OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anastasi II

Anastasi II (mòrt lo 19 de novembre de 498) fuguèt lo 50$^{en}$ papa de la Glèisa Catolica Romana dau 28 de novembre de 496 au 19 de novembre de 498. Succediguèt a Gelasi I$^{èr}$ (492-496) e fuguèt remplaçat per Simmac (498-514).
Originari de Roma, participèt belèu au concili de Roma de 485. Son pontificat fuguèt marcat per sei temptativas de reconciliacion ambé l'emperaire d'Orient Zenon. Pasmens, en despiech dau mandadís d'una ambaissada, aquò mau capitèt.
# (568) Cheruskia

(568) Cheruskia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (568) Cheruskia sul sit Minor Planet Center.
# (569) Misa

(569) Misa es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (569) Misa sul sit Minor Planet Center.
# (571) Dulcinea

(571) Dulcinea es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (571) Dulcinea sul sit Minor Planet Center.
# (570) Kythera

(570) Kythera es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (570) Kythera sul sit Minor Planet Center.
# (574) Reginhild

(574) Reginhild es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (574) Reginhild sul sit Minor Planet Center.
# (575) Renate

(575) Renate es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (575) Renate sul sit Minor Planet Center.
# (57) Mnemosyne

(57) Mnemosyne es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (57) Mnemosyne sul sit Minor Planet Center.
# (572) Rebekka

(572) Rebekka es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (572) Rebekka sul sit Minor Planet Center.
# (573) Recha

(573) Recha es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (573) Recha sul sit Minor Planet Center.
# (576) Emanuela

(576) Emanuela es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (576) Emanuela sul sit Minor Planet Center.
# Batalha de Beaumont

La batalha de Beaumont se debanèt lo 30 d'aost de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda entre un còrs d'armada francés e tres còrs d'armada alemand. S'acabèt per una victòria alemanda. Lei Francés perdèron 4 800 òmes e 42 canons còntra 3 500 òmes.
# Batalha de Bailén

La batalha de Bailén que ho la purmèra darrota de l'Armada Imperiala Francesa, vençuda per ua armada espanhòla. Las òsts francesas comandadas peu generau Pierre-Antoine Dupont de l'Étang (dab 21 000 òmis) qu'afrotén l'armada deu generau Francisco Javier Castaños (qui comptava dab 27 000 òmis) lo 19 de julhet de 1808.
Lo generau José de San Martín futur Libertador d'Argentina, Chile e Peró que combató dens lo camp espanhòl.
# Batalha de Bazeilles

La batalha de Bazeilles se debanèt lo 1$^{èr}$ de setembre de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda entre França e Baviera. Leis Alemands capitèron de conquistar la vila mai deguèron faciar una resisténcia acarnada e de pèrdas fòrças importantas (5 000 tuats e bleçats còntra 2 600 tuats, bleçats e presoniers).
# Batalha dau sud de Henan

La batalha dau sud de Henan se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 30 de genier au 1$^{èr}$ de març de 1941. Foguèt la consequéncia d'una tiera d'ofensivas japonesas còntra lei posicions chinesas dins lo sud de la província de Henan. L'objectiu èra la conquista dau ret sud dau camin de fèrre de Ping-Han. Pasmens, lei Chinés capitèron de rebutar totei leis ofensivas japonesas.
# Batalha de Ballinalee

Era Batalha de Ballinalee passec pendent era Guèrra d'Independéncia d'Irlanda , eth 3 de noveme de 1920. Era Armada Republicana Irlandesa (IRA), condusida per Séan Mac Eoin e damb ua fòrça de prèp de 300 òmes hèc hòra deth vilatge de Ballinalee (Comtat de Longford) ua fòrça dera Armada Britanica e dera Policia Reial Irlandesa (Royal Irish Constabulary) de prèp de 900 òmes.
Es anglesi aguèren prèp de 20 mòrts e aguest nombre multiplicat per dus o tres mès de herits. Era batalha aguèc lòc quan es soldats anglesi e irlandesi deth nòrd volguèren ahlamar eth vilatge de Ballinalee coma resvenja, mès sigueren vençuts per d'aperaquí 300 voluntaris der IRA. Ballinalee siguec eth solet vilatge en tota Irlanda pendent era Guèrra d'Independéncia d'Irlanda (1919-1921) que reboquèc un atac britanic e guanhèc.

