OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Massieu

Massieu es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | M. Roland Besson |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 750, totala: 767 :
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | - | - | 774 | 786 | 787 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 725 | 700 | 638 | 524 | 536 | 487 | 431 | 409 | 407 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 350 | 341 | 317 | 479 | 662 | 686 | 742 | 750 | 757 757 |
| 2009 | 2010 |
| 755 773 | 762 780 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal dau Daufinat
* Portau d'Arpitània
# Massaua (mètro de Turin)

Massaua es una estacion de la linha 1 del mètro de Turin.

## Istòria

L'estacion dobriguèt lo 4 de febrièr de 2006.

## Situacion

L'estacion es situada sul Corso Francia.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Mètro de Turin
# Massiel

María Félix de los Ángeles Santamaría Espinosa, mai coneissuda sota son nom d'artista Massiel, es una cantairèla e actritz espanhòla naissuda a Madrid de parents asturians lo 2 d'aost 1947.
# Massiges

Massiges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Pierre Labat |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 156 | 185 | 180 | 226 | 243 | 258 | 263 | 279 | 236 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 235 | 235 | 213 | 203 | 177 | 156 | 153 | 148 | 148 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 150 | 165 | 153 | 75 | 86 | 77 | 60 | 74 | 83 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 88 | 84 | 70 | 67 | 70 | 55 | 49 | 50 | 49 |
| 2009 | 2010 |
| 49 49 | 50 50 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Perelli

I Perelli en còrs (Perelli en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.

## Geografia

Perelli A situat en lo Parc natural regional de Corsega a 18 km de Piedicroce, a 20 km de Cervione e a 22 km de Moïta, a 45 Minutas en veitura de las primièras plajas.
Perelli est située dans le Parc naturel régional de Corse à 18 km de Piedicroce, à 20 km de Cervione et à 22 km de Moïta, à 45 Minutes en voiture des premières plages.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Hyacinthe Vinciguerra |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | 302 | 395 | 356 | 377 | 397 | 325 | 444 | 441 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 448 | 419 | 385 | 379 | 382 | 450 | 367 | 351 | 345 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 506 | 505 | 416 | 507 | 504 | 504 | 511 | 516 | 504 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 187 | 158 | 114 | 100 | 102 | 110 | 114 | 118 | 108 |
| 2009 | 2010 |
| 108 108 | 107 107 |
| Impossible de compiler l'entrée EasyTimeline : EasyTimeline 1.90 Timeline generation failed: 8 errors found Line 74: bar:1901 from:0 till: 506 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '506' not within range as specified by command Period. Line 75: bar:1906 from:0 till: 505 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '505' not within range as specified by command Period. Line 77: bar:1921 from:0 till: 507 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '507' not within range as specified by command Period. Line 78: bar:1926 from:0 till: 504 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '504' not within range as specified by command Period. Line 79: bar:1931 from:0 till: 504 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '504' not within range as specified by command Period. Line 80: bar:1936 from:0 till: 511 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '511' not within range as specified by command Period. Line 81: bar:1946 from:0 till: 516 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '516' not within range as specified by command Period. Line 82: bar:1954 from:0 till: 504 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '504' not within range as specified by command Period. |||||||||
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Corsega
# Peresós

Lo peresós o ai es lo nom vernacular balhat a d'unes mamifèrs d'America tropicala que fan partida del superòrdre Xenarthra.
Deu son nom al lent anar de sos movements e a sa capacitat de dormir d'oradas, lo cap en bas. S'arrapa solidament a las brancas gràcias a sas arpas longassas, de 8 a 12 cm.
Es vegetarian, mastega amb sas 18 dents de fuèlhas duras e de mal digerir. Aquela noiridura l'obliga a aver una digestion fòrça lenta. En mai d'aquò es pauc calorica e l'obliga a estalviar totes sos movements : avança de mens de 4,5 metres per minuta dins los arbres.
Davala dels arbres solament un còp per setmana, per anar daissar sos excrements al sòl. Aquí es una preda aisida per lo jaguar, son principal predator.
Lo peresós ten una pelissa d'un brun verdós que li permet de s'escondre dins lo fuelhum. Deu aquesta color a de mossas microscopicas que li cobrisson lo còrs.
# Pere Gilbert

