OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fertrève

Fertrève es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.

## Istòria

Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat, alavetz nomenada Sant-Cy-Fertrève, #portar provisoirement lo nom de Saincy. En 1859, la municipalitat de Sant-Cy-Fertrève absorbeix una part del territòri d'aquela vesina de Crécy-sus-Baston e càmbia lo sieu nom en Fertrève ; l'autra part dudit territòri communal de Crécy-sus-Baston a integrat a la municipalitat de Anlezy.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune, alors nommée Saint-Cy-Fertrève, porta provisoirement le nom de Saincy. En 1859, la commune de Saint-Cy-Fertrève absorbe une partie du territoire de celle voisine de Crécy-sur-Canne et change son nom en Fertrève ; l'autre partie dudit territoire communal de Crécy-sur-Canne est intégré à la commune d'Anlezy.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Marceau |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 295 | 293 | 326 | 381 | 342 | 335 | 325 | 370 | 366 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 374 | 500 | 487 | 486 | 499 | 549 | 555 | 571 | 575 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 533 | 530 | 488 | 345 | 329 | 325 | 282 | 269 | 243 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 202 | 174 | 153 | 125 | 111 | 109 | 117 | 118 | 117 |
| 2009 | 2010 |
| 122 125 | 126 129 |
| Impossible de compiler l'entrée EasyTimeline : EasyTimeline 1.90 Timeline generation failed: 6 errors found Line 70: bar:1881 from:0 till: 549 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '549' not within range as specified by command Period. Line 71: bar:1886 from:0 till: 555 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '555' not within range as specified by command Period. Line 72: bar:1891 from:0 till: 571 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '571' not within range as specified by command Period. Line 73: bar:1896 from:0 till: 575 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '575' not within range as specified by command Period. Line 74: bar:1901 from:0 till: 533 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '533' not within range as specified by command Period. Line 75: bar:1906 from:0 till: 530 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '530' not within range as specified by command Period. |||||||||
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* 1 2 3 4 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui. «{{{titre}}}». Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS).
* Portal de las comunas de França
# Fervaches

Fervaches es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | René Lepas |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 291 | 316 | 262 | 238 | 240 | 285 | Cercar | 352 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 381 389 | 383 389 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Fervaques

Fervaques es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.

## Geografia

Comunas confrontantas de Fervaques :
* La Croupte
Comunas confrontantas de Fervaques :
| Auquainville | Auquainville | Saint-Cyr-du-Ronceray |
| Le Mesnil-Germain, Cheffreville-Tonnencourt | | Tordouet |
| Cheffreville-Tonnencourt, Notre-Dame-de-Courson | La Croupte | Cernay, Notre-Dame-de-Courson |

### Comunas vesinas
## Istòria

A la creacion de las costats, Fervaques siás cap de-luòc de costat. Aquel costat a suprimit en lo moment del redécoupage cantonal del an IX (1801).
À la création des cantons, Fervaques est capluòc de canton. Ce canton est supprimé lors du redécoupage cantonal de l'an IX (1801).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Didier Lallier |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 441 | 1 346 | 1 448 | 1 410 | 1 146 | 1 134 | 981 | 964 | 869 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 764 | 787 | 762 | 741 | 718 | 732 | 674 | 704 | 669 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 592 | 581 | 538 | 568 | 575 | 586 | 569 | 583 | 809 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 602 | 555 | 549 | 510 | 551 | 646 | 698 | 707 | 715 |
| 2009 | 2010 |
| 723 754 | 725 755 |
| Impossible de compiler l'entrée EasyTimeline : EasyTimeline 1.90 Timeline generation failed: 6 errors found Line 56: bar:1793 from:0 till: 1441 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1441' not within range as specified by command Period. Line 57: bar:1800 from:0 till: 1346 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1346' not within range as specified by command Period. Line 58: bar:1806 from:0 till: 1448 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1448' not within range as specified by command Period. Line 59: bar:1821 from:0 till: 1410 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1410' not within range as specified by command Period. Line 60: bar:1831 from:0 till: 1146 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1146' not within range as specified by command Period. Line 61: bar:1836 from:0 till: 1134 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '1134' not within range as specified by command Period. |||||||||
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui. «{{{titre}}}». Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS).
* ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui. «Notice communale - Fervaques». Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS).
* Portal de Normandia
# Feràmia

Feràmia es un grop de musica occitan creat en 2015 pel saxofonista Hugo Collin e lo cantaire Louis Pezet. Son acompanhats per un bateire, Simon Flouret, un bassista, Aurelio Espinoza e un trompetista, Ludovic Schmidt.

