OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Donville-les-Bains

Donville-les-Bains es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Paul Launay |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | Cercar | Cercar | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 3 269 3 421 | 3 242 3 395 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Service éducatif des Archives Départementales de la Manche, Affiche publicitaire pour les engrais Dior (vers 1914). Consulté le 23 février 2012.
* ↑ Démantèlement de l'usine Soferti Consulté le 22 février 2012.
* Portal de Normandia
# Ensifera

Ensifera (los Ensifèrs) es un sos-órdre d'insectes de l'òrdre deus ortoptèrs, l'autre sos-òrdre es lu deus Caelifera (caelifèrs o grilhs/greus).

## Nòta

* ↑ Nòta : Fòra deu genre (bilogic) Colibrí porta espada, nomat : Ensifera ( E majuscula) portat per deus auseus, beucòp d'espeças animalas non parentadas porten coma nom d'espeça ensifera ( e minuscula).
# Ensí

Ensí foguèt un títol durant lo periòde de la Mesopotamia antica. Designèt lo cap d'un vilatge o d'una vila estat e un ensí podiá èsser un governador o un prince independent. Inicialament, lo títol foguèt reservat ai rèis d'Umma e de Lagash. Puei, durant la tresena dinastia d'Ur, lei caps de províncias avián aqueu títol. Lei rèis d'Ur avián adonc lo títol de lugal.
Dau temps de la dinastia d'Ur III, lei vilas seguentas avián un ensí : Adad, Apiak, Babilònia, Dabrum, Eresh, Eshnunna, Girtab, Girsu/Larsa, Isin, Ishim-Shulgi, Kazallu, Kish, Kutta, Marad, Nippur, Push, Sippar, Susa, Shurrupak, Umma, Urum e Urusagrig.

## Referéncias

* ↑ Horst Klengel (Hrsg.): Kulturgeschichte des alten Vorderasiens. Akademie Verlag, Berlin 1989.
* ↑ Tonia M. Sharlach, Provincial taxation and the Ur III state, Edicions Brill (2004), p. 7.
# Enshakushana

Enshakushana èra un sobeiran de la ciutat-estat d'Uruk que reinèt au sègle XXIV avC famós per seis inscripcions descubèrtas per leis arqueològs. Èra lo fiu d'Ellili d'Ur e capitèt d'establir sa dominacion sus lo sud de la region après sa victòria còntra Enbi-Ishtar de Kish.
# Entau País

Entau País qu'estó un partit politic occitanista fondat en 1988 e dirigit enter autes per David Grosclaude.
Sa disparicion que data de 1995.
Que reclamava mei de poder entà las regions e que hascó la promocion d'Estats Generaus dera Lenga dab la participacion de l'IEO, deu Partit Occitan, deu CREO e deus felibres.
# Ensenha dei bleçats civius

L'Ensenha dei bleçats civius es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 18 de julhet de 1918. Es destinada a distinguir lei civius bleçats per d'accions de guèrra.
# Ensenha dei bleçats militars

L'Ensenha dei bleçats militars es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 11 de decembre de 1916. Es normalament atribuida ai militars bleçats dins lo corrent d'un conflicte o d'una operacion militara. Après la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt tanben decernida ai presoniers de guèrra bleçats dins un camp alemand e ais desportats.
# Ensenhament superior

Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Ensenhament superior.
Las expressions educacion terciària, educacion superiora e ensenhament superior se referisson al proces, los centres e las institucions d'ensenhament que venon aprèp l'educacion segondària o mejana.
En general, lo requisit d'ingres es d'aver acabat l'educacion segondària, e doncas tan tanben candidats basados dins lo rendimient escolar de la secundaria o unos examens de seleccion. Segon lo país, aqueles examens pòdon èsser faches a nivèl estatal, local o universitari. Dins d'autres sistèmas, pasmens, existís pas cap de mena de seleccion.
Cada còp mai d'institucions d'educacion terciària animan l'ingres de las personas adultas sens que ajan tenut necessàriament éxit dins l'educacion segondària, especialament a las universitats abiertas.
La preparacion que ofrece l'educacion terciaria es de tipe profesional o academica. Se distingue entre estudios de grad (per exemple, Diplomatura e Licenciatura) e postgrau (Màster e Doctorat) segon lo sistema de titulacion profesional e grads academics.
Los bastiments de educacion terciaria son estats tradicionalament las universitats, mas además se consideran otros centres educatius coma instituts, escòlas professionalas o escòlas tecnicas, centres de formacion del professorat, escòlas d'art dramatic, conservatòris, etc.

