OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gèus d'Auloron

* De pas confondre amb Gèus d'Arsac.
Gèus d'Auloron (Ustasu en basco, Geüs-d'Oloron en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [jɛws]. Las fòrmas ancianas que son Yeus en 1385, Jeus en 1405, Geus en 1612, Geus (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Segon Dauzat, lo nom qu'ei escur. Segon Lemoine, que vien deu latin Jovis aras, « los autars de Jupitèr ».
Miquèu Grosclaude, los autors an pas comprés lo nom deu lòc qu'ei lo de l'arriu qui'u travèrsa, lo Joos (en francés), qui a donat lo nom de la vath, lo Geusvath, grafiat Iausbag/Yausbag en 1249, Josbag au sègle XIIIau, La bag de Geus/Jeus Bag en 1328, Jousbaig en 1477, Geusbaxs en 1538, Geusbagt en 1538. Lo nom de l'arriu que vien d'ua arrasic idronomica frequenta en gascon. Que i a lo Gèu o Jéou, un afluent deu gave de Pau, lo Gèu, afluent deu Lui de Bearn. Aqueths noms que derivan de Gèl- per vocalizacion de -l.
Segon Xavier Delamarre, los idronimes en Gel-, com Gèla o Gelisa que son eventualament celtics e que serén noms de color (de l'indoeuropèu *ghel(wo)-).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2014 | 2026 | Claude Lacour | |
| junh de 1995 | 2014 | Didier Cazenave-Larroche | |
| març de 1989 ? | 1995 | Laurent Lafarguette | shens |
| | 1989 ? | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 239, totala: 241 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 347 | 306 | 335 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 261 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 257 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 178 | | | | Cercar | 199 | 204 | 205 | 205 211 |
| 2009 | 2010 |
| 203 209 | 208 214 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas

* ↑ Toponimia Occitana (Institut d'Estudis Occitans) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* 1 2 3 Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 287-288
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 318
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 156 e 348
* Portau de Bearn
# Gée

Gée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.

## Geografia

Aquel vilatge angevin de l'oèst de la França se situa en lo Baugeois.
Ce village angevin de l’ouest de la France se situe dans le Baugeois.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Maryvonne Meignan |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 470 | 431 | 394 | 417 | 451 | 411 | 446 | 429 | 422 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 427 | 397 | 390 | 373 | 366 | 363 | 354 | 360 | 334 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 336 | 349 | 331 | 235 | 246 | 261 | 266 | 269 | 234 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 207 | 195 | 196 | 244 | 279 | 287 | 328 | 333 | 389 |
| 2009 | 2010 |
| 384 416 | 405 452 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Gélannes

Gélannes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.

## Istòria

La glèisa al portail oèst d'estil roman data del començament de la sègle XII ; a Modèl:La s-, la distincion aperteniá a una de las mai ancianas e dels mai poderoses linhatges de la noblesa champenoise : lo nòble ostal champenoise de Traînel, testificada dempuèi 1079 en la persona de Pons Ier, senhor de Pont e de Traînel. Aquel linhatge se #apagar a Modèl:La s-.
Lo émergence economic de la municipalitat #començar abans lo regna de Louis XIV amb la bonneterie, #que se #desvolopar fins al mièg de la sègle XX. Lo sieu essor se #estendre sus tota la region, amb un apogée entre 1910 e 1930 amb sustot la fabrica 'Dubreuilh', barrada l'an 1970.
A lo Sant-Louis, fèsta de las bonnetiers, los òmes e las femnas portavan las siás disfresses de fèsta, siá - pels òmes : disfressis tres piéces ombrívoles, - per las femnas : vestits longs a manjas gigot, de grands capèls en mousseline amb flors incrustades e de las bottillons.
La glèisa au portail ouest de style roman date du début du sègle XII ; au sègle XIII, la seigneurie appartenait à une des plus anciennes et des plus puissantes lignées de la noblesse champenoise : la noble maison champenoise de Traînel, attestée dès 1079 en la personne de Pons Ier, seigneur de Pont et de Traînel. Cette lignée s'éteignit au sègle XIV.
L'émergence économique de la commune commença avant le règne de Louis XIV avec la bonneterie, qui se développa jusqu'au milieu du sègle XX. Son essor s'étendit sur toute la région, avec un apogée entre 1910 et 1930 avec notamment l'usine 'Dubreuilh', fermée en 1970.
A la Saint-Louis, fête des bonnetiers, les hommes et les femmes portaient leurs costumes de fête, soit - pour les hommes : costumes trois piéces sombres, - pour les femmes : robes longues à manches gigot, de grands chapeaux en mousseline avec des fleurs incrustées et des bottillons.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Frédéric Mereghetti |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 400 | 421 | 417 | 447 | 446 | 496 | 592 | 622 | 609 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 624 | 651 | 644 | 609 | 622 | 632 | 690 | 676 | 716 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 635 | 624 | 637 | 561 | 573 | 607 | 558 | 552 | 560 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 533 | 480 | 510 | 625 | 662 | 706 | 723 | 726 | 720 |
| 2009 | 2010 |
| 722 741 | 722 746 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Falatin

