# Cebola

La cebola (var. cebeta) es una planta erbacèa vivaça de la familha dels Amarilidacèas (ex Liliacèas), cultivada per sas fuèlhas aromaticas e utilizada coma condiment, de gost mai doç que la ceba o l'escaluènha.
Es un ingredient important de fòrça cosinas d'Orient extrèm jol nom de 蔥 (pinyin: cōng ; « tsong ») en chinés, negi (葱 / ねぎ, negi) (葱 / ねぎ) en japonés e 파 (pa) en corean.
Fa partit de las plantas que la cultura es recomandada dins los domènis reials per Carlesmanhe dins lo capitulari De Villis (fin del sègle VIII o cemençament del IX).

## Descripcion

La cebola forma de matas de 40 cm de naut. Fuèlhas cilindricas e clòtas, vert escur leugièrament blavencas. Inflorescéncia e ombela de forma esferica. Flors malvas. Raices un pauc cofladas en bulbs longs, leugièrament asimetrics, blancs o ròses.

## Varietats

Existís tres varietats cultivadas d'Allium fistulosum :
* la cebola comuna roja, tipe mai corrent
* la cebola blanca, mai premarc, de sabor mendra
* lo type Ishikura long white, que ne forma pas de bulb e sembla puslèu a un pòrro.
Quatre varietats son inscrichas al Catalòg oficial de las espècias e varietats: Blanca aboriva, Comuna roja, Katana e Yoda.
Mai de 50 varietats son inscrichas al Catalòg europèu

## Cultura

La cebola demanda un sòl fresc e mòble. Sa multiplicacion se fa per semenadas en plaça a la prima (fin de març, debut abril) o alara per division de la matas a la davalada. La culhida interven al tèrme de 3 a 5 meses (mas melhor val moderar los talhs la primièra annada, per daissar la planta s'installar coma cal).
Levar las fuèlhas segon los besonhs. Se conselha de talhar las tijas floralas a l'apareisser.
Dins las culturas comercialas, la culhida se fa per arrancatge de las matas e la cebola es venduda en botèls.
Las fuèlhas de cebola se congelan aisidament, mas la dessicacion es tanben un bon mejan de'n gardar per l'ivèrn.
Ennemics: la mosca de la ceba (Delia antiqua, familha de las Anthomyiidae) e l'arnha del pòrre.

## Utilizacion

La cebola s'utiliza sovent en entièr (fuèlhas e bulb) picada o atalhonada, jos forma de condiment o per remplaçar la ceba que lo gost es mai fòrt. Es sovent cuècha - brevament - mas se pòt utilizar cruda (subretot las fuèlhas) per aromatizar un plat en fin de coseson coma se lo fariá amb la ceboleta. S'utiliza per las ensaladas, plats, sopas, etc.

### Antilha

Utilizada dins fòrça especialitats. Es nomenada oignon-pays.

### Asia

Quitament s'es cosinada gaireben pertot pel mond entièr, n'es subretot en Orient Extrèm (Corèa, China, Asia du Sud-Èst, Japon) ont es un ingredient important utilizat gaireben pertot: pastas, ris sautats, plats de viandas al wòk, ensaladas, sopas, etc. Es una garnitura par exemple al guit lacat ont es picada e acompanha la vianda du guit, l'ensems servit dins de còcas.

### Jamaïca

L'escallion, la cebola es combinada al frigola, alh, pebròt, piments. Es sovent presenta dins lo comèrci dins de mesclas d'espicias.

### Russia

La cebola es utilizada a la prima per apondre de la verdura dins las ensaladas.

## Referéncias

* ↑ Plant variety database - European commission
* ↑ (en) « Ministry of Agriculture and Lands Standard Specification for Escallion », Ministry of Agriculture and Fisheries, Jamaica, april 1987 (revised june 1999) (consulté le 20 août 2010)Modèl:Lien brisé

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes

* Referéncia JSTOR Plants : Allium fistulosum (en) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia JSTOR Plants : Allium fistulosum (en)
* Referéncia Catalogue of Life : Allium fistulosum L. (en) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia Catalogue of Life : Allium fistulosum L. (en)
* Referéncia Flora of North America : Allium fistulosum (en) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Allium fistulosum (en)
* Referéncia Flora of China : Allium fistulosum (en) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia Modèl:EFloras/labèl : Allium fistulosum (en)
* Referéncia GRIN : espèce Allium fistulosum L. (en) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia GRIN : espècia Allium fistulosum L. (en)
* Referéncia INPN : Allium fistulosum L., 1753 (+ statut + description) (fr) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia INPN : Allium fistulosum L., 1753 (+ estatut + descripcion) (fr)
* Referéncia ITIS : Allium fistulosum L. (fr) (+ version anglaise (en)) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia ITIS : Allium fistulosum L. (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Kew Garden World Checklist : Allium fistulosum L. (1753) (en) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Modèl:Kew liste
* Referéncia NCBI : Allium fistulosum (en) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia NCBI : Allium fistulosum (en)
* Referéncia The Plant List : Allium fistulosum L. (en) (Source: KewGarden) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia The Plant List : Allium fistulosum L. (en) (Font : KewGarden)
* Referéncia Tropicos : Allium fistulosum L. (en) (+ liste sous-taxons) (consulté le 1$^{er}$ août 2014)Referéncia Tropicos : Allium fistulosum L. (en) (+ lista sostaxons)
* Referéncia uBio : Allium fistulosum L. (en)