OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cartulari

Un cartulari (del latin medieval chartularium, "recuelh d'actes" ; del latin classic charta, "papièr") es, segon la definicion de la Commission internacionala de diplomatica, un recuelh de copias de sos pròpris documents establit per una persona fisica o morala, que, dins un volum o pus rarament dins un rotlèu, transcrit o fa transcriure integralament o d’unes còps en extraits, de títols relatius a sos bens e a sos dreits e de documents concernissent son istòria o son administracion, per n'assegurar la conservacion e ne facilitar la consultacion}}.
La majoritat dels cartularis que nos demòran, coma o mòstra la tièra seguenta, venon d'institucions religiosas, generalament d'abadiás o de catedralas. Occitània e Catalonha conservan pasmens d'exemples polits de cartularis laïcs pron primeirencs fin del sègle XIIe debut del XIIIe : lo Liber instrumentorum vicecomitalium, elaborat sus l'òrdre dels vescomtes de la familha Trencavel ; lo Liber instrumentorum memorialium que conten los actes dels senhors de Montpelhièr, la poderosa dinastia dels Guilhèm ; lo Liber feudorum maior dels comtes de Barcelona e lo Liber feudorum Ceritaniae dels comtes de Cerdanha.

### Referéncias

* ↑ M. Cárcel Orti, éd. Vocabulaire international de diplomatique, Valencia, 1994, p. 35-36, citat per Institut de recherche et d'histoire des textes, Programme « cartulaires », pagina consultada lo 24 de setembre de 2007.
# Querimònia

Era Querimònia ère un ensems de privilègis concedidi ena Val d'Aran eth 23 d'agost de 1313 peth rei Jaume II d'Aragon, Catalonha e Valéncia, qui confirmèc es Servances e Constitucions des sòns abitants a cambi deth pagament d'un tribut. Siguec nauament confirmat peth rei Anfós III en 1328 e respectat tanben per Pèire III, dempús d'acceptar era oposicion aranesa ara venta deth territòri ath comde Uc de Palhars en 1385. Joan II concedic as aranesi diuèrses exempcions e drets, e en 1389 es Corts de Montson declaren era Val part deth territòri deth Principat de Catalonha (integracion confirmada dempús pera Generalitat pendent era interrègne devengut ara mòrt deth rei Martin er Uman en 1410). Aquerò metie fin de hèt ara independéncia dera Val, qu'enquia alavetz sonque estaue restacada en Catalonha pera comunautat de sobiran.
Eth 23 d'agost de 2013 Aran celebrèc eth setau centenari dera Querimònia.

## Tèxt dera Querimònia

* Querimònia en Wikisource

## Referéncias

* ↑ Article deth Sindic dera Val d'Aran a prepaus dera Querimònia laguens Jornalet
# Sovèstre

Sovèstre (escriut Seuvèstre per Miquèu Grosclaude) qu'ei un parçan septentrionau de Bearn que pertanhèva au Bearn primitiu (precedent l'integracion dens Bearn de la vescomtat d'Auloron, de Montanerés e d'Ortès).

## Toponimia

Las fòrmas ancianas que son Pagus Vasconiae qui dicitur Silvestrensis, en 980, Silvestrum cap a 982, Archidiaconatus Silvestrensis en 1101, Saubeste au sègle XIIIau, Soubeste en 1409, Sobeste en 1576, Sauvestre (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .
L'etimologia qu'ei simpla: deu latin Silvestrum (pagum), « país d'ahorèst ».
* Portau de Bearn

## Nòtas e referéncias
### Referéncias

* 1 2 3 Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 56.
# Vic Vilh

Lo Vic Vilh (deu latin Vicus Vetellus, lo "País Vielh") qu'ei un parçan de Bearn situat dens lo nord-oèst. Qu'ei banhat per Ador e que costeja Armanhac e lo Bearn Ancian qui'u conquestè enta'u juntar a la vescomtat. Las soas vilas principalas que son Lenveja e Garlin (a còps que s'i horneish Montanèr e lo son parçan : lo Montanerés).
Qu'ei lo terrador deu vin de Madiran.
Lo gentilici qu'ei vicvilhon -a.
# Fòrs de Bearn