Pere Gilbert o Don Pedro Gilbert (Dòn Pere Gilbert), nascut en Catalonha vèrs 1800 e mòrt a Boston, Massachusetts, lo 11 de junh de 1835 èra un pirata a principis del sègle XIX, un dels paucs piratas que va seguir fent incursions a la còsta atlantica.
# Pere Manzanares

Pere Manzanares (Perpinhan, Catalonha del Nòrd, 28 d'agost de 1953) es un pedagòg e activista catalanista nòrd-catalan.
Recebèt en 1984 lo Prèmi d'Onor Jaume I autrejat per la Fondacion Jaume I.
# Pere Verdaguer

Pere Verdaguer i Juanola, nascut a Banyoles, lo 9 d'abril de 1929 e mòrt a Perpinhan lo 1 de febrièr de 2017, es un dels autors de lenga catalana dels mai prolifics de Rosselhon.
Arribèt en Rosselhon en 1939. Faguèt sos estudis a Perpinhan puèi a Montpelhièr. Ensenhèt al licèu abans de dintrar a l'Universitat de Perpinhan, onte ensenhava la lenga e la litteratura catalanas fins a la retirada en 1994. Fondèt lo Grup Rossellonès d’Estudis Catalans en 1960, puèi l'Universitat Catalana d’Estiu a Prada de Conflent en 1969.
Escriguèt de romans de sciéncia-ficcion, de contes, de teatre. Traduguèt lo roman de Mercè Rodoreda La plaça del diamant en 1971. Recebèt la Creu de Sant Jordi de la Generalitat de Catalonha (1983) e lo premi Carles Rahola en 1992.

## Òbras

Dialectologia:
* El català al Rosselló: occitanismes, gal·licismes,rossellonismes (1974)
* Diccionari del rossellonès. Perpinhan: Editions Trabucaire (2002)
Literatura:
* Poesia rossellonesa del segle XX (1968)
* Fabulistes rossellonesos (1973)
* Lectures escollides rosselloneses (1979)
* Histoire de la littérature catalane (1981)
Sciéncia-fiction :
* El cronomòbil (1966)
* El mirall de protozous (1969)
* La vedellada de Míster Bigmoney (1975)
* Nadina bis (1982)
* L'altra ribera (1983)
* Àxon (1985)
* Arc de Sant Martí (1992)
Novèlas:
* Les lletres de l'oncle Enric i els missatges de l'extraterrestre(1978)
* Cartes a la Roser (1982)
* La història del pollastre que ponia (1983)
* Quaranta-sis quilos d'aigua (1983)
* La dent de coral (1985)
* La gosseta de Sírius (1986)
Divers:
* Catalunya francesa (1969)
* El Rosselló avui (1969)
* Cours de langue catalane (1974)
* Defensa del Rosselló català (1974)
* Le catalan et le français comparés (1976)
* Abrégé de grammaire catalane (1976)
* Entre llengua i literatura (1993)
* Diccionari de renecs i paraulotes Editions Trabucaire(1999)
* Caram això me mira! (avec Joseph Ribas, 2004)
* De la cultura a la política Editions Trabucaire (1995)

## Nòtas e referéncias

* ↑ (ca) Aleix Renyé, « Ha mort l'escriptor nord-català Pere Verdaguer », El Punt Avui,‎ 1 de febrièr 2017
# Perecse

Perecse es un vilatge e una comuna dau comitat de Borsod-Abaúj-Zemplén en Ongria.
# Perelha

