OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Batalha de Stormberg

La batalha de Stormberg se debanèt lo 10 de decembre de 1899 durant la Segonda Guerra dels Boers (1899-1902). Opausèt una armaa britanica comandaa per William Forbes Gatacre (2 000 òmes) a un ensemble de fòrças, eissias de las doas republicas boers, menaas per Jan Henrick Olivier (2 300 òmes). S'achabèt per una victòria dels Boers.
Las tropas de Gatacre avián per objectiu d'ocupar las midlands situaas au sud de l'Estat Liure d'Aurenja per protegir la colonia dau Cap. Pasmens, l'operacion foguèt fòrça mau preparaa. D'efiech, deguèron esperar d'oras per trobar las locomotivas necessàrias a lor desplaçament. Puei, mandèron pas d'unitats de reconeissença per cercar la preséncia de Boers dins la region. Enfin, lo comandament e la comunicacion entre las diferentas unitats èran pas eficaç.
Lo 8 de decembre, Gatacre aprenguèt la presa de Stormberg per los Boers. Ordonèt una marcha de nuech vers la vila, mas los guidas se perdèran. Aquò permetèt als Boers de detectar los Britanics e d'installar un canon de 75 mm per los bombardar. Lo combat comencèt ansin a l'auba. Gatacre ordonèt un movement de contornament, mas una partia de sas tropas ataquèt directament sensa coordinacion amb la resta dau dispositiu britanic. Lo caòs foguèt rapidament agravat per de tirs fratricidas de l'artilhariá britanica. Gatacre ordonèt alora la retiraa, mas una partia de son armaa recebèt pas l'òrdre e foguèt capturaa. La resta dels Britanics foguèt secutada per los Boers. Los Boers contunhèron pas la perseguia e esplechèron pas lor victòria. Aquò èra un limit de sas tropas compausaas de volontaris amb una experiéncia tactica importanta, mas de possibilitats estrategicas feblas. L'arribaa de renfòrç permetèt als Britanics d'estabilizar sa posicion a Molteno, 15 km au sud-est de Stormberg. Lo bilanç uman de la batalha foguèt larjament a l'avantatge dels Boers amb 34 òmes perduts contra 790 tuats, bleçats e presoniers per los Britanics.

## Ligams internes

* Segonda Guerra dels Boers.

## Bibliografia

* (en) Rayne Kruger, Goodbye Dolly Grey : Story of the Boer War, New English Library, 1964, 539 p.

## Nòtas e referéncias

* ↑ 8 tuats e 26 bleçats.
* ↑ 26 tuats, 68 bleçats e 696 presoniers.
# Felip Elefant

Felip Elefant (mai conegut coma Philippus Elephantis o Philippi Elephantis, noms latinizats) foguèt un mètge, alquimista, matemetician e filosòf medieval d'expression latina. Actiu a Tolosa al sègle XIV, e qu'èra probable d'origina escocesa.
Foguèt autor d'un tractat enciclopedic, perdut en bona part, del que se n'es conservat la seccion consacrada a la alquimia.
Seguidor de l'ermeneutica de Pietro de Bono, primièr alquimista qu'incorporèt los tèmas mitologics al sieu discors en la seva òbra "Pretiosa margarita novella".
En la bibliotèca de l'umanista catalan del sègle xv, Pere Miquel Carbonell, i cònsta una òbra intitulada Philosophia magistri Philippi Elephantis cum versibus Nasonis et Ovidii ac proverbis moralibus commendatione dignis.
En lo manuscrit 2085 de la Biblioteca Universitaria de Salamanca, pags. 1èr-26n, i cònsta un tractat sus Mathematica, de Philippus Elephantis.
Daissèt tanben un tractat d'etica (Ethica), de concepcion aristoteliciana, en çò que, entre d'autras, tracta del tèma de la guèrra, en s'inspirant en Vegeci.