## Autras funcions

Una foncion importanta, aparte de l'ensenhament, dins l'educacion terciaria son las activitats d'investigacion (especialament dins las universitats) dins los diferents nivels del conocimient. Atalmismo, autra foncion son las activitats d'extension, dins que se procura la participacion de la poblacion e se le comunican los resultados.

## Vejatz tanben

* Educacion
# Ensio Hyytiä

Ensio Hyytiä (Rovaniemi, Finlàndia, 24 de març 1938) es un atlèta de combinat nordic e sautaire d'esquis finlandés.

## Ligams extèrnes

* Fis
# Enslaved

Enslaved es un grope de black metal / viking metal originari d'Haugesund en Norvègia que siguèt format en 1991.
# Ensen Sant Enric

Ensen Sant Enric (Séon-Saint-Henry en francés) es una anciana comuna provençala, dins lo departament dei Bocas de Ròse, ara part de Marselha, sota lo nom de quartier de Sant Enric.

## Istòria

La parròquia d’Ensen es devesida en doas au s. XVIII: Ensen Sant Andrieu e Ensen Sant Enric.
A la Revolucion francesa, Ensen o Ensen Sant Enric es capluec dau canton dau meteis nòm, dins lo districte de Marselha.
# Frankie Manning

Frankie Manning (Jacksonville, Florida, 26 de mai de 1914 – Manhattan, Nòva York, 27 d'abril de 2009) foguèt un dançaire, ensenhaire e coreograf american. Es considerat coma un dels creador de l'estil sonat Lindy Hop.
# Franois

Franois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Claude Preioni |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 460 | 443 | 497 | 482 | 551 | 555 | 562 | 561 | 497 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 510 | 505 | 529 | 480 | 504 | 512 | 547 | 507 | 457 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 421 | 424 | 411 | 432 | 457 | 435 | 513 | 525 | 593 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 656 | 888 | 1 242 | 1 293 | 1 558 | 1 779 | 1 916 | 1 917 | 1 902 |
| 2009 | 2010 |
| 1 881 1 924 | 1 860 1 902 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Franqueville

Franqueville pòt essèr:
* Franqueville, una comuna d'Eure
* Franqueville, una comuna de {}
# Franqueville-Saint-Pierre

Franqueville-Saint-Pierre es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.

## Istòria

Franqueville-Sant-Pierre es nascut de la fusion de La nòstra-Madama-de-Franqueville e de Sant-Pierre-de-Franqueville en 1970, reconstituant aital l'ancian domeni seigneurial de Franqueville (amb lo masatge caseriu de Franquevillette, ligat a la municipalitat de Boos). Aiçò explica que la vila compòrta doas glèisas distants d'aperaquí 200 m.
Franqueville-Saint-Pierre est née de la fusion de Notre-Dame-de-Franqueville et de Saint-Pierre-de-Franqueville en 1970, reconstituant ainsi l'ancien domaine seigneurial de Franqueville (avec le hameau de Franquevillette, rattaché à la commune de Boos). Ceci explique que la ville comporte deux églises distantes d'environ 200 m.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Yves Husson |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 480 | 550 | 550 | 539 | | | | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 503 | - | - | 546 | 571 | 550 | 538 | 486 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 501 | 511 | 556 | 539 | 563 | 551 | 619 | 645 | 690 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 842 | 1 098 | 2 320 | 3 551 | 4 230 | 5 099 | 5 553 | 5 483 | 5 567 |
| 2009 | 2010 |
| 5 652 5 859 | 5 734 5 943 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Frankie Muniz

Frankie Muniz es un conegut actor American de comèdias del cinèma.
# Franklin

Jackson es un antroponim anglés e pòt èsser:
* Un nom de familha:
** Aretha Franklin
** Benjamin Franklin
** Miles Franklin
** Rosalind Franklin
* Un prenom:
** John Franklin Enders
** Robert Franklin Gish
** Franklin Pierce
** Franklin Delano Roosevelt
# Franklin Delano Roosevelt

