OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vesinh

Vesinh$^,$$^,$$^,$ (Vézins-de-Lévézou en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Toponimia

Segon Dauzat e Rostaing, l'etimologia de Vesinh es lo latin vicinium, qu'aviá lo sens de masatge, vilatge; cal pas confondre amb vicinum, qu'auriá donat vesi(n).

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| julhet de 2017 | 2026 | Daniel Ayrinhac | divèrs drecha | agricultor |
| 2008 | julhet de 2017 | Arnaud Viala | UMP, LR | conselhièr al Rectorat de Tolosa, conselhièr general (2004-2015), deputat (2015-) |
| març de 2001 | 2008 | Paul Vergely | sense | |
| abans 1981 | ? | Raymond Marlet | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 654, totala: 660 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 511 | 827 | 1 605 | 1 873 | 1 721 | 1 740 | 2 014 | 2 099 | 2 040 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 2 004 | 1 260 | 1 897 | 1 918 | 1 852 | 1 800 | 1 811 | 1 757 | 1 632 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 618 | 1 527 | 1 548 | 1 335 | 1 258 | 1 205 | 1 220 | 1 186 | 1 112 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 045 | 1 004 | 879 | 809 | 699 | 634 | 643 | 644 | 645 656 |
| 2009 | 2010 |
| 657 669 | 653 664 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas d'Avairon

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud,reedicion 1984, p. 711
# Vesles e Caumont

Vesles e Caumont es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Sylvie Letot |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 198 | 251 | 264 | 296 | 403 | 426 | 472 | 474 | 482 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 472 | 472 | 468 | 456 | 482 | 476 | 416 | 457 | 421 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 420 | 432 | 408 | 248 | 264 | 268 | 297 | 267 | 295 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 243 | 233 | 198 | 178 | 182 | 194 | 187 | 201 | 216 |
| 2009 | 2010 |
| 231 237 | 234 240 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Vesly

Vesly pòt essèr:
* Vesly, una comuna d'Eure
* Vesly, una comuna de {}
# Vesona

Vesona [ve'ʐunɒ] (en latin Vesunna, en francés Vésone) era la capitala romana dau pòble gallés daus Petrocorii. Se pensa que fuguet fondada en l'an -16. Partida de la província de Gàllia Aquitana, s'espandís aus segles I e II de nòstra era. Sus son emplaçament es venguda Periguers.
De l'epòca romana, Vesona garda los vestigis d'un anfiteatre (dins lo jardin çò-dich « de las Arenas »), mai las sòbras d'un temple (fanum) galloroman excepcionau, qu'era dedicat a la divessa de la ciutat. Demòra de queu monument una tor (cella) redonda (çò-dicha « La tor de Vesona »), que deviá èsser environada dins sa partida bassa d'una teulada sus colomnas, precedida d'un fronton triangular dins l'estil classic. Aquela architectura es un exemple remirable de sincretisme religiós entre las tradicions gallesas e las religions de la Roma antica.
Los vestigis d'una villà (çò-dicha daus Boquets) fugueren mes en valor en 2003 dins l'encastre d'un museu conçaubut per l'architecte aquitan Joan Nouvel.
Lòrs daus envasiments barbares en Gàllia dins las annadas 275-276, Vesona s'environa d'una muralha defensiva que s'acota sus l'anfiteatre transformat en bastion, que quauquas fondacions ne'n demòran.
En 418, la vila fai partida daus territòris cedits per l'emperador Onorius aus Visigòts. Puei, passa jos la dominacion politica daus Francs, vencedors daus Visigòts en 507.
Qu'es a la Nauta Edat Mejana que Vesona vendrá « La Ciutat », vila daus comtes de Perigòrd e daus avesques de Periguers. En 1240, fusionará emb lo borg vesin (e rivau) dau Puei Sent Front, per formar la vila de Periguers.
# Vesly (Eure)

Vesly en normand (Vesly en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Annie Lefevre |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 632 | 676 | 631 | 621 | 630 | 608 | 595 | 576 | 564 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 595 | 628 | 664 | 664 | 619 | 647 | 633 | 625 | 612 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 601 | 605 | 577 | 519 | 514 | 488 | 486 | 477 | 470 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 451 | 444 | 411 | 459 | 538 | 620 | 639 | 652 | 663 |
| 2009 | 2010 |
| 674 687 | 685 698 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Vesly (Marga)

