OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ormes (Eure)

Ormes en normand (Ormes en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Daniel Jacob |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 436 | 451 | 449 | 412 | 436 | 430 | 394 | 488 | 466 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 461 | 438 | 443 | 391 | 385 | 379 | 390 | 347 | 347 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 338 | 326 | 304 | 278 | 310 | 281 | 298 | 308 | 302 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 285 | 255 | 293 | 309 | 389 | 383 | 437 | 444 | 456 |
| 2009 | 2010 |
| 457 462 | 468 476 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Ormes (Loiret)

Ormes es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.

## Geografia

La vila a situat a 118 km al Sud-Oèst de París, 8,5 km al Nòrd-Oèst del centre de Orléans, al nòrd de la Loire, en lisière de la region naturala de Beauce, en la airal urban e la unitat urbana de Orléans.
La ville est située à 118 km au Sud-Ouest de Paris, 8,5 km au Nòrd-Ouest du centre d'Orléans, au nord de la Loire, en lisière de la région naturelle de Beauce, dans l'aire urbaine et l'unité urbaine d'Orléans.

### Comunas vesinas
## Istòria

Lo sieu nom ven de « Ulmus », nom d'una villa gallo-romaine. Aquela aucupacion gallo-romaine a testificat per registres archéologiques près del castèl de la Riffaudière, en trobant una soscava e de divèrses elements d'aquela epòca (moneda, poterie…).
Son nom vient de « Ulmus », nom d'une villa gallo-romaine. Cette occupation gallo-romaine est attestée par des fouilles archéologiques près du château de la Riffaudière, retrouvant une cave et plusieurs éléments de cette époque (monnaie, poterie…).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Alain Touchard |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 750 | 872 | 813 | 858 | 759 | 800 | 790 | 775 | 823 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 812 | 784 | 806 | 707 | 723 | 755 | 747 | 733 | 682 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 686 | 622 | 626 | 600 | 610 | 615 | 587 | 614 | 696 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 735 | 799 | 1 062 | 1 272 | 2 291 | 3 053 | 3 308 | 3 345 | 3 381 |
| 2009 | 2010 |
| 3 411 3 476 | 3 435 3 504 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Dels registres archéologiques dins lo castèl de la Riffaudière a Ormes, La Republica del Centre, edicion Orléans, 22 d'agost 2008, p12.
* ↑ Des fouilles archéologiques au château de la Riffaudière à Ormes, La République du Centre, édition Orléans, 22 août 2008, p12.
* Portal de las comunas de França
# Ormes (Marna)

Ormes es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Michel Suply |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 256 | 295 | 314 | 318 | 292 | 299 | 288 | 333 | 296 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 300 | 272 | 274 | 258 | 244 | 229 | 212 | 223 | 250 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 216 | 224 | 245 | 205 | 200 | 218 | 203 | 202 | 193 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 193 | 214 | 256 | 320 | 348 | 389 | 440 | 447 | 454 |
| 2009 | 2010 |
| 450 456 | 453 470 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Ormesson-sur-Marne

Ormesson-sur-Marne es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val de Marna e la region d'Illa de França.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2014 | 2020 | Marie-Christine Ségui | UMP, LR |
| 1998 | 2014 | Guy Le Dœuff | UMP |
| | 1998 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 188 | 208 | 220 | 181 | 181 | 170 | 170 | 165 | 157 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 132 | 125 | 150 | 96 | 110 | 112 | 154 | 171 | 190 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 256 | 260 | 238 | 331 | 1 685 | 3 035 | 3 802 | 3 454 | 5 252 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 6 702 | 8 277 | 8 698 | 8 674 | 10 038 | 9 793 | 9 868 | 9 864 | 9 878 |
| 2009 | 2010 |
| 9 891 9 977 | 9 904 9 990 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Ormes-et-Ville

