OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# .vip

.vip (acorcha de very important person, "persona de consequéncia", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de novembre de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .vip sul site de l’IANA
# 13 de decembre
## Eveniments

* 1474 - Isabèl Ièra de Castelha deven reina.
* 1502 - Cristòl Colomb descobre l'illa de Santa Lucia.
* 1974 - Malta deven una republica amb Anthony Mamo coma sa premièr president.

## Naissenças

* 1520 - Papa Sixte V (m. 1590)
* 1533 - Rei Eric XIV de Suècia (m. 1577)
* 1553 - Rei Enric IV de França (m. 1610)
* 1853 - Ernèst Ferrolh, òme politic occitan (m. 1921)
* 1877 - Eugèni Romagós, òme politic occitan (m. 1948)
* 1887 - George Pólya, matematician ongrés (m. 1985)
* 1902 - Panagiotis Kanellopoulos, primièr ministre de Grècia (m. 1986)
* 1910 - Van Heflin, actor american (m. 1971)
* 1911 - Trygve Haavelmo, economista norvegian, Prèmi Nobel (n. 1999)
* 1912 - Luiz Gonzaga, cantaire, compositor e musician brasilièr (m. 1989)
* 1915 - Balthazar Johannes Vorster, president d'Africa del Sud (m. 1983)
* 1920 - Kaysone Phomvihane, primièr ministre de Laos (m. 1992)
* 1923 - Philip Warren Anderson, fisician american, Prèmi Nobel (m. 2020)
* 1929 - Christopher Plummer, actor american (m. 2021)
* 1947 - Luis Ángel González Macchi, president de Paraguai
* 1964 - Hide, nascut Matsumoto Hideto, musician japonés (m. 1998)

## Decèsses

* 1124 - Papa Calixte II (n. 1065?)
* 1466 - Donatello, esculptor italian (n. 1386)
* 1565 - Conrad Gessner, naturalista soís (n. 1516)
* (o 23 de febrièr) 1603 - François Viète, matematician francés (n. 1540)
* 1823 - Antonio Nariño, òme politic e jornalista colombian (n. 1765)
* 1925 - Antonio Maura y Montaner, primièr ministre d'Espanha (n. 1853)
* 1930 - Fritz Pregl, quimista austrian, Prèmi Nobel (n. 1869)
* 1931 - Gustave Le Bon, psicològ social e sociologista francés (n. 1841)
* 1935 - Victor Grignard, quimista francés, Prèmi Nobel (n. 1871)
* 1944 - Wassily Kandinsky, pintor rus (n. 1866)
* 1955 - António Egas Moniz, mètge portugués, Prèmi Nobel (n. 1874)
* 1972 - René Mayer, primièr ministre de França (n. 1875)
* 2003 - Heydar Aliyev, president d'Azerbaitjan (n. 1923)
* 2009 - Paul Samuelson, economista american, Prèmi Nobel (n. 1915)
Veire tanben :
* 12 de decembre | 14 de decembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 12 de setembre
## Eveniments

1213 - Batalha de Murèth. Victòria de l'armada crosada e mòrt del rei Pèire II d'Aragon. Retirada de las tropas catalanoaragonesas e de las milícias comunalas occitanas. Casuda de tota possibilitat d'un Estat occitanocatalan.

## Naissenças

* 1494 - Rei Francés Ièr de França (m. 1547)
* 1806 - Victor Gelu, autor provençau d'expression occitana (m. 1885)
* 1810 - Ernest Courtot de Cissey, militar e primièr ministre de França (m. 1882)
* 1852 - Herbert Henry Asquith, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1928)
* 1867 - Carlos Eugenio Restrepo, president de Colómbia (m. 1937)
* 1874 - Ricardo Leoncio Elías Arias, politician peruvian (m. 1951)
* 1881 - Daniel Jones, lingüista e fonetician anglés (m. 1967)
* 1888 - Maurice Chevalier, cantaire francés (m. 1972)
* 1897 - Irène Joliot-Curie, quimista francesa, Prèmi Nobel de Quimia (m. 1956)
* 1902 - Juscelino Kubitschek de Oliveira, president brasilièr (m. 1976)
* 1913 o 1914 - Desmond Llewelyn, actor britanic (m. 1999)
* 1930 - Akira Suzuki, quimista, Prèmi Nobel japonés
* 1944 - Barry White, cantaire american (m. 2003)
* 1951 - Bertie Ahern, primièr ministre de la Republica d'Irlanda
* 1955 - Cheikh Lô, cantaire senegalés
* 1966 - Anousheh Ansari, engenhaira e entrapreneira iranoamericana
* 1973 - Paul Walker, actor american (m. 2013)
* 1986 - Emmy Rossum, actritz americana

