# Lòrp e Senta Aralha

Lòrp e Senta Aralha$^,$$^,$$^,$ (Lorp-Sentaraille en francés) es una comuna occitana de Gasconha, en Coserans, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Lòrp e Senta Aralha :
| | Taurinhan eth Vielh | Gajan (Arièja) |
| Caumont | | |
| | Sent Líser | Sent Líser |

## Toponimia

* Lòrp qu'es benlèu aparentat a Lurbe, qui seré en basc lur, « tèrra » e pe/be « devath, en devath ». Lo sens de Lurbe que seré « tèrra baisha », puslèu que « espeluga » (Dauzat). Que pòt correpóner hòrt plan damb la situacion de Lòrp dens l'arribèra de Salat, meilèu dens çò qui sembla estar una arribèra baisha (altitud un pauc pus hauta au sud, lo terrenh qu'es en penent). Lurbe qu'a ua evolucion quasi purament basca, quan la de Lòrp seré romanica : *Lurbe (tractat damb -ŭ-) > *Lórbe > *Lórb > *Lórp e passatge a ò obèrt pr'amor de l'accion obrenta de -r, çò qui es la sola dificultat de l'explicacion.
* Senta Aralha. Lo nom qu'es atestat, en latin, en 1195 : eccl. Sancte Eulalie. La prononciacion que seré [seŋta'raʎɔ].. La senta onorada dens lo nom de la comuna qu'es Aulària de Barcelona (fòrma dominanta de son nom en occitan), en latin Sancta Eulalia, martirizada a Barcelona en 304. L'aferèsi, supression de la vocala iniciala deu segond mot, remplaçada per la vocala finala deu prumèr, de -a final de senta davant la vocala iniciala E- (Dauzat parla d'elision) que dona, en partent d' Eulàlia, Aulàlia. La seguida que seré Aulària (dissimilacion) > Auràlia (metatèsi) > Aràlia (reduccion deu diftongue) > Aralha (palatalizacion de -l- per lo iòd). Dens l'òrde de l'evolucion fonetica, donat per Maurici Romieu, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, la plaça de la palatalizacion de -l- qu'es convencionala. Véser tanben Senta Aulària.

## Istòria

* Lòrp e Senta Aralha que fusionèn entre 1790 e 1794.
* La comuna qu'èra oficialament Sentaraille e en 1971, que vengó Lorp-Sentaraille.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2001 | 2020 | Bernard Lamary | divèrs dreta | comerçant |
| 1975 | 2001 | Emile Cazeaux | | |
| 1965 | 1975 | Jean-Baptiste Rieu-Boussut | | |
| 1959 | 1965 | Gérard Rouaix | | |
| 1945 | 1959 | Alfred Ferrière | | |
| 1945 | 1945 | Pierre Bergès | | |
| 1944 | 1945 | Alfred Ferrière | | |
| 1919 | 1944 | Joseph Commenge | | |
| 1914 | 1919 | Jean Morère | | |
| 1912 | 1914 | Joseph Commenge | | |
| 1907 | 1912 | Pierre Bergès | | |
| 1902 | 1907 | Louis PREOBERT | | |
| 1901 | 1902 | Philippe Bergès | | |
| 1900 | 1901 | Jacques VIVES | | |
| 1878 | 1900 | Philippe Bergès | | |
| 1876 | 1878 | Guillaume Ducos | | |
| 1871 | 1876 | Jean Bernère | | |
| 1855 | 1871 | Grégoire Anel | | |
| 1852 | 1855 | Pierre Bergès | | |
| 1848 | 1852 | Pierre Bernère | | |
| 1848 | 1848 | Pierre Maurette | | |
| 1837 | 1848 | Raymond Anel | | |
| 1830 | 1837 | Pierre Bergès | | |
| 1815 | 1830 | Raymond Anel | | |
| 1808 | 1815 | Grégoire Anel | | |
| 1792 | 1808 | Jean BARBE | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton de Sent Líser; qu'es ara deth canton des Portes du Couserans (en francés), donc de Las Pòrtas de Coserans.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 571 | 562 | 604 | 667 | 638 | 723 | 719 | 771 | 734 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 723 | 753 | 788 | 766 | 714 | 732 | 727 | 716 | 725 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 713 | 680 | 643 | 583 | 545 | 563 | 534 | 588 | 592 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 651 | 697 | 852 | 944 | 1 092 | 1 138 | 1 242 | 1 239 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 1 294 1 343 | 1 324 1 376 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Aristide Bergès (1833-1904)

## Véser tanben

* Comunas d'Arièja

## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 277-278
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 586
* ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 38
* ↑ Se tractaré d'elision invèrsa
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 586
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 296, per Sentralha (Òut e Garona)
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34809
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34809
* ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-lorp-sentaraille.html
* Portal d'Occitània