Ormes-et-Ville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

* Preséncia gallo-romaine.
Las municipalitats de Ormes-e-Vila e de Vaudigny an #èsser desligadas de Las Mesnils-sus-Madon #qu'a preses lo nom de Crantenoy l'an 1987.
* Présence gallo-romaine.
Les communes d'Ormes-et-Ville et de Vaudigny ont été détachées de Les Mesnils-sur-Madon qui a pris le nom de Crantenoy en 1987.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gilbert Godfroy |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 393 | 366 | 383 | 411 | 420 | 436 | 454 | 475 | 450 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 415 | 401 | - | 393 | 406 | 414 | 430 | 387 | 350 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 328 | 292 | 251 | 183 | 167 | 168 | 158 | 139 | 139 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 136 | 105 | | | 158 | 177 | 234 | 242 | 246 |
| 2009 | 2010 |
| 245 247 | 245 247 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Ormesson

Ormesson es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Marcel Paupardin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 100 | 106 | 146 | 104 | 119 | 131 | 162 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | 161 | 155 | 137 | 131 | 129 | 129 | 117 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 156 | 143 | 146 | 135 | 170 | 129 | 131 | 114 | 118 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 135 | 150 | 148 | 175 | 203 | 238 | 242 | 252 | 250 |
| 2009 | 2010 |
| 261 264 | 273 276 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Ormoiche

Ormoiche es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.

## Istòria

Lo 15 d'abril de 1912, lo #forn# de pan de Mll Lemercier a #èsser declarada en faillite.
Segon las listas oficialas establidas per las autotités militaras alemandas,
e comunicadas per elas en 1940 e 1941
i a #aver 3 presoèrs de guèrra a Ormoiche
Fonts: listas n° 26 del 05/10/1940, lista N° 64 e 99.
Le 15 avril 1912, la boulangerie de Mll Lemercier a été déclarée en faillite.
Selon les listes officielles établies par les autotités militaires allemandes,
et communiquées par elles en 1940 et 1941
il y a eu 3 prisonniers de guerre à Ormoiche
Sources: listes n° 26 du 05/10/1940, liste N° 64 et 99.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gisèle Prud'Homme |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 169 | 171 | 128 | 170 | 192 | 178 | 184 | 195 | 195 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 188 | 183 | 187 | 189 | 179 | 181 | 161 | 145 | 125 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 144 | 113 | 120 | 102 | 98 | 99 | 97 | 78 | 68 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 62 | 70 | 60 | 76 | 68 | 61 | 70 | 71 | 72 |
| 2009 | 2010 |
| 72 72 | 72 72 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Archiu comercial de la França: 1912/06/01 (N44,A39)-1912/06/04 (N52,A39). Nòta : REDREÇAMENT
* ↑ Archives commerciales de la France: 1912/06/01 (N44,A39)-1912/06/04 (N52,A39). Note : REDRESSEMENT
* Portal de las comunas de França
# Ormes (Auba)

Ormes es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | M. Christian Aviat |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 309 | 307 | 366 | 357 | 391 | 392 | 368 | 340 | 346 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 352 | 362 | 347 | 342 | 336 | 339 | 311 | 296 | 291 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 272 | 245 | 228 | 190 | 208 | 212 | 202 | 210 | 228 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 230 | 187 | 175 | 204 | 210 | 193 | 196 | 197 | 200 |
| 2009 | 2010 |
| 196 203 | 197 201 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Ormes (Sòna e Léger)

Ormes es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha Franca Comtat.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde |
| 2008 | 2014 |
| març de 2001 | 2008 |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 828 | 719 | 745 | 902 | 949 | 863 | 880 | 863 | 924 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 880 | 865 | 850 | 828 | 788 | 801 | 800 | 795 | 734 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 710 | 648 | 624 | 582 | 567 | 531 | 465 | 452 | 435 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 408 | 347 | 334 | 406 | 413 | 438 | 489 | 496 | 504 |
| 2009 | 2010 |
| 503 512 | 517 527 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Ormisdas

