OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Faraon

Faraon en escritura ieroglifica :
Los faraons èran los reis (o mai rarament reinas) de l'Egipte antica. Qualques cercaires estiman que l'emplec d'aqueste nom data d'aperaquí 1400 abans Crist e unes autres sonque dempuèi 950 abans Crist. Èra lo faraon lo cap religiós, civil e militar d'Egipte.
La religion teniá un ròtle preponderant, coma se pòt veire dins la mitologia egipciana. Aital lo sistèma de govèrn derivèt finalament cap a una teocracia que lo faraon se considerava coma un dieu a la terra, fondamenta d'un poder absolut.

## Etimologia

Aqueste nom faraon nos es arribat gràcias al grèc Φαραώ (Pharaō) que passèt puèi dins lo latin tardièr Pharaō. Ven de l'ebrieu פַּרְעֹה‎ Parʿō, que correspón a l'egipcian tardiu pr-ꜥꜣ, probablament prononciat /pʰɛrʕɔː/, e que correspón au còpte ⲡⲣⲣⲟ [pr̩ˈɔ]. Aqueth tèrme (literalament "ostau grand") designava lo palais, avant d'èster utilizat metonimicament per adressar lo rei.

## Los ornaments reials

Lo rei d'Egipte portava una corona dobla, creada a partir de la Corona Roja de Bassa Egipte e la Corona Blanca d'Egipte Nauta. Èra ondrada d'un uraeus, que foguèt doblat pendent la 25ena Dinastia.
L'egiptològ Bob Brier a remarcat que malgrat las representacions nombrosas de las coronas dins los retraches reials, per ara s'es pas trobat cap de corona d'Egipte antica.

## Galariá

* Ramsès II abat los enemics d'Egipte (temples d'Abo Simbèl)
* Ramsès II sul carri (temples d'Abo Simbèl)
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Montrenc

Montrenc (Montrem en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia
### Montrenc

La prononciacion es [mũ$^n$’trɛ̃$^m$]. Las fòrmas ancianas son Montrent au segle XIII, Montrenc en 1365, Sanctus Petrus de Montrenco,en latin, en 1490. Montrenc vendriá benleu, segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, de mont e d'un nom germanic d'òme, Ragino (de ragin, « conselh »); ni Dauzat e Rostaing nimai lo site de las comunas de Dordonha se pronóncian pas$^,$.

### Montancés ?

Las fòrmas ancianas son Mons Incensus, en latin, en 1081, Vadum de Montances, « ga de M- », en 1168, Capella de Monte Inciso, en latin, en 1287, Montences en 1217, Montanceix e Montancey en 1760. Lo sens de « mont burlat, cramat » pareis tanleu la prumiera atestacion, signe d'un luòc usclat, desboijat per lo fuòc; Monte Inciso mòstra una confusion entre « mont burlat » e « mont entalhat », per'mor de la semblança daus dos verbes latins.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2020 | 2026 | Sylvie Bouton | | |
| 1995 | 2020 | Jacques Ranoux, filh dau Roger Ranoux | aparentat PCF | director de vila de vacanças, president de la CC |
| març de 1965 | 1995 | Roger Ranoux | PCF | ancian deputat (1956-1958) |
| | 1965 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1261, totala: 1278 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 1 131 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 034 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 792 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 858 | 770 | 913 | 982 | 1 045 | 1 049 | 1 195 | 1 199 | 1 214 1 233 |
| 2009 | 2010 |
| 1 229 1 248 | 1 244 1 262 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 https://web.archive.org/web/20160527095151/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/st-astier/MONTREM.htm
* 1 2 3 4 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 239-240
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/05/29/dordogne-a-montrem-pour-la-premiere-fois-le-maire-est-une-femme-7522718-1980.php
* Portau de Perigòrd
# Pajas

Pajas (Pageas en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Bòrds de còu.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Pajas :
| Gòra | Cerelhac | Flavinhac |
| Chamçac | | Los Cars |
| Chasluç | Bussiera Galand | |

