OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vocala barrada posteriora non arredondida

La vocala barrada posteriora non arredondida es una vocala que s'emplega per qualques lengas parladas. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨ɯ⟩. Aquò correspond siágue a una "m" virada, siágue a una "u dobla" (doas u pagadas). Son equivalent X-SAMPA es "M".

## Caracteristicas

* Son degràs d'apertura es [[vocala barrada|barrat], valent a dire que la lenga es tan prèpa dau paladar coma possible.
* Son ponch d'articualcion es posterior, valent a dire que la lenga es plaçada tan luònh en darrièr de la boca coma possible.
* Son caractèr de redondetat es non arredondit, çò que significa que las labras son arredondidas.

## En Occitan

Aqueste sòn existís pas en occitan

## Dins las autras lengas

* Azeri: qırx [gɯrx] "quaranta"
* Irlandés: coal [kʰɯːl̪ˠ] "estrech"
* Corean: 음식 eumsik [ɯːmɕik̚] "norridura"
* Portugués: pegar [pɯˈɣaɾ] "trapar"/"prene"
* Turc: ılık [ɯɫɯk] "caud"
* Turcmen: ýaşyl [jäːˈʃɯl] "vèrd"
* Vietnamian: tư [tɯ] "quatre"
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Òrdre (biologia)

En biologia, l'òrdre es lo quatren nivèl de classificacion scientifica classica de las espècias viventas (veire sistematica). Los nivèls e sosnivèls abitualament utilizats son los seguents :
# Òrdre Nacionau dau Meriti

L'Òrdre Nacionau dau Meriti es una decoracion de la Republica Francesa creada en 1963 per Charles de Gaulle. Es destinada a guierdonar lei meritis civius o militars renduts a la nacion francesa. Destinada a recompensar d'accions meritants que permetián pas de recebre la Legion d'Onor, remplacèt divèrsei decoracions colonialas e ministerialas ancianas. Es la quatrena decoracion dins l'òrdre de precedéncia dei medalhas francesas.
# Òrca

L'òrca (Orcinus orca) es un mamifèr marin de l'òrdre dels cetacèus. Aperten coma lo dalfin oceanic, a la familha dels Delphinidae. S'encontra pels oceans del mond entièr, dempuèi las fredas regions articas entrò a las caudas mars tropicalas, es lo mamifèr qu'a la distribucion sus tèrra pus importanta après l'òme. Es un animal predador que s'alimenta de peisses, tortugas, ausèls, fòcas, làmias e quitament dels autres cetacèus. Possedís pas d'enemics naturals.
# Òrdi deu Temple

L'Òrdi deu Temple (var. Òrdre deu Temple, Òrdre del Temple, Òrdre dau Temple, Òrdre deu Temple) o Òrdi deus Companhs Sordats deu Crist e deu Temple de Salamon, mei conegut com los Templèrs (var. Templièrs, Templiers, Templèirs) que ho un òrdi religiós catolic de cavalèrs encargats d'emparar los romius e qui ho actiu durant las guèrras en Tèrra Santa entà emparar los Estats Latins d'Orient.
En Euròpa, que desvolopèn ua ret de Comanderias on podèvan acessar los romius contra argent. Que vadón atau hèra actius suu plan economic tanben, e poderós.
Dab la fin deus Estats Romans d'Orient, la loa activitat economica que vadó hèra dominanta suber la loa capacitat militara au medish temps que la mes·hidança entà eths creishè. Lo rei Felip IV de França qui'us devèva ua soma importanta d'argent que'n obtiengó la loa condemnacion. Lo lor darrèr Gran Mèste, Jacques de Molay, que ho cremat a París en 1314.
# Òrdi deus premontrés

L'Òrdi deus Premontrés o Òrdi deus Canonges regulars de Premontré qu'ei un òrdi religiós fondat per Sant Norbert de Xanten en 1120 a Premontré en Picardia orientau (dens l'actuau departament d'Aisne) en bèth seguir la regla de Sant Augustin. Qu'amassan òrdis d'mis, de hemnas o de laïcs dab la dobla mission de contemlacion e d'apostolat auprès deus los hidèus en bèth seguir la devisa de Sant Augustin : sanctitatem et clericatum ("santetat e apostolat"). Per la loa segonda mission qu'an avut, dinc a 1970 lo lor rite : lo Rite Premontrés.
La loa purmèra abadia que ho donc l'abadia de Premontré, uei transformada en espitau psiquiatric.

