# Sant Ilari (Rasés)

Sant Ilari (Saint-Hilaire en francés) es una comuna lengadociana en Carcassés situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

La comuna de Sant Ilari es a mièg camin entre Limós e Carcassona dins la region de Carcassés. La comuna es ocupada en granda partida per la selva domaniala de Crausse Rabassièr. Lo riu de Lauquet es al tèrme de sa partida nòrd.

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Sant Ilari :
| Pomars | Verzelha | Ladèrn de Lauquet |
| Piuça | | Grefuèlh |
| Gàrdia | Vilabasin, Bèlcastèl e Buc | Clarmont, Cauneta de Lauquet |

## Toponimia

Las atestacions ancianas son : Monasterium Sancti Hilarii, quod est situm in pago Carcassonense… constructum in honore sancti Saturnini en 825; Sanctus Hylarius en 1269; Saint Alari 1340-1341; Sanctus Ylarius prope Limosum en 1387; Sainct Illaire en 1532; Sant Ilári (non datada). La prononciacion es Sant Ilári (grafia de l'abat Sabarthès), doncas [santi'lari]. Ilari o Alari es lo nom de mai d'un sant, mès aicí se tracta del patron de l'abadiá, l'avesque de Carcassona al sègle VI.

### Venauça

Lo lòc, situat a l'èst de Sant Ilari, es escrit Benoce sus la mapa IGN actuala, Beneausse sus la mapa de Cassini.
S'i trobavan mai d'un priorat : Nòstra Dòna de Venauça, Nòstra Dòna de Salas e Sant Estève de Venauça. Las fòrmas ancianas son : Venansiacum cum ecclesia Sanctae Mariae en 961, Villa Venantianum en 1002, S. Maria de Venantio en 1120, S. Maria de Venancio..., Venancianum en 1224, Beatus Stephanus de Venanciano en 1283, Venensanum en 1347, Benaussanum en 1366, Bennause entre 1367 e le sègle XVII, Venaussanum en 1456, Sanctus Stephanus de Venensano en 1544.
La confusion entre le sufixe -acum (atestacion de 961) e le sufixe -anum es frequenta dins les tèxtes. Venauça ven del nom latin d'òme Venantius (cf. Venantius Fortunatus = Venanci Fortunat), ambe'l sufixe -anum o son resultat, probablament dempuèi l'origina (o siquenon, après 961). N- abans siulanta s'es vocalizada en [u], coma a Confolèuç < *Confolenç < Confluentes). Venauça, abans d'èsser tèrra de priorats e donc santa, èra la proprietat rurala de Venantius.

## Istòria

L'istòria de Sant Ilari es fòrça ligada a la de son abadiá. Comença a l'epòca dels romans mas los rèstas mai importants son de l'Edat Mejana. Al sègle III, l'abadiá foguèt bastida en primièr dedicada a Sant Sarnin, puèi a Sant Ilari, evesque de Carcassona al sègle VI. Lo vilatge s'espandiguèt a l'entorn de l'abadiá dins los sègles.
Los abats bastiguèron de barris a l'entorn del vilatge per s'aparar dels trebolums de la Guèrra de Cent Ans. Un tèxte de 1386 designa qui garda las claus de las pòrtas de la vila. En 1574, lo vilatge foguèt brutlat e en partida destruit pels protestants del senhor del Vilar.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2014 | (2026) | Jean-Louis Carbonnel | PS | |
| març de 1983 | 2014 | Pierre Authier | PS | retirat de l'ensenhament, conselhièr general (1982-2015) |
| | 1983 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sant Ilari (caplòc); es ara del canton de Limós.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 759, totala: 773 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 940 | 836 | 845 | 800 | 983 | 1 027 | 996 | 1 010 | 997 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 997 | 934 | 902 | 935 | 895 | 1 000 | 927 | 860 | 885 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 952 | 942 | 897 | 909 | 812 | 877 | 835 | 704 | 730 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 772 | 751 | 687 | 595 | 653 | 699 | 720 | 730 | 729 738 |
| 2009 | 2010 |
| 740 756 | 751 766 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 774 abitants e la densitat èra de 33,62 ab/km².

## Lòcs e monuments

Abadiá de Sant Ilari
Anciana abadiá benedictina fortificada, fondada a la fin del sègle VIII, dedicada en primièr a sant Sarnin. Al sègle X aprèp la volontat del comte de Carcassona, l'abadiá cambièt de nom e foguèt dedicada a sant Ilari, primièr evesque de Carcassona al sègle VI. Lo monastèri foguèt astrat fins al sègle XIII, mas amb la Guèrra de Cent Ans patiguèt de damatges, de la pèsta negra e dels periòdes de famina. Plaçada jos la comenda en 1540, l'abadiá tanquèt las pòrtas en 1748. En 1531, los monges de Sant Ilari descobriguèron lo primièr vin petejaire al monde: la blanqueta. Uèi se visita.

## Véser tanben

* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes

* Sant Ilari sul site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11.html
* ↑ http://paratge.chez-alice.fr/vap/vap6.htm
* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 386, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f478.item.texteImage
* ↑ https://nominis.cef.fr/contenus/saint/11773/Saint-Hilaire.html
* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 29-30, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f121.item.texteImage
* Portal de Lengadòc