Franklin Delano Roosevelt foguèt president dels Estats Units d'America entre 1933 e 1945. Sol president que siá estat elegit quatre còps, Roosevelt metèt en òbra la politica del New Deal per lutar contra la Granda Depression e tanben foguèt president pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Marquèt l'istòria de son país.
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Franklin Delano Roosevelt.
| Precedit per | Franklin Delano Roosevelt | Seguit per |
| Herbert Hoover | President dels Estats Units 1933-1945 | Harry Truman |
| Al Smith | Candidat democrata a la presidéncia dels Estats Units 1932 | Harry Truman |
| Al Smith | Governador de l'Estat de Nòva York 1929-1932 | Herbert Lehman |
v · m Cronologia dels presidents dels Estats Units dempuèi 1789 :
1789 : Washington
1797 : J. Adams
1801 : Jefferson
1809 : Madison
1817 : Monroe
1825 : J. Q. Adams
1829 : Jackson
1837 : Van Buren
1841 : W. H. Harrison
1841 : Tyler
1845 : Polk
1849 : Taylor
1850 : Fillmore
1853 : Pierce
1857 : Buchanan
1861 : Lincoln
1865 : A. Johnson
1869 : Grant
1877 : Hayes
1881 : Garfield
1881 : Arthur
1885 : Cleveland
1889 : B. Harrison
1893 : Cleveland
1897 : McKinley
1901 : T. Roosevelt
1909 : Taft
1913 : Wilson
1921 : Harding
1923 : Coolidge
1929 : Hoover
1933 : F. D. Roosevelt
1945 : Truman
1953 : Eisenhower
1961 : Kennedy
1963 : L. B. Johnson
1969 : Nixon
1974 : Ford
1977 : Carter
1981 : Reagan
1989 : G. H. W. Bush
1993 : Clinton
2001 : G. W. Bush
2009 : Obama
2017 : Trump
2021 : Biden :
Vejatz tanben : Istòria . Estats Units d'America . Ostal Blanc :
# Franklin Pierce

Franklin Pierce :
| President de (país): | Estats Units d'America |
| Periòde de govèrn: | 4 de març de 1853 3 de març de 1857 |
| Predecessor: | Millard Fillmore |
| Successor: | James Buchanan |
| Data de naissença: | 23 de novembre de 1804 |
| Luòc de naissença: | Hillsborough, New Hampshire |
| Data de decès: | 8 d'octobre de 1869 |
| Luòc de decès: | Concord, New Hampshire |
| Profession: | òme politic |
| Partit politic: | Partit Democrata |
Franklin Pierce, òme politic, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1853 e 1857.
| Precedit per Millard Fillmore | President dels Estats Units 1853 - 1857 | Seguit per James Buchanan |
v · m Cronologia dels presidents dels Estats Units dempuèi 1789 :
1789 : Washington
1797 : J. Adams
1801 : Jefferson
1809 : Madison
1817 : Monroe
1825 : J. Q. Adams
1829 : Jackson
1837 : Van Buren
1841 : W. H. Harrison
1841 : Tyler
1845 : Polk
1849 : Taylor
1850 : Fillmore
1853 : Pierce
1857 : Buchanan
1861 : Lincoln
1865 : A. Johnson
1869 : Grant
1877 : Hayes
1881 : Garfield
1881 : Arthur
1885 : Cleveland
1889 : B. Harrison
1893 : Cleveland
1897 : McKinley
1901 : T. Roosevelt
1909 : Taft
1913 : Wilson
1921 : Harding
1923 : Coolidge
1929 : Hoover
1933 : F. D. Roosevelt
1945 : Truman
1953 : Eisenhower
1961 : Kennedy
1963 : L. B. Johnson
1969 : Nixon
1974 : Ford
1977 : Carter
1981 : Reagan
1989 : G. H. W. Bush
1993 : Clinton
2001 : G. W. Bush
2009 : Obama
2017 : Trump
2021 : Biden :
Vejatz tanben : Istòria . Estats Units d'America . Ostal Blanc :
# Franleu

Franleu en picard (Franleu en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.

## Geografia

Franleu A situat a unitat|17|km}} a l'oèst de Abbeville, a ieu-distància entre aquela vila e Ault.
Franleu est situé à 17 km à l'ouest d'Abbeville, à mi-distance entre cette ville et Ault.

### Comunas vesinas
## Istòria

La fòrça granda majoritat dels investigadors – i #comprene dom Graèr e Jules Corblet – se concedís sul étymologie del toponyme Franleu, #que seriá una alteracion de « Francorum locus », Luòc ocupat per l'acampada de las Francs en lo moment de l'avançada, cap a julhet 881, dels Normands en lo Vimeu, #qu'aguèron batut per Louis III en lo moment de la batalha de Saucourt.
La très grande majorité des chercheurs – y compris dom Grenier et Jules Corblet – s'accorde sur l'étymologie du toponyme Franleu, qui serait une altération de « Francorum locus », lieu occupé par le campement des Francs lors de la progression, vers juillet 881, des Normands dans le Vimeu, qui furent battus par Louis III lors de la bataille de Saucourt.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Lionel Rasse |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 714 | 674 | 696 | 672 | 705 | 720 | 721 | 723 | 691 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 704 | 758 | 771 | 723 | 695 | 647 | 660 | 648 | 665 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 614 | 584 | 561 | 485 | 510 | 457 | 442 | 471 | 481 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 497 | 515 | 571 | 550 | 514 | 523 | 505 | 511 | 512 |
| 2009 | 2010 |
| 512 517 | 513 517 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* ↑ Abbé E. Caron, Istòria de Sant-Valery, extrai consultable en linha.
* ↑ Abbé E. Caron, Histoire de Saint-Valery, extrait consultable en ligne.
* Portal de las comunas de França
# Castèth de la Atalaya