## Referéncies

* ↑ p10 Ruairí Ó Brádaigh: the life and politics of an Irish revolutionary By Robert William White, Ed Moloney (2006) ISBN 978-0-253-34708-4
* ↑ Coogan, Tim Pat (2002). Michael Collins: The Man Who Made Ireland. Palgrave Macmillan. p. 179. ISBN 978-0-312-29511-0. Retrieved 1 June 2010.
# Batalha de Bannockburn

La batalha de Bannockburn se debanèt lei 23 e 24 de junh de 1314 a Bannockburn en Escòcia. Opausèt lei tropas anglesas dirigidas per lo rèi Edoard II d'Anglatèrra (1307-1327) ai fòrças escocesas de Robèrt Bruce (1306-1329). S'acabèt per una desfacha saunosa de l'armada anglesa que sei cargas de cavalariá foguèron esquichadas per l'infantariá escocesa.
Aquela desfacha foguèt fòrça importanta per l'armada anglesa que va modificar la tactica tradicionala dei cargas de cavalariá pesuca per donar un ròtle pus important a l'infantariá durant la Guèrra de Cent Ans còntra lei Francés.
# Batalha dau sud de Shanxi

La batalha dau sud de Shanxi se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 7 au 27 de mai de 1941. Foguèt la consequéncia d'una ataca japonesa còntra lei pòchas de resisténcia dei tropas nacionalistas chinesas demoradas dins lei montanhas dau sud de la província de Shanxi. Afeblits per una tiera de bombardaments aerians, lei Chinés foguèron obligats d'abandonar sei basas e perdiguèron lo contraròtle de plusors axes de comunicacion dau nòrd de China.
# Batalha de Badr

La batalha de Badr, en arabi غزوة بدر, se debanèt lo 13 de març de 624 dins la region occidentala de la Peninsula Aràbia entre l'armada musulmana de Maomet e una armada de la tribú Quraish (La Mèca). Foguèt la premiera batalha importanta de la guèrra entre Medina e La Mèca e s'acabèt per una victòria musulmana.
# Batalha de Basièja

La batalha de Basièja se debanèt en 1219 durant la Crosada deis Albigés. Après lo succès defensiu dau sètge de Tolosa de 1217-1218, una tropa crosada foguèt sospresa e destrucha per una armada occitana compausada dei tropas dei còmtes de Tolosa, de Fois e de Comenge.
L'operacion èra una leca per atraire, isolar e anientar una partida de l'armada crosada d'Amalric de Montfòrt ja afeblida per la mòrt de son paire Simon e la desfacha fàcia ai barris tolosencs. Acomencèt quand una armada occitana comandada per Rogièr Bernat de Fois s'embarrèt dins Basièja. Una armada crosada importanta s'i dirigiguèt per faire lo sètge de la vila. Au contrari dau desastre de Murèth, lei senhors occitans establiguèron un plan precís que foguèt seguit. Sosprés, lei Francés deguèron faciar de concentracions de tropas occitanas fòrça importantas e poguèron pas reagir. De grops de cavalariá leugiera equipada d'arcs e de lanças secutèron e desorganizèron lei fòrças francesas. Puei, lo rèsta de la cavalariá e l'infantariá occitana s'ocupèron de leis anientar. Après aquela desfacha, Amalric de Montfòrt, que va resistir fins a 1224, poguèt jamai reünir una armada tant importanta e lei campanhas dei còmtes occitans van donc pauc a pauc reconquistar totei lei territòris perduts dempuei 1209.
# Batalha de Baugé

