OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Batalha de Peitieus (1356)

La batalha de Peitieus se debanèt lo 19 de setembre de 1356 durant la Guèrra de Cent Ans. Opausèt una armada anglesa de 7 000 òmes dirigits per lo Prince Negre a una armada francesa de 15 000 òmes menats per lo rèi Joan II (1350-1364). Fòrça murtriera per lei dos camps, s'acabèt per una desfacha francesa marcada per la captura dau rèi e la mòrt d'unei senhors francés importants coma lo duc de Borbon o lo Conestable de França.
La captura dau rèi marquèt lo començament d'una crisi intèrna en França en causa de l'afebliment de l'autoritat centrala e de la pèrda de prestigi de la noblesa. En 1360, foguèt signat lo tractat de Brétigny per liberar Joan II en cambi de concessions territòrialas importantas.
# Arwerneg-Veur

Arwerneg-Veur en breton ( Grand-Auverné en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Paulette Cruaut |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 109 | 1 121 | 1 112 | 1 128 | 1 409 | 1 366 | 1 443 | 1 496 | 1 560 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 637 | 1 724 | 1 710 | 1 821 | 1 904 | 1 802 | 1 746 | 1 764 | 1 530 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 435 | 1 385 | 1 408 | 1 148 | 1 106 | 1 064 | 1 062 | 1 075 | 1 043 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 041 | 1 051 | 905 | 877 | 754 | 681 | 711 | 735 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 782 800 | 805 824 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Ary Chalus

Ary Chalus (n. lo 6 de decembre de 1961 a Pointe-à-Pitre, Guadalope), es un òme politic guadalopenc. Cònsol de Baie Mahault dempuèi 2001, deputat de Guadalope dempuèi 2012, es elegit president del Conselh regional de Guadalope lo 18 de decembre de 2015.

## Referéncias

* ↑ Olivier Lancien, "Régionales Guadeloupe: Ary Chalus élu président de la Région Guadeloupe", Guadeloupe 1$^{ère}$, 18 de decembre de 2015
# Aryabhata

Aryabhata (476 - sègle VI) es un astronòm indian de la premiera mitat dau sègle VI. Es l'autor de l'Aryabhatiya que presenta un sistèma quasi copernician amb una Tèrra que vira a l'entorn de son aisse e de planetas que viran a l'entorn dau Soleu segon d'orbitas ellipticas. Aqueu modèl li permetèt de preveire leis eclipsis solaras e lunaras d'un biais precís.

## Liames intèrnes

* Astronomia.
# Arzay

Arzay en arpitan (Arzay en francés) es una anciana comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es una comuna delegada de la comuna novèla de Porte-des-Bonnevaux.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Élizabeth Virenque |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 220, totala: 233 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 236 | 254 | 249 | 291 | 287 | 295 | 294 | 306 | 278 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 260 | 274 | 264 | 291 | 269 | 266 | 243 | 209 | 176 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 191 | 190 | 180 | 203 | 200 | 167 | 143 | 135 | 121 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 129 | 125 | 108 | 142 | 166 | 169 | 207 | 210 | 213 213 |
| 2009 | 2010 |
| 215 229 | 216 230 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portau d'Arpitània
* Portal dau Daufinat
# Arzembouy

Arzembouy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Raphaël Haghebaert |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 326 | 321 | 374 | 369 | 353 | 389 | 375 | 373 | 414 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 418 | 401 | 402 | 367 | 408 | 365 | 334 | 367 | 344 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 342 | 320 | 292 | 249 | 227 | 211 | 188 | 156 | 150 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 177 | 170 | 145 | 117 | 85 | 92 | 83 | 82 | 80 |
| 2009 | 2010 |
| 78 78 | 76 76 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Arzenc de Z-Apchièr

Arzenc de Z-Apchièr (Arzenc-d'Apcher en francés) es una comuna gevaudanesa situada dins lo departament de Losera e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

* Las gòrjas de Bes.

