OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Haus

Haus (Haux en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

Comunas confrontantas de Haus :
| Sent Genès de Lobaut | | Crion La Seuva Majora |
| Tavanac | | |
| Lo Torne | Langoiran | Capian |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son apud Fau, sense data, de vineis de Fau, sense data, parrochia de Hau, en 1273, Hau de Inter-duo-Maria, en 1273, parochia de Hau, en 1307-1317, cappella de Hau, en 1342, cappella de Fau, en 1361. La prononciacion seré [haws]. L'origina dau nom de Haus es lo mot gascon hau, dau latin fagus, que designa l'aubre, benlèu un aubre remarcable a l'origina. La prononciacion actuala es damb s finala, mès las atestacions medievalas, citadas per B. Boyrie-Fénié, son Fau (la letra f representava a l'escrit h gascona) e Hau. L's dau plural a ren d'estonable, que plan de comunas girondinas coneishan una fòrma plurala a valor de collectiu (lo nom dau vilatge au plurau representa los abitants e après i a confusion entre lo nom dau vilatge e lo daus abitants).

## Administracion

Lista daus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | 2026 | Romain Barthet-Barateig | | infirmèir |
| abriu 2015 | 2020 | Nathalie Aubin | LFI | musiciana |
| junh 2014 | genèir 2015 (demission) | Édith Vannson | | |
| març 2014 | junh 2014 (demission) | Franck Duthil | | |
| junh 1995 | 2014 | Bernard Le Gorec | | |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Crion; es adara dau canton de L'Entre-deux-Mers (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 791, totala: 843 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 764 | 629 | 719 | 769 | 838 | 810 | 837 | 783 | 753 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 736 | 797 | 741 | 730 | 723 | 622 | 587 | 568 | 618 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 613 | 635 | 609 | 595 | 552 | 574 | 510 | 524 | 465 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 493 | 552 | 504 | 647 | 729 | 732 | 733 | 759 | 771 792 |
| 2009 | 2010 |
| 783 804 | 795 812 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* ↑ Sit Toponimia occitana
* ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f82.item.zoom p. 70
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire Toponymique des Communes de Gironde, Institut occitan, Cairn, 2008, p. 166-167
* ↑ https://web.archive.org/web/20120315210757/http://toponimiaoc.webs.com/33gironda.htm, consultat lo 2 de mai 2015
* ↑ Miquèu Audoièr, Una solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, fonetica istorica e toponimia, Per Noste n°269, noveme-deceme de 2013, pp. 8-9
* Portau de Guiana
# Hausgauen

Hausgauen en alemannisch ( Hausgauen en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Joseph Maurice Wiss |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 263 | 269 | 285 | 326 | 351 | 381 | 441 | 449 | 441 |
| 2009 | 2010 |
| 432 446 | 424 438 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal d'Alsàcia
# Haussez

Haussez es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.

## Istòria

La municipalitat d'Auçatz resulta de la fusion en 1824 de las doas ancianes comunas d'Auçatz e de Courcelles-Rançon.
La commune d'Haussez résulte de la fusion en 1824 des deux anciennes communes d'Haussez et de Courcelles-Rançon.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Arlette Lucas |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 655 | 750 | 593 | 707 | 699 | 661 | 670 | 632 | 610 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 616 | 606 | 615 | 580 | 607 | 601 | 605 | 624 | 544 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 544 | 563 | 538 | 530 | 455 | 481 | 495 | 505 | 480 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 422 | 370 | 287 | 265 | 237 | 233 | 268 | 273 | 278 |
| 2009 | 2010 |
| 283 288 | 285 290 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ (fr) .
* ↑ (fr)
* Portal de las comunas de França
# Haulmé

Haulmé es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | René Dalcette |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 156 | 162 | 156 | 201 | 308 | 350 | 388 | 458 | 475 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | 490 | 317 | 283 | 271 | 254 | 239 | 248 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 235 | 246 | 228 | 179 | 208 | 196 | 169 | 138 | 126 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 120 | 115 | 108 | 93 | 86 | 84 | 70 | 68 | 82 |
| 2009 | 2010 |
| 96 98 | 110 112 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Haussimont

Haussimont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.

