OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Musèu de las Bèras Arts de Pau

Lo Musèu de las Bèras Arts de Pau que ho inaugurat en 1864 a l'iniciativa de la Societat Bearnesa deus Amics de las Arts dab ua colleccion de sonque vint e cinc òbras ; que ho espandit en 1874 per donacions deu colleccionaire bearnés Loís La Casa. L'annada 1878 que ho marcada per la presentacion deu Burèu de Nava Orleans d'Edgar Degas. En 1931 qu'estreè lo son bastiment actuau bastit suu plans de Jacques Ruillier (1901-1986).
Uei lo dia, la soa colleccion, la màger de la Region d'Aquitània après la deu Musèu de las Bèras Arts de Bordèu, qu'ostenda òbras de Bruegel, Egar Degas, El Greco, Guillaumin, Jordaens, Lhote, Morisot, Nattier, Diego Ribera, Rubens, Joaquín Sorolla, Van Loo e Zurbaran e d'artistas regionaus com Eugèni Devéria (1805-1865) e Victor Galòs (1828-1879)

## Ligam extèrne

* (fr) Sit en francés deu musèu Musée des Beaux-Arts de Pau
Bearn
# Montcourt

Montcourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Laurence Leyour |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 196 | 191 | 197 | 193 | 245 | 217 | 218 | 221 | 225 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 190 | 211 | 193 | 218 | 180 | 180 | 172 | 165 | 158 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 143 | 143 | 143 | 114 | 128 | 120 | 122 | 96 | 95 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 84 | 75 | 59 | 75 | 86 | 75 | 74 | 74 | 73 |
| 2009 | 2010 |
| 70 71 | 67 68 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Montcoy

Montcoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde |
| 2008 | 2014 |
| març de 2001 | 2008 |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 180 | 210 | 214 | 241 | 237 | 227 | 233 | 263 | 252 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 239 | 209 | 200 | 195 | 210 | 226 | 200 | 195 | 199 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 180 | 164 | 155 | 150 | 129 | 120 | 130 | 104 | 105 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 101 | 103 | 104 | 148 | 182 | 201 | 268 | 277 | 277 |
| 2009 | 2010 |
| 283 285 | 274 276 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Montcornet

* Montcornet (Aisne)
* Montcornet (Ardenas)
# Montcourt-Fromonville

|alt mej= |longitud=2.70504 |latitud=48.30592 | alt mini =55
}} Montcourt-Fromonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Marc Pannetier |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 550 | 643 | 632 | 672 | 734 | 731 | 762 | 753 | 748 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 728 | 702 | 670 | 685 | 681 | 666 | 626 | 653 | 703 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 714 | 726 | 690 | 288 | 325 | 331 | 337 | 319 | 410 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 481 | 500 | 614 | 1 510 | 2 183 | 2 231 | 2 137 | 2 123 | 2 113 |
| 2009 | 2010 |
| 2 106 2 170 | 2 090 2 167 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Montcube

Montcube (Moncube en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Lo prumèr problèma geografic qu'ei l'emplaçament deu lòc. Lo nom de Montcube qu'ei present, escrit Moncube, sus la mapa de Cassini, e que sembla pas luenh de l'actuau Laféourère (en francés), on i a ua abadia de monjas benedictinas despuish 1985 dens lo castèth d'aqueth nom, bastit en 1810 per la familha de Labòrda-Lassala. Lo nom qu'ei absent de las mapas mèi recentas; benlèu que lo nom deu castèth lo hascó oblidar.
Tant lo borg d'Èiras com lo lòc supausat de Montcube qu'èran quasi au limit de las duas comunas.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas que son Moncube sus ua mapa de 1714 e ua auta de 1733. Lo nom qu'es format deu romanic mont e d'un aute qui auré, segon Bénédicte Boyrie-Fénié, un sens oronimic, çò qui haré de l'ensemble un pleonasme. La toponimista qu'evòca l'arradic preindoeuropèa *KoB-, dab l'influéncia deu gascon cuba. Que i a a Nerbis un lòc nomentat Métairie de Cubis dab un tumulús, çò qui confirmaré la valor oronimica. B. Boyrie-Fénié qu'arreconeish lo costat conjecturau de sa construccion. La situacion deu lòc sus un planèr enter duas vaths s'opausa pas a un oronime.