Perelha$^,$$^,$ (Péreille en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Perelha :
| Ilhat | Raissac | |
| Ròcafixada | | L'Avelhanet |
| | Vilanòva d'Òlmes | |

## Toponimia

La prononciacion es [pe'ɾeʎo]. Las fòrmas ancianas son Perela en 1137, 1230, Perelor ? en 1295, Pereilha en 1298, Perelha en 1246, 1313-1314 e 1319, Jordano de Perelhano, Jorda de Perelha en 1358, Perella en 1390. Segon Coromines, citat per Patrici Pojada, les Perella catalans coma aqueste Perelha venon del latin piretŭla, ambe'l sufixe -etulu/-etula, « pichona plantacion de perièrs ». Segon Patrici Pojada, la mencion de 1358, Perelhano, en latin, fa supausar que benlèu las fòrmas en occitan representavan [pe'ɾeʎa], donc un nom de persona e lo sufixe -anum. Siquenon, cal probablament adoptar l'explicacion de Coromines.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | (2026) | Marc Gallois | | retirat de profession intermediària |
| 2008 | 2020 | Georges Sanchez | | retirat foncion publica |
| març de 2001 | 2008 | Jean-Paul Sibra | | |
| 1977 | 1995 | Bernard Marty | UDF | conselhièr general (1992-1998), còssol de L'Avelhanet en 1995 |
| | 1977 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de L'Avelhanet; es ara del canton del País d'Òlmes.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 278 | 256 | 274 | 257 | 245 | 266 | 265 | 218 | 236 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 210 | 204 | 195 | 207 | 210 | 186 | 188 | 171 | 174 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 165 | 162 | 140 | 131 | 135 | 129 | 125 | 123 | 137 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 130 | 109 | 138 | 138 | 199 | 177 | 175 | 182 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 189 194 | 193 198 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 205 abitants e la densitat èra de 38,25 ab/km².

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Raimon de Perelha

## Véser tanben

* Comunas d'Arièja

## Nòtas

* ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p.
* ↑ https://web.archive.org/web/20120111152803/http://toponimiaoc.webs.com/09arija.htm
* ↑ https://web.archive.org/web/20170602164253/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/
* 1 2 Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 325-326
* Portal de Lengadòc
# Pereruela

Pereruela es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Quark top

Lo quark top es una particula elementària dau grop dei quarks. Es un fermion que tèn una carga electrica positiva de +⅔ e, una massa estimada entre 172,58 e 174,10 GeV.c$^{-2}$ e un espin de ½. A una massa quasi identica a aquela d'un atòm d'aur e es lo pus pesuc dei quarks. Foguèt identificat per lo premier còp en 1994 au laboratòri estatsunidenc TeVatron. Es una particula fòrça rara.

## Liames intèrnes

* Quark.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) F. Abe et al. (CDF Collaboration), « Observation of Top Quark Production in Antiproton-Proton Collisions with the Collider Detector at Fermilab », Physical Review Letters, vol. 74,‎ 1995, pp. 2626–2631.
# Quargnento

Quargnento es una comuna italiana de la província d'Alexàndria, dins la region de Piemont.

## Referéncias

* ↑ Totas las donadas demograficas e autres estatisticas provenon de l'Institut italian d'estatistica (Istat) Donadas demograficas (2010)
# Quark bottom

Lo quark bottom es una particula elementària dau grop dei quarks. Es un fermion que tèn una carga electrica de -⅓ e e una massa d'aperaquí 4,2 MeV.c$^{-2}$. Foguèt descubèrt en 1977 au Fermilab. Participa a la formacion dei mesons B, B$_C$ e B$_S$.

## Liames intères

* Fisica dei particulas.
* Quark.
# Quark

En fisica nucleara, los quarks que son de fermions qui (amassa dab los leptons) e constitueishen los atòms.
Mei precisament, los quarks qu'entran dehens la composicion deus neutrons, deus protons e d'autres hadrons. Los neutrons e protons constitueishen lo nuclèu de l'atòm.
La carga electrica deus quarks es +2/3 o -1/3. Lor espin es ½ћ.

