OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 10 de novembre
## Naissenças

* 1483 - Martin Luther, teològ alemand (m. 1546)
* 1759 - Friedrich Schiller, poèta alemand (m. 1805)
* 1836 - Andrés Avelino Cáceres, president de Peró (m. 1923)
* 1838 - Marius Girard, poèta e pintor occitan (m. 1906)
* 1845 - John Sparrow David Thompson, primièr ministre de Canadà (m. 1894)
* 1888 - Juan Antonio Ríos Morales, avocat e politician chilen (m. 1946)
* 1918 - Ernst Otto Fischer, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 2007)
* 1919 - Mikhaïl Kalàshnikov, engenhaire e luòctenent-general rus (m. 2013)
* 1924 - Russell Johnson, actor american (m. 2014)
* 1928 - Ennio Morricone, compositor e cap d'orquèstra italian
* 1942 - Robert F. Engle, economista american, Prèmi Nobel
* 1947 - Bashir Gemayel, president de Liban
* 1951 - Danilo Medina Sánchez, president de la Republica Dominicana
* 1953 - Gustavo Aguerre, artista, escultor e fotograf argentin
* 1966 - Vanessa Angel, actritz e modèl britanica

## Decèsses

* 1891 - Arthur Rimbaud, escrivan francés (n. 1854)
* 1938 - Mustafa Kemal Atatürk, president de Turquia (n. 1881)
* 1944 - Ferdinand Gottschalk, actor e comedian american (n. 1858)
* 1982 - Leonid Brejnev, cap de l'Union Sovietica (n. 1906)
* 1987 - Seyni Kountche, president de Nigèr (n. 1931)
* 1994 - Carmen McRae, cantaira de jazz americana (n. 1920)
* 2000 - Jacques Chaban-Delmas, primièr ministre de França (n. 1915)
* 2000 - Adamantios Andrutsopulos, primièr ministre de Grècia (n. 1919)
* 2003 - Canaan Banana, president de Zimbabwe (n. 1936)
* 2006 - Jack Palance, actor american (n. 1919)
* 2007 - Norman Mailer, escrivan american (n. 1923)
* 2011 - Peter J. Biondi, politician american (n. 1942)
* 2015 - Helmut Schmidt, cancelièr d'Alemanha (n. 1918)
* 2015 - André Glucksmann, filosòf e ensagista francés (n. 1937)
Veire tanben :
* 9 de novembre | 11 de novembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 10 mm Auto

Lo 10 mm Auto es una municion desvolopada en 1983 per la companhiá suedesa Norma per lo pistolet Bren Ten. Pus poderós que lo 9 mm Parabellum o lo .357 Magnum, èra destinat a remplaçar lo premier au sen dau FBI. Plusors versions foguèron concebudas amb una projectil anant de 9 a 15 g e una velocitat iniciala de 350 a 430 m/s. Pasmens, son utilizacion necessitava d'armas pus pesucas e sa poissança foguèt jutjada tròp importanta per mai que d'un tiraire. Lo 9 mm Parabellum demorèt donc la municion principala per lei pistolets dau FBI.

## Liames intèrnes

* 9 mm Parabellum.
* Pistolet.
# 11606 Almary

11606 Almary es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 19 d'octobre de 1995 per l'astronòm american David J. Tholen a l'observatòri de Mauna Kea sus l'isla d'Hawaii. Donèt son nom a l'asteroïde en contractar los noms de sos parents Alfred e Mary. Ten una excentricitat de 0,1646767 e un periòde orbital de 1.395,13 jorns (3,82 ans). Sa velocitat orbitala mejana es de 19,05390168 km/s e presenta una inclinason de 5,84858º.
# 11 d'agost
## Eveniments

* 1960 - Independencia de Chad
* 1999 - Eclipsi total de Solelh

## Naissenças

* 1858 - Christiaan Eijkman, mètge neerlandés, Prèmi Nobel de Medecina (m.1930)
* 1926 - Aaron Klug, quimista estonian, Prèmi Nobel de Quimia
* 1932 - Fernando Arrabal, escrivan espanhòl
* 1943 - Pervez Musharraf, president de Paquistan
* 1957 - Richie Ramone, baterista del grop de rock Ramones