Los Fòrs de Bearn qu'ei un ensems de tèxtes juridics escrivuts enter lo sègle XI e lo sègle XII qui edictan las leis, règlas, privilègis e pagaments dens tau o tau parçan de Bearn. Que son escrivuts en occitan de Bearn e que constitueishen atau l'un deus tèxtes mei vielhs emplegant lo bearnés. Au cors de l'istòria de Bearn, qu'impausèn tostemps drets e devers tant au sobeiran com aus sons subjèctes. Qu'an avut atau lo pes d'ua constitucion au dessús deu poder executiu au punt que quan Loís XIII, hòrt deu títol de Rei de Navarra, impausè, en 1620, l'Edicte d'Integracion de Bearn dens lo Reiaume de França, qu'ac podó obtiéner sonque en tot prométer d'arrespectar los Fòrs. Qu'ai atau que Bearn e demorè ua "província reputada estrangèra" e que los bearnés e comencèn d'arrecéber las leis francesas sonque arron la Revolucion.
# Fòr

Un fòr [fɔr] (deth latin forum, plaça publica on s'amassava eth tribunau) qu'ei un ensemble de leis locaus acordadas en privilègi a cèrtas regions o vilas: Fòr de Morlans; Fòr d'Auloron...
Ath plurau eth mot que designa er ensemble deras costumas, privilègis o libertats d'un país particular: Fòrs de Bearn.
En Espanha, eras províncias deth País Basco (era Hauta Navarra dab) que gaudivan cadua d'un fòr, era defensa deths quaus esté ua deras encausas deras Guèrras Carlistas (cf. illustracions). En dia de uei enqüèra, er estatut d'autonomia de Navarra (nom oficiau: Comunitat forau de Navarra) qu'ei basat sus er ancian fòr deth Reiaume de Navarra.
# Moby

Richard Melville Hall, escaissat artisticament Moby (Harlem, Nòva York, 11 de setembre de 1965) es un cantautor, musician e fotograf american.

## Discografia

* Moby (1992)
* Ambient (1993)
* Everything Is Wrong (1995)
* Animal Rights (1996)
* I Like To Score (1997)
* Play (1999)
* 18 (2002)
* Hotel (2005)
* Last Night (2008)
* Wait for Me (2009)
* Destroyed (2011)
* Innocents (2013)
* Long Ambients 1: Calm. Sleep. (2016)
* These Systems Are Failing (2016)
* More Fast Songs About the Apocalypse (2017)
* Everything Was Beautiful, and Nothing Hurt (2018)
* Long Ambients 2 (2019)
* All Visible Objects (2020)
* Live Ambients – Improvised Recordings Vol. 1 (2020)
* Reprise (2021)
* Ambient 23 (2023)
* Resound NYC (2023)
* Always Centered at Night (2024)
# Ladinhac (Nauta Vinhana)

Ladinhac (Ladignac-le-Long en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los dinhacauds (faussa copa).

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Ladinhac :
| Bussiera Galand | | Sent Alari las Plaças |
| | | La Meisa |
| Jumilhac lu Grand (Dordonha) | Lu Chaslar | Sent Iriès |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : parochia del Ladinac en 1072, Ladignhac, Ladinhac, Laziniacum en 1086, etc. La prononciacion es [lɔdi'ɲa].
Ladinhac ven dau nom latin d'òme Latinius, derivat dau cognomen Latinus (Ives Lavalada), emb lo sufixe -acum$^,$$^,$$^,$.

## Istòria

Entre circa 1795-1800 e 1867, Lu Chaslar era incorporat a Ladinhac. Pendent la segonda guèrra mondiala, Ladinhac aculhet daus refugiats dau Bas Ren, subretot de Gambsheim e de La Wantzenau.

## Administracion
### Lista daus maires

Tiera daus meras successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| mai 2020 | (2026) | Pierre Millet-Lacombe |
| 2014 | 2020 | Delphine Perrier-Gay |
| març 2001 | 2014 | Bernard Madore |
| març 1989 | 2001 | Jean Marie Rosier |
| | 1989 | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Particularitats dau parlar comunau

* Articles definits :
* Prononciacion : Ch- ; g-, j-

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1147, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 2 824 | 2 544 | 1 989 | 2 400 | 2 600 | 2 566 | 2 585 | 2 697 | 2 596 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 2 640 | 2 429 | 2 495 | 1 725 | 1 833 | 1 993 | 2 131 | 2 271 | 2 203 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 2 397 | 2 476 | 2 516 | 2 306 | 2 149 | 2 111 | 2 088 | 1 900 | 1 700 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 636 | 1 514 | 1 390 | 1 245 | 1 190 | 1 089 | 1 115 | 1 119 | 1 122 1 137 |
| 2009 | 2010 |
| 1 124 1 135 | 1 128 1 140 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1173 abitants e la densitat èra de 24,85 ab/km².

