OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gustau Benedit

Pèire Gustau Benedit (en francés Gustave Bénédit; Marselha, 7 d'abril de 1802 – Marselha, 8 de decembre de 1870) foguèt un escrivan, musician, critic e compositor occitan del país de Marselha.

## Biografia

Gustau Benedit nasquèt en 1802 a Marselha, filh d'un capitani que moriguèt quand lo futur autor èra encara enfant. Veusa e sens argent, sa maire aguèt fòrça dificultats per subreviure e noirir son pichon. Comencèt a cantar dins la capèla dels Penitents Blaus de Marselha e se faguèt remarcar d'ora. Son primièr trabalh foguèt coma comís en çò de l'ostal Mendret e puèi quand lo patron moriguèt anèt trabalhar per un autre negociant del país. Quand arribèt als vint ans s'ensagèt al mond de las finanças pasmens i fracassèt pro rapidament; decidiguèt alara de s'inscriure al conservatòri de París.
Ensagèt de venir cantaire a l'Odeon mas son fisic pas pro agradiu lo portèt a s'endralhar cap a una autra carrièra. Aprèp la revolucion de 1830, trabalhèt a la prefectura de Marselha ont demorèt pas gaire de temps qu'escriguèt qualques vèrses que criticavan lo prefècte. Venguèt puèi professor al Conservatòri de Marselha. Foguèt tanben un dels redactors del Sémaphore e de la Gazette musicale de Paris. Membre de l'Acadèmia de las Sciéncias.

## Annèxes
### Bibliografia

* {{{títol}}}. ISBN 978-2-9533591-0-7.

### Ligams extèrnes

* Wikidata: Q4083746
* Chichois (edicion de 1835) a Google books
* Chichois (edicion de 1876) a Gallica.fr
* Chichois au conservatòri a Gallica.fr
# Gustau V de Suècia

Gustau V de Suècia (1858-1950) foguèt rei de Suècia entre 1907 e 1950. Las polemicas foguèron presentas al cors del sieu reinatge e sustot centradas en la siá pressumpte omosexualitat e l'especiala relacion que manteniá amb los nacionalsocialistas.
Nascut al Palais Reial de Drottningholm, près d'Estocòlme, lo jorn 16 de junh de l'an 1858, filh del futur rei Òscar II de Suècia e de la princessa Sofia de Nassau. En naissent li foguèt autrejat lo títol de pòrti de Värland. Gustau èra felen de la part de paire del rei Òscar Ièr de Suècia e de la princessa Josefina de Leuchtenberg, e per linha mentre mairala del grand pòrti Guillem I de Nassau e de la princessa Paulina de Württemberg.
Lo 20 de setembre de l'an 1881 se maridèt a Estocòlme amb la princessa Victòria de Baden (Sophie Marie Viktoria von Baden). La princessa Victòria èra filha del grand pòrti Frederic I de Baden e de la princessa Luïsa de Prússia e doncas èra felena del kàiser de l'unificacion alemanda Guillem Ièr de Prússia. Lo coble aguèt tres filhs:
| Precedit per Òscar II de Suècia | Rei de Suècia 1907 - 1950 | Seguit per Gustau VI Adòlf |
# Gussignies

Gussignies es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.

## Geografia

Gussignies Se situa a 6 km al nòrd-oèst de Bavay sul Hogneau dins la frontièra bèlga en las basas del contrefort ardennais.
Gussignies se situe à 6 km au nord-ouest de Bavay sur l'Hogneau à la frontière belge dans les bases du contrefort ardennais.