## Decèsses

* 1956 - Jackson Pollock, pintor nòrd-american (n.1912)
* 1994 - Peter Cushing, actor britanic (n.1913).
Vejatz tanben:
* 10 d'agost | 12 d'agost
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 11 d'octobre
## Naissenças

* 1846 - Carlos Pellegrini, president d’Argentina (m. 1906)
* 1884 - Friedrich Bergius, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1949)
* 1885 - François Mauriac, escrivan francés, Prèmi Nobel (m. 1970)
* 1896 - Roman Jakobson, lingüista rus (m. 1982)
* 1939 - Maria Esther Bueno, jogaira de tennis brasilièra
* 1951 - Jean-Jacques Goldman, cantautor francés
* 1956 - Nicanor Duarte Frutos, president de Paraguai
* 1985 - Michelle Trachtenberg, actritz estatsunidenca

## Decèsses

* 1303 - Papa Bonifaci VIII
* 1830 - José de La Mar, president de Peró (n. 1778)
* 1889 - James Prescott Joule, fisician anglés (n. 1818)
* 1896 - Anton Bruckner, compositor austrian (n. 1824)
* 1958 - Maurice de Vlaminck, pintor fauvista francés (n. 1876)
* 1961 - Chico Marx, un dels fraires Marx, actor de comèdias american (n. 1887)
* 1963 - Édith Piaf, cantaira e actritz francesa (n. 1915)
* 1963 - Jean Cocteau, escrivan francés (n. 1889)
* 1987 - Koldo Mitxelena, lingüista e academician basc (n. 1915)
* 1996 - Renato Russo, cantaire e compositor brasilièr (n. 1960)
* 1996 - William Vickrey, economista canadian-american, Prèmi Nobel (n. 1914)
Vejatz tanben:
* 10 d'octobre | 12 d'octobre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 110 mètres baranhas

Lo 110 mètres baranhas es una espròva d'atletisme reservada als òmes ; l'espròva equivalenta per las femnas es lo 100 mètres baranhas. Consistís a percorir la distància de 110 mètres en passar dètz baranhas d'una nautor de 1,06 m distantas entre elas de 9,14 m. Inspirat de las corsas ipicas de steeple-chase, la disciplina vegèt lo jorn al mitan del sègle XIXen dins las universitats britanicas jos la forma d'un 120 yards. Present tre los primièrs Jòcs de l'èra modèrna en 1896, lo 110 m baranhas faguèt sempre partit del programa olimpic. Lo recòrd del monde de l'espròva es a l'ora d'ara detengut per l'american Aries Merritt, autor de 12 s 80 lo 7 de setembre de 2012 durant lo meeting Memorial Van Damme de Brussèlas.
# 11 d'abril
## Eveniments

* 1828 - Fondacion de la vila de Bahía Blanca, en Argentina.

## Naissenças

* 1357 - Rei Joan I de Portugal (m.1433)
* 1770 - George Canning, primièr ministre del Reialme Unit (m.1827)
* 1910 - António de Spínola, militar e president de Portugal (m.1996)
* 1953 - Guy Verhofstadt, primièr ministre de Belgica
* 1966 - Lisa Stansfield, cantaira britanica

## Decèsses

* 1882 - Joaquim Manuel de Macedo, escrivan e autor de teatre brasilièr (n.1820)
* 1977 - Jacques Prévert, escrivan francés (n.1900)
* 1985 - Enver Hoxha, dictador d'Albania (n.1908).
Vejatz tanben:
* 10 d'abril | 12 d'abril
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# (451) Patientia

(451) Patientia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (451) Patientia sul sit Minor Planet Center.
# (458) Hercynia

(458) Hercynia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (458) Hercynia sul sit Minor Planet Center.
# (452) Hamiltonia

(452) Hamiltonia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (452) Hamiltonia sul sit Minor Planet Center.
# (454) Mathesis

(454) Mathesis es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (454) Mathesis sul sit Minor Planet Center.
# (457) Alleghenia