La batalha de Baugé se debanèt lo 21 de març de 1421 durant la Guèrra de Cent Ans (1337-1453). Opausèt una armada anglesa comandada per lo duc de Clarence (3 000 òmes) a una armada francoescocesa dirigida per John Stuart e Gilbèrt III Motier de la Faieta (5 000 òmes). S'acabèt per una desfacha anglesa importanta que permetèt ai Francés de redreiçar sa situacion après la desfacha d'Azincourt en 1415.

## Situacion generala

Après la batalha d'Azincourt e l'agravament de la malautiá dau rèi Carles VI de França, la situacion èra fòrça favorabla ais Anglés. Aliats ai Borgonhés, ocupavan una partida importanta dau reiaume e avián impausat au tractat de Troyes, signat lo 21 de mai de 1420, lo futur Enric VI d'Anglatèrra coma eiretier de la corona de França. Aguent complit la màger de seis objectius recents, lo rèi Enric V d'Anglatèrra i laissèt una armada d'ocupacion dirigida per son fraire Thomas de Lancastre, duc de Clarence. Aqueu darrier assaièt sensa succès d'atacar Angieus, posicion importanta lòng de la vau de Léger, avans de dirigir son armada vèrs Baugé per se repausar.
Seis adversaris, gropats a l'entorn dau daufin Carles, lo futur Carles VII de França, tenián lei regions centralas e sud dau reiaume de França mai avián subit de pèrdas importantas durant leis ans 1400-1410. Pasmens, capitèron de conclure una aliança amb Escòcia que desbarquèt una armada de 5 000 a 6 000 sus lo continent. Sensa cercar lo combat, lei Francoescocés se dirigiguèron vèrs la vau de Léger per sostenir lei defensors dei plaças localas. Arribèron ansin dins la region de Baugé.

## Debanament

Après l'arribada dei Francoescocés a proximitat de Baugé, una escaramocha permetèt ais Anglés de capturar un chivalier escocés. Gràcias ais informacions donadas per lo presonier, lo duc de Clarence poguèt descubrir la posicion ocupada per lei Francoescocés. Decidèt de menar una ataca rapida amb solament 1 500 òmes, principalament de cavaliers, per susprendre seis adversaris. Pasmens, se turtèt a una defensa ben organizada e son armada, en inferioritat numerica, perdiguèt la màger part deis efectius engatjats (1 000 mòrts e 500 presoniers). Lo duc eu meteis e plusors autrei caps anglés foguèron tuats sus lo prat batalhier.
Dirigit per lo còmte de Salisbury, lo rèsta de l'armada anglesa aprofichèt la nuech per se retirar en direccion de Normàndia.

## Consequéncias

La batalha de Baugé permetèt au daufin Carles de redreiçar sa situacion ai nivèus politic e militar. D'efiech, li permetèt de legitimar son refús dau tractat de Troyes e de se raprochar dau duc Joan V de Bretanha, inquiet de l'expansion anglesa en França. Ansin, lei Francés poguèron reconquistar Lo Mans e Alençon e renfòrçar sei posicions au sud de Léger. De mai, poguèron organizar d'atacas au nòrd dau fluvi fins a la victòria anglesa de Verneuil en 1424.

