OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ailleville

Ailleville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region del Grand Èst.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gérard Carrier |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 234 | 247 | 244 | 184 | 220 | 228 | 241 | 256 | 234 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 224 | 252 | 240 | 217 | 197 | 217 | 206 | 204 | 179 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 172 | 199 | 182 | 195 | 180 | 157 | 193 | 202 | 220 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 214 | 202 | 230 | 220 | 232 | 218 | 270 | 271 | 272 |
| 2009 | 2010 |
| 273 279 | 276 282 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Jacques Delors

Jacques Delors foguèt lo president de la Comission Europèa entre lo 6 de genièr de 1985 e lo 22 de genièr de 1995. Èra de nacionalitat francesa.
| Precedit per Gaston Thorn | President de la Comission Europèa 6 de genièr de 1985 – 22 de genièr de 1995 | Seguit per Jacques Santer |
Suls autres projèctes Wikimèdia :
# Província de Carbonia-Iglesias

La Província de Carbonia-Iglesias èra una província de Sardenha en Itàlia. Creada en 2001, foguèt suprimida en 2012 (efectivament en 2016) e inclusa dins la Província de Sardenha del Sud.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (it)
# Courtils

Courtils es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gérard Chauvois |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 275 | 273 | 231 | 224 | 271 | 260 | Cercar | 249 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 245 260 | 237 245 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Isaac Newton

Sir Isaac Newton FRS (4 de genièr de 1643 - 31 de març de 1727 dins lo calendièr gregorian) foguèt un filosòf, teologian, matematician e fisician anglés. Newton es un dels personatges pus emblematics dins lo domeni de las sciéncias, e es conoscut subretot per son elaboracion de la mecanica classica, sa teoria de la gravitacion universala e la creacion, concurrentament amb Leibniz, del calcul infinitesimal. En optica, desvolopèt una teoria de la color basada sus l'observacion, qu'un prisma descompausa la lutz blanca en un espèctre visible. Tanben inventèt lo telescòpi de reflexion compausat d'un miralh primari concau que recebèt lo nom de telescòpi de Newton.
En mecanica, establiguèt las tres leis universalas del movement que constituisson de principis a la basa de la granda teoria que pertòca lo movement dels còsses, teoria nomenada uèi mecanica classica.
Es tanben conegut per la generalizacion del teorèma del binòmi e l'invencion dita del metòde de Newton permetent de trobar d'aproximacions d'un zèro (o racina) d'una fonccion reala d'una variabla reala.
Newton mostrèt que los movements dels objèctes sus Tèrra e dels còsses celestials son governats per las meteissas leis naturalas ; en se basant sus las leis de Kepler sul movement de las planetas, devolopèt la Lei de la gravitacion universala.
Son obratge Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica, publicat en 1687, es considerat coma una òbra màger dins l'istòria de las sciéncias. Es dins aqueste que descrit la lei universala de la gravitacion, formula las tres leis universalas del movement e geta las basas de la mecanica classica. Faguèt tanben de recercas dins los domenis de la teologia e de l'alquimia.

## Referéncias

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Isaac Newton.
* ↑ Lei de la gravitacion universala - Newton, Euler e Laplace. De Prosper Schroeder, p. 50-51.
# Médis

Médis es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

## Toponimia

Las atestacions ancianas son, per luec:
* -; au segle XVIII (Cassini).

## Administracion

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Marie-Laure Guénantin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 968 | 1 128 | 1 450 | 1 663 | 1 965 | 2 161 | Cercar | 2 624 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 2 698 2 754 | 2 739 2 793 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias

* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ «Carte de Cassini». Géoportail.
* Portal de las comunas de França
# Bailiá de Jersey

Jersey, oficialament la Bailiá de Jersey (en anglés: Bailiwick of Jersey; en francés: Bailliage de Jersey; en normand: Bailliage dé Jèrri), es una dependéncia de la Corona britanica, non integrat al Reialme Unit, però ne depend per sos afars exteriors (defensa e representacion diplomaticas). Pasmens, lo govèrn de Jersey manten una representacion permanenta a Caen, en França.
Es dirigida per un baile, segondat per un parlament, los Estats de Jersey (51 membres elegits). Los Estats comprenon actualament lo Baile, lo Luòctenent Governador, detz senadors, los conestables de las dotze parròquias, vint e nòu deputats, l’Avocat General e lo Procurador General. Lo Baile, nomenat per la Corona, es lo president de l’Assemblada dels Estats. Es tanben president de la Cort Reiala.

