OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Freguesia

Freguesia (en portugués:) es un tèrme portugués, que designa lo pus pichon escalon de collectivitat territoriala de Portugal, es aital la pus pichona division administrativa del territòri portugués. Lo mot i designa tanben una circonscripcion electorala. Las freguesias correspondon al cinquen nivèl de la nomenclatura d'unitats territorialas estatisticas adoptat per la Commission europèa, pus precisament al segond nivèl d'unitat administrativa locala (UAL2).
# Carte de séjour

Carte de séjour èra un grop de rock francés format a Lion de caps 1980 (desseparat en 1990) per Rachid Taha (lo cantaire), Mokhtar Amini (a la bassa), Jérôme Savy (a la guitarra), Mohamed Amini (a la guitarra ritmica).
Son estats remarcats per aver mesclat lo rock francés ambe la musica mediterranenca, la del Magrèb en particular coma lo rai per exemple, a l'imatge del grop que la màger part dels sòcis èran de soca mòra.
Lor cançon la mai coneguda es en 1986 una represa rai-rock (plan simbolica pr'amor del tèxte) de Douce France de Charles Trenet.
An recebut en 1987 lo Bus d'Acier, lo Grand prèmi del rock francés.
Lo cantaire del grop, Rachid Taha, defuntèt en 2018.

## Referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20221216130841/https://www.europe1.fr/culture/rachid-taha-ancien-leader-de-carte-de-sejour-est-mort-dune-crise-cardiaque-a-59-ans-3753674
# Corporacion Catalana de Mejans Audiovisuaus

Era Corporacion Catalana de Mejans Audiovisuaus (en catalan: Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals, abracat CCMA) ei un organisme dera Generalitat de Catalonha encargat de produsir e difóner productes audiovisuaus en catalan e occitan aranés damb er objectiu dera normalizacion lingüistica e culturau de Catalonha. Siguec creada en mai de 1983 peth Parlament de Catalonha damb eth nòm de Corporacion Catalana de Ràdio e Television (Corporació Catalana de Ràdio i Televisió, abracat CCRTV).

## Era corporacion

Era Corporacion Catalana de Mejans Audiovisuaus dividís es sòns servicis en tres divisions: era Television de Catalonha (servicis audiovisuaus), eth Grop d'Emissores de Catalonha Ràdio (servicis ràdio) e es Mejans Digitaus (contenguts audiovisuaus en Internet). Les dues enterpreses auien estat separades enquiath dia 15 de noveme de 2013, moment que se fusionèren en ua sòla.
Era corporacion aufrís eth consum des sòns productes audiovisuaus mejançant eth sòn portau web, de diuèrses cadees, e mejançant diuèrses aplicacions entàs telefonets e entàs televisions. Ath delà, aufrís tanben contengudi especifics emetudi solament entà mejans digitaus (eths podcasts dera Catalonha Ràdio, e programes de television disponibles solament ena plataforma 3Cat e sus YouTube), e a preséncia as hilats sociaus. Fin finau, tanben aufrís eth sòn servici de teletèxte.
Era sua sedença se tròbe ena vila de Sant Joan Despí.
Dempús deth 2022, era presidenta n'ei Rosa Romà. Dempús de seteme de 2023, emplegue eth nòm 3Cat.

## Finançament

Eth modèl de finançament dera CCMA ei mixte. Es recorsi economics provien principauments des pressupòsti dera Generalitat de Catalonha e d'ingrèssi publicitaris. Es pressupòsti deth 2017 prevederen un totau de 307.244.100 € d'ingrèssi. 231M € prevengueren deth Departament dera Presidéncia dera Generalitat de Catalonha, 68,2M € de publicitat e quasi 8M € d'auti. D'aguesta manèra, mès de tres quataus deth finançament dera CCMA provien deth govèrn catalan.