## Veire tanben
### Liams connexes

* Comunas de la Nauta Vinhana

### Liams externes
## Nòtas e referéncias

* 1 2 3 Yves Lavalade, Dictionnaire toponymique de la Haute-Vienne, n° 82, ed. Lucien Souny, 2000
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 376
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume I, n° 7182
* ↑ Marcel Villoutreix, Noms de Lieux du Limousin, ed. Bonneton, 1995 (cerchatz a l'index)
# The Weeknd

Abel Tesfaye, dich The Weeknd, es un cantaire canadian d'origina etiopiana anglofòn, tanben autor, compositor e productor musical. Es nascut lo 16 de febrièr de 1990 a Toronto (Canadà). Comença sa carrièra musicala en 2009.
Fonda lo labèl XO en 2011 e publica sos primièrs adobaments House of Balloons, Thursday, e Echoes of Silence.
En 2012, signa un contracte ambe lo labèl Republic Records e torna editar sos adobaments dins l'album compilacion Trilogy. Son primièr vertadièr album estúdio, Kiss Land, sortís en 2013. Son segond album, Beauty Behind the Madness, mes en venda en 2015, conten los singles The Hills e Can't Feel My Face. Lo tresen album, Starboy, coneis el tanben una polida capitada comerciala. Enfin, son quatren album, After Hours, a una capitada planetària colossala en 2020 en particular ambe los tubes Blinding Lights (2020) e Save Your Tears (2021).

## Discografia

* 2013 : Kiss Land
* 2015 : Beauty Behind the Madness
* 2016 : Starboy
* 2020 : After Hours
* 2022 : Dawn FM
* 2025 : Hurry Up Tomorrow

## Cançons mai conegudas

* The Hills (2015)
* Can't Feel My Face (2015)
* Starboy (2016, ambe Daft Punk)
* I Feel It Coming (2017, ambe Daft Punk)
* Call Out My Name (2018)
* Blinding Lights (2020)
* In Your Eyes (2020)
* Save Your Tears (2021)
* Take My Breath (2021)
* La Fama (2022)
* Sacrifice (2022)
* Less Than Zero (2022)

## Referéncias

* ↑ https://www.nrj.fr/artistes/the-weeknd/biographie
# Asa Gray

Asa Gray (Sauquoit, estat de Nòva York, 18 de novembre de 1810 – Cambridge, Massachusetts, 30 de genièr de 1888) foguèt un naturalista, mètge e botanista american. Es considerat coma un dels scientifics mai prestigioses del sègle XIX en botanica per sas aportacions essencialas al desvolopament d'aquesta sciéncia.
# Irma Wyman

Irma M. Wyman (Detroit, Michigan, 31 de genièr de 1928 – St Paul, Minnesòta, 17 de novembre de 2015) foguèt una engenhaira en informatica. Demest los pionièrs d'aquel domeni, venguèt la vicepresidenta de Honeywell, Inc. e la primièra a arribar a ocupar aquesta posicion. Accediguèt puèi a la direccion dels sistèmas d'informacion d'aquela entrepresa.
# Saint Paul (Minnesòta)

Saint Paul es la capitala de l'Estat de Minnesòta, als Estats Units. Es la segonda vila per lo nombre d'abitants après Minneapolis amb 285 068 abitants (recensament federal de 2010), amb que forma la conurbacion de Minneapolis-Saint Paul, quei comptava 3 348 859 abitants (2010).

## Geografia

Saint Paul se situa al nòrd del Midwest dels Estats Units, region del centre de l'America del Nòrd a aperaquí 650 km al nòrd-oèst de Chicago. Lo país estrangièr mai pròche es Canadà que ne's distant d'aperaquí 400 km. Mai precisament, la vila es localisada al centre-èst de l'Estat de Minnesòta, dins lo comtat de Ramsey près de la frontièra amb Wisconsin.

