# Pina Bausch

Pina Bausch, escais d'artista de Philippine Bausch (*Solingen, 27 de julhet de 1940 - †Wuppertal, 30 de junh de 2009), èra una dançaira, coregrafa e professora de dança alemanda, e una de las grandas figuras de la dança internacionala contemporanèa.

## Biografia

Nasquèt en 1940, en plena Segonda Guèrra Mondiala, dins una vila situada dins lo centre industrial d'Alemanha. Sos parents avián un restaurant. A la fin de la guèrra, Pina Bausch foguèt en contacte amb lo monde de la dança e la musica.
Lèu, en 1959 foguèt dirigida pel Kurt Jooss a Essen; e quatre ans mai tard anèt a Nòva York: aviá sonque 19 ans. Estudièt a la Julliard School; dancèt al Metropolitan e al New York City Opera, essent influenciada per l'òbra de Martha Graham.
Tornèt en Alemanha sus la demanda de Kurt Jooss en 1961. Lo balet inaugural de sa carrièra foguèt: Fragment a Essen. Aprèp faguèt una coregrafia per l'opèra Wuppertal, ont demorarà definitivament, e que associèt son nom per son trabalh fins a 2009. Efectivament, Pina Bausch venguèt directritz del teatre que pòrta son nom, situat dins la vila de Wuppertal. Sas versions de Gluck e son davancièr Café Müller, 1978, atirèron l'atencion en Euròpa.
Sos espectacles passèron a París, Madrid, Rio de Janeiro, Nòva York o Tòquio; e per lo monde entièr. Fòrça de sas òbras son enregistradas en vidèo e DVD, atal se pòt conéisser uèi plan sos trabalhs mai importants. Son filme Planh de l'emperairitz, de 1990, mòstra plan la forma de representacion de Pina: lentor dels movements, reïteracions ritualas, pes de la paraula critica, miralh de la violéncia sociala, evocacion de la beutat.
Foguèt la figura pus importanta de la dança alemanda, e una de las majoras de la dança internacionala fins a sa mòrt. Recebèt lo Prèmi Goethe en 2008. Defuntèt d'un càncer subte, a 68 ans, lo 30 de junh de 2009, alara que jogava amb son grope la pèça ...Como el musguito en la piedra ay , si, si , si" inspirada de son darrièr viatge en Chile.

## Creacions

* Fritz (5 jenièr de 1974)
* Iphigenie auf Tauris - Ifigenia de Tauride de Gluck (21 d'abril de 1974)
* Zwei Krawatten - Doas cravatas (2 de junh de 1974)
* Ich bring dich um die Ecke... - Adagio - Fünf Lieder von Gustav Mahler (8 de decembre de 1974)
* Orpheus und Eurydike - Orfèu e Euridicia de Gluck (23 de mai de 1975)
* Frühlingsopfer (Wind von West - Der zweite Frühling) - [[Lo Sacre de la prim a]] (3 de decembre de 1975)
* Die sieben Todsünden - Los Sèt Pecats capitals dels pichons borgeses (15 de junh de 1976)
* Blaubart - Beim Anhören einer Tonbandaufnahme von Béla Bartóks Oper „Herzogs Blaubarts Burg“ - Barba Blava - En escotant un enregistrement de l'opèra de Béla Bartók (8 de jannièr de 1977)
* Komm tanz mit mir - Ven dança amb ièu (26 de mai de 1977)
* Renate wandert aus - Renate se'n va (30 de decembre de 1977)
* Er nimmt sie an der Hand und führt sie in das Schloß, die anderen folgen - La pren per la man e la condusís al castèl, los autres seguisson (22 d'avril de 1978)
* Café Müller (20 de mai de 1978)
* Kontakthof (9 de decembre de 1978)
* Arien (12 de mai de 1979)
* Keuschheitslegende - La Legenda de la castetat (4 de decembre de 1979)
* 1980 - Ein Stück von Pina Bausch - Une pèça de Pina Bausch (18 de mai de 1980)
* Bandoneon (21 de decembre de 1980)
* Walzer - Valsas (17 de junh de 1982)
* Nelken - Los Ulhets (30 de decembre de 1982)
* Auf dem Gebirge hat man ein Geschrei gehört - Sus la montanha s'ausiguèt un bram (13 de mai de 1984)
* Two Cigarettes in the Dark (31 de mars de 1985)
* Viktor (14 de mai de 1986)
* Ahnen - Los Aujòls (21 de mars de 1987)
* Die Klage der Kaiserin (Kinofilm) - Lo Planh de l'emperairitz (filme) (sortit en 1989)
* Palermo, Palermo (17 de decembre de 1989)
* Tanzabend II (Madrid) - Serada de dança II (Madrid) (27 d'abril de 1991)
* Das Stück mit dem Schiff - La Pèça a la nau (16 de genièr de 1993)
* Ein Trauerspiel - Una tragèdia (12 de febrièr de 1994)
* Danzón (13 de mai de 1995)
* Nur Du - Only you - Solament tu (11 de mai de 1996)
* Der Fensterputzer - Lo Lavador de vitras (12 de febrièr de 1997)
* Masurca Fogo (4 d'abril de 1998)
* O Dido (10 abril de 1999)
* Kontakthof mit Damen und Herren ab '65 - Kontakthof per damas e monsens de 65 ans e mai (25 febrièr de 2000)
* Wiesenland - Tèrra verda (5 de mai de 2000)
* Água (12 de mai de 2001)
* Für die Kinder von gestern, heute und morgen - Pels enfants d'ièr, d'uèi e de deman (25 d'abril de 2002)
* Nefés (21 de mars 2003)
* Ten Chi (8 de mai de 2004)
* Rough Cut (15 d'abril de 2005)
* Vollmond - La Luna (11 de mai de 2006)
* Bamboo Blues - (18 de mai de 2007)
* Sweet Mambo - (30 mai de 2008)
* Kontakthof pels adolescents de 14 ans e mai - (novembre de 2008)
* ...Como el musguito en la piedra, ay si, si, si... - (12 de junh 2009)

#### Bibliografia

* (es)Ifigenia en Táuride: danza-ópera de Pina Bausch, basada en la ópera de [Gluck]...; Madrid: Fondacion del Teatre Liric, 1998.
* (ca)Susanne Schlicher, Teatre-dansa: tradicions i llibertats: Pina Bausch, Gerhard Bohner, Reinhild Hoffmann, Hans Kresnik, Susanne Linke; Barcelona: Institut del Teatre, 1993.
* (de)site de Pina Bausch
* (es)Roger Salas, "La danza escénica pierde a su diosa", El País, 1-VII-2009.

## Ligams extèrnes

* (de)Site oficial de Pina Bausch e del Tanztheater Wuppertal
* Lo sacre de la prima, extrach