Vesly es una comuna normanda administrada per lo departament de la Marga de la region de la Bassa Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Raymond Fautrat |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 693 | 646 | 568 | 522 | 535 | 541 | Cercar | 626 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 645 651 | 659 670 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Vespa crabro

Lo cabridan europèu (Vespa crabro en latin) es una espècia de cabridan presenta en Euròpa, en Africa dau Nòrd, en America dau Nòrd e dins certanei regions septentrionalas d'Asia.
A un còrs raiat de jaune e negre e sembla fòrça a una vèspa. Pasmens, sa talha es pus importanta : fins a 35 mm per lei rèinas, 18 a 25 mm per leis obrieras e 21 a 28 mm per lei mascles. L'abdomèn, la tèsta e leis antenas presentan sovent de tenchas rossas. Essencialament insectivòr, lo cabridan europèu caça lei moscas, lei vèspas, leis abelhas, lei sautarèlas, lei libellulas, lei tòras e leis aranhas per norrir sei larvas. Leis obrieras, elei, manjan puslèu de produchs sucrats coma de sucs vegetaus ò de fruchs.
Lei colonias son fondadas per de rèinas fecondadas e son generalament installadas dins d'aubres mòrts, dins de muralhas sècas, dins de galatàs ò dins de chaminèias. Lo nis es fach de papier fabricat per leis obrieras a partir de fibras vegetalas mastegadas. Pòu assostar plusors miliers d'individús, consumar 500 gramas d'insèctes cada jorn e agantar un mètre. L'arribada de l'ivèrn acaba son desvolopament e entraïna la mòrt de tota la colonia franc dei rèinas recentament fecondadas que pòdon ivernar e fondar un nis novèu a la prima seguenta.

## Liames intèrnes

* Cabridan.
# Vocala mejana anteriora non arredondida

La vocala mejana anteriora non arredondida es una vocala que se tròba dins qualques lengas parladas. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨e̞⟩ o ⟨ɛ̝⟩. Son equivalent X-SAMPA es e_o. La màger part das lengas que coneis aqueste sòn, l'emplega sonque coma allofòn de la o de la.

## Caracteristicas

* Son degràs d'apertura es mejan, valent a dire que la lenga es plaçada entre una vocala barrada e una vocala dobèrta.
* Son punt d'articulacion es anterior, valent a dire que la lenga es tan luònh en avant coma possible.
* Son caractèr de redondetat es non arredondit, valent a dire que las labras son pas arredondidas

## En Occitan

En occitan, la [e̞] existís sonque coma allofòn de la e.

## Dins las autras lengas

Existís generalament coma allofòn de la [e].
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala obèrta centrala non arredondida

La vocala dobèrta centrala non arredondida es una vocala emplegada per mantunas lengas parladas. L'alfabet fonetic internacionau a pas de letra oficiala per escriure aqueste sòn. Se representa generalament par "a" qu'es lo simbòu de la vocala dobèrta anteriora non arredondida. Pasmens, s'iè a de besonh de diferenciar la vocala obèrta anteriora non arredondida de la vocala dobèrta centrala non arredondida, aquesta darrièra pòt èsser escricha ä.

## Caracteristicas

* Son degràs d'apertura es obèrta, valent a dire que la lenga es plaçada tan luònh dau paladar coma possible
* Son ponch d'articulacion es cantrala, valent a dire que la lenga es au mitan de la boca, a miègcamin entre una vocala anteriora e una vocala posteriora
* Son caractèr de redondetat es arredondit, çò que significa que las labras son pas arredondidas

## En occitan

En occitan existís dins totes los dialèctes. Es representada per una "a". Pasmens, la a finala atòna se pronóncia (mas tanplan, [a],, o se pronóncia pas). En auvernhat e lemosin la a atòna non finala se pronóncia (levat "as" finala o avant una vocala). Dins mantuns dialèctes "au" atòna fa [ɔw]. La [a] se pòt escriure d'autres biais dins cèrts dialèctes dins un drigrama.
Segon los dialèctes, se fa siá [a] (anteriora) siá [ä] (centrala).

## Dins las autras lengas

Exemple:
* Anglés (Austràlia): car [kʰäː] "carri/autò"
* Romanés: cal [käl] "caval"
* Turc: at [ät] "caval"
* [[Catalan]: sac [säk] "sac"
* Portugués: vá [vä] "vai"
* Occitan (lengadocian): gat [gät]
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala barrada anteriora non arredondida

La vocala barrade anteriora non arredondida es una vocala emplegada dins fòrça lengas. Son simbòl dins l'alfabet fonetic internacional es [i], e son simbòl X-SAMPA es i

## Caracteristicas

* Son degrà d'apertura es barrat, çò que significa que la lenga es plaçada tant prèp del paladar coma possible.
* Son ponch d'articulacion es anterior, çò que significa que la lenga es plaçada tant luènh a l'avant de la boca coma possible.
* Son caractèr de redondetat es non arredondit, çò que significa que las labras son pas arredondidas.