## Fonts
### Nòtas

* ↑ Es cridat Philippe Éléphant en francés. La forma occitanocatalana Felip Elefant apareis dins qualques òbras catalanas.

### Referéncias

* (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Philippus Elephantis ».
* ↑ Faye Getz, Medical practitioners in medieval England. Oxford Journals. Social History of Medicine, Volume 3, number 2, 1990, pags. 245-283. .
* ↑ José Rodríguez Guerrero. Algunos datos desconocidos sobre las relaciones entre alquímia y mitología. Revista Azogue, 5. 2002-2007. Pag. 24, nòta 46. Disponible en PDF
* ↑ José Rodríguez Guerrero, op.cit. pag. 21
* ↑ Jordi Rubió i Balaguer, «Els clàssics a la biblioteca de Pere Miquel Carbonell, fins a l'any 1484», pag. 213-214.
* ↑ Veire catalòg en linha, apartat 14/0 SSALUM2085/00Modèl:Ligam pas actiu
* ↑ Philippe Richardot. Y a-t-il une pensée navale dans l'occident médiéval? Disponible en línia

### Bibliografia

* Paul Cattin, L'œuvre encyclopédique de Philippe Eléphant : mathématique, alchimie, éthique (milieu du XIVe siècle). Tesi doctoral, inèdita. École national des Chartes 1969 (Relacionada a la web de la Universitat de Rennes)
* G. Beaujouan i Paul Cattin, Philippe Éléphant, Mathématique, alchimie, éthique; a Histoire littéraire de la France", Tome XLI. 384 p. 1981.
* Marshall Clagett. Archimedes in the Middle Ages. Vol. III. The Fate of the Medieval Archimedes, 1300 to 1565. Philadelphia. American Philosophical Society.

## Veire tanben
### Ligams extèrnes

* Wikidata: Q2890482
# Colómbia Britanica

La Colómbia Britanica, Colúmbia Britanica o Colòmbia Britanica (en anglés British Columbia; en francés Colombie-Britannique), es la província pus a l'oèst de Canadà, famosa per la beutat de sa natura, coma o exprimís sa devisa en latin, Splendor sine occasu ("Splendor sens luscre"). Foguèt la seisena província que se jonhèt a la Confederacion canadenca.
Sa capitala es Victòria, 15en region metropolitana de Canadà. La vila pus granda es Vancouver, tresen airal metropolitan de Canadà e segond de la region del Nòrd-oèst Pacific.
L'economia de la Colómbia Britanica es dinamica, es la quatrena província de Canadà en tèrmes de PIB. Repausa principalament sus l'espleitacion forestièra, l'espleitacion minièra, l'industria cinematografica e lo torisme. La Colómbia Britanica ten una de las zonas portuària pus importanta de la còsta Pacifica, que constituís una rota maritima majora.

## Geografia

La Colómbia Britanica es la província pus occidentala de Canadà, long de la còsta Pacifica de Canadà. Ten una forma alongada orientada del sud-èst cap al nòrd-oèst. Sa part continentala es situada entre las latituds nòrd de 49 ° e de 60 ° (mas l'extremitat sud de l'illa de Vancouver es situada a 48 °18'), mentre que s'estend entre las longituds oèst de 114 ° e de 139 °. Las regions limitròfas son Alaska al nòrd-oèst, Yukon e los Territòris del Nòrd-Oèst al nòrd, l'Albèrta a l'est, e los Estats americans de Washington, Idaho e Montana al sud.
La província es majoritàriament dominada per de cadenas de montanhas globalement parallèles à l'axe nord–sud principal de la província, especialament las Rocosas canadencas, la cadena Costièra, la cadena de Cassiars e la cadena Colómbia. Aquelas montanhas cobèrtas de vastes bòsques se formèron i a de desenas de milions d'annadas durant de la subduccion de la placa oceanica jos la placa nòrdamericana.
Dins la part sud situada entre las cadenas montanhosas de l'Oèst e las de l'èst, se trapa un vast replanat, lo replanat Interior (Interior Plateau), mentre que lo canton nòrd-èst de la província es ocupat per de planas leugièrament onduladas dins lo prolongament de las grandas planas d'Albèrta e de Saskatchewan.
La còsta, fòrça montanhosa, es famosa per sos fjòrds nombrosas bordats de bòsques, que fan los paisatges espectacularis.

