OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cançon tradicionala en occitan

Lista de cançons tradicionalas en lenga occitana:

## Imnes

* Arièja (cançon)
* Se canta
* Copa santa
* Niça la bèla
* La Tolosenca
* Sèm Montanhòls
* Bèth cèu de Pau

## Cants de Nadal

* Nadal tindaire
* Pastors, revelhatz-vos!
* Entà Nadal
* Qual tusta aicí?
* Lèva-te viste, Bortomieu
* Cantem enquera
* Demest lo buòu e l'ase gris
* Nadal dels ausèls
* Lo viatge
* Cantem Nadal
* L'estèla de mièja-nuèit

## Cançon bofonairas

* La noça de la piuse
* Lo pijon e lo falcon
* Soi plan malaut
* La lauseta e l'esquiròl
* Ficatz-me lo camp
* Eth pinson e era Lauseta
* Lo jogaire
* Pairol rot
* La filha a maridar
* La novieta
* La cançon de la nòvia
* La bèla Marion
* Joan de la Griula
* Pichon òme
* La vièlha
* Lo curat de Carlus
* Ieu, me'n vau a la fièra
* La maire e la filha
* La femna pren son ase
* Jacolet
* Lo galant de la Catineta
* Mon paire, pecaire, n'aviá qu'una dent
* Còr de pescafin
* Lo turlututú
* Chas la mèra Antoèna
* Lo carretièr passa
* L'aure de la camba tòrta
* Quand lo mèrle salta al prat
* La moralhada
* Nautres avèm un gal
* Lo trauc del cuol

## Romanças

* Belle bergère
* La filha d'un paisan
* La mòrta
* Ieu n'ai perdut mos anhelets
* La miga abandonada
* Las filhas de Rabastens
* Aquelas montanhas
* Bergèra naneta
* Dos pastors a l'ombreta
* L'anhèl
* Los tres boquets
* Se canta... o lo pastre
* Rossinholet que cantes
* Lo violonaire
* Al solelh colcat
* Joana a la font
* Non t'aimarei pas pus
* Margarideta

## Breçairòlas

* Breçairòla
* Breçairòla de Bethmala
* Nanai, sòm sòm
* Los rubans
* Joaneton
* Digas, m'amor la catla
* Sòm sòm
* Carnaval es arribat

## Baladas e cançons soldatescas

* Maridon l'escribeta
* Escribeta
* Joana d'Ayme
* La sorreta
* Rosa fresqueta
* Los esclòps
* Lo pomièr d'amor
* A l'ombra d'un alban
* Los prisonièrs
* La romança del Rei en Pèire
* Lo chivalièr fidèl
* L'enfant de Lisardon
* Avètz aicí lo mes de mai
* La Guiana
* Lo conte Arnaud

## Cançons de mestièrs

* Lo boièr
* Boièr dedins la prada
* La cançon dels segadors
* Quand mon paire segava l'avuèna
* La civada
* Cançon dels dalhaires
* Los dalhaires
* Las fielairas
* Cançon de la lana
* Bruch de mestièrs
* La rosa muscada
* Ont anarem guardar
* Vailèra
* Lo masuc

## Cançons d'evolucions

* Sauta, craba, lo topin bulh
* Lo mèrle
* L'ingrata pastorèla
* La trompusa
* Diga Joaneta
* N'ai cinc aulanas dins ma pòcha
* Bèla naneta
* La femna d'un paure òme
* La retira
* Las aucas
* Nau segadors
* Los rosièrs
* La cançon de la barrica
* Jo guardi uèi nòu anhelons
* L'auriòl a nòu plumetas
* Malurós qu’a una femna
* Para lo lop
* Ai vist lo lop
* Lo galerian
* L'aiga de ròcha
* Adieu Paure Carnaval
* Triste es lo cèl
* Mia planta un caul

## Vejatz tanben

* Lista de grops e cantaires contemporanèus utilizant la lenga occitana

### Ligams extèrnes

* (oc) (fr) (en) Tradicions musicali dins lu Aups Maritims
* (fr) Wikitrad a una categoria Occitan
# Leony