## Ligams extèrnes

* Web oficiau
* Corporatiu sus Twitter

## Nòtas e referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20240219223005/https://ctti.gencat.cat/oc/ctti/estructura-organitzativa/
* ↑ https://llengua.gencat.cat/oc/occita/20_marc_legau/
* ↑ https://www.ccma.cat/324/televisio-de-catalunya-i-catalunya-radio-es-fusionen-en-una-societat-unica-aquest-divendres/noticia/2217773/
* ↑ https://www.ccma.cat/corporatiu/ca/oferta-audiovisual/mitjans-digitals/
* ↑ https://www.ccma.cat/premsa/comencem-tv3-i-catradio-estrenen-una-temporada-plena-de-novetats-i-amb-clara-vocacio-multiplataforma/nota-de-premsa/3247577/
* ↑ https://statics.ccma.cat/multimedia/pdf/3/4/1494245587143.pdf
* ↑ http://statics.ccma.cat/multimedia/pdf/3/6/1477387182563.pdf
# Lo Barós

Lo Barós e ancianament Aubarós (Le Barroux) es una comuna occitana de Provença situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Toponimia

de Albarusso, 1113, Albarros, 1274 (DR); = lat. albarus «peuplier blanc » + suff. E. Negre
Es un cas repertoriat de deglutinacion de l'article. "D'Aubarrós" comprés per "dau Barrós*". Rostaing consacra un article a la Provença.

## Administracion

Lista dei cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Monnet |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 682, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 637 | 756 | 833 | 828 | 916 | 901 | 916 | 974 | 969 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 992 | 980 | 938 | 884 | 826 | 706 | 682 | 607 | 592 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 549 | 559 | 521 | 436 | 390 | 435 | 365 | 366 | 344 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 362 | 369 | 348 | 437 | 499 | 566 | Cercar | 618 | 620 632 |
| 2009 | 2010 |
| 631 659 | 643 677 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Personalitats liadas ambé la comuna

* Marius Jove (1865-1909), felibre e artista pintre.

## Veire tanben

* Comunas de Vauclusa

## Nòtas e referéncias

* ↑ Toponimia Occitana (Institut d'Estudis Occitans) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* ↑ https://www.persee.fr/doc/rio_0048-8151_1950_num_2_2_1142
* Portal de Provença
# Pintre

Un pintre (variantas pintor, penheire, pentre) es un artista que practica l'art de la pintura, que consistís en crear de quadres, frescs e en general en decorar de superfícias d'una manièra artistica. Dins l'epòca romana e grèga lo pintor s'ocupava tanben de decorar las estatuas, qu'èran pintadas per èsser çò mai similar possibla a l'estructura reala.

## Veire tanben

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* pintre, sul Wikiccionari
* Wikidata: Q1028181
* Multimedia: Painters

## Nòtas e referéncias

* ↑ «peintre» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicodòc. Congrès permanent de la lenga occitana.
# Front de Liberacion Nacionala de Provença

Lo Front de Liberacion Nacionala de Provença (FLNP) es un movement nacionalista creat en 2012 e totjorn actiu uei. Milita per l'independéncia de Provença e d'Occitània.

## Istoric
### 2013

Lo 21 de genier de 2013, es descubèrt una bomba davant una agéncia immobiliària de Gareut dins Var. L'agéncia immobiliària es immediatament evacuada e de desminaires s'ocupan d'enlevar l'engenh explosiu. Aquela nòvela es fòrça mal presa per París, en plen plan Vigipirate. L'afaire es a partir d'aqueu jorn arrapat per lo parquet antiterrorista de París. De fuelhs son retrobats sus plaça, revendican una independéncia de Provença e d'Occitània, e critican lo sistèma de París e l'especulacion immobiliària, qu'empacha lei provençaus e leis occitans d'aver accès a l'immobiliari sus sa tèrra. Dos mes pus tard, lo 23 de març de 2013, una bomba artesanala peta davant una agéncia immobiliària a Sant Nari. L'explosion ne produtz que de degalh materiaus, mai de tags son marcats sus lei luecs : "FLNP Provença libra". Una autra bomba es descobèrta, lo matin dau 7 de mai de 2013, en plen còr de Draguinhan, davant una banca BNP-Paribas. La carga es desamorsada per un robòt de desminatge e d'autrei fuelhs son retrobats sus plaça, amb l'inscripcion "Òsca Provença FLNP".