Ormisdas (mòrt lo 6 d'aost de 523) foguèt lo 52$^{en}$ papa de la Glèisa Catolica Romana dau 20 de julhet de 514 au 6 d'aost de 523. Succediguèt a Simmac (498-514) e foguèt remplaçat per Joan I$^{èr}$ (523-526).
Eissit d'un ostau aisat de la region de Roma, se maridèt e aguèt un fiu (que venguèt lo papa Silvèri entre 536 e 537) avans d'intrar au sen de la Glèisa. Durant l'esquisma de Laurenç, venguèt un dei caps dau clergat fidèu au papa Simmac. Aquò favorizèt son ascension dins la ierarquia crestiana e son eleccion foguèt fòrça aisada. Sa premiera preocupacion foguèt d'eliminar lei darrierei consequéncias de l'esquisma de Laurenç e lei darriers esquismatics foguèron tornarmai acceptats dins la Glèisa.
Pasmens, Ormisdas deguèt tanben rapidament s'ocupar deis afaires de la Glèisa d'Orient e de l'esquisma acacian acomençat ambé la publicacion de l'Henotikon per l'emperaire bizantin Zenon. Anastasi, successor de Zenon, mantenguèt lo document e se raprochèt dei tèsis monofisistas. Acomencèt tanben de persecucions còntra leis evesques fidèus dau concili de Calcedònia. Per renfòrçar sa posicion en fàcia dau poder imperiau, uneis evesques orientaus demandèron alora au papa de restablir l'unitat de la Glèisa. Pasmens, lei condicions d'Ormisdas, especialament la condamnacion dei tèsis acacianas, foguèron finalament pas acceptats. Enterin, una revòuta menada per lo generau Vitalian obliguèt l'emperaire d'acceptar la restauracion de l'unitat de la Glèisa e l'arbitratge de la papautat regardant lei divisions teologicas entre Constantinòple e leis autreis evesques orientaus. Pasmens, Anastasi voliá subretot ganhar de temps e lei negociacions s'acabèron sensa resultat. Après la desfacha de Vitalian, l'emperaire assaièt d'organizar una revòuta de Roma còntra Ormisdas mai lo Senat refusèt de sostenir lo movement. Aquò entraïnèt alora lo raliment au papa d'uneis evesques orientaus.
En matèria de disciplina dau clergat, Ormisdas adoptèt lo premier decrèt enebissent l'atribucion d'una carga de la Glèisa en cambi de privilègis ò de dons.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.
# Paleontologia

La paleontologia, literaument "la sciéncia deus èstes ancians" (deu grèc paleo -ancian-, onto -èste- e logos - sciéncia-) qu'ei la disciplina qui estúdia las rèstas fossilas deus èstes vius.
# Palermo (Buenos Aires)

Palermo qu’ei un quartièr de Buenos Aires. Qu’ei en gran partida ocupat per ua seria de parcs aperats los bòscs de Palermo on òm troba lo Planetari Galileo Galilei. Lo parc 3 de Febrero (en occitan, 3 de heurèr) que ho creat peu president Domingo Faustino Sarmineto suber lo terren de la proprietat de Juan Manuel de Rosas qui perdó justament lo poder après la soa des.hèita de la batalha de Caseros lo 3 de heurèr de 1852. A la plaça de çò qui èra estat autes còps l'ostau de Rosas (èra estat seti deu poder executiu durant lo govern deu Restaurador) ua estatua Sarmiento, lo son enemic, que's quilha uei lo dia. Palermo qu’acesa tanben lo Jardin Japonés entertiengut per la comunautat nipona, lo Jardin Botanic renomat per la colleccion de plantas e per la soa massissa comunautat de gats que los aimadors deus felins e vienen neurir.
Au ras deu Jardin Botanic òm troba tanben lo Zòo de Buenos Aires.
Palermo qu’ei tanben associat dab las corrudas de chivaus per’mor deu son ipodròm pròche deu Centre Culturau Islamic Rei Fahd (Centro Cultural Islámico Rey Fahd en castelha), la mosqueta màger d’America Latina.
L'ipodròm de Palermo qu'ei evocat dens un famós tango de Juan Villalba interpretat per Carlos Gardel e qui dit :
¡Maldito seas, Palermo! Me tenés seco y enfermo, mal vestido y sin morfar, porque el vento los domingos me patino con los pingos en el Hache Nacional
(Malaja sias Palermo ! Que'm deishas sec e malaut, mau vestit e shens minjar per'mor que la moneda los dimenges que'm la perdi a l'Ipodròm Nacionau.)
La partida abitada de Palermo qu’ei divida enter Palermo chico (lo petit Palermo), zòna exclusiva e rica, e Palermo viejo.
# Paleta (pintura)

La paleta es un otís de pintura e de decoracion que permet de dispausar, de preparar e de mesclar lei pastas coloraas avans lor utilizacion. Imaginaa tre la Preïstòria (omoplata d'ors o de rinoceròs), es vengua un simbòl de l'artista pintre e de la pintura en generau.