## Istòria

La mai anciana mencion escrich coneguda de Gussignies data de 965, es de contunh una carta de 1088 de l'avesque de Cambrai, #qu'escriu en latin: Guis-Geniis. Lo orthographe del nom, a variat fòrça, mas a pas jamai #èsser luènh del orthographe actual Gussignies.
La distincion de Gussignies èra a la s-|XV|e}} a la familha de Haynin (de Hennin) e a Modèl:La s- a la familha de Còrdas.
Lo castèl féodal de Gussignies a desaparegut; lo castèl actual data de la sègle XVIII.
La plus ancienne mention écrite connue de Gussignies date de 965, puis c'est une lettre de 1088 de l'évêque de Cambrai, qui écrit en latin: Guis-Geniis. L'orthographe du nom, a varié beaucoup, mais n'a jamais été loin de l'orthographe actuelle Gussignies.
La seigneurie de Gussignies était au sègle XV à la famille de Haynin (de Hennin) et au sègle XVI à la famille de Cordes.
Le château féodal de Gussignies a disparu; le château actuel date du sègle XVIII.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Jacques Bakalarz |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 272 | 291 | 325 | 351 | 420 | 441 | 471 | 504 | 461 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 443 | 470 | 477 | 474 | 491 | 508 | 528 | 549 | 564 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 589 | 605 | 606 | 515 | 503 | 456 | 457 | 431 | 400 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 402 | 306 | 246 | 261 | 290 | 279 | 339 | 343 | 342 |
| 2009 | 2010 |
| 346 356 | 350 360 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Félix-Victor Goethals, Miroir de las notabilités nobiliaires de Belgica, dels Païses-Basses e del nòrd de la França, 1857, pg. 7-17
* ↑ siá=X&vertat=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDgQ6AEwAg#v=onepage&q=Guisignies%20La%20Cambe&f=false Jean-Charles-Joseph De Vegiano (senhor de Hovel), Jacques Salomon François Joseph Léon de Herckenrode, Nobiliaire dels Païses-Basses e del Comtat de Bourgogne, 1865, pg. 510-512
* ↑ Félix-Victor Goethals, Miroir des notabilités nobiliaires de Belgique, des Pays-Bas et du nord de la France, 1857, pg. 7-17
* ↑ Jean-Charles-Joseph De Vegiano (seigneur d'Hovel), Jacques Salomon François Joseph Léon de Herckenrode, Nobiliaire des Pays-Bas et du Comté de Bourgogne, 1865, pg. 510-512
* Portal de las comunas de França
# Gibeaumeix

Gibeaumeix es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

- Lo 31 de decembre de 1916, l'estat Màger del 29éme Regiment de Artillerie s'installa dins lo pòble. Lo Periodic de Camina e de las Operacions del regiment stipule per la jornada del 1er en genièr 1917: " installacion facilitada per la amabilitée dels abitants".
- Le 31 décembre 1916, l'état Major du 29éme Régiment d'Artillerie s'installe dans le village. Le Journal de Marche et des Opérations du régiment stipule pour la journée du 1er janvier 1917: " installation facilitée par l'amabilitée des habitants".

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Denis Kieffer |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 299 | 318 | 360 | 359 | 393 | 430 | 435 | 409 | 404 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 340 | 351 | - | 324 | 315 | 313 | 305 | 283 | 266 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 277 | 260 | 247 | 179 | 184 | 168 | 185 | 162 | 160 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 154 | 157 | 155 | 143 | 116 | 136 | 146 | 147 | 148 |
| 2009 | 2010 |
| 152 152 | 157 158 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Gianroberto Casaleggio

Gianroberto Casaleggio :
| País: | Itàlia |
| Data de naissença: | 14 d'agost de 1954 |
| Luòc de naissença: | Milan, Itàlia, |
| Data de decès: | 12 d'abril de 2016 |
| Luòc de decès: | Milan, Itàlia, |
| Profession: | Activista politic |
| Sit: | http://www.casaleggio.it/ |
Gianroberto Casaleggio (Milan, 14 d'agost de 1954 - Milan, 12 d'abril de 2016), foguet un activista politic e blogaire italian.
Casaleggio, amb Beppe Grillo, a inspirat mantuna lista civica e la naissença d'un movement politic novèl: lo MoVimento 5 Stelle que ne foguèt considerat son ideològ.