## Liames intèrnes

* Guèrra de Cent Ans.
# Abadiá de Dalon

* De pas confondre amb Dalon.
L'Abadiá cisterciana de Dalon (Daloun, Dalou en grafia mistralenca) se tròba a Sent Tria, en Perigòrd, dins lo departament de Dordonha.
Fuguet fondada en 1114 per Giraud de Salles (o de Salis) († 1120) sos la regla de Sant Beneset, gràcias a 'na donacion de Giraud de Las Tors e de son fraire (Golferidus de Las Tors) presents lo jorn de la fondacion, emb Eustòrgi, 48$^{en}$ evesque de Lemòtges, e divers senhors de la region.
Los trobadors Bertran de Bòrn e Bernat de Ventadorn retirèron e se moriguèron aicí.
# Abadiá de Flaran

L'abadiá de Flaran qu'ei un ancian edifici religiós cistercian pròche de la localitat de Valença de Baïsa, en Gasconha (Gers); fondada en 1151 per los monges de l'Abadiá de l'Escaladieu (Nauts Pirenèus).
* Sala capitulara.
* Capitèu de la glèisa.
* Capitèu de la glèisa.
* Nau de la glèisa.
* Ornementacion rara suber los capitèus de la glèisa.
* Clastras.
* Ròsa deu transèpte sud.
* Cabeç de la glèisa.

## Ligams extèrnes

* La video Flaran, gran sit de Miègjorn-Pirenèus
* Sit oficiau deu Centre Culturau Departamentau de l'abadiá de Flaran, sus le sit deu Conselh generau de Gers
* Ua pagina sus l'abadiá de Flaran sus lo sit de la bastida de Forcés
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Abadiá de Flaran, sus Wikimedia Commons
| Patrimòni Mondial de l'UNESCO | Etapa precedenta Bèumont Romavatge de Sant Jacme de Compostèla Via Podiensis Etapa seguenta Montrejau de Gers |
# Abadiá de Bona Aiga

L'abadiá cisterciana de Nòstra Dòna de Bona Aiga$^{[Bonaiga?]}$ se tròba a Sent Frejós, dins lo País de Ussel, en Lemosin, dins lo departament de Corresa. Seriá estada fondada en 1143 segon la tradicion per Esteve de Vielzot.
De l'abadiá, demòra l'egleisa, remanejada aus segles XVII e XVIII. Aprep la venda de l'abadiá coma ben nacionau, las bastissas conventualas fugueren roïnadas e çò que ne demòra servís auei d'esplecha agricola. S'i remarca una bela font. En defòra dau site, òm serva quauques vestigis: un fragment d'una Bíblia dau segle XIII es aus archius municipaus d'Ussel, un chapiteu au museu d'Ussel.

## Bibliografia

* Lemaitre, Jean-Loup (1993) : Bonnaigue: Une abbaye cistercienne au pays d'Ussel, Ed. Museu dau País d'Ussel.

## Liams externes

* Bona Aiga: Una abadiá cisterciana au País d'Ussel
* La font de l'abadiá de Bona Aiga
* Abadiá de Bona Aiga (comuna de Sent Frejós lo Major)