## Toponimia

Fòrmas ancianas : parochia de Paias en 1002, Pagas vers 1315, Pagis sens data. Prononciat [pa’dzɛ:].
Dauzat e Rostaing, Negre, non disen ren. Segon Marcel Villoutreix, puei Ives Lavalada, Pajas s'explica per lo latin pagina, pèça de terra cultivabla, ensemble de terras, au plurau, emb lo sens de domeni.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2020 | (2026) | Bernadette Lacote | | retirada de comptabla, anciana prumiera adjunta |
| març de 2001 | 2020 | Philippe Dubeau | PS | organista |
| març de 1989 | 2001 | Ginette Valade | | retirada de comptabla |
| març de 1971 | 1989 | René Chambon | PS | maire onorari |
| 1947 | 1971 | Jean Andrieux | | |
| | 1947 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 603, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 064 | 1 178 | 1 340 | 1 480 | 1 373 | 1 506 | 1 519 | 1 546 | 1 503 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 516 | 1 522 | 1 564 | 1 348 | 1 324 | 1 371 | 1 438 | 1 519 | 1 463 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 381 | 1 409 | 1 443 | 1 272 | 1 210 | 1 048 | 901 | 961 | 873 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 663 | 638 | 568 | 552 | 602 | 594 | 609 | 615 | 614 631 |
| 2009 | 2010 |
| 609 624 | 603 620 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 580 abitants e la densitat èra de 20,89 ab/km².

## Particularitats dau parlar comunau

* Articles definits :
* Prononciacion : Ch- ; g-, j-

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de la Nauta Vinhana

### Liams externes
## Nòtas e referéncias

* 1 2 Yves Lavalade, Dictionnaire toponymique de la Haute-Vienne, n° 112, ed. Lucien Souny, 2000
* ↑ Marcel Villoutreix, Noms de Lieux du Limousin, ed. Bonneton, 1995 (cerchatz a l'index)
# Castanea sativa

Lo castanh (var. chastanh, chastenh) o lo castanhièr (var castanhier/-nhèr, chastanhier/-nhèir/-nhièr) es un arbre de las fuèlhas caducas, de la familha de las fagacèas (tan coma lo garric o lo fau). Produtz un fruch, la castanha (o chastanha).

## Descripcion

Es un arbre bèl (de 25 m a 35 m) amb de brancas longas e de grandas fuèlhas caducas dentadas (que pòdon mesurar fins a 25 cm en longor e 4 a 8 cm en largor). La selva ont lo castanhièr es majoritari se ditz una castanhal (Carcin, Roergue), una castanhau (Orlhac), una chastanhèira (Auvèrnhe), un castanet o chastanet (Cevenas), una castanheda (Gasconha), una castanhareda (Provença) o una bòsc/chastanhierada/chastanhòla (Lemosin), etc. E se'n tira lo nom del parçan de la Castanhau qu'es a l'entorn d'Orlhac.
La longevitat del castanhièr es plan bèla, de 500 a 1500 ans. Un castanhièr sicilian: Il Castagno dei Cento Cavalli sus la comuna de Sant'Alfio (sul penjal d'Ètna) auriá entre 2000 e 4000 ans.
Lo castanhièr florís de junh a julhet, las flors mascles nòlon alara a espèrma. Las castanhas tomban tre lo mes d'octobre. L'arbre es monoïc: se tròba sul meteis arbre de flors unisexuadas, mascles e femes, dispausadas en caton dreiçat a la florison.
Lo pelon, involucre verd e espinós, envelopa los fruches, las castanhas, d'un a tres per pelon. Pels botanistas son d'aquènis. Cadun d'aqueles fruches es format d'un clòsc prim e correjós, la pelòfa (lo pericarp pels botanistas) e conten una grana, de còps doas, envelopada d'una pellicula rogenca e astringenta, que dintra dins los plecs de l'amètla e que cal levar abans de consomar.

## Etimologia

Castanhièr ven del latin castanea, derivat del grèc kastanon. Aquel nom fariá referéncia a Kastanon, una vila de Tessàlia famosa dins l'Antiquitat per sas castanhas. Castanea designava lo garric abans de designar lo castanhièr. Sativus significa «cultivat» en latin.

## Ligams extèrnes

* (fr) Un sit sul castanhièr en Lemosin amb un vocabulari occitan tematic

## Nòtas e referéncias

* ↑ Ives Lavalada, Dictionnaire Français/Occitan - Limousin-Marche-Périgord, Ed. Lucien Souny, 2001
* Portal de la botanica
* Wikidata: Q22699
* Multimedia: Castanea sativa
* Espècias: Castanea sativa
# Canton de Chasluç

