OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Masrimbaud

Masrimbaud o Mas Rimbaut o Mas Rimbaud (Marimbault en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre deu territòri

Comunas confrontantas de Masrimbaud :
| Linhan de Vasats | | Vasats |
| Pompejac | | |
| | Bernòs e Baulac | Cudòs |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Marinbalt (sursum parrochiam de ~), en 1273, Marunbad (parrochia de ~), en 1273, Marimbalt (par. de ~), en 1274. Masrimbaud es compausat de dus elements. Lo purmèir es mas, « bòrda, ostau d'espleitador agricòla », que ven eth-medish deu latin mansus, qu'avèva lo sens de « superficia que permetiá a una familha de viure »; lo mot mas es pas mèi dens lo vocabulari gascon. Rimbaud ven deu nom germanic d'òme Ragin-bald. Se la notacion fonetica de Bénédicte Boyrie-Fénié es observada e non pas supausada, -sr- se pronóncia com una -r- simpla : [marim'baw]$^,$. Es una formacion medievala.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| mai 2020 | 2026 | Sébastien Tamagnan | |
| març 2001 | 2020 | Francis Sturma | retirat foncion publica |
| avant 1981 | | Suzanne Vannetelle | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Vasats; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 187, totala: 194 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 210 | 211 | 224 | 257 | 264 | 246 | 274 | 262 | 242 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 218 | 254 | 235 | 227 | 209 | 213 | 195 | 214 | 194 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 179 | 179 | 173 | 168 | 142 | 125 | 105 | 100 | 99 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 98 | 96 | 68 | 77 | 83 | 96 | 136 | 142 | 151 154 |
| 2009 | 2010 |
| 154 157 | 163 164 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véser tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* ↑ https://web.archive.org/web/20160303190408/http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf, pp. 53-61
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 210
* ↑ https://web.archive.org/web/20120315210757/http://toponimiaoc.webs.com/33gironda.htm
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 436
* Portau de Gasconha
# Montplasent

Mont Plasent o Montplasent segon las règlas de la grafia classica$^,$ (Monplaisant en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Comunas confrontantas de Monplasent :
| Urval | Siorac de Perigòrd | |
| Sent Perdon e Vièlhvic | | Sagelat |
| | País de Belvés | |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Mon Plaisan en 1095, Munplacens en 1156, Monplazenc al sègle XIII, Mons Plasenc en 1478. Es un nom de formacion occitana, compausat de mont (del latin mons, montis) e de l'adjectiu plasent, participi present del vèrbe plaire (del latin placere)$^,$. La prononciacion es [mũmplɒ’ʐɛ̃n].

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2008 | 2026 | Jean-Bernard Lalue | sense | fontanièr |
| març de 1971 | 2008 | Paul Salanier | PS | espleitador agricòla, puèi retirat agricòla |
| 1942 | 1971 | Jean Salanier | SFIO | espleitador agricòla |
| | 1942 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Belvés; es adara del canton de Vallée Dordogne (en francés), donc Val Dordonha.
* La comunautat de comunas es la CC Val de la Dordonha et Forèst Beceda (residéncia a Sent Cibra). L'anciana CC, Entre Nausa e Beceda (nom supausat, residéncia a Belvés), fusionèt lo 1èr de genièr 2014 emb la de la Val de Dordonha (residéncia a Sent Cibra) e formèt la CC actuala.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 276, totala: 283 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 404 | 431 | 416 | 309 | 357 | 367 | 407 | 431 | 431 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 439 | 427 | 434 | 428 | 416 | 402 | 367 | 334 | 323 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 310 | 313 | 301 | 273 | 267 | 261 | 263 | 244 | 233 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 222 | 211 | 202 | 218 | 216 | 251 | 265 | 271 | 279 290 |
| 2009 | 2010 |
| 278 287 | 276 286 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* ↑ Sit Toponimia occitana
* ↑ IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* ↑ Loïs Alibèrt, Gramatica occitana, segonda edicion, Centre d'Estudis Occitans, Montpelhièr, 1976, Vocabulari ortografic, p. 459-460
* ↑ https://web.archive.org/web/20160303190408/http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf, pp. 53-61
* ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 228
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 474
* ↑ https://web.archive.org/web/20160304051243/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/belves/MONPLAISANT.htm
* Portau de Perigòrd
# Pèiralonga