## Geografia

* Sul riu Soma, futura Soma-Soude.
* Sur la rivière Somme, future Somme-Soude.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bruno Roulot |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 178 | 207 | 216 | 198 | 179 | 169 | 196 | 195 | 197 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 170 | 167 | 177 | 178 | 170 | 169 | 193 | 169 | 167 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 166 | 155 | 157 | 142 | 178 | 148 | 153 | 139 | 156 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 176 | 139 | 141 | 157 | 170 | 174 | 163 | 162 | 160 |
| 2009 | 2010 |
| 157 164 | 155 162 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Haussignémont

Haussignémont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Christian Zapior |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 50 | 56 | 60 | 51 | 51 | 48 | 46 | 52 | 88 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 93 | 153 | 171 | 200 | 178 | 228 | 225 | 205 | 229 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 210 | 182 | 186 | 193 | 266 | 309 | 260 | 253 | 308 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 298 | 277 | 213 | 202 | 208 | 206 | 263 | 272 | 282 |
| 2009 | 2010 |
| 291 296 | 312 317 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Haussonville

Haussonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

* Nécropole mérovingienne Enregistrada l'an 1840.
* Origina SÒRT/X ; baronnie dempuèi 1150.
* Nécropole mérovingienne fouillée en 1840.
* Origine IX/X ; baronnie dès 1150.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Christian Boucaud |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 443 | 459 | 506 | 492 | 518 | 587 | 608 | 600 | 602 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 501 | 504 | - | 451 | 463 | 430 | 453 | 450 | 421 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 390 | 350 | 320 | 269 | 261 | 224 | 215 | 220 | 208 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 217 | 176 | 214 | 231 | 282 | 282 | 319 | 324 | 322 |
| 2009 | 2010 |
| 326 330 | 321 326 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Haumea (planeta nana)

Haumea (simbòl: ), o pus precisament 136108 Haumea, es una planeta nana del Sistèma Solar situada darrièr l'orbita de Neptun, dins la Cencha de Kuiper. Foguèt descoberta en 2004 per una còla dirigida per Mike Brown del California Institute of Technology a l'observatòri de Palomar als Estats Units e independentament en 2005, per una equipa menada per José Luis Ortiz Moreno a l'observatòri de la Sierra Nevada en Espanha. Lo 17 de setembre de 2008, foguèt reconeguda coma planeta nana per l'Union Astronomica Internacionala (IAU) e nomenada d'après la divinitat hawaiiana de la naissença e la fertilitat Haumea.
# Grand Theft Auto

Grand Theft Auto, sovent abreujat GTA, es una seria de videojòc creada per David Jones e Mike Dailly, puèi pels fraires Dan e Sam Houser, Leslie Benzies e Aaron Garbut. Aparegut en 1997, la seria es principalament desvolopada per l'entrepresa escocesa Rockstar North (anciennement DMA Design), e editada per Rockstar Games. Lo nom de la seria es derivat de l'expression grand theft auto, que significa «volada de veitura» e qu'es de còps utilizada dins lo gergon policièr.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) Rachel Weber, GTA: "Max Clifford made it all happen", GamesIndustry.biz, 22 d'octobre de 2012.
# Grand Site de França

«Grand Site de França» es un label decernit pel ministèri de la transicion ecologica e solidària, que visa a promòure la bona conservacion e la mesa en valor dels sites naturals classats franceses de granda notorietat e de fòrça fòrta frequentacion.
# Grand Site dels Dos Caps

Lo Grand Site dels Dos Caps es un site natural protegit francés situat sus la còsta d'Opale, de cara al Reialme Unit.
Deu son nom als caps Gris-Nez e Blanc-Nez, dos ensembles de bauces que constituïsson los punts del litoral francés mai pròches d'Anglatèrra.
Lo site es un dels mai emblematics del pargue natural regional dels caps e paluns d'Opale, e un dels mai atractius del nòrd de França (2,5 milions de visitaires per an).