Lo canton de Chasluç es una anciana division administrativa de Lemosin, suprimida per la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, que placet totas sas comunas dins lo canton de Sent Iriès. Era situat dins l'arrondiment de Limòtges, lo departament de Nauta Vinhana e la region de Lemosin, aura englobada dins la Novela Aquitània. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta nauta lemosina.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat | Intercomunalitat |
| Bussiera Galand | 87027 | 53.86 | 1280 (2018) | 23,77 | CC de País de Neiçon e Monts de Chasluç |
| Los Cars | 87029 | 16.72 | 630 (2018) | 37,68 | CC de País de Neiçon e Monts de Chasluç |
| Chasluç | 87032 | 27.98 | 1629 (2018) | 58,22 | CC de País de Neiçon e Monts de Chasluç |
| Flavinhac | 87066 | 30.79 | 1065 (2018) | 34,59 | CC de País de Neiçon e Monts de Chasluç |
| Lavinhac | 87084 | 6.04 | 159 (2018) | 26,32 | CC de País de Neiçon e Monts de Chasluç |
| Pajas | 87112 | 27.76 | 580 (2018) | 20,89 | CC de País de Neiçon e Monts de Chasluç |

## Istòria

En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet deminjat, sieis comunas eran dejà dins lo canton de Chasluç, mas Sent Nicolau e Corbafin, dempuei 1974 dins Bussiera Galand, era dins lo canton de La Ròcha l'Abelha, suprimit..

## Nòtas

* ↑ fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas
# Departament d'Aboasso

Lo departament d’Aboasso (département d'Aboisso en francés) es un departament de la Còsta d'Evòri. Lo caplòc n'es Aboasso. Es dins l'Èst de l'estat, dins la region de Comòe del Sud e lo districte de Comoé. La populacion n'es de 361 842 abitants (recensament de 2021) per 4452 km².
# Sydney Brenner

Sydney Brenner :
| Profession: | Biologista |
| País: | Sud-Africa |
| Data de naissença: | 13 de genièr de 1927 |
| Luòc de naissença: | Germiston, Sud-Africa |
Sydney Brenner (n. en 1927) es un biologista sud-african. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2002.
# Patric Valent

Patric Valent (en francés:Patrick Vaillant) es un musician (mandolina electrica). Es sòci del grop occitan marselhés Chin Na Na poun.
# Marjarida

Marjarida es un massís montanhós del Massís Central occitan. Estrechament, Marjarida es la montanha orientada sud-est/nòrd-oèst que despassa los 1400 m, e que corrís del Truc de Fortunièr (en Gavaudan) ont culmina a 1543 m, a Sant Flor en Auvèrnhe. Pus largament, la Marjarida inclutz los nauts plans, a l'altitud mejana que despassa los 1000 m a l'èst e l'oèst del sistèma central. A l'èst confronta amb los monts de Vivarés (en seguir la val d'Alèir), a l'oèst amb Aubrac, al sud amb la val d'Òlt e al nòrd amb lo replanat de Velai.
Tanben, Marjarida es una contrada d'Occitània situada mai que mai en Lengadòc (es lo gròs de Gavaudan) e tanben al limit sud d'Auvèrnhe.
Sa vila principala es Mende.

## Geologia

Marjarida es una part del vièlh massís ercinian. Sos granits datan de -300 Ma. Arrasat lo massís se tornèt joslevar pendent l'orogenèsi pirenenca (-40 Ma).

## Idrologia

Las aigas de Marjarida van a l'oèst de la cadena centrala cap a Garona (mai que mai per Trueire que i a la font, marginalament cap a Òlt), a l'èst cap a Alèir (que i a la font). D'un biais pro marginal, a la termièra de Marjarida, sus la Plana de Montbèl las aigas van cap a Ròse (per Chassesac).

## Païsatge

Lo païsatge es particularament tipat e es lo fruch de son istòria socioeconomica. Generalament lo denivelat es plan pauc marcat e vei una alternança de vals ont serpentan de rius e de sèrras traucadas de combas. Lo fons de las combas es sovent umid (las sanhas) e drenat mercé a de rasas, pichons valats que seguisson las corbas de nivèl. Lo païsatge vegetal se compausa d'una mirgalhadura de prats, de landas de reguèrgs (dempuèi l'exòde rural) e de bòsques de pins e de faus. Los camps (de segal mai que mai) i son plan pauc nombroses.
Coma dins la màger part d'Occitània, mas d'un biais plan prononciat, l'abitat se concentra pas dins de vilatges mas dins tot un fum de maselatges. Aital una comuna de 150 abitants coma Chaudairac pòt téner fins a 10 nogals de populacions (mai de 4 bòrdas) sens comptar las bòrdas e los maselatges mai pichons. Los monts de Marjarida stricto sensu son cobèrts a l'ora d'ara de plantacions de conifèrs qu'emplaçan las bruguièras, elas-meteissas consequéncias del desbosigament de las fajas.