## Istòria

Saint Paul comencèt d'èstre frequentada pels trapaires, aventurièrs e missionaris al començament del sègle XIXen, après la construccion de fort Snelling. La major part d'entre eles venián del Canadà pròche e de l'èst dels Estats Units. S'amassèron d'en primièr al jonhent dels rius Mississippi e Minnesòta. Lo primiièr abitant foguèt un canadian, Pierre Parrant, que dobriguèt lo primièr comèrci e abitacion de Saint Paul. Al començament dels ans 1820, la region venguèt un centre important de negòci. En 1841, lo paire missionari catolic roergàs Lucien Galtier establiguèt la Cathedral of St Paul que balhèt son nom a la vila. Saint Paul foguèt puèi la capitala del territòri puèi de l'Estat du Minnesòta (1858).
Es dins aquela vila qu’Irma Levasseur, primièra femna medecin, foguèt formada abans de tornar praticar en Quebèc e en Euròpa
En 1931, le caumatge e la misèria provocada par la Granda Depression entrainèron de susmautas de la fam dins la vila.

## Personalitats ligadas amb la vila

* F. Scott Fitzgerald (1896–1940), escrivan
* Charles Monroe Schulz (Peanuts; 1922–2000), dessenhaire
* Georgios Papandreou (n. 1952), Primièr ministre de la Republica grèca
* Chad Smith (n. 1961), bateire dels Red Hot Chili Peppers
* ↑ André Kaspi, Franklin Roosevelt, Paris, Fayard, 1988, ISBN: 2213022038, p. 224.
# Valentina de Angelis

Valentina de Angelis (Manhattan, Nòva York, 31 de genièr de 1989) es una actritz americana.
# 31 de genièr
## Eveniments

* 1968 - Independéncia de Nauru.

## Naissenças

* 1923 - Norman Mailer, escrivan american.
* 1935 - Kenzaburo Oe, escrivan japonés, Prèmi Nobel de Literatura en 1994.
* 1938 - Beatritz dels Païses Basses
* 1989 - Valentina de Angelis, actritz americana

## Decèsses

* 1974 - Samuel Goldwyn, productor de cinèma american (nascut en Polonha en 1879)
Veire tanben :
* 30 de genièr | 1 de febrièr
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 30 de genièr
## Naissenças

* 1882 - Franklin Delano Roosevelt, president dels Estats Units d'America (m. 1945).
* 1937 - Vanessa Redgrave, actritz britanica.
* 1938 - Islòm Karímov, òme politic ozbec (m. 2016).
* 1946 - Alejandro Toledo, èx-president de Peró.
* 1951 - Phil Collins, musician britanic.
* 1962 - Rei Abdullah II de Jordania.

## Decèsses

* 1948 - Mahatma Gandhi, líder de l'independéncia d'Índia (n.1869).
Vejatz tanben:
* 29 de genièr | 31 de genièr
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Comunautat de comunas de las Pòrtas de Vaciviera

La Comunautat de comunas de las Pòrtas de Vaciviera es una intercomunalitat de la Republica Francesa, situada dins lo departament de Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Son còdi SIREN es 248719353.
* Ficha Banatic :
* Ficha INSEE :

## Istòria

La comunautat de comunas de las Pòrtas de Vaciviera fuguet creada lo 30 de decembre de 2003. Mas Ònha i aderiguet que lo 15 de decembre de 2008. Sa particularitat es de se confondre emb lo canton d'Aimostier dins sa composicion de davant 2015.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat |
| Aimostier | 87064 | 70.22 | 2064 (2018) | 29,39 |
| Beumont | 87009 | 23.91 | 142 (2018) | 5,94 |
| Bujaleu | 87024 | 41.17 | 821 (2018) | 19,94 |
| Chaisson la Chapèla | 87043 | 10.21 | 191 (2018) | 18,71 |
| Doms | 87058 | 13.54 | 113 (2018) | 8,35 |
| Neda | 87104 | 52.73 | 458 (2018) | 8,69 |
| Ònha | 87004 | 17.59 | 109 (2018) | 6,2 |
| Pairac (lo Chasteu) | 87117 | 52.96 | 1021 (2018) | 19,28 |
| Remnac | 87123 | 20.91 | 149 (2018) | 7,13 |
| Sent Amand | 87132 | 15.31 | 112 (2018) | 7,32 |
| Senta Anna-Sent Príech | 87134 | 16.54 | 163 (2018) | 9,85 |
| Sent Julian lo Pitit | 87153 | 29.13 | 289 (2018) | 9,92 |

