OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ngiemboon

Lo ngiemboon es una lenga bamileke parlada en Cameron.

## Localisacion

Lo ngiemboon es parlat dins lo departament bamboutos e tamben dins aquel de Menoua, dins la Region de l'Oèst de Cameron.

## Classificacion

Lo ngiemboon fa partida del grop bamileke de las lengas grassfields de l'èst, amb lo fe'fe', lo ghomala', lo kwa', lo ngwe, lo mengaka, lo medumba, lo ngomba, lo ngombale, lo nda'nda' e lo yemba.

## Escritura

L'alfabet ngiemboon es:
Majusculas :
| A | B | C | D | E | Ɛ | F | G | H | I | J | K | L | M | N | Ŋ | O | Ɔ | P | R | Pf | S | Sh | T | Ts | U | Ʉ | V | W | Ẅ | Y | Ÿ | Z | ʼ |
| Minusculas ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| a | b | c | d | e | ɛ | f | g | h | i | j | k | l | m | n | ŋ | o | ɔ | p | r | pf | s | sh | t | ts | u | ʉ | v | w | ẅ | y | ÿ | z | ʼ |
L'alfabet utiliza fòrça grafias complexas per notar unes fonèmas; exemples: nŋ, mm, dy, ly, pfw, tsw , dẅ, dÿ, shÿ, zs. Las vocalas longas son escrichas dobladas : aa, ee, ɛɛ, ii, oo, ɔɔ, uu, ʉʉ.
Los tons son indicats amb de diacritics sus las vocalas:
* lo ton naut es escrich amb l'accent agut: shÿóo « elefant », lecÿɔ́’ « taula »
* lo ton bas es pas escrich: lezse « verruga », ngẅi « pantèra »
* lo ton naut-davalant es indicat per un accent circonflèx: pîa « avocat (fruch) »
* lo ton bas-davalant es indicat amb l'accent grèu: zẅìge « respiracion », mÿɔ̀g « lagui »
* lo ton montant es escrich amb l'antiflèx: sɔ̌ɔn « mercat », fʉ̌ŋ « nafra »

## Referéncias

* 1 2 3 Anderson 2007, p. 3.
* ↑ Watters 2003, p. 232-233.
* ↑ Anderson 2007, p. 6-11.
* ↑ Anderson 2007, p. 13.
* ↑ Anderson 2007, p. 17.

## Fonts

* (fr) Stephen C. Anderson, 2007, Précis d’orthographe pour la langue ngiemboon, Yaoundé, SIL.
* (en) John R. Watters, 2003, Grassfields Bantu, in Derek Nurse, Gérard Philippson, (eds.), p. 225-256, The Bantu languages, Routledge Language Family Series 4., Londres e Nòva York, Routledge.
* Portal de las lengas
# Ngoreme

Lo ngoreme (o ngurimi) es una lenga banto parlada en Tanzania.

## Localizacion

Lo ngoreme es parlat dins la Region de Mara al nòrd-oèst de Tanzania.

## Referéncias

* ↑ Roth 2018, p. 10.

## Fonts

* (en) Tim Roth, 2018, Aspect in Ikoma and Ngoreme: a comparison and analysis of two Western Serengeti Bantu languages, tèsa, Helsinki.
# Ngatikés

Lo ngatikés es una lenga oceaniana parlada als Estats federats de Micronesia.

## Localizacion

Lo ngatikés es parlat dins l'atòl de Ngatik, dins las Illas Carolinas. Es restacada administrativament a l'Estat de Pohnpei es un dels membres dels Estats federats de Micronesia.

## Classificacion

Lo ngatikés es una de las lengas ponapeïcas, un grops de lengas restacadas a las lengas micronesianas, un grop de las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana. Las autras lengas ponapeïcas son lo pingelapés, lo pohnpeian e lo mokilés.

## Referéncias

* ↑ Rehg e Sohl 1979, p. ix.
* ↑ Lynch, Ross e Crowley 2002, p. 117, p. 890.

