# Cronologia del cinèma

Aquò es una cronologia del cinèma, es a dire dels eveniments del 7$^{en}$ art.
2000 - 1990 - 1980 - 1970 - 1960 - 1950 - 1940 - 1930 - 1920 - 1910 - 1900 - 1890 - Abans 1895

## Ans 2000

* 2006 al cinèma – Lo 1er de febrièr de, les Bronzés 3 - Amis pour la vie sortís 29 ans aprèp lo primièr
* 2005 al cinèma – La saga Star Wars s'acaba amb son 6$^{en}$ episòdi, 28 ans aprèp lo primièr.
* 2004 al cinèma – Fahrenheit 9/11 de Michael Moore es un documentari polemic que merita la Palma d'aur e es un succès del box-office. Succès suspresa dels Choristes en França.
* 2003 al cinèma – Le Seigneur des Anneaux : le Retour del Roi de Peter Jackson barra la trilogia de Tolkien.
* 2002 al cinèma – Alain Chabat e son Astérix et Obélix 2 : Mission Cléopâtre es rei del box-office francés
* 2001 al cinèma – Harry Potter a l’école des sorciers « emmasca » lo box-office mondial, succedissent en França al Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
* 2000 al cinèma – Taxi 2 de Gérard Krawczyk despassa las 10 000 000 entradas en França

## Ans 1990

* 1999 al cinèma – Lo volet de Star Wars : La menace fantôme bat lo recòrd que deteniá Jurassic Park de Steven Spielberg
* 1998 al cinèma – Titanic pulveriza lo recòrd en França de totes los temps, despassant las 20 000 000 entradas
* 1997 al cinèma - Titanic bat totes los recòrds de succès de l'istòria del cinèma.
* 1996 al cinèma - x
* 1995 al cinèma - Casper es lo primièr filme que l'eròi es en imatges de sintèsi, e Toy Story lo primièr long metratge realizat entièrament en imatges de sintèsi.
* 1994 al cinèma – Pulp Fiction obten la Palma d'aur al Festenal de Canas 1994.
* 1993 al cinèma - Les Nuits fauves trionfan als césars qualques jorns aprèp la mòrt de lor realizator Cyril Collard.
* 1992 al cinèma – x
* 1991 al cinèma – x
* 1990 al cinèma - x

## Ans 1980

* 1989 al cinèma – "do the right thing" de spike lee joint
* 1988 al cinèma – Nombrosas censuras e atemptats a travèrs lo mond contre la Dernière Tentation del Christ de Martin Scorsese. Qui veut la peau de Roger Rabbit ? repossa mai luènh la coabitacion a l'ecran d'actors reals e de personatges de dessenhs animats. En França, le Grand Bleu es un fenomèn de generacion.
* 1987 al cinèma - x
* 1986 al cinèma - x
* 1985 al cinèma - Succès popular de Trois Hommes e un couffin.
* 1984 al cinèma – Cinc filmes d'Alfred Hitchcock ressortisson en salas aprèp 30 ans d'indisponibilitat perque lo realizator (decedit en 1980) n'aviá recomprat los dreches e los aviá legats en eretatge a sa filha. S'agís de la Corde (1948), Fenêtre sur cour (1954), Mais qui a tué Harry ? (1955), l'Homme qui en savait trop (1956) e Sueurs froides (1958).
* 1983 al cinèma - x
* 1982 al cinèma – x
* 1981 al cinèma – x
* 1980 al cinèma - x

## Ans 1970

* 1979 al cinèma – Ridley Scott amòda la tetralogia d'Alien amb Alien - Le huitième passager
* 1978 al cinèma – x
* 1977 al cinèma – La Guerre des étoiles es lo filme de l'annada.
* 1976 al cinèma - Le Vieux Fusil obten lo primièr César del cinèma francés.
* 1975 al cinèma – Les Dents de la mer de Steven Spielberg es un succès mondial.
* 1974 al cinèma – En novèl periòde de crisi, renovèl del cinèma-catastròfa amb la Tour infernale
* 1973 al cinèma - Mean Streets de Martin Scorsese
* 1972 al cinèma – Le Parrain de Francis F. Coppola
* 1971 al cinèma – Luchino Visconti recep a Canas lo prèmi especial del 25$^{en}$ aniversari per Mort a Venise e l'ensemble de son òbra.
* 1970 al cinèma - Woodstock va devenir l'emblèma cinematografic de la contestacion de la joventut.