## Anecdòtas

En Bearn que los premontrés que hon los purmèrs a qui e ho hidada l'empara de la capèra de Nosta Dauna de Sarrança. En Belgica que son a l'origina de l'abadia de Leffe qui ei uèi lo dia ua marca de cervesa de la mei famosas.
# Òrc

Un òrc es una creatura imaginària, inspirada dau gobelin dei legendas germanicas. Es a l'origina una espècia umanoïda dei mors brutalas, dins l'òbra de J.R.R. Tolkien, Bilbo lo hobbit e Lo Senhor deis Anèus.
Tolkien a nomat orc (mot anglés originau) aqueu tipe de creatura, assimilable a un demòni, d'après Orcus, nom d'un dieu dau monde sosterranh de la mitologia romana. De mai, lo mot orc significa "pòrc" en gaelic, la p disapareissent dins aquesta lenga. Aquò, correspònde a sa facha pòrcina.

## Leis òrcs dins Donjons & Dragons

Leis òrcs son d'umanoïdes monstruós de granda talha. Ben que son d'aspècte tant variable que leis umans, la màger part an una pèu grisassa, un frònt bas e fòrça clinat, un visatge pòrcin, una maissèla impausanta e d'ulhaus coma lei defensas de singlar. Sa pilositat fòrça desvolopada es rufa, seis aurelhas son coma aquelei d'un lop e an leis uelhs roges.
Leis òrcs son brutaus e agressius, vivon generalament de pilhatge e de maraudatge. Seis enemics ereditaris son leis elfes : dins la cosmologia estandard de D&D, lei legendas òrcs còntan coma lo dieu elfe Corellon Larethian a emborniat lo dieu òrc Gruumsh dins un duèl legendari.
Son organizats en societat tribala, totjorn en cèrca de novèus territòris de pilhar.
Son leis opausants mai populars dei gropes de jogaires, ambé la familha dei gobelins.
La descripcion, la definicion e lei caracteristicas de juec deis òrcs an evoluit au cors deis edicions. En particular, son alinhament, qu'èra leiau marrit dins la segonda edicion d'Advanced Dungeons & Dragons, es devengut caotic marrit dins la tresena edicion de D&D.
* Leis òrcs dei Reiaumes Oblidats son aquelei dau D&D de basa.
# Òrcs

Òrcs (Orx en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [ɔrks]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Martinus de Oreso, Oresum, en latin, aus sègles XI-XII, Oresc, Ors, Os aus sègles XI-XII, Oresk en 1242, Aqua de Stang d'Oresk prope Labenne en 1255, Orst (mapa de 1714), Orx (mapa de 1733).
La prumèra fòrma, Oreso (deu cartulari de Dacs), que contién ua cacografia, la letra o finala que representa probablament -c etimologic qui's tròba dens las atestacions seguentas. Lo nom que correspón a l'epòca aquitanica e qu'ei format benlhèu de oru, « proprietat agricòla, sòu » (ur, « aiga, en basco », per J.B. Orpustan) e de eski, « biule, vèrnhe, tremble, tot arbo qui's plai dens l'aiga », çò qui dona lo sens generau de « sòu propici a aquera vegetacion », coërent dab la natura deu lòc, format de braus. L'origina deu nom, pr'aquò, ei pas assegurada. La fòrma recenta deu nom qu'ei diuvuda a ua metatèsi : *òresc > *òrsc (dab un -c qui risca afebli's en -t, véder l'atestacion de 1714) > òrcs; la metatèsi que sauva probablament lo timbre de l'oclusiva c.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2020 | 2026 | Bertrand Desclaux | | |
| 2004 | 2020 | Francis Lapébie | PS | retirat de quadre bancari |
| | 2004 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 579, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 444 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 566 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 490 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 338 | 347 | 320 | 342 | 370 | 422 | 454 | 447 | 469 482 |
| 2009 | 2010 |
| 495 510 | 521 534 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Nòtas

* ↑ http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 174
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/05/25/bertrand-desclaux-est-le-nouveau-maire-d-orx-7510279-3473.php
* Portau de Gasconha
# 31 d'agost
## Eveniments

* 1957 - independéncia de Malàisia.
* 1962 - independéncia de Trinitat e Tobago.
* 1991 - independéncia de Quirguizstan

## Naissenças

* 1797 - Ramón Castilla, president de Peró (m. 1867)
* 1880 - Reina Guilhemina dels Païses Basses (m. 1962)
* 1907 - Ramon Magsaysay, president de las Filipinas (m. 1957)
* 1945 - Itzhak Perlman, violonista israelian
* 1947 - Somchai Wongsawat, primièr ministre de Tailàndia
* 1948 - Gustau Aliròl, universitari e politician occitan
* 1949 - Hugh David Politzer, fisician american, Prèmi Nobel
* 1954 - Robert Kocharyan, president e primièr ministre d'Armenia
* 1956 - Masashi Tashiro, musician japonés
* 1970 - Nikola Gruevski, primièr ministre de la Republica de Macedònia

## Decèsses

* 1422 - Rei Enric V d'Anglatèrra (n. 1387)
* 1724 - Rei Loís d'Espanha (n. 1707)
* 1867 - Charles Baudelaire, poèta francés (n. 1821)
* 1963 - Georges Braque, pintor francés (n. 1882)
* 1986 - Urho Kekkonen, president e primièr ministre de Finlàndia (n. 1900)
* 1986 - Jorge Alessandri Rodríguez, president de Chile (n. 1896)
* 1997 - Princessa Diana Spencer (n. 1961)
* 1997 - Dodi Al-Fayed, entrepreneire egiptian (n. 1955)
* 2002 - George Hornidge Porter, quimista britanic, Prèmi Nobel (n. 1920)
* 2002 - Lionel Hampton, Musician american (n. 1908)
* 2005 - Eladia Blázquez, cantaira, instrumentista e compositora de tango e escrivana argentina (n. 1931)
* 2010 - Laurent Fignon, ciclista francés (n. 1960)
Vejatz tanben:
* 30 d'agost | 1 de setembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 30 de març
## Eveniments

* 1842 - Primièra utilizacion d'un anestesic en una cirurgia, pel mètge Crawford Williamson Long

## Naissenças

* 1745 - Francisco José de Goya y Lucientes, pintre espanhòl (m.1828)
* 1793 - Juan Manuel de Rosas, cap d'Estat argentin (m 1877)
* 1844 - Paul Verlaine, poèta francés (m.1896)
* 1853 - Vincent van Gogh, pintre olandés (m.1890)
* 1945 - Eric Clapton, cantaire american
* 1968 - Céline Dion, cantaira canadiana
* 1979 - Norah Jones, cantaira de jazz americana.

## Decèsses

* 1950 - Léon Blum, primièr ministre de França (n.1872)
* 1986 - James Cagney, actor american (n.1899)
Vejatz tanben:
* 29 de març | 31 de març
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 30 de novembre
## Eveniments

* 1710 - L'Empèri Otoman declara la guèrra a Russia.
* 1786 - Toscana es lo primièr estat modèrne qu'abolís la pena de mòrt.
* 1853 - Guèrra de Crimèa: a la batalha de Sinop, la flòta russa derrota la flòta turca.
* 1961 - U Thant es elegit Secretari General de las Nacions Unidas.
* 1966 - Independéncia de Barbados.
* 1967 - Independéncia de l'Iemèn del Sud.
* 1982 - Joan Pau II fai la primièra visita d'un papa en Espanha.

## Naissenças

* 1667 - Jonathan Swift, escrivan angloirlandés (m. 1745)
* 1817 - Christian Matthias Theodor Mommsen, escrivan alemand, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1903)
* 1835 - Mark Twain, escrivan american (m. 1910)
* 1847 - Afonso Pena, president de Brasil (m. 1909)
* 1869 - Gustaf Dalén, fisician suedés, Prèmi Nobel de Fisica (m. 1937)
* 1874 - Sir Winston Churchill, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1965)
* 1889 - Edgar Douglas Adrian, fisiologista britanic, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1977)
* 1915 - Henry Taube, quimista canadian, Prèmi Nobel de Quimia (m. 2005)
* 1937 - Ridley Scott, realizaire american de cinèma
* 1945 - Roger Glover, musician britanic (Deep Purple)
* 1955 - Billy Idol, cantaire anglés
* 1960 – Gary Lineker, jogaire de fotbòl anglés
* 1985 – Kaley Cuoco, actritz americana

## Decèsses

* 1900 - Oscar Wilde, autor angloirlandés (n.1854)
* 1935 - Fernando Pessoa, escrivan e poèta portugués (n.1888)
* 1953 - Francis Picabia, pintor francés (n.1879)
* 1979 - Zeppo Marx, actor american (n. 1901)
Vejatz tanben:
* 29 de novembre | 1èr de decembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 30 de mai
## Naissenças

* 1757 - Henry Addington, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1844)
* 1814 - Mikhail Bakunin, anarquista rus (m. 1876)
* 1845 - Rei Amadèu Ièr d'Espanha (m. 1890)
* 1908 - Hannes Alfvén, fisician suedés, Prèmi Nobel (m. 1995)
* 1909 - Benny Goodman, compositor e director d'orquèstra american (m. 1986)
* 1912 - Julius Axelrod, bioquimista american, Prèmi Nobel (m. 2004)
* 1941 - Detlev Blanke, lingüista e Esperantista alemand
* 1951 - Fernando Lugo, president de Paraguai
* 1955 - Brian Kent Kobilka, quimista american, Prèmi Nobel
* 1959 - Ann Hampton Callaway, cantaira, compositora e actritz americana
* 1968 - Zacarias Moussaoui, terrorista francés
* 1974 - Andry Rajoelina, president de Madagascar
* 1980 - Anna Ohura, actritz e modèla pornografica japonesa
* 1989 - Alexandra Dulgheru, jogaira de tennis romanesa
* 1991 - Johan Martial, fotbolaire francés

## Decèsses

* 1431 - Joana d'Arc, eroïna francesa (n. 1412)
* 1640 - Peter Paul Rubens, pintor flamenc (n. 1577)
* 1744 - Alexander Pope, poèta anglés (n. 1688)
* 1778 - Voltaire, filosòf e escrivan francés (n. 1694)
* 1867 - Ramón Castilla, president de Peró (n. 1797)
* 1901 - Victor D'Hondt, avocat e professor bèlga (n. 1841)
* 1912 - Wilbur Wright, inventor american (n. 1867)
* 1934 - Heihachiro Togo, almiral japonés (n. 1848)
* 1960 - Boris Pasternak, escrivan rus, Prèmi Nobel (n. 1890)
* 1961 - Rafael Leónidas Trujillo, president de la Republica Dominicana (n. 1891)
* 1964 - Leo Szilard, fisician e biològ molecular ongrés (n. 1898)
* 1981 - Ziaur Rahman, president de Bangladèsh (n. 1936)
* 1992 - Karl Carstens, president d'Alemanha Occidentala (n. 1914)
* 2009 - Efraim Katzir, biofisician e president d'Israèl (n. 1916)
* 2011 - Rosalyn Sussman Yalow, bioquimista e mètge american, Prèmi Nobel (n. 1921)
* 2012 - Andrew Huxley, fisiologista britanic, Prèmi Nobel (n. 1917)
Veire tanben :
* 29 de mai | 31 de mai
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 31 d'octobre
## Naissenças

* 1345 - Rei Ferrand I de Portugal (m. 1383)
* 1391 - Rei Duarte I de Portugal (m. 1438)
* 1790 - Francisco Javier de Istúriz, primièr ministre d'Espanha (m. 1871)
* 1795 - John Keats, poèta britanic (m. 1825)
* 1831 - Paolo Mantegazza, antropològ, fisiologista, escrivan e politician italian (m. 1910)
* 1835 - Adolf von Baeyer, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1917)
* 1856 - Carlos Antonio Mendoza, president de Panamà (m. 1916)
* 1880 - Arthur Wellin, cineasta alemand (m. possiblement 1941)
* 1887 - Chiang Kai-shek, president de la Republica de China (m. 1975)
* 1895 - Fanfòna Guillierme, manadièra occitana (m. 1989)
* 1902 - Carlos Drummond de Andrade, poèta brasilièr (m. 1987)
* 1922 - Norodom Sihanouk, rei de Cambòtja (m. 2012)
* 1925 - John Pople, quimista anglés, Prèmi Nobel (m. 2004)
* 1929 - Bud Spencer, actor italian
* 1947 - Herman Van Rompuy, primièr ministre de Belgica
* 1959 - François Lamy, politician francés
* 1961 - Peter Robert Jackson, realizator neozelandés
* 1963 - Dunga, fotbolaire e director d'esquipa de futbòl brasilièr
* 1973 - Beverly Lynne, actritz americana
* 1990 - J.I.D, cantaire de rap american

