# Freidafònt

Freidafònt (Fridefont en francés) z-es 'na comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament delh Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
### Perimètre delh territòri

Comunas confrontantas de Freidafònt :
| La Vàstria com. nov. de Nòvaglèisa de Truèire | Aleusa | Val d'Arcomie |
| Sant Marçal | Maurinas | Aubaret lo Comtal (Losera) |

## Toponimia
### Freidafònt

Las fòrmas ancianas son Frigidus fons, en 1338, Freidaffon, Freidefon, Froideffont (en francés), Freidaffont, en 1494, Fridefon, en 1623, Frideffount, en 1624, Fredafon, en 1680, Freidafont, en 1681, Fraydefons, en 1784, Fridefont (mapa d'Estat-major, sègle XIX). Lo sens es evident : fònt freida; los compausants son eiretèirs delh latin frigida e fontem.$^,$ Mas lo nom oficial èra Sarrus taiqua 1909, nom tanben de la paròcha sus la mapa de Cassini; Freidafònt èra un simple vialatge, mas plaçat sus un luòc pus planèir que Sarrus, situat sus un sèrre (grafia Cristian Omelhièr). La prononciacion, notada a La Vàstria, es [fridɛfɔn]. La grafia Freidafònt es etimologica, mas ei- pretonic se simplifica regularament en -i en auvernhàs.

### Sarrus (nom francés)

Sarrus es un ancian luòc situat a l'oèst de Freidefònt e que tresplomba lo barratge. Las fòrmas ancianas son Cerrus, en 1338, Sarrus, Saurruc, al sègle XIV, Sarus, en 1669, Sarunière, en 1688. Quanha es l'origina ? Lo gallés Sarrō ? o pusleu un derivat de sèrra/sèrre/serre (la grafia de Cristian Omelhièr, serre, es probablament fonologica) amb lo resultat delh sufixe -uceus, solucion confòrma a la situacion geografica ? La grafia deu èsser Sarrús.

### Manhac

Manhac èra al sud-èst de Freidafònt, sus un serre. Las fòrmas ancianas son Manhac, en 1296, Maignac, Maymac, en 1494, Manhat, en 1628, Maignat, en 1665, Manial, en 1670, Maignhac, en 1676, Mainac, en 1682. Manhac vendriá d'un nom latin d'òme Magnius/Magnus o benleu Mannius o lo nom celtic Maguno (o Magino), amb lo sufixe gallés -āco(n), latinizat en -acum.$^,$ Mas Magnius pòt escondre lo nom gallés Magn(i)os (de magnā, « las ròchas » e pas « lo grand », coma en latin). Manhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre un òme que portava un d'aquelhs noms.

### Mallet (nom francés)

Las fòrmas ancianas son Milata, latinizacion de 1250, Melet, en 1337, Meletum, al sègle XIV, en latin, Mealetum, en 1458, Mallet, Mellet, Meslet, en 1494, Méallet, en 1784. Lo nom sembla Méallet e deu aver la meima origina. Mallet poiriá venir del latin melus, « pomèir », amel sufixe collectiu -etum, o de lors eiretèirs. Una autra possibilitat, segon Jacques Lacroix, es lo gal (gallés, gallic) miletu-, « destruccion, roina ». La fòrma occitana actuala del nom es pas coneissuda, mas la diftongason de la prumeira sillaba (Mel- > Meal-), pusleu a la fin de l'Edat Mejana, es probabla.

## Istòria

* En 1831, l'anciana comuna de Magnac (occitan Manhac) siaguèt annexada a Sarrus.
* En 1839, l'anciana comuna de Maller, o pusleu Mallet (nom francés, adoncas probablament Malet) siaguèt rapartida entre Freidafònt e Favairòlas (lo borg de Malet se vei pas mai sus la mapa e es ara jos las aigas delh barratge de Grandval).
* Lo vialatge de Freidafònt remplacèt (quora ?) Sarrús coma borg e tanben los borgs de Manhac e de Mallet, tres luòcs dispareissuts. Amb l'annexion de Manhac e d'una partida de Mallet, Sarrús, s'èra encara chapluòc, se trobava en situacion encara pus periferica qu'abans.

## Administracion

Lista delhs cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2014 | 2020 | Pierre Chassang | LR | artesan (garatgista, taxí) |
| març 2001 | 2014 | Michel Guilbot | | |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Chaldasaigas; es ara delh canton de Nòvaglèisa.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 103, totala: 105 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 473 | 276 | 473 | 438 | 546 | 423 | 449 | 415 | 374 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 371 | 393 | 378 | 330 | 290 | 314 | 324 | 452 | 370 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 382 | 308 | 281 | 283 | 278 | 255 | 241 | 238 | 232 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 165 | 148 | 131 | 124 | 126 | 134 | 131 | 123 | 114 117 |
| 2009 | 2010 |
| 106 109 | 96 99 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

### Demografia Manhac

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 103, totala: 105 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 136 | 69 | 143 | 90 | | | | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | | | Cercar | Cercar | Cercar | 123 | 114 117 |
| 2009 | 2010 |
| 106 109 | 96 99 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* Las donadas de la dreita delh grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna enteira de Freidafònt.

### Demografia Malet

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 103, totala: 105 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 158 | 150 | 157 | 222 | 189 | | | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | | | Cercar | Cercar | Cercar | 123 | 114 117 |
| 2009 | 2010 |
| 106 109 | 96 99 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* Las donadas de la dreita delh grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna enteira de Freidafònt.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496858MtLlvd
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 305
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 366
* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini
* ↑ enquèsta Sivadon junh 2018
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496862vjXvgx
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496859Gj3GHu
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 422
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 109 e 148, per d'autres Manhacs
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 186
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 428, a Malay
* ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=20545
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=20805
* ↑ https://web.archive.org/web/20180123131313/http://www.garabit-viaduc-eiffel.com/spip.php?article33
* Portal d'Auvèrnhe