## Discografia

* 2017: Lo drac pòt èsser tanben una soca
* 2018: Lo drac pòt èsser tanben un concèrt

## Ligams extèrnes

* Site oficial del grop
* Cadena del grop sus Youtube

## Referéncias

* ↑ https://france3-regions.blog.francetvinfo.fr/le-blog-de-viure-al-pais-france3/2018/05/28/feramia-jove-grop-occitan-de-tolosa.html
# Espeluga deth Bòsc deth Cantet

Er'espeluga deth Bòsc deth Cantet, tanben aperada espeluga d'Espeisha, enas Baronias de Bigòrra, qu'embarra gravaduras parietaus magdalenianas.
Era vath deras Baronias qu'ei un parçan on er'aiga ei present pertot e on e's tròba mes de 400 espelugas, duas deras quaus (aquesta d'Espeisha e aquera deths Shivaus ena Bastida) estón ondradas peths òmis dera Preïstòria.
Que s'orbeish sus er'arriba dreta d'Arròs. Qu'estó descobèrta en 1960 per joens scouts e explorada per Jacques Jolfre.

## Ligams extèrnes

* Prumèras datacions peth metòde deth radiocarbòni deth Magdalenian deths Hauts Pirenèus (fr)
* "Eth noste departament", eths Hauts Pirenèus: eths hèits remarcables dera sua istòria (fr)
* Fauna der'espeluga preïstorica deth Bòsc deth Cantet (Espeisha, Hauts Pirenèus, França) (fr)
* Eth Paleolitic dera vath d'Arròs (fr)
# Espeluga deths Tres Hrairs

Era espeluga deths Tres Hrairs qu'embarra un sarròt d'òbras d'art parietau deth Magdalenian (Paleolitic Superior). Qu'apartien ath hialat d'espelugas ornadas dera cadea pirenenca-cantabrica. Que's tròba en Coserans, ens Pirenèus, ena comuna de Montesquiu Avantés e en departament d'Arièja. D'ua altitud de 465 m, qu'ei vesia dera espeluga deth Tuc d'Audobèrt, deth medish periòde, arreconeguda peths sòns nombrosi objèctes d'art mobiliari.
Qu'ei coneguda pera arrepresentacion parietau de dus èsters miei-òmis miei-animaus (teriantropia), rare en art parietau. Eth prumèr, en tot presentar amassa eras caracteristicas d'un uman e d'un bisont, que s'apera eth «broish damb er arc musicau» per'mor que sembla hèr ad aguest instrument de còrdas hregadas. Entath dusau, eras interpretacions successivas que l'an designat com un broish practicant un rite magic o un diu deths animaus nommat eth «diu cornut» o enqüèra com un chaman en transit.
Er interior qu'embarra tanben un peirat e un larèr.
Que deu eth sòn nom aths tres hilhs Max, Jacques e Louis deth comte Henri Bégouën qui eth 20 o eth 21 de julh de 1914 e descorbiren era entrada dera espeluga.
# Espelugas d'Isturits e d'Otsocel·haia