### Nòtas

* ↑ Bona Aiga : Una abadiá cisterciana au País d'Ussel.
# Abadiá daus Alòdis

L'abadiá benedictina daus Alòdis se tròba en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana.
Fuguet fondada a la Janestosa vers 960, sos la regla de Sant Agustin, eissida d'un priorat de religiosas somés au superior de 'na comunautat de chanonges regulars, e l'abadessa deviá obediéncia aus chanonges d'Aurèlh.
La regla de Sant Beneset, adoptada au segle XII o au començament dau segle XIII, era seguda alternativament de la de Sant Agustin.
En 1503, i aviá 123 religiosas. Lo 6 de mai de 1506, au nom dau grand prior de Clunhic, un monge de l'abadiá de Sant Peire de Brantòsme i anet far visita. Totjorn au nom dau grand prior de Clunhic, agueren puei la visita dau prior d'Aurèlh.
'Questa abadiá aviá totjorn servat l'independéncia juscanta 1653 quand l'evesque de Lemòtges demandet son agregacion a Clunhic, qu'enviet un comissari lo 20 d'aost de 1653.
Las monjas segueren la regla de Sant Agustin juscanta 1810.
Cinc priorats dependián de l'abadiá daus Alòdis:
* Sant Blasi de la Bolònia o Montagut lo Negre a Comprenhac
* Santa Anna de Fogerat a Bussiera de Dun
* Santa Maria Magdalena dau Pitit Valés a Rosiers, pròche Mas Leu
* La Bolonia a la Janestosa
* Nativitat de Sant Joan Baptista de la Rònza a 'Rena
En 1750, fugueren transferidas a Lemòtges e se restacheren a las Urbanistas de Santa Clara, sonadas las grandas claras de Lemòtges, dins lor convent entre la plaça de la ciutat e la catedrala de Sant Estève.
En 1790, lo convent de las Ursulinas brulet dins lo grand incendi de Limòtges, doncas se prepauset de las alotjar au convent daus Alòdis en las unissent mas 'queu projecte chapitet pas.
L'ensems de las bastissas formava un qüadrilater qu'un de sos costats era l'egleisa abadiala destrucha a la Revolucion en 1793. 'Questa egleisa de Sant Genest se trobava a l'emplaçament actuau daus numeros 2 a 4 de la charriera daus Alòdis. Mesurava 16,5 m de lonjor e 11,5 m de larjor.
La lòtja abadiala formava un autre costat e i son adorsadas 'nas clastras que pòrtan inscricha la data de 1687.
En 1806, monsenhor Dubourg tornar crompet la resta de las bastissas conventualas per i alotjar los preires de sant Sulpici directors dau seminari.
* Portal arquitectura e urbanisme
* Portau de Lemosin
# Abadiá de Bon Luec

L'anciana abadiá cisterciana de Bon Luec$^{[nomdeverificar]}$ se tròba a Peirat la Noniera, en Lemosin, dins l'actuau departament de Cruesa.
Fuguet fondada en 1121 au luec de Maseròlas, per daus monges venguts de l'abadiá de Dalon en Peiregòrd, sos lo govern dau benaürós Giraud de Salles (o de Salis), fondator de nombrosas abadiás dins lo nòrd-oest d'Occitània. Fuguet consacrada lo 26 d'octòbre de 1141 per Guy du Cluseau, evesque de Lemòtges, que li balhet lo nom de «Bonum Locum», Bon Luec, per amor de la via bona daus prumiers religiós. Los senhors locaus fagueren beucòp de dons a l'abadiá, sensiblament daus terrens. Aitau, l'abadiá comptava 17 bòrias o granjas. Fuguet restachada coma sa maire a l'Òrdre de Cisteu en 1162.
Fuguet saquejada per los anglés durant la Guerra de Cent Ans e per los uganauds durant las Guerras de Religion en França, puei destrucha a la Revolucion avans d'estre venduda en 1791.
Tres grands periòdes marqueren sa construccion:
* lo segle XII que veguet la construccion de l'egleisa abadiala;
* lo segle XV ente fuguet bastit lo donjon dessós de l'entrada de l'egleisa (caracteristic de l'arquitectura marchesa dau vesinatge - chasteus de Villemonteix, de la Chezotte, de Saint-Maixent, dau Mazeau, en mai de la lòtja de l'abat (pasmens fòrça remanejada au segle XVIII);
* lo segle XVII que veguet la construccion de la bastissa principala.
Auei, se serva un donjon carrat que marca l'entrada de l'abadiá, la bastissa conventuala, lo chabeç de l'egleisa e son transsepte nòrd, transformat au segle XIX en chapela au cors de 'na restauracion.
# Abadiá de Bona Sanha

L'abadiá benedictina de Nòstra Dòna de Bona Sanha$^{[Bonasanha?]}$, dedicada a la Verge Maria, se trobava dins la comuna actuala de Combrossòl, dins lo País d'Ussèl, en Lemosin (Occitània), dins lo departament actuau de Corresa. Seriá estada fondada en 730, mas lo prumier document conservat que ne fai mencion es un breu apostolic dau papa Alexandre III, de 1165. En 1759, fuguet transferida a Briva, ente la comunautat s'escantiguet durant la Revolucion; la darriera maire abadessa, Francesa Grain de Saint-Marsault, i moriguet en 1805. Auei demòra pas ren daus bastiments abadiaus.

