OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Loisy (Sòna e Léger)

Loisy es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.

## Geografia

Loisy Fa partida de la Bressa louhannaise.
Loisy fait partie de la Bresse louhannaise.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde |
| 2008 | 2014 |
| març de 2001 | 2008 |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 887 | 1 042 | 1 031 | 1 058 | 1 122 | 1 100 | 1 089 | 1 113 | 1 136 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 100 | 1 125 | 1 083 | 1 148 | 1 176 | 1 089 | 1 082 | 1 055 | 1 023 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 020 | 1 041 | 1 014 | 880 | 824 | 808 | 783 | 715 | 659 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 644 | 590 | 523 | 505 | 489 | 530 | 553 | 556 | 573 |
| 2009 | 2010 |
| 574 584 | 585 593 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Loja (Granada)

Loja es un municipi de la província espanhòla de Granada e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Lojban

La lenga artificiala Lojban èra creada pel Logical Language Group en 1987, es derivada dempuèi un projècte anterior: Loglan. Lo sieu motiu es lo melhorament de Loglan, a far la lenga logica mai completa, mai utilitzable e mai dubèrta al public. Lo Lojban a aqueles meteisses ponches en parallel amb Loglan:
* La gramaticiana es basada en logica de predicats, e es capabla d'exprimir de bastiments logics intricadas justament.
* Ela a pas irregularitats o ambigüitat en ortografia o gramaticiana, aital qu'ela pòt èsser tractada per una computadora.
* Lojban Per dessenh es una lenga tant neutrala culturalament coma il es aital possibla.
* Es, malgrat aiçò, simple per aprene e usar comparada amb fòrça lengas naturalas.
Pendent que l'intencion iniciala del projècte Loglan èra metre en examen li Ipotèsi de Sapir-Whorf, la comunitat activa de Lojban a d'intencions addicionalas per la lenga:
* de Recèrcas generalas en la lingüistica.
* Recèrcas en intelligéncia artificiala e compreneson de maquina.
* Melhorar la comunicacion entre umans e computadores, ontologias de magatzematge, e traduccion de tèxtes en lenga naturala per una computadora.
* L'usatge del lengatge coma un instrument educatiu.
* Creativitat personala.

## Gramaticiana de Lojban

Lojban a tres parts del sistèma gramatical de la frasa: una telefonada brivla para noms substantivos e vèrbs, una autra telefonada cmene para noms o noms substantivos personals, e una mai cmavo per partícules estructuralas, articulos, nombres, indicadors de temps gramatical e autre modificadors gramaticales. Lo cmavo se subdivideix en selma'o, lo que es mai póximo a la nocion de parts de la frasa (e.G. UI Compren interjeccions e de parts vagarosas).
(Heus Aicí lo Pater Noster en Lojban)

## Referéncias

* Cowan, John Woldemar. The Complete Lojban Language. Fairfax, Virginia: The Logical Language Group, 1997. ISBN 0-9660283-0-9
* Nicholas, Nick; Cowan, John Woldemar. What is Lojban?. Fairfax, Virginia: The Logical Language Group, 2003. ISBN 0-9660283-1-7

## Ligams extèrnes

* The Logical Language Group Home page
* Lojban Wiki
* Pagina de Lojban al Web
# Loivre

Loivre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Michel Guillou |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 580 | 496 | 459 | 544 | 609 | 624 | 690 | 790 | 720 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 844 | 1 218 | 1 254 | 1 436 | 1 576 | 1 372 | 1 352 | 1 384 | 1 466 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 410 | 1 380 | 1 379 | 558 | 533 | 556 | 531 | 542 | 543 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 627 | 633 | 591 | 758 | 925 | 1 097 | 1 126 | 1 129 | 1 122 |
| 2009 | 2010 |
| 1 129 1 140 | 1 143 1 154 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Loix

Loix es una comuna francesa, situada sus l'Illa de Re, dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Nòva Aquitània.

## Toponimia

Las atestacions ancianas son, per luec:
* -; au segle XVIII (Cassini).

## Administracion

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Lionel Quillet |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 439 | 439 | 470 | 433 | 561 | 621 | Cercar | 715 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 731 742 | 713 727 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias

* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ «Carte de Cassini». Géoportail.
* Portal de las comunas de França
# Lokenole

Lokenole en breton ( Locquénolé / Lokenole' en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.

