# Pèire I de Brasil e IV de Portugal

Pèire I de Brasil, aprèp Pèire IV de Portugal e Algarve (nascut Pedro de Alcântara Francisco Antônio João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim de Bragança e Bourbon lo 1798 e mòrt lo 1834) foguèt lo primièr emperaire e lo 29$^{en}$ rei de Portugal.

## Originas familialas

Filh del rei Joan VI de Portugal e la infanta Carlota Joaquina d'Espanha nasquèt a Lisboa al Palais de Queluz lo 12 d'octobre de 1798.
Èra felen de la part de paire dels reis Pèire III de Portugal e Maria I de Portugal del temps que de la part de maire o èra del rei Carles IV d'Espanha e la princessa Maria Loïsa de Borbon-Parma.
Als nòus ans, lo 1807, la familha reiala se transportèt a Brasil per escapar de l'aucupacion Napoleonica en Portugal, e demorèt ailà fins lo 1820. La preséncia de la familha reiala dins lo país convertiguèt la vila de Rio de Janeiro en la capitala del Empèri Portugués e elevèt lo Brasil a un estatut aital coma lo de Portugal dins lo reialme. Lo 1816 foguèt nomenat eretièr del reialme mejançant lo títol de prince de Brasil.

## Mariatge e descedents

Sa primièr mariatge foguèt amb l'arquiduquessa Maria Leopoldina d'Absborg-Lorena a Rio de Janeiro lo 6 de novembre de 1817. D'aquela union nasquèron:
* l'infanta Maria II de Portugal (1819-1853), Reina de Portugal
* l'enfant Miquèl de Bragança (1820)
* l'enfant Joan Carles de Bragança (1821-1822)
* l'infanta Januaria Maria de Bragança (1822-1901), princessa imperiala de Brasil, maridada lo 1844 amb lo prince Loís Carles de Borbón-Doas Sicilias
* l'infanta Paula Marianna de Bragança (1823-1833)
* l'infanta Francesca Carolina de Bragança (1824-1898), maridada lo 1843 amb lo prince Francesc d'Orleans-Joinville
* l'enfant Pèire II de Brasil (1825-1891), emperaire de Brasil
Sa segond mariatge, per poders, foguèt lo 2 d'agost de 1829 a Munic, e en persona lo 17 d'octòbre del meteis an a Rio de Janeiro, amb Amélia de Leuchtenberg, filha del duc Eugeni de Beauharnais e de la princessa Augusta de Bavièra. D'aquela union nasquèt:
* la princessa Maria Amélia de Bragança (1832-1852)

## Òbra de Govèrn

L'an 1821 la familha reiala portuguesa decidís, après mai de dètz ans d'exili forçat al Brasil, tornar a Portugal. Abans del retorn lo rei Joan VI de Portugal elimina los privilègis autrejats al Brasil e daissa a lo sieu filh, lo prince eretièr Pèire coma administrador de la colònia. Apareisseràn lèu importants malcontentaments entre la populacion mentre cèrts sectors nacionalistas ofriràn la Corona a Pèire qu'acceptarà. Lo supòrt de Pèire a la revòlta de 1820 dins la vila de Porto provocarà la pression de la Cort a lo sieu paire pel retorn al continent del prince eretièr, que causa Pèire se li neguèt a el. Se li retirèt la carga de regent, restant coma un simple representant de la Corona a Brasil. En coneissent la notícia, lo 7 de setembre de 1822, va desenveinar la siá espasa e pel nomenat Crit de Ipiranga: Independéncia o mòrt! proclamèt l'independéncia de Brasil.
Posteriorament lo 12 d'octòbre foguèt proclamat emperaire e lo 1 de decembre foguèt coronat amb lo nom de Pèire I$^{èr}$ del Brasil.
| Precedit per | Pèire I de Brasil e IV de Portugal | Seguit per |
| cap Realme Unit de Portugal, Brasil e Algarves | Emperaire de Brasil 12 d'octobre de 1822 – 7 d'abril de 1831 | Pèire II |
| Joan VI de Portugal | Rei de Portugal 10 de març - 28 de mai de 1826 | Maria II de Portugal |