Leony Burger, o mai simplament Leony, nascuda a Chammünster (Alemanha) lo 25 de junh de 1997, es una cantaira anglofòna alemanda.
S'es fach conéisser dins son país en participant en 2014 a la version alemanda de Rising Star ambe sos amics Julian Vogl e Maximillian Böhle.
En seguida, a collaborat ambe d'artistas coma Alan Walker, Imanbek, Vize o encara Niklas Dee.
S'es facha conéisser en Occitània un primièr còp en 2021 ambe Faded love (inspirat de Dragostea Din Tei de O-Zone) qu'a agut un pauc de resson, puèi en 2022 ambe los tròçes Remedy e Friendships (Lost My Love), e sustot fin 2023 debut 2024 gràcias al succès de I can feel, un títol electro de Vize adobat per Niklas Dee.
Per contra, es populara dins los païses germanofòns (Alemanha e Àustria) en particular dempuèi la capitada de sa cançon Paradise (en collaboracion ambe Vize e Joker Bra), simple que s'es classat en 2020 segond en Àustria e quatren en Alemanha.
En 2020 tanben, canta sus Far Away from Home, un títol compausat per Sam Feldt e Vize, qui el se classèt als Païses Basses.
# Tirant lo Blanc

Tirant lo Blanc (Tirant lo Blanch a l'origina) es l'obra mai importanta de l'escriveire valencian Joanot Martorell e es considerada la melhora novèla en lenga catalana. Sembla que foguèt escrita entre 1460 e 1464, puèi publicada a Valéncia en l'an 1490 e tornat estampada a Barcelona en 1497. Durant lo sègle XVI foguèt traduïta en espanhòl (1511) e italian (1538), mai tard en francés (1737) e fin finala o es estat en anglés (1984) e dins fòrça autras lengas.

## Ligams extèrnes

* Tirant lo Blanc, edicion online
# Leslie

Leslie Bourgouin, mai coneguda simplament coma Leslie, nascuda lo 4 de febrièr de 1985 al Mans en França, es una cantaira francesa pop e R&B.

## Biografia

Son paire es d'origina vietnamiana e polinesiana. Nascuda en França dins lo Maine, a pasmens passat son enfancia en Africa fins a sos quinze ans.
Comencèt de venir una cantaira populara en França d'en primièr en avent l'escasença d'aparéisser a la television francesa per i mostrar sas competéncias de cantaira, çò que l'ajudèt a obténer son primièr tube en 2002 ambe sa cançon Le bon choix.
Puèi, aguèt en seguida còp-sec d’autres succèsses populars, en particular ambe Je suis et je resterai (tanben en 2002), On ne sais jamais ambe lo grop Magic System en 2003, o encra Sobri (Notre destin) en 2004 en duò ambe lo cantaire Amine.

## Cançons mai conegudas en Occitània

* Le bon choix (2002)
* Je suis et je resterai (2002)
* On ne sais jamais (2003, ambe Magic System e Sweety)
* Pardonner (2003)
* Sobri (Notre destin) (2004, ambe Amine)
* Et j'attends (2004)
* L’envers de la terre (2006)
* Accorde-moi (2007, ambe Bobby Valentino)
* Boule de flipper (2007, represa de Corynne Charby)
* Je Te Donne (2013, represa de Jean-Jacques Goldman, ambe Ivyrise)
* Dans Les Veines (2024, ambe Kore e Franglish)
* Wikidata: Q3236680
* Multimedia: Leslie Bourgouin
# Tina Charles

Tina Charles, de son nom vertadièr Tina Hoskins, nascuda lo lo 10 de març de 1954 a Londres (Anglatèrra), es una cantaira anglesa de disco, mai que mai coneguda en Occitània per son tube I Love to Love.