## Nòtas e referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20150418233658/http://www.varmatin.com/brignoles/explosif-a-gareoult-des-independantistes-regionaux.1104024.html
* ↑ http://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes/2013/03/24/explosion-sanary-une-agence-immobiliere-prise-pour-cible-222071.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20150924053620/http://www.europe1.fr/faits-divers/le-flnp-place-une-bombe-devant-une-banque-1507029
# Claudi Francés Achard

Claudi Francés Achard (Marselha, lo 23 de mai de 1751 e lo 29 de setembre de 1809) sieguèt un mètge e un lexicograf provençau de lenga d'òc. Es l'autor dau Dictionnaire de la Provence et du Comtat Venaissin e tanben dau vocabulaire Français-Provençal et Provençal-Français.
Èra lo paire de Josèp Francès Achard (autor e editor occitan dau boquet provençau) e de Teodòsi Achard (poèta de lenga d'òc).

## Vida

Claudi Francés Achard naissèt dins una familha de mercadiers de papèr. Enfant anèt estudiar al Pègue en Daufinat auprès de son oncle puei anèt au seminari de Vivièrs en Vivarés, mai enluòc de vénguer prèstre, estudièt la medicina a l'Universitat de Montpelhier puei a Avinhon monte recebèt lo títol de doctor en medecina en 1772. S'installèt a Aubanha puei a Marselha.
Foguèt membre de l'Acadèmia de Marselha e sota-secretari de la bibliotèca en aquesta ciutat. Segon Glaudi Barsotti la redaccion de son diccionari provençau seriá estada inspirada per lo diccionari encuei perdut e òbra de Joan Baptista Germain.
Es en 1784 que lo Dictionnaire de la Provence et du Comté-Venaissin foguèt estampat.

## Nòtas

* ↑ cf sa biografia d'Achard

## Edicions en linha dau diccionari d'Achard

* Vocabulaire Français-Provençal
* Vocabulaire Provençal-Français

## Veire tanben

* Wikidata: Q744075
* Multimedia: Claude-François Achard
# Pau Arena

Pau Arena (en francés Paul Arène, Sisteron, 26 de junh de 1843 – Antíbol, 17 de decembre de 1896) foguèt un escrivan occitan de Provença.

## Biografia

Pau Arena nasquèt a Sisteron en 1843 dins una familha modèsta que son paire èra relotgier e sa maire modista. Faguèt seis estudis au collègi dei Fraires de Sisteron amb un bòn nivèu. Après aver preparat una licéncia de filosofia, Pau Arena trabalhèt coma mèstre d'estudis ai licèus de Marselha e puei de Vanves. En 1865 abandonèt l'universitat per s'orientar devèrs lo jornalisme. A París, ont soliá anar ai cafès literaris, coneguèt divèrseis escrivans coma Anfós Daudet, François Coppée e Catulle Mendès e s'amistancèt amb elei.
En 1871, capitèt que Mistral faguèsse l'intermediari per demandar la man de Naïs, la filha de la familha Romieu de Bèucaire. Pasmens Naïs qu'aviá conegut quauqueis ans avans li foguèt refusada. L'an seguent se moriguèt sa maire. En 1879 participèt a la fondacion de la Societat Felibrenca de París, qu'i foguèt un dei membres mai actius. Foguèt a son iniciativa que se creèt lo Jardin dei Felibres. Escriguèt amb Albèrt Tornièr Des Alpes aux Pyrénées en 1884.
Foguèt trobat mòrt dins sa cambra, la tèsta apiejada sur un cònte qu'aviá pas acabat, lo vèspre dau 17 de decembre de 1896.