## Classificacion

Las seis classas de quarks (e los seis d'antiquarks) son devesidas en tres generacions:
- la primièra generacion, formada pels quarks naut (u, de l'anglès "up") e baish (d, de l'anglès "down").
| Nom | Carga | Massa (MeV) |
| Naut / Up (u) | +2/3 | 1,5 to 4,5 $^1$ |
| Baish / Down(d) | -1/3 | 5 to 8,5 $^1$ |
Las estimacions de las massas deus quarks u e d, son objèctes de controvèrsia.
- la segonda generacion, formada per los quarks encantats (c de l'anglès "charm", o "centre") e estranh (s de l'anglès "strange", o "sideways").
| Nom | Carga | Massa (MeV) |
| Encantat / Centra Charm / Centre (c) | +2/3 | 1000 a 1400 |
| Estranh / /Strange / Sideways (s) | -1/3 | 80 to 155 |
- la tresau generacion, formada de quarks som o vertat (t de "top", o "truth") e hons o beutat (b de "bottom", o "beauty").
| Nom | Carga | Massa (MeV) |
| Som / Vertat Top / Truth (t) | +2/3 | 174 300 ± 5100 |
| Hons / Beutat Bottom / Beauty (b) | -1/3 | 4000 a 4500 |
Los antiquarks (quarks d'antimatièra) son de carga electrica opausada (-2/3 e +1/3).

## Combinasons
### de tres quarks (barions)

Lo proton es format de dos quarks u e un quark d : u (+2/3) + u (+2/3) + d (-1/3) = proton de carga electrica 1.
Lo neutron es format de dos quarks d e un quark u : u (+2/3) + d (-1/3) + d (-1/3) = neutron de carga electrica 0.

### e de cinc
## Nòtas

* Portal de la quimia
# Quark estrani

Lo quark estrani es una particula elementària dau grop dei quarks. Es un fermion que tèn una carga electrica negativa de -⅓ e, un espin de ½ e una massa estimada entre 92 e 104 MeV.c$^{-2}$. Es tradicionalament notat s. Prevista en 1964 dins lo premier modèl dei quarks desvolopat per Murray Gell-Mann (1929-2019) e George Zweig (nascut en 1934), son existéncia foguèt demostrada en 1968. Aqueu quark participa a la formacion dei mesons η, η’ e φ e dei barions Λ$^0$, Σ e Ξ$_c$.

## Liames intèrnes

* Fermions.
* Fisica dei particulas.
* Quarks.
# Quaregnon

Quaregnon es una comuna de la província bèlga de Enaut.
# Quark encantat

Lo quark encantat es una particula elementària dau grop dei quarks. Es un fermion que tèn una carga electrica de -⅔ e, un espin de ½ e una massa d'aperaquí 1,3 MeV .c$^{-2}$. Son existéncia foguèt prevista en 1970 per Sheldon Glashow, Jean Iliopoulos e Luciano Maiani e foguèt demostrada quatre ans pus tard au Centre de l'accelerator linear de Stanford. Lo quark encantat participa a la formacion dei mesons D, dei mesons D$_S$ e de divèrsei barions encantats.

## Liames intèrnes

* Fermions.
* Fisica dei particulas.
* Quarks.
# Mètro d'Atlanta

Lo Metropolitan Atlanta Rapid Transit Authority (connegut jos l'acronim MARTA) es un malhum de mètro a Atlanta (Georgia).

## Malhum

Las doas linhas se crosan a Five Points al centre-vila. La linha sud se termina à l'Aeropòrt internacional Hartsfield-Jackson, e la nòrd se dividís en doas brancas cap a las vilas de Chamblee e Doraville.
La linha èst - oèst a sos caps de linha à Hamilton E. Holmes et à Indian Creek.