## Geografia

Lo bailatge de Jersei compren sustot l'illa de Jersei, e d'illons inabitats: las Dirolhas, los Ecrehos, los Minquièrs, las Pèiras de Lecq.
Administrativament, es devesit en 12 parròquias.
Veire l'article Parròquias de Jersei.
Las parròquias son devesidas en vintenas (o quilhetas).
Veire l'article Vintenas e quilhetas de Jersei.

## Economia

    Veire l'article Economia de Jersey.

## Referéncias

* ↑ URL de la referéncia: https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe.
* ↑ URL de la referéncia: http://www.gov.je/Government/JerseyInFigures/Population/Pages/Population.aspx.
* ↑ Balleine, G.R. (1951). Bailiwick of Jersey. Londres: Hodder And Stoughton (King's Channel Islands series).
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Bailiá de Jersey, sus Wikimedia Commons
# Walia

Walia (? - 418), Rei dels visigòts entre 415 e 418. Sucediguèt a Ataülf a la mòrt en 415 de Sigeric assassinat pels seus seccessors après una setmana de govèrn. Establiguèt la capitala dels Visigòts a Tolosa.

## Biografia

Ensajèt de s'establir al nòrd d'Africa mas poguèt pas e signèt la patz amb l'Emperaire roman Honorius, e dins un tractat (foedus) Walia s'engatgèt a far de Gala Placidia la seuna esposa (sòr d'Honorius, raptada per Alaric Ièr e remandada per Ataülf) e a forabandir de la Peninsula Iberica los pòbles barbars que s'i èran establits dempuèi 409.
Del seu costat l'emperaire Honorius donèt 600 000 mesuras de blat als visigòts e permetèt lor installacion dins la peninsula. Em 4l8, Valia dintrèt en Ispània e sometèt los sueves, los vandals silings, establits en Andalosia e los alans de Lusitània. Dels quatre pòbles barbars (vandals asdinges, vandals silinges, sueves e alans) qu'èran istallats dins la Peninsula sonque ne demorèron dos, mas quand apareguèt que serián eles tanben someses per Walia, Honorius decidiguèt de cambiar lo seus plans e luirèt Aquitània als visigòts per que s'i establiscan. Amb la mòrt de Walia desapareguèt la dinastia dels baltings qu'aviá começat amb Alaric Ièr.

## Vejatz tanben

* Reialme visigòt de Tolosa
| Precedit per | Walia | Seguit per |
| Sigeric | Rei dels Visigòts (415-418) | Teodoric Ièr |
# Sigeric

Sigeric, mòrt en setembre de 415 en Gàllia, es un aristocrata visigòt, rei dels visigòts en 415.

## Biographie

Sigeric es lo fraire de Sarus, general roman pròche de Stilicon, regent de 395 a 408 de l'Empire Roman d'Occident jol reialme d'Honorius (395-423).
En setembre de 415, Sigeric venguèt al cap dels Visigòts de per la faccion ostila al rei Ataülf, mòrt assassinat.
Brutal e antiroman amb fòrça, Sigeric elimina los sièis enfants d'Ataülf e tractèt indignament la veusa d'Ataülf, Galla Placidia, sòr d'Honorius.
Mas Sigeric tanben foguèt assassinat aprèp 15 jorns de reialme al nom de la faide (vendetta germanica).

## Nòtas e referéncias

* ↑ "Panckoucke">(fr) Encyclopédie méthodique ou par ordre de matières ; Histoire, vol. 109 à 114, Panckoucke, 1784 en linha:
* ↑ Ataülf es lo fraire d'Alaric, lo rei dels Visigòts de 395 a 410.
* ↑ Jean Desaint, P. Alexandre Le Prieur, Charles Saillant, Antoine Boudet, Le grand dictionnaire historique, vol. 5, París, Le Mercier, 1759 en linha:(fr)

## Vejatz tanben

* Reialme visigòt de Tolosa
| Precedit per | Sigeric | Seguit per |
| Ataülf | Rei dels Visigòts (415-415) | Walia |
# Ataülf

Ataülf ( tanben Athavulf, Atawulf, o Ataulf , Adolf, latinizat en Ataulphus) (c. 310, 15 d'agost de 415) foguèt rei dels visigòts entre 410 e 415. Durant son règne, transformèt l'estat visigòtic d'un reialme tribal en un poder politic màger de l'Antiquitat tardiva.