## Fonts

* (en) Kenneth L. Rehg, Damian C. Sohl, 1979, Ponapean-English Dictionary, Pali Language Texts: Micronesia, Honolulu, University Press of Hawai'i.
* (en) John Lynch, Malcolm Ross, Terry Crowley, 2002, The Oceanic Languages, Curzon Language Family Series, Richmond, Curzon Press.
* Portal de las lengas
# Ngombale

Lo ngombale es una lenga bamileke parlada en Cameron.

## Localisacion

Lo ngombale es parlat dins los arrondiments de Babadjou e de Mbouda del departament dels Bamboutos, dins la Region de l'Oèst de Cameron.

## Classificacion

Lo ngombale fa partida del grop bamileke de las lengas grassfields de l'èst, amb lo fe'fe', lo ghomala', lo kwa', lo ngwe, lo mengaka, lo medumba, lo ngiemboon, lo ngomba, lo nda'nda' e lo yemba.

## Referéncias

* ↑ Yemmene 2001, p. 2.
* ↑ Watters 2003, p. 232-233.

## Fonts

* (fr) Patrice Aimé Yemmene, 2001, Esquisse de la morphologie nominale du Ngombale, tèsa, Yaoundé.
* (en) John R. Watters, 2003, Grassfields Bantu, in Derek Nurse, Gérard Philippson, (eds.), p. 225-256, The Bantu languages, Routledge Language Family Series 4., Londres e Nòva York, Routledge.
* Portal de las lengas
# Ngoni

Lo ngoni (autonim chingoni) es una lenga banto parlada en Zambia, en Tanzania, al Malawi e al Moçambic.

## Istòria

Los ngoni son de populacions qu'an fugit al sègle XIX l'empèri zolo, mentre que coneissiá una repression intèrna violenta dirigida per l'emperaire Chaka. Aquels grops s'installèron en Zambia, en Tanzania, al Malawi. Los ngoni son alaidonc un grop nguni e lor lenga es sovent vista coma un dialècte zolo.

## Localizacion

Lo ngoni es quasi atudat al Malawi e es remplaçat per lo chewa e lo tumbuka. Los ngoni de Malawi vivon dins lo district de Mzimba, dins lo nòrd del país.

## Referéncias

* 1 2 Kishindo e Lipenga 2003, p. 21.
* ↑ Kishondio e Lipenga 2003, p. 22.

## Fonts

* (fr) Pascal J. Kishindo, Allan L. Lipenga, 2003, Parlons chichewa, Paris, l'Harmattan.
# Nezamysl

Nezamysl es lo primièr de sèt princes mitics de Boèmia qu'aurián regnat entre lo fondator mitic de Boèmia Přemysl e lo primièr prince de l'existéncia istoricament atestada Bořivoj.

## Contèxte

Los noms d'aquels princes aparéisson dins la Cronica de Cosmas e son tornat mençonats dins los libres d'istòria fins al s. XIX (coma aquel de František Palacký en 1836).
Las Annales Bohemorum lo fan nàisser en 725 e succedir a Přemysl en 745. Seriá mòrt en 783. Mnata prenguèt sa seguida.

## Referéncias

* 1 2 "Filius porro fub eadem tempora ex Libuffa Przemyslo Nezamysl natus, Nezamysli id eft: incogitantis" (Anno Jesu Christi 725) Václav Hájek z Libočan, Annales Bohemorum 2, s. 184.
# Ngazidja

Ngazidja (shikomor, Grande Comore en francés) es una illa de l'Ocean Indian situada fàcia a la còsta d'Africa de l'Èst a la dintrada del Canal de Moçambic, es la pus granda illa de l'archipèla de las Comòras.
S'i tròba la capitala Moròni, egalament capitala de la federacion amb un govèrn autònom e, en acòrd amb la constitucion de 2002, un president elegit. La populacion de l'illa en 1991 èra de 234 000 abitants (l'estimacion actuala es de 345 000).
# Ngombe

Lo ngombe (o lingombe) es una lenga banto parlada en Republica Democratica de Còngo.

## Localisacion

Lo ngombe es parlat dins las províncias de Mangala, Sud-Ubangi e Équateur.