## Bibliografia

* "Bulletin de la Societat arqueologica e istorica de Lemosin", t. XI, Lemòtges, Chapoulaud, 1861, p. 65-83.
# Abadiá de Clunhic

L' abadiá de Clunhic, es una abadiá benedictina de la localitat de Clunhic, situada dins lo departament de Sòna e Léger, en Borgonha. Foguèt fondada dins una resèrva forestièra lo 2 de setembre de 909 per Guilhèm Ièr, duc d'Aquitània, comte d'Auvèrnhe, installèt alà l'abat Bernon de Bauma, e metèt l'abadiá jos l'autoritat mejans lo Papa Sèrgi III. L'abadiá e sa constellacion de dependéncias venguèt lèu l'exemple tipic de vida religiosa del sègle XI.
L'òrde benedictin foguèt clau per l'estabilitat de la societat europèa del sègle XI, e en partida a causa que foguèt lo modèl d'estil de la vida monacala en Occident a partir de la fin del sègle X . Una succession d'abats competents foguèron tanben de figuras considerablas de plan internacional. Lo meteis monastèri de Clunhic venguèt lo monastèri mai grand e prestigiós, e en l'institucion monastica la melhòra preparada en Euròpa. L'influéncia de Clunhic s'espandiguèt dempuèi la segonda mitat del sègle x fins al començament del XII.
L'abadiá foguèt saquejada e destruida per fòrça revolucionaris en 1790. A l'ora d'ara, demora pas qu'una pichona partida de l'ensemble arquitectonic original.
# Abadiá d'Obasina

L'abadiá d'Obasina es un ancian mostier doble cistercian d'Occitània, en Lemosin, que se situa dins la diocesi de Tula e lo departament de Corresa.

## Istòria

L'origina de l'abadiá se coneis de mercé dos textes dau segle XII:
* La Vita sancti Stephani Obasiniensis, elaborada per un monge de l'abadiá entre la mòrt d'Esteve de Vielzot en 1159 e 1190,
* Lo Cartulari de l'abadiá cisterciana d'Obasina que balha l'evolucion dau patrimòni de l'abadiá entre 1130-1140 e 1200.
# Abadiá dau Toronet

L'Abadiá dau Toronet (Lou Tourounet en nòrma mistralenca; Toronet en occitan ancian) es una abadiá cisterciana (bernardina) situada sus lo territòri de la vila provençala dau Toronet. Foguèt fondada en 1160. Venguèt rapidament prospèra gràcias a de dons nombrós e poguèt desvolopar una economia centrada sus l'agricultura e lo norrigatge. Pasmens, coma leis autreis abadiás cistercianas provençalas, acomencèt de declinar a partir dei sègles XIV e XV en causa dei guèrras intèrnas au Comtat de Provença. Aquò foguèt agravat per lei guèrras de Religion dau sègle seguent. La communautat de monges demeniguèt a cha pauc e l'abadiá foguèt alora restacada a l'evescat de Dinha en 1787. En 1791, lei bastiments foguèron venduts coma ben nacionau mai rapidament abandonats fins a un rescat de l'Estat en 1854 que permetèt sa restauracion e sa proteccion.
Lo trobador Folquet de Marselha se retira aicí en 1201 e ven abat (annada segon Mistral).

## Liames intèrnes

* Abadiá de Senhanca.
* Abadiá de Silvacana.