## Òbras

* Jean-des-Figues (1868)
* Au bon Soleil (1880)
* Paris ingénu (1882)
* La Vraie tentation du grand Saint-Antoine (1880)
* Des Alpes aux Pyrénées (1884)
* Vingt jours en Tunisie (1884)
* Contes de Paris et de Provence. L'Âne de Nazaire. La Mule (1887)
* La Chèvre d'or (1889)
* Nouveaux contes de Noël (1891)
* Le Midi bouge (1891)
* Les Ogresses (1895)
* Domnine (1894)
* Friquette et Friquets (1896)
* Août de provence

## Veire tanben

* Wikidata: Q2633356
* Multimedia: Paul Arène

### Ligams extèrnes

* Poèma provençau (en grafia mistralenca) a Ciel d'òc
# Kiel

Kiel :
| País | Alemanha |
| Land (estat) | Schleswig-Holstein |
| Superfícia | 118,6 km² |
| Populacion | 235 366 (2006) |
| Latitud | 54° 20' N |
| Longitud | 10° 08' È |
| Altitud | 5 m |
Kiel es la capitala del Land alemand de Schleswig-Holstein. Sa populacion èra estimada a 235 366 abitants, en 2006. Sa superfícia totala es 118,6 km².

## Ligam extèrne

* Pagina oficiala de la vila
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Kiel, sus Wikimedia Commons
# Leon de Berluc de Perussis

Leon de Berluc de Perussis (Ate, 1835 - Ais de Provença, 1902) foguèt un avocat, intellectuau, jornalista, istorian e poèta occitan. Tanben li diguèron lo felibre de Berluc.
Descendent d'ancians nòbles provençaus, foguèt amic de Frederic Mistral e inspirèt lei teorias federalistas de Josèp d'Arbaud. Fondèt l'Acadèmia dau Sonet, que Mistral la critiquèt per de questions de direccion e perque i aviá d'intellectuaus francés. Adoptèt tanben lo programa descentralizaire dau Còmte de Chambòrd$^{Quau?}$ e la 'Declaracion dei jovei felibres' dau 22 de febrier de 1892. Èra un bibliofil conegut, e a sa mòrt laissèt mai de 10 000 libres a la vila de Forcauquier.

## Òbras

* Cant dei forcauquierencs a Nòsta Dama de Provença [Cant di Fourcauquieren à Nosto-Damo de Prouvènço]
* Dos novès latins inedits de Fortunat Pin [Dous nouvè latin inedi De Fourtunat Pin]
* Per un cròs [Pèr un cros]
* Mon ostalet [Moun oustalet]
* Lo panegiric de Sant Gargamèu [Lou panegèri de Sant-Gargamèu]
* Fònt Joana d'Arc a Forcauquier [Fount Jano D'Arc à Fourcauquié]

## Fònts
### Referéncias

* ↑ de Berlu de Perussis, en nòrma mistralenca, dins L'Aiòli. - Annado 06, n°207 (Setèmbre 1896).

### Bibliografia

* Jean Fourié. Dictionnaire des auteurs de langue d'oc de 1800 à nos jours. Felibrige Edicioun. ISBN 978-2-9533591-0-7.

## Veire tanben

* Wikidata: Q3271429
* Multimedia: Léon de Berluc-Pérussis
# Lucija

Lucija (forma Italiana: Lucia) es una masatge de 5.800 abitants de la localitat de Piran, comuna d'Eslovènia.
Es lo pus grand masatge d'Eslovènia qui siá pas una comuna independanta.

## Referéncias

* ↑ Cfr. lo toponim «Lucia», Atlante geografico Treccani, vol I, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2008, pagina 66

## Ligams extèrnes

* Site oficial
* Site de l'Escòla primària de Lucija
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Lucija.
# Bandièra de França

La bandièra de França, tanben sonada « drapèu o bandièra tricolòra », es una bandièra de tres bendas verticalas de color blava, blanca e roja, que foguèt creada en 1794 per Jacques-Louis David. Es utilizada sens interrupcion dempuèi lo 5 de març de 1848.
Las colors retipan las de París (blau e roge) e de la monarquia (blanc), mas foguèron regularament utilizadas abans.
Las tres bendas an la meteissa largor sus tèrra, mas son de proporcions diferentas en mar, per dire de paréisser egalas vistas de luènh.