## Classificacion

Per Nurse e Philippson (2003), lo ngombe fa partida d'un grop ngombe amb lo bomboma, lo bamwe, lo dzando, lo bwela, lo bwa, bango, lo ngelima, lo pagibete e lo kango.

## Referéncias

* ↑ Molembo 1987, p. 308.
* ↑ Nurse e Philippson 2003, p. 644.

## Fonts

* (fr) Masimo Molembo, 1987, Formes verbales comparées dans les langues motɛmbɔ e lingɔmbɛ, Annales Aequatoria 8, p. 307-316.
* (en) Derek Nurse, Gérard Philippson, (eds.), 2003, The Bantu languages, Routledge Language Family Series 4., Londres e Nòva York, Routledge.
# Ngo Dinh Diem

Ngo Dinh Diem :
| President de (país): | Vietnam del Sud |
| Periòde de govèrn: | 26 d'octobre de 1955 2 de novembre de 1963 |
| Predecessor: | -- |
| Successor: | Duong Van Minh |
| Data de naissença: | 3 de genièr de 1901 |
| Luòc de naissença: | Hue, Vietnam |
| Data de decès: | 2 de novembre de 1963 |
| Luòc de decès: | Saigon, Vietnam del Sud (actuala ciutat de Ho Chi Minh, Vietnam) |
| Profession: | militar |
| Partit politic: | Partit Can Lao |
Ngô Đình Diệm, militar catolic, foguèt lo premièr president del Vietnam del Sud, entre los ans 1955 e 1963.
| Predecessor: cap | President del Vietnam del Sud entre: 1955 - 1963 | Successor: Duong Van Minh |
# Ngungwel

Lo ngungwel (o egungwel, ngangoulou) es una lenga banto parlada en Republica de Còngo.

## Localisacion e dialèctes

Lo ngungwel es parlat dins lo departament des Plateaux, al nòrd de Brazzaville. I a quatre dialèctes de la lenga: lo mpompo (mpɔmpɔ), lo mbombo, lo nkenkel (nkənkel) e lo mpumpun. Lo darrièr es lo dialècte de referéncia, utilizat per la creacion d'una forma escricha de la lenga.

## Classificacion

Per Nurse e Philippson (2003), lo ngungwel fa partida d'un grop teke.

## Referéncias

* 1 2 3 Raharimanantsoa 2016, p. 62.
* ↑ Nurse e Philippson 2003, p. 643.

## Fonts

* (fr) Ruth Raharimanantsoa, 2016, Réduction syllabique, rallongement compensatoire et syllabes trimoraïques en engungwel (bantou B72a), Journal of West African Languages 43:2, p. 61-98.
* (en) Derek Nurse, Gérard Philippson, (eds.), 2003, The Bantu languages, Routledge Language Family Series 4., Londres e Nòva York, Routledge.
# Movement Region Savòia

Lo Movement Region Savòia (en arpitan Movement Règ·ion Savouè e en francés Mouvement Région Savoie), abreujat MRS, es un movement politic autonomiste, implantat en Savòia.
Milita per la creacion d'una region a estatut especific regropant los dos departaments francés de Savòia, aital coma lo País de Gèx e lo Bugê, situats dins lo departament d'Ain. Defen tanben de las idèas de democracia participativa e de federalisme en s'apiejant fòrtament suls modèls institucionals soïsses, italian (region autonòma de la Val d'Aosta) e alemand.
Es membre de l'Aligança Liura Europèa e de la federacion Regions e Pòbles Solidaris.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Mouvement Région Savoie ».

