# Moçan

Moçan (Moussan en francés) es una comuna lengadociana del Narbonés situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

Comuna sus l'Aude.

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Mossan :
| Sant Marcèl | Salèlas d'Aude | Cucçac d'Aude |
| Marcorinhan | | |
| | Narbona | |

## Toponimia
### Moçan

Las fòrmas ancianas son Villa de Mosciano en 933, De Mociano en 1097, de Motiano en 1115, Castrum de Mosciano en 1219, De Mossano en 1271, De Morsan en 1291, De Mossiano en 1286, Mossiacum in Narbonesio en 1340, Moissam en 1383, Mossan en 1402, lo loc de Mossa en 1476, Mossa en 1536, Mosan en 1586, Moussan en 1781; la prononciacion occitana es Moussà, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [mu'sa]. Lo nom es atestat en 933, de Mosciano. Moçan poiriá venir, segon Albèrt Dauzat, d'un nom latin d'òme Mustius o *Muscius, amb lo sufixe latin -anum. Aquela proposicion, mai que mai *Muscius, conven fòrt plan per explicar la fòrma de 933, mas *Muscius auriá puslèu donat *Moissan. Aquí perqué lo nom latin d'òme Mottius, utilizat per Dauzat per explicar Moçac, Moussac (Vinhana), Moussé e Moussages, se deuriá pas apartar. E Motti- poiriá tanben èsser un nom gallic.

### Vedilhan

Vedilhan es una anciana parròquia de la diocèsi de Narbona, del vocable de Sant Martin. Las fòrmas ancianas son Villa Rubea sive villare Vitilianum en 849, Villa Vidilianum en 966, Villa Vitilianum en 990, Vivianum = Vidianum en 1115, Parrochia de Vidiliano en 1226, de Vitaliano en 1232, Castrum de Vidilano en 1271, Bajulus de Vidilano en 1303, De Vidilhano en 1329, Videlhanum en 1340, Rector de Vedilhano en 1351, Vidilan al sègle XIV, Vidilian en 1402, Vidillan en 1500, Védylha..., Vedila en 1537, Vidilhe en 1553, Bédelhan en 1671, Védillan en 1781; la prononciacion occitana es Bedilhà, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [beði'ʎa]. Las fòrmas medievalas pus ancianas son en Vidi-, çò qu'empacha que lo nom siá dirèctament lo resultat del nom latin d'òme Vitellius e sufixe -anum (benlèu un crosament ambe'l nom gallic, inatestat, *Vitinos, o simplament ambe Vitus, Vitios); la dissimilacion d'un dels i en e e atestada a partir del sègle XIV.

### Moussoule(n)s

Son dos lòcs, le grand e le pichon (e'l Pauc en 1401). I a una esclusa e una paissièra pel canal de la Robina. Las fòrmas ancianas son Paxeria edificata in robina dicta de Mossolerio, per quam flumen Atacis ad antiquum alveum dicte ville [Narbona] reduci est advisatum en 1314, Mossoles le Gran el Pauc..., lo Mossoles Gran o lo Petit en 1401, Robina et paxeria Magni Mossoles en 1415, Mossolens..., Moussolens entre 1203-1204 e 1500, Moussolés en 1705, Moussoulés..., Écluse de défence al sègle XVIII, Moussoulés, écluse et métairie (cadastre). La mapa pòrta : Moussoulens e le Petit Moussoulens.
I a agut una atraccion, al mens grafica, per Mossolens.

## Istòria

Entre 1790 e 1794, Vedilhan foguèt annexat a Mossan. Vedilhan es a l'èst de Moçan.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| junh de 2020 | (2026) | Jean Marie Monié | |
| 2014 | 2020 | Claude Codorniou | PS |
| 2008 | 2014 | Jean-Paul Schembri | |
| 1995 | 2008 | Yvon Garcia | |
| 1989 | 1995 | Léon Bonnet | |
| 1983 | 1989 | Paul Bonnery | |
| 1977 | 1989 | Alain Azéma | |
| | 1977 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Narbona Oèst; es ara del canton du Sud-Minervois (en francés), donc del Menerbés Sud.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1823, totala: 1869 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 515 | 600 | 605 | 636 | 707 | 724 | 716 | 724 | 667 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 690 | 728 | 773 | 763 | 810 | 1 091 | 1 218 | 1 224 | 1 176 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 171 | 1 098 | 1 016 | 1 114 | 1 174 | 1 190 | 1 108 | 782 | 831 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 811 | 851 | 810 | 955 | 1 102 | 1 174 | 1 642 | 1 709 | 1 776 1 801 |
| 2009 | 2010 |
| 1 795 1 820 | 1 806 1 834 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1998 abitants e la densitat èra de 134,27 ab/km².

## Lòcs e monuments

* Capèla de Sant Laurenç
* Castèl de Vedilhan
Castèl bastit en 1893 a la plaça d'un ostal lengadocian del sègle XVIII e qu'apartenguèt als senhors de Tarrabust. L'actual castèl es lo fruch de l'astra viticòla de la fin del sègle XIX. Es d'arquitectura neorenaissança

## Véser tanben

* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes

* Moçan sul site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ Toponimia Occitana (Institut d'Estudis Occitans) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 269, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f361.item.texteImage
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 460
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 484
* ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 229
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 460-461, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f552.item.texteImage
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 361, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f269.item.texteImage
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24264
* Portal de Lengadòc