Lo castèth de la Atalaya (var. castèu/castèl/chastèu de la Atalaya - la "tor de garda" en castelhan- ) qu'ei ua hortalessa situada a Villena, Païs Valencian.
Que ho bastida en purmèr per Emirat Islamic d'Iberia, conquistada en 1240 per Jacme I d'Aragon e aquesida en 1244 peu reiaume de Castelha dab lo tractat d'Almizra de 1244.
Que ho proprietat de l'Òrdi de Calatrava puish de l'infant Manuel de Castelha, hil deu rei Farran III de Castelha e pair de l'escrivan don Juan Manuel que'n eretè que'n ho lo castèth principau.

## Galeria

* 1778
* 1850
* 1858
* 1924
* 1933
* Plan en italian
# Castèth de Versalhas

Lo castèth de Versalhas (var. castèu, castèl) situat a l'oest de París dens la vila de Versalhas, que ho bastit peu rei Loís XIV entà i amassar la cort auprès d'eth en tot li imposar ua estricta etiqueta e entà i beròi desplegar e ostentar lo son poder e la poténciade la monarquia. Que ho la soa residéncia reiau e qu'ac ho tanben entaus reis Loís XV e Loís XVI (que ho donc residéncia reiau deu 6 de mai de 1682 dinc au 6 d'octobre de 1789 manca ua petita parentèsi de regéncia enter 1715 e 1723).
Los bastiments deu castèth (dessenhats per l'aquitècte Louis Le Vau que s'estenen sus uas 6,32 ha e que còmptan dab uas 2300 salas qui sonque uas 1000 e son adobadas entau musèu.
Per çò qu'ei deu pargue, que compta dab 815 ha au dia de uei (qu'èran 8000 ha deu temps de la monarquia) qui 93 pertanhen au jardin dessenhat per André Le Nôtre.

## Galariá

* Faciada principala del castèth de Versalhas.
# Castèthbon

Castèthbon (Castetbon en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [kas'tɛt 'bun]. Las fòrmas ancianas que son Castelbon en 1227, Castegbo en 1384, Casteg-Boo en 1385, Castegbon en 1546, Casteigbon en 1612, Castetbon (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Lo nom qu'ei format de castèth e bon (probablament au sens de « hòrt »). Lo mot castèth que pòt representar un castèth, mès tanben un borg fortificat.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 11 de deceme de 2011 | 2026 | Grégory Nexon |
| 19 de noveme de 2011 | 11 de deceme de 2011 | Michel Hérou |
| 19 de març de 1989 | 2011 | Germain Lucq |
| 18 de març de 1983 | 1989 | Pierre Arriau |
| 1er d'abriu de 1973 | 1983 | Germain Lucq |
| març de 1971 | 1er d'abriu de 1973 | Jacques Milhet |
| mai de 1945 | 1971 | Jules Junqua |
| | 1945 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 175, totala: 182 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 730 | 666 | 650 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 512 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 388 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 204 | | | | Cercar | 157 | 186 | 183 | 179 183 |
| 2009 | 2010 |
| 174 178 | 170 174 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas

* 1 2 3 Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 344-345
* Portau de Bearn
# Castèth de Vilandraut

Lo catèth de Vilandraut que ho bastit a enter 1304 e 1314 per Bertran de Goth.
Aquetsa bastida rapida que dè un edifi omogène e ric.
Qu'avó totun de patir las Guèrras de religion e tanben la Liga, çò qui hè qu'en 1592 los ligaires que 'n ho acaçats au canon en tot har càder ua de las soas 6 tors.
Crompat en 1792 peu marquès de Pons, aqueth que'n levè las ondraduras entà non pas deishar osnque las rueinas actuaus.
Uei qu'ei privat mes deishat a la disposicion de l'associacion Adichat (sic.) encargada de 'u valorizar.