## Nòtas

* ↑ CC des Portes de Vassivière sus lo site de la basa Aspic de la Nauta Vinhana
# Jackson Pollock

Jackson Pollock (n. en 1912, m. 1956) foguèt un important pintre american de l'abstracionisme.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
# James Rosenquist

James Rosenquist (29 de novembre de 1933 - 31 de març de 2017) foguèt un pintre american. Una figura de proa de l'pop art, son trabalh rebombís d'influéncias del mond de la publicitat amb lo surrealisme.
# 29 de novembre
## Naissenças

* 1838 - Giovanni Losi, religiós italiàn
* 1874 - António Egas Moniz, mètge portugués, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m.1955)
* 1895 - William Tubman, president de Libèria (m. 1971)
* 1932 - Jacques Chirac, president de la Republica Francesa
* 1933 - James Rosenquist, pintre american
* 1934 - Nicéphore Soglo, president de Benin

## Decèsses

* 1314 - Rei Felip IV de França (n. 1268)
* 1643 - Claudio Monteverdi, musician e compositor italian (n. 1567)
* 1924 - Giacomo Puccini, compositor italian (n. 1858)
* 1939 - Philipp Scheidemann, cancelièr d'Alemanha (n. 1865)
* 1979 - Zeppo Marx, actor american de comèdia (n. 1901)
* 1981 - Natalie Wood, actritz americana (n.1938)
* 1986 – Cary Grant, actor american (n. 1904)
* 2001 - George Harrison, musician e cantaire anglés, èx-membre del grop The Beatles (n.1943)
Vejatz tanben:
* 28 de novembre | 30 de novembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 31 de març
## Eveniments

* 2012 - Lo 31 de març de 2012, nasquèt lo quotidian en linha Jornalet, gaseta occitana d'informacions

## Naissenças

* 1499 - Papa Piu IV (m. 1565)
* 1519 - Rei Enric II de França (m. 1559)
* 1596 - René Descartes, scientific, matematician e filosòf francés (m. 1650)
* 1675 - Papa Beneset XIV (m. 1758)
* 1685 - Johann Sebastian Bach, compositor alemand (m. 1750)
* 1732 - Joseph Haydn, compositor austrian (m. 1809)
* 1809 - Nikolai Gogol, escrivan rus (m. 1852)
* 1811 - Robert Wilhelm Bunsen, quimista alemand (m. 1899)
* 1819 - Walt Whitman, poèta american (m. 1892)
* 1819 - Prince Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst cancelièr alemand (m. 1901)
* 1872 - Arthur Griffith, politician irlandés, president del Estat Liure d'Irlanda (m. 1922)
* 1884 - Henri Queuille, primièr ministre de França (m. 1970)
* 1890 - William Lawrence Bragg, fisician britanic, Prèmi Nobel (m. 1971)
* 1906 - Sin-Itiro Tomonaga, fisician japonés, Prèmi Nobel (m. 1979)
* 1909 - Robert Brasillach, jornalista, escrivan e critic de cinèma francés (m. 1945)
* 1914 - Octavio Paz, escrivan mexican, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1998)
* 1932 - Nagisa Oshima, realizator japonés (m. 2013)
* 1934 - Richard Chamberlain, actor american
* 1934 - Carlo Rubbia, fisician italian, Prèmi Nobel
* 1939 - Zviad Gamsakhurdia, president de Georgia (m. 1993)
* 1947 - César Gaviria Trujillo, president de Colómbia
* 1948 - Al Gore, vice-president dels Estats Units
* 1948 - Rhea Perlman, actritz e escrivana americana
* 1955 - Angus Young, musician australian (AC/DC)
* 1958 - Kuupik Kleist, primièr ministre de Groenlàndia
* 1968 - Reza Attaran, actor iranian
* 1970 - Alenka Bratušek, primièr ministre d'Eslovènia
* 1981 - Maarten van der Weijden, nataira neerlandesa

