# Teatre antic d'Aurenja

Lo Teatre antic d'Aurenja, bastit jol reialme d'August al sègle I pels veterans de la II$^a$ legion de Juli Cesar, es un dels Teatres romans mai ben conservats al monde. Ne rèsta encara de sa paret de scèna amb sas dimensions d'origina (103 m de larg per 37 m de naut).

## Descripcion

L'emicicle (cavea) podiá contenir de 6000 a 10 000 espectators, repartits segon lor reng social. Se devesís en tres zònas, estatjadas en 37 grasas e separadas per de parets. En sosbat, l'orquèstra forma un semicercle; al bòrd, tres grasas, ont se plaçava de sètis mobils, foguèron reservadas als personatges de naut reng. Als costats de la scèna, de grandas salas superpausadas servissián per l'acuèlh del public e abrigavan las colissas. La scèna, facha d'un ponde de fusta que jos el èra la maquinariá, mesura 61 m de long per 9 m de prigond util: dominava l'orquèstra de prèp 1,10 m, sostenguda per una paret bassa, lo pulpitum. En rèire i a la fòssa de la tela (que se baissava pendent las representacions). La paret de scèna èra decorada de estatuas, frisas e colomnas de marbre, que ne subsistisson qualques rèstas. Aquela paret es traucada de tres pòrtas: la pòrta reiala al centre (dintrada dels actors principals) e las doas pòrtas lateralas (dintrada dels actors segondaris).

## Istoric

Conquista als galleses de la tribú tricastini en -40 pels veterans de la II$^a$ legion galica de Juli Cesar, Aurenja foguèt una colonia romana nomenada Arausio. Coneguèt un grand vam jol reialme de l’emperaire August, pendent que foguèt bastit lo teatre.
Lo teatre subrevisquèt pas a la decadéncia de l'Empèri Roman: acabèt sas activitats en 391. Foguèt alara pilhat e saquejat pels barbars. Servissent de pòste de defensa a l'Edat Mejana, venguèt al sègle XVI lo refugi per las populacions al temps de las Guèrras de religion.

## Valorizacion e restauracions

Lo teatre torna trobar pauc a pauc son esplendor al sègle XIX, mercé al programa de restauracion lançat en 1825 per Prosper Mérimée, director dels Monuments Istorics. La restauracion foguèt fisada a l'arquitècte Simon-Claude Constant-Dufeux. Las grasas foguèron reconstituidas solament a la fin del sègle XIX en rason de la lentor de las proceduras d'expropriacion.
En 2006, se pausèt un teulat de scèna, per aparar las parets e permetre de penjar los esclairatges. Aquel nòu teulat torna prendre la plaça del teulat roman, mas amb de materials modèrnes: veire e metal.
Lo teatre d'Aurenja es inscrich al Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO.

## « Fèstas romanas » e « Coregias »

Un festival s’i debana cada estiu dempuèi 1869, nomenat « Fèstas romanas », puèi Chorégies d’Orange dempuèi 1902, puèi las Novèlas Coregias dempuèi 1971.
Dempuèi 2002, la vila d'Aurenja, proprietària del monument, paga la societat Culturespaces per gerir lo teatre e lo valorizar mercé a sa paret.
* Las grasas del teatre
* Las Coregias
* La frisa dels centaures
* Lo nòu teulat de la scèna

## Bibliografia

* Michel-Édouard Bellet, Orange antique, Guides archéologiques de la France, Monum, 2000 ISBN: 2-85822-437-4.

## Vejats tanben
### Ligams extèrnes

* Site oficial del Teatre antic e musèu d’Aurenja

## Nòtas e referéncias

* ↑ donadas del site ; https://web.archive.org/web/20110824034038/http://www.theatre-antique.com/fr/orange/521-le_theatre_romain_le_mieux_conserve_d_europe/
44° 08′ 09″ N, 4° 48′ 32″ E