## Referéncias

* ↑ Patrick J. Geary, ed., Readings in Medieval History (Ontario: Broadview Press Ltd., 2003), 97.
* ↑ Henry Bradley, The Goths: from the Earliest Times to the End of the Gothic Dominion in Spain (New York: G.P. Putnam's Sons, Second edition, 1883), chapter 11.
* ↑ Wolfram, Herwig. History of the Goths, (1979, tr. 1988), p. 164. «[...] within that period he developed from a tribal chief to a late antique statesman.»
# Euric

Euric, tanben conegut jols nom d'Evaric o d'Erwig (415 - 484) foguèt un rei visigòt del reialme de Tolosa de 466 a 484, fraire de Teodoric II e espós de Ragnailda, filha supausada de Merovèu, rei dels francs.
Al començament del seu regne las relacions del reialme de Tolosa amb l'Empèri Roman avián tant evoluidas qu'aqueste èra vengut gaireben independents. Alara entreprenguèt pel seu compte, sens acòrdi prealable amb los romans, de campanhas expansionistas en Gàllia e en Ispània; la primièra, a la batalha de Déols amb l'excusa de s'opausar al refús de reconeissença de l'emperaire Antemi, la seconda, amb aquela d'ajudar los visigòts qu'encara lutavan contra los sueus.
En 476 espandiguèt los territòris visigòts en partissent del riu Léger, ataquèt amb doas colomnas, que benlèu una passèt per Roncesvals (en passar per Pampalona, Navarra) e Caesar Augusta, fins a Èbre per lutar contra los vandals que menaçavan aquela zòna, arribant a atacar Lleida, e una segonda comandada per Heldefred en 480, per conquistar Tarragona e s'espandir cap al sud de la Peninsula Iberica per la còsta Mediterranèa. Mentre que, al nòrd lutava contra los francs e los saxons, e matèt lo cap dels bagaudis de la val de Fresser. Acceptèt la reconeissença dels seus domènis per l'emperaire Juli Nepot, aquò significava la separacion formala e de fach, d'aqueles territòris al respècte de l'Empèri Roman d'Occident. Creèt tanben lo primèr còdi legal visigòt, lo Codex Eurici (Còdi d'Euric).

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) Roger Collins, Early medieval Spain p.24 (en)

## Vejatz tanben

* Reialme visigòt de Tolosa
| Precedit per | Euric | Seguit per |
| Teodoric II | Rei dels Visigòts (415-484) | Alaric II |
# Recared Ièr

Recared Ièr foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 586 a 601.
L'eveniment magèr de son règne e sa conversion al cristianisme nicèu, cò que mena a la fin de l'arianisme mentre los gòts d'Ispània.
# Mohamed Morsi

Mohamed Morsi es un òme politic egipcian que foguèt president del sieu país del 30 de junh de 2012 fins al 3 de julhet de 2013.
# Gwerzhav

Gwerzhav en breton (Vertou en francés Vertou es de segur en Bretagno, mai dins lou parçan de Bretagno ounte s'es jamai parla bretoun. Es doncas illogic (e quitament nèci) d'escriure un article amb lo títol Gwerzhav. Deuriá èsser Vertou.) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Laurent Dejoie |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 5 200 | 3 260 | 4 461 | 5 773 | 5 686 | 5 480 | 5 635 | 5 635 | 5 949 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 6 015 | 6 313 | 5 706 | 5 588 | 5 471 | 5 376 | 5 455 | 5 602 | 5 321 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 5 388 | 5 464 | 5 490 | 5 716 | 6 142 | 6 330 | 6 877 | 7 985 | 9 223 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 11 100 | 12 089 | 13 853 | 15 631 | 18 235 | 20 261 | 21 091 | 21 199 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 21 333 21 946 | 21 443 22 117 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Flavius Honorius

Flavius Honorius$^{[FlaviOnòri?]}$ (9 de setembre de 384, Constantinòple - 15 d'aost de 423) fuguèt un emperaire roman que reinèt coma coemperaire de son paire Teodòsi Ier de 393 a 395 e coma emperaire d'Occident de 395 a sa mòrt. Succediguèt a son paire Teodòsi Ier e fuguèt remplaçat per l'emperaire usurpator Joan.
Fins a 408, lo cap vertadier de l'Empèri d'Occident fuguèt lo generau vandal Stilicon que capitèt de vencre leis invasions germanicas dei premiereis annadas dau rèine e decidiguèt de desplaçar la capitala de Roma a Ravena que sa posicion defensiva èra melhora. Stilicon capitèt tanben d'intervenir ambé succès dins leis afaires intèrns de l'Empèri d'Orient. Pasmens, aqueu poder entraïnèt pauc a pauc la formacion d'una oposicion organizada a l'entorn de l'emperaire que capitèt de l'assassinar en 408 après la revirada militara dei Grandeis Invasions de 406.
Pasmens, aquela assassinat mau capitèt de restaurar la situacion e Roma fuguèt pilhada en 410 per lei visigòts. En cambi de l'evacuacion d'Itàlia, Flavius Honorius deguèt donar Aquitània a Alaric I$^{èr}$ en 416. Honorius deguèt tanben faciar mai d'una temptativa de còp d'estat entre 409 e 421. Ansin, leis annadas 410 fuguèron caracterizadas per un afondrament de l'autoritat imperiala fins au rèine de Valentinian a partir de 425.
# Agaçac (Roergue)