## Vejatz tanben

* Movement Arpitània
* Nacionalisme savoian

#### Ligams extèrnes

* Site oficial
# Movement Revolucionari Tupac Amaru

Lo Movement Revolucionari Tupac Amaru foguèt una organizacion revolucionària peroviana marxista apareguda dins la premiera mitat deis annadas 1980 e dispareguda en 1997. Son nom vèn de Tupac Amaru II, cap de la darriera insureccion indigèna còntra leis Espanhòus en 1780-1781. Sei caps principaus foguèron Victor Polay Risco e Néstor Cerpa Cartolini. Dins l'encastre de la guèrra civila peroviana, formèt una guerilha còntra lo govèrn centrau e agantèt probablament un milièr de militants a son apogèu. Pasmens, a partir deis annadas 1990, subiguèt de pèrdas importantas en causa de la repression menada per lo regime d'Alberto Fujimori e per de combats còntra d'autrei guerilhas, especialament lo Sendier Luminós. En 1997, la revirada de la presa d'ostatges de l'ambaissada japonesa en Peró entraïnèt la disparicion dei darrierei fòrças organizadas dau Movement. Dempuei aquela annada, lo movement es considerat coma destruch.

## Liames intèrnes

* Tupac Amaru II.
# Movement dei Corsets Jaunes dins lo monde

Lo movement dei Corsets Jaunes es un movement de protestacion que comencèt a l'autona de 2018 en França per protestar còntra l'auça de la fiscalitat sus lei carburants e mai generalament còntra la vida cara. Rapidament, lo movement s'estend a d'autres país.
# Movement Regionalista Lengadocian

Lo Movement Regionalista Lengadocian, es una coalicion electorala pròcha del Partit de la Nacion Occitana, implantada en Lengadòc.
# Movement Popular de Liberacion d'Angòla

Lo Movement Popular de Liberacion d'Angòla (en portugués Movimento Popular de Libertação d'Angòla), abreujat MPLA, es un partit politic angolés. Participèt a la Guèrra d'Independéncia que s'es acabada en 1975 e diriguèt puèi la Republica Populara d'Angòla (1975-1992). Foguèt en conflicte amb l'Union Nacionala per l'Independéncia Totala d'Angòla (UNITA) e lo Front Nacional de Liberacion d'Angòla (FNLA) durant la Guèrra Civila d'Angòla.
Es membre de l'Internacionala Socialista.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Mouvement populaire de libération de l'Angola ».

## Vejatz tanben
#### Ligams extèrnes

* Site oficial
* Portal de la politica
# Movement Socialista Monarquic

Lo Movement Socialista Monarquic (oficialament en francés Mouvement Socialiste Monarchiste), abreujat MSM, foguèt un movement politic francés efemèr monarquic d'esquèrra fondat en 1945 a París per Jean Marc Bourquin. Inspirat per l'experiéncia de la guèrra, las monarquias liberalas escandinavas e la tradicion socialista francesa, cercava se distinguir del fassisme e lo collaboracionisme de l'Accion Francesa.
Lo militant occitan Francés Fontan foguèt un ancian membre.
La pensada del MSM seriá represa pera Novèla Accion Reialista.

## Nòtas e referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20210502061750/https://www.sylmpedia.fr/index.php/Mouvement_Socialiste_Monarchiste

## Vejatz tanben

* Partit Carlista
* Portal de la politica
# Movement afroamerican dels dreches civics

Lo movement afroamerican dels dreches civics (1954-1968) designa lo movement american que visava a establir una realla egalitat de dreches civics pels afroamericans en abolissent la legislacion instaurant la segregacion raciala. Lo pastor protestant Martin Luther King, apòstol de la non-violéncia, en deven l'una de las figuras las mai celèbras.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Boicòt dels buses de Montgomery
* Viatges de la Libertat
* Martin Luther King
* Rosa Parks
# Movement dei Corsets Jaunes