## Decèsses

* 1362 - Papa Innocenci VI (n. 1282)
* 1642 - Henri Coiffier de Ruzé d'Effiat, marqués de Cinq-Mars (n. 1620)
* 1683 - Rei Anfós VI de Portugal (n. 1643)
* 1764 - Jean-Philippe Rameau, compositor francés (n. 1683)
* 1918 - George Reid, primièr ministre d'Austràlia (n. 1845)
* 1930 - Amalia Nathansohn Freud, maire de Sigmund Freud (n 1835)
* 1957 - José Lins do Rego, escrivan modernista brasilièr (n. 1901)
* 1981 - Eugenio Montale, poèta italian, Prèmi Nobel en literatura (n. 1896)
* 1984 - Lola Anglada, escrivana e dessenhaira catalana (n. 1892)
* 1986 - Gerhard Rohlfs, lingüista alemand (n. 1892)
* 1992 - Anthony Perkins, actor american (n. 1932)
* 1996 - Ernesto Geisel, president de Brasil (n. 1907)
* 2003 - Johnny Cash, cantaire american (n. 1932)
* 2009 - Norman Borlaug, biològ american, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1914)
* 2013 - Otto Sander, actor alemand (n. 1941)
Vejatz tanben:
* 11 de setembre | 13 de setembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 1316

Aquesta pagina concernís l'an 1316 del calendièr gregorian.

## Eveniments
### França

Perseguida de la Granda famina de 1315-1317 que causèt de centenaus de milièrs de mòrts (belèu de milions dins lo reiaume) fins a 1317.

### Euròpa
#### Empèri Bizantin

Per renfòrçar mai la dinastia dei Paleòlegs, l'emperaire Andronic II Paleòleg (1282-1328) nomèt son felen, lo futur Andronic III Paleòleg, coma coemperaire.

### Asia
#### Majapahit

Rebellion dau generau Nambi, ancian companhon de guèrra dau rèi Raden Vijaya, que foguèt reprimida victoriosament (→ 1319).

### Sciéncias e tecnicas
#### Medecina

Après sa dissecion publica de l'annada precedenta, lo mètge italian Mondino dei Luzzi (vèrs 1275 - 1326) publiquèt un obratge d'anatomia (Anathomia en latin) que foguèt lo premier libre dedicat a aqueu domeni.

### Economia
## Decèsses

* Guo Shoujing, astronòm, matematician e engenhaire chinés.
# 13 d'octobre
## Naissenças

* 1921 - Yves Montand, actor, nascut en Itàlia (m.1991)
* 1925 - Margaret Thatcher, primièr ministre del Reialme Unit
* 1941 - Paul Simon, musician dels Estats Units

## Decèsses

Veire tanben :
* 12 d'octobre | 14 d'octobre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 1349 (grop de musica)

1349 es un grope norvegian de black metal format a Òslo en 1997 per de sòcis ancians de Alvheim.
Lo grope crèa una musica pus tradicionala que d'autrei formacions de black metal. D'efècte la produccion es pus sonhada qu'aquela de gropes coma Darkthrone. L'estil e l'estructura musicala son fidèus a la segonda vaga dei gropes norvegians de la segonda mitat deis annadas 1990. 1349 siguèt comparat a Enslaved, Burzum, Gorgoroth, Immortal e Mayhem. De mai, 1349 es celèbre per son bateire, Frost (que jòga tanben dins Satyricon), un dei pus rapides dau monde. Lo nom 1349 siguèt chausit per lo grope que siguèt l'an de l'arribada de la pèsta en Norvègia.
# 13 d'abril
## Naissenças

