# Martras Tolosana

Martras Tolosana (Martres-Tolosane en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Toponimia

Martras Tolosana que poderé venir deu latin eclesiastic martyres o martyrem, « martir », mès, com la fòrma es femenina, vau mèi acceptar la proposicion d'Ernèst Negre, lo plurau martyria > *martirias. Lo nom prengó lo sens de « cementèri » per associacion entre lo culte deus sents martirs e lo culte deus mòrts. Lo determinant hornit sonque en 1929 que s'explica per la proximitat de Tolosa$^,$.

## Istòria

* A l'epòca galloromana, una immensa e rica villa èra a "Chiragan". Foguèt una de las villae entre las pus grandas de tot l'Empèri Roman. Se trobèron d'esculturas de marbre vertadièrament excepcionalas installadas al Musèu de Sant Ramon de Tolosa.
* Anciana necropòli de sarcofags paleocrestians. Lo nom de Martres ven de martyrum. Aqueles toponims, sovent, designavan de cementèris antics o barbars.
* Lòc de batalha contra los sarrasins encara reconstituit lo jorn de la Santa Trinitat nomenada batalha de Sant Vidian. Segon la legenda, auré lançat son espada alara que falhava (?), aquela, en se plantant faguèt gisclar d'aiga creant atal la font de son nom.
* Ancian camin cap a Compostèla via Sent Bertran de Comenge
Pendent l'Ancian Regime, Martras qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Vidian. En 1790, Martras qu'èra deu canton de Casèras; en l'an III que vengó caplòc de canton; en l'an X que tornè au canton de Casèras. Martres que prengó le nom de Martres-Tolosane per décret deu 22 de març 1929.
Segonda Guèrra Mondiala: execucions e chaple lo 10 de junh comés per d' elements de la 2a division SS Das Reich e encara los 8 e 18 d'agost.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2020 | 2026 | Loïc Gojard | |
| 2014 | 2020 | Gilbert Tarraube | PS |
| 2008 | 2014 | Carole Delga | PS |
| març 2001 | 2008 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 2247, totala: 2294 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 884 | 2 024 | 1 909 | 1 925 | 1 929 | 1 687 | 2 054 | 2 200 | 2 241 2 285 |
| 2009 | 2010 |
| 2 236 2 286 | 2 231 2 279 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* 2016 : 2369

## Lòcs e monuments

* Villa romana de Chiragan

## Personalitats ligadas damb la comuna

* Carole Delga (1971-), consolessa màger de la vila, secretària d'Estat del govèrn francés Valls I e Valls II e Presidenta de la region d'Occitània.

## Font

* ↑ Toponímia occitana
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 439
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 213, per Martres (Gironda)
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 28 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* ↑ http://www.musee-resistance31.fr/index.php?option=com_content&view=article&id=183&Itemid=252
* Portau de Gasconha