Lo movement dei Corsets Jaunes en França es un movement sociau espontanèu qu'apareissèt en octòbre de 2018 e s'estendèt dins de proporcions mendras a d'autres país. Tròba son ourigina dins la difusion sus lei rets socialas d'encoratjaments per manifestar.
La mobilizacion si motivèt au començament per la denegacion de l'aumentacion de la taxa interiora de consumacion sus lei produchs energetics (TICPE). S'alarga rapidament a d'autrei revendicacions fiscalas e socialas (auça dau poder de crompa dei classas mejanas e populàrias, mantèn dei servicis publics, taxacion dau querosène e dei fiols maritimes, restabliment de l'ISF...), ensin que politicas (melhorament de la democracia representativa, especialament per lo referendum d'iniciativa ciutadana, demission dau President de la Republica, Emmanuel Macron...).
A partir dau 17 de novembre de 2018, lo movement s'organiza a l'entorn de blocatges de rotas e giratòris e de manifestacions nacionalas cada dissabte. L'oupinion publica sosta per la màger part lei protestacions, que tròban un sostèn fòrt en zòna rurala e periurbana, mai s'estendon tanben ai gròssei vilas, onte de violéncias au moment dei manifestacions setmanieras provòcan de degalhs materiaus importants e donan luec a foaça arrestacions. A l'oucasion de recampaments locaus, dètz personas moaron e de centenaus d'autras si fan bleçar, mai o mens grevament, especialament dau caire dei manifestants.
Au començament lo poder executiu èra ostile a tota revendicacion dau movement, mai finalament renonciá a l'auça de la TICPE e anonciá de mesuras que lei manifestants jutjan insufisentas e que meton pas tèrme a la contèsta.
# Lista dels caps de l'estat d'Albania

Actualament lo cap d'Estat d'Albania es lo president. Segon la constitucion albanesa, es elegit per l'Assemblada Nacionala per un periòde de 5 ans. Albania venguèt independenta de l'Empèri Otoman l'an 1912 e venguèt una republica en 1920. L'an 1928 Ahmet Zogu s'autoproclamèt coma rei Zog Ièr e governèt fins a 1939, quand Itàlia ocupèt lo país. En 1944, los comunistas expulsèron los italians, e lo país venguèt tornarmai una republica.

## Caps de l'estat d'Albania dempuèi 1912

| # | Cap de l'estat | començament del govèrn | fin del govèrn | Partit |
| Estat independent d'Albania ||||||
| - | Ismail Qemali | 1912 (cap del govèrn provisòri) | 1914 | cap |
| - | Fejzi Alizoti | 1914 (cap del govèrn provisòri) | 1914 | cap |
| Principat d'Albania ||||||
| 1 | Guilhèm de Wied | 1914 (prince) | 1914 | cap |
| - | Mustafa Ndroqi | 1914 (president del conselh general) | 1914 | cap |
| - | Esad Toptani | 1914 (president del conselh general) | 1916 | cap |
| - | Turhan Përmeti | 1918 (cap del govèrn provisòri) | 1920 | ocupacion austro-ongaresa |
| - | Sulejman Delvina | 1920 (cap del govèrn provisòri) | 1920 | ocupacion austro-ongaresa |
| - | Fan Noli | 1924 (en foncion pel conselh superior de regéncia) | 1925 | cap |
| Republica d'Albania ||||||
| 2 | Ahmet Zogu | 1925 (president de la republica) | 1928 | cap |
| Reialme d'Albania ||||||
| - | Zog Ièr | 1928 (rei) | 1939 | cap |
| 3 | Victor Amanieu | 1939 (rei) | 1943 | ocupacion italiana |
| - | Ibrahim Biçakçiu | 1943 (president del comitat executiu provisòri) | 1943 | ocupacion alemanda |
| - | Mehdi Frashëri | 1943 (president del comitat executiu provisòri) | 1944 | ocupacion alemanda |
| Republica d'Albania ||||||
| 4 | Enver Hoxha | 1944 | 1946 | Partia e Punës e Shqipërisë (Partia Komuniste) |
| 5 | Omer Nishani | 1946 | 1953 | Partia e Punës e Shqipërisë |
| 6 | Haxhi Lleshi | 1953 | 1982 | Partia e Punës e Shqipërisë |
| 7 | Ramiz Alia | 1982 30 d'abril de 1991 | 1991 (Cap del govèrn popular) 3 d'abril de 1992 (president) | Partia e Punës e Shqipërisë |
| 8 | Sali Berisha | 9 d'abril de 1992 | 24 de julhet de 1997 | Partia Demokratike |
| 9 | Rexhep Meidani | 24 de julhet de 1997 | 24 de julhet de 2002 | Partia Socialiste |
| 10 | Alfred Moisiu | 24 de julhet de 2002 | 24 de julhet de 2007 | cap |
| 11 | Bamir Topi | 24 de julhet de 2007 | 24 de julhet de 2012 | Partia Demokratike |
| 12 | Bujar Nishani | 24 de julhet de 2012 | 24 de julhet de 2017 | Partia Demokratike |
| 13 | Ilir Meta | 24 de julhet de 2017 | 24 de julhet de 2022 | Partia Demokratike |
| 14 | Bajram Begaj | 24 de julhet de 2022 | | independent |

