OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Attancourt

Attancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Alain Lallement |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 350 | 323 | 352 | 333 | 346 | 266 | 365 | 360 | 355 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 316 | 315 | 356 | 352 | 324 | 308 | 282 | 248 | 234 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 235 | 266 | 245 | 226 | 248 | 224 | 185 | 203 | 204 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 210 | 208 | 195 | 307 | 278 | 241 | 242 | 242 | 242 |
| 2009 | 2010 |
| 238 246 | 236 244 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Attenschwiller

Attenschweiler en alemannisch (Attenschwiller en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Denis Wiederkehr |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 577 | 594 | 644 | 640 | 693 | 836 | 872 | 877 | 882 |
| 2009 | 2010 |
| 895 914 | 895 913 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal d'Alsàcia
# Attichy

Attichy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.

## Istòria

Lo nom del bourg provendriá del tèrme celtique o saxon Attegies en designant un regroupement de cabanas de bûcherons.
Cap a 250 abans JC, lo luòc d'una terrassa en dominant l'Aisne (espetat de los nòstres jorns coma carrièra de granulats) #èsser utilizat coma nécropole, que # de las archéologues an descobèrt l'an 2009 dos campules a carri entre onze sépultures.
Le nom du bourg proviendrait du terme celtique ou saxon Attegies désignant un regroupement de cabanes de bûcherons.
Vers 250 avant JC, le site d'une terrasse dominant l'Aisne (exploité de nos jours comme carrière de granulats) fut utilisé comme nécropole, dans laquelle des archéologues ont découvert en 2009 deux tombes à char parmi onze sépultures.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Favrolle |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 888 | 861 | 910 | 947 | 1 006 | 995 | 968 | 950 | 960 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 892 | 950 | 919 | 897 | 873 | 835 | 785 | 811 | 823 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 871 | 889 | 953 | 916 | 1 005 | 1 161 | 1 207 | 1 049 | 1 193 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 317 | 1 391 | 1 545 | 1 616 | 1 651 | 1 852 | 1 917 | 1 926 | 1 935 |
| 2009 | 2010 |
| 1 933 1 952 | 1 931 1 949 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ premsa/Los-darrièrs-comunicas/2009/p-2578-Los-cavòts-a-carri-d-Attichy.htm Inrap.fr
* ↑ Inrap.fr
* Portal de las comunas de França
# Attigny

Attigny pòt èsser:
* Attigny, ua comuna de las Ardenas
* Attigny, ua comuna dels Vòges
# Attert

Attert es una comuna de la província bèlga de Luxemborg.
# Attignat

Ategnat en arpitan ( Attignat en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 227 | 1 235 | 1 192 | 1 319 | 1 265 | 1 319 | 1 340 | 1 336 | 1 354 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 328 | 1 369 | 1 350 | 1 325 | 1 364 | 1 360 | 1 323 | 1 295 | 1 264 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 305 | 1 203 | 1 218 | 1 101 | 1 111 | 1 069 | 1 067 | 1 142 | 1 117 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 205 | 1 236 | 1 279 | 1 682 | 1 776 | 1 924 | 2 487 | 2 567 | 2 662 |
| 2009 | 2010 |
| 2 850 2 916 | 2 936 2 981 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ville-attignat.html
* Portau d'Arpitània
# Attenborosaurus

Attenborosaurus conybeari ei un reptil marin escantit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth jurassic inferior (hè demest 190 milions d'ans) e es sues rèstes an sigut trapades en Anglatèrra.

#### Descripcion

Coma toti es plesiosaures, Attenborosaurus tanben avia un còth plan long e quate pates desvolopades coma aletes. Eth cran, desparièr de plan autes plesiosaures, ère long e finia en un triangle damb dents coniques. Açò'l hèia semblant a plan d'autes pliosaures dera madeisha epóca (coma Archaeonectus o Macroplata).