### Linhas roja e d'aur

* N11 : North Springs
* N10 : Sandy Springs
* N9 : Dunwoody
* N8 : Medical Center
* N7 : Buckhead
* N6 : Lindbergh Center
* N5 : Arts Center
* N4 : Midtown
* N3 : North Avenue
* N2 : Civic Center
* N1 : Peachtree Center
* Five Points
* S1 : Garnett
* S2 : West End
* S3 : Oakland City
* S4 : Lakewood / Fort McPherson
* S5 : East Point
* S6 : College Park
* S7 : Aéroport international Hartsfield-Jackson
* NE10 : Doraville
* NE9 : Chamblee
* NE8 : Brookhaven / Oglethorpe University
* NE7 : Lenox

### Linhas blava e verda

* W5: Hamilton E. Holmes
* W4: West Lake           P4: Bankhead
* W3: Ashby
* W2: Vine City
* W1: Dome/GWCC/Philips Arena/CNN Center
* Five Points
* E1: Georgia State
* E2: King Memorial
* E3: Inman Park / Reynoldstown
* E4: Edgewood / Candler Park
* E5: East Lake
* E6: Decatur
* E7: Avondale
* E8: Kensington
* E9: Indian Creek

## Material rotlant

* Tren CQ 311 reconstrucha per Alstom.
* Tren CQ 312 reconstrucha per Alstom.
* Tren del MARTA.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Atlanta
# Mètro de Lion

Lo mètro de Lion es un malhum de mètro servissent Lion e una part de son aglomeracion.

## Malhum

Lo malhum de mètro es format de quatre linhas e 40 estacions.

### Linha A

La linha A dobriguèt lo 2 de mai de 1978. S'estend actualament a partir de l'estacion Perrache a aquela de Vaulx-en-Velin - La Soie.

### Linha B

La linha B dobriguèt amb la linha A, lo 2 de mai de 1978. S'estend actualament a partir de l'estacion Gare d'Oullins a aquela de Charpennes - Charles Hernu.

### Linha C

La linha C dobriguèt lo 9 de decembre de 1974. S'estend actualament a partir de l'estacion Hôtel de Ville - Louis Pradel a aquela de Cuire.
Es l'unica linha de mètro a cremalh al mond.

### Linha D

La linha D dobriguèt lo 4 de septembre de 1991. S'estend actualament a partir de l'estacion Gare de Vaise a aquela de Gare de Vénissieux.
Es l'unica linha del malhum totalament automatic.

### Linha E

La linha E es una futura linha entre lo centre-vila de Lion e Tassin-la-Demi-Lune.

## Notas e referéncias

* ↑ (fr) Le métro à crémaillère de Lyon, unique au monde, RFI, 24 d'octobre de 2015.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Lion
* Tramvai de Lion
# Mètro de Buenos Aires

Lo mètro de Buenos Aires (o Subte) qu'ei lo mètro sosterranh (subterráneo en castelhan e donc subte per contraccion) de Buenos Aires. Curat e bastit a partir de 1909, que ho inaugurat lo 1 de deceme de 1913 en estar atau lo purmèr mètro America Latina e dens l'esmifèri sud. Durant los purmèrs decennis deu sègle XX que conegó ua pravada de las bonas qui s'estanquè chic a chic a maugrat qui la ciutat e la soa aglomeracion be contunhassen de créisher. Demorat pro petit per la ciutat, que l'esperlonguèn durant las annadas 90 e lo movement que segueish enqüera dab ua navèra linha (la H), d'autes en projècte e, desempuish 1987 un premètro (trin aerian utilizat com un tram dens l'espèr d'estar enterrat un dia). Mercés a la negligéncia qui pateishó, las mei vielhas linhas que conservan las veituras de la debuta deu sègle XX dab lo hustatge e las ondraduras de husta (e tanben las pòrtas e las frinèstas, pauc seguras quan lo trin b'ei en movement).