## Vejatz tanben

* Lista dels primièrs ministres d'Albania
# Lista dels comtes de Carcassona

Bello, comte de Carcassona, abans 812
Gisclafred († 821), comte de Carcassona, filh del precedent.
821-837 : Olibia I$^r$ († 837), comte de Carcassona, fraire del precedent.
837-879 : Olibia II († 879), comte de Carcassona, filh del precedent.
879-908 : Bencio († 908), comte de Carcassona, filh del precedent.
908-933 : Acfred († 933), comte de Carcassona, fraire del precedent.
933-957 : Arnaut de Comenge († 957), comte de Carcassona, fraire de Rogièr I$^r$, comte de Comenge.
    maridat a Arsinda de Carcassona, filha d'Acfred.
957-1012 : Rogièr I$^r$ lo Vièlh († 1012), comte de Carcassona, filh dels precedents
1012-1060 : Pèire Raimon († 1060), comte de Carcassona, felen del precedent, filh de Raimon Rogièr († 1011) e de Garsenda, vescomtessa de Besièrs
    maridat a Ringarda
1060-1067 : Raimon Rogièr († 1067), comte de Carcassona, filh del precedent
Aprèp sa mòrt, lo comte de Barcelona s'empara de Carcassona, mas lo vescomte Raimon Bernat Trencavel, maridat a Ermengarda de Carcassona, sòrre de Raimon Rogièr, acaba per prene lo poder dins la vila. Aprèp mantuna guèrra, lo comte de Barcelona o deu acceptar.
De fach, lo comte de Barcelona pren lo títol de comte de Carcassona, mentre que los Trencavel venon vescomtes de Carcassona

## Annèxes
### Bibliografia

Foundation for Medieval Genealogy :
* Comte de Carcassona e de Razés
* Ostal de Comenge

### Articles connèxes

* Lista dels vescomtes de Carcassona
* Lista dels comtes de Fois
# Lista dels caps del govèrn francés