Pèiralonga (var. Pèiralònga) (Pierrelongue en francés) es una comuna dau Daufinat occitan, situaa dins lo departament de Droma e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

Pèiralonga es situat a 7 km al sud-oèst dau Bois dei Baroniás (ancian capluòc dau canton) e a 16 km a l'èst de Vaison.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2014 | 2020 | Gilles Ravoux | divèrs drecha | mestierau |
| març 2001 | 2014 | Michel Norbert | | |
| 2001 | 2008 | René Fauchier | | |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 248, totala: 253 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 196 | 192 | 183 | 187 | 207 | 203 | 200 | 186 | 173 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 168 | 161 | 159 | 155 | 157 | 155 | 141 | 146 | 128 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 125 | 203 | 137 | 103 | 107 | 100 | 88 | 82 | 73 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 104 | 84 | 74 | 84 | 104 | 127 | 159 | 169 | 174 182 |
| 2009 | 2010 |
| 191 197 | 209 215 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* 2016 : 220

## Nòtas e referéncias

* ↑ IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* ↑ Frederic Mistral Lou Tresor dóu Felibrige 7 (P-Rel) P;72:Pèiro-longo Pèiro-loungo
* ↑ (retranscripcion en grafia classica sens jonhent segon las preconizacions del CLO: (p.54) )
* Portal dau Daufinat
* Portal d'Occitània
# L'Arròsa (Marselha)

La Ròsa es un quartier dau tretzen arrondiment de Marselha, a la poncha nòrd-èst de la comuna.
Es a la Ròsa que s'atròva lo tèrme de la linha 1 dau Mètro marselhés.
Lo canton de Marselha La Ròsa es un dei cantons administratius dau Conseu Generau dei Bocas de Ròse.
# Sejalèir

Lo Sejalèir (prononciat [sødzaˈvɛ]) o Chasalèir (en francés Cézallier) es un replanat dau Massís Centrau e un contrada d'Occitània situada en Auvèrnhe. Es un replanat d'origina volcanica que se parteja entre los departaments de Chantau e de Puèi de Doma, dins lo pargue naturau regionau daus volcans d'Auvèrnhe.
L’altitud mejan dau massís se situa entre 1 200 e 1 500 m. Lo ponht culminant n'es lo senhau dau Luguet (1 551 m).
Sa vila principala es Alancha.

## Toponimia

Es en partir dau sègle XVIII que lo Sejalèir fuguèt presentat per los scientifics, los administrators mai los escrivans coma un massís o coma una montanha. Lo nom de Sejalèir figurava pancara sobre las cartas relevadas per los oficèirs de l’estat-major a la fin dau sègle XIX, que mençonavan màs lo « senhau dau Luguet », batejant coma aquò lo ponht mai naut dau vialatge dau Luguet, que comptèt josca 1400 abitants a la fin dau sègle XIX. L’usagte popular coneissiá pas la region dau Sejalèir nimai de region dau Luguet. Aquò-es los cartografs e geografs que bailèron una extension au nom de Sejalèir e que ne'n faguèron un massís, mentre que tradicionalament es màs una cima. D'avora ençai, lo nom de Sejalèir es inscrit coma un massís d’Auvèrnhe dins la nomenclatura geografica dau Massís Centrau.

## Geografia

Lo Sejalèir ocupa una posicion centrala dins los monts d'Auvèrnhe. Es bordat au nòrd per los monts Dòr e au sud per los monts de Chantau. A l'oèst, Artensa fai transicion ambé los monts de Lemosin mentre qu'a l'èst s'espandís la plana de Limanha.