## Referéncias

* ↑ Casaleggio nel 2004 candidato in lista civica di un politico di Forza Italia
* ↑ M5S morto Gianroberto Casaleggio

## Ligams extèrnes

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Gianroberto Casaleggio.
* Gianroberto Casaleggio Official Web Site
# Giat

Giat [dʒɛ], [dʒiˈjɔ] o [dʒjɔ] (Giat en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Toponimia

Avèm ren-man v-una atestacion, Giacus en 1165.

## Administracion

Lista daus cònses successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Didier Sénégas-Rouvière |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 848, totala: 907 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | Cercar | 910 | 901 944 |
| 2009 | 2010 |
| 891 935 | 887 932 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ «Lo trabalh de recuperacion de las encontradas d’Occitània contunha». Jornalet, 30 d'octòbre de 2016.
* ↑ Collectatge IEO 63, dins le parlar dau Montelh Dejalat.
* ↑ Collectatge IEO 63, dins le parlar de Biòulet.
* ↑ Fritz Meinecke, Enquête sur la langue paysanne de Lastic (P.-d-D.), Clermont-Ferrand, 1934, p. 35.
* Portal d'Auvèrnhe
# Gibercourt

Gibercourt es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Geografia

En lo moment del segond torn de l'eleccion presidenciala francesa de 2002, Gibercourt es la municipalitat francesa a aver-i votat çò de mès per Jean-Marie Le Pen, lo sieu score en la municipalitat #èsser de 72,22%.
Lors du deuxième tour de l'élection présidentielle française de 2002, Gibercourt est la commune française à avoir voté le plus pour Jean-Marie Le Pen, son score dans la commune fut de 72,22%.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Michel Nuttens |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 124 | 117 | 130 | 127 | 145 | 150 | 128 | 138 | 138 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 133 | 98 | 117 | 112 | 115 | 116 | 204 | 102 | 91 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 89 | 78 | 77 | 33 | 35 | 53 | 48 | 67 | 50 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 60 | 46 | 39 | 37 | 33 | 37 | 40 | 43 | 41 |
| 2009 | 2010 |
| 43 43 | 45 45 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* 1 2 (fr) .
* Portal de las comunas de França
# Gianna Nannini

Gianna Nannini (Siena, 14 de junh de 1956) es una cantautora italiana. Son primièr grand succès arribèt en 1979 amb la cançon America, de l'album California. Se faguèt conéisser dins Euròpa tota gràcias a son títol I maschi qu'arribèt a èsser lo numèro 2 de vendas de singles de França en 1987. Gianna es la sòrre del pilòt de Formula 1 Alessandro Nannini.

## Discografia

* Gianna Nannini (1976)
* Una radura... (1977)
* California (1979)
* G.N. (1981)
* Latin Lover (1982)
* Puzzle (1984)
* Profumo (1986)
* Malafemmina (1988)
* Scandalo (1990)
* X forza e X amore (1993)
* Dispetto (1995)
* Cuore (1998)
* Aria (2002)
* Grazie (2006)
* Pia come la canto io (2007)
* Giannadream - Solo i sogni sono veri (2009)
* Io e te (2011)
* Inno (2013)
# Giarole

Giarole es una comuna italiana de la província d'Alexàndria, dins la region de Piemont.
Confronta las comunas de Mirabello Monferrato, Occimiano, Pomaro Monferrato i Valenza.

## Referéncias

* ↑ Totas las donadas demograficas e autres estatisticas provenon de l'Institut italian d'estatistica (Istat) Donadas demograficas (2010)
# Gianfranco Terenzi

Gianfranco Terenzi (nascut a Sant Marin lo 2 de genièr de 1941) es un òme politic democrata-crestian de Sant Marin que foguèt quatre còps capitani regent del país:
* del 1 d'octobre de 1987 al 1 d'abril de 1988 amb Rossano Zafferani,
* del 1 d'octobre de 2000 al 1 d'octobre de 2001 amb Enzo Colombini,
* del 1 d'abril al 1 d'abril de 2006 amb Loris Francini,
* del 1 d'octobre de 2014 al 1 d'abril de 2015 amb Guerrino Zanotti.
# Gibbaranea bituberculata