## Decèsses

* 1929 - António José de Almeida, president de Portugal (n. 1866)
* 1936 - Ignacy Daszyński, primièr ministre de Polonha (n. 1866)
* 1946 - Wincenty Witos, primièr ministre de Polonha (n. 1874)
* 1955 - Albèrt Dauzat, lingüista occitan (n. 1877)
* 1968 - Joan Fèlix, politician occitan (n. 1885)
* 1984 - Indira Gandhi, primièr ministre d'Índia, (n. 1917)
* 1986 - Robert Sanderson Mulliken, fisician e quimista american, Prèmi Nobel (n. 1896)
* 1993 - Federico Fellini, realizator italian (n. 1920)
* 1993 - River Phoenix, actor american (n. 1970)
* 2002 - Mihail Stasinopoulos, president de Grècia (n. 1903)
* 2006 - Pieter Willem Botha, primièr ministre de Sudafrica (n. 1916)
* 2011 - Ali Saïbou, president di Nigèr (n. 1940)
Vejatz tanben:
* 30 d'octobre | 1 de novembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 30 de julhet
## Eveniments

* 1980 - independéncia del Vanuatu.

## Naissenças

* 1863 - Henry Ford, industrial american (m.1947).
* 1925 - Kees Mok, lingüista neerlandés
* 1947 - Arnold Schwarzenegger, actor e politician american.
* 1948 - Jean Reno, actor francés.

## Decèsses

Veire tanben :
* 29 de julhet | 31 de julhet
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 30 de junh
## Eveniments

* 1520 - Los espanhòls son forabandits de Tenochtitlan.
* 1941 - Operacion Barbarossa: tropas alemandas prenon Lviv.
* 1960 - Lo Còngo bèlga ven independent, amb lo nom de Republica de Còngo (modificat en 1964 en Zaire)

## Naissenças

* 1911 - Czesław Miłosz, escrivan polonés, Prèmi Nobel de Literatura (m. 2004)
* 1914 - Francisco da Costa Gomes, president de Portugal (m. 2001)
* 1926 - Paul Berg, bioquimista american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
* 1966 - Mike Tyson, èx-boxaire american
* 1975 - Ralf Schumacher, pilòt alemand de Formula 1
* 1985 - Michael Phelps, nadaire american

## Decèsses

* 1919 - John William Strutt Rayleigh, fisician britanic, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1842)
* 1934 - Kurt von Schleicher, cancelièr d'Alemanha (n. 1882)
* 2001 - Chet Atkins, musician american (n. 1924)
* 2017 - Simone Veil, femna politica francesa, membre de l'Acadèmia francesa (n. 1927)
Vejatz tanben:
* 29 de junh | 1 de julhet
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 30 de setembre
## Eveniments

* 1966 - Independéncia de Botswana

## Naissenças

* 1870 - Jean Baptiste Perrin, fisician francés, Prèmi Nobel (m.1942)
* 1905 - Nevill Francis Mott, fisician anglés, Prèmi Nobel (m.1996)
* 1924 - Truman Capote, escrivan american (m.1984)
* 1939 - Jean-Marie Lehn, quimista francés, Prèmi Nobel
* 1943 - Johann Deisenhofer, quimista alemand, Prèmi Nobel
* 1945 - Ehud Olmert, primièr ministre d'Israèl
* 1951 - Barry Marshall, mètge australian, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
* 1964 - Monica Bellucci, actritz italiana
* 1980 - Martina Hingis, jogaira de tennis soïssa.

## Decèsses

* 1913 - Rudolf Diesel, inventor alemand (n.1858)
* 1955 – James Dean, actor american (n.1931)
* 1990 - Patrick Martindale White, escrivan australian, Prèmi Nobel (n.1913)
* 1994 - Andre Michael Lwoff, microbiologista francés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n.1902)
Vejatz tanben:
* 29 de setembre | 1 d'octobre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 31 de decembre
## Naissenças

* 1514 - Andreas Vesalius, anatomista bèlga (m. 1564)
* 1838 - Émile François Loubet, president e primièr ministre de França (m. 1929)
* 1869 - Henri Matisse, pintor francés (m. 1954)
* 1880 - George Marshall, Secretari d'Estat dels Estats Units, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1959)
* 1905 - Guy Mollet, primièr ministre de la França (m. 1975)
* 1928 - Veijo Meri, escrivan finés
* 1937 - Avram Hershko, bioquimista israelian, Prèmi Nobel de Quimia
* 1937 - Anthony Hopkins, actor galés
* 1942 - Andy Summers, guitarrista britanic (The Police)
* 1943 - John Denver, cantaire, compositor e umanista american (m. 1997)
* 1944 - Marcèu Rufo, pedopsiquiatre e professor provençal
* 1947 - Rita Lee, cantaira brasilièra
* 1948 - Donna Summer, cantaira britanica (m. 2012)
* 1953 - Lucyin Mahin, escrivan e erudit walon
* 1954 - Alex Salmond, economista, istorian e politician escocés
* 1959 - Baron Waqa, president de Nauru
* 1965 - Gong Li, actritz chinesa
* 1977 - PSY, cantaire e compositor sud-corean

## Decèsses

* 335 - Silvèstre Ièr, papa
* 1863 - Joan Jaume Leon d'Astròs, mètge, e escrivan provençal d'expression occitana (n. 1780)
* 1876 - Catherine Labouré, santa catolica (n. 1806)
* 1882 - Léon Gambetta, primièr ministre de la França (n. 1838)
* 1935 - Torahiko Terada, escrivan e fisician japonés (n. 1878)
* 1936 - Miguel de Unamuno, filosòf espanhòl (n. 1864)
* 1950 - Abat Bergèir, politician, eclesiastic e poèta occitan (n. 1881)
* 1964 - Ólafur Thors, primièr ministre d'Islàndia (n. 1892)
* 1977 - Emir Sabah III Al-Salim Al-Sabah de Kowait (n. 1913)
* 1993 - Zviad Gamsakhurdia, president de Georgia (n. 1939)
* 2004 - Gerard Debreu, economista francés, Prèmi Nobel (n. 1921)
* 2013 - James Avery, actor american (n. 1945)
Vejatz tanben:
* 30 de decembre | 1 de genièr
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Alfred Moisiu

Alfred Spiro Moisiu, engenhaire militar n. 1929, foguèt president d'Albania entre 2002 e 2007.
| Precedit per Rexhep Meidani | President d'Albania 24 de julhet de 2002 - 24 de julhet de 2007 | Seguit per Bamir Topi |
# Alfred Jarry

Alfred Jarry (1873-1907) foguèt un autor de teatre francés, creator del Teatre de l'Absurde.

## Biografia

Alfred Henri Jarry naissèt dins la vila francesa de Laval, filh de Anselme Jarry e Caroline Quernest. D'origina bretona de la part de maire, recebèt una educacion sonhada.
Conegut principalament per l'òbra de teatre Ubú Rei (1896), qu'es citada sovent coma precursora del teatre surrealista dels ans 20 e 30, Jarry utilizèt de divèrses genres literaris. Escriguèt d'òbras de teatre, romans, poesia, assag e articles de jornalisme especulatiu. Los sieus tèxtes representan un trabalh pionièr en lo teatre del absurd. Sovent grotesc e incomprés, inventèt una pseudociència nomenada "patafisica".
Lo succès primairenc de las siás òbras lo portèt a una vida desordenada e irregulara. Moriguèt en la praubesa lo 1 de novembre de 1907, de meningitis tuberculosa, dins l'Espital de la Caritat.

## Referéncias

* 1 2 3 Alfred Jarry Criticism