## Liames intèrnes

* Color.
* Pintura.

## Bibliografia

* (fr) André Béguin, Dictionnaire technique de la peinture, 2009, p. 557.
# Paleta de Narmer

La Paleta de Narmer qu'ei ua òbra escultada deu Periòde Tinita (autorn de -3000, lo periòde abans l'Empèri Ancian) considerada com lo mei vielh document istoric deu monde. Que ho descobèrta en 1894 peus arqueològs anglés James E. Quibell e Frederick W. Greenau au cors de cavas arqueologicas dens lo temple d'Òrus a Eracleopòlis. Que representa un personatge qui los ieroglifs e noman Narmer, portant la corona de la Hauta Egipte e qui truca victoriós un son enemic dab ua maçuga. Que's rapròcha aqueth Narmer dab lo purmèr rei egipcian mentavut per l'istorian grèc Erodòt: Min, Menes en çò de l'aute istorian grèc Maneton. Durant los medish cavaments que's descrobí tanben lo cap de maçuga representant lo rei Òrus Escorpion (eth tanben representat victoriós e portant la corona de la Hauta Egipte). Los dus faraons que deven aver viscut haut o baish a la medisha epòca en seguí's se non hon quitament pas la medisha persona. La paleta qu'ei generaument interpretada com lo raconte de l'unificacion egipciana e que muisharé lo rei Narmer de Hauta Egipte conquestant la Baisha Egipte (simbolizat peu papir) dab l'ajuda deu diu Òrus (lo haucon). Totun, que s'a perpausat tanben que poderé contar l'istòria d'ua auta campanha en dehòra d'Egipte. Se la purmèra interpretacion e hosse justa, aquesta paleta qu'aubriré l'istòria d'Egipte en clavar lo periòde predinastic.

## Ligams extèrnes

* Stan Hendrickx, Narmer Palette Bibliography, 2017.
* Narmer Catalog (Narmer Palette)
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Paleolitic superior