## Nòtas e referéncias

* 1 2 3 TOUROUNET (LOU), dins Lo Tresaur dau Felibritge
# Aranguren

Aranguren es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
# Araniella cucurbitina

Araniella cucurbitina es una espècia d'aranha de la familha deis Araneidae. Pichona aranha orbitela (4 mm per lei mascles, 6 mm per lei femèlas), installa sa teranhina a l'auriera dei bòscs, generalament entre lei brancas e lei flors. Sa color verd li permet de s'escondre e de se protegir dei predators. Son airau de reparticion va d'Euròpa a Japon e foguèt probable introduch per l'òme en America dau Nòrd.

## Liames intèrnes

* Aranha.
# Aranjuez

Aranjuez es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
# Aranga

Aranga es un municipi de la província espanhòla de La Coronha e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
# Arano

Arano (pr. Aranò, lo toponim qu’es lo medish en basco e en espanhòu) qu’es ua comuna de Hauta Navarra, au Bascoat. Administrativament qu’es dens la Comunautat Forau de Navarra e dens l’Estat espanhòu.

## Istòria

Segon Madoz que’s disèva autes còps Aranoa. Lo vilatge qu’es dividit en duas parts, Arano Sobiran (Goiko Herria, Arano de Arriba) e Arano Sotiran (Beheko Herria, Arano de Abajo).
Tanben qu’èra deu ducat de Gasconha originau.$^,$ Abans 1630 qu’èra part de Goizueta. Que’s crompèn l’estatut municipau en bèth pagar 700 ducats a l’arrei d’Espanha Halip IV.

## Referéncias

* 1 2 Pascual Madoz e Ibáñez. Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar. Vol. 4. Estrasborg: Edicions Talvera. 2022. p. 1133.
* ↑ Halip Lartiga. Le gascon, origines, aréologie et caractérisation. 2009
* ↑ Joan Francés Blanc. Las comunas d’Occitània (segonda edicion, 2022). Estrasborg: Edicions Talvera. 2022. ISBN 979-10-90696-37-2.
# Arantza

Arantza es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.

## Istòria

Arantza qu’èra deu ducat de Gasconha originau.$^,$

## Referéncias

* ↑ Halip Lartiga. Le gascon, origines, aréologie et caractérisation. 2009
* ↑ Joan Francés Blanc. Las comunas d’Occitània (segonda edicion, 2022). Estrasborg: Edicions Talvera. 2022. ISBN 979-10-90696-37-2.
# Arans

Arans es un vilatge del Principat d'Andòrra, situat dins la parròquia d'Ordino. En 2009 comptava 207 abitants.
# Arantxa Sánchez Vicario

Arantxa Sánchez Vicario (Barcelona, 18 de decembre de 1971) es una ex-jogaira de tennis espanhòla.

## Biografia

Arantxa nasquèt a Barcelona dins una familha de granda tradicion tennistica. Comencèt a jogar quand aviá pas que quatre ans, en seguir los passes de sos ainats Emilio e Javier Sánchez Vicario, que foguèron eles tanben demest los melhors jogaires de tennis del momd. Ganhèt 4 torneges en Grand Chelem e foguèt nº 1 del mond durant dotze setmanas. Ganhèt 5 copas de federacion e 4 medalhas olimpicas. Ganhèt 29 torneges de tennis. Se retirèt en 2004.

## Torneges en Grand Chelem

* Roland Garros 1989, 1994 e 1998.
* US Open 1994.

## Torneges

* 1988: Brussèlas.
* 1989: Barcelona, Roland-Garros.
* 1990: Barcelona, Newport
* 1991: Washington.
* 1992: Miami, Montreal.
* 1993: Miami, Amelia Island, Barcelona, Amborg.
* 1994: Amelia Island, Barcelona, Amborg, Roland-Garros, Montreal, US Open, Tòquio, Stanford.
* 1995: Barcelona, Berlin.
* 1996: Hilton Head, Amborg.
* 1997: Eastbourne (fin fas conclusa).
* 1998: Sydney, Roland-Garros.
* 1999: Lo Caire.
* 2001: Porto, Madrid.