OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sant Pèire (Chantal)

Sant Pèire (nom de verificar) (Saint-Pierre en francés) es una comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament del Chantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Sant Pèire :
| Senta Maria la Panosa (Corresa) | Ròcha d'a Peirós (Corresa) | Sent Julian de Baurt com. nov. de Sarron e Sent Julian (Corresa) |
| Liginhac (Corresa) | | |
| Serendon ? (Corresa) | Champanhac | |

## Toponimia

La forma Sant Pèire es pas encara pro confirmada. I a pas de formas ancianas e lo vialatge e la glèisa son absents de la mapa de Cassini (i a un luec nommat Lapelle). Lo nom d'origina de la comuna èra Saint-Pierre-du-Peil (en francés)$^,$. L'IEO del Chantal prepausa Sant Pèire per lo nom en occitan. Mas lo nom autentic es pas coneissut e chaudriá una enquèesta orala.
La glèisa es dedicada a l'apòstol Pèire.$^,$ Lo luòc ont lo borg s'es installat se disiá Le Peil (en francés); coma la comuna es près de Lemosin, benlèu se tracta del prenom Pèir, ques una forma de Pèire.

## Istòria

* La comuna se creèt per decision del Conselh General del Chantal, del 1èir de novembre 1871, a partir del territòri de Champanhac$^,$.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2001 | 2026 | Daniel Salvary | UMP, LR | agricultor |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la reforma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sanhas; es ara es del canton d'Ide.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 146, totala: 150 :
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | 538 | 568 | 570 | 573 | 509 | 452 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 542 | 512 | 543 | 374 | 334 | 311 | 363 | 238 | 224 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 231 | 208 | 148 | 148 | 148 | 150 | 160 | 173 | 171 174 |
| 2009 | 2010 |
| 168 171 | 168 171 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* 1 2 3 http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496862TawX96
* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini
* ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 622
* ↑ https://nominis.cef.fr/contenus/saint/899/Saint-Pierre.html
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34087
* Portal d'Auvèrnhe
# Nombre positiu

Un nombre positiu es un nombre qu'es superior a zèro, per exemple 3 o e.
Quand se parla de nombres positius o negatius, lo nombre zèro es sovent exclusit. Per exemple, N. Bourbaki soslinha: «Se notarà que $0$ es l'unic element a l'encòp positiu e negatiu; tot element $x$ tal que $0<x$ (resp. $x<0$) es dich estrictament positiu (resp. estrictament negatiu)».
* Los entièrs naturals son totes positius per la relacion d'òrdre naturala $\leqslant \,$.
* l'ensemble dels entièrs relatius positius es abitualament notat $\mathbb {Z} _{+}$,$\mathbf {Z} _{+}$, o mai sovent $\mathbb {N}$.
* l'ensemble dels entièrs relatius estrictament positius es abitualament notat $\mathbb {Z} _{+}^{*}$, $\mathbf {Z} _{+}^{*}$, o mai sovent $\mathbb {N} ^{*}$.
* l'ensemble dels nombres racionals positius es abitualament notat $\mathbb {Q} _{+}$ o $\mathbf {Q} _{+}$.
* l'ensemble dels nombres racionals estrictament positius es abitualament notat $\mathbb {Q} _{+}^{*}$ o $\mathbf {Q} _{+}^{*}$.
* l'ensemble dels nombres reals positius es abitualament notat $\mathbb {R} _{+}$ o $\mathbf {R} _{+}$.
* l'ensemble dels nombres reals estrictament positius es abitualament notat $\mathbb {R} _{+}^{*}$ o $\mathbf {R} _{+}^{*}$.

## Proprietats

* La soma de dos nombres positius es un nombre positiu,
* la soma d'un nombre positiu e d'un autre estrictament positiu es un nombre estrictament positiu.
La diferéncia de dos nombres positius pòt èsser positiva o negativa. Per exemple 2 − 3 = −1 e 5 − 2 = 3.
* Lo produch de dos nombres positius es un nombre positiu.
* Lo produch de dos nombres estrictament positius es estrictament positiu.
Lo produch d'un nombre positiu e d'un nombre estrictament positiu es pas necessàriament estrictament positiu, que lo primièr nombre pòt èsser nul.
* L'invèrs d'un nombre estrictament positiu es un nombre estrictament positiu,
* Lo quocient d'un nombre positiu e d'un nombre estrictament positiu es positiu,
* Lo quocient de dos nombres estrictament positius es estrictament positiu.
* Un nombre es inferior (o egal) a un autre se e solament se la diferéncia del segond e del primièr es positiva,
* Un nombre es estrictament inferior a un autre se e solament se la diferéncia del segond e del primièr es estrictament positiva,
* Multiplicant los membres d'una inegalitat per un nombre estrictament positiu, lo sens de l'inegalitat cambia pas.

