# Pena (Tarn)

Pena$^,$$^,$$^,$ (Penne en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

Penjat a un puèg rocassut que tresplomba la riba esquèrra d'Avairon, lo vilatge vièlh de Penna es dominat per las roïnas de son castèl.

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Pena :
| Montricós (Tarn e Garona) | Casals (Tarn e Garona) Sent Antonin (Tarn e Garona) | |
| Borniquèl (Tarn e Garona) | | Vaur |
| La Ròca | Castèlnòu de Montmiralh | |

## Toponimia

Lo nom es atestat Penna, cap a 1070 segon Dauzat, cap a 1109 segon Negre. Lo mot occitan pena a lo sens de « puèg mai o mens ponchut, ròc, pinacle, cresta de montanha, cima, acrin, montanha », mas es d'origina diferenta segon los autors : de penna, mot prelatin, probablament ligur, per Dauzat e Rostaing$^,$, d'una basa pre-indoeuropèa *penna, segon Astor (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié). Cossí que siá, es un oronime d'origina prelatina. Xavier Delamarre explica que lo mot penno-, ambe un sens de « cap, extremitat », es gallés e a de correspondents dins las autras lengas celticas.

## Protoistòria e istòria

* Dempuèi la mitat del sègle XIX, Jean-Baptiste Noulet escavèt l'espeluga dicha Lo Cosòl d'Armand a Pena, datant de l’Edat del Bronze. Los objèctes son conservats al Museum de Tolosa.
* En 580, a l'epòca dels primièrs senhors de Pena, una glèisa foguèt bastida patronizada per sant Salvi, evesque d'Albi.
* Al sègle XII e XIII foguèt bastida la glèisa actuala, orientada a l'èst e integrada dins las fortificacions del vilatge. L'absida dominava lo valat que venguèt la plaça actuala.
* En 1562, pendent las guèrras de religion, los protestants de Pena e aqueles de Montflanquin vinquèron Charry, un luòctenent de Montluc. Blasi de Montluc, al cap de l’armada reiala e dels catolics, prenguèt la vila e 700 protestants i foguèron massacrats, tanben las femnas qu'avián aparat la vila.
* En 1568 lo cap dels protestants Felip de Rabastens prenguèt la vila demorada catolica. La glèisa foguèt en partida destruida.
Quand la patz religiosa tornèt, la glèisa foguèt restaurada dins l'estil gotic occitan. Una pòrta es alara dubèrta a l'èst sul valat uèi aterrit, e la glèisa cambièt d'orientacion cap a l'oèst.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| agost 2006 | 2020 | Jean-Luc Kretz | | |
| 1965 | 2006 | Maurice Boyer | divèrs esquèrra | Conseiller général (1988-2008) |
| 1947 | 1965 | Fernand Verdeille | SFIO | Conselhièr general (1945-1974), Senator (1946-1974) |
| 1944 | 1947 | Paul Basse | | |
| 1941 | 1944 | Lucien Dufaud | | |
| 1935 | 1941 | Edmond Icher | | |
| 1929 | 1935 | Henri Bès | | |
| 1923 | març 1929 | Jean Teulières | | |
| 1908 | març 1923 | Julien Viguier | | |
| mai 1900 | 1908 | Emile Dufaud | | |
| 1876 | mai 1900 | Léon Jules Viguier | | |
| junh 1876 | setembre 1876 | François Dieudonné Lévêque | | |
| 1871 | 1876 | Jean-François Bayol | | |
| 20 de novembre 1870 | mai 1871 | Amouroux | | |
| 1841 | 1870 | Jean-Pierre Viguier | | |
| 1832 | 1841 | Poux | | |
| 1828 | 1832 | Jean Boyer | | |
| 1815 | 1828 | Joseph Savy Arvengas | | |
| 1795 | 1814 | Antoine Cavaillé | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vaur; es ara del canton de Carmaux-2 Vallée du Cérou (en francés), doncas de Carmauç-2 Val de Seron .

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 578, totala: 593 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 2 000 | 2 092 | 2 261 | 2 174 | 2 393 | 2 267 | 2 243 | 2 201 | 2 157 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 2 150 | 2 053 | 2 021 | 1 883 | 1 826 | 1 754 | 1 693 | 1 566 | 1 512 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 305 | 1 280 | 1 227 | 928 | 868 | 755 | 721 | 696 | 531 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 535 | 504 | 515 | 507 | 516 | 522 | 548 | 552 | 556 566 |
| 2009 | 2010 |
| 559 571 | 563 579 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Luòcs e monuments

* Vilatge medieval
* Glèisa del sègle XIII dins las muralhas.
* Espeluga de la Magdelena dels Albis.
* Castelar dominant la val d'Avairon.
* Plaça de la Glèisa
* Pena depuèi de la rota de la selva de Gresinha
* Penne dempuèi la RD 33 sul causse

## Personnalités liées à la commune

Noel Arnaud (escrivan e editor) comprèt son primièr ostal a Pena a la fin dels an 40. En primièr estivant, s’instalèt dins lo vilatge per i demorar fins a la sa mòrt en 2003.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 517
* ↑ Ernest Negre, Les Noms de Lieux du Tarn, 4e ed., Vent Terral, Energues, 81350 Andouque, 1986, p. 63
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 200-201, a prepaus de Pena d'Agenés
* ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 248
* ↑ (fr)Miquel, Guerres de religion, p 234
* ↑ font : Informacion presenta dins la glèisa.
* ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-penne.html

## Veire tanben
### Articles connèxes

* Comunas de Tarn

### Ligams extèrnes

* Vidèo suls trabails de manteniment al castar
* Portal de Lengadòc