OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Centre de Formacion Professionau en Lenga e Cultura Occitanas Aquitània

Lo Centre de Formacion Professionau en Lenga e Cultura Occitanas qu'ei ua associacion lei 1901 e qu’a per objectiu la promocion de la lenga occitana au truvèrs deus sons cors e de las soas formacions. Lo CFPÒC qu’ei membre de la ret de Centres de Formacion Professionala Occitans dab los centres de Besièrs e de Tolosa.

## Istoric

* 1999-2000 : creacion deu CFPÒC d’Ortès e mesa a disposicion de locaus per la mairia.
* 2003 : estrategia entà professionalizar las soas accions : embaucha d’ua collaboradora tà la partida administrativa e recrutament de formadors vacataris.
* 2005-2008 : creacion de pòstes : responsable, formadors permanents a temps parciau e apuish a temps plen.

## Formacions prepausadas

* Los cors taus adultes : Los Setmanèrs e los estagis Parlar.
* La formacion professionau, continua, personalizada…
* la preparacion au concors d’entrada de las escòlas laïcas occitanas Calandreta e deus IUFM, opcion occitan.

## Metòds pedagogigcs

L’objectiu principau qu’ei balhar la prioritat a la comunicacion, a l’expression orau. Tad favorizar la presa de paraula, un grop n'aurà pas mei de 10 aprenents. L’oralitat e l’interactivitat que son elements màgers a l’aprenedissatge de la lenga. Qu’ei a comptar d’aquesta foncion comunicativa que seràn determinadas e estudiadas las nocions gramaticaus, qui s’esfòrçan apuish d’utilizar dens la vita vitanta.

## Co-ordenadas

10 avenguda deu president Kennedy 64300 Ortès

## Vejatz tanben

* Ret de Centres de Formacion Professionala Occitans
* Centre de Formacion Professionala Occitan Lengadòc
* Centre de Formacion Professionala d'Occitània Miègjorn-Pirenèus

## Ligams extèrnes

* Site deu CFPÒC Aquitània

### Sites utiles

* CFPO Miègjorn-Pirenèus
* CFPO Lengadòc
* Congrès permanent de la lenga occitana
* Confederacion de las calandretas
* Establiment d’ensenhament superior occitan APRENE
* Aprenem l'occitan
* Associacion Parlem !
* Associacion Teleoc
* Escòla occitana d'estiu
* Institut d'Estudis Occitans
* Associacion Internacionau d’Estudis Occitans
* Federacion deus Ensenhaires de Lenga e de Cultura d’Òc
* Lo CIRDÒC
* InÒc Aquitània
* Occitanica, mediatèca enciclopedica occitana
* Chambra d'Òc
* Centre d'Animacion Pedagogica en Occitan-CAP'ÒC
* Associacion Espaci Occitan
* Convergéncia occitana
* La Pòrta d'Òc
* La Setmana
* Jornalet
* Ràdio País
* Ràdio Lengadòc Montpelhièr
* Ràdio Lengadòc Narbona
* Ràdio Occitània
* Ràdio Albigés

### Sites institucionals

* La Region Aquitània
* La vila d'Ortès
* Lo Conselh Generau deus Pirenèus Atlantics
# Glèisa (edifici)

La glèisa es un luòc de culte dedicat a la pregària, l'adoracion o d'autrei servicis religiós, dins la religion crestiana en generau, mai que mai dins l'ortodoxia e lo catolicisme (lo protestantisme utiliza puslèu lo mot temple).

## Nòtas

* ↑ Lo mot glèisa (del grèc: ἐκκλησία, ekklesía, valent a dire «assemblada») amb una minuscula designa l'edifici, mentre que amb una masjuscula indica l'assemblada en comunion amb lo Crist.
* ↑ AFI: /ˈglɛjzɑ, -za/; var. egleisa, glèia, gleisa.

## Referéncias

* ↑ (2018) Vocabulari fonetic basic der aranés. Institut d'Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana, p. 23. ISBN 978-84-09-06340-6.
* ↑ Toscano, Reinat. Diccionari de lenga d'òc d’après lo parlar niçard. Auba Novèla.
# Chastèl d'Apchièr

Lo chastèl d'Apchièr o de Z-Apchièr es un chastèl feudal situat al tèrme nòrd del vilatge eponime, uèi part de la comuna de Prunièiras, en Gavaudan. Residéncia principala dels ancians barons puèi marqueses d'Apchèr, l'una dels Baroniás de Gavaudan, serà abandonat pauc a pauc a partir del sègle XVII. Es uèi en roïna, sol lo donjon essent encara entièr.