## Galeria

* Gradadura, 1860
* Gradadura, 1860
* Plan

## Ligam extèrne

* Site deu castèth
# Castèth de Vincennes

Lo Castèth de Vincennes que ho un castèth reiau francés ; dab la soa tor de 50 m qu'ei la hortalessa la mei hauta d'Euròpa.
A la debuta i avèva un simple pavalhon de caça de Loís VII dens lo bòsc de Vincennes. Felip August e Loís IX que'n hen ua residéncia reiau e ua hortalessa. Dus rei que s'i maridèn (Felip III en 1274 e Felip IV de França en 1284) e tres qu'i morín (Loís X de França en 1316, Felip V en 1322 e Carles IV en 1328).
Felip VI de Valés que comencè de hortificar aquesta residéncia dab la grana tor. Los sons successors qu'amplifièn aquesta hortificacion dab ua encinta. Lo Noste Enric qu'i ho retiengut presoèr durant las guèrras de religions.
Loís XIV que he bastir duas alas navèras (dessenhadas per Louis Le Vau) abans d'abandonar tot aute projècte per Vincennes entà s'ocupar de la bastida deu castèth de Versalhas. Au sègle XVIII que vadó preson d'estat on e hon lo marqués de Sade, Mirabeau e Diderot e hon embarrats.
Devath lo comandament deu generau Pierre Daumesnil (designat per Napoleon I) que ho assietjat durant 5 mes per l'armada prussiana en 1815 abans d'estar tornat volotariament sus òrdi deu rei Loís XVIII. Napoleon III que'u he restaurar per Viollet-le-Duc e qu'amenatgè lo son parc. Mata Hari qu'i ho fusilhada lo 15 d'octobre de 1917. En 1944 los ocupants nazis qu'i fusilhèn 30 presoèrs. Lo generau De Gaulle qu'avó lo projècte (abandonat) d'i installar la residéncia deu president de la Republica e d'abandonar atau lo palais de l'Elisèu.
Uei lo dia qu'ei proprietat deu Ministèri de la Cultura e deu Ministèri de la Dehensa deu govern francés.
# Castèth deu Sant Anjo

Lo castèth deu Sant Anjo (var. Castèth/Castèl/Castèu/Chastèl/Chastèu deth/deu/dau/del Sant/Sent Àngel), en italian: Castel Sant'Angelo, qu'ei un monument de Roma, en Itàlia.
A l'origina que ho bastit au II$^{au}$ sègle sus l'arribèra dreta de Tibre per l'emperaire Adrian entà ne har lo son mausolèu.
A partir deu sègle V que vadó hortalessa. Que deu lo son nom a la vision legendària d'un anjo qui seré apareishut au son som en bèth estruçar la soa espada en signe d'acabament de l'ira de Dieu e donc de las epidémias.
Que ho durant sègles la hortalessa deus papas (e la loa preson) dinc a l'an 1871 quan ho tornat a la Republica Italiana.
# Castèthfranc

Castèthfranc (Castelfranc en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus. Qu'es adara dens la comuna d'Estampas e Castèthfranc, en francés Estampes.

## Geografia

Castèthfranc qu'es situat just au nòrd d'Estampas. Sus la mapa IGN modèrna, lo nom qu'es remplaçat per Barrac. Qu'èra dejà atau sus la mapa d'Estat-Major, mès pas sus la mapa de Cassini. Benlèu que dens l'usatge, Castèthfranc qu'es sonque lo castèth (dispareishut, çò sembla).

## Toponimia

Dens Castèthfranc, castèth que ven deu latin castellum (derivat de castrum) e l'adjectiu franc qu'a lo sens de « liure ».
* Barrac ? Se lo nom es pas recent, que ven deu nom gallés d'òme Barros e lo sufixe -acum.

## Istòria

* En 1822, qu'annexèn Castèthfranc a Estampas.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 165, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 285 | 220 | 259 | 353 | | | | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | | | Cercar | Cercar | 173 | 171 | 170 176 |
| 2009 | 2010 |
| 170 176 | 169 175 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna sancèra d'Estampas e Castèthfranc.

## Lòcs e monuments

* glèisa de Sent Laurenç.

## Nòtas e referéncias

* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/carte cercar a 32170 Estampes
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 154, per Castèlfranc
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=7082
* Portau de Gasconha
# Castèth de Vaux-le-Vicomte

Lo castèth de Vaux-le-Vicomte qu'ei un monument classic deu sègle (1658- 1661), bastit per Nicolas Fouquet (suberintendent de las finanças deu rei Loís XIV) abans de càder en disgràcia ; qu'ei situat a Maincy, a un cinquanteat de quilomètres de París.
Enta'u bastir, Fouquet qu'aperè los màgers artistas deu son temps : l'arquitècte Louis Le Vau, lo pintre Charles Le Brun e lo jardinèr André Le Nôtre, que Loís XIV e emplegore per la bastida deu castèth de Versalhas.