## Nòtas

* ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
# Folés

Folés (Fouleix en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Folés :
| Beuregard e Bassac | Sent Maime de Perairòus | Sench Amand de Vern |
| Sent Martin de las Combas | | |
| Clarmont de Beuregard | Sent Feliç de Viladés | Sent Laurenç deus Bastons (comuna novèla de Vau de Loira e Caudau) |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Foles, au segle XIII, Fouleys, sense data, Parochia de Foliata, faussa traduccion de 1400, Folesium, latinizacion de 1510. La prononciacion es [fu’le$^j$]. Dauzat, sigut per Tanet e Hordé, interprèta lo nom coma un derivat de fòl, motivat l'idèa d'una terra de qualitat talament bassa que seriá fòu de la cultivar. Lo site de las comunas de Dordonha aima mai un nom germanic de persona en *Fol- e sufixe -ensem.$^,$$^,$

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2014 | 2026 | Emmanuel Legay | | |
| març de 1989 | 2014 | Gérard Gallet | sense etiqueta | retirat |
| | 1989 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Vern; es adara deu canton deu Perigòrd Centrau.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 228, totala: 229 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 601 | 559 | 546 | 549 | 556 | 555 | 612 | 694 | 612 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 606 | 570 | 550 | 490 | 508 | 506 | 506 | 523 | 483 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 423 | 351 | 332 | 286 | 287 | 244 | 252 | 219 | 224 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 202 | 209 | 188 | 172 | 186 | 204 | 184 | 197 | 208 209 |
| 2009 | 2010 |
| 218 219 | 221 222 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 162-163
* 1 2 https://web.archive.org/web/20170806110357/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/vergt/FOULEIX.htm
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 298
* Portau de Perigòrd
# Sant Andrieu d'Alàs

Sant Andrieu d'Alàs (Sent Andrieu d'Alàs) o Sent Andrieu e Alàs o Sent Andriu e Alàs(Saint-André-d'Allas en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia
### Sent Andrieu

La prononciacion es [ʂɪntɔ̃n’driw]. Lo nom es atestat en latin, sense data, Sanctus Andreas. Andreas es lo nom grèc d'un dels dotze apòstols e tanben lo nom d'autres sents; lo sens es « viril »$^,$$^,$.

### Alàs

La prononciacion es [ɒ’la]. Alàs s'escriviá Alas al sègle XIX. Chantal Tanet e Tristan Hordé escrivon que lo nom ven dels Alans, Alanos; lo nom Allas de l'Évêque s'explicava per la preséncia d'un castèl dels avesques, de Sarlat, se supausa. Segon lo site de las comunas de Dordonha, lo nom s'explica per lo nom « galloroman » d'òme Alacius (Alacios, lo nom es celtic).

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2014 | 2026 | Patrick Salinié | | |
| 1997 | 2014 | Roland Manet | sense | retirat de portaire |
| | 1997 | | | |
| avant 1995 | ? | Fernand Albié | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 817, totala: 846 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 908 | 937 | 1 027 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 927 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 679 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 393 | | | | Cercar | 592 | 683 | 711 | 741 760 |
| 2009 | 2010 |
| 772 792 | 798 818 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* 1 2 3 4 5 https://web.archive.org/web/20160304111427/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/sarlat-la-caneda/SAINT-ANDRE-D-ALLAS.htm
* 1 2 3 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 296
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 585
* Portau de Perigòrd
# Albèrt II de Mónegue

Albèrt II de Mónegue (de son nom complèt en francés Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi; Mónegue, 14 de març de 1958) es l'actual prince de Mónegue, e lo filh de Rainier III e Grace Kelly. Es maridat amb Charlene Wittstock.
| Precedit per Rainier III | Prince de Mónegue dempuèi lo 6 d'abril de 2005 | Seguit per cap |
# Dipsacus fullonum

Lo cardon, cardèr, o cabaret dels aucèls (Dipsacus fullonum) es una espècia de plantas erbacèas de la familha Dipsacaceae segon la classificacion classica de Cronquist (1981) o Caprifoliaceae segon la Modèl:APGIII.

## Referéncias

* ↑ «cardère» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
* ↑ de Cantalausa, Joan. «Dipsacus fullonum». A: Diccionari General Occitan (DGO). Cultura d'Òc. ISBN 2-912293-04-9.
* Wikidata: Q160099
* Multimedia: Dipsacus sylvestris
* Espècias: Dipsacus fullonum
# Diccionari General Occitan

Lo Diccionari General Occitan Cantalausa es un diccionari en occitan, òbra de Loís Combas.
Foguèt publicat en 2002 per Edicions Cultura d'Òc. A mai de 100.000 intradas e 200.000 definicions e 1.056 paginas e es lo primièr diccionari occitan que las definicions son tanben en aquela lenga.
Incorpòra totes los mots dels anteriors diccionaris de Frederic Mistral e Loís Alibèrt en i apondent de paraulas nòvas e neologismes de tota sòrta. La majoritat d'intradas son en dialècte lengadocian, mas i apareisson tanben de mots pròpris d'autres dialèctes. L'autor, Loís Combas, mai conegut coma Joan de Cantalausa, i consacrèt vint ans de la siá vida e lo dediquèt als occitanistas e catalanistas de tot lo mond.

