OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Englebelmer

Ingbèlmèr (Sonme) en picard (Englebelmer en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.

## Geografia

La municipalitat a situat a 30 km aperaquí al nòrd-es de Amians, e a 7 km al nòrd-oèst de Albert.
A traversat per la D129, #qu'en venent del Nòrd (Mailly-Maillet) se dirigís cap al Sud e Martinsart, masatge caseriu de Mesnil-Martinsart.
La commune est située à 30 km environ au nord-est d'Amiens, et à 7 km au nord-ouest d'Albert.
Elle est traversée par la D129, qui venant du Nord (Mailly-Maillet) se dirige vers le Sud et Martinsart, hameau de Mesnil-Martinsart.

### Comunas vesinas
## Istòria

De las traces d'una implantacion en lo moment de l'epòca carolingienne aurián #èsser d'amassadas al luòc-dich « Camp dels Cremats ».
En 1784-1785, la localité #conéisser una pichona efervescència a contèxt juridic.
En lo moment de la Revolucion, segon un decrèt de 1801, las doas parròquias de Englebelmer e de Vitermont #fusionar.
Lo vilatge a #èsser victima de la Primièra Guèrra mondiala en lo moment de la Batalha de la Soma, coma ne testifica lo camp entèrra-neuvien situat a proximitat.
Des traces d'une implantation lors de l'époque carolingienne auraient été retrouvées au lieu-dit « Champ des Brûlés ».
En 1784-1785, la localité connut une petite effervescence à contexte juridique.
Lors de la Révolution, selon un décret de 1801, les deux paroisses d'Englebelmer et de Vitermont fusionnèrent.
Le village a été victime de la Première Guerre mondiale lors de la Bataille de la Somme, comme en témoigne le camp terre-neuvien situé à proximité.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Daniel Fromont |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 531 | 570 | 665 | 753 | 706 | 697 | 695 | 692 | 646 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 542 | 570 | 560 | 536 | 525 | 467 | 445 | 418 | 407 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 383 | 374 | 349 | 258 | 291 | 257 | 244 | 259 | 276 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 264 | 287 | 276 | 269 | 258 | 242 | 241 | 241 | 243 |
| 2009 | 2010 |
| 247 252 | 262 265 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ Colleccion dels inventaris somaris de l'Archiu départementales anteriors a 1790, consultable en linha.
* ↑ Collection des inventaires sommaires des Archives départementales antérieures à 1790, consultable en ligne.
* Portal de las comunas de França
# Engente

Engente es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Nicole Sivelle |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 155 | 166 | 159 | 137 | 148 | 153 | 162 | 152 | 152 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 138 | 143 | 137 | 130 | 120 | 124 | 126 | 142 | 121 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 109 | 97 | 86 | 84 | 81 | 86 | 70 | 56 | 61 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 46 | 51 | 51 | 59 | 61 | 46 | 45 | 45 | 44 |
| 2009 | 2010 |
| 43 44 | 43 43 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Engis

Engis es una comuna de la província bèlga de Lièja.
# Guèrra dau Pacific

La Guèrra dau Pacific (ò Guèrra dau Saunitre) es una guèrra qu'opausèt Chile a Peró e Bolívia de 1879 a 1884. L'enjòc dau conflicte èra dau departament bolivian dau Litorau e de la region peroviana de Tarapacá. Fòrça investisseires chilens avián desvolopat la region, en particular lei minas de saunitre e de güano, de matèrias premieras qu'èran indispensablas a la fabricacion d'explosius e d'engrais. Aquela importància dei marchands e industriaus chilens foguèt percebuda coma una menaça per lei Perovians e lei Bolivians e de mesuras foguèron presas per redurre lor influéncia. Sostenguts per lei Britanics, lei Chilens prenguèron alora l'iniciativa dau conflicte en ocupant lo pòrt d'Antofagasta. Après aver eliminat la flòta peroviana, ataquèron dins lo desèrt d'Atacama onte lei tropas bolivianas e perovianas foguèron batudas. Bolívia abandonèt la guèrra tre 1881, mai Peró assaièt de resistir, comprés après la casuda de Lima. Aquò menèt a una perseguida dau conflicte qu'entraïnèt una guèrra civila en Peró e Chile aprofichèt la situacion per impausar un tractat de patz favorable a seis interès.
A l'eissida dau conflicte, Chile conquistèt 200 000 km² de territòris novèus. Aquela guèrra demòra una importanta fònt de tensions en America dau Sud. En 1929, sota la pression deis Estats Units, Chile deguèt ansin restituïr la vila de Tacna a Peró. Pasmens, lo problema pus grèu engendrat per lo conflicte es la pèrda de son unic accès a la mar per Bolívia. D'efiech, s'un tractat foguèt signat en 1904 per ofrir divèrseis avantatges a Bolívia per son comèrci exterior, lo govèrn dau país contunia de revendicar un accès sobeiran a la mar.

## Liames intèrnes

* Saunitre.

## Bibliografia

* (fr) Pierre Razoux, Le Chili en Guerre, París, Economica, 2005.
# Guèrra d'Ogaden

La guèrra d'Ogaden se debanèt dau 13 de julhèt de 1977 au 15 de març de 1978 entre Etiopia, ajudada per l'URSS, Cuba e Iemèn dau Sud, e Somalia ajudada per d'insureccions situadas sus lo territòri etiopian avans lo començament dau conflicte. Foguèt entraïnada per lei revendicacions territòrialas dau govèrn de Somalia sus la region d'Ogaden situada dins la partida orientala d'Etiopia. Lo començament de la guèrra foguèt favorable ai Somalians que capitèron d'intrar sus lo territòri etiopian e 90 % d'Ogaden foguèt ocupat en setembre de 1977. Pasmens, aquela progression somaliana causèt lo maucontentament d'URSS. Aliats d'Etiopia e de Somalia au començament de la guèrra, lei Sovietics chausiguèron finalament d'ajudar leis Etiopians. Cuba e Iemèn dau Sud, tanben aliats d'URSS, mandèron tanben de còrs expedicionaris en Etiopia. En particular, la participacion cubana foguèt decisiva car permetèt de blocar lei fòrças somalianas a partir de novembre de 1977. En genier de 1978, lei linhas somalianas foguèron finalament rompudas e Somalia deguèt pauc a pauc abandonar Ogaden. Lei combats s'acabèron quand leis Etiopians e seis aliats agantèron la frontiera entre Etiopia e Somalia.
Aquela guèrra aguèt de consequéncias fòrça importantas per Somalia que son estat èra bastit sus una ideologia nacionalista desirosa de formar la « Granda Somalia ». Òr, après sa desfacha de 1978, lo regime de Mogadisho deguèt faciar una tièra de crisis — militara en causa de sei pèrdas, economica en causa de son esfòrç de guèrra e ideologica en causa de l'afondrament de sei revendicacions — que menèt a son afondrament totau en 1991.
# Guèrra dau Rif

La Guèrra dau Rif foguèt una guèrra coloniala opausant de 1921 a 1926 lei tribús dau nòrd de Marròc, alora sota dominacion espanhòula, ais Espanhòus ajudats a partir de 1925 per lei Francés. S'acabèt per una victòria dei poissanças colonialas e per la dissolucion de la Republica dau Rif formada per leis abitants de la region.
Lo conflicte acomencèt vèrs la fin de 1920 o lo començament de 1921 quand una armada espanhòula intrèt dins la region dau Rif per reprimir una revòuta locala e còntrar l'influéncia francesa dins lo sector. Pasmens, l'intervencion espanhòula entraïnèt una insureccion generalizada sota lo comandament de Muhammad ibn Abd al-Karim al-Khattabi. Lo 20 de julhèt de 1921, lei fòrças espanhòulas foguèron esquichadas a la batalha d'Anoal e Espanha perdèt lo contraròtle de la màger part dau nòrd de Marròc. Lo 1$^{en}$ de febrier de 1922, Abd al-Karim proclamèt la Republica dau Rif e organizèt lei tribús de la region per formar un estat centralizat e contuniar la guèrra còntra leis Espanhòus. Ansin, en 1924, leis Espanhòus tenguèron solament quauquei pòrts.
En decembre de 1924, Espanha acomencèt de negociar ambé Abd al-Karim. Aquò entraïnèt d'insureccions dins la zona francesa de Marròc puei una ataca per lei fòrças dau Rif. Pasmens, aqueleis ofensivas foguèron blocadas per lei Francés que formèron una aliança ambé leis Espanhòus e mandèron un còrs expedicionari fòrça important e equipat de mejans modèrns. A partir de setembre de 1925, una tièra d'ofensivas dei poissanças colonialas s'acabèt donc per la conquista dau territòri dau Rif e per la capitulacion d'Abd al-Karim lo 30 de mai de 1926.
# Guèrra dau Chaco

La Guèrra dau Chaco se debanèt dau 15 de junh de 1932 au 12 de junh de 1935 entre Bolívia e Paraguai. Foguèt entraïnada per de rumors afirmant la preséncia de jaciments de petròli dins la region entre lei dos estats. Lo 15 de junh de 1932, una escaramocha frontaliera entraïnèt l'escalada e lo començament de la guèrra dubèrta. Bolívia foguèt sostenguda per de companhiás estatsunidencas e Paraguai per de companhiás britanicas. Ansin, lei dos camps poguèron obtenir d'armaments modèrns e, coma la Guèrra d'Espanha de 1936-1939, la guèrra foguèt utilizada per assaiar d'armas o de tacticas novèlas.
Sus lo prat batalhier, l'armada paraguiana prenguèt l'avantatge au començament dau conflicte. En decembre de 1932, una contraofensiva boliviana mau capitèt de causar de pèrdas importantas ai Paraguians que poguèron tornarmai avançar a partir de la fin de l'annada 1933. Aquelei desfachas entraïnèron un còp d'estat militar en Bolívia e lo rebutament dau president. Pasmens, aquò permetèt de redreiçar la situacion boliviana e d'estabilizar lo front. Fin finala, lei dificultats economicas intèrnas dei dos país entraïnèron la dubertura de negociacions e la signatura d'un alta-au-fuòc lo 12 de junh de 1935.
Un tractat de patz será signat en 1938. Dins aquò, la definicion definitiva de la frontiera entre lei dos país foguèt solament acceptada en 2009.
# Julius Brink

Julius Brink (Münster, Alemanha, 6 de julh de 1982) es un ancian voleiaire de plaja alemand.
# Julius Leber

Julius Leber (Biesheim, 16 de novembre de 1891 - Berlin, preson de Plötzensee, 5 de genièr de 1945), es un resistant alsacian contra lo nazisme.
# Julius Nepos

Julius Nepos$^{[JuliNepot?]}$ (vèrs 430 - 480) foguèt un emperaire roman que reinèt de junh de 474 au 28 d'aost de 475. Succediguèt a Gliceri e foguèt remplaçat per Romulus August.
Generau grèc de l'armada de l'Empèri Roman d'Orient, èra cargat de rebutar Gliceri considerat coma un usurpator per Zenon. Après son succès, foguèt proclamat emperaire per sei soudats. Pasmens, en causa de la manca de sostèn de la populacion e deis elèits occidentalas, perdèt lo poder en 475 e foguèt assassinat en 480. Èra lo darrier emperaire d'Occident oficialament reconegut per Constantinòble.
# Julius Wagner-Jauregg

Julius Wagner-Jauregg (n. en 1857, m. en 1940) foguèt un mètge austriac. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1927.
# Juliénas

Juliénas en arpitan (Juliénas en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

Juliénas A situat en lo Beaujolais.
Juliénas est situé dans le Beaujolais.

### Comunas vesinas
## Istòria

Cap de traça d'aucupacion a pas testificat pendent la periòde romaine, tant al nivèl archéologique #que bibliographique.
Aucune trace d'occupation n'est attestée pendant la période romaine, tant au niveau archéologique que bibliographique.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Lilian Matray |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 096 | 1 061 | 1 030 | 1 343 | 1 264 | 1 288 | 1 296 | 1 287 | 1 315 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 293 | 1 253 | 1 342 | 1 288 | 1 323 | 1 240 | 1 149 | 1 145 | 1 175 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 139 | 1 154 | 1 068 | 888 | 909 | 901 | 927 | 796 | 747 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 752 | 694 | 648 | 642 | 703 | 792 | 812 | 804 | 809 |
| 2009 | 2010 |
| 826 865 | 838 876 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Odile Faure-Brac, Mapa archéologique de la Gaule - Lo Rhône, 69/1, ISBN: 2-87754-096-0, pàg. 251
* ↑ Odile Faure-Brac, Carte archéologique de la Gaule - Le Rhône, 69/1, ISBN: 2-87754-096-0, p. 251
* Portau d'Arpitània
# Julius Klengel

Julius Klengel (Leipzig, lo 24 de seteme de 1859 – lo 27 d'octobre de 1933) ho un violoncelista alemand e un pedagòg d'aqueth instrument. Que ho professor au Conservatòri de Leipzig. Com compositor qu'estampè los sons estudis per violoncèl.
# Julián Gil

Julián Gil (nascut Imanol Julián Elías Gil Beltrán en 1970) es un famós actor argentin de cinèma, de television e de teatre.
Un deus sons ròtles mei famós qu'èra lo deu Por amar sin ley.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
# Julius Binder

Julius Binder (Würzburg, Alemanha, 12 de mai de 1870 – Göttingen, 28 d'agost de 1939) foguèt un filosòf del drech alemand.

## Òbras

* Das Problem der Juristischen Persönlichkeit (1907)
* Rechtsbegriff und Rechtsidee, 1915
* Philosophie der Rechts, 1925
* Grundlegung zur Rechtsphilosophie, 1935
* System der Rechtsphilosophie, 1937
# Julius Maada Bio

Julius Maada Bio (n. lo 12 de mai de 1964 à Tihun) es un militar e òme politic sierraleonés. En 1996, dirigís un còp d'estat e es cap de l'Estat del 17 de genièr al 29 de març. En 2018, es elegit a president de la Republica. Dintra en foncions lo 4 d'abril.
# Enrico Letta

Enrico Letta (Pisa, 20 d'agost de 1966) es un politician italian de centre-esquèrra. Foguèt lo president del conselh de ministres de la Republica Italiana d'un govèrn format gràcias a una coalicion facha de quatre partits del 28 d'abril de 2013 fins al 14 de febrièr de 2014. Foguèt anteriorament ministre dels afars europèus de 1998 a 1999, puèi ministre de l'industria de 1999 a 2001 e puèi secretari del Conselh dels Ministres de 2006 a 2008. Aprèp la decision de son partit de formar un novèl govèrn, Letta demissionèt de sa foncion de president del conselh de ministres lo 13 de febrièr de 2013.

## Biografia

Enrico Letta nasquèt a Pisa en 1966 dins una familha de notables del país. Son paire, Giorgio Letta, es un professor de matematicas de l'Universitat de Pisa, membre de l'Acadèmia dei Lincei e de l'Acadèmia Nacionala Italiana de las Sciéncias. Son oncle, Gianni Letta, es un politician de centre-drech e conselhièr de Silvio Berlusconi mentre qu'un autre oncle, Cesare Letta, es un arqueològ e universitari pro famós, e finalament sa tanta, Maria Teresa Letta, es la vicepresidenta de la Crotz Roja. Del costat de sa maire, un de sos grands oncles foguèt lo poèta e dramaturg Gian Paolo Bazzoni.
| Precedit per Mario Monti | President del Conselh d'Itàlia 28 d'abril de 2013 - 21 de març de 2014 | Seguit per Matteo Renzi |
# Enric de Tolosa-Lautrèc

Enric de Tolosa-Lautrèc o correntament Tolosa-Lautrèc (nom d'origina: Enric Maria Ramon de Tolosa-Lautrèc-Montfan) (en francés: Henri de Toulouse-Lautrec, Toulouse-Lautrec, Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec Monfa), nascut en 1864, mòrt en 1901, foguèt un pintor e dessenhaire occitan (e francés).

## Galariá

* Aristide Bruant
* Sescau
* Le Moulin Rouge
* La Goulue
* La troupe de mlle eglantine
* Divan Japonais
* Femme nue etendue sur un divan
* Pastel
* Jane Avril
* Justine Dieuhl
* Suzane Valadon
* Loie Fuller
# Enrico Carattoni

Enrico Carattoni (Borgomaggiore, 18 de mai de 1985) es un òme politic santmarinés (esquèrra unida) qu’es capitani regent del 1èr d'octobre de 2017 al 31 de març de 2018 amb Matteo Fiorini.
Èra ja estat capitani regent del 1èr d'octobre de 2011 al 31 de març de 2012 amb Gabriele Gatti.
# Enrico De Nicola

Enrico De Nicola (Nàpols, 9 de novembre de 1877 - Torre del Greco, Nàpols, 1 d'octobre de 1959) foguèt un politician, jurista e jornalista italian, membre del Partit Liberal Italian. Foguèt president provisòri d'Itàlia de 1946 a 1948 e primièr president de la Republica italiana dempuèi l'1 de genièr de 1948 fins a l'11 de mai d'aquel meteis an.
# Enrique Bolaños