## Referéncias

* ↑ Afirmat dins: Llei de la Colúmbia Britànica de 1866. Referéncia del document: 4.
* ↑ URL de la referéncia: https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?LANG=F&GENDERlist=1,2,3&STATISTIClist=1&HEADERlist=1&SearchText=Canada&DGUIDlist=2021A000259.
* ↑ Ubaud, Josiana. «Fautas, cauquilhas, mancas e remarcas divèrsas dins lo Diccionari Ortografic», 08-02-2021. josiane-ubaud.com. «[...] Disi pas que me soi pas enganada en d’endreches (la pròba, aqueste fichièr que mòstra plan que soi pas irremediablament tancada ni sus mas cauquilhas ni sus mas errors eventualas, tant se ne manca), mas es que la santificacion de « çò que ditz lo pòble », quitament los francismes lexicals e fonologics, es un « rasonament » d’opausar a la forma Colòmbia… emplegada en catalan ?»
* ↑ Modèl:Lien brisé
# Linha 4 dau tramvai de Montpelhièr

La linha 4 dau tramvai de Montpelhièr es una linha de la sàrcia de tramvais de Montpelhièr.
Es l'unica linha de tramvai de la vila amb una traduccion en occitan de las anóncias de las estacions.

## Traçat e estacions

La linha fa lo torn dau centre de la vila.

### Lista de las estacions

| | Estacions | Coordenadas | Comuna | Correspondéncias TAM e autras | LiO / TER |
| ■ | García Lorca | 43° 35′ 28,31″ N, 3° 53′ 26,98″ E | Montpelhièr | 8​11​32​​​​​​​​​​​​​ | Modèl:Autobús LiO/correspondéncias |
| • | Restanca | 43° 35′ 25,57″ N, 3° 53′ 06,29″ E | Montpelhièr | | |
| • | Sant Martin | 43° 35′ 32,6″ N, 3° 52′ 48,76″ E | Montpelhièr | | |
| • | Sant Ròc Novèl | 43° 35′ 57,8″ N, 3° 52′ 32,44″ E | Montpelhièr | 2 | |
| • | Rondelet | 43° 36′ 11,16″ N, 3° 52′ 33,83″ E | Montpelhièr | 2  11​17​33​38​​​​​​​​​​​​ | |
| • | Gara de Sant Ròc Republica | 43° 36′ 17,43″ N, 3° 52′ 50,04″ E | Montpelhièr | 1   2   3  8​11​17​​​​​​​​​​​​​ | Modèl:Autobús Lio/correspondéncias amb intitulat Linhas Grandas (TGV, Interciutats), TER Occitània |
| • | Observatòri | 43° 36′ 22,88″ N, 3° 52′ 36,46″ E | Montpelhièr | 3 | |
| • | Sant Guilhèm Corrau | 43° 36′ 30,83″ N, 3° 52′ 23,03″ E | Montpelhièr | | |
| • | Peiron Arc De Trionfe | 43° 36′ 39,95″ N, 3° 52′ 18,89″ E | Montpelhièr | | |
| • | Albèrt 1èr Catedrala | 43° 36′ 54,27″ N, 3° 52′ 26,23″ E | Montpelhièr | 1 | |
| • | Loís Blanc Agòra de la Dança | 43° 36′ 53,1″ N, 3° 52′ 41,28″ E | Montpelhièr | 1 | |
| • | Còrum | 43° 36′ 51,03″ N, 3° 52′ 54,52″ E | Montpelhièr | 1   2 | |
| • | Las Aubas | 43° 36′ 50,28″ N, 3° 53′ 17,62″ E | Montpelhièr | 14​​​​​​​​​​​​​​​ | |
| • | Pompinhana | 43° 36′ 45,34″ N, 3° 53′ 41,77″ E | Montpelhièr | | |
| • | Plaça d'Euròpa | 43° 36′ 26,58″ N, 3° 53′ 38,27″ E | Montpelhièr | 1  9​16​51​​​​​​​​​​​​​ | Modèl:Autobús LiO/correspondéncias |
| • | Ribas de Les | 43° 36′ 15,21″ N, 3° 53′ 41,6″ E | Montpelhièr | 1   3 | |
| • | Jòrdi Frêche Comuna | 43° 35′ 57,94″ N, 3° 53′ 41,76″ E | Montpelhièr | 1   3 | |
| • | La Rausa | 43° 35′ 36,88″ N, 3° 53′ 45,21″ E | Montpelhièr | | |
| ■ | García Lorca | 43° 35′ 28,31″ N, 3° 53′ 26,98″ E | Montpelhièr | 8​11​32​​​​​​​​​​​​​ | Modèl:Autobús LiO/correspondéncias |
Las estacions en gras servisson de partença o de cap de linha per d'unes servicis.