## Situacion

Lo chastèl es situat al nòrd de Gavaudan, entre Sanch Eli d'Apchièr e Lo Malasiu, pas luènh de Truèire. La baroniá d'Apchièr regnava sus tot lo nòrd d'Aubrac gavaudanés, entornejada de las de Pèire e de Mercuèr. Pasmens lo chastèl principal qu'es lo chastèl d'Apchèr, èra pas al centre d'aquela baroniá, mas a l'èst d'aquesta.

## Toponimia

D'après Albèrt Dauzat e Carles Rostanh, aquel toponim proven del nom d'òme latin Appius, e del sufix -arium ; veire egalament Apchon (amb lo sufix -onem) e Apchat (amb lo sufix -iacum).

## Istoric

La primièra traça del castèl remonta a 1180, quand Garin de Chastèlnòu, senhor d'Apchèr e co-senhor de Chastèlnòu de Randon, fa omenatge al evesque de Mende Aldebèrt III del Tornèl$^{(frAldebertduTournel;nomdeverificar)}$. Eissit de la familha de Randon, Garin aviá esposa Aliç d'Apchièr, darrièra eretièra de la primièra familha d'Apchièr.
Lo 18 de mai de 1983, la chapèla e la torre son classadas al títol dels monuments istorics.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Albèrt Dauzat, Carles Rostanh, Dictionnaire étymologique des noms de lieu en France, Paris, Librairie Guénégaud,1979 ISBN: 2-85023-076-6, p. 22
* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Château d'Apcher ».

## Annèxes

* Lista dels chastèls de Losera
* Lista dels monuments istorics de Losera

### Ligams extèrnes

* (fr) Associacion dels amics del chastèl
* Wikidata: Q2968093
* Multimedia: Château d'Apcher
# Leonid Brezhnev

Leonid Iljitsch Brezhnev (en rus: Леонид Ильич Брежнев), nascut a Kamianske, Russia, dins l'Empèri Rus, lo 19 de decembre de 1906, mòrt a Moscòu, capitala de l'Union Sovietica l' 10 de novembre de 1982) foguèt un òme politic e cap d'Estat rus, sovietic.
Foguèt primièr secretari o Secretari General del Partit Comunista de l'Union Sovietica, lo tresen aprèp Estalin, de 1964 fins a 1982.

## Vejatz tanben

* Lenin
* Estalin
# Pierre Nkurunziza

Pierre Nkurunziza (n. 1963 – m. 2020) es un òme politic que foguèt president de Burundi de 2005 entrò la mòrt.
| Precedit per Domitien Ndayizeye | President de Burundi 28 d'agost de 2005-8 de junh de 2020 | Seguit per Pascal Nyabenda |
# Francés Ferrand d'Àustria

Françés Ferrand d'Habsborg-Este (en alemand : Franz Ferdinand von Österreich-Este) nascut lo 18 de decembre de 1863 a Graz e mòrt assassinat lo 2 de junh de 1914 a Sarajevo (Àustria-Ongria). Archiduc d'Àustria e prince reial d'Ongria e de Boèmia, venguèt ereitièr del tròn de l'Empèri Austro-ongrés a partir de 1889. Son assassinat es l'eveniment amodaire de la Primièra Guèrra Mondiala$^,$$^,$.

### Referéncias

* ↑ {{{títol}}}. ISBN 978-0-385-19849-3. .
* ↑ {{{títol}}}. ISBN 0-618-05686-6.
* ↑ {{{títol}}}. ISBN 0-375-70045-5.
* ↑ {{{títol}}}. ISBN 0-929497-03-1. .
# Humphry Davy

Humphry Davy (17 de decembre de 1778, Penzance – 29 de mai de 1829, Genèva) foguèt un fisician e un quimista britanic. Foguèt un dei pioniers de l'electrolisi que li permetèt d'isolar cinc elements quimics (sòdi, potassi, bari, estronci e calci) de 1807 a 1808. Estudièt tanben lei condicions de trabalh deis obriers dei minas e inventèt un lume permetent de demenir lei riscs d'explosion.
# Joseph Henry

Joseph Henry (17 de decembre de 1797, Albany – 13 de mai de 1878, Washington) es un fisician estatsunidenc dau sègle XIX. Autor de mai d'un trabalh sus lei fenomèns electrics e magnetics, descurbiguèt l'autoïnduccion e lo principi de l'induccion electromagnetica. L'unitat d'inductància dau Sistèma Internacionau d'Unitats foguèt dicha « henry » en son onor.

