# Dacs

Dacs o d'Acs$^,$ (Dax en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada hens lo departament de las Lanas e la region de la Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Que hèi partida de la region istorica de Gasconha. Qu'estó lo sièti d'un vescomtat e d'ua senescaucia segondària dependenta de la Senescaucia Principau de las Lanas.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [daks]. Las fòrmas ancianas que son Aquae Tarbellicae, en latin, au sègle IV, Aquis Tarbellicis, en latin, au sègle IV, civitas Aquensium, en latin, cap a 400, episcopus Aquensis, en latin, shens data, Aquis, en latin, au sègle VI, Sancta Maria de Ax, Sanctus Vincentius de Ax, Aquae, Aquensis, Aquis, en latin, aus sègles XI-XII, le prebostat d'Ax, en 1276, Akes, en 1294, Dax (mapas de 1630, 1638, deu sègle XVII, shens data, de 1651), Acqs e Ax (abans la Revolucion), Dax eaux (mapa de 1714), Dax (mapa de 1733).
Albèrt Dauzat qu'explica la capitala deus Tarbèls a aigas termalas coneishudas tanlèu l'epòca d'August, designadas peu nom; Dacs vien deu latin aqua « aiga », a l'ablatiu locatiu plurau aquis.
Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican Dacs vien deu latin aquis, ablatiu-locatiu plurau de aqua « a las aigas »; lo d qu'ei aglutinat.
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei en acòrd dab las explicacions precedentas e que precisa Dacs qu'ei Akiz(e) en basco, fòrma qui a pas gaire cambiat despuish l'Antiquitat.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 25 de mai de 2020 | 2026 | Julien Dubois | divèrs centre | |
| 7 de noveme de 2016 | 2020 | Élisabeth Bonjean | PS | |
| 2008 | 1er de noveme de 2016 | Gabriel Bellocq | PS | |
| junh de 1995 | 2008 | Jacques Forté | UMP | |
| març de 1977 | 1995 | Yves Goussebaire-Dupin | UDF | senator |
| | 1977 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 20776, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 3 391 | 3 398 | 3 179 | 4 948 | 4 716 | 4 776 | 5 842 | 5 615 | 5 805 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 6 125 | 9 856 | 9 469 | 9 062 | 10 250 | 10 218 | 10 858 | 10 240 | 10 196 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 10 329 | 11 210 | 11 387 | 11 047 | 12 385 | 12 663 | 13 056 | 14 113 | 14 557 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 17 051 | 19 348 | 19 137 | 18 648 | 19 309 | 19 515 | 20 810 | 20 860 | 20 528 21 491 |
| 2009 | 2010 |
| 21 003 22 035 | 20 665 21 702 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Espòrt

* US Dacs

## Personalitats ligadas dab la comuna

* Pierre Albaladejo
* Eric Rei Bèthvéder, qui vadó a Dacs en 1966, qu'ei un escrivan gascon de lenga occitana.

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Nòtas

* ↑ http://books.openedition.org/pulm/1024>"Quora la divergéncia grafica complica pas la lectura, se podriá admetre lei grafias divergentas que se son sedimentadas. Lei sits d’estacions termalas an fornit de toponims similars a partir dau latin Aquis, De Aquis, qu’es l’ablatiu locatiu plurau de aqua. Legissèm Ax en País de Fois (Alibèrt 1935, 419; Deledar & Poujade 1992) e Dacs en Shalòssa (Petit dictionnaire, 1984. 128). Una uniformizacion grafica Ax/Dax o Acs/Dacs es pas indispensabla en tèrmes practics de lectura. Amb la meteissa racina avèm Ais de Provença ; una grafia Aix* o Aics* seriá una tissa pedanta e inutila." e Domergue Sumien, https://web.archive.org/web/20171107022730/https://opinion.jornalet.com/lenga/blog/2381/lei-noms-dais-de-provenca-de-dacs-e-de-la-vila-dax
* ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
* ↑ https://web.archive.org/web/20120316000828/http://toponimiaoc.webs.com/40lanas.htm
* 1 2 3 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 91-92
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 7, a Aix-en-Provence
* ↑ http://www.sudouest.fr/2016/11/08/elisabeth-bonjean-maire-comme-prevu-2560919-3350.php#xtatc=INT-7-[bloc_article_payant_A2]
* ↑ http://www.sudouest.fr/2016/10/28/video-l-emouvante-declaration-de-gabriel-bellocq-au-conseil-municipal-de-dax-2550409-3350.php
| Patrimòni Mondial de l'UNESCO | Etapa precedenta' ' Romavatge de Sant Jacme de Compostèla Via Turonensis Etapa seguenta' ' |
* Portau de Gasconha