# Lo Castelar (Agenés)

Lo Castelar (Castella en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Lo Castelar :
| Sent Barç | Senta Colomba de Vilanuèva | Sent Antòni de Ficalbà |
| | | Montvalent (Agenés) |
| Launhac | Folaironas | La Crotz Blanca |

## Toponimia

La prononciacion es [lu,kaste'la]. Las fòrmas ancianas son : Bourboul (ecclesia Sancte Marie de ~) prope Sarinhac, en 1235, Barbol (feodum de ~), en 1259, Castellario (Petri de ~), en 1276, Barbol (Sancti Petri de ~). Tres luècs son citats : Borbol, Sarinhac e (Lo) Castelar.
Sarinhac, citat en 1235, deu èsser Savinhac, l'ancian nom de Sent Barç, o de faiçon mens segura l'ostal situat près de Mondon, a l'oèst del Castelar.
Borbol/Borbon/Borbó (ruisseau de Bourbon sus la mapa IGN) es lo nom d'un riu, mès tanben, segon Durengues citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom del castèl. Es un idronime vengut d'un celtic borv-/borb-/borm-, qu'a lo sens de « bolhiment, gargotament ». Aquel sens sembla ben d'èsser lo de la raiç, mes lo sens celtic de boruo, bormo es de « font cauda ». Durengues, dins son Pouillé Historique du Diocèse d'Agen pour l'année 1789 nomma la glèisa del Castelar, Saint-Pierre de Bourbon, e pus precisament saint Pierre ès liens, « Sent Pèir encadenat (?) », signe d'ancianetat segon Bénédicte-Boyrie-Fénié (Antiquitat, nauta Edat Mejana). Lo Castelar es pas lo nom de la parròquia anciana.
Lo Castelar es lo nom actual del vilatge. Es pas castellanum (fundum), ambe sufixe -anum, coma cresiá Dauzat, mès lo sufixe -are, çò qu'es pus frequent e que se justifica mai que mai pr'amor de l'article. Es un nom plan espandit, ambe de variantas, Lo Cailar (fòrma sincopada : * Lo Castelar > *Lo Castlar > Lo Cailar),
Le Carlar de Baile (autra fòrma sincopada) o Le Casterar, fòrma gascona qu'a tanben donat plan d'antroponimes. Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, explica castelar per « residéncia senhorala fortificada » e Astor explica lo sufixe -ar, del neutre latin -are, per l'emplaçament, lo site d'un castèl. Lo sufixe permet pas de saber quora se tracta d'un castèl actual o d'un castèl ancian, a l'epòca de la fixacion del nom, mes l'usatge dona l'impression que lo tipe castelar e derivats es emplegat mai que mai per de castels arroïnats e donc sovent despareguts a nòstra epòca.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| 2020 | 2026 | Corine Lecourt-Bartherotte | |
| març de 2014 | 2020 | Bruno Testu | |
| 1994 | 2014 | Alain Despiémont | asseguraire |
| | 1994 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Ròca Timbaud; es ara del canton del País de Sèrras.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 348, totala: 357 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 413 | 528 | 564 | 519 | 542 | 562 | 528 | 530 | 502 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 505 | 463 | 430 | 384 | 372 | 349 | 351 | 341 | 343 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 341 | 332 | 330 | 304 | 312 | 284 | 282 | 279 | 239 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 211 | 228 | 192 | 222 | 264 | 314 | 330 | 332 | 334 344 |
| 2009 | 2010 |
| 335 345 | 334 344 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 373 abitants e la densitat èra de 29,79 ab/km².

## Luècs e monuments

* Caunas de Fontiron

## Veire tanben

* Comunas d'Òlt e Garona

## Nòtas

* 1 2 3 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 81-82
* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/carte
* ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 82-83
* ↑ https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/658/mode/2up
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 154
* ↑ Jacques Astor, Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la França, Éditions du Beffroi, 2002, p. 207
* Portau de Guiana