# Arsac (Bearn)

Arsac o Arsac e Arrasiguet (Arzacq-Arraziguet en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Heraudica

L'escut d'Arsac que's blasona atau : de gules cargat d'un can corrent d'argent dab ua lua d'aur pausada dessus deu cap d'azur cargat de tres concas d'aur.

## Geografia

Arsac qu'ei ua vila septentrionau de Bearn pròcha de la termiera dab las Lanas.

## Toponimia
### Arsac

Las fòrmas ancianas que son Arsac, en 1385, Arsac, en 1542, Arzac, en 1620, Arzac sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII, Arzacq-Arraziguet, despuish lo 7 de setembre 1845, data de la fusion dab Arrasiguet. La prononciacion locau qu'ei [ar'sak]. Totun, Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, que dobta de la prononciacion s e que supausa ua error.
Dauzat qu'explica lo nom dab lo sufixe -acum e un nom latin d'òme Arcius o Arsius, o un nom gallés Artius (de arto-, « ors »). Per un nom semblable deu Tarn [donc dab [-rz-], Negre, citat per Miquèu Grosclaude, que causeish lo nom latin Arisius. Miquèu Grosclaude que cita tanben l'ipotèsi de Pèire Bèc, justificada peu patronime bearnés Pédarazacq, un *Arrazacq contractat en Arzac. Miquèu Grosclaude que causeish meileu lo nom latin Arsius (o dilhèu Arisius).
L'alternància dens las atestacions d' Arsac e d' Arzac, dab lo prumèr per las mei ancianas, que pòt estar deguda a fantasias o embarràs d'escribas. Mès la seguida, mei que mei lo cas d'Arrasiguet, que hè pensar a variacions vertadèras deu nom deu lòc. En passant de la fòrma Arsac a Arzac, la shiulanta que s'aluènha, per l'aurelha, de la vibranta r, mès l'esfòç articulatòri qu'ei mei gran e ua varianta *Arrasac (qui explica dilhèu lo patronime Pédarazacq : Pèr d'Arrasac) qu'es de prononciacion mei agida. De mei, tota instabilitat dens la prononciacion d'un nom qu'ei de natura a provocar autas innovacions. Mès, com Miquèu Grosclaude a podut enregistrar la prononciacion [ar'sak] (?) a despieit de la fòrma oficiau [ar'zak], aquò qu'ei la pròva que s'ei mentavuda a totas las epòcas, donc d'un polimorfisme. Per l'etimologia, qu'es Arsac que cau explicar, non pas Arzac. Arisius qu'ei donc improbable e que cau causir enter los autes noms, shens excludir lo nom gallés Artios (que i a plan de noms celtics dens la toponimia gascona, donc dens los mèstes, mès, segur que n'i avè pas tant dens las classas popularas de l'epòca).

### Arrasiguet

Miquèu Grosclaude qu'explica Arrasiguet [arrazi'get] ipoteticament com lo resultat deu mot arrasic dab lo sufixe -etum, mès sense excludir un rapòrt dab Arsac. Que seré donc un toponime ligat a la desbosigada.
Arrasiguet es pas mentavut sus la mapa de Cassini. Despuish las mapas deu sègle XIX, i a pas un cas de lòc nommat Arraziguet, nimei sus las listas de lòcs de la comuna. Qu'es aquí l'informacion essenciau : Arrasiguet existeish pas com lòc, sonque com nom d'ua comuna creada a la Revolucion, a l'interior de la parròpia d'Arsac e despuish com quartièr. Qu'es donc inutil de saber s'es motivat per ua desbosigada. Que calèva donar un nom a un ensemble de bòrdas e d'ostaus sense tradicion istorica (mès que probable volèvan pas depéner de la vila), que sembla senat de pensar qu'ua apellacion deu tipe « lo petit Arsac » s'impausè. Com lo nom deu caplòc trantalhava (popularament, pas oficiaument), énter Arsac, Arzac, Arrazac, etc, l'atraccion deu mot arrasic sus la varianta mei irregulara *Arrasac que joguè, dab un aspècte popularizant e dilhèu arridolent. De mei, Arrasiguet qu'avè l'avantatge de s'aluenhar foneticament e graficament deu nom de la comunautat que volèvan quitar, Arzacq (nom francés). Mès, qu'aurén podut causir *Arsaguet, *Arzaguet o *Arrasaguet. La fòrma de 1793 Raviguet qu'ei dus còps faussa : confusion énter -z- e -v-, puish Arr- qu'estó con•honut dab un a prostetic e corregit per purisme francimand.

## Istòria

Resta de l'epòca romana que i hon trobadas e lo toponim en -ac (de la terminason latina -acum) que confirma l'antiquitat de la comuna.
Au cors deu son passatge per Bearn (qui èra alavetz la màger part deu son purmèr reiauma : Navarra) Loís II de Navarra e XIII de França que passè per Arsac. Arrasiguet que's juntè administrativament dab Arsac lo 7 de seteme de 1845$^,$.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2020 | 2026 | Jean-Pierre Crabos |
| 1995 | 2020 | Henri Fam |
| | 1995 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1054, totala: 1079 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 1 286 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 1 264 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 1 104 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 958 | | | | Cercar | 889 | 1 000 | 1 002 | 1 005 1 048 |
| 2009 | 2010 |
| 1 007 1 051 | 1 010 1 053 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas

* ↑ Toponimia Occitana (Institut d'Estudis Occitans) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* 1 2 3 Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 78
* ↑ https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_1992_num_19_1_1146_t1_0264_0000_2
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 24, a Arçais
* ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 79
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=1352
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=1463
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/05/29/un-jeune-maire-a-la-tete-d-arzacq-7521754-4344.php
* Portau de Bearn