## En Occitan

Aquela vocala existís en occitan dins totes los dialèctes. En occitan, aqueste son se representa generalament amb una "i". Ça que la, aquesta letra pòt far tanben lo son [j]. En gardiòl pòt far tanben lo son [ə]. Dins mai d'un dialècte, la letra e pòt realisar la [i] (exeple: Marselha se pòt prononciar [maʀ'sejɔ] o [maʀsijɔ] en provençal maritim). Vejatz pronóncia de l'occitan, gardiòl e provençal per mai de detalhs.

## Lengas

La vocala [i] es fòrça comuna. Apareis dins gaireben totas las lengas dins la qualas i a mai de 3 vocalas;foneticament dins saique totas las lengas. Exemple:
* alemand: ziel [tsiːl] "tòca"
* ongrés: ív [iːv] "arcada"
* anglés: feel [fiːl] "sentir"
* francés: vie [vi] vida
* occitan: sòmi ['sɔmi]
* romanés: piti [pi'ti] amagar
* suedés: is [iʲs] glaç
* vietnamian: ty [tiː] burèu
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala barrada posteriora arredondida

La vocala barrada posteriora arredondida es una vocala emplegada per mantunas lengas. Son symbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es una ⟨u⟩, e lo sieu equivalent X-SAMPA es u. Dins las lengas, es generalament representada per una "u" dins l'alfebet latin, mas d'autras letras son de còps que i a emplegadas, coma la "o" en occitan, en catalan o en portugués, o la "ou" coma en francés o encara la "oo" anglesa.

## Caracteristicas

* Son degrà d'apertura es barrat, valent a dire que la lenga es plaçada tan prèp de paladar coma possible.
* Son ponch d'articulacion es posterior, valent a dire que la lenga es plaçada tan luònh coma possible en darrièr de la boca.
* Son caractèr de redondetat es arredondit, valent a dire que las labras son arredondidas e que la partida interiora es exposida.

## En occitan

En occitan, la [u] es representada per una "o". Pasmens, la "o" pòt far de còps que i a lo son [w] segon sa plaça dins lo mot e segon lo mot el-meteis. (Vejatz pronóncia de l'occitan per mai d'entre-senhas).

## Dins las autras lengas

* Allemand : Fuß [fuːs], « pè »
* Anglés : boot [bu̟ʷt]. « bòta »
* Catalan : lluny [ʎuɲ], « luònh »
* Occitan : occitan [utsiˈta]
* Espanhòu : cura [ˈkuɾa], « suònh »
* Francés : fòu [fu]
* Italian : ultimo, pure, caucciù
* Neerlandés : voet [vuʷt], « pè »
* Portugués : urso [ˈuɾsu], « ors »
* Romanés : unu [ˈunu], « un »
* Suedés : sko [sko], « sabata »
* Vietnamian : tu [tū], « s'interpausar »
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala mejana posteriora arredondida

La vocala mejana posteriora arredondida es una vocala que se tròba dins qualques lengas parladas. L'Alfabet Fonetic Internacional li atribuís lo simbòl ⟨o̞⟩ o ⟨ɔ̝⟩ (pasmens, s'emplega mai [o̞]). Una varianta non reconeguda es ⟨ⱺ⟩.

## Caracteristicas

* Son gra de dobertura es mejan, valent a dire que la lenga es a miègcamin entre una vocala barrada e una vocala dobèrta.
* Son punt d'articulacion es posterior, çò que significa que la lenga es tan luònh en darrièr de la boca coma possible.
* Son caractèr de redondetat es arredondit, valent a dire que las labras son arredondidas.

## En occitan

En occitan aquel sòn pòt aparéisser coma allofòn de [ɔ] e [o] per correspondre a la a finala dins mantuns dialèctes.