## Istòria

Montcube èra pas parròpia au sègle XVIII. I avè pas de borg vertadèr nimèi, probable, de glèisa quan èra comuna. Non se sap on èra l'ostau de comuna.
En 1844, qu'incorporén la comuna de Montcube a Èiras e la comuna d'Eyres (en francés) que vadó Eyres-Moncube.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 248 | 244 | 240 | 226 | 263 | 251 | 251 | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | | | Cercar | Cercar | Cercar | Cercar | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| Cercar | Cercar |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* Lo n° INSEE qu'ei estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments

Probable que i avè nada glèisa avant la Revolucion, nimèi après.

## Personalitats ligadas dab la comuna

* Familha de Labòrda-Lassala.

## Véder tanben

* Èiras e Montcube
* Lista de las ancianas comunas de las Lanas sus la Wikipèdia francesa :

## Ligams extèrnes

* Comunautat de comunas de Shalossa Tursan

## Nòtas

* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini cercar a 40500 Eyres-Moncube
* ↑ https://www.monastic-euro.org/monasteres/abbaye-notre-dame-saint-eustase
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 97-98
* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini cercar a 40500 Eyres-Moncube
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=13391
* Portau de Gasconha
# Montcornet (Aisne)

Montcornet es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Guy Le Provost |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 200 | 1 250 | 1 723 | 1 364 | 1 535 | 1 583 | 1 743 | 1 763 | 1 728 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 697 | 1 700 | 1 773 | 1 552 | 1 655 | 1 562 | 1 725 | 1 549 | 1 608 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 550 | 1 547 | 1 490 | 1 526 | 1 535 | 1 507 | 1 520 | 1 384 | 1 447 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 439 | 1 486 | 1 623 | 1 781 | 1 755 | 1 690 | 1 654 | 1 644 | 1 634 |
| 2009 | 2010 |
| 1 580 1 595 | 1 543 1 558 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Montcornet (Ardenas)

Montcornet es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.

## Istòria

En 1973, la municipalitat de Montcornet e aquela de Cliron an fusionat per formar la municipalitat de Montcornet-en-Ardenne. En 1989, las municipalitats constituentas an #èsser restablidas.
En 1973, la commune de Montcornet et celle de Cliron ont fusionné pour former la commune de Montcornet-en-Ardenne. En 1989, les communes constituantes ont été rétablies.
En 1973, la municipalitat de Montcornet e aquela de Cliron an fusionat per formar la municipalitat de Montcornet-en-Ardenne. En 1989, las municipalitats constituentas an #èsser restablidas.
En 1973, la commune de Montcornet et celle de Cliron ont fusionné pour former la commune de Montcornet-en-Ardenne. En 1989, les communes constituantes ont été rétablies.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Régis Depaix |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 295 | 334 | 350 | 328 | 341 | 336 | 357 | 358 | 354 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | 310 | 280 | 295 | 290 | 275 | 231 | 210 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 208 | 190 | 184 | 166 | 185 | 178 | 168 | 167 | 175 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 221 | 230 | | | 214 | 218 | 231 | 249 | 267 |
| 2009 | 2010 |
| 285 294 | 326 335 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Oquei sus glaç en Occitània