## Notas e referéncias

* ↑ La ligne 4 du tramway de Montpellier en occitan, France 3, 20 d'octobre de 2016.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Tramvai de Montpelhièr
* Montpelhièr
# Le Falgar

Le Falgar$^,$$^,$$^,$ (Falga en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 42 km al Sud-Èst de Tolosa.

## Istòria

Pendent l'Ancian Regime, Le Falgar èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Le Falgar èra del canton de Sant Felitz, en l'an XII, del canton de Revèl. Le vocable de la glèisa es Sant Martin.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 1995 | 2020 | Isabelle Coutureau | sense etiqueta |
| | 1995 | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Revèl, i demorèc.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 113, totala: 119 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 24 | 67 | 57 | 60 | 73 | 79 | 98 | 99 | 100 105 |
| 2009 | 2010 |
| 101 106 | 110 115 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Personalitats ligadas a la comuna

* Bertran del Falgar o Bernart del Falgar, trobador.
* Loís Maria de Caffarelli del Falgar, dich Maximilien Caffarelli, (1756, 1799) general de brigada de la Revolucion ;
* Carles Ambroise de Caffarelli del Falgar, (1758-1826), canonge puèi prefècte jos l'Empèri ;
* Loís Maria Josèp Caffarelli, (1760-1845), dich Joseph Caffarelli, primièr prefècte maritim de Brèst;
* Joan Baptiste de Caffarelli del Falgar, (1763-1815), evesque de Saint-Brieuc
* Maria Francés Auguste de Caffarelli del Falgar, (1766-1849), general de division francés.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici (2009). Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 15 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html

## Articles connèxes

* Comunas de la Nauta Garona
* Portal de Lengadòc
# Joan Jaurés

Joan Jaurés (nascut lo 3 de setembre de 1859 a Castras, mòrt assassinat lo 31 de julhet de 1914 a París) foguèt un òme politic occitan e una granda figura del socialisme francés.

## Biografia

Agregat de filosofia, trabalhèt a l'universitat de Tolosa. Foguèt deputat moderat de Tarn a 25 ans. Sostenguèt en 1892, la cauma dels carbonièrs de Carmauç e venguèt socialista. S'inspirèt del filosòf Karl Marx. Dins l'afar Dreyfus, Jaurés e los socialistas defendèron Alfred Dreyfus. En 1904, fondèt lo jornal L'Humanité qu'existís encara uei. En 1905, participèt a la lei de separacion entre las glèisas e l'Estat. Durant un viatge a Lisbona en 1911, Joan Jaurés que parlava l'occitan declarèt que las lengas regionalas devián èstre ensenhadas dins las escòlas. Pacifista mas pas antimilitarista, Joan Jaurés apèla a la cauma generala abans la Primièra Guèrra Mondiala. Lo 31 de julhet de 1914, es assassinat a París per Raoul Villain, un nacionalista francés de doas balas de pistolet dins lo cap.
I aguèt plan manifestacions a sa mòrt.