Falatin (Felletin en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Etimologia

Sots la fòrma Feliti en un document de l'Archiu departamental de l’Avairon

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 28 de mars 2014 | 2020 | Jeanine Perruchet | divèrs dreita | retirada |
| 21 de març 2008 | 2014 | Renée Nicoux | PS | ensenhaira, conselhiera regionala, senatritz (2009-2014) |
| 1995 | 2008 | Michel Pinton | UDF | elevaire, deputat europèu |
| 1956 | 1995 | Jean Mazet | radicau puei divèrs dreita | Entrepreneire de bastiment e trabalhs publics, conselhier generau (1958-1982) |
| | 1956 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1718, totala: 1961 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | 1 912 | 1 889 | 1 866 2 151 |
| 2009 | 2010 |
| 1 855 2 143 | 1 867 2 153 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1554 abitants.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ Al canton - Estanh, Campuac, Cobison, Lo Nairac, Sebrasac, Vila Comtal, Christian-Pierre Bedel
# Falck

Falck es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.

## Geografia

Localizada en la region naturala transfronterera del Warndt e en la conca de vida de la Moselle-es, a la cœur d'immenses bòscs, la municipalitat de Falck es una pichona vila, al sens administratiu, mas fonciona mai lèu coma un gròs pòble. Se separa generalament la municipalitat en doas parts :
* Falck-pòble : s'i tròba lo collègi de la granda saule, la bastissa del Larèr dels Joves e lo glèisa Santa-Brice ;
* Falck-vila : lo estanc, la comuna, la plaça, la farmacia, la nòva glèisa, aital coma la escor primària fan partida d'aquel ensems.
Localisée dans la région naturelle transfrontalière du Warndt et dans le bassin de vie de la Moselle-est, au cœur d’immenses forêts, la commune de Falck est une petite ville, au sens administratif, mais fonctionne plutôt comme un gros village. On sépare généralement la commune en deux parties :
* Falck-village : on y trouve le collège de la grande saule, le bâtiment du Foyer des Jeunes et l’église Saint-Brice ;
* Falck-cité : le bureau de tabac, la mairie, la poste, la pharmacie, la nouvelle église, ainsi que l’école primaire font partie de cet ensemble.