## Linhas

* Linha A deu mètro de Buenos Aires
* Linha B deu mètro de Buenos Aires
* Linha C deu mètro de Buenos Aires
* Linha D deu mètro de Buenos Aires
* Linha E deu mètro de Buenos Aires
* Linha H deu mètro de Buenos Aires
# Mètro de Chicago

L o EL (de l'anglés elevated) qu'ei lo nom emplegat entà designar lo mètro de Chicago. Qu'ei aerian sus ua grana partida deu son percors mes tanben sosterranh dens ua partida deu center de la Ciutat Ventosa.
Qu'ei administrat per lo Chicago Transit Authority (CTA).
Que comencè a foncionar en 1892 çò qui ne hè lo segond en data deus Estats Units après lo de Nava York.

## Nòtas e referéncias

* ↑ http://www.transitchicago.com/about/facts.aspx
# Mètro de Lilla

Lo mètro de Lilla es un malhum de mètro servissent Lilla e una part de son aglomeracion.
Es lo primièr al mond a utilizat la tecnologia del VAL.

## Malhum

Lo malhum de mètro es format de doas linhas e 60 estacions. Es frequentat per 112 000 000 viatjaires per an en 2015.

### Linha 1

La linha 1 dobriguèt lo 25 d'abril de 1983. S'estend a partir de l'estacion Quatre Cantons - Stade Pierre-Mauroy a aquela de CHU - Eurasanté.

### Linha 2

La linha 2 dobriguèt lo 1èr d'abril de 1989. S'estend a partir de l'estacion Saint-Philibert a aquela de CH Dron.

## Notas e referéncias

* ↑ (fr) Il y a 30 ans : le métro lillois entrait dans l'histoire comme le premier métro automatique, France 3, 25 d'abril de 2013.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Lilla
# Mètro d'Abidjan

Lo mètro d'Abidjan es un projècte de malhum ferroviari de transpòrt urban, actualament en cors de negociacion, que desservirà l'aglomeracion d'Abidjan en Còsta d'Evòri.
S'agís d'un mètro aerian concebut uèi a l'entorn de doas linhas :
* una primièra linha de la comuna d'Anyama fins a aquela de Port-Bouët, en passant pel quartièr central d'afars del Plateau ;
* una segonda linha entre Yopougon e Bingerville.
Lo mètro d’Abidjan serà lo quatren a veire lo jorn sul continent african.

## Caracteristicas del projècte actual
### Capacitats

Dins son projècte actual, la linha 1 del mètro d'Abidjan permetrà de transportar environ 60 000 passatgièrs per òra, dins de trens a conducha automatica amb menaire, podent rotlar fins a 80 km/h.
La capacitat estimada es de 540 000 passatgièrs per jorn e fins a 1 milion de viatjaires en 2040.
La tecnologia de contraròtle e de pilotatge prevista es la CBTC, que permet especialament de conservar la distància minimala de seguretat entre dos trens.

### Còst

L’envolopa maximala acordada a la construccion de la linha 1 del mètro es de 918,34 milliards de francs CFA.

## Nòtas e referéncias

* 1 2 (fr) Macron pose la première pierre du métro d'Abidjan, Le Point, 30 de novembre de 2017.
* 1 2 (fr) Côte d’Ivoire, Métro d’Abidjan : ce qu’il faut savoir sur le coût, L'Intelligent d'Abidjan, 14 de genièr de 2019.
* 1 2 (fr) Presentacion del projècte sul site oficial.
* ↑ (fr) Le projet de "Métro" d’Abidjan à découvrir en 10 chiffres, RTI, 30 de novembre de 2017.
* ↑ (fr) Christian Binaté, Métro d’Abidjan ligne 1 – Mise en service prévue pour 2023 : voici la fiche technique, Yeclo, 28 d'abril 2019.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Abidjan

### Ligams extèrnes

* (fr) Site oficial