#### Classament

Ua esqueleta quasi sancera d'aguest animal siguec trapada en 1881 e descrita damb eth nom de Plesiosaurus conybeari. Siguec hicat en eth Museu de Bristol mès siguec destrusit pendent es bombardaments dera Dusaua Guérra Mundiau. Aguesta esqueleta avia tanben era pèth conservada jos ua pellicula que caperava tot eth cos. Non avia pas escates e pr'açò se pensa que non sonque Attenborosaurus mès toti es plesiosaures avien era pèth lissa.
Eth Museu Britanic de Londres avia hèt ua còpia d'aguest especimèn avans dera sua destruccion. En 1993 Robert Bakker estudièc aguest especimèn e confermèc qu'apertenhia a un navèth genre, Attenborosaurus (damb eth nom deth creador e director de documentaris David Attenborough). Eth classament a permetut díder qu'ère un pliosauri, un grop de plesiosaures damb eth cran long e un còth relatiavaments cuert.

#### Bibliografia

· W. J. Sollas. 1881. On a new species of Plesiosaurus (P. Conybeari) from the Lower Lias of Charmouth; with observations on P megacephalus, Stutchbury, and P. brachycephalus, Owen. Quarterly Journal of the Geological Society of London 37:440-480
· W. E. Swinton. 1948. Plesiosaurs in the City Museum, Bristol. Proceedings of the Bristol Naturalists Society 27:343-360
· Bakker, R. 1993 – Jurassic sea monsters. Discover 14(9):78-85.
· F. R. O'Keefe. 2001. A cladistic analysis and taxonomic revision of the Plesiosauria (Reptilia: Sauropterygia). Acta Zoologica Fennica 213:1-63
· R. B. J. Benson and P. S. Druckenmiller. 2013. Faunal turnover of marine tetrapods during the Jurassic–Cretaceous transition. Biological Reviews
# Attercopus fimbriunguis

Attercopus fimbriunguis es una aranha primitiva estencha de l'òrdre deis Uraraneida. Datant de 390 milions d'ans, es l'espècia pus anciana d'aranha identificada a l'ora d'ara.

## Liames intèrnes

* Aranha.
* Fossil.
# Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2012

Azerbaitjan participèt als Jòcs Olimpics de Londres 2012 al Reialme Unit. Lo Comitat Olimpic Nacional d'Azerbaitjan envièt un total de 53 atlètas als Jòcs a Londres, per participar a 14 disciplinas esportivas.
Elnur Memmedli foguèt lo pòrtabandièra d'Azerbaitjan a la ceremonia de dobertura.
Los atlètas d'Azerbaitjan se ganhèron un total de 10 medalhas: 2 medalhas d'aur, 2 medalhas d'argent e 6 medalhas de bronze.

## Medalhas

L'equipa olimpica azèri obtenguèt las medalhas seguentas:
Jòcs Olimpics d'estiu de 2012 :
| Medalhas | | | | Total |
| Total | 2 | 2 | 6 | 10 |
Medalhas per espòrt :
| Espòrt | | | | Total |
| Lucha | 2 | 2 | 3 | 7 |
| Alterofilia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Bòxa | 0 | 0 | 2 | 2 |
| Total | 2 | 2 | 6 | 10 |

## Nòtas e referéncias

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2012, sus Wikimedia Commons
* ↑ (en) National Olympic Committees > Azerbaijan > Olympic Medal Winners. Olympic.org.
# Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2016

Azerbaitjan participèt als Jòcs Olimpics de Rio de Janeiro 2016 en Brasil. Lo Comitat Olimpic Nacional de l'Azerbaitjan envièt un total de 56 atletes als Jòcs a Rio de Janeiro, per concórrer dins 18 disciplinas esportivas.
Teymur Memmedov foguèt lo portabandièra d'Azerbaitjan a la ceremònia de dubertura.
Los atlètas d'Azerbaitjan se ganhèron un total de 18 medalhas: 1 medalha d'aur, 7 medalhas d'argent e 10 medalhas de bronze.