L’oquei sus glaç en Occitània se jòga dins tres estats.
Dins l’estat francés, los clubs màgers actuals son:
* Championat masculin:
** Liga Magnus: Briançon (champions en 2014), Gap (champions en 2015)
** Division 1: Anglet, Bordèu, Niça, Tolosa
** Division 2: Avinhon, Clarmont, Lo Vilar de Lans, Limòtges, Valença
** Division 3: Marselha, Montepelhièr, Orcièras, Tolon e las equipas 2 de Bordèu, Clarmont, Niça e Valença
* Championat femenin: Gap, Lengadòc-Rosselhon
Dins l’estat italian, lo club de La Torre de Pèlis jòga en sèria A.
Dins l’estat espanhòl, lo club de Vielha joguèt de 2005 a 2008 en primièra liga.
# Opèra Nacionau de París

L'Opèra Nacionau de París (en francés Opéra national de Paris) qu'ei un establiment public dependent deu ministèri francés de la cultura e qui ei cargat d'administrar comerciaument lo palais Garnier, l'opèra Bastilha. A despart de la gestion economica e comerciau qu'a per objectiu la promocion artistica e pedagogica de l'opèra.

## Ligams extèrnes

* (fr) (de) (en) Opèra national de Paris, sit internet oficiau de l'Opèra Nacionau de París
* Portal de la musica
# Opèra de Norrland

L'Opèra de Norrland (en suedés: Norrlandsoperan), tanben sonat popularament NOP, es un ensems de salas d'espectacles situat dins la vila suedesa d'Umeå. La gestion de l'entitat, que foguèt creada en 1974 coma un ensems regional d'opèra, se fa mutualament entre la Municipalitat d'Umeå (40%) e lo Conselh del Comtat de Västerbotten (60%).
Lo primièr director artistic de l'Opèra de Norrland foguèt lo cap d'orquèstra suedés Arnold Östman qu'i demorèt dempuèi sa creation fins a 1979. Actualament lo centre a sa pròpria orquèstra sinfonica e las salas e material necessari per representar d'opèras, d'espectacles de dança, de musica e d'art e tanben de talhièrs e d'estudios facilities for opera, dance, music and art as well as workshops and studios. Los caps d'orquèstra de l'entitat foguèron successivament l'anglés Roy Goodman de 1995 a 2000, l'estonianamerican Kristjan Järvi de 2001 a 2004, Andrea Quinn de 2005 a 2009 e finalament l'anglés Rumon Gamba a partir de 2009 fins al moment present.
# Oquinavan

L'oquinavan (autonim: 沖縄口 uchināguchi) es la lenga indigèna parlada sus dins lo sud de la illa d'Oquinava. Amb aperaquí 984 285 locutors, aquesta lengua es amenaçada.

## Classificacion

L'oquinavan es una lengua de la familha japonica, del grop ryukyuano. Es pròche del conigami, parlado dins lo nòrd d'Oquinava.

## Referéncias

* ↑ https://www.endangeredlanguages.com/lang/5354
* ↑ https://glottolog.org/resource/languoid/id/cent2126

## Vejatz tanben
### Autres articles

* Lista de lengas del Mond
* Lengas per familha

### Ligams extèrnes

* Ethnologue : http://www.ethnologue.com/language/ryu
* Glottolog : http://glottolog.org/resource/languoid/id/cent2126
* OLAC : http://www.language-archives.org/language/ryu
* Linguasphere :
** http://www.hortensj-garden.org/index.php?tnc=1&tr=lsr&nid=45-CAC-ai
** http://www.hortensj-garden.org/index.php?tnc=1&tr=lsr&nid=45-CAC-aj
** http://www.hortensj-garden.org/index.php?tnc=1&tr=lsr&nid=45-CAC-ak
** http://www.hortensj-garden.org/index.php?tnc=1&tr=lsr&nid=45-CAC-al
* WALS : https://wals.info/languoid/lect/wals_code_ryu
* ELP : http://www.language-archives.org/language/ryu
# Opèra de Tolon

L'Opèra de Tolon foguèt bastit entre 1860 e 1862 subre lei plans de l'arquitècte Léon Feuchère e acabat per Théodore Charpentier. Foguèt inaugurat lo 12 d'octobre de 1862 (inspirèt ansin la creacion e la bastison de l'Opèra Nacionau de París, inaugurat 13 ans après).
En 1988 foguèt classificat coma Monument Istoric de França. Compta ambé 1329 plaças e constituís un dei majors opèras d'Occitània.