## Posteritat

Sas cendres repausan al Panteon dempuèi 1924. I a fòrça carrièras, plaças, estacions de metro e una universitat que pòrtan son nom en França.
Dins la Russia sovietica, Jaurés es vengut un prenom, Жорес, transcrich Zhores (Жарэс/Žares en bielorús). L'escriveire rus Zhores Medvedev (1925), lo fisician bielorús Žares Alfioròu (1930), lo jornalista rus Zhores Troshev (1926-2005) pòrtan aquel pichon nom.

## Òbras

* Les Preuves
* Études socialistes
* Vers la république sociale
* Prefaci a “L’application du système collectiviste” de L. Deslinières (1898)
* Les Deux Méthodes (1900)
* Notre but (1904)
* La Révolution russe (1905)
* L’Alliance des peuples
* Conflit élargi (1912)
* L'Armée Nouvelle (1914)
* Discours de Vaise (1914)

## Nòtas e referéncias

* ↑ Blanc, Jòrdi. Jaurés e Occitània. 1985. Vent Terral. Valdariás. ISBN 2.85936.044.0

## Veire tanben

* Wikidata: Q12688
* Multimedia: Jean Jaurès
# Wudi de Han

Wudi (武帝) (156 AbC - 29 de març de 87 AbC), del seu nom personal Liu Che (劉徹), es lo seten emperaire de la dinastia Han, del 9 de març de 141 AbC fins a la seuna mòrt. Es considerat, amb los emperaires Taizong (dinastia Tang) e Kangxi (dinastia Qing) coma l’un dels mai grands emperaires de l’istòria de China.
Grand conquerent, rebutét fòrça lunh los barbars fóra la frontèras, mas en agotant los cófres de l’Estat e subretaxar la populacion que de rics revusèro en mai de pagar.
Lo seu nom li ven de de wu (« guerrièr ») e de di (« emperaire »).

## Règne
### Politica militara

Coma cap militar, l’emperaire Wudi menèt China al seu expendiment territorial maximal:
* en 111, annexèt e divisèt en comandariás lo reialme de Nanyue, que compren lo sud de la China e lo nòrd del Vietnam d'ara;
* al nórd, rebutét amb succès las espedicions namadas dels Xiongnu sul nòrd de China.
* al nórd-èst, annexèt en 108 AbC lo principat de Luolang, al nòrd de la Corèa d'ara;
* a l’oèst, rebutèt las frontièras de l’empèri fins al bacin del Tarim, al Quirguizstan d'ara.

### Diplomacia

En 139 AbC, envièt lo seu emissèri Zhang Qian negociar una alliança amb los Yuezhi de l’Ozbequistan d'ara. Aquela espedicion provquèt d’autras missions cap a l’Asia Centrala.
Aquelas ambassadas aurián començat afar d'escambis e que l’emperairi auriá recebut d'estatuas boddicas d’Asia centrala, coma aquò es pintat dins las caunas de Mogao.

### Reformas

L’emperaire Wudi es a l’origina de diferentas mesuras destinadas a renforçar lo poder centralizat a Chang'an, la seuna capitala, situada dins la província de Shaanxi. En 134, Wudi instituiguèt lo recrutament dels foncionaris per examèns. Tornèt amb los tèxtes classics enebits dels temps de Qin Shi Huangdi, lo fondator de la dinastia Qing.
Wudi adoptèt los principis del confucianisme coma filosofia d’Estat e fondèt una escòla destinada a ensenhar lo confucianisme als futurs administrators de l’empèri.
Aquelas reformas aguèron un efècte durable tot lo long de l’existéncia de la Chine imperiala e exercèron una influència considerabla sus las civilizacions a l'entorn.
Lo règne de Wudi durèt 54 ans, un recòrd que foguèt batut sonque per l'emperaire Kangxi, mai de 1800 ans mai tard.