(457) Alleghenia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (457) Alleghenia sul sit Minor Planet Center.
# (456) Abnoba

(456) Abnoba es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (456) Abnoba sul sit Minor Planet Center.
# (460) Scania

(460) Scania es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (460) Scania sul sit Minor Planet Center.
# (453) Tea

(453) Tea es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (453) Tea sul sit Minor Planet Center.
# (455) Bruchsalia

(455) Bruchsalia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (455) Bruchsalia sul sit Minor Planet Center.
# (459) Signe

(459) Signe es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (459) Signe sul sit Minor Planet Center.
# .axa

.axa (entrepresa AXA) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 19 de març de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .axa sul site de l'IANA
# .audio

.audio es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de mai de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .audio sul site de l'IANA
# .auto

.auto ("autò", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de mai de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .auto sul site de l'IANA
# .aw

.aw es lo nom de domeni d'Internet per Aruba.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l'IANA.
# .ax

.ax es lo nom de domeni d'Internet per las illas Åland.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l'IANA.
# .autos

.autos ("autòs" en alemand e francés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 22 de mai de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .autos sul site de l'IANA
# .aws

.aws (sigla d’Amazon Web Services, "servicis d’Amazon sul vèb", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .aws sul site de l’IANA
# .auspost

.auspost (acorcha d’Australia Post, nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 17 d’agost de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .auspost sul site de l’IANA
# .author

.author ("autor", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 5 de decembre de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .author sul site de l’IANA
# .avianca

.avianca (acorcha de Aerovías del Continente Americano, "rotas aerianas del continent american", en espanhòl) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa multinacionala Aerovias del Continente Americano S.A. Avianca. Es en servici dempuèi lo 9 de març de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .avianca sul site de l’IANA
# 100027 Hannaharendt

100027 Hannaharendt es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt pels astronòms alemands Freimut Börngen e Lutz D. Schmadel lo 12 d'octobre de 1990 a l'Observatòri Karl Schwarzschild a Tautenburg. Foguèt nomenat aital per onorar la teoriciana politica germanoamericana Hannah Arendt. Sa designacion provisòria èra 1990 TR3.
# 100033 Taizé

100033 Taizé es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt per l'astronòm alemand Freimut Börngen lo 9 d'abril de 1990 a l'Observatòri Karl Schwartschild a Tautenburg. Son nom actual se deu a la comunitat de Taizé. Sa designacion provisòria èra 1991 GV10.
# 10207 Comeniana

10207 Comeniana (anteriorament 1997 QA) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 19 d'agost de 1997 per dos astronòms eslovacs, Leonard Kornoš e Peter Kolény, a l'Observatòri de Modra en Eslovaquia. Recebèt son nom pr'amor d'onorar l'Universitat Comenius de Bratislava, qu'es tanben l'entitat que possedís l'observatòri a Modra. L'asteroïde presenta una excentricitat de 0,0841872, e una inclinason de 6,81026° per rapòrt a l'eclictica.
# 10427 Klinkenberg

10427 Klinkenberg (anteriorament nomenat 2017 P-L) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 24 de setembre de 1960 pel parelh d'astronòms neerlandeses Cornelis Johannes van Houten e Ingrid van Houten-Groeneveld a partir de placas fotograficas presas a l'Observatòri de Palomar (Califòrnia) per Tom Gehrels. Son nom es un omenatge al matematician e astronòm neerlandés del sègle XVIII Dirk Klinkenberg.
# 1010 Marlene

1010 Marlene es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt per l'astronòm alemand Karl Wilhelm Reinmuth lo 12 de novembre de 1923 e recebèt alara lo nom provisòri de 1923 PF. Foguèt nomenat mai Marlene per omenatjar l'actritz Marlene Dietrich. En 2005 foguèron realizadas de mesuras fotometricas de l'asteroïde a l'Observatòri de Palmer Divide que mostrèron una corba de lutz amb un periòde de 31,06 ± 0,02 oras e una variacion de brilhança de 0,32 ± 0,02 en magnitud.
# 10195 Nebraska