## Galariá

* Tolon e son ostau de vila modèrne vists de la terrassa
* Fogau de l'opèra
* Empont e balcons d'onor
* Votin sota la copòla
* Portal de Provença
# Oquillas

Oquillas es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Opèra (quartier de Marselha)

L'Opèra es un quartier dau Premier arrondissement de Marselha pròche dau Pòrt Vièlh. I trovam l'Opèra municipala bastida sus lo « Grand-Teatre » vièlh, lo Palais de la Borsa e lo començament de la carriera de Sant Ferriòu la carriera pedoniera e sei botigas.

## De veire tanben

* Opèra municipala de Marselha

## Liame intèrne

Estadisticas dei quartiers: Premier arrondissement de Marselha
# Oquei sus glaç

L’oquei sus glaç o oquei gèl, var. oquei gèu (aranés), oquei geu (vivaroaupenc) o oquei sus glhaç (auvernhat), se ditz mai sovent oquei, es un espòrt d'equipa que sa competicion se debana sus una patinadoira especiala. L’objectiu es de marcar de tòcas en mandant un disc de cauchó vulcanizat, nomat rondèla, au dedins de la gàbia de l’adversari. La gàbia de cada equipa se situa dins lo camp sieu, a una extremitat de la patinadoira. L’equipa, que compren un para-tòca e cinc jogaires de camp, se desplaça amb de patins e manipula la rondèla amb una cròça.
L’oquei gèl es originari de Canadà e se desvelopèt a la fin dau sègle XIX en America dau Nòrd. Espòrt de vitessa, es sovent subrenomat "l’espòrt collectiu pus rapide dau monde".
En Occitània, se pratica dins leis Aups, leis Pirenèus, mas tanben dins lei grandas vilas. Dins las annadas 2010, los clubs de Briançon (2014) e Gap (2015) se ganhan lo campionat de França (Liga Magnus) del temps que l’equipa de La Torre de Pèlis se ganhava la copa d’Itàlia (2013). Lo club de Vielha foguèt en primièra liga de l'estat espanhòl de 2005 a 2007.
Coma dins lo cas del rugbi es conegut per son engatjament fisic aital coma per son costat plan festiu.

## Patinadoira d'oquei sus glaç

L'oquei sus glaç se jòga sus una patinadoira que pòt èsser siá interiora siá exteriora, lo glaç podent èsser natural o artificial. Dins la màger part dels rencontres organizats dins una competicion, lo glaç es artificial. Existís diferentas talhas de patinadoiras mas la Federacion internacionala d'oquei sus glaç definís de las dimensions reglamentàrias : entre 56 e 61 m de long e entre 26 e 30 m d'ample. Per las competicions internacionalas, las dimensions minimalas passan a 60 m sus 29 m. L'aira de jòc possedís d'angles arredondits amb un rai comprés entre 7 e 8,5 m. De vitras de proteccion devon èsser installadas al dessús dels bòrds de la patinadoira, los veires fasent entre 1,6 e 2 m de naut darrièr las tòcas e al minim 80 cm de nautor sus la rèsta de la patinadoira.
Mantuna partida compausa la patinadoira : una zòna defensiva entre lo fons de la patinadoira e la primièra linha blava, una zòna neutra entre las doas linhas blavas e enfin una zòna ofensiva entre la segonda linha blava e l'autra extremitat del glaç. De linhas rojas al nombre de tres copan egalament la patinadoira dins lo sens de la largor : una linha al centre de la patinadoira e doas linhas constituïssent las linhas de tòca e distantas de cada extremitat de 4 m. Las linhas blavas son traçadas de manièra que l'espaçament entre aquelas doas linhas e la linha centrala siá egal.