Las espelugas d'Isturits e d'Otsocel·haia (valent a díser "lo camp de lop" en basco) que s'obreishen sus la tuca de Gaztelu dens la vath d'Arberoa, en Baisha Navarra, au Bascoat, dens las comunas d'Isturits e de Sent Martin d'Arberoa e lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo sit arqueologic de las espelugas d'Isturits, d'Otsocel·haia e d'Erberua que vadó monument istoric en 1953. L'espeluga d'Isturits qu'ei coneishuda deus temps ancians segon los elements medievaus; l'espeluga d'Otsocel·haia qu'estó descobèrta en 1929 per J. P. Etxegarai; e l'espeluga d'Erberua, ondrada, apartienent au medish hialat carstic que las autas, qu'estó descobèrta lo 15 d'aost de 1973 per Joan Danièl Larribau e C. Barromés.
Abitat preïstoric, l'òmi paleolitic que i viscó enter 80 000-10 000 abC. La recèrca arqueologica enterpresa a la debuta deu sègle XX$^{au}$ per René de Saint-Périer que i descrobí mantun objècte d'art mobiliari, sensiblament ua flaüta, arpons d'òs, plaquetas de gres arrepresentant bisonts (Magdalenian Mejan) e propulsors d'òs de rèn (Magdalenian Mejan) en mei d'esculturas e de pintruras parietaus.

## Ligams extèrnes

* (en) (es) (eu) (fr) Lo sit oficiau

### Referéncias

* ↑ L'espeluga ondrada d'Erberua (Pirenèus Atlantics)
* Portal de la Preïstòria
# Espelugas de Bètharram

Eras espelugas de Bètharram que's tròban ara termièra de Bearn (comunas d'Asson e l'Estela e Bètharram) e de Bigòrra (comuna de Sent Pèr). Era entrada qu'ei suu territòri d'Asson e era sortida suu de Sent Pèr.

## Descripcion

Que s'ageish d'un camin sosterran de 2,8 km sus tres solèrs de galerias horadadas per arriu ena montanha calcària. Era visita que comença per granas salas qui comunican largament entre eras, hèra interessantas peths lors plafons espongius. Er ancian lheit der arriu qui òm correish puish, qu'ei ua henuda estreta e pregona ena quau e s'arremarcan interessants fenomèns d'erosion. Eth solèr inferior que correspond ath nivèu actuau der arriu qui òm segueish un moment en barca (ara sortida dera montanha, aqueth arriu que's geta en gave de Pau). Era fin dera visita que's hè en trenòt per un tunèl artificiau de 600 m qui torna miar ar aire libre.

## Istòria

Descobèrta en 1810, qu'ei ua deras purmèras espelugas obèrtas ath public. Autanlèu 1880, eths anglés installats a Pau que vienèvan s'i aventurar dab era ajuda deth molièr Losbats de l'Estela e Bètharram. Après quauques annadas d'òbras, Léon Ross, pintor e un deths purmèrs fotografs deths Pirenèus, que l'orbeish ath gran public en 1903. Despuish era obertura, era espeluga qu'ei equipada d'un esclairatge electric.

## Ligams extèrnes

* Eth sit deras espelugas de Bètharram
# Espelugas de Sara

Las espelugas preïstoricas de Sara, en Labord (Bascoat), dens lo departament deus Pirenèus Atlantics, que son ua curiositat naturau per la loa formacion geologica atipica. Que'ns aprochan a las originas mitologicas deu pòble basco.

## Fauna

Bèth temps a (mei de 10 000 ans a) qu'èran ocupadas peus orses de las cavèrnas durant los periòdes d'ivernacion. Uei lo dia que son l'abitat de 13 espècias de tinhahús, despuish 1999 devath la proteccion deu Conservatòri regionau d'espacis naturaus d'Aquitània e deu Grop de quiroptèrs d'Aquitània per'mor d'estar miaçats peu desranjament, la modificacion deu lor mitan e la pollucion provocada peus pesticidas qui entrainan ua amendrida de las loas ressorsas alimentàrias.

## Cronologia de las ocupacions
### Preïstòria

Los vestigis d'ocupacion mei ancians que son rascladors e esclats d'au mensh 45 000 ans (Mosterian), puntas e burins nombrós de cap a 25 000 ans (Gravetian) e lamelas e gratadors de cap a 13 000 ans (Magdalenian).

### Torisme au sègle XX$^{au}$

Lo torisme que i apareishó au sègle XX$^{au}$. Las espelugas que son obèrtas a la visita. En accès libre, que's tròba un parc megalitic tornar bastit e un musèu dedicat a l'antropològ Jose Migel Barandiaran. E que mei, ua cavitat que serveish tà formar espeleològs.