## Nòtas e referéncias

* ↑ N. Bourbaki, Éléments de mathématique : Algèbre, p. A VI.4.
# Nombre de massa

Lo nombre de massa, generalament notat A, es un tèrme utilizat en fisica e en quimia per designar lo nombre de nucleons (protons e neutrons) que constituïsson lo nuclèu d'un atòm. Per exemple, l'oxigèn-16 es compausat de 8 protons e de 8 neutrons : son nombre de massa es egau a 16. Aqueu nombre es tanben important dins la representacion de plusors fenomèns radioactius qu'entraïnan de transformacions de nuclèus atomics tot en conservant la valor iniciala dau nombre de massa dei particulas implicadas.
Au nivèu dau vocabulari, dos nuclèus aguent de nombres de massa diferents mai de nombres de protons identics son dichs isotòps. Dos nuclèus aguent de nombres de massa identics mai de nombres de protons diferents son dichs isobars.

## Liames intèrnes

* Isotòp.
* Nucleon.
# Nombre d'Avogadro

Lo nombre d'Avogadro, o constanta d'Avogadro, apelat atal en onor d'Amedeo Avogadro, notat $N_{A}$ o $L$, es lo nombre d'entitats que i a dins un mòl. L Ancianament, se definissiá coma lo nombre d'atòms de carbòni-12 que i a dins 0,012 kg de carbòni-12. Lo nombre d'Avogadro se pòt aplicar a quina entitat que siá.
Reven al nombre d'atòms o de moleculas necessàrias per formar una massa o quantitat de matèria equivalenta a la massa atomica relativa o moleculara en grama d'aquel material. Per exemple, la massa atomica relativa del fèrre es 55,847; doncas, N$_A$ atòms de fèrre an una massa de 55,847 gramas. Podèm tanben dire doncas que dins 1 mol de fotons n'i a lo nombre d'Avogadro de fotons.
En fach, lo nombre d'Avogadro es lo factor de conversion entre grama (g) e unitat de massa atomica (u):
    $1\ {\rm {g}}=N_{A}\ {\rm {u}}$

## Valor numerica

La valor recomandada per la constanta d'Avogadro es 6,022 141 79 (30) ·10$^{23}$ mol$^{-1}$. Per simplificar, s'arredondís a 6,022·10$^{23}$, qu'es sufisent per la majoritat de las aplicacions.

## Referéncias

* ↑ «Avogadro Constant». [Consulta: 25 de març de 2024]
# Nombre de Reynolds

Lo nombre de Reynolds, notat R$_e$, es un nombre sensa dimension utilizat en mecanica dei fluids per caracterizar un escolament, especialament la natura de son regim (laminar, transitòri, turbulent... etc.). Foguèt descubèrt en 1883 per lo fisician Irlandés Osborne Reynolds (1842-1912).
Lo nombre de Reynolds representa lo rapòrt entre lei fòrças d'inercia e lei fòrças congreadas per la viscositat dau fluid. Aparéis a partir d'una transformacion deis equüacions de Navier-Stokes. Es definit per la relacion :
$\mathrm {Re} ={\frac {VL_{\mathrm {c} }}{\nu }}$
Amb :
* $V$, la velocitat caracteristica dau fluid en m.s$^{-1}$.
* $L_{\mathrm {c} }$, una dimension caracteristica dau sistèma en m (diamètre interior d'un tube, longor d'una placa... etc.).
* $\nu ={\frac {\mu }{\rho }}$, la viscositat cinematica du fluid en m$^2$.s$^{-1}$.
* $\rho$, la massa volumica dau fluid en kg.m$^{-3}$.
* $\mu$, la viscositat dinamica dau fluid en Pa.s.