### Comunas vesinas
## Istòria

L'aucupacion del luòc es fòrça anciana, coma ne testifica la descobèrta de vestigis gallo-romains, tales que monedas e ceramica. Lo sieu nom vendriá de fagus (= hêtre). Al Mièja Edat, lo vilatge depen de la distincion de Warsberg e passa al duché de Lorraine al sègle xiii.
L’occupation du site est fort ancienne, comme en témoigne la découverte de vestiges gallo-romains, tels que monnaies et céramique. Son nom viendrait de fagus (= hêtre). Au Moyen Âge, le village dépend de la seigneurie de Warsberg et passe au duché de Lorraine au sègle xiii.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Pascal Rapp |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | 324 | 432 | 500 | | 430 | 489 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 480 | 435 | 416 | 420 | 538 | 427 | 441 | 460 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 461 | 733 | 681 | 710 | 1 302 | 2 138 | 1 880 | 2 398 | 2 468 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 792 | 2 505 | 2 528 | 2 737 | 2 720 | 2 632 | 2 596 | 2 591 | 2 586 |
| 2009 | 2010 |
| 2 565 2 611 | 2 559 2 606 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Falcon Heavy

Falcon Heavy es un lançaire pesuc desvolopat per la sociétat SpaceX fondada pel entreprenaire miliardari Elon Musk. Ten la capacitat de plaçar una carga utila de 63,8 tonas en orbita bassa o de 26,7 tonas en orbita de transfèrt geoestacionària. Tòrna utilizar los dos estatges de la fusada Falcon 9 v1.1 als quals son jonch dos propulsors d'aponch constituits per de primièrs estatges d'aquesta meteissa fusada. Lo lançaire es concebut per permetre la recuperacion del primièr estatge e dels dos propulsors d'aponch pasmens al pretz d'una fòrta reduccion de la carga utila. Lo desvelopament de la Falcon Heavy foguèt anonciat en 2011 amb una data de primièr vòl en 2013. Aquesta foguèt puèi regularament rebutada del fach principalament d'una mesa al ponch pus longa que prevista d'una Falcon 9 pron poderosa e recuperabla.
Un test d'alucatge estatic foguèt capitat lo 24 de genièr de 2018. Le vòl inaugural aguèt luòc lo 6 de febrièr de 2018 amb succès dempuèi lo centre espacial Kennedy. A l'ora d'ara (2022) 4 vòls an agut luòc e 6 autres son previstes.
# Falanja

La falanja es una formacion d'infantariá formada de lanciers. Sembla aparéisser dins lo corrent de la mitat dau milleni III avC en Mesopotamia. Conoguèt un desvolopament important en Grècia antica a partir dau sègle VII avC puei dins lo Reiaume de Macedònia au sègle IV avC. Pasmens, lei falanjas macedonianas foguèron esquichadas per lei legions romanas au sègle II avC en causa de sa manca de capacitat de manòbra fàcia ai legionaris pus leugiers e abils. Après aquela desfacha, dispareguèron fins a l'Edat Mejana e l'adopcion de formacions de lanciers utilizats ambé d'autrei soudats equipats d'armas de còrs a còrs.
# Falco

Johann « Hans » Hölzel, dich Falco, es un cantaire pop ròck e rapaire alemand d'Àustria, nascut lo 19 de febrièr de 1957 a Viena (Àustria) e mòrt lo 6 de febrièr de 1998 a Puerto Plata en Republica Dominicana d'un accident de la rota.
Falco cantava en alemand e en anglés.
Sos tres principals succèsses foguèron Der Kommissar en 1982, Jeanny en 1986 e Rock Me Amadeus (sortit fin 1985), títol qu'es quitament estat no 1 als Estats Units en 1986.

## Cançons mai conegudas

* Der Kommissar (1982)
* Rock Me Amadeus (1985)
* Jeanny (1986)
* The sound of musik (1986)
* Coming home (Jeanny part 2, one year later) (1986)
# Falconiformes

Los falconifòrmes (Falconiformes) son un òrdre format d'aucèls de rapina diürns que non apartenen als accipitrifòrmes. Aquela concepcion foguèt dempuèi largament contestada.