## Geografia

Comunas confrontantas de Lokenole :
* Sant-Martin-de detlos-Camps
Locquénolé a situat sul marge esquèrre de la Ritz de Morlaix, a aperaquí 7 km de Morlaix, cara a la desbocadura del Dourdu e es tota prèpa de la Mange. La superficie de la municipalitat es pas que d'unitat|0.85|km|2 . Lo finage communal, de talha redusida, es pentu (en vessant oèst del Riu de Morlaix), amb un fòrt dénivelé, actiu de 81 mètres d'altitud al nivèl de la mar (lo bourg es cap a 15 mètres d'altitud) ; la municipalitat beneficia d'un climat d'abric, autentic microclimat, per çò qu'es dels vents d'oèst.
Comunas confrontantas de Locquénolé :
| Carantec | Baie de Morlaix, Manche | Rivière de Morlaix, Plougasnou |
| Henvic, Penzé | | Rivière de Morlaix, Plouezoc'h |
| Taulé | Saint-Martin-des-Champs | Morlaix |
Locquénolé est situé sur la rive gauche de la Rivière de Morlaix, à environ 7 km de Morlaix, face à l'embouchure du Dourdu et est toute proche de la Manche. La superficie de la commune n'est que de 0,85 km$^2$. Le finage communal, de taille réduite, est pentu (versant ouest de la Rivière de Morlaix), avec un fort dénivelé, allant de 81 mètres d'altitude au niveau de la mer (le bourg est vers 15 mètres d'altitude) ; la commune bénéficie d'un climat d'abri, véritable microclimat, par rapport aux vents d'ouest.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Guy Pouliquen |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 244 | 256 | 254 | 311 | 373 | 374 | 417 | 454 | 495 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 507 | 496 | 595 | 600 | 610 | 618 | 743 | 766 | 714 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 742 | 845 | 769 | 738 | 767 | 745 | 697 | 709 | 566 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 718 | 615 | 631 | 648 | 726 | 716 | 733 | 736 | 760 |
| 2009 | 2010 |
| 784 818 | 808 844 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Loiu

Loiu es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
# Loja

La Loja es un riu d'Occitània que raja en Gasconha. Es un affluent de Garona, en riba esquèrra.

## Geografia

La Loja nais sul Plan de Lanamesa, e se grta en riba esquèrra dins la Garona a Murèth.

## Principalas comunas traversadas

* Nauta Garona (31) : Sent Marcèth, Le Hosseret, Peishias, La Vernosa e La Caça, Murèth.

## Idrologia

En estivatge lo cors es mantengut per l'assagatge e pels besonhs en aiga potabla e de salubritat, pel canal de Sent Martòri
* Debit mejan interannal a Murèth: 6,14 m³/s.
* Aigas Nautas (decembre a febrièr): 7,76 m³/s a 9,65 m³/s
* Estivatge: 3,11 m³/s.

## Annèxas
### Vejatz tanben

* La batalha de Murèth
* Tèrmes Galloromans de Montoliu de Sant Bernat
# Lokeltaz

Lokeltaz en breton ( Locqueltas en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Mor-Bihan e la region de Bretanha.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Henri Le Porho |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 733 | 744 | 745 | 1 056 | 1 128 | 1 215 | Cercar | 1 519 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 1 584 1 615 | 1 616 1 647 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Las Vinhetas

Las Vinhetas es un periodic virtual gratuit de vinhetas traduchas en occitan. Pareis dempuei septembre de 2020 jol format d'un blòg mas tanben sus Instagram e Facebook.

## Referéncias

* ↑ Guillaume Gratiolet. "Las vinhetas. Un blòg de bandas dessenhadas en occitan". Lo Diari. 8 de febrièr de 2021.

## Ligams

* Las Vinhetas
# Las Vialetas

Las Vialetas (Les Villettes en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Las vialetas se situa a montanha.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Louis Simonnet |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1285, totala: 1307 :
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 921 | 915 | 1 006 | 1 032 | 1 135 | 1 120 | 1 103 | 1 102 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 156 | 1 170 | 1 126 | 952 | 925 | 886 | 731 | 558 | 541 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 526 | 511 | 423 | 529 | 592 | 851 | 1 104 | 1 125 | 1 151 1 175 |
| 2009 | 2010 |
| 1 178 1 203 | 1 204 1 230 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Didier Grange, Lexique descriptif occitan – français du vivaro-alpin au nord du Velay et du Vivarais, p. 154 version feb. 2018
# Las aventuras de Pinòqui. Istòria d'una mariòta

Las aventuras de Pinòqui. Istòria d'una mariòta (Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino en italian) es un roman escrich per Carlo Lorenzini, deu son nom de calam Carlo Collodi. Publicat en italian en 1883, es demèst las òbras mai reviradas al monde. Lo roman racònte las aventuras d'una mariòta, Pinòqui.