Gibbaranea bituberculata es una espècia d'aranha de la familha deis Araneidae. Presenta dins la quasi totalitat d'Euròpa, es una espècia relativament pichona (4,8-5,7 per lo mascle e 6,2-8,9 per la femèla). Viu generalament sus lei plantas bassas ont installa sa teranhina. Sa color, generalament bruna, pòu de còps presentar de variacions.
# Francisco Javier Zaldúa

Francisco Javier Martínez de Zaldúa y Racines (1811 - 1882) avocat, professor e òme politic foguèt President de Colómbia entre lo 1 d'abril e lo 21 de decembre de 1882.
| Precedit per Rafael Wenceslao Núñez | President de Colómbia 1 d'abril - 21 de decembre de 1882 | Seguit per Clímaco Calderón |
# Francisco Flores Pérez

Francisco Guillermo Flores Pérez (n. 1959 - 30 january 2016) òme politic, foguèt lo president del Salvador entre 1999 e 2004.
| Precedit per Armando Calderón Sol | President del Salvador 1 de junh de 1999 - 1 de junh de 2004 | Seguit per Antonio Saca |
# Francisco Franco

Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde (4 de decembre de 1892 - 20 de novembre de 1975), mai conegut coma Francisco Franco y Bahamonde, comunament Francisco Franco, foguèt un militar e dictator espanhòl. A partir d'octobre de 1936, venguèt formalament lo cap d'Estat d'Espanha, aital coma regent del Reialme d'Espanha entre 1947 fins a sa mòrt, en 1975. Franco empleguèt lo títol de Caudillo d'Espanha «por la Gracia de Dios», per obténer una legitimitat divina. L'institucion de son Estat combinèt en foncion de las epòcas lo corporatisme, lo nacionalisme, lo fascisme e un ensems de valors tradicionalas.

## Articles connèxes

* Constitucion espanhòla de 1978
* Franquisme
* Guèrra Civila Espanhòla

## Ligams extèrnes

* (fr) Lo Regim franquista
* (es) Fondation Francisco Franco
* (es) Biografia de "Francisco Franco"
* (en) Biografia de Franco sul sit Spartacus
* (es) Biografia de la BBC
* (en) Biografia detalhada

### Vidèo

* (en) Documentaire 52': When Franco died we were 30
* (es) Testimonhatge de Carmen Franco, la filha de Franco

## Bibliografia

* Paul, Preston. Franco: caudillo de España. Barcelona: Grijalbo, 1994. ISBN 978-84-253-2498-7.
* Redondo Gálvez, Gonzalo. «II. La Guerra Civil (1936-1939)». A: Historia de la Iglesia en España. 1931-1939. Madrid: Rialp, 1993. ISBN 84-321-3016-8.
* Rueda Román, Andrés. Franco, el ascenso al poder de un dictador. Ediciones Nowtilus, 2013. ISBN 978-84-9967-471-1.
* Sabín, José Manuel; Hernández Sandoica, Elena. La dictadura franquista (1936-1975): textos y documentos. Ediciones AKAL, 1997. ISBN 8446008033.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Nomenat Caudillo e Generalisímo.
* ↑ Foguèt baptizat Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo. Lo patronim es Franco e lo matronim Bahamonde (a l'origina Baamonde).
* ↑ Aiçò èra inscrit sus las monedas espanhòlas de cors legal pendent la dictatura

### Referéncias

* ↑ Redondo Gálvez, 1993, pp. 133-134.
* ↑ Preston, 1999, pp. 19.
* ↑ Rueda Román, 2013, p. 13.
* ↑ Sabín, José Manuel, Hernández Sandoica, Elena, p. 13.
# Francisco Guterres

Francisco Guterres (Ossu, Timòr Èst, 7 de setembre de 1954), escaissat Luo Olo es un òme politic timorés. Lo 20 de març de 2017 es elegit quatren President d’aquel estat. Dintra en foncions lo 20 de mai.
# Francisco Gómez de Sandoval-Rojas y Borja, Duc de Lerma