## Nòtas

* ↑ https://web.archive.org/web/20160303190408/http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf
* ↑ segon L'Auvergnat de poche
* ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
* ↑ Panèlh d'informacions toristicas de Brion
# Senta Fe de Longà

Senta Fe de Longà (Sainte-Foy-de-Longas en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Senta Fe de Longà :
| | Sent Laurenç deus Bastons | Senta Alvèra |
| Sent Marcèl de Perigòrd | | |
| Pressinhac e Vic | Mausac e Grand Castanh | Pesulh |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Santa Fe al sègle XIII, Sancta Fides de Longo Vado, en 1382, en latin, de Longa en 1556, Sainte Foy de Long vau, en francés, al sègle XIII. La prononciacion es [ʂɛ̃ntɒ’fe] [delũn’ga]. Senta Fe es una martira d'Agen del temps de Dioclecian, al començament del sègle IV. Longà se compren long ga, ga long$^,$$^,$$^,$ Lo ga en question deu èsser sul riu local, la Loira. Mas quala es la motivacion concreta d'un tal nom ? La fòrma de 1556, Longa, es pas una fòrma femenina coma cresián curiosament Chantal Tanet e Tristan Hordé, es tot simplament long ga. L'estranja francizacion Long vau s'explica pas per una fòrma anciana demorada en portugués, coma escrivián los meteis; se i aviá una explicacion, seriá benlèu vado, mal interpretat per un escriba francés maissant latinista.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2001 | 2026 | Thierry Lascaux | sense | agent de mestriá |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Senta Alvèra; es adara del canton de La Linda.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 241, totala: 248 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 781 | 725 | 789 | 709 | 710 | 768 | 750 | 719 | 821 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 810 | 692 | 696 | 685 | 657 | 643 | 608 | 561 | 524 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 503 | 514 | 463 | 434 | 404 | 346 | 350 | 325 | 298 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 264 | 255 | 241 | 259 | 250 | 249 | 245 | 242 | 239 248 |
| 2009 | 2010 |
| 236 245 | 237 246 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Dordonha

## Nòtas

* ↑ per la règla grafica utilizada https://web.archive.org/web/20160303190408/http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf
* 1 2 3 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 378
* 1 2 https://web.archive.org/web/20160304050435/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/st-alvere/SAINTE-FOY-DE-LONGAS.htm
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 634
* ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/1970/Sainte-Foy.html
* Portau de Perigòrd
# Vijavila

Vijavila$^,$ (Vigeville en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Toponimia

Ni Dauzat nimai los Féniés dison pas res de Vijavila.
Òm pòt pensar au mot vige (vege, etc, equivalents de vimzela, gitòla, qu'es la brancha de vime) dau mot latin vitex (lo Gaffiot explica vitex per un aubrilhon mediterranèu, lo pebrièr fèr o pebrièr de capuchin (noms lengadocians), vitex agnus-castus, que deu èsser desconegut de las tèrras marchesas). Mas sovent los compausats emb vila an per basa un nom germanic. Una autra possibilitat, pus probabla, es Wido, qu'a donat Gui, mas que pòt èsser tractat a l'iniciala coma a Sent Vit de Dòrn : *Widia Villa > Vijavila.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 1989 | 2020 | Marie Thérèse Lemoine | UMP, LR |
| març 1971 | 1989 | Guy Auclair | dreita |
| 1958 | 1971 | Alfred Goyer | |
| 1923 | 1958 | Benoît Danthon | |
| 1904 | 1923 | Claude Maudeux | |
| 1895 | 1904 | Lucien Maceron | |
| 1889 | 1895 | Gabriel Aupol-Desrut | |
| 1881 | 1889 | Jean Périgaud | |
| 1872 | 1881 | Jean Maceron | |
| 1843 | 1872 | Joseph Massias | |
| 1818 | 1843 | Jean Amathieu | |
| 1815 | 1818 | Jean Bord | |
| 1813 | 1815 | Léonard Ducher | |
| 1807 | 1813 | Jacques Aucordier | |
| 1804 | 1807 | François Jouhanneau | |
| 1794 ? | 1802 ? | Antoine Amathieu | |
| 1794 | 1794 | Raymond Peynot | |
| 1793 ? | 1802 ? | Gilbert Tartary | |
| 1791 | 1793 | Antoine Amathieu | |
| 1789 | 1791 | François Jouhanneau | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton d'Aiun; es aura dau canton de Gosom.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 171, totala: 172 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 448 | 382 | 453 | 430 | 301 | 438 | 432 | 464 | 471 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 464 | 426 | 449 | 424 | 396 | 392 | 414 | 388 | 370 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 355 | 384 | 374 | 283 | 254 | 244 | 247 | 209 | 163 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 159 | 139 | 133 | 139 | 145 | 136 | 140 | 140 | 141 142 |
| 2009 | 2010 |
| 141 142 | 150 150 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 164 abitants.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ Loïs Alibèrt, Gramatica occitana, segonda edicion, Centre d'Estudis Occitans, Montpelhièr, 1976
* ↑ https://web.archive.org/web/20160303190408/http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf, pp. 53-61
* ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-vigeville.html
# Bavilliers

Bavilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament del Territòri de Belfòrt e la region de la Franca Comtat.

## Geografia

Lo vilatge a situat a la périphérie sud-oèst de Belfòrt, sus la RN 83 en portant a Héricourt (Anautita-Saône), expedís establida sus las traces d'una via romaine secondaire #que, en venent del sud per Argiésans, remontava cap a Danjoutin e Belfòrt en longeant la butte del Châtelet. Bavilliers A adaigat per la Doç, un pichon riu #que pren la siá font a Châlonvillars, desapareis en partida en lo Trauc-la-Madama per ressurgir doas #cent mètres mai bas, en plen mièg del pòble.
Le village est situé à la périphérie sud-ouest de Belfort, sur la RN 83 menant à Héricourt (Haute-Saône), route établie sur les traces d'une voie romaine secondaire qui, venant du sud par Argiésans, remontait vers Danjoutin et Belfort en longeant la butte du Châtelet. Bavilliers est arrosé par la Douce, une petite rivière qui prend sa source à Châlonvillars, disparaît en partie dans le Trou-la-Dame pour ressurgir deux cents mètres plus bas, en plein milieu du village.
La municipalitat qu'es adaigat pel riu La Douce, se situa a la periferia oèst de Belfòrt.
El municipi que és regat pel riu La Douce, se situa a la perifèria oest de Belfort.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Daniel Lanquetin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 301 | 288 | 309 | 389 | 479 | 604 | 870 | 919 | 786 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 668 | 810 | 740 | 854 | 1 174 | 1 314 | 1 232 | 1 290 | 1 508 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 397 | 1 547 | 1 682 | 1 552 | 1 637 | 1 675 | 1 717 | 1 679 | 2 153 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 437 | 2 564 | 3 454 | 3 555 | 4 408 | 4 582 | 4 783 | 4 809 | 4 834 |
| 2009 | 2010 |
| 4 870 5 031 | 4 923 5 086 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Generau de bregada

Un generau de bregada es un grade militar que correspond au premier nivèu deis oficiers generaus dins certanei fòrças armadas. Es generalament encargat dau comandament d'una bregada, es a dire de plusors regiments gropant 3 000 a 6 000 òmes.

## Liames intèrnes

* Bregada (unitat militara).
* Generau.
* Grade militar.
# Bregada (unitat militara)

Una bregada es una unitat militara dirigida per un generau de bregada que gropa generalament entre 3 200 e 5 500 òmes dins la màger part dei país que l'utilizan. Es formada de batalhons ò de regiments e es un element constitutiu d'una division ò d'un còrs d'armada. Son sovent de còrs expecializats au sen d'una arma definida coma l'infantariá, la cavalariá ò l'artilhariá.

