OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Concors imperiaus

Lei concors imperiaus èran un examen organizat dins l'Empèri de China per recrutar lei foncionaris de l'administracion. Apareguts durant lo periòde Han, aquelei concors foguèron institucionalizats en 605 per la dinastia Sui e abolits en 1905 durant lei darrierei temptativas de reformas deis institucions imperialas. L'objectiu èra de rompre lei mecanismes de transmission aristocratica dei foncions estatalas e, dins lei fachs, lei concors permetèron una certana mobilitat societat. Pasmens, lo programa, totjorn mai ò mens centrats sus lei Classics chinés, necessitava una certana richessa per permetre son estudi corrècte. De mai, engendrèt pauc a cha pauc un important conservatisme que participèt au declin de l'Empèri a partir de la fin dau sègle XVIII.

## Liames intèrnes

* Empèri de China.
* Quatre Libres e Cinc Classics.

## Bibliografia

* (fr) Anne Cheng, Histoire de la pensée chinoise, París, Le Seuil, coll. « Points Essais », 1997.
# Concourson-sur-Layon

Concourson-sur-Layon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.

## Geografia

Municipalitat angevine, Brigné se situa en lo Saumurois.
Commune angevine, Brigné se situe dans le Saumurois.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gérard Baranger |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 685 | 338 | 650 | 705 | 721 | 688 | 707 | 676 | 694 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 735 | 692 | 808 | 783 | 735 | 684 | 663 | 666 | 652 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 661 | 634 | 592 | 595 | 592 | 585 | 563 | 561 | 640 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 621 | 619 | 516 | 489 | 532 | 546 | 544 | 543 | 542 |
| 2009 | 2010 |
| 544 560 | 543 559 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Concressault

Concressault es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Anne-Marie Legras |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 215, totala: 221 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 360 | 360 | 421 | 307 | 410 | 445 | 458 | 493 | 526 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 536 | 578 | 606 | 598 | 631 | 623 | 665 | 647 | 649 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 598 | 618 | 553 | 512 | 508 | 456 | 415 | 384 | 337 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 298 | 261 | 232 | 216 | 236 | 214 | 224 | 226 | 227 234 |
| 2009 | 2010 |
| 223 230 | 224 231 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Castildelgado

Castildelgado es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Castiglione

Castiglione es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Marcel Bertini |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | 164 | 278 | 313 | 327 | 332 | 360 | 323 | 328 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 334 | 315 | 304 | 255 | 236 | 250 | 280 | 231 | 216 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 203 | 219 | 196 | 207 | 200 | 184 | 156 | 86 | 85 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 80 | 78 | 67 | 48 | 22 | 25 | 32 | 33 | 34 |
| 2009 | 2010 |
| 35 35 | 34 34 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Corsega
# Castil de Vela

Castil de Vela es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Castilfrío de la Sierra

Castilfrío de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Castilforte

Castilforte es un municipi de la província espanhòla de Guadalajara e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Castilhon
## Toponimia

* Castilhon, seccion de la vila bèlga de Walcourt, situada dins la Region de Valonia dins lo parçan de Namur,
* Castilhon, anciana comuna francesa deis Aups d'Auta Provença , uèi integrada a Castelana,
* Castilhon, comuna francesa dei Aups Maritims ,
* Castilhon, comuna francesa de Calvadòs ,
* Castilhon, comuna francesa deu Sovèstre, dens lo Canton d'Artés de Bearn deus Pirenèus Atlantics ,
* Castilhon, comuna francesa deu Vic Vilh, dens lo Canton de Lembeye deus Pirenèus Atlantics ,
* Castilhon, anciana comuna francesa de Gironda , uèi integrada a Castilhon e Capitorlan,
* Castilhon, comuna francesa deus Nauts Pirenèus ,

### Véser tanben

    Castilhon de Vaths, comuna francesa de Gers ,
    Castilhon de Castèths, comuna francesa de Gironda ,
    Castilhon de Larboust, comuna francesa de Nauta Garona ,
    Castilhon de Sent Martori, comuna francesa de Nauta Garona ,
    Castilhon de Gard, comuna francesa de Gard ,
    Castillon-en-Auge, comuna francesa de Calvadòs ,
    Castilhon de Coserans, comuna francesa d'Arièja ,
    Castilhon de Massàs, comuna francesa de Gers ,
    Castilhon Savés, comuna francesa de Gers ,
    Lac de Castilhon.
# Castil de Peones

Castil de Peones es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Castilblanco de los Arroyos

Castilblanco de los Arroyos es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Castilblanco

Castilblanco es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
# Castilfalé

Castilfalé es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Elli Medeiros

Elli Medeiros es una cantaira e actritz uruguaiana francofòna nascuda lo 18 de genièr de 1956 a Montevideo (Uruguai).
En 1976 a París (França), forma ambe son companh Jacno lo grop punk Stinky Toys, dins lo qual Elli canta en anglés.
Après dos albums, lo grop se separa en 1979, o mai exactament se redutz al duò Elli e Jacno, aqueste còp dins un estili synthpop minimalista e ambe lo cant en francés.
En 1984, aqueste còp Elli e Jacno se separan : Elli Medeiros comença alavetz una carrièra de cantaira pop en sòlo, ambe dos gròsses tubes en França, Toi mon toit en 1986 e A bailar Calypso en 1987.

## Vejatz tanben

* Elli et Jacno
# Elmano Cardim

Elmano Cardim (Valença, 24 de decembre de 1891 — Rio de Janeiro, 19 de febrièr de 1979) foguèt un jornalista brasilian.
# Ellon

Ellon en normand (Ellon en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.

## Geografia

Ellon Es una municipalitat del Bessin situada a sièis quilomètres a l'oèst de Bayeux. Lo vilatge se tròba en la vallée de la Aure.
Comunas confrontantas de Ellon :
* Juaye-Mondaye
Ellon est une commune du Bessin située à six kilomètres à l'ouest de Bayeux. Le village se trouve dans la vallée de l'Aure.
Comunas confrontantas d'Ellon :
| Guéron | Monceaux-en-Bessin | Nonant |
| Arganchy, Juaye-Mondaye | | Nonant |
| Juaye-Mondaye | Juaye-Mondaye | Condé-sur-Seulles |

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Claude Lemière |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 577 | 568 | 607 | 535 | 435 | 503 | 504 | 463 | 469 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 462 | 441 | 426 | 433 | ill. | 408 | 396 | 398 | 367 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 350 | 367 | 355 | 316 | 290 | 284 | 287 | 294 | 320 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 318 | 324 | 291 | 364 | 380 | 374 | 348 | 368 | 388 |
| 2009 | 2010 |
| 408 410 | 414 417 |
| Impossible de compiler l'entrée EasyTimeline : EasyTimeline 1.90 Timeline generation failed: 1 error found Line 69: bar:1876 from:0 till: ill. - PlotData attribute 'till' invalid. Date 'ill.' does not conform to specified DateFormat x.y. |||||||||
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Elmer Food Beat

Elmer Food Beat es un grop de rock francés format a Nantas. Son venguts plan popular en seguida del succès de la cançon Daniela, tube de la fin de l'annada de 1990 en França tota. Son aital venguts un dels grops màgers de la scèna rock francesa del debut de las annadas 90 còsta la Mano Negra, les Infidèles o Noir Désir. L'originalitat del primièr album 30 cm e, en particular, de la cançon Daniela, es la palhardisa dels tèxtes : aital, las reaccions indignadas d'unes rapòrt a las paraulas pebradas de Daniela contribuèron segurament a far de publicitat al grop.

## Discografia

* 1990: 30 cm
* 1991: Je vais encore dormir tout seul ce soir… et je vais encore le regretter
* 1992: La vie n'est pas une opérette
* 2013: Les Rois du bord de mer
* 2016: À poil les filles ! Car la vie est bien trop belle quand vous êtes…
* 2019: Back in Beat

## Cançons mai conegudas

* Daniela (1990)
* Couroucoucou roploplo (1990)
* L'infirmière (1990)
* La complainte du laboureur (1990)
* Est-ce que tu la sens ? (1990)
* La Grosse Jocelyne (1990)
* La Caissière de chez Leclerc (1990)
* Le plastique c'est fantastique (1991)
* Je vais encore dormir tout seul ce soir… et je vais encore le regretter (1991)
* Les traversées sont solitaires (1992)
* Marie à la mer (1992)
* Hey Docteur (1993)
* Une semaine de réflexion (1994)

## Referéncias

* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Elmer-food-beat/Daniela-s1125.html
* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Elmer-food-beat/Le-plastique-c-est-fantastique-s1206.html
# Ellie Goulding

Elena Jane Goulding, mai coneguda coma Ellie Goulding (Lyonshall, Herefordshire, 30 de decembre de 1986) es una cantaira, cantautora e guitarrista anglesa. L'artista, d'estil musical electropop, se faguèt celèbra quand ganhèt lo Critics Choice Award durant los Prèmis BRIT de 2010. Es subretot en 2013 gràcias a sa cançon "Burn", tracha de son segond album Halcyon, que venguèt famosa internacionalament.

## Discografia

* Lights (2010)
* Halcyon (2012)
# Ellipsi

L'ellipsi es una figura d'estil.
# Elliott Smith

Elliot Smith (6 d'agost de 1969 - 21 d'octobre de 2003) siguec un cantautor american de pop independent. Eth sòn esturment primari ère era guitarra acustica. Viuec tota era sua vida en Portland, Oregon. Smith lutèc contra era depression, er alcòl e es drògues pendent fòrça ans. Era sua mòrt siguec causada per dues herides de guinhauet ath còr, efectuades per eth madeish, aparentament. Totun, es circonstàncies dera mòrt non an estat explicades totaument.

## Discografia seleccionada

| Data | Títol | Label |
| 1994 | Roman Candle | Cavity Search Records Domino Records |
| 1995 | Elliott Smith | Kill Rock Stars |
| 1997 | Either/Or | Kill Rock Stars |
| 1998 | XO | DreamWorks |
| 2000 | Figure 8 | DreamWorks |
| 2004 | From a Basement on the Hill | ANTI-Records Domino Records |
| 2007 | New Moon | Kill Rock Stars |

## Ligams extèrni

* Sit oficiau
# Elli et Jacno

Elli et Jacno foguèt un duò de synthpop minimalista francés actiu a la debuta de las annadas 1980.
Elli e Jacno èra compausat de la cantaira Elli Medeiros (nascuda lo 18 de genièr de 1956) e del clavierista e compositor Denis Quilliard (dich Jacno, nascut en 1957, defuntat en 2009), dos ancians sòcis del grop punk francés efemèr Stinky Toys (format en 1976 e desseparat tre 1979).
An publicat tres albums abans de se desseparar en 1984.
Demest las cançons mai conegudas del duò, se pòt citar Anne cherchait l'amour (1980), Main dans la main (fin 1980), Oh là là (1981), Le Téléphone (1983), Les nuits de la pleine lune (1984) o encara Je t'aime tant en 1982, qu'es quitament estat représ pel grop francés Indochine en 2009.

## Discografia

* 1980 : Tout va sauter
* 1982 : Boomerang
* 1984 : Les Nuits de la pleine lune
# Elliot Page

Elliot Page, nascut coma Ellen Grace Philpotts-Page (Halifax, Nòva Escòcia, 21 de febrièr de 1987) es un actor canadian. Se revelèt en 2007 gràcias a son ròtle dins Juno. Anoncièt publicament son omosexualitat lo 15 de febrièr de 2014.
# Elamita

L'elamita es una lenga mòrta, que foguèt parlada dins lo reialme d'Elam. Es una lenga aglutinanta qu'a pas jamai pogut èsser ligada a las lengas semiticas vesinas, o a las lengas indoeuropèas. D'unes lingüistas an ensajat de raprochar l'elamita e lo sumerian, sens capitar de convéncer lors pars. D'autres l'an ligat a las lengas dravidianas encara parladas en Índia.

## Vejatz tanben

* Lengas per familha
* Portal de las lengas
# Elba

Elba pòt designar:
* Illa d'Elba, illa de la mar Tirrena, província de Liorna (Itàlia)
* Riu Elba, riu de l'Euròpa centrala que se geta a Cuxhaven en mar del Nòrd
* Elba (Alabama)
* Elba (Minnesota)
* Elba (Nebraska)
* Elba (Nova York)
# Elasmobranchii

Elasmobranchii es la sosclassa dels Condrictians que recampa las làmias e las rajas.
Elasmobranchii es lo nom novèl per Selacian.
# Elantxobe

Elantxobe es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
# Elaphodus

Lo genre Elaphodus conten pas qu'una sola espècia :

## Ligams extèrnes

* Referéncia ITIS : Elaphodus Milne-Edwards, 1872 (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia ITIS : Elaphodus cephalophus Milne-Edwards, 1872 (fr) (+ version anglesa (en))
* Portal de la zoologia
# Elaphurus davidianus

Lo cèrvi del paire Dàvid (Elaphurus davidianus) es un cervid solament conegut en captivitat. Viu dins de zònas umidas e se pensa qu'es originari d'una region subtropicala. Pastura d'èrbas e de plantas aqüaticas.

## Ligams extèrnes

* Referéncia ITIS : Elaphurus Milne-Edwards, 1866 (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia ITIS : Elaphurus davidianus Milne-Edwards, 1866 (fr) (+ version anglesa (en))
# Elasar Menachem Schach

Elasar Menachem Man Schach ( hebräisch אלעזר מנחם מן שך , auch Elazar oder Eleazar Menachem Shach / Leizer Shach / Eliezer Schach ; geboren am 13 . Januar 1898 in Wabolnick, nördliches Litauen; gestorben am 2 . November 2001 in Tel Aviv ) war ein talmudischer Gelehrter und ein führender ultraorthodoxer Rabbi in Israel .