## Medalhas

L'equipa olimpica azèri obtenguèt las medalhas seguentas:
Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 :
| Medalhas | | | | Total |
| Total | 1 | 7 | 10 | 18 |
Medalhas per espòrt :
| Espòrt | | | | Total |
| Bòxa | 0 | 1 | 1 | 2 |
| Judo | 0 | 2 | 0 | 2 |
| Lucha | 0 | 3 | 6 | 9 |
| Canoè-caiac | 0 | 1 | 1 | 2 |
| Taekwondo | 1 | 0 | 2 | 3 |
| Total | 1 | 7 | 10 | 18 |

## Nòtas e referéncias

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2016, sus Wikimedia Commons
* ↑ (en) National Olympic Committees > Azerbaijan > Olympic Medal Winners. Olympic.org.
# Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2008

Azerbaitjan participèt als Jòcs Olimpics de Pequin 2008 en Republica Populara de China. Lo Comitat Olimpic Nacional d'Azerbaitjan envièt un total de 44 atlètas als Jòcs a Pequin, per participar a 10 disciplinas esportivas.
Farid Mansurov foguèt lo pòrta-bandièra d'Azerbaitjan a la ceremonia de dubertura.
Los atlètas d'Azerbaitjan se ganhèron un total de 3 medalhas: 1 medalha d'aur, 2 medalhas d'argent e 4 medalhas de bronze.

## Medalhas

L'equipa olimpica azèri obtenguèt las medalhas seguentas:
Jòcs Olimpics d'estiu de 2008 :
| Medalhas | | | | Total |
| Total | 1 | 2 | 4 | 7 |
Medalhas per espòrt :
| Espòrt | | | | Total |
| Lucha | 0 | 2 | 2 | 4 |
| Judo | 1 | 0 | 1 | 2 |
| Bòxa | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Total | 1 | 2 | 4 | 7 |

## Nòtas e referéncias

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2008, sus Wikimedia Commons
* ↑ (en) National Olympic Committees > Azerbaijan > Olympic Medal Winners. Olympic.org.
# Azerbaitjan als Jòcs Olimpics

L'Azerbaitjan (AZE) a enviat d'espòrtistas a totes los Jòcs Olimpics dempuèi 1996. Los atletes de l'Azerbaitjan an ganhat un total de 44 medalhas: 7 medalhas d'aur, 12 medalhas d'argent e 25 medalhas de bronze. Eles an pas ganhat cap de medalha en los Jòcs Olimpics d'ivèrn.

## Medalhas

| Jocs | | | | Total |
| Rio de Janeiro 2016 | 1 | 7 | 10 | 18 |
| Londres 2012 | 2 | 2 | 6 | 10 |
| Pequin 2008 | 1 | 2 | 4 | 7 |
| Atenas 2004 | 1 | 0 | 4 | 5 |
| Sydney 2000 | 2 | 0 | 1 | 3 |
| Atlanta 1996 | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Total | 7 | 12 | 25 | 44 |
| Medalhas per espòrt | | | | Total |
| Lucha | 4 | 8 | 11 | 23 |
| Tir | 1 | 0 | 2 | 3 |
| Taekwondo | 1 | 0 | 2 | 3 |
| Judo | 1 | 2 | 1 | 4 |
| Bòxa | 0 | 1 | 7 | 8 |
| Canoè-caiac | 0 | 1 | 1 | 2 |
| Alterofilia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Total | 7 | 12 | 25 | 44 |

## Vejatz tanben

* Azerbaitjan als Jòcs Paralimpics

## Nòtas e referéncias

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Azerbaitjan als Jòcs Olimpics, sus Wikimedia Commons
* 1 2 3 (en) National Olympic Committees > Azerbaijan > Olympic Medal Winners. Olympic.org.
# Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2004

Azerbaitjan participèt als Jòcs Olimpics d'Atenas 2004 en Grècia. Lo Comitat Olimpic Nacional de l'Azerbaitjan envièt un total de 36 atlètas als Jòcs a Atenas, per concórrer dins 10 disciplinas esportivas.
Nizami Pashayev foguèt lo pòrtabandièra d'Azerbaitjan a la ceremònia de dobertura.
Los atlètas d'Azerbaitjan ganèront un total de 3 medalhas: 1 medalha d'aur e 4 medalhas de bronze.