## Liames intèrnes

* Electromagnetisme.
* Henry (unitat).
* Induccion electromagnetica.

## Bibliografia

* (en) Thomas Coulson, Joseph Henry: His Life and Work, Princeton, Princeton University Press, 1950.
# Cesária Évora

Cesária Évora (Mindelo, Cap Verd, 27 d'agost de 1941 – São Vicente, 17 de decembre de 2011) foguèt una cantaira coneguda internacionalament. Recebèt los escaisses de reina de la morna o mai de "divessa descauça", per encausa de sa costuma d'arribar descauça sus las scènas, biais de mostrar sa solidaritat amb las gents pauras de son país.

## Biografia

Cesària Évora nasquèt en 1941 dins una familha modèsta a Mindelo, vilòta commercianta de l'isla de São Vicente (Cap Verd). Los parents aviá agut cinc enfants, Cesària qu'èra la sola dròlla e quatre filhs. Son paire, Justino da Cruz Evora, èra un musician que moriguèt jove quand Cesària aviá pas que sèt ans e sa maire, Dona Joana, trabalhava coma cosinièra en çò d'una familha blanca rica.
Visquèt fòrça temps dins son enfància en cò de sa grand, qu'aviá agut una educacion religiosa fòrta, çò que portèt la joventa a se rebellar contra la morala tròp rigida e excessiva. Aguèt de frequentacions musicalas importantas que la menèron a cantar e a far de concèrts los dimenges, acompanhada al saxofòn per son fraire Lela, sus la plaça principala de sa vila. Contunhèt a progressar en cantar endacòm mai e quand aviá 16 ans, Cesária comencèt a cantar per bars e otèls e, envirada de qualques musicians locals, se ganhèt una notorietat importanta en Cap Verd, e recebèt l'escais de "Rainha da Morna" ("reina de la morna") de sos admiradors.
L'an 1975 marquèt una marrida passa per la cantaira. Aquel an que Cap Verd proclamèt son independéncia portèt a la societat mantun problèma economic e politic. Cesária quitèt de cantar e comencèt a beure abans de venir victima d'alcoolisme.
En 2004 ganhèt lo prèmi Grammy de melhor disc de world music contemporanèa. Moriguèt dins un espital de l'isla de São Vicente lo 17 de decembre de 2011 en seguida d'una insufiséncia respiratòria.

## Discografia

* 1988 - La Diva aux pieds nus
* 1990 - Distino di Belita
* 1991 - Mar Azul
* 1992 - Miss Perfumado
* 1994 - Sodade, Les Plus Belles Mornas De Cesaria
* 1995 - Cesaria
* 1997 - Cabo Verde
* 1999 - Café Atlântico
* 2001 - São Vicente de Longe
* 2002 - Cesária Evora Anthology
* 2002 - Live in Paris (DVD)
* 2003 - Voz D'amor
* 2003 - Club Sodade - Cesaria Evora by...
* 2006 - Rogamar
* 2009 - Nha Sentimento

## Ligams extèrnes

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Cesária Évora, sus Wikimedia Commons
* Pagina oficiala (en) (fr)
# L'Arrabassada (podcast)

L'Arrabassada ei un podcast en lengua catalana presentat per tres barcelonesi (Nou Barris): Marc Lesan, Oriol Lapeira e Iñaki Soleta. S'emet es deluns cada dues setmanes sus YouTube, Spotify, Ivoox, Apple Podcasts e Instagram.