## Geografia
### Situacion

Lo site se tròba sus la còsta d'Opale, entre las vilas de Bolonha de Mar e de Calais.
S'espandís sus 8 comunas, de Wimereux a Sangatte, siá 23 km de faciada litorala :
* Wimereux
* Ambleteuse
* Audresselles
* Audinghen
* Tardinghen
* Wissant
* Escalles
* Sangatte
Es inclús dins lo pargue natural regional dels Caps e Paluns d'Opale.

### Arrondiments

* Lo cap Gris-Nez e lo Petit Blanc-Nez son dins l'arrondiment de Bolonha de Mar.
* Lo cap Blanc-Nez es dins l'arrondiment de Calais.

### Paisatge

Lo site dels Dos Caps es compausat d'un vast mitan dunari de Wimereux a Audresselles, dins la baia de Wissant e a Sangatte.
Lo paisatge interior es obèrt, leugièrament valonat e dominat pels camps.

## Ecologia

Es una importanta zòna de passatge pels aucèls migrators. 5 sites son classats Natura 2000.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Grand Site des Deux Caps ».
* ↑ (fr) Boulonnais: la galère pour se garer ce week-end sur la côte, La Voix du Nord, 8 de mai de 2016.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Cap Gris-Nez
* Cap Blanc-Nez
* Bolonhés
* Calaisis
* Pas de Calais
* Marga
* Mar del Nòrd
* Environament
# Grand cercle

En geometria, un grand cercle es un cercle traçat sus la superfícia d'una esfèra, e qu'a lo meteis rai; la devesís en dos emisfèris egals. Se pòt tanben definir un grand cercle coma un cercle traçat sus l'esfèra e qu'a lo meteis centre qu'aquela, o encara coma l'interseccion de l'esfèra amb un plan quin que siá passant per son centre.
Un grand cercle es lo pus grand cercle que se pòsca traçar sus una esfèra.

## Geodesicas

Los grands cercles son las geodesicas d'una esfèra, es a dire los camins qu'an la pus pichona corbadura e los arcs dels grands cercles son doncas los pus corts camins ligant dos punts a la superfícia d'una esfèra. La distància pus corta entre aqueles dos punts es d'un autre biais donada per la distància del grand cercle.
Los grands cercles son en geometria esferica l'equivalent de las drechas en geometria euclidiana.

## Cartografia

Sus Tèrra, los meridians e l'eqüator son de grands cercles (mas los parallèls autres que l'eqüator ne son pas).
Sus l'esfèra celèsta, l'orizont, l'ecliptica e l'eqüator celèst tanben son de grands cercles.
# Grand esmòg de Londres

Lo grand esmòg de Londres (en anglés, The Great Smog o Big Smoke : « lo grand fum ») de 1952 es l'esmòg fòrça dens que cobriguèt Londres pendent lo periòde anant del divendres 5 al dimars 9 de decembre de 1952, considerat coma la pièger pollucion atmosferica de tota l'istòria del Reialme Unit .
L'esmòg es una bruma brunèla espessa, provenent d'una mescla de polluents atmosferics, que limita la visibilitat dins l’atmosfèra. Es constituit sustot de particulas finas e d'ozòn. L'esmòg es associat a mantun efièches nefastes per la santat e per l'environament.
Lo grand esmòg de Londres de 1952 es reconegut coma essent l'un dels episòdis de pollucion los mai significatius de l'istòria en tèrmes d'impacte sus la recèrca environamentala, sus la reglementacion mese en plaça pel govèrn, atal que sus la sensibilizacion del public a la relacion entre la santat e la qualitat de l'aire.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Stegeman, John J. & Solow, Andrew R. A Look Back at the London Smog of 1952 and the Half Century Since; A Half Century Later: Recollections of the London Fog (Environmental Health Perspectives, décembre 2002).
* ↑ McKie, Robin & Townsend, Mark. Great Smog is history, but foul air still kills (« lo grand esmòg aparten uèi a l'istòria, mas la pollucion de l'aire contunhada a tuar ») (The Observer, 24 de novembre de 2002).
* ↑ « A Retrospective Assessment of Mortality from the London Smog Episode of 1952: The Role of Influenza and Pollution (Evaluacion retrospectiva de la mortalitat ligada a l'episòdi de l’esmòg de Londres de 1952 : ròtle de la gripa et de la pollucion) », Environ Health Perspect, vol. 112, n$^o$ 1,‎ genièr 2004, p. 6-8 (DOI 10.1289/ehp.6539, legir en linha)