## Vejatz tanben

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Wudi de Han.

## Bibliografia

* (fr) Michèle Pirazzoli-t'Serstevens, en linha, Bibliografia sus l’emperaire Wudi sul site del Centre departamental de documentacion pedagogic dels Nauts de Sèina.
* (fr) Édouard Chavannes, 1895, Lo reialme de l'emperaire Ó, dins l'introduccion de la traduccion de las Memòrias istoricas de Sima Qian.
| Precedit per Jingdi | Wudi de Han | Seguit per Zhaodi |
# Granda Famina Tenpo

La Granda Famina Tenpō es una importanta famina que tochèt Japon, mai que mai lo nòrd de Honshū, de 1833 a 1837. Foguèt la consequéncia d'aigats violents, d'una baissa rapida de las temperaturas, d'una perda de las culturas e, en causa de la raretat de la noiritura, d'una aumentacion generala dels pretz. Puei, d'epidemias (gripa, vairòla, senepion, etc.) e de proliferacions d'insectes agravèron la crisi. Lo nombre de victimas es inconeigut, mas entre 1834 e 1840, solament 8 províncias japonesas sus 68 raportèron una aumentacion de lor populacion. Al contrari, 18 províncias senhalèron una demenicion de 5 % dau nombre d'abitants.
La manca de noiritura suscitèt pereu plusors revòutas. La mai importanta es probable aquela d'Ōshio Heihachirō, un samorai que menèt una revòuta de païsans e assajèt de prendre lo contraròtle los magasins de ris d'Osaka. Los combats destruguèron un cinquen de la vila e s'achabèron per una victòria de las autoritats localas. Adoptaas en 1842, las reformas Tenpo foguèron una temptativa de restablir l'autoritat politica dau govern centrau. Pasmens, permetèt pas de luchar contra la corrupcion de l'administracion e menèron a la restauracion Meiji.

## Ligams internes

* Reformas de Tenpo.
* Restauracion Meiji.

## Bibliografia

* (en) Marius B. Jansen, The Making of Modern Japan, Cambridge, Harvard University Press, 2000.
* (en) Conrad D. Totman, Early Modern Japan, Berkeley, University of California Press, 1993.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) Marius B. Jansen, The Emergence of Meiji Japan, Cambridge University Press, 1995, p. 5.
# Ötisheim

Ötisheim es una comuna alemanda que caup las colonias vaudesas de Schönenberg e Corres.
# Illas Verges Britanicas

Las Illas Verges Britanicas son un territòri d'otramar del Reialme Unit.
# Grand còrb

Lo grand còrb (Corvus corax) es una espècia d'ausèl passerifòrme de la familha dels corvids (Corvidae). Present en tot l'emisfèri septentrional, es l'espècia de corvid amb la màger superfícia de distribucion. Amb lo còrb de pic espés, es lo pus grand dels corvid e probablament lo passerifòrme mai pesuc; a la siá maturitat, lo grand còrb mesura entre 52 e 69 centimètres de longor e lo sieu pes varia de 0,69 a 1,7 quilogramas. Los còrb vivon generalament de 10 a 15 ans mas qualques individus an viscut 40 ans. Los joves se pòdon desplaçar en grops mas los cobles ja formats demòran amassa tota la siá vida, cada coble defendent un territòri. Existisson 8 subespècias conegudas que se diferéncian fòrça pauc aparentament, e mai que d'estudis recents ajan demostrat de diferéncias geneticas significativas entre las populacions de regions distinctas.
Lo grand còrb coexistís amb los umans dempuèi fa de milièrs d'ans e en qualques regions es tan abondant que se considèra coma una espècia nociva. Una partida de la siá capitada es deguda al sieu regim omnivòr; lo còrb comun es extrèmament oportunista, en s'alimentant de caronhas, d'insèctes, de residús alimentaris, de granas, de baias, de fruchas e pichons animals. Se son observadas divèrsas demostracions notablas de resolucion de problèmas per aquesta espècia, çò que fa pensar que lo còrb es fòrça intelligent.
# Múte Bourup Egede