Francisco Gómez de Sandoval-Rojas y Borja (Tordesillas, 1553 - Valhadolid, 1625), nòble e òme politic espanhòl, mai conegut coma lo Duc de Lerma, èra lo favorit del rei Felip III d'Espanha de 1598 dusqua 1621. Foguèt remplacat per son filh, lo duc d'Uceda.
Èra lo premièr duc de Lerma (en 1599). Ço que faguèt de mai important foguèron la patz dels Païses Basses e l'expulsion dels morisques (en 1609).
# Francisco Craveiro Lopes

Francisco Higino Craveiro Lopes (1894-1964) militar e politician foguèt president de Portugal entre 1951 e 1958.
| Precedit per António de Oliveira Salazar | President de Portugal 21 de julhet de 1951 - 9 d'agost de 1958 | Seguit per Américo Thomaz |
# Francisco Cunha Leal

Francisco Pinto da Cunha Leal (1888-1970) engenhaire e òme politic foguèt primièr ministre de Portugal entre decembre de 1921 e febrièr de 1922.
| Precedit per Carlos Maia Pinto | Primièr ministre de Portugal 16 de decembre de 1921 - 7 de febrièr de 1922 | Seguit per António Maria da Silva |
# Francisco Goya

Francisco José de Goya y Lucientes :
| Profession: | pintre |
| País: | Espanha |
| Data de naissença: | 30 de març de 1746 |
| Luòc de naissença: | Fuendetodos, Aragon, Espanha |
| Data de decès: | 16 d'abril de 1828 |
| Luòc de decès: | Bordèu, Aquitània, França |
Francisco José de Goya y Lucientes (n. en 1746, m.1828) foguèt un important pintor istoric aragonés (e espanhòl) -e d'origina basca per via paternala- de la fin del sègle XVIII e del començament del sègle XIX.

## Galariá d'òbras de Goya

* Autoretrait, 1815
* Isidoro Máiquez (1746-1828)
* La Duquesa de Alba, 1795
* Dona Isabèl de Porcel
* Juan Martín Díaz
* Retrait de Félix de Azara
* San Gregorio
* La reina Maria-Luisa, femna de Carles IV
* Carles IV d'Espanha et familha (1800-01)
* General José de Urrutia
Aragon
# Francisco Ignacio Madero

Francisco Ignacio Madero González (Ciutat de Mexic, 30 d'octobre de 1873 - 22 de febrièr de 1913) foguèt un òme politic de la Revolucion Mexicana que devenèt president del país entre 1911 e 1913.
Filh d'un proprietari, Francisco Madero estudièt a França e als Estats Units. La siá preocupacion per las condicions de vida de las massas lo faguèt dintrar en la politica, en defendent d'idèas democraticas e de reforma sociala. La siá oposicion contra la dictatura de Porfirio Díaz lo portèt dins la preson (1910). Fugiguèt a Tèxas e dempuèi ont organizèt la Revolucion Mexicana. Derrotat lo govèrn per las tropas d'Orozco e de Zapata, se celebrèron d'eleccions presidencialas, que trionfèt Madero (1911).
dins los sieus quinze meses de govèrn, Francisco Indalecio Madero volguèt reconciliar la Revolucion amb las rèstas de l'ancian regim, mas la division del movement revolucionari metèt fin als sieus plans.

## Referéncias

* ↑ Francisco I. Madero: con la "I" de Ignacio Instituto Nacional de Estudios Históricos de las Revoluciones de México. «[L]a “I” corresponde al nombre de Ignacio.
| Precedit per Francisco León de la Barra | President de Mexic 6 de novembre de 1911 - 18 de febrièr de 1913 | Seguit per Pedro Lascuráin Paredes |
# Francisco Javier de Elío

