# Vinaçan

Vinaçan (Vinassan en grafia mistralenca e Binassà en grafia de Savartés; Vinassan en francés) es una comuna lengadociana de Narbonés, situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

Comuna de l'airal urban de Narbona situada dins lo Massís de la Clapa, lo vilatge es situat al pè de costièras boscadas, cobèrtas de vinhas, d'ametlièrs et d'olivièrs, dominant de qualques mètres la plana narbonesa. Del naut de las costièras (100 mètres) se pòt veire un païsatge comprés entre los Pirenèus e las Cevenas. La comuna es formada de dos qüadrilatèrs inegals units per un pedoncul; lo de l'èst es Marmolièiras (nom supausat).

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Vinaçan :
| Corçan | Salas d'Aude | Fluris |
| | | Narbona |
| Narbona | Armissan | |

## Toponimia
### Vinaçan

Las atestacions ancianas son : Fiscum Viniacum en 899; Vinatianum en 1195; Castrum de Vinassano en 1271; Ecclesia de Vinassano en 1311; De Bruassano [= Binassano] vicarie Narbone en 1378; Vynasan en 1386; Vinassan en 1402; Vinassa en 1537; Vynassa, … Vynasa en 1537; Vinasan en 1595. La prononciacion es Binassà en 1912 (segon la grafia de l'abat Savartés). Vendriá d'un nom d'òme latin *Vinacius, derivat de Vinatius, amb lo sufixe latin -anum, mas las atestacions son contradictòrias, pel sufixe e mai pel radical, e l'istòria es benlèu pus complicada. Dauzat e Rostaing son obligats de postular *Vinacius, inatestat, puslèu que Vinatius, atestat : lo primièr dona regularament una -s- sorda, grafiada -c-, allòc que lo segond mena a -s- sonòra, grafiada -s- (*Vinatianu- auriá donat *Vinasan). Mès aquò es largament teoric, pr'amor de la confusion frequenta tanlèu lo latin vulgar, o aprèp, entre -ci-, -ti-, -si-. E de fait, Fabricianu- > Fabresan.

### Marmolièiras (nom supausat)

Anciana rectoriá del vocable de Sant Miquèl que dependiá del capítol Sant Estève-Sant Sabastian de Narbona. Las fòrmas ancianas son : Villa Marinorema [marmoreria] infra insula Lici en 821, Marmoriarum castrum en 1167, castrum de Marmoreriis en 1271, Bajulus de Marmoreriis en 1351, Marmoreyras en 1402, Marmoseyra en 1476, Marmoryeras en 1537, Marmoulières en 1537, Marmorière en 1539, Marmourière en 1595, Marmorières en 1791. L'abat Savartés fornís pas la prononciacion, probablament en -l-, ni per l'abondància de las grafias cultas. Lo nom sembla s'explicar per la preséncia d'una marmièira, una marmolièira (cf. latin marmor, qu'apèla a la dissimilacion), una peirièira de marme, de pèira marma. Es un nom probablament ancian, anterior a l'evolucion del latin marmor en marme.

## Istòria

La mapa de Cassini mòstra la rectoriá de Marmolièiras (escrit Marmoulieres e bèstiament corregit en Marmorières sus las mapas recentas). Probable qu'aquela comunautat agèt pas la possibilitat de venir comuna a la revolucion. Marmolièiras garda sa glèisa.
L'importància e lo desvolopament de Vinaçan sonque datan d'un mièg sègle. Èra un borg massat a l'entorn del castèl senhoral, qu'aviá per tota renda lo pauc de tèrra de las costièras. La plana èra cobèrta de paluns e poblada de solament 300 personas a l'entorn de 1860. L'energia dels abitants transformèt aquelas paluns en un vinhal ric. Mas çò pus important dins lo desvolopament demografic es la periurbanizacion ligada a la proximitat de Narbona.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2008 | (2026) | Didier Aldebert | divèrs esquèrra | quadre, conselhièr departamental (2015-) |
| 1992 | 2008 | Osmin Camarasa | PS | geomètre |
| 1980 | 1992 | Gabriel Pech | PS | |
| 1947 | 1980 | Léon Carabeilhe | | |
| 1945 | 1947 | Gilbert Alibaud | | |
| 1941 | 1945 | Joseph Beccus | | |
| 1935 | 1941 | Benoît Oustric | | |
| 1928 | 1935 | Gustave Rouquié | | |
| 1925 | 1928 | Alexandre Thomas | | |
| 1922 | 1925 | Benoît Oustric | | |
| 1920 | 1922 | Jean Mounié | | |
| 1902 | 1920 | François Montestruc | | |
| 1900 | 1902 | Dieudonné Régné | | |
| 1888 | 1900 | Léonce Fabre | | |
| 1886 | 1887 | François Alengry | | |
| 1885 | 1886 | Louis Greffier | | |
| 1874 | 1885 | François Pech | | |
| 1871 | 1874 | François Alberny | | |
| 1866 | 1871 | François de Raymond | | |
| 1865 | 1866 | Louis Mas | | |
| 1852 | 1865 | François de Raymond | | |
| 1848 | 1852 | François Rouquié | | |
| 1839 | 1848 | Jean Louis Arnaud | | |
| 1825 | 1839 | Joseph Razimbaud | | |
| 1816 | 1825 | Augustin Negrier | | |
| 1808 | 1816 | Pierre Alberny | | |
| 1800 | 1808 | François Bousquet | | |
| 1796 | 1800 | Etienne Escande | | |
| 1795 | 1796 | Pierre BOURGES | | |
| 1793 | 1795 | Bernard Vidal | | |
| 1790 | 1793 | Pierre Vidal | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Corçan; es ara del canton des Basses Plaines de l'Aude (en francés), donc de las Planas Bassas d'Aude (burèu centralizator : Corçan).

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 2586, totala: 2627 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 256 | 198 | 221 | 298 | 297 | 269 | 306 | 318 | 306 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 287 | 317 | 367 | 383 | 396 | 519 | 555 | 694 | 700 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 735 | 728 | 717 | 704 | 801 | 892 | 832 | 721 | 704 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 692 | 771 | 878 | 980 | 1 427 | 2 004 | 2 184 | 2 218 | 2 312 2 356 |
| 2009 | 2010 |
| 2 405 2 449 | 2 499 2 545 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 2653 abitants e la densitat èra de 296,09 ab/km².

## Luòcs e monuments
### La glèisa romanica Sant Martin

| La glèisa de Sant Martin, costat èst | La glèisa de Sant Martin, costat nòrd-èst |

### Autres monuments

I a suls puèges a l'entorn de traça de l'ocupacion romana.
L'ancian Castèl senhoral, situat sur la plaça, foguèt divisat en demoranças.
Roïnas d'un Castèl feudal e de sa chapèla.
Euse gigantesc, a 600 mètres del vilatge, sul camin Corsan.

## Véser tanben

* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes

* Vinassan sul site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html
* ↑ https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2339.html
* 1 2 L'abat Savartés. Dictionnaire topographique du département de l'Aude, p. 481.
* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 725
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 227, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f319.item.texteImage
* ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-vinassan.html
* Portal de Lengadòc