## Reviradas

Se compta pas mai lo nombre de reviradas o adaptacions del libre dins d'autras lengas. De sites especializats ne donan mai de 220. Existís doas reviradas en occitan, una de Renat Silhòl que foguèt publicada en 1984 dins la colleccion A Tots e l'autra en dialècte aupenc literari, d'Arturo Viano en 2022.
# Las Ventas de San Julián

Las Ventas de San Julián es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Las Vinhas

Las Vinhas (Les Vignes en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament de Losera e la region d'Occitània ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Christian Persegol |
| | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 104, totala: 108 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | 96 | 94 | 98 101 |
| 2009 | 2010 |
| 103 106 | 107 110 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Lengadòc
# Las Vèspas

Las Vèspas (en grèc ancian Σφῆκες / Sphễkes) es una comèdia grèga antica d'Aristofanes, producha en 422 AbC. a las Leneanas d'Atenas, ont obten lo segon prèmi. Es una satira de l'organizacion judiciara d'Atenas.

## Argument

Quatrena pèça conservada d'Aristofanes, après Los Acarnians, Los Cavalièrs e Las Nièblas, Las Vèspas s'inscrivon dins l'encastre de la longa luta de l'autor contra lo demagòg Cleon. Aqueste còp, la question de la patz passa al segond plan; es lo foncionament de la democracia atenianai que fissa. En efièch, Pericles instituiguèt una indemnitat jornalièra destinada a incitar los ciutadans a participar als tribunals — Atenas possedís en efièch una justícia populara dirècta e collectiva. En 425 AbC., tres ans abans las Vèspas, Cleon pprtèt l'allocavion a tres obòls, atirant atal los ciutadans d'edat — que venon de jurats profesional de crénher — e fasent créisser lor popularitat. En consequéncia, fòrça citutadans son quichats a partir de l'alba a las pòrtas de l'Elièu, règlan lèu fach los afars en cors, percebon lor triobòl e sortisson liures de lor jornadas.

## Idèa comica

Filocleon (Φιλοκλέων, « aquel qu'aima Cleon » es atenh de plaidejament agut. Son filh, lo jove Bdelicleon (Βδελυκλέων, « aqueste qu'òdia Cleon »; cerca per totes los mejans de ne lo garir, mas agota totes los remèdis de la medecina sens capitar: deu se resòlvre a embarrar lo vièlh dins son ostal. Per lo calmar, Bdelicleon li fa jutjar un can, accusar de panatòri: es de fach, a l'amagat, un plaid lançat per Cleon contra lo general moderat Lachès qu'es mes en scèna.

## Resumit

* Prològ : dos esclaus vigilan l'ostal de Filocleon per empachar que se n'escape. Aqueste assag diferents estratagèmas, sens capitar.
* Parodos e justa : lo còr dels jurats, desguisats de vèspas, ven ajudar Filocleon mas Bdelicleon interven quand se cal. Seguís una justa entre lo paire e lo filh, qu'a la fons lo filh es declarat ganhant pel còr. Filocleon se vei ofrir de jutjar un can per panatòri.
* Parabasa : Aristofanes repròcha als Ateniens de lo seguir pas dins sa luta contra Cleon. Lo còr explica lo sens de son desguisament : tal coma de vèspas, los jurats agarrisson de lor fisson lors victimas, los acusats.
* Episòdis e trionf : après una disputa, Filocleon accèpta l'ofèrta de son filh de d'assisitir a una taulejada. Ne torna embriac e amb una prostituta al braç, guarrit de son pledejament.
# Las femnas son pas de bestial

Las femnas son pas de bestial es una cançon occitana del grop La Talvera.
Ai ai ai ai ai ai Las femnas son pas de bestial (bis)
Als mascles de la miá contrada E totes los d'endacòm mai Joves o vièlhs confles o paures Pebrons tampatz un pauc lo cais Aquí lo fons de ma pensada Escotatz-me plan coma cal
Dempuèi que la tèrra es tèrra Es totjorn lo meteis refran Qu'agachem a drecha o esquerra D'amont d'aval darrièr davant Dins tròpes de cantons enquèrra Sèm pas que bonas per enfantar
Coneissi un pichon vilatge Malicondà al Senegal De femnas an ajut lo coratge De dire qu'èra pas normal L'excision fa tròp de ravatge E se pòt pas mai tolerar
Pensi a totas aquelas dròllas Vendudas per de traficants Per fornir los bordèls d'Euròpa Se vend mai l'amor quand es blanc Entre Moscó e Varsovia L'argent nòl a sòmis bricats.
Aquí de maquinas agricòlas Aval de maquinas a plaser Abusadas dins las escòlas Sai pas ont vesètz lo progrès Lo viòl es sempre un metòde Per purificar a bon prètz
Pensi a tu ma sòrre lentana Sebelida dins la burka Sens drech, sens amor ni sens anma Tot justa bona a copular Se Dieu es bon perqué condamna La mitat de l'umanitat
E se cresètz qu'aicí en França Tot anga plan a nòstre agrat Nani sèm pas brica en avança Per çò qu'es de la paritat Pertot l'òme mena la dança Dins l'entrepresa o dins l'estat
Femnetas sortiguem de l'ombra Es ora de nos despertar Quitem de florir nòstra tomba La vergonha cal balajar Als mascles de préner l'escoba Quò's nòstre torn de governar
# Las islas jos lo sang