## Liames intèrnes

* Eqüacions de Navier-Stokes.
* Mecanica dei fluids.
* Reynolds (Obsborne).

## Bibliografia

* (fr) Peter Smith Stevens (trad. J. Matricon e D. Morello), Les Formes dans la Nature [« Patterns in Nature »], Éditions du Seuil, coll. « Science ouverte », 1976, pp. 59-68.
# Nombre decimal

Un nombre decimal es un nombre possedissent un desvelopament decimal limitat, es a dire un nombre que s'escriu amb una quantitat quina que siá, mas finida, de chifres a drecha de la virgula en basa 10. Los nombres decimals son las fraccions d'entièrs per de poténcias de 10.

## Caracterizacion

Se a es un nombre real, las proprietats seguentas son equivalentas e caracterizan lo fach que lo nombre a es decimal:
* a admet un desvolopament decimal limitat;
* existís un entièr relatiu m e un entièr natural p tals que $a={\frac {m}{10^{p}}}$ ;
* se pòt escriure a sota la forma d'una fraccion irreductibla ${\frac {b}{5^{m}\times 2^{p}}}$, ont b es un entièr relatiu, e m e p d'entièrs naturals;
* o a possedís dos desvelopaments decimals distinctes, o a = 0.

### Remarcas

* La primièra assercion destria 1,6666, qu'es un nombre decimal, de 1,6666… que n'es pas un (aqueste carrièr nombre, que s'escriariá amb una infinitat de 6, pòt s'escriure 5/3 jos forma de fraccion).
* La segonda assercion nos dich qu'un nombre tal que ${\frac {765}{10^{8}}}$ es un nombre decimal. (pòt malaisidament èsser utilizada per probar qu'un nombre donat jos forma de fraccion es pas decimal, que la fraccion qu'es mencionada dins l'enonciat es pas necessàriament irreductibla).
* La tresena assercion dona un metòde per reconéisser se un nombre racional es decimal: sufís de determinar sa fraccion irréductibla (per exemple calculant le PGCD de son numerator e de son denominator), puèi de testar se lo denominator es unicament divisible per 2 o per 5.
* La quatrena assercion confirma una proprietat dels nombres decimals qu'es a vegada considerada coma una « curiositat » : lo nombre 2,5 pòt tanben s'escriure 2,4999… (amb una infinitat de 9). Autrament dich, lo desvelopament decimal de nombres decimals es pas unic quand s'autoriza los desvelopaments decimals infinits.

## Estructura algebrica

* L'ensemble dels decimals es sovent notat $\mathbb {D}$.
* L'ensemble dels nombres decimals munit de las leis d'addicion e de multiplicacion es notat $(\mathbb {D} ,+,\times )$. Es un un anèl intègre, qu'es la localizacion de ℤ al respècte de l'ensemble de las poténcias entièras positivas de 10. Son còrs de las fraccions es lo còrs ℚ dels nombres racionals.

## Topologia

L'ensemble $\mathbb {D}$ dels decimals dens dins ℝ. Autrament dich, tot nombre real es la limita d'una seguida de nombres decimals: per exemple, sas aproximacions decimalas de tot òrdre (valor aprochada).

## Utilizacion

Es per tòca d'armonizar l'usatge dels nombres decimals amb aqueste de las unitats de mesura que los revolucionaris franceses de 1789 foguèron menats a introduire lo sistèma metric, qu'es un sistèma d'unitats decimal.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Claude Deschamps, François Moulin, André Warusfel et al., Mathématiques tout-en-un MPSI, Dunod, 2015, 4$^e$ éd. (lire en ligne), p. 399.
* René Taton, Histoire du calcul, vol. 198, PUF, coll. « Que sais-je ? », 1969, p. 60

## Vejatz tanben

* Basa (aritmetica), al subjècte del nombre de chifres considerats
* Simon Stevin
# Nombre primièr

* Aquest article es un esbòs concernent lei matematicas; podètz partejar vòstrei coneissenças en lo modificant.
Un nombre primièr es un nombre entièr natural qu'es divisible solament per 1 o per el.
# Sibirill

Sibirill en breton ( Sibiril en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.