## Cançons mai conegudas en Occitània

* I Love to Love (But My Baby Loves to Dance) (1976, 1987 e 2021)
* Dance little lady (1987)
# Espectacle

L'art de l'espectacle o de l'espectacle vivent correspond a l'art de divertir a l'ocasion d'una representacion en public.
# Sent Jàguen

Sent Jàguen, Sent Iague o Sent Iàgue(n) (Sent Yaguen en nòrma mistralenca; Saint-Yaguen en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [sənt'jagə(n)]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Aginus, en latin, aus sègles XI-XII, Sancti Agani, en latin, en 1456, St Aiguan, en 1498 (mapa deu sègle XVII, shens data), S. Yague (mapa de 1638), St Yaque (mapa de 1647), S. Yaguan (mapa deu començament deu sègle XVIII), S Yaguen (mapa de 1714), S. Yaguan (mapa de 1733).
Dauzat e Rostaing, puish Negre e Astor, los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, que pensan lo sent es Jacobus, Sent Jacme lo Major, apòsto, o Sent Jacme lo Minor, martir deu prumèr sègle$^,$.
Los autors precedents coneishèvan pas las fòrmas mei ancianas. L'etime qu'ei Sanctus Aganus > sanctàgan(o) (remontada de l'accent) > santàygan (1498) > sentyàguen (atraccion de Sent Jaques = Sent Jacme, afebliment de la vocala finau).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 24 de mai de 2020 | 2026 | Laure Lesgoirres | | |
| junh de 1995 | 2020 | Vincent Lesperon | PCF | agricultor |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 603, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 892 | 1 000 | 1 003 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 043 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 937 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 604 | 558 | 569 | 507 | 502 | 458 | 496 | 502 | 525 536 |
| 2009 | 2010 |
| 547 558 | 569 580 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Nòtas

* ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
* ↑ «Toponimia occitana». [Consulta: 2010-12-28]
* ↑ Grafia classica sober lo panèu d'intrada de la comuna.
* ↑ Compromís enter los dus
* ↑ Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.
* 1 2 3 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 221-222
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 605
* Portau de Gasconha
# Zanguebar

Zanguebar o la còsta swahili es una region costièra d'Africa de l'Èst, nomenat d'après lo pòble Zanj. Uèi forma part dels estats de Kenya, Tanzania, e lo nòrd de Moçambic.

## Referéncias

* ↑ Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.
* Wikidata: Q2739014
# Zanzibar

Zanzibar, en swahili Funguvisiwa ya Zanzibar, es un archipèla de l'Ocean Indian situat en fàcia Tanzania e compausat de tres illas principalas que son dichas Unguja, Pemba e Mafia. Dins lo corrent de l'Istòria, Unguja e Pemba formèron un territòri que foguèt independent (Sultanat de Zanzibar, Estat de Zanzibar), colonizat per lei Britanics (protectorat de Zanzibar) o incorporat a Tanzania. En revènge, Mafia foguèt totjorn integrada a la Tanzania continentala.
# Eşen Çayı

L'Eşen Çayı ("ribièra d'Eşen" en turc ; tanben cridat Koca Çayı, "fòrça granda ribièra") o Xante (del grèc ancian Ξάνθος / Xánthos) es un fluvi costièr del sud-oèst d'Anatolia. Raja essencialament dins la plana d'Eşen dins la província de Muğla.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Eşen es un vilagte situat dins lo districte de Fethiye sus la rota D400, a aperaquí 12 km al nòrd de Kınık (Xanthe).
* ↑ Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.
* Wikidata: Q18690050
* Multimedia: Eşen Çayı
# Rafèla d'Arle

Rafèla d'Arle (Rafèlo en nòrma mistralenca; Raphèle-lès-Arles en francés) es un vilatge situat sus lo territòri de la vila d'Arle dins lo centre de la Crau d'Arle.

## Personalitats liadas au vilatge

* l'Abat Marcèu Petit, editor especializat dins la literatura en occitan.