## Ligams extèrnes

* Lo sit oficiau
* Portal de la Preïstòria
# Espeluga de Tibiran

Er'espeluga de Tibiran, en Bigòrra, ens Pirenèus, qu'embarra arrepresentacions d'art parietau paleolitic (10 pintruras de mans mutiladas e gravaduras).
Que's tròba a 200 m der'espeluga de Gargàs.

## Ligams extèrnes

* Eras mans de Gargàs e de Tibiran
* Er imatge dera man, simbèu de comunicacion desempuish 30 000 ans
# Espelugas de Medós

Eras espelugas de Medós que's tròban en vilatge d'Astèr, entre Banhèras de Bigòrra e Campan, en departament francés deths Hauts Pirenèus. Shens tralh de preséncia umana preïstorica, que son traucadas per un arriu sosterran qui constitueish ua deras brancas de resurgéncia d'Ador. Qu'embarra un sarròt d'estalactitas, estalagmitas e cascadas petrificadas. En ehèit, en 1948 que comencèn d'estar exploradas per espeleològs qui volèvan conéisher er'origina deras loas aigas e qui descrobín eth lor arriu sosterran. Totun, er'entrada qu'èra coneishuda autanlèu 1789 mès qu'èra boçada per argèla.
Autanlèu eth miei deth sègle XVI$^{au}$, eth lòc qu'avèva ja suscitat er interès deths romius. En 1552, era verge Maria qu'aparescó a un aulheret. Puish en 1588 er'aulhèra Lilòia qu'auè duas aparicions dera verge devath ua arròca d'on e sortiva ua hont, çò qui permetó er estanc der'epidemia de pèsta ena region. Que s'i installè un convent capuchin, desapitat pendent era Revolucion Francesa. Ua capèra qu'arcuelh, enqüèra uei, eth pelegrin.
Autanlèu era loa inauguracion eth 19 de noveme de 1950 eras espelugas que son obèrtas ath public e ua partida dera visita que's hè a bòrd d'ua barca.

## Ligams extèrnes

* Eth sit oficiau
* Portau de Gasconha
# Espelugas de Trobath

Eras espelugas preïstoricas de Trobath, en Varossa, que testimònian d'un poblament ancian. Que s'i hèn cavaments arqueologics dempuish 1986.

## Descripcion

Era espeluga a ua obertura considerabla, hè mès de 10 mètres de naut e 3 o 4 mètres de larg. Durant de periòdes divèrsi ho barrada. Ei formada d'espat e possedeish divèrsas galerias segondàrias que comunican entre eras damb era galeria principau.
# Espeluga der Averanhèr

Er'espeluga der Averanhèr o er'espeluga de Peirèra 1 o er'espeluga de Serrat dera Toa$^,$ que's tròba en Hreishet, a mensh de 3 km ath nòrd d'Àrreu, ena vath d'Aura, en Gasconha e en departament francés deths Hauts Pirenèus.
Era sua sequéncia estratigrafica que compren mantua ocupacion mosteriana ara fin deth Paleolitic Mejan.

## Toponimia

Que deu eth son nom modèrne ar averanhèr situat ath ras der'entrada.

## Galeria

* Vista der'espeluga der Averanhèr (punt de lum) despuish era rota deth còth d'Aspin. A esquèrra, eth vilatge deth Hreishet
* Recèrca arqueologica en'espeluga der Averanhèr ar estiu de 2005
* Canina de leopard der'espeluga der Averanhèr
* Rasclador mosterian de silex trobat en'espeluga der Averanhèr
* Recèrca arqueologica ar estiu de 2009

## Ligams extèrnes

* Er'espeluga der Avernahèr en Hreishet, Hauts Pirenèus
* ↑ Definicion de "toue"
* ↑ Marcellin Bérot, La vie des hommes de la montagne dans les Pyrénées racontée par la toponymie, préface de Jean-François Le Nail, 1998
# Espeluga deth Tuc d'Audobèrt