### Equipament dels jogaires

Totes los jogaires e gardians d'oquei devon portar tot un ensemble d'equipaments : de patins a glaç, una cròça, una tenguda complèta e de las proteccions. La cròça, egalament baston o mai simplament oquei, deu èsser facha de fusta o tot autre material aprovat. Cada jogaire a lo drech de metre en plaça de benda adesiva sus son baston.

## Personalitats del jog

* Mario Lemieux
* Wayne Gretzky
* Guy Lafleur
* Bill Guerin
* Alexander Ovechkin
* Bobby Orr

## Tanben veire

* Oquei sus glaç en Occitània
# Margaret Mitchell

Margaret Mitchell (8 de novembre de 1900 – 16 d'agost de 1949) foguèt una escrivana estatsuniana, que ganhèt lo Prèmi Pulitzer en 1937 per son roman Amb l'aura envolat (Gone with the Wind). Aquel roman es un dels mai populars de totes los temps avent vendut mai de 30 milions d'exemplars. Se faguèt una adaptacion cinematografica en 1939 amb Clark Gable coma a actor masculin qu'es un dels filmes mas populars de totes los temps.
Margaret Mitchell nasquèt a Atlanta, dins l'Estat de Georgia (Estats Units d'America). Lo seu paire èra avocat e la seuna maire sufragista d'originas catolicas irlandeses que moriguèt en 1918 victima de l'epidèmia de gripa. Dins l'enfança escotava des recits de veterans participants de la guèrra civila nòrdamericana.
Escriviá una cronica dins un jornal The Atlanta Journal-Constitution jol pseudonim de Peggy Mitchell. Entre autres faguèt un entrevista de celèbre actor Rodolfo Valentino e faguèt de biografias de generals de la guèrra civila americana. En 2000 se publiquèt una seleccion dels seus articles.
Se maridèt dos còps en 1922 e 1925.
Moriguèt d'un accident d'automobila, es enterrada al cementèri d'Oakland a Atlanta.

## Ligams extèrnes

* (en)Obituary, NY Times, August 17, 1949 Miss Mitchell, 49, Dead of Injuries
* (en)New Georgia Encyclopedia (biographical entry)
* (en)Margaret Mitchell timeline
* (en)Bio of Margaret Mitchell prepared by the Margaret Mitchell House and Museum
* (en)Biography of Margaret Mitchell - Books & Writers website

## Referéncias

* ↑ Mitchell, Margaret. Margaret Mitchell, Reporter. Edited by Patrick Allen (Athens, GA: Hill Street Press, 2000)
# Margaret Thatcher

Margaret Hilda Thatcher (1925-2013) quimista, avocada e femna politica, foguèt la primièra femna que venguèt primièra ministra del Reialme Unit, entre 1979 e 1990.

