# Eusa

Eusa$^,$$^,$$^,$ (Eauze en francés) qu'ei ua comuna gascoa situada dens lo departament de Gers e la region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

Un petit arriu, la Gelisa, que serpeja au pè de la vila.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas que son civitas Elusa au sègle IVau, civitas Elusatium, cap a 400, Elsa, a l'epòca carolingiana. Eusa qu'ei un nom preceltic, probablament aquitanic, de sens desconegut$^,$.

## Istòria

Éusa qu'ei l'anciana Elusa, la ciutat deu pòble aquitan deus Elusats (de *elusa "vèrnh, maresc"). Aliats aus Sotiats (abitants de Sos, Òut e Garona), que resistín aus centurions romans de Juli Cesar comandats per Crassus. Après le sièti de Sos, los elusats qu'acceptón la supremacia romana.
Eusa que ho la capitau de la província romana de Novempopulània ; que demorarà ua metropòli administrativa dinc au sègle VIIIau.
Au sègle Vau, Eusa que vengó un deus purmèrs avescat. La vila que ho arroïnada a la Hauta Edat Mejana, un periòde escur. Un priorat qu'i vadó en 950 e que ho restacat a l' Òrdi de Clunhic.
En 1832, Eusa a absorbé la comuna voisine de Sent Amant.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2008 | 2026 | Michel Gabas | UMP, LR | farmacian, conselhèr generau (2008-2015) puish departamentau |
| març de 1989 | 2008 | Pierre Pédussaut | PS | conselhèr generau (1988-2008) |
| març de 1971 | 1989 | Jean Faget | RPR | conselhèr generau, deputat |
| març de 1965 | 1971 | Jean Desqué | CIR puish PS | conselhèr generau |
| 1945 | 1965 | Robert Daury | SFIO | conselhèr generau |
| | 1945 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 3949, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 4 915 | 3 300 | 3 371 | 3 358 | 3 202 | | 3 840 | 3 915 | 4 082 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 4 274 | 4 255 | 4 397 | 4 362 | 4 237 | 4 380 | 4 225 | 4 110 | 4 175 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 4 012 | 3 797 | 3 592 | 3 361 | 3 482 | 3 513 | 3 620 | 3 661 | 3 612 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 3 664 | 4 010 | 4 393 | 4 298 | 4 137 | 3 881 | 3 923 | 3 929 | 3 935 4 004 |
| 2009 | 2010 |
| 3 953 4 017 | 4 092 4 160 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion qu'èra de 3942 abitants e la densitat qu'èra de 56,43 ab/km².

## Embessonatge

Ampuero (Espagne)

## Monuments

Eusa ei una vila anciana
* La catedrau de Sent Luperc.
| Patrimòni Mondial de l'UNESCO | Etapa precedenta L'Agraulet de Gers Romavatge de Sant Jacme de Compostèla Via Podiensis Etapa seguenta Mansiet |

## Personalitats ligadas dab la comuna

* Flavius Rufinus, parfois appelé Rufin (335-395), préfet deu prétoire d'Orient e favori d'Arcadius en 394.
* Felix Soulès (1857-1904) sculpteur
* Gabriel Lafaye (1888-1959), homme politique

## Ligams extèrnes

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Eusa, sus Wikimedia Commons
* Sit oficiau
* Presentacion d'Eusa e de las suas a l'entorns
* Bureau Nacionau Interprofessionau de l'Armanhac
* Fòtos ancianas de la Catedrala de Sent Luperc
* Eusa suu site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ Institut d'Estudis Occitans, Comission Toponimica Occitana, Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana. Cèrca «Eusa».
* ↑ «Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon». del siti oficial del departament de Gers. (fr)
* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 257
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, 1990-98, vol. I, p. 55, par. 1156
* ↑ https://www.ladepeche.fr/2020/05/25/michel-gabas-entame-un-troisieme-mandat,8901361.php
* Portau de Gasconha