Era espeluga deth Tuc d'Audobèrt que's tròba en Coserans, ens Pirenèus, ena comuna de Montesquiu Avantés. Eth sòn hialat que domina, shens tocà's, aqueth dera espeluga ornada deths Tres Hrairs.
Que hoc descobèrta en 1912 peth comte Henri Bégouën en companhia deths sòns tres hilhs Max, Jacques e Louis.
Era entrada qu'ei situada ena resurgéncia de Volp arron deth sòn passatge de haut o baish 600 m devath un còth d'èst en oèst.
Excavada per abat Breuil, que presenta ua aucupacion en mantua tempsada ath Magdalenian (Paleolitic Superior). Eth periòde magdalenian qu'amuisha diferents nivèus d'aucupacion successius. Qu'embarra pintruras, gravaduras sus eras parets, art mobiliari, e sustot bisonts modelats ena argila suu solèr.
# Lengas kwa

Las lengas kwa son una grop de lengas d'Africa de l'Oèst. Constuïsson una branca de la granda familha de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion

La classificacion intèrna del kwa es$^,$:
* lengas tano
** tano central
*** akan
**** akan
**** abron
**** wasa
*** bia
**** nzema-ahanta: ahanta, jwira-pepesa, nzima
**** anyin, anyin morofo, baule, anufo, sehwi
** guang
*** guang del sud
**** awutu
**** larteh, cherepon, gua
*** guang del nòrd
**** gonja-dompo
***** dompo
***** gonja
**** nkonya-nkami
***** nkami
***** nkonya
**** nterato
*** guang del nòrd-oti
**** foodo
**** kyode
**** ginyanga
**** nawuri
**** chumburung
**** tchumbuli
**** kplang
**** krache
**** dwang
**** nchumbulu
*** avikam
*** alladian
* lengas na-togo
** lelemic
*** lelemi-lefana
*** siwu-lolobi
*** sekpele, selee
*** boro
** ikpana
** basila-adele
*** anii, adele
** avatime-nyangbo
*** avatime
*** nyangbo, tafi
*** tuwuli
** ikposso
*** ikposso
*** igo
* lengas kebu-animere
** kebu
** animere
* lengas ga-dangme
** ga
** dangme
Una part de las lengas de la classificacion de Haspelmath Hammarström, Forkel e Bank, son pas dins aquela de Blench. Haspelmath et alii retenon las lengas nyo, que las lengas tano ne'n venon a èsser un sosgrop, al sen d'un grop potou-tano:
* lengas nyo
** agneby
*** abé
*** abidji
*** adioukrou
** atie
** avikam-alladian
*** alladian
*** avikam
** lengas potou-tano
*** potou
**** ebrié
**** mbato
*** tano
**** lengas tano de l'oèst
***** abore
***** eotile
***** lengas tano centrala
***** krobu

## Referéncias

* ↑ Blench 2009, p. 31.
* ↑ Haspelmath, Hammarström, Forkel e Bank, Glottolog.

## Fonts

* (en) Roger Blench, 2009, Do the Ghana-Togo mountain languages constitute a genetic group?, Journal of West African Languages, 36:1-2, p. 19-35.
* (en) Classificacion dins Glottolog
* Portal de las lengas
# Lengas left may

Las lengas left may (o lengas arai) son una familha de lengas papós parladas en Papoa-Nòva Guinèa, dins la província de Sepik oriental.

## Classificacion

Las lengas left may son, segon Haspelmath, Hammarström, Forkel et Bank, aparentadas a pas cap autra familha de lengas papós. Ross (2005) las acampa amb las lengas kwomtari dins una familha left may-kwomtari.

## Lista de las lengas

Las lengas left may son :
* left may nuclear
** ama
** iteri-bo
*** iteri
*** bo
** nakwi
** nimo
* owiniga

## Referéncias

* 1 2 Glottolog, Left May
* ↑ Ross 2005, p. 24.

## Fonts

* (en) Malcolm Ross, 2005, Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages, dins Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, Jack Golson (editors) Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples, Canberra, Pacific Linguistics. p. 15–66.
* Portal de las lengas
# Lengas lesguicas

Las lengas lesguicas son un grop de lengas caucasencas parladas dins lo Sud de Russia, dins las Republica de Daguestan, en Azerbaitjan e en Georgia.