## Vision generau

Eth prumèr podcast s'emetec eth 16 de gèr de 2023. Era ideologia deth programa s'apròpe ara esquèrra catalana independentista. Eth nòm hè referéncia ara carretèra dera Rabassada (ca), tram dera carretèra de Sant Cugat del Vallès, on, pendent era Guèrra Civiu Espanhòla, sigueren executades persones de dretes, dera borgesia, capelhans e restacadi ath còp d'estat contra era republica per part des milicians.
Eth podcast, condusit pes presentadors damb ua quantitat d'umor e diuèrses seccions recurrentes, se distinguís mès que mès pera defensa des drets sociaus des classes populares catalanes, desapareishudi pendent es darrèri decènnis (coma er accès ar abitatge) e que afècten particularaments eth jovent, coma era preocupacion pera creishenta reduccion e era pèrta d'usatge sociau dera lengua catalana observada enes darrèri ans. Ei abituau qu'en cada programa siguen convidadi diuèrsi personatges restacadi deth mon mediatic e politic des Païses Catalans damb era tematica tractada en aqueth dia.
En hereuèr de 2024, L'Arrabassada arribèc en ueitau lòc des podcast d'umor mès escotadi en estat espanhòu sus Apple Podcasts, eth dusau ena lengua catalana.

## Referéncies

* ↑ https://www.ara.cat/estiu/hi-gent-utilitzar-xarxes-hauria-passar-psicotecnic_128_4741517.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20240226093802/https://chartable.com/podcasts/larrabassada
* ↑ https://www.racocatala.cat/noticia/63461/larrabassada-entra-top-10-programes-dhumor-apple-podcasts
# Pioneer 10

Pioneer 10 es una sonda espaciala estatsunidenca mandaa en 1972 per realizar una prumiera reconoissença de las planetas exterioras dau Sistema Solar. Seguia per la mission Pioneer 11, la sonda foguèt ansin lo prumier veïcule espaciau que passèt la cencha principala d'asteroïdes, que subrevolèt Jupiter e qu'agantèt la velocitat de liberacion dau Sistema Solar. Sos instruments permetèron de collectar de donadas importantas per la preparacion dei missions Voyager 1 e 2. La sonda se dirigís en direccion d'Aldebaran, mas lo contacte es perdut despuei lo 23 de genier de 2003.
Pioneer 10 es tanben celebra per sa placa, un messatge destinat a una eventuala civilizacion extraterrèstra. Presenta l'umanitat e la posicion de la Tèrra dins lo Chamin de Sant-Jaume.
* Construccion de la sonda
* Placa de Pioneer 10
* Fotografia de Jupiter realizaa per la sonda

## Ligams internes

* Jupiter.
* Pioneer 11.

## Bibliografia

* (en) Paolo Ulivi e David M Harland, Robotic Exploration of the Solar System Part 1 The Golden Age 1957-1982, Chichester, Springer Praxis, 2007, 534 p.
# Tribut

Un tribut èra cen qu'un pòble ò un Estat èra constrench de fornir a un autre dau quau dependia. Segon lu periòdes istorics, èra constituit de bens de valor, de produchs agricòlas ò de sòus.

## Ligams intèrnes

* Vassalitat

## Bibliografia

* Rodolphe Keller e Laury Sarti, Pillages, tributs, captifs. Prédation et sociétés de l'Antiquité tardive au haut Moyen Âge, Éditions de la Sorbonne, 2020.
# Galin Reiau

Eth Galin Reiau ère un ancian tribut en Val d'Aran. Et tribut consistie d'un galin, un recipient que a era mesura deth gran cultivat en un terren de 216 mètres cairats, plen de blat, per huec.rats
Era prumèra referéncia escrita coneishuda ath galin reiau ei deth Tractat der emparança de 1175. En aqueth tractat, Alfons eth Cast assegure er emparament e annexion dera Val d'Aran as sòns domenis e eth rei les prenie jos eth sòn emparament e les garantie es sues libertats seculares en escambi d’un tribut, eth galin reiau. Aqueth tribut consistie en pagament annau d’aquera mesura, en tot equivaler a 10,5 litres, per part de cada casa o larèr.