## Istòria dempuèi 1789

| Periòde | Bandièra nacionala sus tèrra | Bandièra nacionala en mar (pabalhon) | Legislacion |
| Dempuèi lo 5 de març de 1848 | | | Article 2 de la Constitucion de 1958 Article 2 de la Constitucion de 1946 Decrèt del 5 de març de 1848 Lo blau encre ven mai clar jos la presidéncia de Giscard, e torna encre jos la presidéncia de Macron. La bandièra sus tèrra a 3 bendas de meteissa largor, la en mar a las proporcions 30% / 33% / 37% |
| 28 de febrièr-5 de març de 1848 | | cap | Arrêté del 28 de febrièr de 1848 |
| 1830-1848 | | | Carta constitucionala del 14 d'agost de 1830 |
| 1814-1815 e 1815-1830 | | | Lei del 9 de novembre de 1815 |
| 1812-1814 e 1815 | | | Ordonança de 1812 |
| 1794-1812 | pas cap | | Ordonança de 1804 Lei de 1794 |
| 1790-1794 | pas cap | | Lei de 1790 |
| abans 1790 | pas cap | | Cap de lei, lo pabalhon blanc es utilizat dins la marina a partir del s. XVII |
# Lista dels presidents d'Israèl

Lo president es lo cap d'Estat d'Israèl. Es elegit per la Knesset (parlament).
Quand Israèl venguèt independent, lo 14 de mai de 1948, David Ben-Gurion venguèt lo premièr cap d'Estat del país, abans l'eleccion de Chaim Weizmann. Aquesta es la lista dels presidents d'Israèl, de 1948 fins a uèi.

## Presidents d'Israèl

| # | Nom | Començament del govèrn | Fin del govèrn | Partit politic |
| 1 | Chaim Weizmann | 17 de mai de 1948 | 9 de novembre de 1952 | cap |
| 2 | Yitzhak Ben-Zvi | 8 de decembre de 1952 | 23 d'abril de 1963 (2) | Mapai |
| 3 | Zalman Shazar | 21 de mai de 1963 | 24 de mai de 1973 | Mapai |
| 4 | Efraim Katzir | 24 de mai de 1973 | 19 d'abril de 1978 | HaMa'arakh |
| 5 | Yitzhak Navon | 19 d'abril de 1978 | 5 de mai de 1983 | HaMa'arakh |
| 6 | Chaim Herzog | 5 de mai de 1983 | 13 de mai de 1993 | HaMa'arakh |
| 7 | Ezer Weizman | 13 de mai de 1993 | 13 de julhet de 2000 (3) | HaMa'arakh |
| 8 | Moshe Katsav | 1 d'agost de 2000 | 1 de julhet de 2007 (4) | Likud |
| 9 | Shimon Peres | 15 de julhet de 2007 | 28 de julhet de 2014 | Kadima |
| 10 | Reuven Rivlin | 28 de julhet de 2014 | 9 de julhet de 2021 | Likud |
| 11 | Isaac Herzog | 9 de julhet de 2021 | uèi | Likud |

## Vejatz tanben

* Lista dels primièrs ministres d'Israèl
# Piran

Piran (en eslovèn) o Pirano (en italian) qu'ei ua comuna d'Eslovènia situada en Ístria, e ua de las pòcas localitats eslovènas suu bòrd de la mar Adriatica. La municipalitat qu'ei oficiaument bilingua eslovèn e italian.
La lenga de la vita vitanta qu'ei l'eslovèn, çò qui's deu a ua emigracion massiva deus italians arron la victòria de Tito e a ua immigracion massiva d'eslovèns e de monde de las autas republicas d'ex-Iogoslavia, mes la coneishença de l'italian qu'ei parièr hèra espandida en per'mor de la proximitat de la frontèra e deus ligams dab l'Italia (torisme italian dens lo parçan, audiéncia de las cadenas de television italianas).
Qu'ei a Piran qui nascó lo violonista Giuseppe Tartini.
A l'òra d'ara (2008) que compta uns 17 400 abitants.
Las masadas de Piran son Dragonja (Dragogna), Lucija (Lucia), Nova vas nad Dragonjo (Villanova), Padna (Padena), Parecag (Parezzago), Piran (Pirano), Portorož (Portorose), Seča (Sezza), Sečovlje (Sicciole), Strunjan (Strugnano) et Sveti Peter (San Pietro dell'Amata).

