# Jussac

Jussac (Jussac en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Segon Joan Francés Blanc, la comuna es partejat entre parlars lengadocians e un bocin auvernhat.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Jussac :
| Frais Anglars | Sant Sarnin | |
| Airen | | Marmanhac |
| Teissièras de Cornet Crandèla | Relhac | Sant Simon |

## Toponimia
### Jussac

Las fòrmas ancianas son Jussiacum, en 1344, Jussacum, en 1445, Jessac, en 1598, Jussahac, en 1623, Jusac, en 1629, Jussact, en 1669, Jussat, en 1784. Jussac vendriá d'un nom latin d'òme, Justius, amb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Jussac èra doncas probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Justius.

### Autariba (capèla e montanha)

Alta-Rispa en 1312, Alta-Riba en 1464. Hauterive en français.

### Breisse (vilatge amb castelet)

Las fòrmas ancianas son Breyssas, Breyssas dal Perier, en 1522, Breysses, en 1616, lou Perrier, alias de Breissas, en 1622, Breysse, en 1634, Breïsses, en 1634, Braisses, en 1668, Braysses, 1676, Breisses, en 1773. Lo Perier/Perrier representa probablament pas perièr, mas peirièr, « luòc peiregós » o « maquina de traire pèiras a un castèl » (puslèu lo primièr sens).

### Caussac

Las fòrmas ancianas son Calsacum, en latin, en 1466, Calsac, en 1552, Camsac, en 1583, Calssac, en 1622, Lou Calsap, en 1623, Caussac, en 1663, Causac, en 1666, Causact, en 1669. Lo sufixe gallés (gal, gallic) -āco(n), latinizat en -acum dins los tèxtes, pausa pas de problèma e se lo nom es pas un transferiment, Caussac èra una anciana granda proprietat antica. Demòra a trobar lo nom del mèstre, en partent del nom medieval Calsac. Calsac o Calçac pòt venir d'un nom latin d'òme, Calicius, mas lo nom gallés Caletios (probablament derivat de *Caletos, « lo dur ») conven a la rigor : dona regularament *Calzac, mas l'assordiment de -z- darrèr una consonanta es pas impossible. I a benlèu d'autras solucions. La grafia es Cauçac se la prononciacion occitana es la que fan supausar la fòrma escrita francesa e las atestacions de la segonda mitat del sègle XVII.

### Cautrunes

Las fòrmas ancianas son Caltruna, en 1369, Caltrina, en 1464, Caltrunas, al sègle XVI, Caltrunes, en 1552, Caultrunes, en 1622, Cautrunes, en 1664, Caultrune, 1665. L'origina de Cautrunes poiriá èsser Cartinios, citat per Delamarre e per Dauzat (o puslèu una varianta *Cartinos, perqué la finala es pas en -inha). Lo nom vendriá toponime per derivacion :*Cartinia, *Cartina. L'evolucion poiriá menar a un temps de polimorfisme entre *Cart- e *Catr-, puèi una fòrma de conciliacion *Cartr-. De *Cartrina, una dissimilacion menariá a *Caltrina (la fòrma de 1464). Veire Chartrené, ancian Cartiniacus al sègle VI. Possibilitat fragila.

### Fontanelhas

Fontanelhas en 1522, Fontanilhas en 1522, Fontanelhes en 1616, Fontanilles en 1629, Fontanhles en 1662, Fontaneilles (non datat), Fontaneilhes en 1664, Fontanelles en 1672, Fontenilles en 1747, Fontanilhes en 1771. Fontenille en francés.

### Nierestanh

Nigrum Sungum en 1316, Nigrum Stagnum en 1466, Nierescanh en 1485, Castrum de Myrum Estangnum (non datat), de Myrum-Estangum en 1504, Nigrum Stangum en 1531, Nierestang en 1773, Nierestan en 1784.
Probablament d'estanh e de la fòrma occitana anciana nier venent del latin nigrum ("negre").

### Nosièras

La forteresse de Nozières en 1381, Nozieras en 1464. Nozières en français.

### Renhac

Las fòrmas ancianas son Renhac, en 1622, Reniac, en 1655. Renhac es atestat tardivament e lo nom es benlèu un transferiment. Se n'es pas aital, Renhac es format d'un nom d'òme galloroman, Renius, del gallés Renos (Dauzat e Rostaing), o d'un nom d'òme gallés Renios o Rennios (Delamarre) amb lo sufixe gallés -āco(n)$^,$. Renhac èra doncas benlèu una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Ren(n)ios.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2011 | 2020 | Alain Bruneau | divèrs esquèrra | retirat |
| 1995 | 2011 (mòrt) | Jean-Claude Maurel | | |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Jussac saguèt successivament dels cantons d'Orlhac, en 1793, d'Orlhac-sud, en 1801, d'Orlhac-1, en 1973, de Jussac (capluòc), en 1985 e, dempuèi la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna es del canton de Naucèla.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1976, totala: 2026 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 252 | 1 115 | 1 311 | 1 642 | 1 535 | 1 553 | 1 507 | 1 502 | 1 339 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 572 | 1 529 | 1 505 | 1 489 | 1 440 | 1 458 | 1 478 | 1 455 | 1 476 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 365 | 1 337 | 1 418 | 1 183 | 1 047 | 1 053 | 1 073 | 1 003 | 1 031 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 058 | 1 204 | 1 685 | 1 825 | 1 865 | 1 780 | 1 818 | 1 820 | 1 837 1 890 |
| 2009 | 2010 |
| 1 853 1 909 | 1 871 1 927 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Luòcs e monuments

* La capèla de Jussac situada sus la còla d'Autariba (nom supausat; fr Hauterive).
* La glèisa de Sant Martin, situada dins lo borg e la font Sant Martin.
* Lo castèl de Fontanelhas (nom probable; fr Fontenille)
* Lo castèl de Nosièras (nom supausat; fr Nozières)
* Lo fòrt de Nierestanh (nom supausat; fr Nierestang o Neyrestang), fèu amb castèl situat suls bòrds de l'Autra (fr Authre), uèi desparegut.
* Castèl de Fontanelhas e son païsatge.
* Vièlha bastissa abans Jussac.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Langues_en_Auvergne-Rh%C3%B4ne-Alpes.svg
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a0113514968595ScVLD
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 372
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P04437198
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496854IyZwgA
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496855VCLjBW
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 157, a Causse-de-la-Selle
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 96, 97
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496855hs9q0o
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 107
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 150, a Cartignies
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P79119932
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P08001579
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P77580060
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a0113514968610zUebf
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 560, a Regnié
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 220, 304, 362
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=18051
* Portal d'Auvèrnhe