Agaçac$^,$$^,$$^,$ (Aguessac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Lo vilatge es situat a 7 km de la vila de Milhau.

## Toponimia

L'origina del nom d'Agaçac es Acatiacum, del nom d'òme latin Acatius (o Acaciacum, de la siá varianta Acacius), amb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -ācon-. Agaçac qu'èra una grand proprietat romana qu'aviá per mèstre Acacius.
La bona grafia es donc Agaçac o N'Agaçac o Nagaçac.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | 2026 | Anne Pailhas | | |
| març de 2008 | 2020 | Aimé Heral | sense | retirat |
| març de 2001 | 2008 | Jacques Commayras | | |
| abans 1995 | ? | Louis Valès | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 858, totala: 889 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 575 | 629 | | | 748 | 771 | 763 | 773 | 760 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 747 | 789 | 822 | 753 | 1 165 | 786 | 775 | 709 | 644 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 668 | 686 | 631 | 597 | 579 | 645 | 608 | 596 | 712 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 731 | 709 | 714 | 615 | 811 | 833 | 832 | 842 | 837 853 |
| 2009 | 2010 |
| 849 882 | 860 893 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* en 1806 e 1821, Agaçac es recensada amb una autra comuna, probablament Compèire (las donadas juntan plan).
* En 1876, se remarca una creissença de la populacion per la meteissa data dins d'unas comunas vesinas, mas pas tant espectaclosa.

## Economia

* Vin de Milhau (Cava dels Vinhairons de las Gòrgas de Tarn)

## Veire tanben

* Comunas d'Avairon

## Nòtas

* ↑ Nom segon las preconizacions d'Alibèrt e del CLO
* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, a Agassac, p. 3, e a Aguessac, p. 4
* ↑ «Comunas, vilas e vilatges». Occitan Avairon.
* ↑ lo nom en occitan de la comuna segon Christian-Pierre Bedel dins lo libre Les racines occitanes de l'Aveyron, al canton es Agassac
* ↑ Christian-Pierre Bedel, Milhau-est, N'Agassac, Compèire, Paulhe, Rodez, ed Mission départementale de la culture, 2003, colleccion Al canton isbn=2-907279-59-9|issn=1151-8375|bnf=39107182x
* ↑ http://toponimiaoc.webs.com/12avairon.htm
* Portal de Roergue
* Portau de Guiana
# Agaçac

Agaçac es un toponim occitan pòt èsser:
* una comuna de Comenge (Nauta Garona): Agaçac
* una comuna de Roergue (Avairon): Agaçac
La grafia afrancesada *Agassac es de defugir.
# Nicolas Grimal

Nicolas Grimal (Liborna, lo 13 de noveme de 1948) qu'ei un egiptològ francés vadut en Occitània, hilh deu professor de letras classicas Pierre Grimal.
Agregat de letras classicas en 1971, doctor d'estat en 1984, qu'ei professor d'egiptologia a la Sorbona desempuish 1984. Enter 1989 e 1999 qu'ei estat director de l'Institut Français d'Archéologie Orientale au Caire e desempuish 1990 director deu Centre franco-égyptien d'étude des temples de Karnak.
Qu'ei titular de la cadièra d'egiptologia au Collègi de França desempuish 2000.
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# 13 de novembre
## Naissenças

* 1850 – Robert Louis Stevenson, escrivan escocés (m. 1894)
* 1948 – Nicolas Grimal, egiptològ francés
* 1955 – Whoopi Goldberg, actritz americana
* 1967 – Steve Zahn, actor american

## Decèsses

Veire tanben :
* 12 de novembre | 14 de novembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Árni Magnússon

Árni Magnússon (Kvennabrekka, Islàndia, 13 de novembre de 1663 – Copenaga, Danemarc, 7 de genièr de 1730), o tanben Arnas Magnæus en forma latin]izada, foguèt un erudit e un colleccionaire de manuscriches islandés. Son trabalh foguèt a la basa del fons de manuscriches diches Colleccion Arnamagnæanske que se trobava inicialament a l'Universitat de Copenaga abans qu'una part foguèsse restituïda a Islàndia.
# Kakha Bendokidze