## Medalhas

L'equipa olimpica azèri obtenguèt las medalhas seguentas:
Jòcs Olimpics d'estiu de 2004 :
| Medalhas | | | | Total |
| Total | 1 | 0 | 4 | 5 |
Medalhas per espòrt :
| Espòrt | | | | Total |
| Lucha | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Tir | 0 | 0 | 2 | 2 |
| Bòxa | 0 | 0 | 2 | 2 |
| Total | 1 | 0 | 4 | 5 |

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) National Olympic Committees > Azerbaijan > Olympic Medal Winners. Olympic.org.
# Azerbaijanfilm

Azerbaijanfilm (en azèri: Azərbaycanfilm) es la companhiá de produccion de cinèma estatal de l'Azerbaitjan e los principals estudis de cinèma del país. Foguèt creat a Bakó lo 1920 coma un departament de fotografia e cinèma del Comissariat del Pòble de la Republica Socialista Sovietica de l'Azerbaitjan e lo 1923 foguèt renomenada coma "Burèu de Fòto-Cine de l'Azerbaitjan" (AFKI).
Passèt per divèrses cambiaments de nom, en comprenent Azdovletkino (1926-1930), Azkino (1930-1933), Azfilm (1933), Azdovletkinosenaye (1934), Azerfilm (1935-1940), e Estudi de Cinèma de Bakó (1941-1959), abans d'adoptar lo sieu nom actual en 1960 coma estudi de cinèma Azerbaijanfilm Jafar Jabbarly. A l'ora d'ara, Azerbaijanfilm es proprietat del Ministèri de Cultura e Torisme de l'Azerbaitjan.
En los estudis se filmèron e produsir divèrsas de las grandas produccions del periòde sovietic de l'Azerbaitjan, coma Arşın mal alan (1965), İstintaq (1979) o Qorxma, mən səninləyəm (1981).

## Referéncias

* ↑ . Rowman & Littlefield. ISBN 0810860724.

## Vejatz tanben

* Cinèma azerbaitjanés

## Ligams extèrnes

* Sit oficial (azèri) (en) (ru)
* Cinema àzeri (ru)
* Azerbaijanfilm a IMDb (en)
# Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 2000

Azerbaitjan participèt als Jòcs Olimpics de Sydney 2000 a l'Austràlia. Lo Comitat Olimpic Nacional d'Azerbaitjan envièt un total de 31 atlètas als Jòcs a Sydney, per per concórrer dins 8 disciplinas esportivas.
Namiq Abdullayev foguèt lo pòrtabandièra d'Azerbaitjan a la ceremònia de dobertura.
Los atlètas d'Azerbaitjan ganhèron un total de 3 medalhas: 2 medalhas d'aur e 1 medalha de bronze.

## Medalhas

L'equipa olimpica azèri obtenguèt las medalhas seguentas:
Jòcs Olimpics d'estiu de 2000 :
| Medalhas | | | | Total |
| Total | 2 | 0 | 1 | 3 |
Medalhas per espòrt :
| Espòrt | | | | Total |
| Lucha | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Tir | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Bòxa | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Total | 2 | 0 | 1 | 3 |

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) National Olympic Committees > Azerbaijan > Olympic Medal Winners. Olympic.org.
# Azerbaitjan als Jòcs Olimpics d'estiu de 1996

Azerbaitjan participèt als Jòcs Olimpics d'Atlanta 1996 als Estats Units d'America. Lo Comitat Olimpic Nacional d'Azerbaitjan envièt un total de 23 atlètas als Jòcs a Atlanta, per concórrer dins 9 disciplinas esportivas.
Nazim Huseynov foguèt lo pòrtabandièra d'Azerbaitjan a la ceremònia de dubertura.
Los atlètas dAzerbaitjan ganhèron un total d'una medalha: una medalha d'argent.

## Medalhas

L'equipa olimpica azèri obtenguèt las medalhas seguentas:
Jòcs Olimpics d'estiu de 1996 :
| Medalhas | | | | Total |
| Total | 0 | 1 | 0 | 1 |
Medalhas per espòrt :
| Espòrt | | | | Total |
| Lucha | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Total | 0 | 1 | 0 | 1 |

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) National Olympic Committees > Azerbaijan > Olympic Medal Winners. Olympic.org.
# Batalha de Viena