## Ans 1960

* 1969 al cinèma – Easy Rider filme culte de Dennis Hopper
* 1968 al cinèma – Lo festenal de Canas es interromput pels eveniments de mai de 1968. 2001, l'odyssée de l'espace transfòrma lo cinèma de sciéncia-ficcion.
* 1967 al cinèma - La Chinoise de Jean-Luc Godard anóncia las contestacions socialas de venir.
* 1966 al cinèma - La Grande Vadrouille s'installa en cap del box-office francés per mantun decenni.
* 1965 al cinèma - La Mélodie du bonheur es lo filme de l'annada, acumulant de vendas remirablas al fial de las annadas.
* 1964 al cinèma – x
* 1963 al cinèma - x
* 1962 al cinèma – Mòrt de Marilyn Monroe. Huit e demi de Federico Fellini.
* 1961 al cinèma – x
* 1960 al cinèma - Psychose d'Alfred Hitchcock.

## Ans 1950

* 1959 al cinèma – Les Quatre Cents Coups de François Truffaut consacran l'èrm novèl.
* 1958 al cinèma – x
* 1957 al cinèma - x
* 1956 al cinèma - Brigitte Bardot explosa dins Et Dieu... créa la femme
* 1955 al cinèma - x
* 1954 al cinèma – Les Sept Samouraïs d'Akira Kurosawa impausan lo cinèma japonés al grand public mondial.
* 1953 al cinèma - Començaments del Cinemascòpi
* 1952 al cinèma – Los Jeux interdits fan plorar França e las guitarras. Apogèu del Maccartisme als Estats Units que tòca durament Hollywood.
* 1951 al cinèma – Los Franceses tomban amoroses de Caroline chérie.
* 1950 al cinèma - x

## Ans 1940

* 1949 al cinèma – Lo disc de la musica del Troisième Homme se vend a la criada suls baloards.
* 1948 al cinèma – x
* 1947 al cinèma - Lee Strasberg crea l'Actors Studio a Nòva York.
* 1946 al cinèma - Primièr Festenal de Canas.
* 1945 al cinèma - La fin de la guèrra permet la sortida dels Enfants du paradis de Marcel Carné. Rome, ville ouverte, un dels primièrs filmes neorealistas.
* 1944 al cinèma – Assurance sur la mort e Laura, dos grands classics del filme negre
* 1943 al cinèma - Le Corbeau d'Henri-Georges Clouzot
* 1942 al cinèma – To Be or Not to Be d'Ernst Lubitsch. Casablanca de Michael Curtiz, grand classic, melhor filme e melhora mesa en scèna als Oscars.
* 1941 al cinèma – Citizen Kane d'Orson Welles
* 1940 al cinèma - Le Dictateur de Charlie Chaplin es una òbra que tòca al gèni.