## Liames intèrnes

* Lo Tresaur dau Felibritge de Frederic Mistral e los Felibres èran publicats aicí, per l'ostau d'edicion Cultura Provençala e Meridionala de Marcèu Petit.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Mistral, Frederic (1878–1886). Lou Tresor dóu Felibrige (TDF). Rafèla d'Arle: Cultura Provençala e Meridionala.
# Roman von Ungern-Sternberg

Nikolai Robert Maximilian Freiherr von Ungern-Sternberg (10 de genier de 1886, Graz - 15 de setembre de 1921, Novossibirsk) es un aventurier rus que tenguèt un ròtle important dins la Guerra Civila Russa. Eissit de la minoritat alemanda de las regions balticas, èra un monarchista ultraconservator favorable au restabliment de la monarchia russa. Puei, après las desfachas de las armaas blanchas, assajèt de restaurar l'Emperi Mongòl sota lo rèine de Bogdo Khan. Excentric e violent, èra dich lo « baron fòl » o lo « baron sanglent » tant per sas tropas que per sos enemics.
En febrier de 1921, formèt una division de cavalariá asiatica e capitèt de batre e d'expulsar las tropas chinesas de Mongolia. Aquò li permetèt de restablir una monarchia mongòla independenta sota la direccion de Bogdo Khan. Durant cinc mes, dirigiguèt un govern fondat sus la terror e la violéncia. En junh, menèt una ataca en Siberia Orientala per s'opausar a las avançaas bolchevicas dins la region. Pasmens, l'operacion èra mau preparaa e Ungern foguèt batut e capturat après dos mes de combat per l'Armaa Roja. Jutjat, foguèt declarat copable, condamnat a mòrt e rapidament executat.

## Ligams internes

* Bogdo Khan.
* Guerra Civila Russa.

## Bibliografia

* (fr) Jean-Jacques Marie, Histoire de la guerre civile russe 1917-1922, Tallandier, 2022, 432 p.
* (fr) Loonid Youzefovitch (trad. Elisabeth Mouraviova), Le baron Ungern Khan des steppes, Editions des Syrtes, 2001, 352 p.
# Richard Sorge

Richard Sorge (4 d'octòbre de 1895, Bakó - 7 de novembre de 1944, Tòquio) es un revolucionari e un jornalista alemand e sovietic de l'entre doas guèrras e de la Segonda Guèrra Mondiala. Es famós per son ròtle d'espion en Japon en 1940-1941.

## Biografia

Volontari de l'armada alemanda durant la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt grèvament bleçat en març de 1916. Desmobilizat, legiguèt leis òbras de Karl Marx durant sa convalescéncia e venguèt comunista. En 1920, perdiguèt son emplec en causa de seis idèas e anèt en URSS. Foguèt alora encargat de missions d'espionatge per lei bolchevics e s'entornèt dins son país tre 1921 per infiltrar lei mitans financiers. Après aver participat a una temptativa d'insureccion comunista en 1923, s'exilièt tornarmai en Union Sovietica onte venguèt oficialament agent secrèt.
En 1930, foguèt mandat en China per seguir lei combats entre Chinés e Japonés. Puei, en 1933, foguèt encargat d'infiltrar lo III$^{en}$ Reich a Berlin en vista d'establir un ret d'espions dins l'ambaissada alemanda en Japon. Vengut membre dau partit nazi, Sorge capitèt de venir un agent diplomatic alemand. Establiguèt tanben de contactes amb de responsables japonés. Aquò li permetèt de descubrir d'informacions sus lo Pacte Anti-Komitern, sus lo Plan Barbarossa e sus l'ataca de Pearl Harbor. Pasmens, victima d'estrès, venguèt pauc a pauc alcoolic. En aost de 1941, descurbiguèt la volontat dei Japonés de se concentrar sus la preparacion de la guèrra còntra leis Estats Units e lo refús de Tòquio d'atacar l'URSS en Extrèm Orient. Aquò permetèt de transferir de tropas sovieticas vèrs l'oèst per participar a la defensa de Moscòu.
Pasmens, leis activitats de Sorge inquietèron lei Japonés que l'arrestèron lo 14 d'octòbre de 1941. Lei Sovietics refusèron de lo cambiar amb de presoniers de guèrra car Sorge aviá avoat son ròtle durant leis interrogatòris. Foguèt pendut lo 7 de novembre de 1944.

## Posteritat

Lo ròtle de Richard Sorge durant la Segonda Guèrra Mondiala foguèt reconegut per Nikita Khrushchov en 1964. Recebèt lo títol d'Eròi de l'Union Sovietica lo 5 de novembre.

## Annèxas
### Liames intèrnes

* Batalha de Moscòu.
* Segonda Guèrra Mondiala.

