# Champanhac lo Velh

Champanhac lo Velh (Champagnac-le-Vieux en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

La baissa demografica de Champanhac lo Velh z-es impressionanta : 183 abitants en 2022 contra 520 en 1962. S'explica en partida per l'exòde rural, sevère dins aquelas contradas d'altitude nauta. Solament, i a mai : la visita de l'aglomeracion e, dins una certana mesura, la que se pòt faire sobe Street View (los imatges en junh de 2024 datan de 2009 e la tombada comerciala s'es agravada desempueis) mòstra una granda quantitat de comèrces abandonats e, çò qu'es encara mai caracteristique, lo nombre important d'ancians otèls, excepcionau per una vilòta demorada totjorn de petita talha. Aquò's un indici que Champanhac èra la « viala » de las rotas. Z-es avòra quasi una viala-fantauma.
Las charrèiras en direccion de Champanhac son nombrosas :
* La RD 588 (anciana RN 588), vès Briude e vès La Chaa Dieu;
* La RD 5 pueis RD 16 vès Auson e l'ancian bacin charbonèir; l'axe oèst-èst RD 5-RD 588 z-es avòra lo pus important;
* La RD 56, NE-SO, d'un costat vès Sent Jarman l'Arm, Sent Amanç de Ròcha Savina, etc, de l'autre vès Paulhaguet e Lanjac, amb una brancha vès La Vòuta;
* Las autras direccions, vès Chaniat e Javaugues (RD 126), vès Anhac, vès Chassanhòlas e V-Olèiras (RD 566), son pus segondàrias.
I a doncas 8 direccions a partir de Champanhac. La seguida z-es dins la partida Istòria.

### Perimètre delh territòri

Comunas confrontantas de Champanhac lo Velh :
| Sant Alari | Chassanhòlas| | Sent Ver |
| | | Laval-sur-Doulon |
| Anhac | Chaniat | Sant Desdèir de Dolon |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : In loco Campaniaco, ecclesia fund. in hon. S. Petri, sans data, Prior de Champanhac en 1259, Champanhac-lo-Velh en 1300, Champanhacus Vetus en 1385, Champaignac-le- Viel en 1401, Champaignac en 1456.
Segon Dauzat, Champanhac ven delh nom latin d'òme Campanius, ambelh sufixe -acum.
La prononciacion aproximativa, a Graneirs, z-es [tsampa'ɲa].

## Istòria

En 1789, Champanhac dependiá de la província d'Auvernhe, de l'éleccion de Soire, de la subdelegacion de Lende e delh ressòrt delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Pèire.
Entre las annadas 80 e avòra, la charrèira de Briude a la Chaa Dieu, que passava per Champanhac, saguèt desviada per Javaugues (RD 19). Champanhac a donc perduda sa pauta d'aucha Briude-La Chaa Dieu, Auson (e ancian bacin charbonèir)-La Chaa Dieu; la partida Briude-Champanhac z-es venguda mai que mai una viá d'accès. Mas aquò z-es pas tot e sufiriá pas a explicar la brutala tombada de l'activitat comerciala e de la demografia de la comuna. Alh secle XIX, Champanhac èra un caireforc important. Sus la mapa d'Estat-Major (segonda meitat delh secle XIX : i a los chamins de ferre), la RD 588 èra la charrèira de Sant Flor a Lion, doncas una nacionala importanta. La RD 56 vès Sent Jarman l'Arm, Sent Amanç de Ròcha Savina, en seguela de Briude-Champanhac, ne'n preniá probablament pus d'importància. La pèrda de la foncion de crosament saguèt, en realitat, progressiva.
Fòra de son activitat de passatge (otèls, restaurants, cafès...), Champanhac aviá, probablament, pauc d'activitats urbanas. Meime alh secle XIX, la comuna despassèt pas los 1200 abitants per mai de 20 km². En 1801 e meime en 1790-91, Champanhac saguèt pas chapluòc de canton. Aviá doncas pas los emplecs administratius (perceptor, etc) associats a aquela foncion e beneficiava pas de la consideracion implicita de l'administracion departamentala. Aviá pasmens una gendarmariá, barrada en 2016. Una foncion administrativa z-es un element d'estabilitat, mai que l'activitat economica, per natura chamjanta, e lo ròtle de crosament. Tanben, pas un sole còp, un abitant de Champanhac saguèt conselhèir generau. Quand perdèt pauc a pauc sa foncion de crosament, Champanhac saguèt pas sostengut e, per manca d'autra foncion, li demorèt pas grand chausa.

## Administracion

Lista delhs cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2020 | (2026) | Évelyne Miche | |
| març de 2008 | 2020 | Michel Mignot | |
| març de 2001 | 2008 | Denis Marchand | divèrs esquèrra |
| | 2001 | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 222, totala: 232 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 805 | 1 054 | 981 | 1 008 | 1 045 | 1 107 | 1 085 | 1 127 | 1 140 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 083 | 1 044 | 1 055 | 1 005 | 1 005 | 976 | 978 | 974 | 936 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 920 | 896 | 870 | 721 | 728 | 711 | 702 | 564 | 535 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 520 | 486 | 415 | 340 | 301 | 277 | 244 | 241 | 237 245 |
| 2009 | 2010 |
| 234 244 | 232 242 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 199 abitants e la densitat èra de 9,66 ab/km².

## Ligams extèrnes

* Champanhac sobelh site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ Institut d'Estudis Occitans, Comission Toponimica Occitana, Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana. Cèrca «Champanhac lo Velh».
* 1 2 Augustin Chassaing, Antoine Jacotin Dictionnaire topographique... de la Haute-Loire, 1907, p. 59 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k392965/f108.item
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 136, a Campagnac
* ↑ Enquèsta delh contributor en 2024
* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/carte charchar Champagnac-le-Vieux
* ↑ https://www.lamontagne.fr/champagnac-le-vieux-43440/actualites/en-haute-loire-une-ancienne-gendarmerie-a-ete-transformee-en-commerce-de-proximite_14386490/
* Portal d'Auvèrnhe