* 1732 - Frederick North, Lord North, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1792)
* 1743 - Thomas Jefferson, 3en president dels Estats Units (m. 1826)
* 1771 - Richard Trevithick, engenhaire britanic (m. 1833)
* 1862 - Flaminius Raiberti, politician occitan (m. 1929)
* 1885 - Georg Lukács, filosòf ongrés e critic literari (m. 1971)
* 1885 - Pieter Gerbrandy, primièr ministre dels Païses Basses (m. 1961)
* 1885 - Juhan Kukk, primièr ministre d’Estònia (m. 1942)
* 1894 - Arthur Fadden, primièr ministre d'Austràlia (m. 1973)
* 1901 - Jacques Lacan, psicanalista francés (m. 1981)
* 1906 - Samuel Beckett, escrivan irlandés, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1989)
* 1906 - Gabriel Ramanantsoa, primièr ministre e president de Madagascar (m. 1979)
* 1909 - Stanisław Ulam, matematician polonés (m. 1984)
* 1922 - Julius Nyerere, president de Tanzania (m. 1999)
* 1939 - Seamus Heaney, escrivan irlandés, Prèmi Nobel de literatura (m. 2013)
* 1939 - Paul Sorvino, actor american
* 1940 - Jean-Marie Gustave Le Clézio, escrivan francés, Prèmi Nobel
* 1941 - Michael Stuart Brown, genetician american, Prèmi Nobel
* 1960 - Rudi Völler, fotbolaire e entrepreneire alemand
* 1963 - Garri Kaspàrov, jogaire d'escacs rus
* 1968 - Jørn Stubberud, musician norvegian (Mayhem)
* 1978 - Carles Puyol, fotbolaire catalan

## Decèsses

* 1695 - Jean de La Fontaine, poèta francés (n. 1621)
* 1759 - Georg Friedrich Händel, compositor alemand (n. 1685)
* 1868 - Emperaire Tewodros II d’Etiopia (n. 1818)
* 1936 - Konstantinos Demertzis, primièr ministre de Grècia (n. 1876)
* 1945 - Ernst Cassirer, filosòf alemand (n. 1874)
* 1966 - Abdul Salam Arif, president d’Iraq (n. 1921)
* 1967 - Luis Somoza Debayle, president de Nicaragua (n. 1922)
* 1975 - François Tombalbaye, president de Chad (n. 1918)
* 1983 - Mercè Rodoreda, escrivan catalana (n. 1908)
* 1999 - Willi Stoph, politician alemand oriental (n. 1914)
* 2008 - John Archibald Wheeler, fisician american (n. 1911)
* 2014 - Ernesto Laclau, filosòf politic argentin (n. 1935)
* 2015 - Günter Grass, escrivan alemand, Prèmi Nobel (n. 1927)
* 2015 - Eduardo Galeano, escrivan uruguaian (n. 1940)

## Referéncias

* ↑ Reuters. «Morre o escritor alemão Günter Grass aos 87 anos» (en (pt)). UOL.
* ↑ «Referência da esquerda, escritor uruguaio Eduardo Galeano morre aos 74 anos» (en (pt)). UOL.
Vejatz tanben:
* 12 d'abril | 14 d'abril
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 13 d'agost
## Naissenças

* 1814 - Anders Jonas Ångström, astronòm suedés (m. 1874)
* 1872 - Richard Willstätter, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (m. 1942)
* 1888 - John Logie Baird, pionièr escocés de la television (m. 1946)
* 1899 – Alfred Hitchcock, cineasta britanic (m. 1980)
* 1912 - Salvador Luria, biologista italian, Prèmi Nobel (m. 1991)
* 1913 - Makarios III, arcebisp e president de Chipre (m.1977)
* 1918 - Frederick Sanger, quimista britanic, Prèmi Nobel
* 1926 - Fidel Castro, lider de la Revolucion Cubana
* 1967 - Amélie Nothomb, escrivan bèlga