### Bibliografia

* (fr) Robert Guillain, L'Espion qui sauva Moscou, Seuil, 1981.
# Eliezer Ben-Yehuda

Eliezer Ben-Yehuda (7 de genier de 1858, Lojki - 16 de decembre de 1922, Jerusalèm) es un jornalista e un filològue rus josieu. Contunhant los trabalhs iniciats per lo movement de la Haskala, estudièt las informacions contengúas dins de miliers de diccionaris, creèt los neologismes necessaris a la descripcion dau monde moderne e prepausèt un sistema de prononciacion destinat a restaurar una sonoritat fidela a l'ebreu antic. En 1909, publiquèt lo prumier tòme d'un diccionari de referéncia, lo Grand Diccionari de la Lenga Ebraïca Anciana e Modèrna , que foguèt achabat en 1959, 37 ans après sa mòrt. Sas tesis lingüisticas foguèron represas per lo movement sionistas del començament del segle XX e aguèron ansin un ròtle centrau dins la renaissença de l'ebreu coma lenga parlaa.

## Ligams internes

* Ebreu.

## Bibliografia

* (en) Joshua Blau, The Renaissance of Modern Hebrew and Modern Standard Arabic: Parallels and Differences in the Revival of Two Semitic Languages, 1981, University of California Press.
# Guillaume Amontons

Guillaume Amontons (31 d'aost de 1663, París - 11 d'octòbre de 1705, París) es un fisician e un engenhaire francés dau segle XVII. Imaginèt lo concepte de zero absolut, concebèt los plans d'un motor d'aire chaud, estudièt las fòrças de fretament e foguèt un dels inventaires de la telegrafia optica.

## Ligams internes

* Telegrafia.

## Bibliografia

* (fr) Yannick Fonteneau, « Les Antécédents du concept de travail mécanique chez Amontons, Parent et D. Bernoulli : de la qualité à la quantité (1699-1738) », Dix-Huitième Siècle, n° 41, 2009, pp. 343-368.
# Frits Bolkestein

Frederik "Frits" Bolkestein (n. 4 d'abril de 1933, Amsterdam) es un òme politic dels Païses Basses, qu'a foguèt comissari de la Comission Europèa entre 15 de setembre de 1999 e 22 de novembre de 2004.
# Pansòu

Pansòu (Pensol en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Pansòus.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Pansòu :
| Marvau | | La Chapela e Montbrandés |
| | | Mialet (Dordonha) |
| Ajac de Bandiat (Dordonha) | Sensaut e La Cossiera (Dordonha) | |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : ecclesia de Pansol au segle XI o XII, Pansol en 1276, Pansolh vers 1315, Panceau en 1663, ou Pansou-le-Pauvre. La prononciacion es [pɑ̃'so].
Segon Ives Lavalada, lo nom ven benleu d'una raiç prelatina qu'auriá lo sens de « palú, sanha », segon Dauzat (quau libre ?). La finala grafica atestada Pansolh sembla illogica, per l'amor que auriá donat -uelh.

### Las Simoliàs

[laːʂimu’lja] ~ [lɛːʂimu’ljɛː] (en francés Les Simoulies).

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| mai 2020 | (2026) | Bertrand Jayat |
| 2016 | 2020 | Paul Daniel Brachet |
| 2014 | març 2016 (mòrt en foncions) | Daniel Gaillard |
| març 2008 | 2014 | Raymond Huguenot |
| març 2001 | 2008 | Paul Gondois |
| | 2001 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Particularitats dau parlar comunau

* Articles definits :
* Prononciacion : Ch- ; g-, j-

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 184, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 402 | 484 | 481 | 539 | 514 | 540 | 600 | 648 | 593 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 583 | 511 | 545 | 540 | 646 | 614 | 685 | 671 | 725 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 728 | 703 | 718 | 555 | 531 | 481 | 445 | 393 | 363 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 312 | 260 | 237 | 225 | 220 | 177 | 182 | 183 | 184 184 |
| 2009 | 2010 |
| 188 188 | 184 184 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 175 abitants e la densitat èra de 11,64 ab/km².