## Ocurréncias

| Lenga | Lenga | Mot | AFI | Traduccion |
| Afrikaans | Estandard | bok | bo̞k | cabra |
| Anglés | Sud-African | thought | θɔ̝ːt | pensada |
| Anglés | American | coat | kʰo̞t | mantèl |
| Anglés | Yorkshire | coat | kʰo̞t | mantèl |
| Breton | | | | |
| Catalan | Alguerés | soc | so̞k | soc |
| Catalan | Catalan septentrional | soc | so̞k | soc |
| Chinés | Mandarin de Taiwan | 我 / wǒ | wo̞ɔː˨˩˦ | "l" |
| Chinés | Shanghainés | 高 / kò | kö̞¹ | petit |
| Danés | Estandard | måle | ˈmɔ̽ːlə | mesura |
| Espanhòl | Espanhòl | toto | to̞ðo̞ | tot |
| Occitan | Provençal | dròlla | dʀɔlo̞ | |

## Nòtas e referéncias

* ↑ Wissing (2016), La vocala semiobèrta posteriora arredondida /ɔ/.
* ↑ Lass (2002), p. 116.
* ↑ Wells (1982), p. 487.
* ↑ Roca e Johnson (1999), p. 180.
* ↑ Ternes (1992), p. 433.
* ↑ «Fonètica i fonologia. Conceptes bàsics». A: Gramàtica de la llengua catalana. Institut d’Estudis Catalans. DOI 10.2436/10.2500.08.1. ISBN 978-84-9965-645-8.
* ↑ Lee e Zee (2003), p. 110.
* ↑ Chen e Gussenhoven (2015), p. 328.
* ↑ Balaguer e Pojada (2005), p. 17.

## Bibliografia

* Lee, Wai-Sum; Eric, Zee. Standard Chinese (Beijing). 33, 2003, p. 109–112. DOI 10.1017/S0025100303001208.
* Chen, Yiya; Carlos, Gussenhoven. Shanghai Chinese. 45, 2015, p. 321–327. DOI 10.1017/S0025100315000043.
* Ford, Harry Egerton. Modern Provençal phonology and morphology studied in the language of Frederic Mistral. Nòva York: Columbia University Press, 1921.
* Pojada, Claudi. Diccionari català-occità, occitan-catalan. Llibres de l'Índex, 2005. ISBN 8495317982.
* Roca, Iggy; Johnson, Wyn. A Course in Phonology. Blackwell Publishing, 1999.
* Ternes, Elmar; MacAulay, Donald. The Celtic Languages. Cambridge University Press, 1992, p. 371–452. ISBN 978-0-521-23127-5.
* Well, John. Accents of English. Cambridge University Press, 1982. DOI 10.1017/CBO9780511611766. ISBN 0-52128541-0.
* Wissing, Daan. ««Afrikaans phonology – segment inventory»». Taalportaal, 2016.
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala barrada anteriora arredondida

La vocala barrada anteriora arredondida es una vocala que se trapa dins qualques lengas parladas. Lo sieu simbòl dins l'Alfabet Fonetic Internacional es [y], e son simbòl X-SAMPA es y. Per las lengas, es generalament representada per una ü (alemand, turc) o y, mas tanben per una u (occitan, francés, arpitan e qualques autras lengas romanicas), o per una ű (ongrés). Se pòt taben veire уь (alfabet cirillic) e ㅟ (Hangeul, en corean).

## Caracteristicas

* Son degràs d'apertura es barrat, valent a dire que la lenga es plaçada tan prèpa del paladar coma possible
* Son ponch d'articulacion es anterior, valent a dire que la lenga es plaçada tan luènh del davant de la boca coma possible
* Son caractèr de redondetat es arredondit, valent a dire que las labras son arredondidas e que la partida interiora es exposida.

## En Occitan

En occitan, la [y] se tròba dins gaireben totes los dialèctes. Se representa per una "u". Pasmens, la u pòt far lo son [w] (après una vocala, o en [gascon] abans una vocala), [j] (abans una "o" o "ò", levat en gascon), [ɥ] (abans una vocala fòra o/ò e pas en gascon). La "ü" fa lon son [y] quand la "u" far lo son [w], e [w] quand la "u" fa [y]. En gardiòl, la [y] existís pas. Quand la "u" se pronócia [y] dins los autres dialèctes, lo gardiòl fa lo son [ʏ].