10195 Nebraska (anteriorament denominat 1996 RS5) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 13 de setembre de 1996 per l'astronòm american Robert Linderholm a l'Observatòri de Lime Creek.
# 1016 Anitra

1016 Anitra es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 31 de genièr de 1924 per l'astronòm alemand Karl Wilhelm Reinmuth. Sa designacion provisòria èra 1924 QG. Son nom deriva probablament d'un personatge de Peer Gynt, un poèma de l'escrivan norvegian Henrik Ibsen.
# 102 Miriam

102 Miriam es un asteroïde pro voluminós e plan fosc de la cencha principala. Foguèt descobèrt per l'astronòm germanoamerican C. H. F. Peters lo 22 d'agost de 1868 dempuèi l'Observatòri Litchfield.
Peters nomenèt l'asteroïde Miriam, la sòrre de Moisés dins l'Ancian Testament, çò que causèt una cèrta controvèrsia que, en aquel temps, los noms dels còsses astrals deviá recebre lo nom de personatges mitologics.
# Art parietau

Dins l'art preïstoric, l'expression d'art parietau (var. art parietal) designa l'ensemble deis òbras d'art realizadas per l'òme subre lei parets de baumas. Correspond a l'expression anglesa cave art e la majoritat deis autors l'opausan uei a l'art rupèstre, (art subre ròca o rock art) mai tanben a l'art mobiliari (que se pòt desplaçar).
L'article "Mea culpa d'un sceptic" publicat per lo preïstorian marselhés Emili Cartalhac en 1902 contribuís à la reconeissença scientifica de l'art parietau paleolitic coma una forma d'art autentic.
Leis òbras de Las Caus, d'Altamira o de la Bauma de Chauvet constituisson quauqueis exemples famós d'art parietau dau Paleolitic Superior europèu.
# Art del veire

L'art del veire o art veirièr (tèrmes a verificar; traduccions de catalan e de francés, respectivament) consistís en la creacion d'òbras d'art realizadas entièrament o principalament en veire. Lor talha es variabla: d'òbra monumentala o de l'installacion artistica fins a las cortinas o fenèstras, en passant per las òbras de talhièr o de fabrica, demest las qualas òm compta jòias e cobèrts.
Lo trabalh del veire, tecnic a l'encòp foncionala e decorativa, s'es grandament desvolopada en Egipte e en Assiria. Inventada pels Fenicians, son los Romans que donan a la veirariá una granda importància. A l'Edat Mejana, los constructors de las grandas catedralas goticas e normandas pòrtan aquel art vèrs de nòvas cimas amb l'utilizacion del vitralh coma element decoratiu e arquitectual màger. Lo veire de Murano (laguna de Venècia), egalament conegut jol nom de veire de Venècia$^{(Enfrancés.Tanplanenoccitan?)}$, es lo resultat de centenas d'annadas de refinament e d'innovacions. Uèi encara, considèran Murano coma lo brèç de la veirariá artistica modèrna.
A la virada del sègle XIX, mentre que lo bufatge mecanic del veire es a remplaçar los bufaires de talhièrs, lo movement per la veirariá tradicionala atenh son ponch culminant. Tiffany, Lalique, Daum, Émile Gallé, las escòlas de Corning al nòrd de l'Estat de Nòva York, e la societat Steuben Glass Works elèvan los arts del veire a de nivèls sens precedents.

## Veire tanben
### Ligams connèxes

* Veirariá
* Lista de musèus del veire (de)
* Bufatge del veire
* Istòria del veire
* Cristallariá
* Arts del fuòc
* Artesan veirièr
* Lista de mèstres veirièrs

### Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias
### Referéncias

* (en) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en anglés intitolat « Glass art ».
* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Art verrier ».
* ↑ http://taban.canalblog.com/archives/2011/10/20/22415302.html
# Art preromanic

L'art preromanic es un periòde de l'arquitectura d'Euròpa Occidentala que va de la formacion de la dinastia merovingiana au sègle VI au començament dau periòde roman vèrs l'an 1000. Sei caracteristicas foguèron l'introduccion progressiva de tematicas arquitecturalas orientalas e mediterranèas dins l'art germanic de Gàllia.
# Art de l'epòca tinita