## Galariá

* Lo monument dedicàt à Giuseppe Tartini.
* Place Tartini.
* Los muros de Piran.

## Ligam extèrne

* Lo site oficiau de la comuna de Piran
# Ramon Tremosa i Balcells

Ramon Tremosa i Balcells (Barcelona, 30 de junh de 1965) es un economista catalan, professor intitular del Departament de Teoria Economica de l'Universitat de Barcelona, dins la qual es investigador en lo Centre d'Analisi Economica e de las Politicas Socialas (CAEPS). Es tanben parlamentari europèu per Convergència Democràtica de Catalunya, grop majoritari de Catalonha.
Ramon Tremosa nasquèt lo 30 de junh de 1965 a Barcelona dins lo sen d'una familha originària de l'oèst de Catalonha (la Ribagorça e lo Plan d'Urgèl). Fins a l'edat de 15 ans demorèt en Sant Boi de Llobregat ont estudièt en los Salesians abans de se transportar dins lo quartièr de Gràcia. Contunhèt ailà los sieus estudis a La Salle.
Se licencièt a l'Universitat de Barcelona l'an 1999, amb una tèsi concernent l'impacte de la politica monetària suls resultats empresarials en la manufactura catalana (1983-1995).
Ramon Tremosa foguèt lo cap de lista de Convergència i Unió (CiU) a las Eleccions al Parlament Europèu 2009, ont resultèt elegit coma deputat. En lo sieu libre El sobiranisme necessari expausa la siá vision de coma cal agir lo catalanisme a l'UE: en tocant de pès dins la tèrra, en aprofechant l'impuls de las nòvas dinamicas economicas e en fugent de tota marginalitat.
Amb lo deputat d'Euròpa d'ICV Raül Romeva, Tremosa es un dels deputats d'Euròpa mai compromeses amb la defensa del catalan e de Catalonha davant l'Union Europèa, en se destacant totes dos en lo transcors de preparacion de las mentalitats europèas a una eventuala independéncia catalana.

## Òbras

* Competitivitat de l’economia catalana en l’horitzó 2010: Efectes macroeconòmics del dèficit fiscal amb l’Estat espanyol (2003)
* Polítiques públiques: una visió renovada (2004)
* L’espoli fiscal. Una asfixia premeditada (2004)
* Estatut de Catalunya, veritats contra mentides (2005)
* Estatut, aeroports i ports de peix al cove (2006)
* Catalunya serà logística o no serà (2007)
* Catalunya, país emergent (2008)
* Catalonia, An Emerging Economy (2010)

## Referéncias

* ↑ Ficha biografica Tremosa.cat
* ↑ Ramon Tremosa serà lo cap de lista de CiU a las eleccions europèas
* ↑ Ramon Tremosa defend una vision pas afectada de cara a las eleccions europèas
* ↑ Article en lo periodic Ara, lo 18 de setembre de 2012

## Ligams extèrnes

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Ramon Tremosa i Balcells, sus Wikimedia Commons
* Pagina web personala
* Blog Torre de Guaita a Vilaweb
# Congrès de Berlin

Lo Congrès de Berlin es una conferéncia diplomatica organizada a Berlin dau 13 de junh au 13 de julhet de 1878 entre lei grandei poissanças europèas per revisar lo tractat de San Stefano signat a l'eissida de la Guèrra Russoturca de 1877-1878. D'efiech, après lor victòria, lei Rus avián impausat de condicions fòrça duras a l'Empèri Otoman (pèrda de sei territòris crestians en Euròpa, pèrda de plusors vilas en Caucàs, creacion d'una « Granda Bulgaria », etc.). Aquò suscitèt de reaccions de part dau Reiaume Unit e d'Àustria-Ongria, çò qu'entraïnèt una crisi internacionala. Lo resultat foguèt una importanta revision de la patz de San Stefano amb lo mantenement d'una preséncia otomana significativa dins lei Balcans. La conferéncia demostrèt tanben l'influéncia d'Otto von Bismarck dins lei relacions internacionalas de l'epòca car lo cancelier alemand posquèt se pausar en arbitre dau continent.