## Lengas

La [y] se tròba, per exemple, dins:
* l'alemand Gefühl [gə'fyːl] "sentiment"
* l'islandés yksi ['yksi] "un"
* lo francés chute [ʃyt] "casuda"
* l'ongrés tű [tyː] "agulha"
* l'occitan una ['ynɔ]
* lo suedés yla [yɥla] "bramar"
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala mejana centrala

La vocala mejana centrala es una vocala emplegada dins qualques lengas coma l'occitan o lo catalan. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨ə⟩, valent a dire una "e" au revèrs. Son equivalent X-SAMPA es @. Lo meteis simbòu es emplegat per la vocala mejana centrala arredondida e non arredondida. Pasmens, s'i a de besonh de distinguir la vocala mejana centrala arredondida a la non arredondida, se pòt escriure caduna d'entre-ela respectivament per [ɵ̞] ( abaissada), e [ɘ̞].

## Caracteristicas

* Son degràs d'apertura es mejan, valent a dire que la lenga es a mièg-camin entre una vocala barrada e una vocala dobèrta
* Son ponch d'articulacion es centrau, valent a dire que la lenga es al mitan de la boca, a mièg-camin entre una vocala anteriora e una vocala posteriora
* Son caractèr de redondetat es pas definit (pòt èsser arredondit o non arredondit)

## En occitan

En gascon oriental e gardiòu, episodicament en lengadocian e provençau, la a finala se pronóncia [ə]. Tanben en gardiòu, la e davant una nasala en posicion atòna se pronóncia [ə]. Tanben, en auvernhat, segon los parlar, la e atòna se pòt prononciar [ə] o [ɪ].

## Dins las autras lengas

* Anglés :
** (accents non-rotics) daughter « filha ».
** China « China »
* Francés : je « ieu »
* Vietnamian : tây « oèst ».
* Occitan :
** auvernhat terassa
** gardiòl: lengue
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala obèrta anteriora non arredondida

La vocala dobèrta anteriora non arredondida es una vocala emplagada per mantunas lengas parladas. L'Alfabet Fonetic Internacional li atribuís lo simbòl ⟨a⟩. Pasmens, se la necessitat de diferenciar dos sons alofòns, se pòt representa vocala dobèrta centrala non arredondida pel simbòl ⟨ä⟩. Las lengas qu'emplegan l'alfabet latin representan generalament aquel son amb la letra a.

## Caracteristicas

* Son Gra de dobertura es dobèrt, es a dire que la lenga es plaçada tan luònh dau paladar coma possible
* Son punt d'articulacion es anterior, es a dire que la lenga es plaçada tan luònh en avant de la boca
* Son caractèr redondetat non es arredondit, çò que significa que las labras son pas arredondidas.

## En occitan

L'occitan possedís aquel son representat per la letra a, coma ''mar", pasmens en posicion finala atòna se pronóncia [α] (mas tanplan, [a],). Segon los dialèctes, se fa siá [a] (anteriora) siá [ä] (centrala).
En auvernhat e lemosin la a atòna non finala se pronóncia (levat "as" finala o avant una vocala). Dins mantuns dialèctes "au" atòna fa [ɔw].

## Ocurréncias

| Lenga | Mot | Traduccion |
| Alemand | Ratte | Rat |
| Anglés | Hat | Capèl |
| Espanhòl | Panamá | Panamà |
| Igbò | Ákụ́ | Clòsc |
| Italian | Padre | Paire |
| Japonés | 蚊 | Moissal |
| Mandarin | 安 | alve |
| Neerlandés | Zaal | Sala |
| Occitan estandard | Gra | |
| Suedés | Bank | Banca |

## Referéncias

* ↑ Minkova, Donka. The History of Final Vowels in English: The Sound of Muting. Walter De Gruyter, 2012, p. 95. ISBN 9783110889512.
* ↑ Donald N. Tuten, Fernando Tejedo-Herrero, Rajiv Rao, H. Robyn Clarke. «Los sonidos vocálicos». A: Pronunciaciones del español. Taylor & Francis, 2022, p. 76. ISBN 9781317219521.
* ↑ Trifone, Maurizio. Grammatica italiana, con nozioni di linguistica, 2013 [1995], p. 26. ISBN 978-88-08-09384-4.
v · mVocalas :
Anteriora
Quasi- anteriora
Centrala
Quasi- posteriora
Posteriora
Barrada
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
ɪ̈ • ʊ̈
* ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
e̞ • ø̞
ə
ɤ̞ • o̞
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
ɐ
a • ɶ
ä • 
ɑ • ɒ
Quasibarrada
Semibarrada
Mejana
Semidobèrta
Quasidobèrta
Dobèrta :
# Vocala

Una vocala (var. vocau) es un son dau lengatge que son articulacion es caracterizada per lo liure escolament dau flux d'èr expirat a travèrs lo conduch vocau.

## Liames intèrnes

* Consonanta.