# Vairac (Gironda)

Vairac [bej'ra(t)] (Vairac en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Vairac :
| | Saint-Genès-de-Fronsac Molhac | Périssac |
| Vath de Virvèa (Salinhac | | Galgon |
| La Landa de Fronsac | Tarnés | Vilagoja |

## Lenga

Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), Vairac, prononciat Beïra o Beïrat, èra una comuna gascona, mes La Mongia èra mesclat de gavais e de gascons; lo parlar èra diferent deu borqués e deu libornés (parlar de Vilagoja). Deu borqués, se diferencia per la prononciacion de j : lo jourt e pas l'iourt o lo iourt (lo jorn), caractèr progressiu, puei que Vilagoja, pus a l'èst enquèra, se ditz Bilegou-ie; per la conservacion de u : dou hut e pas dou heut (deu huc); de contraccions coma saous dit e pas sus leus dit (sus + los + dits); la conservacion de la nasala dens la tresena persona deu plurau ; bÉnon o bÉnoun e pas bÉnou (venon, venen). Deu libornés, se diferencia per la prononciacion de h : hille e pas fille (hilha, filha), hut e pas fut (huc = huec, fòc); per lo mendre usatge deu diftongue óou : deu se ditz dou [du] e pas dóou (las grafias de l'autor son utilisadas).

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : Sanctus Eparchius de Vayrac au sègle XIII, En W. de Vairac en 1248, In parrochia de Vayrac en 1255, cap. de Bayraco en 1342. Dauzat e Rostaing, tanplan coma Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, victimas de la grafia francesa, supausan un nom latin d'òme Verus, emb lo sufixe -acum$^,$.
Après Jacques Astor, Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi, a bon dret, lo nomen Varius, totjorn emb -acum : *Variacum > *Vayrago (anteposicion deu iòd) > *Bayrac (passatge de V-, en realitat W, iniciau a B-, en gascon) > [bej'rak] > [bej'ra(t)].

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| 2014 | (2026) | Sr Dominique Bec | quadre |
| març 2001 | 2014 | Jack Pineaud | |
| | 2001 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 904, totala: 937 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 660 | 618 | 731 | 677 | 588 | 629 | 636 | 616 | 618 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 606 | 607 | 609 | 617 | 619 | 549 | 521 | 534 | 512 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 536 | 563 | 512 | 526 | 519 | 507 | 468 | 490 | 467 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 510 | 550 | 465 | 581 | 656 | 715 | 776 | 785 | 787 796 |
| 2009 | 2010 |
| 791 800 | 820 835 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2019 la populacion èra de 946 abitants e la densitat èra de 110,13 ab/km².

## Veire tanben

* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

* Vairac sau site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ Sit Toponimia occitana
* ↑ Tortolon https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5725104s/f138.item , p. 570-573
* 1 2 3 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 368
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 705
* Portau de Guiana