## Liames intèrnes

* Guèrra Russoturca de 1877-1878.

## Bibliografia

* (fr) Georges Castellan, Histoire des Balkans : XIVe – XXe siècle, París, Fayard, 1999.

## Nòtas e referéncias

* ↑ De còps dich « Congrès dei Nacions ».
# Sòchi

Sòchi - Сочи (ru); სოჭი (georgian) es una vila toristica russa dins lo territòri de Krasnodar, prèp de la frontièra amb Abcazia (Georgia). S'espandís sus la riba de la mar Negra amb los pics nevats de las montanhas del Caucàs enrèire. L'airal metropolitana de Sòchi s'espandís sus 145 quilomètres lo long de la còsta, qu'es la mai longa del continent e la segonda del mond. En 1989 sa populacion èra de 336 514 abitants, e mermèt a 328809 en 2002. La vila foguèt causida pel Comitat Internacional Olimpic per organizar los Jocs Olimpics d'Ivèrn de 2014.

## Meteorologia

Sòchi gausís d'un dels ivèrns mai suaus de Russia tota (+5'9 °C en genièr) e en agost las temperaturas maximalas son de 27 °C. La pluviometria annadièra es fòrça nauta, amb 1 400 mm. Stalin i possedissiá una datcha qu'es oficiosament la capitala sovietica d'estiu.

## Religion

Abans de 1864, la vila de Sòchi èra predominantament musulmana, religion practicada pels clans ubigis de la zona. Al nòrd, la cultura dels adigis dominava. Ara, al contrari, la vila es de predomiança cristiana, malgrat qu'encara i demòran prèp de 20 000 musulmans, la majoritat adigis, turcs e tatars. Malgrat aquò, i a pas cap de mosqueta a Sòchi, la mai pròcha es a 60 km al nòrd del centre urban, dins la vilòta de T'hagapsh.
* Ponent sus la mar Negra, a Sòchi
* Glèisa de l'Àngel Sant Miquèl
* Teatre d'Ivèrn
* Teatre d'Estiu
* Intrada del Dendrarium de Sòchi
* Zona de Bytkha
* Passatge cap a la plaja Arbour

## Referéncias

* ↑ (ca)AVUI.cat - La vila russa de Sòchi, sèti dels Jòcs Olimpics d'Ivèrn de 2014

## Ligams extèrnes

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Sòchi.
* (fr)Site web dels jòcs Sòchi
* (ru)Forums de Sòchi
* Sòchi sus Google Maps
# Tièla

La tièla o tièla a la setòria es una de las especialitat mai famosa de la cosina setòria.

## Istòria

Son nom ven dau plat emplegat per la far còire, la tielà derivat dau latin tegelium, "ce qui couvre".
La tielle èra un biais pels paisans o pescaires d'aver un repais complet que se podiá conservar d'unes jorns. Se tròba un plat semblant en Itàlia, la tiella di Gaeta que deriva de las empanadas d'Espanha. En effiech los espanhòls contrarotlavan lo pais de Gaeta entre los sègles XVI e XVII. La recèpta de la tielle sétoise diferís pasmens d'aquesta tant dins son format que dins la composicion de sa farça que deriva dels tradicionals ragostes de pofre lengadocians.
Adriana Pagès foguèt la primièira a la commercializar en 1937.

## Compausicion

Es una mena de torta de color iranja, qu'es garnida amb de pofre, e de salsa tomata. La pasta es una pasta de pan. Se manja tebesa o freja. Se pòt crompar a Seta e dins los vilatges dau pais de Taur dins de Tielariás.
* Portal de la gastronomia
* ↑ https://web.archive.org/web/20220312125309/https://www.europe1.fr/emissions/produit-du-terroir/la-tielle-setoise-ou-tielle-de-pouffre-2815690
* ↑ https://www.google.fr/books/edition/Larousse_Gastronomique/lIRnPwAACAAJ?hl=es