## Toponimia

La prononciacion, relevada a Chauchalhas, es [ar'zen], per precisar entre los dos Arzencs [ar'zen da'pʃe], fòrma obtenguda jos suggestion ([ar'zen da'tʃe] pus normal). Lo luòc Apchièr, nom d'una baroniá (comuna de Prunièiras), es prononciat [za'tʃɔ], prononciacion explicada per un z- inicial de tipe auvernhat e la prononciacion gevaudanesa majoritària [-ɔ] del sufixe -ièr (de -arius) per confusion amb lo resultat de -iá. De la marrida interpretacion del Z- inicial, ne resultan las fòrmas escritas curiosas Arzenc dels Achièrs, Sench Ale dals (o dels) Apchièrs, etc; en realitat, i aviá pas qu'un chastèl e qu'una baroniá d'Apchièr.
Segon Dauzat, Arzenc pòt representar lo nom de riu prelatin Arisa amb lo sufixe ligur ĭnco; una formacion visigotica, basada sul nom d'òme Arg- e sufixe -ing, postulada per Gamillscheg, seriá pas tan probabla. Mas lo nom d'Arisa s'explica aisidament pel celtic aritiā (cf. l'Arisa en Nauta Garona),; la question del sufixe es un autre afar.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2014 | 2026 | Jean-Marie Tardieu |
| març de 2001 | 2014 | André Chauvet |
| | 2001 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Fornèls; es ara del canton d'Autmont d'Aubrac (Peire d'Aubrac).

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 48, totala: 49 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 300 | 192 | 310 | 303 | 276 | 320 | 317 | 249 | 232 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 202 | 208 | 175 | 156 | 192 | 181 | 182 | 176 | 170 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 156 | 168 | 157 | 134 | 134 | 122 | 135 | 119 | 93 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 67 | 54 | 51 | 44 | 49 | 58 | 46 | 48 | 48 50 |
| 2009 | 2010 |
| 49 51 | 49 51 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Losera

## Nòtas

* 1 2 enquèsta Sivadon setembre de 2019
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 31
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 61
* ↑ Site du conseil général de la Lozère
* Portal de Lengadòc
# Arwerneg-Vihan

Arwerneg-Vihan en breton ( Petit-Auverné en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Michelle Cochet |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 022 | 1 039 | 1 049 | 1 009 | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 601 | 560 | 508 | 438 | 414 | 386 | 392 | 405 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 433 440 | 433 440 |
| Impossible de compiler l'entrée EasyTimeline : EasyTimeline 1.90 Timeline generation failed: 7 errors found Line 69: bar:1876 from:0 till: 1022 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1022' not within range as specified by command Period. Line 70: bar:1881 from:0 till: 1039 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1039' not within range as specified by command Period. Line 71: bar:1886 from:0 till: 1049 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1049' not within range as specified by command Period. Line 72: bar:1891 from:0 till: 1009 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1009' not within range as specified by command Period. Line 83: bar:1962 from:0 till: 601 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '601' not within range as specified by command Period. Line 84: bar:1968 from:0 till: 560 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '560' not within range as specified by command Period. Line 85: bar:1975 from:0 till: 508 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '508' not within range as specified by command Period. |||||||||
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Aqua (grop)

Aqua es un grop danés anglofòn de musica electronica "eurodance", compausat de la cantaira Lene Grawford Nystrøm, del rapaire René Dif, e dels productors-compositors Søren Rasted e Claus Norreen. Lo grop pren lo nom de Aqua en 1996 (a l'origina, se disiá Joyspeed).
An un primièr succès al Danemarc ambe lo tròç Roses Are Red en 1996, mas es en 1997 que Aqua s'impausa vertadièrament ambe un tube mondial colossal, devengut dempuèi un tròç emblematic de l'eurodance, Barbie Girl, fasent de Aqua l'un dels grops màgers d'aqueste estili musical fins al començament de las annadas 2000.
En 2023, Aqua a collaborat ambe la cantaira americana Nicki Minaj e la rapaira Ice Spice per la benda sonòra del filme Barbie. Aital, Barbie World, la novèla version de Barbie Girl, ambe placat ensús lo rap de Nicki Minaj e de Ice Spice, es un còp de mai un tube mondial, portat en partida pel succès del dich filme.

