# Jaleirac

Jaleirac (Jaleyrac en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Jaleirac :
| Archas | Bassinhac | |
| Sornhac | | Méallet |
| | Lo Vijan | |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son Ecclesia Gelariacus, en latin, al sègle XII, Jalayracus, en latin, en 1288, Jaleyrac, en 1291, Jelayrat, en 1296, Jalayrac, en 1298, Galeyracum, en latin, sense data o en 1473, nemus Jaleiracum, en latin, en 1473, Jaleyrac-la-Gleyze, sense data o en 1549, Jaleyrac-le-Lieu, en francés, en 1549, Jalerat, en 1628, Jalleyrac, en 1633, Jallerac, en 1668, Jalerrac, en 1669, Jalleyrat, en 1681, Jalerriac, en 1697, Jalerac, en 1784. Jaleirac ven del nom latin d'òme Galerius, amb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Jaleirac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Galerius. Las fòrmas de tipe Jalairac son ipercorrèctas e testimònian de l'abasiment en -ei de -ai- pretonic tanleu lo sègle XIII. Jaleyrac-la-Gleyze e Jaleyrac-le-Lieu s'opausan a Jaleirac lo Vielh, vilatge dispareissut (Mansus de Jaleyrac-lou-Viel, en 1473, Mansus del Vielh, en 1483, Jalleyrac-le-Vieulx, en 1515, Jaleyrac-lo-Vieilh, en 1549, Jaleirac-lou-Veil, en 1680. Se pòt pas sabre se las atestacions pus ancianas de Jaleirac representan lo vialatge actual o lo vielh, mas la gleisa de Sant Martin de Jaleirac es romanica e del sègle XII, çò que vòl dire que lo vialatge actual existissiá dejà.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2014 | 2020 | Olivier Roche | divèrs dreita | agricultor |
| 1969 | 2014 | Pierre Charlanne | | |
| 1947 | 1969 | Edmond Paul Charlanne | | |
| 1940 | 1947 | Louis Roche | | |
| 1919 | 1940 | Pierre Paul Charlanne | | |
| 1914 | 1919 | Lucien Férif | | |
| 1912 | 1914 | Emile Chavialle | | |
| 1906 | 1912 | Léopold Peyrac | | |
| 1904 | 1906 | Pierre Chavialle | | |
| 1898 | 1904 | Martin Terrail | | |
| 1892 | 1898 | Antoine Chayvialle | | |
| 1865 | 1892 | Guillaume Griffoulière | | |
| 1862 | 1865 | Jean Fabre | | |
| 1856 | 1862 | François Blanc | | |
| 1851 | 1856 | Jean Baptiste Peyrac | | |
| 1850 | 1851 | Guillaume Cheyvialle | | |
| 1816 | 1850 | Jacques Martin Bordes | | |
| 1812 | 1816 | Pierre François d'Humières | | |
| 1805 | 1812 | Jean Peyrac | | |
| 1801 | 1805 | Jacques Martin Bordes | | |
| 1797 | 1801 | Pierre Monteil | | |
| 1796 | 1797 | Antoine Blanc | | |
| 1795 | 1796 | Pierre Monteil | | |
| 1793 | 1795 | Jean Peyrac | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Mauriac; es ara del canton d'Ide.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 369, totala: 382 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 124 | 1 070 | 1 150 | 1 186 | 1 147 | 715 | 763 | 796 | 673 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 719 | 666 | 699 | 691 | 679 | 608 | 598 | 1 339 | 625 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 591 | 679 | 548 | 450 | 435 | 414 | 446 | 412 | 341 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 322 | 297 | 277 | 261 | 347 | 374 | 382 | 375 | 374 393 |
| 2009 | 2010 |
| 374 384 | 374 384 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* 1891 : construccion de la linha de chamin de fèr Borges- Miécaze ?

## Luòcs e monuments

* Gleisa de Sant Martin.
* Viaducte dau Mar (nom probable; fr Viaduc du Mars).
* Vestigis de construccions dau sègle xv
* Gleisa romana de Sant Martin.
* Autra vista de la gleisa.
* Pòrta de la gleisa.
* Crist en Majestat dins la gleisa.
* Santa Agata dins la gleisa.
* Sant Martin dins la gleisa.
* Viaducte dau Mar.
* Granja.
* Fenestra amb mainèls.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Las fòrmas ancianas a DicoTopo suportan lo nom Mar en occitan.

### Referéncias

* ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a0113514968596CgZFd
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 365
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496859EmxQdv
* ↑ https://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-jaleyrac.html
* ↑ Enquèsta a l'IEO e Découvertes Occitanes. Segon Catarina Liethoudt a Découvertes Occitanes, "D’après los documents vièlhs, lo nom occitan seriá puslèu Mar (sens s a la fin), qu’èra gaireben totjorn escrich aital. Per dire la vertat, ai pas gaire d’explica de l’origina d’aquel nom e, en occitan d’auèi, se dich pas jamai « mars », mas « mar » o « ma »."
* Portal d'Auvèrnhe