## Liames intèrnes

* Organizacion militara.
# Fòrça aeriana

Una fòrça aeriana es una branca de las fòrças armadas d'un estat que permet de menar una accion militara dins o dempuèi l'aire o l'espaci. Sas missions principalas pòdon variar entre los païses. Pasmens, son generalament l'intercepcion e la destruccion d'unitats aerianas enemigas dins l'espaci aerian nacional, la proteccion d'autres avions, l'ataca o la reconeissença d'un espaci aerian enemic, lo transpòrt estrategic o tactica, lo sosten a d'autras fòrças (avitalhament, ataca d'unitats terrèstras...) o la participacion a la dissuasion nucleara. Per aquò, las unitats d'una fòrça aeriana son generalament formadas d'avions militars, de personals de sosten mecanic, d'un ret de susvelhança de l'espaci aerian, de fòrças de defensa antiaeriana e de comandos.

## Ligams intèrnes

* Fòrça terrèstra.
* Marina militara.
# Regiment

Un regiment es una unitat militara gropant plusors batalhons ò plusors companhiás. Es tradicionalament comandada per un coronèu. Son efectiu varia generalament entre 1 000 e 3 500 òmes.
# Division (militar)

Una division es una unitat militara importanta generalament compausada de 10 000 a 20 000 òmes. Es l'unitat militara pus pichona qu'es capabla d'organizar una operacion autonòma. Dins la màger part deis armadas modèrnas, una division es compausada de bregada o de regiments.
L'origina dau concèpte de division apareguèt dins lo corrent dau sègle XVIII dins la pensada dau manescau Maurici de Saxònia (1696-1750). Pasmens, moriguèt avans de lo metre en plaça e lei premiereis temptativas d'organizacion divisionària foguèron l'òbra de Victor-François de Broglie durant la Guèrra de Sèt Ans (1756-1763). Maugrat un contèxte generau defavorable ai Francés, l'idèa mostrèt son interès e demorèt dins lo camp de la reflexion militara francesa. Durant lei guèrras de la Revolucion Francesa, foguèt ansin adoptada e generalizada per Lazare Carnot e participèt fòrça au succès deis armadas francesas. Un exemple caracteristic d'aquela superioritat sus leis autrei mòdes d'organizacion dau periòde foguèt la campanha d'Itàlia de Napoleon Bonaparte que capitèt de véncer de fòrças numericament superioras gràcias a sei possibilitats.
DIns lo corrent deis ans 1800, a partir de l'organizacion divisionària, Bonaparte imaginèt lo concèpte de còrs d'armada. Permetent de desplaçar pus aisament una armada importanta sus un teatre d'operacions. La division perdiguèt ansin una partida de son importància estrategica mai demorèt una unitat de basa dins l'organizacion d'una fòrça militara. Durant lo sègle XIX, son organizacion foguèt ansin racionalizada amb l'adopcion de diferents modèls centrats sus una division de doas bregadas de dos ò tres regiments. Pasmens, de modèls alternatius se desvolopèron coma aqueu de la division constituïda de tres regiments sensa bregada. Durant l'entre doas guèrras, aquela importància organizacionala entraïnèt l'utilizacion dau nombre de divisions d'un país coma simbòl de sa poissança militara terrèstra. La Segonda Guèrra Mondiala marquèt l'apogèu de la division coma unitat organizacionala amb la mobilizacion d'armadas gropant de centenaus de divisions.
Dins aquò, après 1945, la modernizacion deis armaments entraïnèt una demenicion importanta dau nombre de divisions. D'efiech, en causa de la menaça de l'utilizacion de l'arma nucleara, leis unitats deguèron venir pus leugieras, pus mobilas e pus dispersadas. Mai d'un país chausiguèt donc de demenir lo nombre de sei divisionq, çò que creèt un interès important per l'adopcion de la bregada coma unitat organizacionala de basa au nivèu estrategic. Aquela evolucion foguèt sensibla dins leis armadas occidentalas amb, per exemple, l'abandon dau modèl divisionari en França durant leis ans 2000. Pasmens, lei guèrras recentas an mostrat lei limits d'aquela idèa e la màger part deis armadas modèrnas tornan adoptar una organizacion a l'entorn de divisions.

## Liames intèrnes

* Còrs d'armada.
* Regiment.