## Nòtas e referéncias

* ↑ «Rosa de Aran». [Consulta: 2007-12-25]
* ↑ «Musèu dera Val d'Aran - Mòla de Salardú». Generalitat de Catalunya. [Consulta: 2024-12-22]
# Catedrala de Santa Ceselha d'Albi

La Catedrala de Santa Ceselha d'Albi es lo sèti de l’archidiocèsi d'Albi dins lo departament de Tarn en Lengadòc. Se tròba sus un puèg rocós que domina Tarn.
Constituís un dels pus grands edificis bastits en brica al mond. Sa bastison durèt dos sègles, de 1282 a 1480. Es un element de la ciutat episcopala classificada patrimòni mondial per l'UNESCO
# Ors (comuna)

Ors o Ols (Oulx en italian e en francés) es una comuna de 3 235 abitants de las Valadas Occitanas. Administrativalemnt, es dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’estat italian. Apelada Ulzio en italian pendent lo periòde faissista). Localament, i apelen la Vièra (Vièrë) lo borg, la partida nauta de la comuna.

## Geografia

Ors la es dins la Val d'Ors o Val Dueira que lo riu principal la es Dueira.
La comuna la es dins l'Union montanhòla de l'Alta Val de Susa.

## Istòria

Lo 4 de mai de 1928, lo regim fascista la i annèxa las comunas de Beulard, Savors e del Sause. Sola la comuna del Sause la serà restauraa lo 25 de julhet de 1947. Lo 16 de junh de 1937, lo nom la es italianizat en Ulzio. Lo nom tradicional la serà pas restaurat abans lo 22 de novembre de 1960.

### Ruaas

(Dins la grafia francesa utilisada oficialament)
Amazas, Auberges, Beaulard, Beaume, Chateau-Beaulard, Clots, Constans, Gad, Malefosse, Monfol, Pierremenaud, Puy, Royeres, San Francesco, San Marco, Savoulx, Signols, Soubras, Vazon, Villard.

## Liams extèrnes

* (oc) Ël patouà d'Ours (sit de la comuna d'Ors)

## Nòtas

* ↑ Ols, forma classicizanta.
* ↑ http://www.espaci-occitan.org/oc/occitan-e-occitania/occitania-e-valadas-occitanas/valadas-occitanas/
* 1 2 https://fr.calameo.com/read/000047076072695ed24eb
* ↑ https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/98.html
# Arrion

Arrion (Rion-des-Landes en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Despuish 2017, qu'ei ua comuna navèra, aplegada dab Bòsc.

## Toponimia

Prononciacion: aRi'u.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [a'rjuŋ] [dab rr multipla probablament]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Martinus de Arrione, en latin, aus sègles XI-XII, Rion en 1255, Affar, feit d'Arrast e d'Arrion en 1278, Ryon en 1299, Ryons en 1305, de Ryoncio, en latin, en 1305, Ryun en 1305, Pion (mapa deu sègle XVII, shens data), Arrion (mapa de 1638), Arion (mapa de 1647), Arrion (mapa de 1651, Pion (mapa deu començament deu sègle XVIII), Rion (mapa de 1714), Arrion (mapa de 1733).
Arrion que vien probablament deu nomen Arrius, dab un sufixe d'apertenéncia -one. Que sembla un nom de proprietat antica. La descobèrta de mobiliari deus sègles II e Ièr avant J-C que confirma l'ocupacion deu lòc ei anciana.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2026 | Laurent Civel | PS | Director generau SYDEC 40, capdau de la CC |
| 1995 | 2014 | Joël Goyheneix | PS | Inspector generau de l'Educacion Nacionau, capdau de la Comunautat de Comunas (2014-2017) / Conselhèr Generau (2004-2011) / ancian deputat (1998-1999) |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 2521, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 1 537 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 2 427 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 2 651 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 512 | 2 479 | 2 635 | 2 482 | 2 329 | 2 201 | 2 302 | 2 316 | 2 330 2 384 |
| 2009 | 2010 |
| 2 360 2 416 | 2 459 2 517 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Personalitats ligadas dab la comuna

* Maïté, restoratora e animatritz d'emissions culinàrias a la television francesa de 1983 fins a 1999.