## Decèsses

* 1856 - José María Estrada, president de Nicaragua (n. 1802)
* 1863 - Eugène Delacroix, pintor francés (n. 1798)
* 1917 - Eduard Buchner, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1860)
* 1946 - H. G. Wells, escrivan britanic (n. 1868)
* 1996 - António de Spínola, president de Portugal (n. 1910)
* 2005 - David Lange, primièr ministre de Nòva Zelanda (n. 1942)
Veire tanben :
* 12 d'agost | 14 d'agost
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Aguilafuente

Aguilafuente es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Aguilar de Codés

Aguilar de Codés es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
# Aguilar de Segarra

Viver i Serrateix es un municipi de la província de Barcelona, en Catalonha.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Afirmat dins: Relacion de Municipis e los sieus Còdis per Províncias lo 1r de genièr de 2019. Data de publicacion: 8 de febrièr de 2019. Ostal d'edicion: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha.
* 1 2 URL de la referéncia: http://www.idescat.cat/pub/?id=aec&n=925&t=2016.
* ↑ Afirmat dins: Registre municipal d'Espanha de 2023. Autor: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha. Data de publicacion: 13 de decembre de 2023.
* Portal de Catalonha
# Aguilar de Campos

Aguilar de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Aguilar de la Frontera

Aguilar de la Frontera es un municipi de la província espanhòla de Còrdoa e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Aguilar del Río Alhama

Aguilar del Río Alhama es una comuna de la Rioja.
# Aguilar de Bureba

Aguilar de Bureba es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Aguilar del Alfambra

Aguilar del Alfambra es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
# Aguilar de Campoo

Aguilar de Campoo es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Aguilcourt

Aguilcourt es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gérard Prêvot |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 156 | 160 | 167 | 165 | 231 | 275 | 307 | 309 | 313 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 310 | 312 | 298 | 296 | 264 | 269 | 272 | 274 | 300 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 282 | 279 | 326 | 192 | 319 | 248 | 254 | 249 | 251 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 224 | 242 | 228 | 252 | 328 | 359 | 342 | 339 | 334 |
| 2009 | 2010 |
| 327 342 | 349 360 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

Modèl:Portal Arrondiment de Laon
# .ruhr

.ruhr es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 10 de decembre de 2013.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .ruhr sul site de l'IANA
# .safe

.safe ("segur, -a", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 5 de decembre de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .safe sul site de l’IANA
# .ru

.ru es lo nom de domeni d’Internet per Russia. Existís tanben lo nom de domeni en cirillic .рф.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .rugby

.rugby es un nom de domeni generic.$^,$ Es en servici dempuèi lo 7 d’abril de 2017.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .rugby sul sit de l’IANA
* ↑ .rugby sul sit nTLDstats.
# .ryukyu

.ryukyu (archipèla japonesa) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 3 d'abril de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .ryukyu sul site de l'IANA
# .sa

.sa es lo nom de domeni d’Internet en alfabet latin per l’Arabia Saudita. Lo còdi en alfabet arabi es السعودية..

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .saarland

.saarland (Sarra en alemand) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuèi lo 2 d'abril de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .saarland sul site de l'IANA
# .run

.run ("córrer", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 7 de mai de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .run sul site de l'IANA
# .rw

.rw es lo nom de domeni d’Internet per Roanda.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .rwe

.rwe (acorcha de Rheinisch-Westfälisches Elektrizitätswerk Aktiengesellschaft, "societat anonima d’òbras electricas de Renania e Vestfalia" en alemand) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa alemanda RWE AG. Es en servici dempuèi lo 27 d’octobre de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .rwe sul site de l’IANA
# Abadiala de Belluec

L'abadiala benedictina de Sant Peire de Belluec se tròba en Bas Lemosin, dins lo departament de Corresa.

## Istòria

Lo «cartulari de l'abadiá de Belluec» n'es 'na font d'entresenhas fòrça importanta. De sa lectura, Maximin Delaroche ne dedusiguet que l'abadiala fuguet fondada en 855 per Raol de Torena, archevesque de Borges, sus de las terras apertenent a son paire, vescomte de Torena, dichas Bellus Locus (d'ente Bel Luec). Essent estat format a l'abadiá de Solenhac, faguet venir 12 monges de 'quela abadiá. Per permetre lo desvolopament de l'abadiá, li faguet daus dons a partir de sos bens e ofriguet de las relíquias de Sant Prim, de son fraire Sant Felician e de Santa Felicitat qu'aviá obtengut a Roma. D'autres membres de l'Ostau de Torena fagueren tanben de las donacions.
# Abac

Abac (l., g.) o àbaco (niç.) (aba, abac (l,g), abaco (nic.) en grafia mistralenca) pòt designar:
* abac, instrument de calcul originari de l'Antiquitat.
* abac, partida sobrana d'una colomna en arquitectura.
* abac, tèrme medieval per l'aritmetica.
* Compendion de l'Abaco, obratge matematic en provençal e mai ancian libre estampat en occitan conegut.
* ↑ https://www.academiaoccitana.eu/diccionari/DGLO.pdf
* ↑ https://web.archive.org/web/20220301200923/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=RBVD&dic%5B%5D=ALPC&dic%5B%5D=ATAU&dic%5B%5D=PROV&dic%5B%5D=PNST&dic%5B%5D=OMLH&dic%5B%5D=LAUS&dic%5B%5D=LAGA&dic%5B%5D=LEMO&q=abaque&q2=&submit=Cercar
* 1 2 http://toscanoreinat.chez-alice.fr/dicoa.pdf
* ↑ https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0010.jpg
* ↑ https://web.archive.org/web/20220308154649/https://ideco-dif.com/lyber_pdf/lyber_6.pdf
# Abadia de las Salencas

L'abadia de las Salencas que ho fondada en País de Fois per la regenta deus estats de Fois e de Bearn Alienòr de Comenge e son hilh, lo comte de Fois-Bearn e futur Gaston Fèbus en 1353.
Qu'èra ua abadia femenina tanhenta de l'òrdre cistercian.
Alienòr de Comenge qu'i ho sepelida.
En 1574 l'abadia que ho avalida per las Guèrras de religion e las religiosas qu'anèn refugià's a Montesquiu de Volvèstre.
# Abades

Abades es un municipi de 839 abitants (2022) de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.

## Referéncias

* ↑ Populacion legala al 1èr de genièr: “Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero” (1996-2022). INE. 02/01/2023. “Real Decreto 1037/2022, de 20 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2022.” Boletín Oficial del Estado, n°305 21 de decémer de 2022, p. 178928.
* Portau d'Espanha
# Abadiá

Una abadiá (var. abadia, abaiá, abadièr, abadier) (dau latin abbatia) es un monastèri o un convent catolic sota la direccion d'un abat (o d'una abadessa; dau latin abbate(m), derivat de l'aramèu אבא / ܐܒܐ abba, que significa «paire»), lo quau sèrv de paire espirituau a la comunautat religiosa. Leis òrdres monastics, lei capítols canoniaus (de canongessas subretot) e lei comunautats de canonges regulars son qualificats per fondar d'abadiás. L'abadiá es donc pas forçadament un luòc de clausura monastica.
Lo priorat e lo convent conoisson lo mesme genre d'organizacion que leis abadiás, mas an pas d'abat o d'abadessa a sa tèsta; dependon d'una abadiá «maire» o dirèctament dau superior de l'òrdre monastic.

## Terminologia
### Tèrmes variants en occitan

Abadòt, abadon, aberòt, abaton, abachon, abeton, abechon, e abequet significan "abadiá pichona".
Abatàs e abetàs significan "abadiá granda".
Abadiassa significa "abadiá granda" o "abadiá en roïnas".

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20220305062026/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=RBVD&dic%5B%5D=ALPC&dic%5B%5D=ATAU&dic%5B%5D=PROV&dic%5B%5D=PNST&dic%5B%5D=OMLH&dic%5B%5D=LAUS&dic%5B%5D=LAGA&dic%5B%5D=LEMO&q=abbaye&q2=&submit=Cercar
* ↑ https://web.archive.org/web/20220305063532/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=oc-fr&dic%5B%5D=RBVDOF&dic%5B%5D=LAUSOF&dic%5B%5D=GRANOF&dic%5B%5D=PNSTOF&dic%5B%5D=PROVOF&dic%5B%5D=LAGAOF&q=abadi&q2=&submit=Cercar
* 1 2 3 4 https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0011.jpg
* 1 2 https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0013.jpg
* Portal arquitectura e urbanisme
# Abac (arquitectura)

En arquitectura, un abac (l., g.) o àbaco (niç.) (aba, abac (l,g), abaco (nic.) en grafia mistralenca, del grèc ἄβαξ, abax, "planca, tauleta") es la partida superiora que corona un capitèl de colomnas o de pilastres. S'agís lo mai sovent d'una tauleta en pèira situada entre l'esquina, coissin aplatit o rebondet de meteissa espessor plaçat sul fust de colomna, e l'arquitrau o l'arc que supòrta.