Kakha Bendokidze (en georgian: კახა ბენდუქიძე e en transcripcion internacionala Kakha Bendukidze; Tbilissi, 20 d'abril de 1956 – Londres, 13 de novembre de 2014) foguèt un politician e entrepreneire georgian.
# Borbonés

Borbonés (/burbuˈnes/) o Barbonés es una anciana província au nòrd d'Occitània e au centre de França. Correspond au departament d'Alèir e a una partida de Char. Lai se parla occitan auvernhat dins la mitat sud e qu'apelon arverno-barbonés, vèrs Montluçon e Vichèi, e berrichon-borbonés, una « lenga d'oïl » dins la mitat nòrd, vèrs Molins.
Lo gentilici es borbonés -esa o barbonés -esa.

## Galariá

* Montluçon
* Montluçon: lo chastèl
* Vichèi: la charrèira de París
* Vichèi: la font Celestina, dins l'enchastre de las tèrmas
* Cucet: lo riu de Sichon, un afluent d'Alèir
* Culant
* Sant Amand Montrond

## Vejatz tanben

* Creissent
# Burgondis

Los burgondis foguèron una tribú o un grop de tribús germanicas benlèu originaris de l'illa de Bornholm en mar Baltica.
Al sègle III apC, migrèron vèrs l'actuala Pomerània a las bocas d'Oder, puèi s'installèron al sègle II en Silèsia a las fonts de Vistula. A la fin del sègle III, se desplaçon vèrs Elba puèi Men. A la fin del sègle IV, son establits als abòrds du Ren en Germania superiora, après la migracion dels Vandals e Alans en Gàllia romana, sens èsser politicament somés a l'Empèri roman d'Occident. Constituisson aital un primièr reialme en 413, abans d'èsser desfachs en 436 pels uns en Germania inferiora.
Al tèrme de las migracions germanicas de la fin de l'Antiquitat, los Burgondis s'establisson durablament dins lo centre-èst de Gàllia coma pòble federat de l'Empèri roman d'Occident. Al moment de son afondrament al sègle V, fondan un reialme dels Burgondis cobrissent inicialament tot o partida de las actualas regions seguentas : Borgonha Franca Comtat, Savòia, Val d'Aosta, Lionés, Daufinat e Soissa romanda. Tre 534, lo reialme dels Burgondis es intégrat a l'espaci Merovingian coma Regnum Burgundorum: lo reialme de Borgonha.
# Bornholm

Bornholm es una illa danesa situada dins la mar Baltica a 36 km al sud-èst de la província suedesa d'Escània e a 137 km a l'èst de las primières còstas danesas. D'una superfícia de 589 km$^2$ e poblada per aperaquí 39 545 abitants (2022), depend de la region de Hovedstaten. Son capluòc es Rønne.
# Partit Comunista Francés

Lo Partit Comunista Francés (en francés: Parti communiste français, PCF) es un partit politic francés d'esquèrra, fondat en 1920 al Congrès de Tors, amb la scission del SFIO. Lo sèti del partit es situat plaça del Colonel Fabien a París, dins un bastiment en beton del famós arquitècte brasilièr Oscar Niemeyer.

## Istòria

Lo 13 de decembre de 1920, al congrès de Tors, una majoritat dels membres de la SFIO decidisson de rejónher la III Internacionala, fondada en 1919 per Lenin. La III Internacionala es coneguda tanben amb lo nom de Komintern. Lo partit s'apèla Seccion Francesa de l'Internacionala Comunista (SFIC) (va devenir lo PCF en 1943) e es un partit revolucionari. Aprèp la Liberacion, lo PCF es estat lo partit mai important de França. Dins las annadas 1970, lo PCF abandona lo modèl sovietic e tota referéncia a la dictatura del proletariat. En 1981, lo PCF participa al govèrn de Pierre Mauroy mas en 1984 decidís de quitar aquel govèrn per protestar contra la politica, que considèra liberala, del PS.

## Ligams extèrnes

* (fr) Sit oficial
* Portal de la politica
# Maurin (omonimia)

Maurin pòt designar:
* Maurin (Fenolhedés)
* Maurin (Lanas)
* Maurin (barri de Latas)
# Capreolus capreolus

Lo cabiròl (var. cabiròu) o lo cabròl (var. cabròu, chabròl, chabròu) (Capreolus capreolus) es una espècia de mamifèr romiaire de la familha dels cervids.