Múte Inequnaaluk Bourup Egede (prononciat /mut͡sːi inɜquˈnaːluk ˈpou̯ʁɔp ˈeːəðə/ - Nuuk, 11 de març de 1987) es un òme politic groenlandés. Membre de l'Inatsisartut, lo parlament de Groenlàndia, dempuèi 2015 e president del partit Inuit Ataqatigiit dempuèi 2018, es Primièr ministre de Groenlàndia dempuèi lo 23 d'abril de 2021.

## Biografía

Egede es nascut a Nuuk mas a crescut a Narsaq, dins lo sud de Groenlàndia. Acabèt sos estudis segondaris a Qaqortoq abans de començar en 2007 d’estudis d'istòria culturala e sociala a l'Universitat de Groenlàndia. Entre 2011 e 2012, foguèt vicepresident de KISAQ, la societat universitària dels estudiants groenlandeses. A pas acabat sos estudis, perque los abandonèt en 2013 per reprene una entrepresa familiala de pastura dirigida per son paire.

### Carrièra politica

En 2007, Múte Bourup Egede ven membre del parlament de la joventut groenlandesa, l'Inuusuttut Inatsisartui, e de 2013 a 2015, foguèt president de l'Inuusuttut Ataqatigiit, las joventuts de l'Inuit Ataqatigiit.
A las eleccions legislativas danesas de 2015, Múte Bourup Egede es candidat al Folketing per Inuit Ataqatigiit. Recep 2.131 vòtes, çò qu'es pas sufisent per èsser elegit.
Entre 2016 e 2018, Egede es Ministre de las matèrias primièras e del mercat del trabalh, ont es simultanèament, pendent tres meses en 2017, Ministre per interim de las comunas, dels masatges, dels quartièrs periferics, de l'infrastructura e del lotjament.
Lo 1èr de decembre de 2018, es elegit president d'Inuit Ataqatigiit, partit politic socialista democratic, succedissent a Sara Olsvig. En fasa amb la linha de son partit, Egede es un defensor de l'independéncia de Groenlàndia.
A las eleccions legislativas groenlandesas de 2021, mena sa formacion politica que ven, amb 36,6 % de las voses, lo mai grand partit al parlament. Amb 3 380 voses, Egede es lo candidat qu'obten lo mai de vòtes personals a las eleccions, amb mai de 1 500 voses en mai que lo Primièr ministre en exercici Kim Kielsen del Siumut. Lo 16 d'abril de 2021, IA anóncia aver format amb Naleraq una coalicion que deten 16 sètis sus 31 al parlament. Atassut, que deten dos sètis, desira pas dintrar dins una coalicion prò-independéncia mas decidís de li portar son sosten. Lo 23 d'abril, Egede es confirmat pel parlament e ven lo mai jove Primièr ministre de l’istòria de Groenlàndia.
Lo 23 de setembre seguent, recep la medalha d'aur de l'Òrdre Groenlandés del Meriti Nersornaat.

## Referéncias

* 1 2 Múte Bourup Egede
* 1 2 3 4 Múte B. Egede er ny IA-formand
* ↑ En alvorlig, ung mand står til at blive Grønlands yngste regeringsleder
* ↑ Múte B. Egede stiller op til Folketingsvalget
* ↑ Folketingsvalg 2015
* ↑ Múte B. Egede er den største stemmesluger, og Kielsen halser efter
* ↑ Múte Egede er ny formand for Naalakkersuisut
* ↑ Nersornaat 2010-miit
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Múte Bourup Egede, sus Wikimedia Commons