L’art deu periòde tinita (enter -3000 e -2700) qu’amassa las produccions artisticas de las duas purmèras dinastias egipcianas. Qu’ei un temps de transicion enter la preïstòria e l’ancian empèri egipcian. Qu’ei tanben lo temps qui vedem a desenvolopà’s l’escritura ieroglifica.
Las honts istoricas egipcianas tardivas e transmetudas peus istorians grècs que’ns disen qu’un rei, Nimes, qu’aurè unificat la Hauta e la Baisha Egipte de cap a l’an -3000. Aqueth òmi e aquesta hèita que son probablement evocats, dens l’art egipcian d’aqueth temps, sus la Paleta de Narmer (se Narmer e Menes e son la medisha persona, punt suu quau be demora un petit dobte). Que podem véder ua mena de continuitat artistica e iconografica enter aquesta òbra (au còp la darrèra deu periòde predinastic e la purmèra deu periòde tinita) e lo manjo deu cotèth deu Gebel el Arak (véder Art de Nagada). Mei au mens a la medisha epòca (la quita o a sonque uas paucas generacions de distància) lo cap de maçuga deu rei Òrus Escorpion que ho realizat. Tant la Paleta de Narmer com lo cap de maçuga d’Òrus escorpion que son exemples deus purmèrs “textes” egipcians puish qu’au ras de las representacions istoricas iconograficas, be podem véder uns deus purmèrs ieroglifs qui identifican los reis representats. Lo Musèu deu Lovre que possedeish d’aquesta epòca l’Estela deus començaments de l’escritura e l’Estela deu rei Oadji. La purmèra qu’ostenda un grop de ieroglifs fonetics mentre qui la dusau que’ns muisha ua sèrp (qui en egipcian e’s dit oadj, e qui vadó lo son dj de l’alfabèt ieroglific unilitari) entornejat de simbèus ieroglifcs qui volen díser rei : la representación d’un palau (qui embarra la sèrp) suu quau un haucon, lo diu Òrus, e’s quilha. Aqueth art que'ns muisha donc au còp los començaments de l’escritura ieroglifica e un estat pro avançat deu son sistèma grafic e de comunicación dab lo doble emplec de signes per la loa valor fonetica e ideografica (çò qui ei la grana caracteristica de l’escitura ieroglifica). Lo periòde tinita qu’ei tanben lo temps de la bastida deus purmèrs mastabas peus reis, entornejats per las tombas deus cortesans. Aqueths mastabas que son tombas trapezoïdalas bastidas dab bricas, e, chic a chic, mei d'elements de pèiras.
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Art de l'Ancian Empèri egipcian

L'art de l'Ancian Empèri egipcian que bastí las fondacion de l'art egipcian per los sègles seguents au medish temps qu'illustra las evolucions politicas d'aqueth periòde istoric (dab generalizacion au nòbles e aus notables de l'accès a l'art, a l'origina exclusivament accessible au sol faraon).
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Afèli

L'afèli es lo ponch de l'orbita d'un còrs (planeta, cometa...) dins un sistèma solar, ont aquel objècte es lo pus alunchat de son estèla centrala.
Entre los elements orbitals, l'afèli se representa amb la letra $\ Q$. Si $\ a$ es lo semiaxe major de l'orbita e $\ e$ l'excentricitat, alara l'afèli se calcula aital:
    $\ Q=a(1+e)$

## Vejatz tanben

* Perièli
# Afrodita

Afrodita (en grèc, Ἀφροδίτη), dins la mitologia grèga, èra la diva de l’amor, de la beutat, de la sexualitat e de la luxúria.
Son equivalent dins la mitologia romana èra Vènus.
Mirto, colomba, passero e cicne èran per ela sacrats.

## Originas

L'Afrodita grèga teniá fòrça equivalents: Inanna (controparte sumera), Ishtar (Mesopotamia), Hathor (egiziana), Astarte (Siro-Palestinese), Turan (etrusca) e Venere (Romana). Coneis de parallelismes amb las divas de l'alba indoeuropèas, coma Ushas o Aurora.
Lo nom Modèl:Polytonic es ligat dins l'etimologia populara a ἀφρός "escuma", interpretat coma "salís de l'escuma".