## Cançons mai conegudas

* Barbie Girl (1997 e 2023)
* My oh my (1998)
* Lollipop (1998)
* Cartoon héros (2000)

## Referéncias

* ↑ https://www.nrj.fr/video-club/le-remix-de-barbie-girl-dans-un-nouveau-clip-avec-margot-robbie-et-ryan-gosling-71359706
# Apèla

Apèla$^,$$^,$$^,$ (Appelle en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| març de 2014 | 2026 | Christophe Pouyanne | agricultor |
| març de 2001 | 2014 | Gabriel Orombel | |
| | 2001 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 69, totala: 72 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 284 | 268 | 272 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 201 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 147 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 119 | 97 | 74 | 57 | 54 | 71 | 63 | 62 | 61 65 |
| 2009 | 2010 |
| 64 68 | 66 69 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben
### Articles connèxes

* Comunas de Tarn

### Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* Portal de Lengadòc
# Apèu (drech)

L’apèu es, en drech, una via que permet de contestar ò d'annular lo jutjament d'un tribunau. Sa definicion e sa mesa en òbra varian segon leis Estats. Pasmens, l'apèu es generalament dubèrt a totei lei partidas implicadas dins un procès e consistís a sasir una juridiccion identica ò superiora a aquela qu'a emés lo jutjament contestat per tornar jutjar un afaire en drech e en fach.
Lo drech d'apèu es un eiretatge deis Estats primitius onte lo poder èra generalament concentrat entre lei mans d'un individú unic (emperaire, faraon, califa, rèi, prince...). Per permetre lo foncionament de la justícia, son poder juridic èra donc sovent delegat a de jutges locaus encargats de gerir leis afaires de la vida vidanta. Dins aquò, cada justiciable aviá lo drech de demandar dirèctament un jutjament dau sobeiran, çò que menèt a la mesa en plaça de juridiccions superioras ai juridiccions localas. Aqueu sistèma s'es mantengut amb l'aparicion deis Estats modèrnes onte lo drech es generalament dich coma una cort de justícia suprèma (Cort de cassacion francesa, Cort Suprèma estatsunidenca...).

## Liames intèrnes

* Drech.
* Justícia.
# Apòfis

ꜥꜣpp en escritura ieroglifica :
Apòfis (en grèc antic Ἄποφις Ápophis, en còpte ⲁⲫⲱⲫ Aphóph, en egipcian antic ꜥꜣpp) qu'ei ua sèrp monstruosa qui nada sus la Nom (la mar grana divina de l'Egipte antica). Cada ser qu'ei combatuda per Rè (lo diu deu só) suu son naviu e dab l'ajuda deu diu Seth. Cada ser Ra qu'ei victoriós e l'auba que's torna lhevar quitament se, de quan en quan, Apòfis que ganha brèvas victòrias qui's hen paréisher eclipsis de só. Uei lo dia que conservam cèrtas representacions graficas d'un gat escanant ua sèrp dab un cotèth qui lo Libe deus Morts mentau com un simbòu de la victòria de Ra suber Apòfis.
# Aqua

Aqua (EOS PM-1) es un satellit de recerca scientifica internacionala de la NASA. L'aparelh foguèt lançat dempuèi la basa de las Fòrças Aerianas a Vandenberg dins una fusada Delta II lo 4 de mai de 2002, que se tròba en orbita a l'entorn de la Tèrra. A per tòca d'estudiar las precipitacions, l'evaporacion, e lo cicle de l'aiga. Es lo segond compausant principal del Sistèma d'Observacion de la Tèrra Earth (EOS). Foguèt precedit per Terra lançat en 1999, e seguit per Aura, lançat en 2004.
# Aqueducte de Ròcafavor

L’aqueducte de Ròcafavor es un aqueducte de pèira d'una longor de 393 mètres e d'una autor de 82,65 mètres situat sus lo territòri dau vilatge provençau de Ventabren. Permet lo passatge dau canau de Marselha dins la valada de Lar. Sa bastida se debanèt de 1841 a 1847 e son arquitectura foguèt largament inspirada per l'antic pònt de Gard. Foguèt classat monument istoric en 2005.

