# Montairal

Montairal (Montayral en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Separada de Fumèl per l'Òut, la comuna fa partida de son aira urbana amai de son unitat urbana. L'ostal de comuna es, dempuèi las annadas 30, en un lòc qu'apèlan Pellery (en francés) e es aquí (e a Tempoure, en direccion de Fumèl) qu'aquela banlèga de Fumèl s'es espandida principalament (ostals individuals, supermercats, etc). La desviacion de Fumèl passa tanben a Montairal, çò qu'a favorizat lo desvolopament comercial.

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Montairal :
| | Fumèl | Soturac (Òut) |
| Sent Vit de Dòrn | | Maurós (Òut) |
| Sent Jòrdi | Borlens | Tesac |

## Toponimia

* Bénédicte Boyrie-Fénié dona d'atestacions ancianas, en latin, del nom de Montairal, mas en realitat se tracta del nom de la parròquia e de son sent dedicatari : Sancti Germani (parrochia de ~), al sègle XIII, Sancti Germani (parrochia de ~) prope Fumellum, al sègle XIII, Sancti Germani (parrochia de ~) prope Orgol/Oryol, al sègle XIII, Sancti Germani (parrochia de ~), en 1271, Sancti Germani (parrochia de ~) prope Fumellum, en 1326, Sancti Germani (rector ~) e de Mazeriis, en 1520. Orgol, auèi Orguèlh, es un ancian pòrt e castrum de la comuna de Maurós (Carcin), arroïnat e situat a qualques km. La prononciacion es [muŋtɛj'ral], Mazeriis, donc Masièras es lo nom de l'anciana parròquia apelada tanben Perricard, donc Puèg-ricard. Montairal, nom d'un castèl, a remplaçat, segon Durengues citat per B. Boyrie-Fénié [mas sembla pas que siá dins son Pouillé historique du diocèse d'Agen pour l'année 1789], lo nom tradicional de la comuna, Sent German. Lo nom Montairal, fondacion feudala, es format pel mot mont e pel nom de persona, d'origina germanica, Airal, que vendriá de Hari-wald segon Dauzat$^,$. Per Airal, veire tanben Sent Airard, qu'es eventualament lo meteis nom germanic a l'origina.
* Cézérac es benlèu format, coma Ceserac (Bearn), del nom d'òme latin Caesar, sense rapòrt ambe Juli Cesar, o Caesarius, seguit de -acum, latinizacion del sufixe gallés -aco-; cossí que siá, es una anciana propietat antica o de la Nauta Edat Mejana.
* Masièras es un nom plan commun, del latin maceriae, « roïnas, [eventualament] de l'epòca romana »; lo vilatge s'installèt en un lòc ancianament poblat, ambe continuïtat o discontinuïtat del pòblament.
* Puèg-ricard. Lo mot puèg se tròba sovent dins los noms de castèl, que venon fòrts de lor situacion dominanta. Lo pichon nom Ricard deviá èsser lo d'un de sos primièrs senhors. Lo nom remplacèt pauc a pauc Masièras dins lo nom de la parròquia, coma Montairal per Sent German.

## Istòria

La comuna es formada de tres ancianas parròquias : Sent German de Montairal e Marie-Madeleine de Cézérac (nom francés), dins la ribièra, e Sent Martin de Masièras, alias Puèg-ricard, suls puèges. La comuna se creèt en 1837, a partir de Tornon d'Agenés.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2014 | 2026 | Jean-François Ségala | PS | contramèstre |
| mai de 2004 | 2014 | Jean-Michel Egretaud | PS | retirat Educacion nacionala |
| març de 1990 | 2004 | Jean-Pierre Nembrini | PS | professor |
| març de 1983 | 1990 | Jean-Jacques Laffore | PS | conselhièr general (1983-1990) |
| | 1983 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tornon d'Agenés; es ara del canton de Le Fumélois (en francés).

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 2842, totala: 2914 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 1 388 | 1 350 | 1 336 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 336 | 1 258 | 1 257 | 1 206 | 1 188 | 1 132 | 1 121 | 1 060 | 1 022 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 954 | 940 | 1 028 | 964 | 960 | 989 | 930 | 1 040 | 1 200 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 668 | 2 557 | 3 000 | 3 200 | 3 094 | 2 936 | 2 971 | 2 986 | 2 994 3 069 |
| 2009 | 2010 |
| 2 935 3 015 | 2 876 2 956 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* comuna creada en 1837
* En 2018 la populacion èra de 2666 abitants e la densitat èra de 108,64 ab/km².

## Veire tanben

* Comunas d'Òut e Garona

## Nòtas

* ↑ https://web.archive.org/web/20161115015531/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 187
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 469
* ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 62
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 456
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=23391
* Portau de Guiana