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de la Nauta Vinhana

### Liams externes
## Nòtas e referéncias

* 1 2 Yves Lavalade, Dictionnaire toponymique de la Haute-Vienne, n° 115, ed. Lucien Souny, 2000
# Samatiá

Samatiá (Saint-Mathieu en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los samatiauds.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Samatiá :
| | Charennac | Sent Basaris |
| Maisonès | | Cuçac |
| Champs Niers e Relhac (Dordonha) | Sent Bertomiu de Bussiera (Dordonha) | Marvau |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : parochia de Samathia vers 1070, Samathie en 1560, Sanctus Mathias sens data. Anciana cura dau patronatge de Sent Martin de Tors. La prononciacion es [sama'tjɔ]. Ives Lavalada escriu Samatia.
Segon Dauzat e Rostaing, que coneissian pas las fòrmas ancianas, ni la fòrma orala, lo nom ven de Matthaeus, Matiu. Negre e Ives Lavalada considèran que lo nom ven de Sant Macias, lo tretzesme apòstre, emb atraccion de Matthaeus$^,$, un sent pus conegut.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | (2026) | Agnès Varachaud | divers mança | emplegada de comerce a Orador (de Vairas) |
| març 2001 | 2014 | Bertrand Grébaux | PS | metge |
| junh 1995 | 2001 | Jean-Marie Demaison | | |
| març 1983 | 1995 | Claude Pauliat | ADS | conselhier generau (2001-2015) |
| març 1977 | 1983 | Claude Thuillier | UDF-CDS | conselhier d'ambassada |
| davant 1967 | ? | Gabriel Marsaud | UDR | obrier tenhedor (tenchurier) |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1120, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 703 | 1 772 | 1 668 | 2 117 | 2 193 | 2 134 | 2 057 | 2 350 | 2 448 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 2 351 | 2 280 | 2 371 | 2 346 | 2 360 | 2 501 | 2 509 | 2 581 | 2 526 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 2 504 | 2 520 | 2 538 | 2 339 | 2 223 | 2 048 | 2 036 | 1 945 | 1 751 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 711 | 1 613 | 1 483 | 1 364 | 1 271 | 1 233 | 1 186 | 1 178 | 1 171 1 186 |
| 2009 | 2010 |
| 1 164 1 179 | 1 160 1 176 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1080 abitants e la densitat èra de 26,74 ab/km².

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de la Nauta Vinhana

### Liams externes
## Nòtas e referéncias

* 1 2 Yves Lavalade, Dictionnaire toponymique de la Haute-Vienne, n° 168, ed. Lucien Souny, 2000
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 617
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume III, n° 28476-77
# Canton de Samatiá

Lo canton de Samatiá es una anciana division administrativa de Lemosin, suprimida per la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, que placet totas sas comunas dins lo canton de Rechoard. Era situat dins l'arrondiment de Rechoard, lo departament de Nauta Vinhana e la region de Lemosin, aura englobada dins la Novela Aquitània. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta nauta lemosina.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat | Intercomunalitat |
| La Chapela e Montbrandés | 87037 | 19.83 | 260 (2018) | 13,11 | CC d'Oest Lemosin |
| Dornasac | 87060 | 35.97 | 664 (2018) | 18,46 | CC de País de Neiçon e Monts de Chasluç |
| Maisonès | 87091 | 31.89 | 387 (2018) | 12,14 | CC d'Oest Lemosin |
| Marvau | 87092 | 38.50 | 520 (2018) | 13,51 | CC d'Oest Lemosin |
| Pansòu | 87115 | 15.04 | 175 (2018) | 11,64 | CC d'Oest Lemosin |
| Samatiá | 87168 | 40.39 | 1080 (2018) | 26,74 | CC d'Oest Lemosin |

## Istòria

En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet deminjat, lo canton de Samatiá fuguet conservat e ganhet la comuna de Dornasac, anteriorament dins lo canton d'Orador de Vairas.
En 2014, quand fasqueren una refòrma cantonala, lo canton de Samatiá fuguet suprimit e passet entierament dins lo canton de Rechoard.

## Nòtas

* ↑ fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas