# Guilhèm de Montanhagòl

Guilhèm de Montanhagòl, var. Montanhagòu (Mountagnagol [l.] o Guihèn Mountagnagòu [prov.] en nòrma mistralenca; Guilhem de Montanhagol en occitan ancian), es un trobador occitan del sègle XIII. Foguèt probablament mai actiu a Tolosa, mas foguèt tanben actiu a las corts de Tolosa, de Provença, de Castelha, e d'Aragon. Guilhèm nos daissa sèt cansos, sieis sirventeses e una tenso (pus precisament un partiment) amb Sordèl (benlèu faguèt un brèu sojorn en Lombardia). Li subrevisquèt donc, en tot, catòrze pèças.
La significacion del nom de Guilhèm es estada debatuda. "Montanhagol" significa "de Montanhac", mas se sap pas lo qual de nombroses luòcs nommats Montanhac poiriá èsser. S'a longtemps pensat que la forma corrècta del nom del trobador èra simplament "Guilhem Montanhagol", perque lo "de" (de) seriá redondant. Los documents contemporanèus utilizan pasmens clarament "de".
Èra de naissença modèsta. Segon sa vida, èra originari de Provença, malgrat que d'unes erudits modèrns (inclusent Frederic Mistral) suspècten qu'èra tolosan. Sa vida rapòrta qu'èra "un bon inventor (trobaire) de poesia e un amorós grand". Sa galanta èra una dòna nommada Jauseranda de Lunèl, dont Guilhèm coneissiá probablament lo senhor del castèl, Raimon Gaucèlm V.
Sas cançons son torpes/estranhs, e emulan los primièrs trobadors, lausant la mesura (moderacion) demest totas las vertuts. Afirmèt que "de l'amor deriva la castetat" (d'amor mou castitatz), benlèu significant que pas mai que l'amor es necessari per la fidelitat. Es vist, fòrça apassionadament per Cesare de Lollis, coma un precursor del Dolce stil novo e coma un punt important de ligam entre la literatura occitana e italiana a travèrs son trabalh amb Sordèl. Es creditat coma aquel que foguèt capable de donar un quadre innovador de l'amor cortés en lo mesclant amb la moralitat crestiana, e de fach se referís a un noel dig de maestria ("novèl dich de la mestresa"), e mai se aquò es probablament pas previst coma una indicacion de reforma conscienta.
Los sirventeses politics de Guilhèm concernisson la politica tolosana e espanhòla. Dins d'escriches del periòde seguent la Crosada dels Albigeses que devastèt Lengadòc, Guilhèm se mostrèt coma un opausant de l'Inquisicion papala, e mai se pas de la Glèisa per se. Encoratjèt una correccion "doça" dels Catars, mas pas lor violenta supression per mejans de guèrra.
Per la mòrt de Guilhem, son conhat Ponç Santòlh compausèt un planh.

## Òbras

* A Lunel lutz una luna luzens
* Ar ab lo coinde pascor
* Del tot vey remaner valor
* Bel m'es quan d'armatz aug refrim
* Ges, per malvastat qu'er veya
* Leu chansoneta m'er a far
* No sap per que va son joy pus tarzan
* Non an tan dig li primier trobador
* Non estarai, per ome qe-m casti
* Nulhs hom no val ni deu esser prezatz
* On mais a hom de valensa
* Per lo mon fan li un dels autres rancura
* Qui vol esser agradans e plazens
* Senh'En Sordel, mandamen

### Tèxte de Ar ab lo coinde pascor

Ar ab lo coinde pascor, Qan vei de bella color Flors per vergiers e per pratz, E aug chantar daus totz latz Los auzeletz per doussor, Vueilh far ab coindia Chanso tal qe sia Plazens als enamoratz, E a midons majormen Qe-m don'en trobar engenh.
Ben devon li amador De bon cor servir amor, Qar amors non es peccatz, Anz es vertutz qe-ls malvatz Fai bons, e-ll bo-n son meillor, E met hom'en via De ben far tot dia! E d'amor mou castitatz, Qar qi-n amor ben s'enten Non pot far qe pueis mal renh.
E pos tant a de valor Amors, ben fan gran follor Las donnas on es beutatz, Qar non amon los prezatz Pos o conoisson en lor! Qar pueis lor plairia Jois e cortezia E chans e totz bels solatz! Mas greu faran tan de sen S'amors no las i empenh.
Amors, de vos fatz lauzor, Q'amar mi fatz la gensor, Don mi son tan aut pujatz Qe-l morirs neis m'es onratz, Tan es de nobla ricor! E s'ieu joi n'avia, Sai qe non morria, Anz viuria gen pagatz. Si non l'ai, morrai breumen, Q'ieu l'am tan, qe-l cor m'estenh.
Qi ve la fresca color De vos, bella, cui ador, E-ls uelhs vairs e-ls cilhs delgatz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . De nautral resplandor, Totz hom pert feunia, Qi-us esgar', amia. E ieu, las, a cui mais platz, Mueir, qan vei vostre cors gen, D'enveia, tan mi destrenh.
Fis pretz deschairia, Si no-l sostenia Le reis Castellans onratz, Qe fai totz sos faitz tan gen, Q'en ren non cal q'om l'ensenh.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ La grafia en occitan ancian èra mezura.

### Referéncias

* (en) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en anglés intitolat « Guilhem de Montanhagol ».
* (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Guilhem de Montanhagòl ».
* (it) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en italian intitolat « Guillem de Montanhagol ».
* 1 2 Lo Tresaur dau Felibritge
* ↑ Armana prouvençau, 1900
* 1 2 3 4 5 6 7 Gaunt and Kay, appendix.
* 1 2 3 4 5 6 Paden "Guilhem de Montanhagol".
* 1 2 3 4 Egan, 57.
* 1 2 Riquer.
* 1 2 3 Topsfield, 127.
* ↑ Boase, 33, crei que Montanhagol inventèt l'expression dolce stil novo.
* ↑ Spiers, "Vita Nuova and Dolce Stil Nuovo", 39.

## Veire tanben
### Articles connèxes

* Lista de trobadors e trobairises

### Lecturas complementàrias

* Boase, Roger. The Origin and Meaning of Courtly Love: A Critical Study of European Scholarship. Manchester: Manchester University Press, 1977. ISBN: 0-87471-950-X.
* Egan, Margarita, ed. The Vidas of the Troubadours. New York: Garland, 1984. ISBN: 0-8240-9437-9.
* Gaunt, Simon, and Kay, Sarah. "Appendix I: Major Troubadours" (pp. 279–291). The Troubadours: An Introduction. Simon Gaunt and Sarah Kay, edd. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. ISBN: 0-521-57473-0.
* Paden, William D. "Guilhem de Montanhagol" (p. 425). Medieval France: An Encyclopedia, ed. William W. Kibler. New Jersey: Routledge University Press, 1995. ISBN: 0-8240-4444-4.
* Ricketts, Peter T. Les poésies de Guilhem de Montanhagol: troubadour provençal du XIII$^e$ siècle. Pontifical Institute for Medieval Studies, 2000.
* Riquer, Martín de. Los trovadores: historia literaria y textos. 3 vol. Barcelona: Planeta, 1975.
* Spiers, A. G. H. "Vita Nuova and Dolce Stil Nuovo." Modern Language Notes, 25:2 (Feb., 1910), pp. 37–39.
* Spiers, A. G. H. "Dolce Stil Nuovo—The Case of the Opposition." Periodical of the Modern Language Association, 25:4 (1910), pp. 657–675.
* Topsfield, L. T. "The Theme of Courtly Love in the Poems of Guilhem de Montanhagol." French Studies, 11 (1957), 127–34.

### Ligams extèrnes

* Òbras completas