Las islas jos lo sang qu'ei un roman istoric de capa e d'espada de l'escrivan peiregòrd Joan Ganhaire publicat en 2006 dens la colleccion A tots de l'IEO. Es la seguida deu roman Dau vent dins las plumas publicat en 1992. La soa accion que's debana deu temps deus mosquetaris, de Richard Cromwell e de l'Ormada.
La tematica e la mesa en scena meilèu gaujosa d'aquestes dus romans que trenca dab mantuas autas òbras de Ganhaire de natura mei hosca o fantastica.
# Judd Vinet

Judd Vinet (naissut en 1980 en Colómbia Britanica, Canadà) es un desvelopaire open-source que viu a Victòria en Colómbia Britanica. Es lo creator de la distribucion Linux, Arch Linux e tanben d'autres projècts open-source de talha mai pichona.
Obtenguèt un diplòma d'informatica en 2004 a l'Universitat de Victòria.
# Judeocatalan

Lo judeocatalan (en ebrieu: קאטאלנית qatalanit; en catalan: judeocatalà o catalànic) es lo dialècte ipotetic del catalan parlat per las comunautats jusievas dins los territòris de lenga catalana. Lingüisticament, compartís de caracteristicas amb lo shuadit (judeoprovençal), encara que istoricament, etnicament e politicament, la comunautat judèocatalana èra independenta de la comunautat judèoprovençala, principalament per causa de l'ocupacion aràbia de la Peninsula Iberica. L'epòca d'aur del judeocatalan s'estend del sègle XII fins a 1492, data de l'expulsion dels jusieus dels territòris de lenga catalana.
L'existéncia del judeocatalan es controversada. Aital per Joan Ferrer los jusieus catalans parlavan tot simplament catalan.

## Veire tanben

* Judeoaragonés
* Judeocastelhan
* Judeogascon
* Judeooccitan
* Judeoportugués

## Bibliografia

* Jaume Riera i Sans. Cants de noces dels jueus catalans. Barcelona: Curiel. 1974
* Jaume Riera i Sans. Poemes hebraics de jueus catalans (segles XI-XV). Barcelona: Fundació Salvador Vives Casajuana. 1976
* Marius Sala. "Les langues judéo-romanes: 7. Le judéo-catalan". in Gunther Holtus (ed.). Lexiko, der Romanistischen Linguistik (LRL). Band VII Kontakt, Migration und Kunstsprachen. https://doi-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/10.1515/9783110959925.372

## Referéncias

* ↑ "Joan Ferrer explica que els jueus parlaven català". Diari de Girona. 31 de mai de 2013. Legir en linha.
# Județ de Brașov

Lo Județ de Brașov es un județ de Romania situat dins lo sud de Transilvània. Es un județ relativament important de Romania, non solament a causa de l'importància economica de Braşov mas tanben per la riquesa toristica de la zòna (lo Castèl Bran, Predeal, los Monts Făgăraș...).
La vila de Braşov es lo caplòc.
Compren tres regions istoricas: lo país de Bârsa, lo país de Făgăraș, e una partida de l'Altland saxon.
# Judith Estrin

Judith Leonor Estrin, mai coneguda coma Judy Estrin (Tel Aviv, Israèl, novembre de 1954) es una entrepreneira americana. Es actualament la presidenta de JLabs. Es la filha de l'engenhaire Gerald Estrin e de l'informaticiana Thelma Estrin e la sòrre de l'informaticiana Deborah Estrin.
# Judaïsme reformat

Lo judaïsme reformat es un corrent dau judaïsme modèrne aparegut dins lo corrent dau sègle XVIII. Foguèt iniciat per un ensemble de fidèus e de teologians demandant de simplificar la liturgia e lei rites e d'abandonar de practicas jutjadas obsolètas. Aquò menèt a la formacion d'un movement desirós d'adaptar la Lèi Divina a l'evolucion de la vida modèrna e qu'assaia de facilitar l'integracion dei judieus au sen de la societat. Lo reformisme judieu es una tendància fòrça presenta en America dau Nòrd e dins lei país anglosaxons. Ei ua forma de judaïsme que remembra a es practiques deth rabi Joelioc karika en era sua collection de sermons amb mossen Josep Dumont en Occitania.

