau dens la vila navèra d'Akhetaton
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Geografia de l'Egipte antic

La geografia de l'Egipte antic qu'èra pròcha de çò qu'ei uei lo dia : ua benda de tèrra fertila au long deu percors deu son fluvi, Nil qui, dab las soas aigadas, be portava aiga cargada de limon (qui fertilizava la tèrra). Lo egipcians qu'aperavan lo lor país
* , Kemet, çò qui volèva díser (tèrra) Negra
L'Egipte antic qu'èra limitat au nòrd per la mar Mediterranèa, au sud per la purmèra cataracta de Nil, a l'oest peu Desèrt Libian e a l'est per la mar Arroja e peu Sinai au nòrd oest.
Lo país qu'èra devesit enter Hauta e Baisha Egipte (qui constituivan dus reiaumes desseparats abans l'unificacion deu país peu rei semilegendari Narmer) devesits en regions administrativas aperadas nòmes.
Lo clima semidesertic d'Egipte que s'ei secat dab lo temps despuish los temps predinastics. Los èrms qui entornejan Kemet qu'èran mensh secs dab mei vegetacion quan òm remonta lo temps.
Au sègle XX la construccion deu barratge d'Assoan qu'estanquè las aigadas de Nil, en bèth estancar tanben lo limon (qui plea la soas retienguda) e en tot negar mantuas tèrras de l'Egipte antica.
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |