OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pèire III de Portugal

Pèire III de Portugal (1717-1786) es un sobeiran portugués. Filh de Joan V de Portugal e Maria Ana d'Àustria, esôsa lo 6 de junh de 1760 la sieuna nebòda Maria I de Portugal e ven rei de jure uxoris de Portugal e consòrt dins l'Empèri, per son maridatge, lo 24 de febrièr de 1777.

## Descendéncia

Set enfants son eissits del maridatge de Mari I e de Pièira III :
* Josèp de Portugal, prince del Brasil (1761-1788), esposa en 1777 sa tanta Maria Benedicta de Portugal (1746-1829) e demora sens posteritat.
* Joan de Portugal (Mòrt recent nascut en 1762)
* Joan Francés de Portugal (mòrt en jovent en 1763)
* Joan VI de Portugal, rei de Portugal (1767-1826), esposa en 1790 Carlòta Joaquima d'Espanha (1775-1830), d'ont posteritat.
* Maria Ana Victòria de Portugal (1768-1788), esposa en 1785 Gabrièl Antòni de Borbon, infant d'Espanha, d'ont posteritat.
* Maria Clementina de Portugal (1774-1776)
* Maria Isabèla de Portugal (1776-1777)
| Precedit per Josèp I | Rei de jure uxoris de Portugal e Algarves amb Reina Maria I de Portugal 24 de febrièr de 1777 - 20 de març de 1816 | Seguit per Joan VI |
| Precedit per creacion | Rei de consòrt de Brasil amb Reina Maria I de Portugal 16 de decembre de 1815 – 20 de març de 1816 | Seguit per Joan VI |
# Pèire Girard d'Armanhac

Pèire Geraud d'Armanhac e de Lomanha, mòrt en 1241 o en 1242, foguèt comte d'Armanhac e de Fesensac de 1219 a sa mòrt. Èra filh de Geraud V, comte d'Armanhac e de Fezensac.
Èra encara menor a la mòrt de son paire e son oncle Arnaut Bernat vinguèt regent dels comtats. Profiechèt de sa feblessa per transformar en possession vertadièra la tutela que li èra estada confiada : d'unes documents o fan comte d'Armanhac. Mas coma moriguèt sens posteritat, Pèire Geraud poguèt tornar prene sos bens.
Moriguèt sens enfant e son fraire Bernat V li succediguèt.
| Precedit per | Pèire Girard d'Armanhac | Seguit per |
| Geraud V | comte d'Armanhac | Bernat V |
# Pèire II d'Aragon

Pèire II d'Aragon o Pèire I de Catalonha (1177?—Murèth, 1213) foguèt un rei de la Corona d'Aragon. Sos titols exactes son Pèire lo Catolic, I de Catalonha e II d'Aragon e Ribagòrça, Comte de Barcelona, Girona, Osona, Besalun, Cerdanha e Palhars Jussan, Rei d'Aragon e Comte de Ribagòrça (1196-1213) e senhor de Montpelhièr (1204-1213).
Èra lo filh de Anfós II d'Aragon e de Sança de Castelha. Sucediguèt a son paire al tron de la Corona d'Aragon a la mòrt d'aqueste darrièr en 1196. Pel testament d'Anfós II, Pèire eretava de Barcelona, e d'Aragon, mentre que son fraire Anfós II eretava de Provença. En 1204 se faguèt coronar a Roma pel Papa Innocenci III.
| Precedit per Anfós II lo Cast | Sobeirans de la Corona d'Aragon | Seguit per Jacme Ièr lo Conquistaire |
# Pèire II

Mai d'un sobeiran pòrta lo nom de Pèire II :

## Emperaires

* Pèire II, emperaire de Russia de 1727 a 1739
* Pèire II, emperaire de Brasil de 1831 a 1889.

## Reis

* Pèire II, rei d'Aragon de 1196 a 1213
* Pèire II, rei de Sicília de 1337 a 1342
* Pèire II, rei de Chipre de 1369 a 1382
* Pèire II, rei de Portugal de 1683 a 1706
* Pèire II, rei de Iogoslavia de 1934 a 1945.

## Princes, ducs, comtes

* Pèire II, comte de Savòia de 1263 a 1268,
* Pèire II, comte d'Alençon e de Perche de 1367 a 1404,
* Pèire II, duc de Bretanha de 1450 a 1457,
* Pèire II, duc de Borbon e d'Auvèrnhe de 1488 a 1503,
* Pèire II, senhor de Florença de l’Ostal de Medici de 1492 a 1503,
* Pèire II, grand duc d'Oldenborg de 1853 a 1900 ;

## Eclesiastics

* Pèire II, evesque d’Uzès de 1365 a 1366
# Pistòia

Pistòia (Pistoia en italian) es una vila de la region italiana de Toscana.

## Geografia

Pistòia es situat al pe dels Apenins, a 37 km al nòrd-oèst de Florença, dins lo centre d'Itàlia.
# Pitcairn

Illas Pitcairn, Henderson, Ducie e Oeno Pitcairn, Henderson, Ducie and Oeno Islands :
| Devisa : Come Ye Bless ||
| Lenga oficiala | anglés |
| Lenga regionala | pitkern |
| capitala | Adamstown |
| Monarca | Elisabeta II |
| Governadora | Iona Thomas |
| Cònsol | Charlene Warren-Peu |
| Superfícia | 47 km² |
| Populacion - Totala (2011) - Densitat | 54 1,27 ab./km² |
| Moneda | Dolar neozelandés |
| Fus orari | TU -8 |
| Còde de país ISO 3166 | PN / PCN / 612 |
| Domeni d'Internet | .pn |
| Indicatiu telefonic | +64 |
| Localizacion ||
Las illas de Pitcairn (oficialament, Illas Pitcairn, Henderson, Ducie e Oeno) son un territòri d'otramar dau Reiaume Unit situat dins l’Ocean Pacific.
La capitala es Adamstown.
Lo gentilici es pitquernian -a.
Lo territòri es compausat de quatre illas, que sola Pitcairn es poblada:
* Pitcairn
* Ducie
* Henderson
* Oeno

## Istòria

Colonizada pels polinesians (dins lo folclòre mangarevian es coneguda coma Mata-ki-te-Rangi o Heragi), puèi abandonada, l’illa de Pitcairn foguèt redescobèrta e nomenada lo 2 de julhet de 1767 pel capitani anglés Philip Carteret.
Lo 23 de genièr de 1790, los mutins de la nau Bounty s’i installèron amb las femnas polinesianas.
Lo 6 de febrièr de 1808, la nau americana Topaz del capitani Mayhew Folger tornèt descurbir l’illa.
En 1831 los abitants foguèron deportats a Taïti. Foguèron decimats per las malautiás, e tornèron dins l’illa.
Lo 29 de novembre de 1838, l’illa venguèt un protectorat britanic.
Una segonda deportacion se faguèt en 1856 dins l’illa de Norfolk, mas tre 1857 una part dels pitquernés tornèron. Lo pòble pitquernés demòra uèi partit entre las doas illas.
Lo 16 de setembre de 1887, Pitcairn venguèt una colonia anglesa, administrada dempuèi Fiji.
En 1937 la populacion es de 233 abitants, lo maximum enregistrat.
En 1938 li foguèron annexadas las autras tres illas. Lo 10 d’octobre de 1970 venguèt una colonia a despart.
Dempuèi la segonda mitat del sègle XX, l’illa coneis una emigracion importanta cap a Nòva Zelanda e se demandan ara se serà pas rapidament despoblada.

## Politica e administracion

Territòri d’otramar britanic, l’illa es administrada per un governador qu’es a l’encòp comissari del Reialme Unit en Nòva Zelanda. Localament, la foncion de magistrat en cap foguèt abolida en 1999. Dempuèi, es un cònsol elegit cada 3 ans.
| Austràlia | Austràlia · Illa Norfolk |
| Melanesia | Timòr Èst · Fiji · Molucas , Nòva Guinèa Occidentala (partidas d'Indonesia) · Nòva Caledònia · Papoa-Nòva Guinèa · Illas Salamon · Vanuatu |
| Micronesia | Guam · Kiribati · Illas Marshall · Illas Mariannas del Nòrd · Micronesia · Nauru · Belau |
| Polinesia | Samoa Americana · Illas Cook · Polinesia Francesa · Hawaii · Nòva Zelanda · Niue · Pitcairn · Samoa · Tokelau · Tònga · Tuvalu · Illas Wallis e Futuna |
# Pitgam

Pitgam es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Brigitte Decriem |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 600 | 1 616 | 1 625 | 1 724 | 1 716 | 1 726 | 1 700 | 1 695 | 1 652 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 546 | 1 628 | 1 568 | 1 548 | 1 575 | 1 565 | 1 555 | 1 549 | 1 565 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 548 | 1 531 | 1 357 | 1 184 | 1 202 | 1 208 | 1 135 | 1 144 | 1 142 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 025 | 978 | 903 | 948 | 921 | 933 | 918 | 918 | 917 |
| 2009 | 2010 |
| 926 954 | 918 946 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Pithiviers

Pithiviers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Marie-Thérèse Bonneau |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 3 020 | 3 071 | 3 038 | 3 706 | 3 957 | 4 023 | 3 772 | 3 955 | 4 158 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 4 432 | 4 778 | 4 928 | 4 585 | 5 006 | 5 181 | 5 509 | 5 480 | 5 821 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 6 225 | 6 293 | 6 556 | 5 726 | 5 995 | 5 984 | 6 661 | 7 111 | 6 944 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 7 318 | 8 686 | 10 097 | 9 392 | 9 327 | 9 242 | 8 839 | 8 779 | 8 719 |
| 2009 | 2010 |
| 8 761 8 953 | 8 804 9 000 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Pisy

Pisy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Jeannin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 407 | 386 | 397 | 357 | 403 | 384 | 390 | 389 | 405 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 386 | 376 | 360 | 335 | 331 | 295 | 299 | 283 | 260 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 239 | 239 | 237 | 216 | 200 | 188 | 190 | 172 | 166 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 151 | 130 | 105 | 107 | 90 | 80 | Cercar | 66 | 65 |
| 2009 | 2010 |
| 65 65 | 64 64 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Pitarque

Pitarque es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
# Pithiviers-le-Vieil

Pithiviers-le-Vieil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.

## Istòria

La font de Segrait a #èsser de divèrsas fes citada en desparièrs poèmas e unas autras cançons.
La source de Segrait a été plusieurs fois citée dans différents poèmes et autres chansons.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Michel Picard |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 765 | 783 | 749 | 877 | 830 | 850 | 878 | 863 | 898 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 910 | 878 | 854 | 897 | 924 | 984 | 986 | 923 | 886 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 913 | 885 | 851 | 946 | 1 009 | 1 242 | 1 149 | 1 258 | 1 201 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 269 | 1 262 | 1 445 | 1 677 | 1 713 | 1 823 | 1 890 | 1 907 | 1 881 |
| 2009 | 2010 |
| 1 854 1 905 | 1 828 1 878 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Pithon

Pithon es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Istòria

* En 2009, la municipalitat de Pithon a pres la comunitat de municipalitats del País Hamois situat en lo departament vesin de la Soma.
* En 2009, la commune de Pithon a rejoint la communauté de communes du Pays Hamois situé dans le département voisin de la Somme.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Marie Pavent |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 127 | 126 | 115 | 131 | 167 | 174 | 207 | 198 | 183 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 160 | 158 | 141 | 122 | 110 | 127 | 125 | 114 | 102 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 101 | 96 | 74 | 56 | 72 | 64 | 82 | 73 | 64 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 87 | 86 | 88 | 92 | 110 | 98 | 85 | 84 | 82 |
| 2009 | 2010 |
| 79 81 | 75 77 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Picanya

Picanya es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Picarreau

Picarreau es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jocelyne Reverchon |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 78 | 105 | 93 | 84 | 81 | 87 | Cercar | 85 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 86 87 | 94 95 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portau d'Arpitània
# Picassent

Picassent es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Pica polet

Pica polet es una comptina occitana :
Jòc de dets
- Vesiat, qué m'as panat? - Un sac de blat! - Ont l'as mes? - Al trauquet! - E pica, pica, pica polet!
Varianta:
- Vesiat, qué m'as panat? - Un sac de blat! - Ont l'as mes? - Dins lo trauc de la paret! - E pica, pica, pica polet!
# Picacòs

Picacòs$^,$$^,$$^,$ (Piquecos en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2020 | 2026 | Christèle Garcia |
| març de 2001 | 2020 | Elisabeth Castagné-Fasan |
| 1963 | 2001 | Yvan Castagné |
| octobre de 1947 | 1963 | Charles Claude |
| 1922 | 1947 | Jean Franceries |
| 1900 | 1922 | Jean Cazalens |
| | 1900 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 410, totala: 418 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 479 | 498 | 496 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 417 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 328 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 265 | 291 | 279 | 325 | 307 | 288 | 353 | 362 | 372 382 |
| 2009 | 2010 |
| 384 394 | 399 410 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Tarn e Garona

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* Portal de Carcin
# Picardia

* Picardia es una anciana region administrativa de França.
* Picardia es una region istorica de França.
# Picardia (província)

Picardia qu'ei ua província istorica de França situada au nòrd de l'Isla de França istorica (qui anava de Compenha dinc a Orleans) ; Picardia que s'espandiva enter de Bolònha de Mar dinc a l'actuau departament de l'Aisne. Enter la mort de Carles lo Temerari e lo Tractat deus Pirenèus la soa nòrd qu'èra lo cap septentrionau de França.
Picardia que vien de pique l'utis capherrat dab lo quau los picards e cultivavan lo loa tèrra (en oposicion aus paisans francillians qui èran boscassèrs). Atau lo pòble picard qu'èra aperat picard peus flamencs neerlandofòns (mentre que los picards be parlavan la lenga d'oïl, romanica) e piocheur peus francillians.
La Picardia istorica qu'amassa los parçans seguents : Amianés, Bolonés, Calaisi, Ponthieu, Saterre, Thiérache, Vermandois e Vimeu.
A la creacion deus departaments francés en 1790, la màger part de la Picardia istorica que ho integrada dens lo departament de la Somme (Lo Pas de Calais, l'Aisne e l'Oise que's prengón los autes tròç). La Region de Picardia que ho creada en juntant Picardia de la Somme, de l'Aisne dab parçans deu sud de l'Oise istoricament francillians, e en tot deishar la còsta nordica de Picardia a la Region deu Nòrd-Pas de Calais.
# Pica pica

L'agaça (var. ajaça, aiaça) (Pica pica), es un dels grands corvids mai coneguts. Se pòt identificar aisidament gràcias a sa morfologia e a son plumatge negre e blanc caracteristic.
# Picardia (region)

Picardia (francés: Picardie) es una anciana region del nòrd de França. Lo 1èr genièr de 2016, fusiona dins la region Nauts de França.

### Ligam intèrne

* Picardia culturala e istorica

### Ligams extèrnes

* (fr) Site del Conselh regional
* (fr) Torisme dins Aisne en Picardia
* (fr) Descobèrta de Somme en imatges
* (fr) C.C. Champanha picarda
* ↑ « décret n° 60-516 du 2 juin 1960 portant harmonisation des circonscriptions administratives »
* ↑ URL de la referéncia: https://www.insee.fr/fr/statistiques/2119431?sommaire=2119504.
# Pòrta-avions sosmarin

Un pòrta-avions sosmarin es un sosmarin equipat d'idravions destinadas a de missions d'observacion ò d'ataca. Aqueu tipe de naviri de guèrra foguèt imaginat durant l'entre doas guèrras e divèrsei país assaièron de'n concebre. Lei pus famós foguèron lei sosmarins japonés de la classa I-400 e lo sosmarin francés Surcouf. Pasmens, lei resultats operacionaus foguèron febles e lo concèpte foguèt abandonat.

## Liames intèrnes

* Pòrta-avions.
* Sosmarin.

## Bibliografia

* (en) Terry C. Treadwell, Strike from beneath the Sea: A History of Aircraft Carrying Submarine, Tempus Publishing, 1999.
# Pòrt dera Bonaigua

Era Bonaigua, dita tanben pòrt dera Bonaigua (catalan Port de la Bonaigua), ei ua zòna de pas entre montanhes, a 2.072 mètres d'altitud, limítrof entre eth Palhars Sobeiran e era Val d'Aran, que junh es pòbles de Salardú damb Valéncia d'Àneu.
Ath costat aranés se dauric era estacion d'esquí de Vaquèira-Beret qu'a anat creishent enquia aué, quan se tròben es sòns remontadors ad ambdús costats deth pòrt e tanben ath bèl miei d'aguest pas.
Ena Bonaigua s'estend d'un versant ar aute des Pirenèus: era Val d'Aran que se tròbe ath costat atlantic dera sarrada, deth temps que eth arriu dera Bonaigua, cap ar èst, ei tributari dera Noguèra Palharesa e donques, aparten ara conca der Èbre. Era sua grana nautor e eth hèt qu'ei ua pòrta d'entrada entàs depressions atlantiques cap ar penent sud des Pirenèus hè que soent i hèsque tempèri. En iuèrn, eth pòrt demore barrat fòrça dies a causa dera grana acumulacion de nhèu e ath perilh de botassi que pòden trauessar era carretèra dempús des montanhes pròplèus.
Autes còps, amassa damb eth pòrt de Vielha, ère un des pòqui passi de montanha que permetien arribar ena Val d'Aran, en pè e damb corrues d'animaus e merces. Era ermita e eth refugi dera Mair de Diu des Ares, ath versant pallarés, ère un punt estrategic de pòsa e refugi, es casi de tempèri. ath començament deth sègle passat se dauric un vial de tèrra, bon entath transit rodat, que damb eth temps a acabat en tot vier part dera carretèra C28.

## Referéncies

* 1 2 Institut d’Estudis Aranesi-Acadèmia aranesa dera lengua occitana. Nomenclator dera Val d'Aran, p. 41. ISBN 978-84-393-9911-7.
# Pòrta

Pòrta es un nom comun e un nòm pròpri.

## Nom comun

* En arquitectura :
** una pòrta es la dubertura assegurant lo passatge per dintrar dins l'edifici o per circular per las salas, passatge podent èsser barra per un element d'uissariá menuisada de biais a la far pivotar o lisar sul costat;
** una pòrta es una dubertura dins los barris de la ciutat dins une vila. Tanben pòr èsser un monument bastit a dintrada de la ciutat o pròche del centre vila per marcar un fach istoric o un personatge considerat coma gloriós;
** per extension en geografia urbana, lo tèrme designa la zona de dintrada d'une granda via de circulacion rotièra (amb escambadís d'autorota) penetrant dins la periferiá d'una vila màger.
* En geografia, Pòrta, (pòrta de ...) designa une vila situada sus un circuit comercial maritim o terrèstre de foncions essencialas dins los escambis entre regions, entre païses.
* En matematicas, la foncion pòrta es nula pertot, levat entre -1 e 1, onte val 1.
* En electronica, una pòrta logica es un element aplicant une foncion logica de l'algèbra de Boole.
* En informatica, une pòrta amagada es una foncionalitat desconeguda de l'utilisaire legitim, que dona un accès secret al logicial.

## Toponime

* Pòrtas, comuna del Daufinat
# Pòrta de Benauja

Pòrta de Benauja (en francés e oficialament Porte-de-Benauge) es una comuna novèra d'Occitània, dins la region istorica de Guiana, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània. Es creada lo 1 de genièr de 2019 per fusion de las comunas d’Arbís e Cantòis shens formacion de comunas delegadas.

## Toponimia

Ten lo nom deu parçan istoric de Benauja.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2019 | 2026 | Éric Guérin | | ancian cònsol de Cantòis |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Veire tanben

* Comunas de Gironda

## Nòtas

* ↑ Toponimia Occitana (Institut d'Estudis Occitans) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* ↑ format=pdf|titre=Recueil des actes administratifs n°27-2018-141|sous-titre=Arrêté préfectoral du 26-10-18 portant retrait de l'arrêté préfectoral du 01-10-18|url=http://www.gironde.gouv.fr/content/download/41087/283253/file/RAA%2033%20SPECIAL%20N°%202018-111.pdf%7Csite=gironde.gouv.fr%7Cauteur1=Thierry Suquet 26 d'octobre 2018|passage=38-40}}
* Portau de Guiana
# Pòrt tecnic (Ramonvila e Sant Anha)

Lo pòrt tecnic es un pòrt de Ramonvila e Sant Anha sul Canal de las Doas Mars.
# Pòrta-avions d'escòrta

Un pòrta-avions d'escòrta es un tipe de pòrta-avions de talha pichona (10 000 a 20 000 tonas) que foguèt utilizat durant la Segonda Guèrra Mondiala per leis Estatsunidencs, lei Britanics e lei Japonés. Èra pauc armat, pauc protegit e sa velocitat èra inferiora a 20 nos. Sa mission principala èra l'escòrta dei convòis, especialament per lei protegir còntra lei sosmarins.

## Liames intèrnes

* Pòrta-avions.