La batalha de Viena se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 2 au 13 d'abriu de 1945. Opausèt leis armadas sovietica e bulgara a la garnison alemanda de la vila e a divèrsei formacions de la Wehrmacht cargada de protegir la capitala austriana. S'acabèt per una victòria sovietica ambé la capitulacion dei defensors que mancavan de municions per perseguir sa resisténcia. Aquò entraïnèt la formacion d'un govèrn austrian independent que proclamèt la secession d'Àustria dau Tresen Reich.
* Fotografia de soudats sovietics a l'entorn de Viena.
* Gratitude de Staline à l'un des participants de batalha
# Batalha de Wuhan

La batalha de Wuhan se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 11 de junh au 27 d'octòbre de 1938. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva japonesa dirigida còntra Wuhan, capitala de la província de Hubei. Coma per lei batalhas precedentas dempuei l'acomençament de la guèrra, lei Japonés èran mens nombrós (350 000 òmes còntra 1 200 000) mai tenián un comandament e un equipament superiors (500 avions e 120 naviris còntra 200 avions e 30 naviris). De mai, utilizèron d'armas quimicas per rompre lei posicions defensivas chinesas pus poderosas. Après mai de quatre mes de combats, la vila foguèt finalament conquistada per lei Japonés que se turtèron fins a la fin de la guèrra a una guerilha fòrça activa dins tota la província.
La batalha foguèt saunosa per lei camps. Lei Chinés perdiguèron aperaquí 225 000 òmes e la quasi totalitat de sei fòrças aerianas e navalas. Lei destruccions èran tanben fòrça importantas dins tota la region en causa de la dubertura dei levadas per arrestar la progression enemiga. Lei Japonés perdiguèron 107 000 òmes e 150 avions. Aqueu bilanç (2 soudats chinés perduts per 1 soudat japonés eliminat en plaça de 3,6 per 1 un an aperavans) illustrèt lo melhorament de l'armada chinesa que capitèt pauc a pauc d'alentir puei d'arrestar l'expansion japonesa en China.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Una partida d'aqueleis avions èra eissida d'un còrs de « volontaris » sovietics.
# Batalha de Wissembourg (1870)

La batalha de Wissembourg se debanèt lo 4 d'aost de 1870 au començament de la Guèrra Francoalemanda. Opausèt tres còrs d'armada alemands (60 000 òmes) a la garnison francesa de la vila (8 000 òmes). Après una resisténcia acarnada, lei Francés deguèron abandonar la vila permetent ais Alemands d'acomençar l'invasion de França. Leis Alemands perdèron au mens 3 500 tuats còntra 2 200 tuats, bleçats e presoniers per lei Francés.
# Batalha de Williamsburg

La batalha de Williamsburg se debanèt lo 5 de mai de 1862 durant la Guèrra de Secession (1861-1865). Après la presa de Yorktown, abandonada per lei Confederats, lei Nordistas desbarquèron una armada comandada per lo generau George McClellan (41 000 òmes) per assaiar d'enceuclar l'armada confederada de Joseph Johnson (34 000 òmes) qu'èra a se retirar vèrs Richmond.
En fàcia d'aquela menaça, lei Sudistas decidiguèron d'arrestar lei Federats sus de posicions fortificadas a l'entorn de la Williamsburg Road. Après una tiera d'ofensivas e de còntra-ofensivas, lei Sudistas se retirèron sensa dificultat ambé l'arribada de la nuech. Lei Federats perdiguèron aperaquí 2 300 òmes durant aquela batalha còntra 1 700 per lei Confederats.

## Liames intèrnes

* Guèrra de Secession.
# Batalha de Wizna

La batalha de Wizna se debanèt dau 7 au 10 de setembre de 1939 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt la consequéncia d'una ataca alemanda còntra la posicion polonesa fortificada de Wizna. Maugrat son inferioritat numerica (720 òmes ambé 6 canons còntra 42 200 òmes sostenguts per 350 carris e 657 pèças d'artilhariá), la garnison polonesa menada per lo capitani Władysław Raginis assaièt de tenir sei posicions e refusèt de capitular. Capitèt de resistir tres jorns avans d'èsser quasi totalament anientada ambé la mòrt de 650 soudats. Un quarantenau foguèron capturats mai un trentenau de subrevivents capitèron de passar lei linhas alemandas per s'escapar. De son caire, la Wehrmacht perdiguèt au mens 900 tuats e 10 carris dins lo corrent dei combats.
La batalha permetèt d'alentir l'ofensiva generala deis Alemands dins lo nòrd dau país durant tres jorns mai aguèt finalament ges d'influéncia sus l'eissida de la guèrra. En revènge, la resisténcia eroïca dei defensors es sovent comparada per lei Polonés amb aquela dei soudats espartencs a la batalha dei Termopilas.
# Batalha de Volhèc