## Liames intèrnes

* Canau de Marselha.
* Pònt de Gard.
# Aquarella

L'aquarella o aquarèla (aqüarèla) es una tecnica de pintura sus papièr o carton amb de colors diluidas dins l'aiga e aplicats amb un pincèl. Las colors utilizadas son mai o mens transparentas segon la quantitat d'aiga utlizada dins la mescla, e daissan de còps veire lo fons del papièr, que mai sovent es blanc e qu'agís coma un verai ton.
Lo produch utilizat per pintrar se compausa de pigments calhat amb de goma arabica o mèl. L'aquarella s'utiliza en pintant per capas transparentas, per objectiu d'aténher la maxima brilhància e soplesa dins la composicion realizada.

## Istòria

S'agís d'una tecnica fòrça anciana, qu'en China comencèt amb l'usatge del papièr, pauc après l'an 100 aC, a çò nòstre foguèt introdusida pels arabs vèrs lo sègle XII.
Aital doncas, a Euròpa es mai recenta que la fresca. La primièra aquarella europèa coneguda es d'estil renaissença Raffaello Sanzio e Dürer l'usazavan fòrça. Mai tard, als sègle XVI a XVIII, unees pintors celèbres l'utilizèron coma complement a la pintura a l'òli, coma per exemple van Dyck, Thomas Gainsborough e John Constable.
Joseph Mallord William Turner èra un aquarellista precursor de tecnics que desvolopèron mai tard los avantgardistas. Èra una tecnica fòrça apreciada pels impressionistas a causa de luminositat e espontaneïtat. Al sègle XX èra utilizada pels estudis de las clèbra pinturas de dançairas de Roden, e per fòrça artistas, coma Vassili Kandinski, Egon Schiele, Emil Nolde, August Macke o Paul Klee; e subretot a partir de las annadas 1960, quand l'aquarella e subretot la tecnica «molla» de Turner venguèron fòrça al vam, coma lo mòstra per exemple l'òbra de Raoul Dufy, Jean Bazaine, Maurice Estève, Zao Wou-Ki o Pierre Risch. Que siá al nivèl professional, mas que ven a Euròpa una de las primièras formas d'expression que s'ensenha als mainats pichons dins las escòlas.

## Vejatz tanben

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Aquarella, sus Wikimedia Commons
# Atajate

Atajate es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Atacant (fotbòl)

L'atacant (o davant) es un jogaire de fotbòl que son pretzfach principau es de concretizar lo juec ofensiu de l'equipa. Aqueu ròtle decisiu n'en fa un dei pòstes mai mediatizats dins l'espòrt.
L'atacant si plaça pròche dei tòcas de l'adversari e de fach a mai de possibilitats per marcar de tòcas que leis autres de l'equipa que son mai defensius. Per tant lo ròtle deis atacants pòu variar segon sei caracteristicas, l'organizacion tactica e lo juec de l'equipa. D'efèct si tracta d'una categoria que recampa mai d'un pòste, e en segond luec, mai d'un perfieu.
# Ataca de la caravana Kharar

Sa`d ibn Abi Waqqas recebèt l'òrdre de far la tresena ataca. Lo sieu grop èra fach per 20 Muhajirs. L'incursion foguèt realizada prèp d'un mes après la segonda. Sa'd, amb los sieus soldats, se n'anèt a la val de Kharrar, al camin de La Mèca, e esperèt per començar l'ataca sus una caravana que tornava de Siria vèrs La Mèca. Totun, la caranava ja aviá fach son camin e los musulmans tornèron a Medina sens luchar.

### Referéncias

* ↑ Mubarakpuri, The Sealed Nectar (Version liura), p. 127.
* ↑ Mubarakpuri, When the Moon Split, p. 147.
* ↑ Husayn Haykal, The Life of Muhammad, Islamic Book Trust, 1976, 217–218 p.
* ↑ Hawarey, The Journey of Prophecy; Days of Peace and War
* ↑ Hawarey, The Journey of Prophecy; Days of Peace and War (Arabi), Islamic Book Trust, 2010. Lo libre a una lista de las batalhas de Maomet en arabi
* ↑ Muḥammad Ibn ʻAbd al-Wahhāb, Mukhtaṣar zād al-maʻād, p. 345.
# Atacamita

