# Montaut (Lanas)

Mont Aut o meilèu Montaut (en francés Montaut) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Montaut que's tròba en Shalòssa sus l'arribèra esquèrra deu Gabàs, enter los caplòcs de canton que son Sent Sever e Mugron. Que tòca las comunas de Banòs, Sent Sever, Toloseta, Hauriet, Sent Aubin, Mailís e Doasit. Au Nòrd, lo Gabàs que hè lo limit dab Sent Sever e Toloseta, e au mijorn, la Guauga (afluent deu Los), que hè un tròç deu limit dab Mailís.

### Perimètre deu territòri
## Toponimia

La prononciacion qu'ei [mun'tawt]. Las fòrmas ancianas que son de Montealto, en latin, en 1265, Mõtaut (mapa de 1638), Montault (mapas de 1651 e deu començament deu sègle XVIII), Montaut (mapa de 1714).
Lo nom que vien de mont, deu latin mons, montem (ací au sens de « turon, tuc ») e de l'adjectiu haut, deu latin altus, per indicar que l'accès ei mauaisit. Segon Astor, mont pòt designar las tors d'un castèth (dens aqueth cas que serén las tors deu castèth d'Arcet (nom francés)$^,$.

## Istòria

En 1813, lo quartier d'Arcet, destacat de la comuna d'"Arcet e Banòs", qu'es restacat a Montaut, dinc a 1825, on torna estar aplegat a Banòs. Finalament, qu'es l'ordonança deu rei Carles X deu 7 de mai de 1828 qui balha definitivament Arcet a la comuna de Montaut.

### Puntas de Montaut

Lo gisament paleolitic superior descobèrt dens las peirèras d'Arcet en 1889 per Felix Mascaraux, que balhà pèirahuecs talhadas, puntas foliacèas a lasquaus e don lo nom de "Puntas de Montaut".

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| mai de 2020 | (2026) | Anne-Marie Larrère | |
| març de 2008 | 2020 | Dauna Claude Boisseau Deschouarts | retirada de quadra de direccion |
| març de 1989 | 2008 | Gérard Labadie | |
| març de 1983 | 1989 | Roger Dupouy | |
| | 1983 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 631, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 148 | 865 | 1 060 | 1 372 | 1 407 | 1 301 | 1 180 | 1 227 | 1 205 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 228 | 1 135 | 1 107 | 1 062 | 1 050 | 1 104 | 1 033 | 1 035 | 1 219 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 956 | 964 | 962 | 909 | 856 | 819 | 812 | 811 | 758 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 794 | 766 | 704 | 556 | 592 | 602 | 567 | 562 | 556 577 |
| 2009 | 2010 |
| 554 576 | 556 578 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Lòcs e monuments

* La glèisa de Sent Pèir de Brocars.
* La glèisa de Senta Catalina de Montaut.
* Vista de Montaut e de sa glèisa de Senta Catalina.
* La glèisa de Senta Catalina de Montaut.
* Façada Sud, la capèra e la sacristia.
* Retaule de la capèra de Senta Catalina.
* Vista transversau de Senta Catalina.
* Retombadas d'ogivas a Senta Catalina.
* Portau de la nau de Sent Pèir de Brocars.
* Portau d'estile roman antic, a Sent Pèir.
* Portau deu collaterau.
* Lavadèr de Sent Vincenç, dens lo quartier d'Arcet.

## Personalitats ligadas a la comuna

* Gaston Léon, dit « lo comte Léon », arrèr-hilh de Napoleon 1èr e venedor de diccionaris, que s'es mort a Montaut en 1937. Qu'èra lo hilh de Charles Léon e Françoise Jonet. Aqueth Charles Léon qu'estó lo permèr hilh naturau deu Napoleon Bonaparte dab Catherine Éléonore Denuelle de la Plaigne.

## Ligams externes

* (fr) Site oficiau
* (fr) L'église de Brocas, per R. Lamaignère; 1943.
* (fr) Le Périgordien supérieur et l'Azilien d'Arcet à Montaut, per J.-C. Merlet ; 1996.

## Nòtas

* ↑ http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 158-159
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 473
* ↑ Francis Marsan; Conflit avec nos voisins de Banos, in La gazette de Montaut; décembre 1980; pp. 39-44.
* Portau de Gasconha