# Senta Gema e Martalhac

Senta Gema e Martalhac$^,$ o Senta Gèma e Martalhac, (Sainte-Gemme-Martaillac en francés) es ua comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre deu territòri

Comunas confrontantas de Senta Gema e Martalhac :
| Lo Gresèth e Cavanhan | Senta Marta | Lo Mas d'Agenés |
| | | Calonjas |
| La Bastida Castèthamorós | | Lairitz e Montcassin |

## Toponimia

* Las fòrmas ancianas son : Sanctae Gemme (ecclesia ~), en latin, en 1197, Martalhac (par. de ~), en occitan, en 1259, Sancta Gemma, en latin, en 1274, Sancte Gemme (parrochia ~), en latin, en 1305, Sancta Gemma, en latin, en 1307-1317, Sancte Gemme (parrochie ~) et Sancti Petri de Marcilhaco (alias Martilhaco), en latin, en 1314, Sancte Gemme (capella ~), capella de Martilhaco, en latin, en 1326. La prononciacion es ['seŋtə'ʒemə / marta'ʎak].
* Senta Gema. La purmèira dificultat es la question de l'obertura de e. Per Santa Gèma (Albigés), Patrici Pojada escriu un è obèrt, per Senta Gema (Gers), un e barrat(e atau ha la mapa deu Conselh Generau deu Gers). Per Senta Gèma (Gironda), Bénédicte Boyrie-Fénié causeish un è obèrt, perqué la comuna es dens la Petita Gavacheria. Ací, lo e barrat es, au mens se supausa, lo resultat d'una observacion. Senta Gema, supausada la sòr (bessona) de Senta Quitèira e de Senta Liurada, es una martira d'Aquitània, mèi o mens legendària$^,$, mès lo siti nominis plaça lo martiri de Gemma en 109 e lo de Quitèira au sègle V.$^,$
* Martalhac vendré deu nom latin d'òme *Martilius, inatestat, tirat de Martius, dab lo sufixe acu, latinizacion deu sufixe gallés -āco(n). Martalhac èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste Martilius. Lo -i- de la segonda sillaba s'assimilèt au -a- de la purmèira. L'assimilacion vocalica es pas tan frequenta dens los toponimes occitans (au segond millenari) que la dissimilacion, mès com es un fenomèn ancian e que seré enqüèra mèi mauagit de justificar un ipotetic *Martalius, sembla logic que lo fenomèn aja foncionat dens aqueth sens. I a un Martilhac, un Martilly, mès tanben un Martailly. Segon Xavier Delamarre, lo tèma *mart- es celtic e un nom inatestat Martilios pòt estar a l'origina deus noms semblablas.

## Istòria

* Senta Gema e Martalhac èran (normalament) de la ciutat deus Nitiobròges e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica mèi o mens de los plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èran de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII.
* Senta Gema èra ua parròpia e Martalhac son annèxa. Dens la comuna de La Bastida Castèthamorós dempui la Revolucion, las duas se'n separèn en 1879.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2008 | 2026 | Christine Merlin-Chabot | | grafèira |
| març de 2001 | 2008 | Michel Fabre | | retirat agricòla |
| març de 1971 | 2001 | Jean Bordes | UDF | conselhèir generau |
| 31 d'octobre de 1944 | 21 de març de 1971 | Gérard Cadrouilh | | |
| 22 de seteme de 1944 | 31 d'octobre de 1944 | Raoul Mouret | | |
| 6 d'aost de 1944 | 22 de seteme de 1944 | Gabriel Castets | | |
| 17 de noveme de 1943 | 25 de junh de 1944 | Gérard Laborde | | |
| 4 de març de 194 | 27 d'aost de 1943 | Robert Boyer | | |
| 19 de mai de 1929 | 17 de gèir de 1943 | Pierre Mouret | | |
| 13 d'aost de 1905 | 19 de mai de 1929 | Alcide Boudey | | |
| 19 d'octobre de 1879 | 13 d'aost de 1905 | Mathieu Porcq | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Boglon; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 379, totala: 385 :
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | - | 543 | 509 | 511 | 473 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 460 | 460 | 425 | 393 | 370 | 343 | 398 | 352 | 381 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 342 | 359 | 292 | 280 | 308 | 279 | 299 | 310 | 325 337 |
| 2009 | 2010 |
| 340 351 | 343 352 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 399 abitants e la densitat èra de 28,5 ab/km².

## Lòcs e monuments

* roinas de la glèisa de Sent Pèir (deus ligams ? encadenat ?) de Martalhac

## Vòta

La vòta es lo 25 d'aost o au dimenge pus près. Es lo jorn de Sent Geniès o Sent Gény (Gines ? en occitan, qu'es lo nom d'ua anciana parròpia de La Bastida Castèthamorós. Mistèri...

## Véser tanben

* Comunas d'Òut e Garona

## Nòtas

* 1 2 3 4 5 6 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 231-232
* ↑ https://web.archive.org/web/20181125204222/https://www.locongres.org/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/?lang=oc
* ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 97 e 72
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 289
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 634
* ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/7324/Sainte-Gemme.html
* ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/7059/Sainte-Quitterie.html
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 192 e 302
* ↑ Jean Burias, Atlas Historique français, Agenais, Condomois, Bruilhois, CNRS, 1979
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=31404
* ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-sainte-gemme-martaillac.html
* Portau de Gasconha