## Ans 1930

* 1939 al cinèma – Autant en emporte lo vent de Victor Fleming es lo filme de l'annada (lo filme sortirà pas en França qu'en mai de 1950). La Règle du jeu de Jean Renoir
* 1938 al cinèma – Alexandre Nevski de Sergei Eisenstein
* 1937 al cinèma - Blanche-Neige et les sept nains de Walt Disney es lo primièr filme en color per procedit industrial (Technicolor), e lo primièr dessenh animat de long metratge. La Grande Illusion de Jean Renoir
* 1936 al cinèma - Les Temps modernes de Charlie Chaplin
* 1935 al cinèma - Primièr filme tornat en Technicolor
* 1934 al cinèma – Capra trionfa amb New York-Miami. Primièra comèdia musicala entièrament construcha altorn del cople mitic Ginger Rogers e Fred Astaire, La Joyeuse Divorcée.
* 1933 al cinèma – King-Kong tomba del som de l'Empire State Building
* 1932 al cinèma – Los filmes de gangsters se multiplican; un dels melhors: Scarface d'Howard Hawks
* 1931 al cinèma – La crisi economica atisa un cinèma d'espant amb Frankenstein. Marius inaugura la trilogie marseillaise de Marcèu Panhol.
* 1930 al cinèma - Lo « code Hays » definirà d'ara enlà, al cinèma, los limits de la decéncia e del bon gost. Josef von Sternberg creèt Marlène Dietrich dins L'Ange bleu. « Garbo parle ! » dins Anna Christie.

## Ans 1920

* 1929 al cinèma – Amb lo parlant, un genre cinematografic novèl es nascut, lo filme musical
* 1928 al cinèma – Primièra ceremonia de remesa dels Oscars. La Passion de Jeanne d'Arc de Carl Theodor Dreyer.
* 1927 al cinèma - Le Chanteur de Jazz es considerat coma lo primièr filme parlant. Abel Gance presenta son Napoléon.
* 1926 al cinèma - Fritz Lang torna Metropolis, Buster Keaton presenta son Le Mécano de la « General ».
* 1925 al cinèma - Le Cuirassé Potemkine de Sergueï Eisenstein.
* 1924 al cinèma – L'Inhumaine de Marcel L'Herbier recampa totas las disciplinas artisticas d'abans-garda.
* 1923 al cinèma - x
* 1922 al cinèma – Robert Flaherty realiza Nanouk l'Esquimau, lo primièr documentari.
* 1921 al cinèma – Le Kid de Charles Chaplin
* 1920 al cinèma - A Travers L'orage (Way down east) de David W Griffith

## Ans 1910

* 1919 al cinèma – Le Cabinet du docteur Caligari de Robert Wiene afirma l'expressionisme alemand.
* 1918 al cinèma – x
* 1917 al cinèma - x
* 1916 al cinèma - Intolérance de D.W. Griffith
* 1915 al cinèma - x
* 1914 al cinèma – Cabiria de Giovanni Pastrone es la primièra superproduccion europèa.
* 1913 al cinèma – Naissença d'Hollywood ont Cecil B. de Mille ven tornar una de sas superproduccions.
* 1912 al cinèma – Fondacion de la Keystone que Mack Sennett n'assegura la direccion artistica
* 1911 al cinèma – x
* 1910 al cinèma - x

## Ans 1900

* 1909 al cinèma – Primièr filme de Mary Pickford Son premier biscuit de David Wark Griffith, batejat « la petite fiancée de l'Amérique ».
* 1908 al cinèma – x
* 1907 al cinèma - x
* 1906 al cinèma - x
* 1905 al cinèma - x
* 1904 al cinèma – x
* 1903 al cinèma – Le Vol du rapide d'Edwin S. Porter
* 1902 al cinèma – Le Voyage dans la lune de Georges Méliès
* 1901 al cinèma – x
* 1900 al cinèma - x

## Ans 1890

* 1899 al cinèma
* 1898 al cinèma – x
* 1897 al cinèma - x
* 1896 al cinèma - L'illusionista Georges Méliès utiliza sos primièrs trucatges en tornant Escamotage d'une dame chez Robert Houdin. Aparicion dels primièrs estudios, coma los de Charles Pathé e Léon Gaumont.
* 1895 al cinèma - 28 de decembre : Primièra projeccion publica e (paganta) a París pels fraires Lumière, tres meses aprèp la del 28 de setembre de 1895 a La Ciotat dins lo mai vièlh cinèma del mond L'Eden.

## Abans 1895

* Abans 1895 al cinèma - x
* Portal del cinèma