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Nòtas

* ↑ http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0
* ↑ https://www.riondeslandes.fr/Rion-des-Landes/RION
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 194
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/05/23/rion-des-landes-laurent-civel-reelu-maire-7506808-3503.php
* Portau de Gasconha
# Christophe (cantaire)

Daniel Bevilacqua, dich Christophe, es un cantaire francés de soca italiana (a cantat a l'encòp en francés e en italian), tanben autor e compositor, nascut lo 13 d'octobre de 1945 a Juvisy-sur-Orge (França) e mòrt lo 16 d'abril de 2020 a Brèst (Bretanha).
En 1965, sa cançon Aline ven un tube enòrme en França. Es tanben conegut per mantunas autras gròssas capitadas coma Les marionnettes (1965), Main dans la main (1972), Les Paradis perdus (1973), Les mots bleus (1975) o encara Succès fou (1983).
Per l'anecdòta, son títol Aline serà tornarmai un tube en 1979. A tanben compausat la musica de Boule de flipper, lo primièr tube de Corynne Charby en 1986.
Lo tèxte de sa cançon Les mots bleus (sus l'album ambe aquel títol, publicat en 1974) es estat escrich per Jean-Michel Jarre. Aquesta cançon Les mots bleus es ambe Aline la cançon que demòra benlèu la mai emblematica de Christophe, la mai sovent represa entre totas, enregistrada per exemple per Julie Pietri en 2008, per Thierry Amiel en 2003, per Alain Bashung en 1992 etc, tanben cantada per Axel Bauer, per -M-, per Pascal Obispo, e quitament per Michèle Torr, que per l'anecdòta foguèt sa calinhaira a la fin de las annadas 1960.
Sa cançon Les Paradis perdus es estada represa ela ambe fòrça succès en França dins una novèla version adobada en 2014 per Christine and the Queens.

## Cançons mai conegudas

* Aline (1965 e 1979)
* Les marionnettes (1965)
* J'ai remarché (1966)
* Excusez-moi monsieur le professeur (1966)
* J’ai entendu la mer (1966)
* Maman (1966)
* Oh mon amour (1972)
* Main dans la main (1972)
* Belle (1973)
* Les Paradis perdus (1973)
* L’amour, toujours l’amour (1974)
* Señorita (1974)
* Les mots bleus (1975)
* Petite Fille du soleil (1975)
* Daisy (1976)
* La dolce vita (1977)
* Succès fou (1983)
* J’l’ai pas touchée (1984)
* Ne raccroche pas (1985)

## Referéncias

* ↑ https://www.gala.fr/stars_et_gotha/christophe
# Maïté

Marie-Thérèse Ordonez, vaduda Marie-Thérèse Badet lo 2 de junh de 1938 a Arrion (Gasconha), qu'èra ua restauratora occitana de Gasconha. En 1959, que s'èra maridada a Jean-Pierre Ordonez .
Qu'ei sustot coneishuda entà aver animat dab lo nom Maïté d'emissions culinàrias a la television francesa (sus FR3 / França 3), en particular La Cuisine des mousquetaires dab Micheline Banzet-Lawton de 1983 a 1997, e À table de 1997 a 1999. Foguèt tanben un pauc animatritz ràdio (emission Les Recettes de Maïté en 1997-1998 sus Sud Radio).
Qu'ei apareishuda dens quauques filmes (Le Fabuleux Destin de madame Petlet en 1995 o enqüèra Que la lumière soit ! en 1998), tanben dins telefilmes e serias a la television francesa.
La prauba Maïté que defuntèt en Occitània lo 21 de deceme de 2024 dens la soa vila gascona d'Arrion.
# Nobiin

Lo nobiin, tanben nomenat halfawi, mahas, es una lenga nubiana, descendenta del nubian ancian, parlada al sud d'Egipte e al nòrd de Sodan.

## Demografia

Lo nobiin es parlat per 250 000 personas en Egipte (0,3%). Per Sodan, èra estimat a 295 000 locutor en 1996 (bensai 400 000 en 2013). Al total, i auriá 680 000 locutors en 2023. La lenga es pas directament amenaçada vist que los joves l'aprenon encara mas gaireben totes los Nobiins parlan mai o mens arabi.

## Istòria

Lo nobiin es derivat del nubian ancian qu'èra la lenga dels reialmes de Nubia. Après l'invasion aràbia, a perdut pauc a pauc son ròtle oficial. La lenga es escricha amb l'alfabet arabi, l'alfabet latin e, de còps, amb l'alfabet nubian.

## Nòtas e referéncias

* ↑ «Nobiin language». Ethnologue. [Consulta: 22 de decembre de 2024]