La Batalha de Volhèc se debanèt dins las marcas del nòrd del territòri visigotic del Reialme de Tolosa, prèp de Peitieus, a la prima de 507 entre los francs comandats per Clodovèu e los visigòts d'Alaric II.
La mòrt d'Alaric e la desfacha dels visigòts a Volhèc forcèt aquestes darrièrs a se retirar en Septimània, que encara contrarotlavan, e permetèt als francs de contraròtlar Aquitània, e de prendre Tolosa.

## Debanament

A la prima de 507, l'armada dels visigòts menada pel rei Alaric II marcha cap al nòrd en limitar sa progression, esperant que los ostrogòts los apiejan, mas aqueles son imobilizats per la menaça que fan pesar los bizantins sus sas tèrras, benlèu amb l'acòrd de Clovís. D'aquel temps, l'armada franca menada per Clovís e son filh ainat Teodoric, passa Léger cap a Peitieus.
Malgrat sas crentas, lo rei Alaric II engatjarà lo combat. Lo rescontre se ten dins la plana de Volhèc, près de Peitieus. Lo combat debuta tre l'alba, los cavalièrs visigòts emplegant benlèu sa tactica abituala facha de cargas successivas a las qualas los francs opausan un mur de franciscas.
Un terrible còs a còs comença, entrò çò que lo rei Alaric II siá tuat per Clovís en persona, qu'auriá fondut sus el tre los primièrs instants de la lucha. Sabem pas vertadièrament s'aquel episòdi es confòrme a la realitat, mas Clovis èra considerat pels cronicaires contemporans e ulteriors coma un guerrièr de crénher.
La mòrt d'Alaric marquèt la desbranda dels visigòts, que fugiguèron cap al sud, fasent sègre amb eles Amalaric, l'eiretièr del reialme. L'infantariá auvernhata, aliada als visigòts e menada per Apollinar de Clarmont, filh de Sidòni Apollinar, se rendèt pas, e se batèt bravament fins al darrièr òme. En mitan de matinada, la batalha s'acavèt.
Aquela victòria dobriguèt per Clovís la rota d'Occitània. Capitèt tre 508 a conquistar Tolosa, anciana capitala dels visigòts, puèi temporàriament lo narbonés, que serà représ pels ostrogòts après lo fracàs del sètge d'Arle. S'emparèt alara d'Aquitània, de Gasconha, de Lengadòc e de Lemosin, çò que s'acompanhèt d'una dominacion franca tota relativa sus Auvèrnhe.
Provença foguèt daissada als aliats burgondis, que se fracassaràn davant Arle, çò que convendrà a Clovís, que los burgondis ne demorèron aflaquits ; son cap Gondebaud a vuejat son tresaur e perdut sos soldats. Aquela batalha de Vouillé aurà de consequéncias : Clovis marquèt d'una emprenta durabla las futuras frontièras de França e sos successors, merovingians, carolingians puèi capecians, se podràn prevaler d'una sobeiranetat mai o mens efectiva sus de territòris que constituïràn pus tard lo ducat d'Aquitània e lo comtat de Tolosa.
En mai, tre 508, Clovis installa sa nòva capitala a París, en luòc e plaça de Tournai, tròp excentrada repècte a las novèlas conquistas.

### Referéncias

* ↑ Domergue Sumien, Jornalet, Question de lenga occitana: "L'impacte dei gòts en Occitània"
# Batalha de Watling Street

La batalha de Watling Street se debanèt en 60 o 61 durant la conquista romana d'Anglatèrra. Opausèt lei fòrças de l'Empèri Roman ai tropas coalizadas dirigidas per la rèina cèlta Budicca. S'acabèt per una victòria romana que va entraïnar la desfacha totala de la revòuta de Budicca.