L'atacamita es un minerau de color verd viu qu'a una duretat de 3,0-3,5 e una densitat de 3,75-3,77. Es format de clorur idratat de coire (simbòl quimic : Cu$_2$(OH)$_3$Cl) cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa bipiramidala. Dins la natura, lei cristaus son generalament lòngs e estriats. Pasmens, lo minerau pòu tanben formar de massas microcristallinas. Son esclat es veirenc.
L'atacamita es un produch d'alteracion d'autrei mineraus de coire e se troba donc sustot dins lei jaciments d'aqueu metau. Pasmens, de còps, pòu tanben èsser un produch de sublimacion de l'activitat volcanica e s'observar dins certanei cratèrs. Es utilizat coma minerau segondari de coire.

## Liames intèrnes

* Coire.
# Atahualpa

Atahualpa (vèrs 1500 - 26 de julhet de 1533, Cajamarca) es lo darrier emperaire de l'Empèri Inca de 1532 a 1533. Prenguèt lo poder a l'eissida de la guèrra civila consecutiva a la mòrt de l'emperaire Huayna Capac (1492-1525). Sostengut per lei fòrças armadas de la region de Quito, capitèt de batre lei tropas de son frairastre Huascar. Aqueu conflicte, que s'acabèt l'annada de l'arribada deis Espanhòus en America dau Sud, afebliguèt fòrça l'Empèri. Menats per Francisco Pizarro, lei conquistadors organizèron una ataca suspresa durant una entrevista diplomatica. Atahualpa foguèt capturat e obligat d'ordonar lo pagament d'un important recapte per obtenir sa liberacion. Pasmens, Pizarro, crenhant sa revenge, preferiguèt l'executar. Sa mòrt entraïnèt l'afondrament de l'Empèri Inca.

## Liames intèrnes

* Empèri Inca.
* Guèrra de Succession Inca.

## Bibliografia

* (en) John Hemming, The Conquest of the Incas, Harvest Press, 2003.

## Nòtas e referéncias

* ↑ En certanei tèxtes espanhòus, es de còps possible de trobar lo nom Atabalipa que correspònd a una prononciacion anciana. Dins lei tèxtes en quíchoa, se tròban frequentament lei noms Atabalica e Atawallpa que correspòndon a de noms transcrichs dins aquela lenga.
# Arnaud Anastassowa

Arnaud Anastassowa (Forbach, 23 de genièr de 1988) es un fotbolaire francobulgar que jòga actualament a l'US Forbach.
# Arnac e Pompador

Arnac e Pompador (Arnac-Pompadour en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Es capitala dau País de Pompador.

## Toponimia

* Arnac
Segon Dauzat e Rostaing, que citan la fòrma Artonacus (monedas merovingianas), Arnac ven dau nom d'òme gallés *Artonos, de Artos, ors, emb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -*ako-. Se tractariá donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana. Los Féniés apondon l'atestacion Arnacus de 1315, mas plaçon l'etime dins los noms germanics.
* Pompador

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| març de 2014 | 2020 | Alain Tisseuil | UDI |
| 1997 | 2014 | Jean-Michel Reillier | PS |
| | 1997 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1156, totala: 1179 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 016 | 980 | 930 | 1 093 | 1 196 | 1 346 | 1 386 | 1 415 | 1 408 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 370 | 1 338 | 1 342 | 1 198 | 1 356 | 1 425 | 1 541 | 1 668 | 1 676 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 690 | 1 747 | 1 807 | 1 643 | 1 545 | 1 556 | 1 562 | 1 513 | 1 447 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 272 | 1 359 | 1 441 | 1 467 | 1 444 | 1 334 | 1 284 | 1 264 | 1 245 1 261 |
| 2009 | 2010 |
| 1 226 1 239 | 1 227 1 240 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1134 abitants.

## Luecs e monuments

* Chasteu de Pompador (s. 15)
* Egleisa d'Arnac (s. 11)
* Domeni daus egariás

## Embessonatges

* Oberelsbach (Bavièra, Alemanha)

## Nòtas

* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 28
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié et Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, Éditions Sud-Ouest, novembre 2007, p. 187
* Portau de Lemosin