Francisco Javier de Elío (Pampalona, 1767 -Valéncia, 1822), que ho un militar espanhòl qui s'opausè au vicerei de l'Arriu de la Plata Jacques de Liniers abans d'estar eth medish nomat vicerei (lo darrèr dens aquesta region) per la Junta de Cadis ; au cap sonque de Montevideo e de la Benda Orientau (lo territòri uei ocupat per Uruguai) que gavidè la contrarevolucion de Mai). Tornat en Espanha entà pelejar entà l'absolutisme, que ho executat per la Revolucion de 1820.
# Guèrra de Pirrus en Itàlia

La Guèrra de Pirrus en Itàlia se debanèt de 280 a 272 avC. Opausèt lei Romans a una coalicion d'estats grècs e italians dirigida per lo rèi Pirrus e la vila grèga de Tarent. Foguèt causada per lei rivalitats comercialas e politicas entre Tarent e Roma. Pas capabla de faciar soleta l'armada romana, Tarent obtenguèt l'ajuda dau reiaume d'Epira dirigit per Pirrus que desbarquèt en Itàlia en 280 avC. Venceires a Heraclea en 280 avC puei a Ausculum en 279 avC, obtenguèt lo sostèn d'unei pòbles italians coma lei Samnitas. Après una campanha de Pirrus en Sicilià, lei combats reprenguèron en 275 avC e lei Romans averèron la batalha de Beneventum. Aquela retirada entraïnèt la retirada de l'armada de Pirrus en Epira. Tarent foguèt rapidàment enviroutada e lo sètge de la vila s'acabèt per una victòria romana en 272 avC.
# Guèrra de Kippur

La Guèrra de Kippur es un conflicte armat que se debanèt dau 6 au 24 d'octòbre de 1973. Opausèt una coalicion d'estats aràbis, principalament Egipte, Siria, Transjordania e Iraq, a Israèl. Pus equilibrat que lei tres conflictes precedents entre estats aràbis e Israèl, s'acabèt per un alta-au-fuòc impausat per leis Estats Units e l'URSS e un retorn ai posicions tengudas per cada camp avans la guèrra.
La guèrra acomencèt lo 6 d'octòbre de 1973 per d'atacas deis armadas egiptiana e siriana sus lei posicions israelianas au Sinai e sus lo plan de Golan. Au contrari de la guèrra de 1967, Israèl mandèt pas d'atacas preventivas e sei linhas de defensas foguèron pertusadas e la guèrra se debanèt sus dos fronts fins au 24 :
* en Sinai, leis Egiptians repleguèron lei contra-ofensivas israelianas lo 8 mai foguèron arrestats lo 9. Lei doas armadas s'installèron alora en posicion defensiva fins au 14 quand leis Egiptians mandèron una ofensiva novèla per ajudar lei Sirians au nòrd. Pasmens, foguèt una revirada e l'ataca deguèt s'arrestar lo 15. Entre lo 16 e lo 17, l'armada israliena realizèt una ofensiva que li permetèt d'agantar lo canau de Suèz e de menaçar d'enceuclament una partida dei fòrças egiptianas au sud dau front.
* sus lo frònt de Golan, l'avançada iniciala dei Sirians foguèt arrestada lo 8. Puei, entre lo 11 e lo 14, una tièra d'atacas israelianas permetèt ais elements avançats de l'armada israeliana d'arribar a 40 km de Damasc. Aquò entraïnèt l'intrada en guèrra de Jordania e d'Iraq e un sostèn renfòrçament de l'ajuda sovietica ai Sirians. Aquò permetèt d'arrestar lei progrès israelians e de preparar una còntra-ofensiva majora prevista per lo 23. Lo progrès dei negociacions entraïnèt son annulacion.
D'efèct, lei dos Grands ajudèron l'esfòrç militar dei dos camps e negocièron la fin dei combats. Après lei premiers succès isrealians, l'URSS menacèt d'intervenir directàment còntra Israèl obligent l'acceptacion d'un alta-au-fuòc lo 24. Lei dos camps abandonèron lei territòris conquists e venguèron tornarmai ai posicions d'avans la guèrra.

## Liames intèrnes

* Conflicte araboisraelian.