## Classificacion de las lengas

Las lengas lesguicas son:
* aghol
* agvan
* archi
* bodokh
* kryz
* lesguian
* odi
* rotol
* tabassaran
* tsakhor
* Portal de las lengas
# Lengas macro-ge

Las lengas macro-ge son una familha de lengas amerindianas ipotetica parladas al Brasil America del Sud.

## Classificacion

Fòrça lengas fuguèsson perpausadas per far partida del macro-ge. las familhas e lengas lo mai sovent enclausas dins aquèla ipotèsi son:
* lengas ge
* langues kamakã
** kamakã, menién, kotoxó e mongoyó, masakará
* maxakalí
* krenak
* purí
* ofayé
* rikbaktsa
* boróro
* karajá
* karirí
* lengas jabuti
** djeoromitxí, arikapú
* yatê
* guató
* chiquitano
* otí

## Validitat del macro-ge

Segon Rivail Ribeiro et van der Voort, le macro-ge demòra una ipotèsi e pòt pas èsser vist coma una familha de lengas establida o provada. Las limits e l'inclusion de tala lenga o pas dins lo macro-ge varia grandament. Per ilhs, per exemple, l'estacamant del guató e de l'otí a la familha repausa sus d'elements pauc convencents.

## Referéncias

* ↑ Rivail Ribeiro, van der Voort 2010, p. 547.
* ↑ Rivail Ribeiro et van der Voort 2010, p. 546-547.

## Fonts

* (en) Eduardo Rivail Ribeiro, Hein van der Voort, 2010, Nimuendajú Was Right : The Inclusion of the Jabuti Language Family in the Macro-Jê Stock, International Journal of American Linguistics, 76:4, p. 517-570.
# Lengas kwomtari

Las lengas kwomtari son una familha de lengas papós parladas en Papoa-Nòva Guinèa, dins la província de Sandaun.

## Classificacion

Las lengas kwomtari son pas cap clarament aparentadas a una autra familha de lengas papós. La composicion d'aquesta familha demòra es encara debatuda. Donald Laycock (1975) las a inclusas dins una familha kwomtari-fas, al costat de las lengas fas e d'un isolat linguistic, lo pyu. Haspelmath, Hammarström, Forkel et Bank, regètan aquela proposicion, que Laycock presenta de pròvas de la parentat del kwomtari e de son vesin, lo fas. Baron (1983) inclutz dins la familha kwomtari una lenga recentament descobèrta, lo guriaso. Haspelmath et al. validan pas mai aquela parentat.

## Lista de las lengas

Las doas lengass kwomtari son :
* nai
* kwomtari

## Notes et références

* 1 2 3 Glottolog, Kwomtari
* ↑ Baron 1983, p. 28.

## Sources

* (en) Wietze Baron, 1983, Kwomtari Survey
# Lengas limilngan

Las lengas limilngan son una pichona familha de lengas, parladas per d'aborigèns australians dins lo nòrd d'Austràlia.

## Classificacion

Las doas lengas limilngan son:
* limilngan
* wuna

## Referéncias

* ↑ Haspelmath, Hammarström, Forkel e Bank, Glottolog.

## Fonts

* (en) Classificacion dins Glottolog
# Lengas maias

Las lengas maias forman una familha de lengas parladas en Mesoamerica e al nòrd de l'America Centrala. per aperaquí 6 milions de personas, mai que mai en Guatemala, Mexico, Belize e Honduras. En 1996, Guatemala reconeguèt formalament 21 lengas maias pels sieus noms, e Mexico ne reconeguèt uèit de mai.
La familha de las lengas maias es una de las melhoras documentadas e pus estudiada de las Americas. Las lengas maias modèrnas davalan del protomaia, una lenga que foguèt parlada fa 5000 ans e qu'es estada parcialament reconstrucha per lo metòde comparatiu.
Las lengas maias forman una part de l'Aira Lingüistica Mesoamericana, una zòna de convergéncia ligüistica que s'es desvolopada a travèrs los millennis per las interaccions entre los pòbles de Mesoamerica.

## Referéncias

* ↑ Spence, et al. (1998).
* ↑ Achi' is counted as a variant of K'iche' by the Guatemalan government. Counting Achi' there are 30 living Mayan languages.
* ↑ Campbell (1997), p.165.