Edats preïstoricas :
| O | La Tène | La Tène | Protoïstòria |
| Protoïstòria ||
| Protoïstòria |||
| O | Bronze final | Bronze final | Protoïstòria |
| Protoïstòria ||
| Protoïstòria ||
| Protoïstòria |||
| O | Calcolitic | | Protoïstòria |
| O | Neolitic | Neolitic | Preïstòria |
| Preïstòria ||
| P | Paleolitic superior | | Preïstòria |
| P | Paleolitic mejan | | Preïstòria |
| P | Paleolitic inferior | | Preïstòria |
| Preïstòria ||
| Preïstòria |||
Lo Paleolitic superior es lo periòde de la Preïstòria qu'es caracterizat per l'arribada de l'òme anatomicament moderne en Euròpa, lo desvolopament daus gatges liats a la chaça e a la pescha, e l'explosion de las formas d'art. Se situa entre 45 000 e 10 000 ans avans lo present e correspond a las darrieras fasas de la glaciacion de Würm. Es precedit per lo Paleolitic mejan e es segut per l'Epipaleolitic (o Paleolitic finau). Plusors culturas se succedissen durant lo Paleolitic superior, sensiblament l'Aurinhacian (de -43 000 a -29 000), lo Gravetian (de -29 000 a -22 000), lo Solutrean (de -22 000 a -18 500) e lo Magdalenian (de -17 000 a -10 000). Dins l'Aurinhacian l'òme moderne coabita en Euròpa emb l'òme de Neandertal juscanta l'extincion de 'queste vers -30 000 ans a Gibartar coincidissent mai o mens emb l'arribada a partir daus Balcans de 'na segonda ersa d'òmes modernes caracterizats per 'na cultura distinta: lo Gravetian. Lo clima dau Paleolitic superior es generalament rigurós emb daus episòdis mai chauds. Lo nòrd d'Euròpa es ocupat per la tondra, biòma caracterizat per l'abséncia d'arbres, delimitada au sud por la taiga, vegetacion pauc espesa qu'es lo reiaume daus erbivòrs: ur (lo davancier de talha granda de las vachas domesticas), chavau de Przewalski, rinoceros lanós, mamot, bisont e saiga; durant los episòdis mai fregs abondan los rangiers. Tots 'queus son chaçats per dos carnivòrs concurrents de l'òme: lo leon de las cavernas e la iena, en tant que l'ors brun e l'ors de las cavernas ocupan las vaus cubertas de bòscs. L'Homo sapiens, dont lo representant mai conegut es l'òme de Cròsmanhon descubert en 1868 a las Aisiás de Taiac, arriba en Euròpa emb de las novelas tecnicas de talha de la peira per la produccion de lamas que servissen de basa a la realizacion de diferents gatges: gratadors, burins, ponchas de flecha, sagaias. De las matèrias duras animalas començan d'estre utilizadas per la fabricacion de sagaias, de propulsors e d'arpons, presentant daus còps daus decòrs geometrics o figuratius. La data d'aparicion de l'arc es discutida per manca de pròvas directas; çai que lai, de pitas ponchas de flecha de silex trobadas dins la bauma dau Parpalló a Gandia datan de 19 000 ans avans lo present. Lo Paleolitic superior s'achaba emb lo eschaufament; es la fin de la cultura dau Magdalenian; lo retorn daus grands bòscs entraina daus chamnhanents au niveu de l'armament (microlitizacion de las ponchas, generalizacion de l'arc) que caracterizan l'Epipaleolitic.
# Paleozoïc

L'èra Paleozoïca, Paleozoïc o èra Primària es una etapa de l'Istòria de la Tèrra de mai de 290 milions d'ans (m.A.) de durada, que s'esten de i a 542 milions d'ans fins i a 251 milions d'ans. Seguís lo Precambrian e precedís lo Mesozoïc. Son nom ven del grèc palaio/παλαιο (vièlh) e zoe/ζωη (vida), significant "vida anciana".
Lo Paleozoïc comença pauc après la desintegracion del supercontinent Pannotia e s'acaba amb la formacion del supercontinent Pangèa. Pendent la màger part de l'èra, la superfícia de la Tèrra se dividís en un nombre relativament pichon de continents.
Lo Paleozoïc inclutz sièis periòdes geologics; del pus ancian al pus recent: lo Cambrian, l'Ordovician, lo Silurian, lo Devonian, lo Carbonifèr e lo Permian.
Lo Paleozoïc va del temps de la primièra aparicion en abondància de fossils de clòsca fins al temps que los continents començavan d'èsser dominats per reptils grands e relativament sofisticats, e pels vegetals relativament modèrns.
# Palestina (istorica)

Palestina (del latin Palæstina, a son torn del grèc Παλαιστίνη Palaistinē, que son etimologia remonta al nom dels filistèus) es una region de l'Orient Mejan, dins lo Levant mediterranèu, a l'èst del flume de Jordan.
Correspond aperaquí a las regions de Galilèa, de Judèa e de Samària.
Lo gentilici es palestinian -a.
Après la revòlta de Bar Koḥbà (132-135) l'emperaire roman Adrian cambièt lo nom de Judèa en Syria Palaestina (en prenent lo nom dels filistèus, que èran d'ancians enemics dels jusieus). Lo territòri apertenguèt successivament, dempuèi lo sègle IVen, a l'empèri Bizantin, al califat Omeia, al califat abbassida, als turcs selchokidas, als fatimidas, al reialme de Jerusalèm, als mamelocs, a l'empèri otoman e a l'empèri britanic (jos mandat de la Societat de las Nacions).
# Palermo Football Club

La Palermo Football Club (Palèrme FC) es un club de fotbòl italian de Palèrme, Sicília.