## Ehrungen

In Bnei Berak und in Betar Illit wurden Straßen nach Elasar Schach benannt.
# Collbató

Collbató es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
# Collazos de Boedo

Collazos de Boedo es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Collectiu Anem òc !

La coordinacion Anem Òc ! es un collectiu d'associacions occitanas :
* Institut d'Estudis Occitans, organisme cultural reconegut d'utilitat publica
* Felibritge, movement de defensa de la Lenga d'Òc
* FELCO Federacion dels Ensenhaires de Lenga e Cultura d'Òc
* Calandreta, escòlas occitanas associativas laïcas
* Òc-Bi, associacion de parents d'escolans per l'ensenhament bilingüe public
Organizèt las manifestacions per l'occitan de Carcassona en 2005, de Besièrs en 2007 e la de Carcassona en 2009 que coneguèt una brava capitada amb una afluéncia d'aperaquí 20.000 personas. La manifestacion de Tolosa en 2012 amassèt a pauc prèp 25 000 personas e la de Montpelhèr en 2015, 15 000.

## Ligams extèrnes

* Site oficial
* Peticion de sosten
# Collectivitat de Sant Martin

La collectivitat de Sant Martin (en francés collectivité de Saint-Martin) o Sant Martin del Nòrd es una zona de l'estat francés qu'ocupa la partida nòrd de l'illa de Sant Martin, dins leis Antilhas, en America. Forma una "collectivitat d'otramar" dempuei 2007 (avans èra una part dau departament de Guadalope).
Lo capluòc n’es Marigot. Sa populacion legala es de 36 992 abitants en 2 011 (36 286 abitants sens comptes dobles). Lo president del conselh territorial es Daniel Gibbs dempuèi lo 2 d'abril de 2017.
Lo sud de l'illa nomenat Sint Maarten es un dels estats dels Païses Basses.
# Collectivitat europèa d'Alsàcia

La collectivitat europèa d'Alsàcia (en francés : collectivité européenne d'Alsace) es una collectivitat territoriala de l’estatut especific de França dins la region Grand Èst, qu’agropa los conselhs departamentals de Bas Ren e Haut Ren. Sa creacion se fa per decrèt lo 27 de febrièr de 2019, mas ven efectiva lo primièr de genièr de 2021.. Lo caplòc provisòri es a Estrasborg. Sa populacion es de 1 915 915 abitants (2020). Son còde estatistic es 6AE.
L’estatut es especific que la collectivitat cubrís dos departaments que demòran, per l’estat, doas circonscripcions administrativas amb caduna son prefècte e sos servicis desconcentrats de l'Estat. Las solas diferéncias amb los conselhs departamentals classics son:
* una amassada sonada conselh departamental d'Alsàcia (del sèti provisòri a Colmar) que jonh los elegits per canton dins los dos departaments;
* una competéncia alargada sus las rotas (departamentalas emai "nacionalas" e autorotas);
* de competéncias rapòrt a las relacions transfrontalièras amb Alemanha e Soïssa: ensenhament bilingue, etc.

## Referéncias

* ↑ "Décret n° 2019-142 du 27 février 2019 portant regroupement des départements du Bas-Rhin et du Haut-Rhin", Journal officiel de la République française, n°53 del 3 de març de 2019, tèxte n°34. Legir en linha sus Légifrance.
# Collectivitat territoriala

Una collectivitat territoriala, o autogovèrn local, designa tota division administrativa en dejós del nivèl de l'Estat (Estat centralizador coma França, o Estat multicomautaris coma Espanha e Estat federal coma los Estats Units d'America, lo Reialme Unit de Gran Bretanha e Alemanha) quand aquela divison administrativa es dirigida per una assemblada deliberanta elegida distincta de l'Estat : comunas, municipalitats (comunautats urbanas, districtes, eca), departaments français, provìncias, regions.
Los Estats federats e las Nacions constitutivas (del Reialme Unit), o las comunautats autonòmas d'Espanha son pas consideradas vertadièrament coma de collectivitats territorialas, mas seriá puslèu de collectivitat sui generis.
# Collectivitat territoriala unica

Una collectivitat territoriala unica es una collectivitat territoriala francesa qu’agropa las competéncias d’un departament et d’una region. Aquel tipe de collectivitat se creèt per la reforma constitucionala de 2003, que modifiquèt los articles 72 e 73 de la constitucion de 1958.
La primièra collectivitat territoriala unica es Maiòta, dempuèi lo 31 de març de 2011. La collectivitat pòrta lo nom de departament de Maiòta, mas lo conselh departamental a tanben las prerogrativas d’un conselh regional.
En 2015, Guaiana e Martinica venguèron tanben de collectivitats territorialas unicas e Corsega lo 1èr de genièr de 2018.
# Compostatge

Lo compostatge es la transformacion microbiologica contrarotlada de matèrias organicas en compòst.
# Compostèla

Sant Jaume de Compostèla ò simplament Compostèla (var. Sant Jacme de Compostèla; oficialament en galèc e en castelhan: Santiago de Compostela) es la capitala de Galícia.
Còmpta 92 298 abitants segon l'enquista de 2004.
Lo nuclèu ancian de Compostèla es una part dau Patrimòni de l'Umanitat per l'UNESCO dempuei 1985. Certanei monuments importants son la Catedrala, l'Hostal dos Reis Católicos, lo Paço de Raxoi, lo Musèu de Bonaval e la glèisa de San Martinho Pinário. Es lo sèti dau govèrn autonòm galèc (Junta de Galícia). Tanben es un centre important de romavatge crestian, après Jerusalèm e Roma, en essent la destinacion dau famós Camin de Sant Jaume.

## Nòtas

* Portau d'Espanha
# Compositor

Un compositor es un musician que compausa de musica, es a dire qu'organiza d'elements coma de tèmas melodics, ritmes, progressions armonicas e lor dona una estructura. Dins la musica classica occidentala, los ròtles del compositor e de l'interprèt son plan diferenciats: lo compositor escriu una pèça musicala e per aquò se servís d'un sistèma de notacion musicala. Puèi los interprèts executan aquesta pèça, generalament amb un respècte absolut per çò qu'es estat escrich per lo compositor, e conservan sonque un pauc de libertat per decidir sus las nuanças interpretativas.
Aquò es pas comun en d'autres tipes de musica. La musica pòt èsser improvisada: doncas interprèt e compositor venon la meteissa persona. En d'autres cases, coma dins lo jazz o lo flamenc, l'interprèt, siá que sone sa pròpria musica, siá qu'execute d'òbras tradicionalas o d'autres compositors, a plan de libertat per las modificar. Mas tanben dins la musica classica, i pòt aver mai de libertat. Los compositors pòdon crear de variacions sus d'òbras d'autres e, en qualques epòcas de la musica classica, lo compositor podiá laissar un òbra "mièg escricha" per que l'interprèt faguèsse sas variacions. Dins un concèrt de solista amb orquèstra, per exemple, o dins las arias de Rossini o d'autres compositors del bel canto, i aviá de fragments apelats cadéncias, ont lo compositor se limitava a escriure una basa armonica e puèi l'interprèt creava sas variacions. Qualques compositors de musica contemporanèa an tanben utilizat de procediments similars per laissar a l'interprèt mai de libertat.
La situacion sociala del compositor tanben a cambiat dins lo temps. Abans lo sègle XIX, los compositors èran generalament sirvents de reis, princes, aristocratas e cargas nautas de la Glèisa. Aquò comença de cambiar al sègle XVIII amb de compositors coma Mozart, que laissèt lo servici de l'arquevesque de Salzburg per s'establir coma professional independent. Aquò permetèt al compositor una libertat creativa teoricament pus granda, e mai de prestigi social, mas tanben perdèt la proteccion dels senhors e dels mecènas: se sa musica capitava pas entre lo grand public, riscava de tombar dins la pauretat. De compositors ara famoses foguèron pas gaire coneguts per lo public dins son temps e deguèron subreviure coma interprèts, professors o amb d'autres trabalhs.
# Composicion de l'Èste dens l'Egipte antica

Dens l'Egipte antica, l'Èste que's compausa e qu'ei acompanhat deus elements seguents :
* L'ompra
* Lo nom ren
* lo Ka
* Lo Ba
* L'Akh
* Lo còr Ib
L'ompra qu'ei un doble qui acompanha çò qui existeish, lo nom qu'a ua valor de creacion e d'existéncia (çò qui ei nomat qu'existeish e qu'ei provesit de las qualitats autrejadas per las paraulas), lo Ka qu'ei la hòrça, lo poder de l'èste, lo Ba qu'ei ua representacion mobila de l'esperit de l'èste (mes que pòt existir au medish temps que l'èste, qu'ei un alter ego). Lo còr qu'èra lo depositari de l'amna durant la vita. Qu'èra embaumat (au contre deu cervèth qui èra vueitat durant lo procès de momificacion) e qu'èra pausat sus la balança au moment deu jutjament de l'amna.
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |