# Viana (Isèra)

Viana o Viena (en arpitan Vièna, en francés oficial Vienne, en francés informal Vienne-sur-Rhône) es una vila de França e d'Arpitània, situada dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Toponimia

Viana, Viena en occitan ancian.
Juli Cesar, dins Commentarii de Bello Gallico (Comentaris sur la Guèrra de las Gàllias) cita lo nom de Vienna, exactament Vĭenna segon lo Gaffiot. Dins la seguida de l'evolucion fonetica, la simplificacion de la geminada -nn- en -n- es regulara. Lo gra d'apertura de e pòt cambiar segon las lengas : e dubèrta en arpitan (Vièna) e en francés (Vienne : dins aquela lenga, una e seguida de doas consonantas se pronóncia [ɛ]), e barrada en occitan (Vieno, per Frederic Mistral). Mistral cita tanben doás variantas rom., es a dire en roman o occitan vièlh, que son Vienna (fòrma latinizada puèi que la geminada èra simplificada dempuèi bèla pausa) e, curiosament, Viana.
Aquel Viana irregular pòt dificilament èsser degut a l'atraccion de la vilòta de Viana (Òut e Garona), mas coma Mistral dona los noms de Vienés, Vianés, Vianeis al sens de país de Viena o abitant de Viena, i a al mens una solucion possibla. L'occitan es la lenga de las dissimilacions vocalicas, donc Vienés pòt passar a Vianés, coma Ròcafòrt passa a [rekɔ’fɔrt] o enterrar a entarrar; e aprèp, sul modèl Vianés, los locutors luènh de la vila pòdon tornar bastir un "Viana" analogic (varianta malurosament seguida per Sèrgi Granièr en complement al diccionari de Cristian Laus) e que presenta pas d'interès per la lenga generala.
Lo nom Vienna demòra escur. Juli Ronjat faguèt lo 9 de decembre 1911, a l'Amicale laïque, une conferéncia sus l'origina del nom de Viena, que Lo Bulletin de la Société des Amis de Vienne resumiguèt atal : La fòrma pus anciana qu'avèm del nom de Viena es lo latin Vienna, transcripcion d'un nom d'origina celtica o preceltica que dins el s'isòla sense dificultat lo sufixe — enna, frequent dins d'autres noms de lòcs de la Gàllia, pr'aquò de foncion mal definida : es impossible de determinar ambe certitud la significacion de l'element tematic vi — que demòra ; se pòt pas tirar qu'una ipotèsi inverificabla de la comparason ambe de noms de rius o de localitats que presentan tanben la fòrma latina Vienna (tradusit del francés).
Dauzat e Rostaing escrivon pas res de mai : "nom escur, versemblablament gallés pr'amor del sufixe -enna".

## Istòria

La ciutat de Viana s’apelava Vienna Allobrogum a l’epòca romana. Èra estada la capitala del pòble dels Allobroges vencuts per Roma en -121. Duscal conquest de las Gàllias per Cesar en -52, foguèt una ciutat romana de grand importança que son influéncia èra fòrta en Gàllia. Lugdunum venguèt capitala de las Gàllias aprèp, mas Viana guardèt d’importança encara longtemps.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | 2026 | Thierry Kovacs | UMP, LR | |
| març de 2001 | 2014 | Jacques Remiller | UDF puèi UMP | retirat de quadre bancari |
| març de 1971 | 2001 | Louis Mermaz | PS | professor agregat d'Istòria |
| | 1971 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 29325, totala: 30122 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 100 | 1 210 | 1 253 | 1 489 | 1 718 | 1 854 | 1 981 | 2 152 | 2 209 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 2 312 | 2 428 | 2 518 | 2 475 | 2 506 | 2 410 | 2 724 | 2 387 | 2 584 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 2 577 | 2 608 | 2 543 | 2 704 | 4 268 | 5 957 | 5 336 | 5 673 | 7 115 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 10 681 | 20 419 | 36 734 | 42 677 | 41 876 | 40 974 | 30 092 | 29 844 | 29 905 29 905 |
| 2009 | 2010 |
| 29 619 30 468 | 29 328 30 169 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana, p. 133.
* ↑ Frederic Mistral, Lo Tresaur dau Felibritge, art. «Vieno» (en grafia mistralenca) = «Viena» (en grafia classica).
* ↑ https://books.google.com/books?newbks=1&newbks_redir=0&id=efglAQAAIAAJ&dq=%22Tonnay%22+and+%22Taunai%22&focus=searchwithinvolume&q=%22Vienne%22
* ↑ Frederic Mistral, Lou Tresor dóu Felibrige, tòme 2, p. 1119, reedicion 1979, Culture Provençale et Méridionale
* ↑ Christian Laux, Dictionnaire Occitan-Français, p. 621, edicion section du Tarn de l'Institut d'Études Occitanes, 2001
* ↑ Bulletin de la Société des Amis de Vienne, n°8, 1912, page 108.
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 713
* Portal dau Daufinat