## Biografia

Margaret Thatcher nasquèt lo 13 d'octobre de 1925 a Grantham. Estudièt las sciéncias quimicas a l'Universitat d'Oxford, ont trabalhèt durant quatre ans coma cercaira. L'an 1951 se maridèt amb Dennis Thatcher, un naut executiu de l'indústria petrolièra, que l'introdusiguèt dins lo mond de la politica.
L'an 1953 comencèt d'estudiar lo drech tributari. Dintrèt al Partit Conservator, que lo sieu marit n'èra ja membre, e en 1959 ganhèt un sèti a la Cambra de las Comunas. Dos ans pus tard foguèt nomenada Secretària d'Estat per las Questions Socialas e, après, ministra de l'Educacion e de la Sciéncia durant lo govèrn del conservador Edward Heath. Dempuèi aquela carga, aboliguèt la nòrma qu'ordenava la distribucion gratuita de lach dins las escòlas, decision que provoquèt una ondada de protèstas.
Considerada la cap mai energica de l'ala drecha del Partit Conservador, suplantèt Heath a la direccion del partit, qu'ocupèt tre 1975. Elaborèt un programa rigorós contra la crisi de l'economia britanica mejançant la reduccion de l'intervencion estatala. Los sieus postulats principals foguèron, doncas, lo liberalisme e lo monetarisme estrictes. Tendèt tanben a retalhar los servicis socials.
Estudièt la renegociacion per la participacion del Reialme Unit a la CEE e l'abolicion del poder sindical. Lo sieu programa recebèt lo supòrt de l'opinion populara, e l'an 1979 atenguèt que los conservadors accediguèsson al poder per una larga majoritat. D'aquela manièra, venguèt la primièra femna britanica qu'ocupèt la carga de Primièra Ministra.
Durant lo sieu govèrn capitèt a redusir l'inflacion e melhorar la cotizacion de la liura esterlina. Malgrat aiçò, amendriguèt la produccion industriala, amb l'aument consecutiu del caumatge, triplat dempuèi la siá pujada al poder. De mai, proliferèron las falhidas d'entrepresas e bancas.
L'an 1982, Thatcher intervenguèt energicament dins la Guèrra de las Malvinas. La siá actitud foguèt plan vista per l'opinion publica britanica e aquel meteis an tornèt obténer la victòria electorala, aquel còp amb una larga majoritat.
| Precedit per James Callaghan | Primièra ministra del Reialme Unit 1979 - 1990 | Seguit per John Major |
# Margarida de Bearn

Margarida de Bearn o Margarida de Montcada (ca 1245/1250 - 1319) qu'èra la hilha deu vescomte Gaston VII de Bearn (e l'eretèra de la soa sòr Constança, era medisha eretèra shens nat posteritat deu vescomte) e de Mata de Mata, vescomtessa de Marsan. Que ho atau vescomtessa de Bearn de 1290 a 1310. Qu'esposè Rogèr-Bernat III de Fois (co-princi d'Andòrra) en bèth juntar atau Fois, Bearn e la meitat d'Andòrra.
A maugrat deu testament en favor de Margarida, Rogèr-Bernat de Fois qu'aucupè Bearn autoritariament e dab la contestacion de Bernat VI d'Armanhac, espós de Mata de Bearn, la sòr capdeta de Margarida. Fin finala lo rei Felip IV de França (Lo Bèth) qu'arbitrè lo plèit en favor deu comte de Fois. Aqueth episòdi qu'aubrí l'istòria ahuecada deu conflicte enter los ostaus de Bearn e d'Armanhac.
| Precedit per Gaston VII | Vescomte de Bearn Amassa dab Rogèr-Bernat III de Fois | Seguit per Gaston VIII |
# Margarida de Navarra

Margarida de Navarra (Engoleime, l'11 d'abriu de 1492 - Audòs, lo 21 de deceme de 1549) qu'èra la hilha de Charles d'Orleans e de Loïsa de Savòia e tanben la sòr ainada deu rei de França Francés Ièr. Que's maridè en purmèras noças dab Charles IV, duc d'Alençon que's vadó veusa e, alavetz, qu'esposè Enric de Labrit, rei de Navarra, comte de Foish e vescomte de Bearn. La loa hilha, Joana de Labrit que vadore reina de Navarra e que ho la mair deu Noste Enric.
Margarida de Navarra que ho ua hemna de letras autora de teatre e deu famós Eptameron (deu grèc epta : "set" e emera : "dia"), ua òbra qui's volèva inspirada deu Decameron (deu grèc "detz dias") de Boccacio. Dens l'Eptameron, l'aigau deu gave d'Auloron qu'embarra los personatges a Sarrança on, per passar lo temps, e condan cadun ua istuèra, e aquò, de segur, pendent set dias. Margarida de Navarra qu'atirè monde de letras e umanistas a la cort de Pau, en preparant atau la vienguda de la Reforma.