# Lunaç (Lengadòc)

Lunaç o mens etimologicament Lunàs (Lunas en grafia mistralenca; Lunas en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Lengadòc, administrada pel departament d'Erau de la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Los gentilicis son lunaçòl -òla/lunassòl -òla e lunaçenc -enca/lunassenc -enca. Segon Achard, es dich tanben lunatenc en rason de juòc de mots.

## Geografia

La comuna es situada dins los cantons nauts d'Erau , entre las comunas de Lodeva e Lo Bosquet d'Òrb, entre lo riu Òrb et lo massís de l'Escandòrgue.

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Lunaç :
| Avèna | Jaucèls | Los Plans (Erau) |
| Lo Bosquet d'Òrb | | Lodeva La Valeta (Erau) |
| La Torre d'Òrb | Dian e Valquièiras | Auton (Erau) |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : villa Liurates [legir : Liunates o Lunates) en 886-900, villa Lunatis en 899, castro Lunetense en 909, villa Launates, al sègle X o XI (?) (identificacion malsegura), illos castellos de Lunatis, abans 1014 (?), loco qui dicitur Lunate, après 1073, castellum de Lunas en 1118, castro quod dicitur Lunas, terra Lunatensi en 1163, Guillelmum de Lunatio en 1174, de Lunaz en 1179, castrum de Lunacio en 1191, castro de Lunatio, alio castello de Lunacio en 1201, Guillelmus de Lunas en 1267 (?), de Lunacio en 1323, de Lunatio, de Lunacio en 1361, de Launacio, a la fin del sègle XIV, prieur de Lunas en 1571, 1585, Lunas en 1591, 1643, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Lo nom de Lunaç vendriá d'un nom gallic d'òme Launus, amb lo sufixe -ate. Delamarre se pronóncia pas per aqueste Lunaç, mas si per lo del Perigòrd e per Lunats, explicat pel nom gallic d'òme Lounos > Lūnos; dins d'autres cases, utiliza Launos. Segon Hamlin, Lunaç èra una granda proprietat galloromana o preromana, del nom explicable per un nom gallic d'òme Lunus (coma Lunhan), amb lo sufixe prelatin [gallic] -atis. La grafia e l'identificacion de las fòrmas del sègle IX son malseguras e l'evolucion au > u es pas admissibla en fonetica occitana, çò qu'empacha de prepausar Launus coma o fa Dauzat, mas si per d'autres noms.
* Fòrmas ancianas tiradas del diccionari topografic d'Eugène Thomas - Launates villa en 804-806; Villa Lunatis in pago Bitterensi en 899; Castrum Lunetense en 909; Vicaria Lunatensis en 987; Lunacium en 1164; Lunatium en 1201; Lunosum en 1152; Lunaz en 1121; Launaz en 1179; Lunas en 1073; Lunas et Caunas en 1625.

### Nòstra Dòna de Nisa

Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Mariae de Anisa en 1135, Enizâ en 1323, Enizia en 1351, Nostrae Donae de Nisa, sense data, prieur de Nise en 1571, l'eglise de N.D. de Nize en 1740-60, N.D. de Nise en 1759, N.D. de Nize en 1770-72 (mapa de Cassini); segon Hamlin, Nisa ven del gentilici latin Anitius, emplegat sense sufixe e al femenin, probablament coma determinant de villa. Nisa èra una proprietat galloromana. Lo nom a conegut una aferèsi.

## Istòria

* En 1844, la comuna del Bosquet d'Òrb se creèt, a partir dels territòris de Camplong e, per una partida minoritària, de Lunaç.

## Masatges e bòrias

* Bernagues
* Briandes
* Caissò
* Caunas
* La dornie
* Gors
* Lagras
* Laval de Nize
* Los pascals
* Lo pont d'Òrb
* Serièys
* Serres
* Sorlan bais
* Talhevent
* Vasplongues bas
* Vasplongues naut

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2010 | 2026 | Aurélien Manenc | sense etiqueta | foncionari |
| 1999 | octobre de 2010 | Henri Miquel | divèrs esquèrra | |
| 1969 | genièr de 1999 | Mathieu Ciffre | SFIO, PS | Conselhièr general (1976-1999) |
| | 1969 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra capluòc del canton de Lunaç; es ara del canton de Clarmont d'Erau.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 652, totala: 662 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 938 | 868 | 1 191 | 1 365 | 1 493 | 1 498 | 1 504 | 1 420 | 1 474 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 474 | 1 407 | 1 303 | 1 356 | 1 330 | 1 283 | 1 227 | 1 186 | 1 137 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 149 | 1 134 | 1 111 | 1 089 | 1 190 | 1 185 | 1 106 | 1 049 | 1 066 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 858 | 670 | 609 | 604 | 591 | 638 | 647 | 644 | 650 670 |
| 2009 | 2010 |
| 651 653 | 651 657 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 663 abitants e la densitat èra de 14,77 ab/km².

## Luòcs e monuments

* La glèisa romanica Sant Pancrace de Lunaç
* La capèla Sant Nicolau (desrocada) del sègle XI
* La capèla Nòstra Dòna de Nize, anciana glèisa parroquiala
* La capèla Sant Amand
* La capèla preromanica Sant Jòrdi (sIX-X)
* Lo castèl bastit per Enric de Narbona al sègle XVII

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Antòni Lois Frances Vielh de Lunaç d'Espeuilles (1761-1836) Marques de Lunaç
* Max Forestièr (1907-1986)

## Veire tanben

* Comunas d'Erau

## Nòtas

* ↑ http://www.herault.gouv.fr/Actualites/Infos/Modification-des-limites-des-3-arrondissements-du-departement-de-l-Herault
* ↑ https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/34.html
* ↑ Institut d'Estudis Occitans, Comission Toponimica Occitana, Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana. Cèrca «Lunaç (Lengadòc)».
* 1 2 3 https://books.google.com/books?id=YL0iAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Lunas
* ↑ https://books.google.com/books?id=yYx--JBqDX4C&pg=PA235&dq=Felibrige+AND+%22Lunas%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi9vNX6paX4AhXFEEQIHROjCrkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=Felibrige%20AND%20%22Lunas%22&f=false
* ↑ https://books.google.com/books?id=pYU3AAAAYAAJ&pg=RA3-PA40&dq=Felibrige+AND+%22Lunas%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi9vNX6paX4AhXFEEQIHROjCrkQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=Felibrige%20AND%20%22Lunas%22&f=false
* 1 2 Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 222
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 416
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2na edicion, 2012, p. 182 e 173
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P63342521
* ↑ Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 269
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=20346
* Portal de Lengadòc