Lista dels Primièrs ministres de França :
| Del | al | Primièr Ministre | vida | President |
| 5 de setembre de 2024 | | Michel Barnier | °1951 - | Emmanuel Macron |
| 9 de genièr de 2024 | 5 de setembre de 2024 | Gabriel Attal | °1989 - | Emmanuel Macron |
| 16 de mai de 2022 | 9 de genièr de 2024 | Élisabeth Borne | °1961 - | Emmanuel Macron |
| 3 de julhet de 2020 | 16 de mai de 2022 | Joan Castèths | °1965 - | Emmanuel Macron |
| 15 de mai de 2017 | 3 de julhet de 2020 | Édouard Philippe | °1970 - | Emmanuel Macron |
| 6 de decembre de 2016 | 15 de mai de 2017 | Bernard Cazeneuve | °1963 - | François Hollande |
| 31 de març de 2014 | 6 de decembre de 2016 | Manuel Valls | °1962 - | François Hollande |
| 15 de mai de 2012 | 31 de març de 2014 | Jean-Marc Ayrault | °1950 - | François Hollande |
| 16 de mai de 2007 | 15 de mai de 2012 | François Fillon | °1954 - | Nicolas Sarkozy |
| 31 de mai de 2005 | 16 de mai de 2007 | Dominique de Villepin | °1953 - | Jaume Chirac |
| 6 de mai de 2002 | 31 de mai de 2005 | Jean-Pierre Raffarin | °1948 - | Jaume Chirac |
| 2 de junh de 1997 | 6 de mai de 2002 | Lionel Jospin | °1937 - | Jaume Chirac |
| 17 de mai de 1995 | 2 de junh de 1997 | Alan Juppé | °1945 - | Jaume Chirac |
| 29 de març de 1993 | 16 de mai de 1995 | Édouard Balladur | °1929 - | François Mitterrand |
| 2 d'abril de 1992 | 28 de març de 1993 | Pierre Bérégovoy | °1925 - †1993 | François Mitterrand |
| 15 de mai de 1991 | 31 de març de 1992 | Édith Cresson | °1934 - | François Mitterrand |
| 10 de mai de 1988 | 15 de mai de 1991 | Michel Rocard | °1930 - †2016 | François Mitterrand |
| 20 de març de 1986 | 10 de mai de 1988 | Jacques Chirac | °1932 - †2019 | François Mitterrand |
| 17 de julhet de 1984 | 20 de març de 1986 | Laurent Fabius | °1946 - | François Mitterrand |
| 22 de mai de 1981 | 17 de julhet de 1984 | Pierre Mauroy | °1928 - †2013 | François Mitterrand |
| 27 d'agost de 1976 | 13 de mai de 1981 | Raymond Barre | °1924 - †2007 | Valèri Giscard d'Estanh |
| 28 de mai de 1974 | 25 d'agost de 1976 | Jacques Chirac | °1932 - †2019 | Valèri Giscard d'Estanh |
| 5 de julhet de 1972 | 27 de mai de 1974 | Pierre Messmer | °1916 - †2007 | Jòrdi Pompidor |
| 20 de junh de 1969 | 5 de julhet de 1972 | Jaume Chaban-Delmas | °1915 - †2000 | Jòrdi Pompidor |
| 10 de julhet de 1968 | 16 de junh de 1969 | Maurice Couve de Murville | °1907 - †1999 | Charles de Gaulle |
| 14 d'abril de 1962 | 10 de julhet de 1968 | Jòrdi Pompidor | °1911 - †1974 | Charles de Gaulle |
| 8 de genièr de 1959 | 14 d'abril de 1962 | Michel Debré | °1912 - †1996 | Charles de Gaulle |
# Optevoz

Optevoz en arpitan (Optevoz en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.

## Geografia

Lo vilatge de Optevoz a situat al fons d'una conca e pausa sus un épais banc d'argila #que reten una importanta capa d'aiga.
Le village d'Optevoz est situé au fond d'un bassin et repose sur un épais banc d'argile qui retient une importante nappe d'eau.

## Istòria

Lo territòri a ocupat dempuèi la fin del edat del bronze (1200 ans abans J.-C.) Cossí ne testifiquen cèrts objèctes (chainettes, bracelet) descobèrts al luòc dich "las Planches".
Sus la mapa de Cassini, lo vilatge apparait ja jol nom de « Obtevoz ».
Le territoire est occupé dès la fin de l'âge du bronze (1200 ans avant J.-C.) comme en témoignent certains objets (chainettes, bracelet) découverts au lieu dit "les Planches".
Sur la carte de Cassini, le village apparait déjà sous le nom de « Obtevoz ».

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | M. Pierre Teste |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 799, totala: 812 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 404 | 479 | 444 | 467 | 483 | 481 | 504 | 571 | 598 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 513 | 534 | 505 | 534 | 508 | 528 | 518 | 479 | 475 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 435 | 431 | 415 | 458 | 379 | 346 | 314 | 297 | 295 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 281 | 263 | 260 | 334 | 455 | 530 | 657 | 664 | 696 696 |
| 2009 | 2010 |
| 728 733 | 760 765 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal dau Daufinat
* Portau d'Arpitània
# Optica

L’optica es la branca de la fisica qu'estudia lo comportament e lei proprietats de la lutz visibla, dei raionaments infraroges e ultraviolets e deis objèctes utilizant ò emetent aquelei raionaments. Es una sciéncia anciana, apareguda tre l'Antiquitat, que sei basas principalas son l'electromagnetisme e la mecanica quantica. Tròba d'aplicacions dins un nombre variat de domenis scientifics e tecnics coma l'astronomia, la medecina ò l'electronica.

## Liames intèrnes

* Fisica.
# Opèra

L'opera es una òbra artistica qu'es cantada sus una scena.