## Lista dels genres

D'aprèp la classificacion de referéncia (version 3.1, 2012) del Congrès ornitologic internacional, aquest òrden es constituit d'una sola familha ː los Falconidae (Falconidats) e dels genres seguents (òrdre alfabetic) :
* Falconidae
** Caracara (3 espècias)
** Daptrius (1 espècia)
** Falco (40 espècias)
*** Falco tinnunculus - Moisset ros, Segairòl, Charrasclet, Soriguèr, Ratièr, Aucèl del sant esperit, Laureta
*** Falco vespertinus - Moisset cambarog
*** Falco eleonorae - Falquet de la reina
*** Falco columbarius - Esmerilhon
*** Falco biarmicus - Lanièr
*** Falco peregrinus - Moisset pelegrin
** Herpetotheres (1 espècia)
** Ibycter (1 espècia)
** Micrastur (7 espècias)
** Microhierax (5 espècias)
** Milvago (2 espècias)
** Phalcoboenus (4 espècias)
** Polihierax (2 espècias)
** Spiziapteryx (1 espècia)

## Vejatz tanben

* Aves (classificacion filogenetica)

### Referéncias taxonomicas

* Referéncia Congrès ornitologic internacional : Falconiformes (en)
* falc .html Falconiformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
* Referéncia Animal Diversity Web : Falconiformes (en) (classification classique)
# Falces

Falces es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
# Falcon 9

Falcon 9 es un lançaire mejan parcialament reütilisable desvolopat per la societat SpaceX que dins sa darrièra version pòt plaçar una carga utila de 22,8 tonas en orbita bassa o de 8,3 tonas en orbita de transfèrt geoestacionària. Lo primièr tir se faguèt lo 4 de junh de 2010. L'objectiu de SpaceX es de fornir un lançaire que permet d'abaissar fortament lo pretz de las mesas en orbita mercé a de còstes de fabricacion moderats, la recuperacion e reütilizacion dels estatges. SpaceX a signat en decembre de 2008 un contracte amb la NASA per assegurar une part de l'avitalhament de l'Estacion Espaciala Internacionala entrò 2015 amb lo lançaire Falcon 9 e lo cargo espacial SpaceX Dragon, contracte que foguèt puèi prolongat entrò 2024. Lo 30 de mai de 2020 la Falcon 9 e lo vaissèl Crew Dragon faguèron son primièr lancement d'un equipatge cap a l'Estacion Espaciala Internacionala .
# Falaise (Calvados)

Falaise es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Éric Macé |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 14 069 | 14 000 | 12 891 | 9 912 | 9 581 | 9 498 | 8 109 | 9 008 | 8 920 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 8 494 | 8 561 | 8 183 | 8 043 | 8 428 | 8 486 | 8 518 | 8 313 | 8 163 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 7 658 | 7 014 | 6 847 | 5 589 | 5 667 | 5 616 | 5 643 | 4 594 | 5 715 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 6 325 | 7 180 | 8 368 | 8 597 | 8 119 | 8 434 | 8 475 | 8 456 | 8 387 |
| 2009 | 2010 |
| 8 333 8 605 | 8 279 8 541 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Gèmas

Gèmas (en occitan ancian Gèmenas, en francés Gémenos) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Administracion

Lista dei cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Roland Giberti (Nouveau Centre) |
| 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 6232, totala: 6336 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 408 | 1 115 | 1 229 | 1 447 | 1 832 | 1 835 | 1 802 | 1 809 | 1 861 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 815 | 1 752 | 1 660 | 1 486 | 1 534 | 1 564 | 1 554 | 1 468 | 1 498 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 555 | 1 510 | 1 444 | 1 520 | 1 430 | 1 437 | 1 547 | 2 008 | 2 194 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 597 | 2 807 | 3 029 | 4 548 | 5 025 | 5 481 | 5 882 | 5 945 | 6 007 6 113 |
| 2009 | 2010 |
| 6 037 6 147 | 6 137 6 245 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas dei Bocas de Ròse

## Nòtas e referéncias

* ↑ (fr)Site de la comuna
* ↑ Gèmo segon la nòrma mistralenca
* Portal de Provença
# Gèn

