# Orgeish

Orgeis o Orgeish$^,$$^,$$^,$ (Orgeix en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Orgeish :
| Ax | Ascon | |
| | | Orlun |
| Merens las Vals | | |

## Toponimia

La prononciacion es [ur'ʒejʃ], [ur'ʒejs] o [ur'ʒes] ; la tresena prononciacion s'explica per una dissimilacion, probablament per l'intermediari de [ur'ʒeʃ] : la succession [-ʒ-] / [-ʃ] es d'articulacion malaisida. Las fòrmas ancianas son Urdexio en 987, Urdexio o Urdeixo (segon d'autors, en 994), Orgeys en 1272, Urgeys en 1385, Orgieys, Urgeys en 1390, Orgeix (Cronica d'Esquerrier, cap a 1460), etc. Segon Dauzat e Rostaing, lo nom poiriá venir d'un mot aquitan [comprene : protobasc] urd-, « plana, planòl » o per los Féniés d'un nom latin de persona Orgetius, a la seguida de Negre, citat per Patrici Pojada. Astor, citat per Patrici Pojada, evòca una rasic idronimica preindoeuropèa ar- > ur- ambe d-one. Per Urdès e Urdòs, Grosclaude, citat per P. Pojada, prepausa un radical « basco-aquitan» urd-, « plana, planòl, pompidor, replan » (cf. basc ordoki, de meteis sens). Coromines, citat per P. Pojada, prepausa *Oregés > Orgés, del nom de l'aiga Orièja, que i passa.
Segon Patrici Pojada, i a tres solucions seriosas :
* Orgetios, nom latin d'òme;
* un derivat del nom d'Orièja (aiga);
* le « basco-aquitan » urd-, productiu en toponimia basca.
P. Pojada escarta la primièra. Pel nom d'aiga, i a de similituds foneticas entre Orièja, Orgeish e Orlu, vilatge vesin. Mès sembla malaisit de passar d'Orièja a Orgeish. Demòra l'arrasic urd-, lòc planièr naut, plana, planòl, terrenh instable (segon de cercaires). Tres sègles mancan entre las fòrmas en Urd- e las en Org-. L'evolucion es normala çaquelà (mediu > mièg, podiu > puèg, medicu > mètge, quitament se i a hordeum > òrdi [es una fòrma mièja-sabenta, la fòrma populara es òrge], conegut dins los parlars septentrionals. Pr'aquò lo cas de Urdexio/Urdeixo es diferent. Pojada se demanda perqué Urdeix biarnés de 1376 es demorat Urdès e Urdeixo es vengut Org- [las costumas dels escribas fan comprene Urdexio coma un *Urdiexo, o, a la fin del sègle X, le resultat de *Urdiexo]. Un darrèr problèma es la finala. La prononciacion segon l'enquista Sacaze de las annadas 1880 es [uɾ'ʒes], allòc que las fòrmas ancianas, a l'excepcion de la de 1318-25 fan supausar un [-ejʃ] final (mes lo passatge entre las doás es benlèu una dissimilacion de la palatala finala al contacte de la consonanta precedenta). Quin es lo sufixe ? Pr'amor de la prononciacion, P. Pojada fa escriure Orgés.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2014 | 2026 | Betty Gonzalez | sense etiqueta | foncionària |
| març de 2008 | 2014 | Gérard Authier | | |
| març de 2001 | 2008 | Gérard Berge | | |
| abans 1981 | ? | Émile Authier | PS | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Ax; es ara del canton de Haute Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 220 | 214 | 242 | 272 | 266 | 238 | 222 | 268 | 262 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 208 | 205 | 185 | 200 | 190 | 165 | 184 | 166 | 152 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 146 | 132 | 121 | 136 | 118 | 106 | 94 | 77 | 69 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 76 | 61 | 61 | 53 | 65 | 71 | 93 | 96 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 95 98 | 88 91 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 88 abitants e la densitat èra de 4,79 ab/km².

## Véser tanben

* Comunas d'Arièja

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ ALPI, Enric Guiter
* ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 39
* 1 2 3 4 Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 313-315
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 510
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 128
* Portal de Lengadòc