## Liames intèrnes

* Judaïsme.
# Judeoespanhòl

Lo judeoespanhòl (var. judeoespanhòu) o judeocastelhan es una lenga romanica venent del castelhan ancian amb d'influéncias de l'ebrieu. Los locutors son gaireben exclusivament de jusieus sefarditas, encara qu'istoricament n'aviá de locutors ashkenazim a Tessalonica e a Istambol.

## Ligams

* lad.wikipedia.org, La Vikipedya en Judeo-Español, לה בֿיקיפידייה אין גֿודיו־איספאנײל
* Portal de las lengas
# Judith Butler

Judith Butler (Cleveland (Ohio), 24 de febrièr de 1956) es professòra al departament de retorica e de literatura comparada de l'Universitat de Califòrnia a Berkeley. Butler es una pensaira feminista e lesbiana de tria. Una de sas contribucions màger es la sèuna teoria sus la performativitat del sèxe e la sexualitat. Sabent que lo constructivisme nos parla de la construccion del genre, o çò que torna al mèsme, que los ròtles de genre son de faches socials e non pas de ròtles naturals. Mas Butler va al delà del genre e afirma que lo sèxe e la sexualitat, luènh d'èsser quicòm de natural, son, coma lo genre, una causa bastida.
Butler arriba a aquela conclusion se basant sus las teorias de Freud e Lacan. D'aquel darrièr, trai lo concèpte d'aquelas posicions sexualas que representan un trauma per las abitar. Davant la paur de causir una d'ambedoas, l'individu se plaça dins una eterosexualitat fallocentrica, es a dire, una eterosexualitat regida per la nòrma de l'imperialisme eterosexual masculin implicant d'assumir la sexualitat eterosexuala qu'implica un sèxe determinat.
En mai de Freud e Lacan, Butler foguèt influenciada per Foucault e Derrida. De Foucault, extrai lo concèpte de poder sens subjècte e que se realiza dins lo poder qu'a lo discors o lo lengatge per crear. Mas aquel discors es un discors sens subjècte, per causa que l'individu a pas de paraulas pròprias, mas per causa qu'es lo mèsme discors que veïcula las valors e las nòrmas; dins aquel cas, lo discors ligat a l'imperialisme eterosexual. De errida, assumís lo concèpte de desconstruccion que, ela, exprimís coma redefinicion del discors, es a dire, lo fach de tornar definir los mots. Un exemple d'aquela redefinicion es lo mot queer, qu'après aver esser una insulta venguèt l'expression per un movement de liberacion e dignitat omosexuala.

## Bibliografia (ca) (es)

* Butler, Judith. Et al., El gai saber, introducció als estudis gais i lèsbics, Llibres de l'Índex (2000)
* Butler, Judith, Mecanismos psíquicos del poder: teorías sobre la sujeción. Ediciones Cátedra, SA. (2001)
* Butler, Judith. Et al., Mujeres y transformaciones sociales. El Roure Editorial, S.A. (2001)
* Butler, Judith. El grito de Antígona. El Roure Editorial, S.A. (2001)
* Butler, Judith. Lenguaje, poder e identidad. Editorial Síntesis (2004)
* Butler, Judith. Deshacer el género. Ediciones Paidós Ibérica, S.A. (2006)
* Butler, Judith. Cuerpos que importan. Paidós (2002)
* Butler, Judith. El género en disputa. Paidós (2001)

## Vejatz tanben

* Teoria Queer.
* Cibòrg.

## Ligams extèrnes

* La seuna biografia, sul web de la Universistat de Berkeley (en).
* La seuna biografia, sus European Graduate School (en).
* Entrevista amb Judith Butler: "El gènere és extramoral", Barcelona Metròpolis estiu 2008. (ca)
* "Dar cuenta de sí mismo. Violencia ética y responsabilidad", de Judith Butler, Barcelona Metròpolis tardor 2010. (ca)
* Judith Butler, sul web del Museu d'Art Contemporani de Barcelona 2007. (ca)