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Bruma mortala sus Engis (Belgica) en 1930, probablament lo primièr exemple de mortalitat provocada per la pollucion atmosferica qu'aja estat estudiat.
* Pollucion de Londres
# Grand ròda

Una grand ròda es una atraccion de fèira consistent en una grand ròda montada en posicion verticala amb de cabinas o sètis penjats a la corba exteriora e que vira a l'entorn d'un ais orizontal perpendicular al plan de la ròda e que passa pel seu centre.
La primièra grand ròda foguèt bastida a Chicago en 1893, dessenhada per l'engenhaire George Washington Ferris. Èra nauta de 80.4 mètres.

## Referéncias

* ↑ Bird's-Eye View of the World's Columbian Exposition, Chicago, 1893World Digital Library, 1893
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Grand ròda.
# Grand Theft Auto V

Grand Theft Auto V es un videojòc de la seria GTA publicat de Rockstar Games en 2013. Es localizat en la ciutat ficcionala Los Santos que represente Los Angeles.
# Grand redond
## Toponima

* Grand Redond : jardin public de Tolosa.

## Anatomia

* Grand redond : muscle de l'espatla.
# Lac Michigan

Lo lac Michigan qu'ei un deus 5 Grans Lacs e lo sol sancerament inclús dehens lo territòri deus Estats Units. Que comunica dab lo Lac Huron (dab loquau e forma en vertat un sol e medish lac) per ua estreta benda d'aiga e per aquesta rason que partaja dab eth lo medish nivèu de las loas aigas.
Costeja los estats de Wisconsin, Illinois, Indiana e Michigan (que li deu lo son nom) e tanben las ciutats de Chicago e de Milwaukee
# Lac Ontàrio

Lo Lac Ontàrio es un dels cinc Grands Lacs d'America del Nòrd. Marca al nòrd e al sud-oèst lo limit de la província canadiana d'Ontàrio e al sud e a l'èst lo limit de l'estat american de Nòva York.
# Lac Pavent

Le lac Pavent [la.paˈvɛ̃] (lac Pavin en francés) es un lac d'origina volcanica situat dins los Monts Dòr, en Auvèrnha (Massís Centrau), sobre le territòri de la comuna de Bèça. Format per freatomagmatisme i a 6 900 ans, aquel lac de cratèr es le mai joine volcan de França metropolitana.

## Descripcion

Situat a una altituda de 1 197 m, le lac s’es format per freatomagmatisme, autrament dit 'quò-es un maar. De fòrma globalament circulara embei un diamètre de 700 m e una superficia de 44 ha, a una profondor moiana de 29,5 m e une profondor maximala de 92 m, ce que'n fait le mai plond d'Auvèrnha (siá un volum delh torn de 13 millions de m3 d'aiga).
Es visitat per elh torn de 200 000 pressonas per an. L'aiga Cosa Pavent que passa a 300 m del lac es mas parcialament alimentada per aquel darrèir.
Es d'origina franc recenta contrarament au massís de los Monts Dòr. Sembla que se seguèsse format après la periòda d'activitat volcanica que creèt la chadena de los Puèis, siá i a elh torn de 6 900 ans, ce que'n fait v-un de los mai joines edifices volcanics de França metropolitana. Es pas liat 'bei la chadena de los Puèis. L'explosion que l'a format seguèt franc violenta : de traças d'aquel evenament seguèron retrobadas jusca dins los sediments del lac Leman e dins d'autres lacs soïsses, e le volum de l'erupcion es estimat a 75 millions de m3.
Per temps clar, le ciau bleu que se miralha dins l'aiga aparèis franc colorat, quasi bleu nuèit. Mas per temps de mudada, sas aigas plondas aparèisson franc escuras, ce que li a vaugut sens dobte le nom de Pavent.
Las aigas oxigenadas del lac Pavent abriton de zooplancton e de peissons notadament l'omble chevalier evoluant en aiga plonda (30 m). Las aigas plondas on una densitat de mai de 10 millions de bactèris per millilitre d’aiga (densitat dètz còps superiora a aquela de los lacs estandard), notadament d'archaeas metanogènas ('quò-es dire productriças de metan), coma d'autras espèças consomatriças d'aquel mèma gaz, quauqu'unas archaeas podrion oxidar una partida del metan que produison per le consomar.

