# Cors de Vertuèlh

Cors de Vertuèlh$^,$ (Coulx en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

En mai del borg, i a (al mens) dos vilatges ambe una glèisa o una capèla dins la comuna : Carron (nom francés) e Brech (nom francés).

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Cors :
| Tortrés | Tombabuèu | Montastruc |
| Vertuèlh d'Agenés | | |
| | Brunhac | Montclar |

## Toponimia

Lo nom de la parròquia es escrit Cozs (Capella de ~) et Caro, en 1326, e Cols (par. de ~) e de Carro, en 1520, en occitan per las doás atestacions. Car(r)o es notat Carron sus la mapa de Cassini e sus las mapas actualas.
L'interpretacion es pas aisida. Dauzat e Rostaing supausan que lo nom ven « probablament » del latin cotes, « pèiras, luècs peirós ». Jacques Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, aima mai l'occitan cot, vengut del latin cos/cotis, « pèira dura, pèira d'amolar », e interprèta l'l de Cols coma una falsa regression, purament grafica }.
Bénédicte Boyrie-Fénié tròba pas gaire versemblable que lo t de cot, un mot del lengatge corrent, siá absent de las atestacions, çò que la mena a refusar l'explicacion d'Astor e, implicitament, la de Dauzat e Rostaing. Coma la prononciacion actuala es [kur], l'explicacion se fai en dos temps. Lo vesinatge d'una tuca de 164 m [del calcari blanc de l'Agenés, puslèu sola a l'entorn, mas pas tròp luènh d'autras al sud], justificariá l'acusatiu plural de collis, colles, abondant en microtoponimia lengadociana, e pus tard l'atraccion de cors (de cursus) o del nom de Corts, eretièr de corte(m), prononciat [kur],a 25 km, menariá al nom actual }.
Dins la fonetica istorica del lengadocian brajairagués, una finala en -ls non podiá durar, çò que l'alternança entre las atestacions dejà permet d'entreveire (Cols, al sègle XVI, es la fòrma que l'escriba supausa normativa e la curiosa grafia de 1326 barreja una s sentida tanben coma normala e una z que pòt èsser l'expression de l'esfòrç articulatòri necessari per prononciar -ls). Una rotacizacion de l facilita e estabiliza la prononciacion e après l'-s finala es amudida coma las autras consonantas finalas, dins aquela partida del lengadocian situada en continuitat del lemosin. Lo rasonament estàlvia l'ipotèsi d'una atraccion, pas gaire versemblabla (Corts es un vilatge pichon).
Bénédicte Boyrie-Fénié ajusta lo determinant de Vertuèlh, vilatge important dont dependiá la comuna en 1793, pr'amor de l'omonimia damb Corts. Mas aquel determinant es usitat ?

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| junh de 1995 | 2026 | Daniel Furlan |
| 1953 | 1995 | Fernand Cantin |
| 1951 | 1953 | Martial Billat |
| 1944 | 1951 | Roger Fayet |
| 1919 | 1944 | Albert Balet |
| 1919 | 1919 | Jean Belly |
| 1916 | 1918 | Pierre Guilhon |
| 1915 | 1915 | Pierre Belly |
| 1892 | 1915 | Pierre Girou |
| 1860 | 1892 | Louis Rousseau |
| 1849 | 1860 | Pierre Belivie |
| 1848 | 1849 | Pierre Belly |
| 1848 | 1848 | Martial Chayrou |
| 1846 | 1848 | Pierre Belly |
| 1815 | 1846 | Sylvestre Victor Reiguade |
| 1815 | 1815 | Jean-Pierre Chayrou |
| 1813 | 1815 | Sylvestre Victor Reiguade |
| 1802 | 1813 | Léger Sauvaud |
| 1798 | 1801 | Jean-Baptiste Girou |
| 1797 | 1798 | Guillaume Hostendie |
| 1796 | 1797 | Pierre Moulade |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Castèlmauron d'Òut; es adara del canton de Tonens.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 250, totala: 251 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | 742 | 825 | 813 | 782 | 831 | 763 | 758 | 739 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 710 | 701 | 711 | 687 | 680 | 636 | 632 | 564 | 553 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 531 | 542 | 510 | 438 | 452 | 470 | 476 | 444 | 431 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 389 | 371 | 302 | 268 | 290 | 248 | 225 | 221 | 228 232 |
| 2009 | 2010 |
| 236 240 | 243 247 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* en 1793, la municipalitat èra Verteuil, Brugnac, Coulx et Verdegus (en francés), donc Vertuèlh d'Agenés, Brunhac, Cors (de Vertuèlh) e Verdegàs ? (comuna de Brunhac)
* En 2018 la populacion èra de 240 abitants e la densitat èra de 14,71 ab/km²

## Veire tanben

* Comunas d'Òut e Garona

## Nòtas

* ↑ https://web.archive.org/web/20170602164253/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/
* 1 2 3 4 5 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 98-99
* ↑ http://www.petit-patrimoine.com/fiche-petit-patrimoine.php?id_pp=47071_3
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/1_navigation.php#
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 217
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/05/29/lot-et-garonne-decouvrez-les-nouveaux-maires-elus-7522112-3688.php
* ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-coulx.html
* Portau de Guiana