Un gèn (AFI: /ˈʤɛn/; deu latin: genesis, compausat de γεν, 'nèisher') qu'ei ua sequéncia de nucleotids sus la macromolecula d'ADN qui amassas be constitueishen ua unitat d'informacion genetica qui coda per sintetizar la cadena polipeptidica d'ua proteïna (mercés a ua transcipcion d'aquesta informacion sus la cadena de nucleotids d'ua molecula d'ARNm) o qui coda simplament entà sintetizar ua molecula d'ARN qui assegura ua foncion dehens la vita cellulara (com ac hèn los ARNt o los ARNr).
Dens lo purmèr cas lo còde genetic que permet d'indica cada 3 nucleotids de la molecula d'ADN quin aminoacid (enter 20 possibles) e cau hicar dens la cadena polipeptidica de la proteïna. Sengles combinasons de 3 nucleotids que son aperadas codons.
Un gèn qui còda per ua proteïna sus ua molecula d'ADN b'ei totun pas simplament constituit de codons: los sons nucleotids qu'ostendas exons (l'informacion eficaças qui ei constitueish fin finau los codons e donc qui da l'òrdi d'encadenament deus amoniacids de la proteïna) e introns (informacion non tradusida en proteïnas qui ei copiada dens ua purmèra version de l'ARNm abans d'estar eliminats dehens lo nuclèu per ua operacion d'adobament de l'ARNm). Dit d'un aute biais, los exons dens un gèn qu'ei l'informacion qui ei deishada sus la molecula d'ARNm quand aquesta be sorteish deu nuclèu mentre que los introns qu'ei ua informacion eliminada peu procès d'adobament de l'ARNm abans l'exportacion d'aquesta molecula).
L'ensemble deus gèns d'un èste viu que constitueishen lo genòma. Un gèn que's pòt transméter de generacion en generacion e, au cors de la recombinason genetica, los diferents gèns que's pòden desseparar e tornar amassar dab d'autes gèns entà formar un genòma navèth.

## Nòtas

* ↑ La nòrma classica que fixa lo mot gèn (var. gen). Pasmens, divèrs diccionaris qu'indican egalament la varianta gène alinhada a la traduccion del lèma en francés.

## Referéncias

* ↑ Academia Occitana-Consistòri del Gai Saber. Diccionari General de la Lenga Occitana (DGLO), 2008-2024.  «Gène» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicod'Òc. Congrès permanent de la lenga occitana.
# Gèli Grande

Gèli Grande (Gilles Denis Grande en francés; Gafor, Tunisia, 10 de novembre de 1953-Lairac, 9 de genièr de 2022) foguèt un militant nacionalista occitan.

## Referéncias

* ↑ Joan Pèire Ilari. "Omenatge a Gèli Grande de Lairac", Partit de la Nacion Occitana (en linha).
# Gèrm

Gèrm (Germ en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Toponimia

Era prononciacion qu'ei [yèrm] o [jèrm] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Hermo, en latin, en 1387.
Dauzat qu'explican Gèrm per un gascon germ, « lana ». Negre e R. Aymard, citats per M. Grosclaude, qu'explican Gèrm per eth mot gascon germ, « tèrra de lana pas cultivada nimei poblada ».
Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que vien deth gascon gèrm, deth adjectiu latin eremus, « esterle ». Que son lanas, tèrras non cultivadas, utilizablas sonque com pastencs.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| març de 2001 | 2026 | Francois Mur |
| | 2001 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 43, totala: 43 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 143 | 150 | 143 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 130 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 92 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 41 | 44 | 44 | 42 | 31 | 25 | 36 | 41 | 51 51 |
| 2009 | 2010 |
| 48 48 | 46 46 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 era populacion qu'èra de 36 abitants e era densitat qu'èra de 2,87 ab/km².

## Véder tanben

* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Nòtas

* 1 2 3 Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=1025&titre=germ
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 317
* Portau de Gasconha