## Toponimia

Pavent vòl dire "esfroiable".
Aquel mot ven del latin pavens (participe adjectivat de pavere que signifia « èstre espaventat »). Le nom del « lac Pavent » vodriá donca dire, « lac espaventable ».

## Referéncias

* ↑ Collectatge IEO 63, dins le parlar de vès Picharanda.
* ↑ Henry Gaudru, Évelyne Pradal. {{{títol}}}. .
* ↑ A. C. Lehours, J. F. Carrias, C. Amblard, T. Sime-Ngando, G. Fonty, « Les bactéries du lac Pavin », Pour la science, janvier 2010, p. 30-35.
* ↑ {{{títol}}}. ISBN 2-7005-0319-8. BNF 38860579r.
# Lac Rapel

Lo Lac Rapel qu'ei un lac artificial chilen en la província de Cachapoal, region de O'Higgins. Lo lac es situado a 110 m d'altitud, a una superficia de 80 km$^2$ e una contenéncia de 695 000 000 m$^3$.

## Vejatz tanben

* Tèrratrem de lo Lac Rapel en 1985
* Region de O'Higgins
* Portau de Chile
# Lac Lleulleu

Lo Lac Lleulleu qu'ei un lac chilen en la província de Arauco, region del Biobío. Lo lac es situado a 12 m d'altitud, a una superficia de 40,6 km$^2$.

## Vejatz tanben

* Contulmo
* Region del Biobío
* Portau de Chile
# Lac Malawi

Lo lac Malawi es un lac d'Africa de l'Èst, ancianament nomenat lac Nyasa, lac Nyassa o encara lac Niassa en Moçambic. Es lo pus miègjornal dels grands lacs de la Granda Val del Rift. Tresen lac african per sa talha, a lo cinquen reng dels grands lacs mondials per son volum. Las ribas del lac Malawi se partejan entre tres Estats : Malawi, Moçambic e Tanzania.
Aquel lac es somés a de fòrtas variacions de temperatura degudas au ritme regular dels cicles sasonièrs reinant jos aquela latitud fòrça pus australa qu'aquela dels lacs Tanganyika e Victòria.

## Fauna aqüatica

Una de las particularitats del lac Malawi es la riquesa excepcionala de sa fauna aqüatica, que compòrta mai d’espècias que tot autre lac. La familha dels Cíclids (cichlidae), notablament, gaireben tota endemica, es fòrça representada, amb mai d'un milièr d'espècias diferentas estimat — se coneis uèi prèp de uèit cents). Son de peisses fòrça apreciats pels aqüariofils per lors colors dignas de las espècias marinas, e per lors comportaments variats e interessants.

## Geografia

Lo lac Malawi s’espandís sus una longor aproximativa de 580 km, alara que sa largor vària entre 30 km e 80 km. Es un dels pus grands lacs del mond, que se plaça en cinquena posicion en tèrmes de volum amb 7 775 km$^3$ e en novena posicion en tèrmes de superfícia amb 29 500 km$^2$.
Un dels punts importants de las caracteristicas fisicas d'aquel lac es que sus 90% de son espandida, lo fons es prigond de mai de 100 m (prigondor maximala de 706 m e mejana de 264 m).

## Quimia de l'aiga

Las aigas del lac Malawi son fòrça puras ; la visibilitat es excepcionala perque pòrta a mai de 20 mètres jos l’aiga.
La temperatura mejana de las aigas de superfícia vària entre 24 °C e 29 °C , alara que dins lo fons demòra gaireben a l'entorn de 22 °C.
Los paramètres fisicoquimics fondamentals son:
* pH= 7,8 – 8,5
* KH= 6,3 – 6,9
* Conductivitat = 200 – 260 µS/cm

## Vejatz tanben

* Lista dels lacs de Tanzania
* Grands Lacs