## Culte

L'epitèt Afrodite Acidalia èra apondut de còps que i a a son nom, dalla sorgente dont soliá anar se banhar, situada en Beocia (Virgili I, 720). Èra sonada tanben Kypris o Cytherea, provenents de sos luòcs de naissença supausats, valent a dire respectivament Cirpo e Citera. L'isla de Citera foguèt un centre de son cultr. Foguèt associada a Esperia e sovent acompanhada de las Oreadas, las ninfas de las montanhas.

## Vejatz tanben

* Divinitats grègas primordialas
# Afropavo congensis

Lo pavon de Còngo (Afropavo congensis) es una espècia d'ausèl descobèrta en 1936. Presenta de caracteristicas dels pavons e de las pintardas.

## Abitat

Se tròba lo pavon de Còngo dins lo bacin de Còngo, dins la Republica Democratica de Còngo. Es protegit dins la resèrva de fauna d'okapis e lo Pargue Nacional de la Salonga, entre autres.

## Ligams

* (en)
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Afropavo congensis.
# Afrosoricida

Los afrosorícids (Afrosoricida) son un òrdre de mamifèrs afroteris. Compren las talpas dauradas e los tenrecs. Totas las espècias del grop abitan a Africa.
# Afrikaans

L'afrikaans es una lenga germanica, subretot parlada en Sud-Africa e Namibia. Es una lenga filha del neerlandés, qu'a per origina los dialèctes del sègle XVII, colectivament nomenats Cape Dutch.
Emai que l'afrikaans siá barrejat de lengas coma lo malai, portugués, banto o Khoisan, s'estima que 90 a 95 del cent del vocabulari afrikaans es d'origina neerlandesa. Per aquesta rason, las diferéncias entre afrikaans e neerlandés venon puslèu sovent de la morfologia, la gramatica o l'ortografia que son pus regularas per l'afrikaans que pel neerlandés.
I a un gra de compreneson mutuala entre las doas lengas—mai que mai a l'escrit—e mai s'es pus aisit per un neerlandofòn de comprene l'afrikaans que de lo parlar. Amb aperaquí 6,8 milions de locutors natius en Sud-Africa, o 13,3 del cent de la populacion, es la tresena lenga mairala dins lo país. Ten la pus larga distribucion geografica e raciala de totas las lengas oficialas, e es la pus largament parlada e compresa coma segonda o tresena lenga. Es la lenga majoritària de la mitat oèst de Sud-Africa—las províncias de Northern Cape e Western Cape—e la primièra lenga dels coloured e de las comunitats blancas.
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Afrikaans.
# Afà

Afà en còrs (Afa en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.

## Geografia

Afa Es una pichona vila a la N-PAS de l'aglomeracion ajaccienne, situada en la bassa vallée de la Gravona.
Afa est une petite ville au N-NE de l'agglomération ajaccienne, située dans la basse vallée de la Gravona.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Pascal Miniconi |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 478 | 749 | 914 | 964 | 1 032 | 1 053 | 1 072 | 1 060 | 908 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 733 | 786 | 721 | 709 | 758 | 787 | 824 | 607 | 610 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 435 | 474 | 667 | 1 102 | 1 726 | 2 055 | 2 527 | 2 655 | 2 718 |
| 2009 | 2010 |
| 2 780 2 882 | 2 843 2 949 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Corsega
# Alan MacDiarmid

Alan Graham MacDiarmid :
| Alan MacDiarmid (2005) ||
| Profession: | Quimista |
| País: | Nòva Zelanda |
| Data de naissença: | 14 d'abril de 1927 |
| Luòc de naissença: | Masterton, Nòva Zelanda |
| Data de naissença: | 7 de febrièr de 2007 |
| Luòc de naissença: | Filadèlfia, Estats Units |
Alan Graham MacDiarmid (n. en 1927, m. en 2007) èra un quimista neozelandés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 2000.