## Istòria

Sibiril Es un démembrement de l'anciana parròquia primitive de Plouescat. La parròquia de Sibiril depen de la évêché de Léon. Se tròba lo appellation Sibiril (vèrs 1330 e en 1435) e Sibirill (en 1467).
Sibiril est un démembrement de l'ancienne paroisse primitive de Plouescat. La paroisse de Sibiril dépend de l'évêché de Léon. On trouve l'appellation Sibiril (vers 1330 et en 1435) et Sibirill (en 1467).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jacques Edern |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 028 | 1 024 | 1 062 | 1 105 | 1 240 | 1 311 | 1 388 | 1 512 | 1 472 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 463 | 1 425 | 1 439 | 1 432 | 1 457 | 1 495 | 1 429 | 1 442 | 1 416 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 470 | 1 607 | 1 651 | 1 531 | 1 530 | 1 589 | 1 526 | 1 519 | 1 538 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 467 | 1 351 | 1 228 | 1 243 | 1 200 | 1 144 | 1 218 | 1 229 | 1 274 |
| 2009 | 2010 |
| 1 260 1 294 | 1 245 1 279 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Sibiville

Sibiville es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Raymond Quentin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 278 | 300 | 275 | 356 | 372 | 394 | 434 | 452 | 429 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 397 | 368 | 353 | 323 | 328 | 300 | 317 | 263 | 261 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 263 | 279 | 285 | 252 | 239 | 177 | 172 | 189 | 178 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 166 | 155 | 135 | 115 | 106 | 109 | 94 | 92 | 89 |
| 2009 | 2010 |
| 90 94 | 96 97 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Siagre

Siagre pòt èsser:
* Flavi Siagri, cònsol roman en 381.
* Afrani Siagri, cònsol roman en 382.
* Lo rei Siagrius (430 - 486 o 487, general e rei de l'enclava galloromana de Soissons.
* Lo Reialme de Siagre o Reialme de Soissons, reialme del precedent.
* Sant Siagre de Niça.
* Sant Siagre d'Autun († 600).
* Siagre de Verona, avesque de Verona v. 360.
# Siarroi

Siarroi (Siarrouy en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [sia'rrouy] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : A Ssiaroy, au sègle XII, Siaroy en 1300 e 1342, Siarroy en 1313, Siarrouy en 1342, Ciarroy en 1379, Siaroy en 1429, Siarroy, en 1721, 1737 e 1790, Siarrouy (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
R. Aymard que prepausa shens certitud lo gascon ciarrous, « cendrós, cenerós ».
Lo nom qu'ei completament escur. La finala qu'ei probablament l'adjectiu gascon arroi; solament, Boisgontier que constatava, non saben çò qui ei lo començament. L'ipotèsi d'Aymard que demandaré un càmbiament de finala improbable (-ós > -oi).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | 2026 | Bernard Philippe Bats | | |
| març de 2001 | 2020 | Bernard Poublan | PRG | conselhèr departamentau |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 429, totala: 441 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | 1 000 | | | 432 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | 365 | - | 365 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 362 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 239 | 224 | 237 | 325 | 406 | 387 | 440 | 432 | 425 440 |
| 2009 | 2010 |
| 417 432 | 419 434 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion qu'èra de 442 abitants e la densitat qu'èra de 71,29 ab/km².

## Véder tanben

* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Nòtas

* 1 2 3 Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=1241&titre=siarrouy
* Portau de Gasconha
# Sia (omonimia)

Sia qu’ei:
* ua cantaira australiana
* lo nom francés de Sià, ua vièla de la comuna de Lus e Sent Sauvaire
# Siadors

Siadors$^,$$^,$$^,$ (Ciadoux en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Istòria

Pendent eth Ancian Regime, Siadors qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Siadors qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa.

## Administracion

Lista deths cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2020 | Thierry Toubert | sense etiqueta | foncionari |
| junh 1995 | 2014 | Joseph Montaut | | |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 258, totala: 258 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 388 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 360 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 303 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 197 | 207 | 188 | 196 | 203 | 186 | 236 | 243 | 250 252 |
| 2009 | 2010 |
| 256 258 | 264 265 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* 2016 : 243

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 12 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* Portau de Gasconha
# Siberia