## Edicion de Miquèl Joffre

Al sègle XXI, l'ensenhaire roergàs Miquèl Joffre publiquèt una edicion aumentada, consultabla liurament en linha sul sit del Grelh Roergàs, que corregís los errors de Combas e aumenta d'informacions dels lexics de Josiana Ubaud e d'autres.

## Nòtas

* ↑ «Diccionari de Cantalausa» (en occitan). al web de l'IEO.
* ↑ «PRESENTACIÓ DEL DICCIONARI GENERAL OCCITAN CANTALAUSA A L’INSTITUT D’ESTUDIS CATALANS» (en catalan). enricgarrigacaoc.blogspot.com.

## Ligams extèrnes

* Diccionari general occitan de Cantalausa. Edicion aumentada en occitan e en francés per Miquèl Joffre
* Diccionari General Occitan: a partir dels parlars lengadocians PDF (7,1 Mo)
# Prat de Comte

Prat de Comte es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
# Rasquera

Rasquera es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
# Vinebre

Vinebre es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
# Noroèc

Lo noroècl es una lenga germanica anciana que parlavan los vikings o noroècs o escandinaus ancians, en Escandinàvia e mai dins las tèrras conquistadas pels vikings, durant l'Auta Edat Mejana e l'Edat Mejana Classica, fins en 1300 aperaquí.
Vèrs 1300, lo noroèc evolucionèt per engenerar las lengas escandinavas actualas (o lengas germanicas nordicas): l'islandés, lo feroés, lo norvegian, lo danés e lo suedés.
# La Torre de l'Espanyol

La Torre de l'Espanyol es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
# Arnes

Arnes es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.

## Geografia

Arnes est une ville et une commune de la région de Terra Alta , à la limite à Aragon . Situé dans la partie la plus sud de la région, la ville se situe sur une petite colline à 508 m d'altitude qui donne sur la rivière Algars. La superfícia municipala de 42,53 km², del costat sud, s'estend dins lo massís de Pòrts de Tortosa-Beseit, del temps que lo costat nòrd, mai plan, es dominat pels rius Algars e Estrets.
Après un periòde de depression e de despoblament, comun a tota la region, dins los darrièrs ans la vila a fòrtament desvolopat son ofèrta de torisme rural e de randonnée, gràcias a son emplaçament pròche del Pargue Natural d'Els Ports, 2 730,40 ectaras de la municipalitat d'Arnes fan partida de lo Parc Natural dels Pòrts d'Els.

## Istòria

Sembla que lo luòc ocupat per Arnes foguèt d'en primièr un establiment sarrasin e foguèt mai tard conquistat per Alfonso el Casto #que cediguèt lèu lo luòc al comandament templièr d'Hòrta per que poguèsse s'ocupar de lo repoblar. Un còp l'Òrdre del Temple abolit, en 1318, Arnes venguèt èsser governat pels Espitalièrs, dempuèi la castelhania d'Amposta, ont demorèt fins a la confiscacion de Madoz, cap a 1955.
Un des punts d'interès dera vila ei era bastissa deth consistòri, ua des bastiments civius mès importants dera renaissença catalana, bastida er an 1584 per Joan Vilabona de Queretes, a on se tròbe eth gran pòrge ena planta baisha e es hièstres dera planta nòbla. Enes darrèri ans, s'an recuperat es rèstes dera absida dera anciana glèisa gotica, que se pòt veir ath costat dera actuau, bastida en sègle XVIII.
En 1992 foguèt declarat Site Històric per la Generalitat de Catalonha.

## Ligams extèrnes

https://arnes.altanet.org/historia-i-tradicions
* Portau d'Espanha
# Causse de Sauvatèrra

Lo Sauvatèrra es lo causse mai septentrional dels Grands Causses. Son altitud mejana es de 900 m. Es bordat al nòrd per la val d'Òlt e al sud per las gòrjas de Tarn que lo desseparan del Causse Mejan, doas vals que tresplomba de còps de 400 m a 500 m. A l'èst es religat a la sèrra del Mont Losera pel còl de Montmiralh. A l'èst la termièra es pas trencada e se perseguís sens rompedura amb lo Causse de Severac.