Enrique José Bolaños Geyer, engenhaire, òme d'afars e politician n. 1928, foguèt president de Nicaragua entre 2002 e 2007.
| Precedit per Arnoldo Alemán Lacayo | President de Nicaragua 10 de genièr de 2002 - 10 de genièr de 2007 | Seguit per Daniel Ortega Saavedra |
# Enric lo Jove

Enric lo Jove (28 de febrier de 1155 – 11 de junh de 1183), fuguet lo dosesme daus cinc filhs d'Enric II d'Anglatèrra e d'Alienòr d'Aquitània. Ten son chafre de son coronament dau vivent de son pair.
Se deu a Bertran de Bòrn aqueu planh remirable qu'escriguet a la mòrt dau jove rei d'Anglaterra :
Si tuit li dòl, e-il plor, e-il marriment E las dolors, e-il dam, e-il chaitivier Qu'òm anc agués en est segle dolent Fossen ensems, sembleran tuit leugier Contra la mòrt del joven rei englés.
# Enrico Caruso

Enrico Caruso, nascut Errico Caruso, forma napolitana del nom (Nàpols, 25 de febrièr de 1873 - Nàpols, 2 d'agost de 1921) foguèt un famòs cantaire d'opèra italian de la fin del sègle XIX e lo començament del sègle XX. Es generalament considerat coma lo melhor cantaire d'opèra de totes los temps.

## Biografia

Enrico Caruso nasquèt a Nàpols dins una familha plan paura que comptèt sèt enfants mas que sonque tres subrevisquèron. Son paire, Marcellino Caruso, èra mecanician e quand Enrico faguèt 11 ans comencèt a trabalhar, primièr amb lo paire, puèi coma obrièr dins una fabrica de teissuts. Sa carrièra musicala s'entamenèt jove qu'èra ja cantaire dins la corala de la parròquia. Puèi quand trabalhava pas interpretava de cançons popularas dins los restaurants de la vila. Mai tard seguiguèt durant tres ans los corses de Guglielmo Vergine que l'incitèt a cambiar son nom napolitan Errico en sa version italiana Enrico.
# Enrique Gorriarán Merlo

Enrique Gorriarán Merlo (San Nicolás de los Arroyos, lo 18 d'octobre de 1941 – Buenos Aires, lo 22 de seteme de 2006) que ho un gerrillero argentin, fondator deu Partido Revolucionario de los Trabajadores (PRT) e d l'Ejército Revolucionario del Pueblo (ERP) ; que participè a l'operacion d'execution deu sanhós dictator nicaraguian Anastasio Somoza.
# Karlheinz Kopf

Karlheinz Kopf, nascut lo 27 de junh de 1957, es un òme politic austriac membre del Partit Popular Austriac (ÖVP). Foguèt, amb Doris Bures e Norbert Hofer copresident per interim d’Àustria entre julhet de 2016 e genièr de 2017.
| Precedit per Heinz Fischer | Copresident d'Àustria 8 de julhet de 2016 - 26 de genièr de 2017 | Seguit per Alexander Van der Bellen |
# Karlsbad

Karlsbad es una vila alemanda del Land de Baden-Württemberg, près de Karlsruhe. Sa populacion èra estimada a 15 944 abitants en 2021. Sa superfícia totala es 38,02 km².
La comuna es creada lo 1èr de setembre de 1971 per la fusion de las comunas d’Auerbach, Ittersbach, Langensteinbach, Mutschelbach (fusion d'Obermutschelbach, Mittelmutschelbach e Untermutschelbach en 1936) e Spielberg. Lo vilatge vaudés d’Untermutschelbach fa desenant part del territòri de la vila.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
# Karlštejn

Karlštejn es una comuna chèca de la region de Boèmia Centrala. Sa populacion es de 807 abitants.

## Referéncias

* ↑ Český statistický úřad (Burèu estatistic chèc), Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2016 (Populacion de las comunas lo 1èr de genièr de 2016). Legir en linha.
# Karl Wilhelm Reinmuth

Karl Wilhelm Reinmuth (Heidelberg, Alemanha, 4 d'abril de 1892 – Heidelberg, 6 de mai de 1979) foguèt un astronòm alemand. Aqueste scientific aguèt una carrièra fòrça prolifica que descobriguèt 395 planetas menoras.
A títol d'omenatge l'asteroïd 1111 Reinmuthia, qu'aviá descobèrt a Heidelberg en 1912, recebèt son nom.
# Karl Ziegler

Karl Ziegler :
| imatge: cap ||
| Profession: | quimista |
| País: | Alemanha |
| Data de naissença: | 26 de novembre de 1898 |
| Luòc de naissença: | Helsa, Alemanha |
| Data de decès: | 11 d'agost de 1973 |
| Luòc de decès: | Mühleim an der Ruhr, Alemanha |
Karl Ziegler (n. en 1898, m.1973) foguèt un quimista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1963.
# Karl von Clausewitz

Karl von Clausewitz (1$^{èr}$ junh de 1780, Burg - 16 de novembre de 1831, Breslau) es un generau e un teorician militar prussian de la premiera partida dau sègle XIX. Es l'autor de De la Guèrra, paregut en 1832, qu'es considerat ocma un classic de la pensada militara occidentala.
Fiu d'un oficier prussian, es capitani a 26 ans e participèt a la campanha d'Ièna onte son còrs capitulèt a Prenzlau. Liberat, venguèt partisan de la represa dau combat per Prússia còntra Napoleon. Pasmens, foguèt pas seguit e anèt donc s'engatjar dins l'armada russa onte venguèt coronèu de la legion alemanda. Foguèt tornat integrar dins l'armada prussiana en 1814 e participèt ai combats en Belgica en 1815. Après lei guèrras napoleonenca, foguèt nomat a la direccion de l'Escòla de guèrra generala de Berlin. Aqueu pòste li laissèt de temps liure per menar sei reflexions teoricas. Puei, en 1830, venguèt inspector de l'artilhariá avans d'èsser nomat cap d'un còrs d'armada prussian en 1831. Cargat de susvelhar l'insureccion de Polonha, moriguèt durant una epidemia de colerà.
Son òbra majora, De la Guèrra, foguèt publicada après sa mòrt per sa veusa, Marie von Brühl (1779-1836). N'acabèt la redaccion a partir dei nòtas e dei brolhons de son marit e ne'n modifiquèt certanei partidas. Aqueu tèxte es un dei tractats militars pus influents de l'istòria amb L'Art de la Guèrra. En particular, Clausewitz i mostrèt lo liame estrech entre lo politic e la guèrra e la natura intrinsècament violenta de la guèrra e i definiguèt de nocions fondamentalas de la pensada militara modèrna coma aquelei d'objectiu estrategic, d'objectiu politic, de direccion de guèrra, d'esfòrç principau e de nèbla de guèrra.

## Liames intèrnes

* De la Guèrra.
* Nèbla de guèrra.

## Bibliografia

* (fr) Bruno Colson, Clausewitz, Perrin, 2016, 600 p.
# Karl von Frisch

Karl von Frisch (1886-1943) foguèt un mètge e etologista austriac. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1973.

## Biografia

Nasquèt lo 20 de novembre de 1886 dins la vila de Viena, situada en aqueles moments a Àustria-Ongria mas qu'uèi es la capitala d'Àustria. Inicialament orientat vèrs la medecina, carrièra que comencèt a l'Universitat de Viena, se decantèt posteriorament per la filosofia e finalament a la zoologia, carrièra qu'estudièt a l'Universitat de Munic, ont se doctorèt l'an 1910. Aquel meteis an foguèt nomenat auxiliar de Richard Hertwig a l'Institut Zoologic de l'Universitat de Munic, ont obtenguèt lo certificat per l'ensenhament de zoologia e anatomia comparada.
Lo sieu prètzfach investigadora e ensenhaira se desvolopèt entre 1921 e 1923 a l'Institut de Zoologia de l'Universitat de Rostock, entre aquel an e lo 1925 a Wrocław, e nauament a Munic. Amb l'ajuda de la Fondacion Rockefeller supervisèt la nòva bastissa de l'institut zoologic. Après la destruccion de l'Institut durant la Segonda Guèrra Mondiala se transportèt a l'Universitat de Graz l'an 1946, per retornar a Munic lo 1950 après lo bastiment d'un nòu centre.
Moriguèt lo 12 de junh de 1982 dins la vila de Munic, situada a l'estat alemand de Bavièra.
* Portal de la zoologia
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Karl von Frisch, sus Wikimedia Commons