Siberia (en rus: Сибирь, Sibir) es la part de la Federacion de Russia situada en Asia : una imensa region d'una surperfícia de 13,1 milions de km² fòrça pauc poblada (39 milions d'abitants siá aperaquí 3,51 abitants au km²). Situada dins l'èst de Russia, s’estend de l'Oral à l'oèst fins a l'ocean Pacific e de l'ocean Artic al nòrd fins als monts d'Altai al nòrd de Cazacstan e a las frontièras mongolas e chinesas. Constituissent la part nòrd d'Asia, Sibéria representa 77 % de la surperfícia de Russia, mas sonque 27 % de sa populacion, e se caracteriza per un clima fred e continental amb un paisatge de relèu moderat traversat de flumes bèls. Longtemps abitada per de populacions pastoralas turcofònas, foguèt progressivament colonizada per l'Empèri rus. Lo regim sovietic i comencèt al sègle XXe l'extraccion minièra, gasièra e petrolièra e contunhèt l'expleitacion forestièra.

### Geografia fisica

Òm subdevesís generalament Siberia en tres grands ensembles, geologicament desparièrs e separats per los rius Ienisseï e Lena :
* La Siberia occidentala (2 427 000 km$^2$), a l'èst d'Oral fins a la ligne de partage dels rius Ob e Ienisseï, vasta plana de 2 000 km de larg, constituïda de tèrras de febla altitud e mal drenadas, amb fòrça lacs e de paluns.
* Lo plan de Siberia centrala (4 122 000 km$^2$), a l'èst del riu Ienisseï, que culmina entre 300 mètres d'altitud, es entrecopat de gòrjas o de lacs prigonds coma lo lac Baikal. Al sud, s'enauça una nauta cadena montanhosa compausada de l'Altai e dels Monts de Saian amb de somalhs de 3 000 a mai de 4 000 mètres.
* La Siberia orientala, dicha tanben Extrèm Orient rus (mai de 6 milions de km²), a l'èst del riu Lena, constituïda de divèrsas montanhas e s'acabant a l'èst per la peninsula de Kamchatka e sa cadena de volcans actius.
Lo punt culminant de Siberia es lo Kliotchevskoï, volcan actiu situat dins la peninsula de Kamchatka.
# Tescon

Tescon es una aiga occitana, un afluent dirècte de Tarn en riba drecha, e doncas un sosafluent de Garona.
Aquel riu foguèt rectificat e fòrça artificializat. La qualitat de l'aiga es venguda mediòcra.
La sola partida naturala conservada, la zona del Testet, constituida d'una zona umida, es en via de destruccion a causa de la construccion d'una restanca controversiada destinada a l'irrigation agricòla (Restanca de Sivens).

## Geografia

De 48,8 km de longor, Tescon a sa font sus las costièras del Mas de Boièr (Galhaqués) e jonh Tarn en riba drecha, près de Montalban.

## Comunas traversadas

Montgalhard, Salvanhac, Castèlnòu de Montmiralh, Galhac, L'Illa d'Albigés, Sent Orsesi, La Sausièra e Sant Joan, Biuvais de Tescon, Verlhac, Sent Naufari, Varenas, Verlhac, Montalban, Lo Bòrn

## Afluents principals

* Tesconet, 21,7 km
* Colerc, 6,8 km

## Vejatz tanben
### Articles connèxes

* Restanca de Sivens

### Bibliografia (fr)

* Astoul G, Delord JF & Sabatie N (2008) Promenade le long du Tescou. Bulletin de la Société archéologique de Tarn-et-Garonne, 133, 133-138
* Croze O (2008) Impact des seuils et barrages sur la migration anadrome du saumon atlantique (Salmo salar L.): caractérisation et modélisation des processus de franchissement (Doctoral dissertation).
* Hau M. (2008). Modélisation hydrologique des sous-bassins versants de la Garonne à l’aide d’un modèle pluie-débit global.
* Jeanne, Julien (2010) La gestion des étiages, une ouverture des processus de concertation limitée Cohabilitation entre Montpellier SupAgro, l’Université Montpellier III et le CIHEAM - IAMM Mention Territoires et Sociétés, Aménagement et Développement (TSAD) Spécialité Recherche (M2) Innovations et Développement des Territoires Ruraux, soutenance : 24 sept 2010, PDF, 132 pages.
* Passerat G (2001) Les bastides du Tarn et du Tescou ; Bulletin de la Société archéologique de Tarn-et-Garonne, 126, 145-150.