## Decèsses

* 1547 - Rei Francés Ièr de França (n. 1494)
* 1727 - Isaac Newton, matematician e fisician britanic (n. 1643)
* 1837 - John Constable, pintor anglés (n. 1776)
* 1853 - Andrés Narvarte Pimentel, president de Veneçuèla (n. 1781)
* 1855 - Charlotte Brontë, escrivana anglesa (n. 1816)
* 1917 - Emil Adolf von Behring, fisiologista alemand, Prèmi Nobel (n. 1854)
* 1924 - Nilo Peçanha, president de Brasil (n. 1867)
* 1933 - Baltasar Brum, president d'Uruguai (n. 1883)
* 1945 - Hans Fischer, quimista alemand , Prèmi Nobel (n. 1881)
* 1980 - Jesse Owens, atlèta american (n. 1913)
* 1949 - Friedrich Bergius, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1884)
* 1988 - William McMahon, primièr ministre d'Austràlia (n. 1908)
* 1994 - Léon Degrelle, politician faissista bèlga (n. 1906)
* 2001 - Clifford Shull, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1915)
* 2009 - Raúl Alfonsín, president d'Argentina (n. 1927)
* 2016 - Imre Kertész, escrivan ongrés, Prèmi Nobel (n. 1929)
* 2017 - James Rosenquist, pintre american (n. 1933)

## Referéncias

Vejatz tanben:
* 30 de març | 1èr d'abril
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Elara (satellit)

Elara es un pichon satellit naturau de Jupitèr. Descubèrt en 1905 per l'astronòm estatsunidenc Charles Dillon Perrine (1867-1951), fa partida dau grop d'Himalia e orbita entre 9,2 e 14,2 milions de quilomètres de la planeta segon una trajectòria eliptica d'excentricitat 0,209 amb una enclinason de 27,5°. Sembla d'èsser un asteroïde e forma ovala d'una longor estimada a 86 km. Lo nom ven d'Elara, la maire del gigant Tityos dins la mitologia grega.

## Liames intèrnes

* Satellits de Jupitèr.

## Bibliografia

* (en) Nasa Science, Solar System Exploration, pagina « Elara », .

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) Scott S. Sheppard, David C., Jewitt, « An abundant population of small irregular satellites around Jupiter », Nature, vol. 423, n°6937,‎ mai de 2003, pp. 261-263.
# Òussa

Òussa (Osse-en-Aspe en francés) qu'ei ua comuna de Bearn situada dens la Vath d'Aspa e administrada peth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Se ditz anar (o ir) ad Òussa.

## Toponimia

Era prononciacion qu'ei ['ɔwsɔ]. Eras fòrmas ancianas que son Oussa en 1196, Ouce, en 1343, Ousse au sègle XIVau, Ousa en 1449, Oussa en 1463, Ousse en 1608, Osse (mapa de Cassini, ara fin deth sègla XVIIIau).
Segon Dauzat qu'ei un nom d'aiga prelatin.
Segon Miquèu Grosclaude, era grafia Ou- non correspón, au sègle XIVau, ara prononciacion [u], mès ara prononciacion [ɔw], donc a un diftongue. Eth nom ei donc pas un idronime de tipe Ossa. Eth milhor candidat qu'ei Òlsa. Aqueth nom qu'ei atestat en 1252, a prepaus d'un present a Senta Maria d'Auloron : Bernard d'Olça. Olça qu'ei probablament Òussa. Olce qu'ei eth nom d'un castèth a Ihòldi, en País Basco; aqueth darrèr nom que vien deth basco Oltzo, « mur, construccion en pòstes », qui deu estar era origina d'Òussa.

## Administracion

Lista deths cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| 2014 | 2026 | Gérard Burs | |
| junh de 1995 | 2014 | Pierre Isson | |
| 1964 | 1995 | Pierre Langlatte | |
| 1909 | 1963 | Pierre Sarthou Moutengou | emplegat de burèu |
| | 1909 | | |
| Totas las donadas non son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 330, totala: 344 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 423 | 1 523 | | | | | 871 | 945 | 890 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 669 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 610 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 398 | | | | Cercar | 313 | 333 | 334 | 332 340 |
| 2009 | 2010 |
| 329 337 | 327 333 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas

* ↑ Toponimia Occitana (Institut d'Estudis Occitans) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* 1 2 Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 45-46
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 514
* Portau de Bearn