## Nòtas e referéncias
### Referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Abaque (architecture) ».
* (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Àbac (arquitectura) ».
* ↑ Huu Phuoc Le, Buddhist Architecture, Grafikol, 2010, 343 p. ISBN: 9780984404308, p. 39.
* ↑ https://web.archive.org/web/20220308154649/https://ideco-dif.com/lyber_pdf/lyber_6.pdf
* ↑ https://www.academiaoccitana.eu/diccionari/DGLO.pdf
* ↑ https://web.archive.org/web/20220301200923/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=RBVD&dic%5B%5D=ALPC&dic%5B%5D=ATAU&dic%5B%5D=PROV&dic%5B%5D=PNST&dic%5B%5D=OMLH&dic%5B%5D=LAUS&dic%5B%5D=LAGA&dic%5B%5D=LEMO&q=abaque&q2=&submit=Cercar
* ↑ http://toscanoreinat.chez-alice.fr/dicoa.pdf
* ↑ https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0010.jpg
# Abadia de Nosta Dauna de l'Arrivet

L'abadia cisterciana de Nosta Dauna de l'Arrivet o de Santa Maria de l'Arrivet que's tròba a Auròs, en Vasadés, en Gasconha e dens lo departament de Gironda.
Lo son nom que vien d'Arrivet, afluent de Beuve qui trauca lo maine.

### Istoric

La construccion que sembla de remontar a l'epòca carolingiana, per'mor d'ua arquitectura de pilas e de murs integrats dens las construccions posterioras. Alavetz, qu'èra dilhèu un monastèri benedictin. En 1189, que s'estaquè a l'òrdi de Cistèu. Ua bula deu papa Urban IV que'u destaquè de l'Evescat de Vasats e que'u prengó devath la soa proteccion.
En 1593, l'abadia que subí las atacas deus protestants e ua partida que cremè.
En 1779, l'abat qu'èra Charles Benjamin Leclerc de Buffon, hrair cabdèt deu naturalista Georges-Louis Leclerc de Buffon.
A la Revolucion Francesa, las monjas qu'estón hòrabandidas, e lo lor monastèri qu'estó vendut com ben nacionau lo 30 de març de 1791.
En 1885, los bastiments qu'estón crompats per la familha Tamize qui comencè la restauracion. La governanta d'aquera familha, Loïsa Ripas, guarida a Lorda, que i hasó reprodusir ua tuta semblabla ad aquera de Massavielha de Lorda.
Enter 1938 e 1939, las monjas cistercianas de Blanhac (Lengadòc) que s'installèn a l'Arrivet per'mor despuish 1936 que cercavan un aute lòc tau lor monastèri despuish la construccion de l'aeropòrt de Tolosa-Blanhac. La preséncia de la tuta que convençó la mair abadessa de Blanhac per'mor ua anciana religiosa de la soa abadia qu'èra la cosia de Bernadeta Sobirós.

## Ligams extèrnes

* Sit de l'abadia
* Auròs
# Abadiala de Senta Valèria

L'abadiala de Senta Valèria se tròba a Chambon, en Combralha, dins la region istorica de Lemosin e lo departament de Cruesa. D'estil romanic, venguèt monument istoric en 1840.

## Istòria

En 857 los monges de l'abadiá de Sent Marçau de Lemòtges fondèron un monastèri a Chambon per abrigar de las incursions normandas las relíquias de Valèria de Lemòtges, que lo monastèri de Sent Marçau ne garda solament la tèsta (17 de mai).
* Portal arquitectura e urbanisme
* Portau de Lemosin