# Castèlnuèu de Gratacamba

Castèlnuèu de Gratacamba$^,$ (Castelnaud-de-Gratecambe en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània .

## Geografia

Lo borg es a mai de 200 m. La partida anciana, perpendiculara a la RN 21, es sus una sèrra, las extensions recentas son sus la RN 21 o parallèlas a la RN 21.

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Castèlnuèu de Gratacamba :
| Baugast | Bodin de Bòrregard | Montflanquin |
| Las Palhòlas | | |
| Lo Ledat | Vilanuèva d'Òlt | La Salvetat de Leda |

## Toponimia

La prononciacion es [kastɛl'nɛw de 'gratɔ'kambɔ]. Las fòrmas ancianas son Gratacamba (parròquia Sancti Martini de ~), al sègle XIII, Castrum Novum, en latin, en 1307-1317, Gratacamba (R. de ~), en 1520.
* Castèlnuèu. Ambe castèl, mot vengut del latin castellum (e abans de castrum), l'adjectiu nòu, de novum, e sas fòrmas pus evolucionadas nau e nuèu, es lo que se tròba pus sovent en toponimia. En mai del sens literal, lo nom de castèlnòu/castèlnau designava de pichonas aglomeracions apiejadas sus una fortalesa que las aparava, de borgs castrals medievals (sègles XI a XIII) estudiats per exemple per Benoît Cursente. Normalament, los castèlnòus son anteriors a las bastidas, mas aicí, lo nom de Castèlnuèu foguèt atribuït a una bastida quand la fondèron.
* Gratacamba. Lo nom s'explica pas per l'occitan grata camba. Grata se pòt interpretar coma un mot occitan, vengut d'un pre-indoeuropèu *gr-att-, grata « ròca dura, gres ». Camba vendriá del celtic cambo-, « corba » e seriá motivat per una autura arredondida, benlèu lo luèc nommat Puèg-redond, al nòrd de la comuna, ont se descobriguèt un cementèri merovingian (mas i a plan de puègs de mai de 200 m d'altitud dins la comuna e lo borg es sus un d'els).
* Calhadèlas (nom supausat) es un diminutiu o un derivat de Calhac (dins Bodin de Bòrregard). Se supausa que lo nom Calhadèlas se creèt a l'epòca que Calhac se prononciava dejà Calhat, siquenon auriá donat *Calhaguèlas. Curiosament, Calhac, pas tan poblat, èra l'annèxa de Calhadèlas a la fin de l'Ancian Regime.

## Istòria

* Castèlnuèu es una bastida fondada en 1272
* En 1824, Calliadelles (nom francés, en occitan probablament Calhadèlas) foguèt annexat a Castèlnuèu.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| 2020 | 2026 | Gilbert Serres | |
| març de 2014 | 2020 | Olivier Garmond | |
| 1983 | 2014 | Michel Mazet | retirat agricòla |
| | 1983 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Cancor; es ara del canton de Le Haut agenais Périgord (en francés), donc del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 499, totala: 510 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 588 | 489 | 652 | 735 | 1 038 | 968 | 983 | 883 | 856 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 871 | 830 | 783 | 841 | 839 | 709 | 679 | 650 | 628 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 668 | 617 | 615 | 525 | 530 | 517 | 564 | 471 | 431 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 442 | 463 | 428 | 465 | 513 | 517 | 542 | 545 | 549 562 |
| 2009 | 2010 |
| 553 566 | 554 567 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 518 abitants e la densitat èra de 30,06 ab/km².

### Demografia Calhadèlas

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 499, totala: 510 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | 348 | 355 | 337 | | | | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | | | Cercar | Cercar | 542 | 545 | 549 562 |
| 2009 | 2010 |
| 553 566 | 554 567 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* en 1793, la municipalitat èra Montflanquin, Beauregard, Boudy, Cailladelles, Lacaussade, La Mothe Fey, Aubin, Savignac et Villas (en francés), donc en occitan Montflanquin, Bòrregard, Bodin, La Cauçada, Sent Albin, Savinhac de Lèisa per las comunas actualas; Cailladelles (occitan Calhadèlas ?) , Lamothe-Fey (La Mòta Fèit < La Mòta Faiet ?) es demorat dins Montflanquin e Villas o Villars (occitan Vilars ?) es dins Sent Estròpi de Bòrn.
* Las donadas de la dreta du grafic son las de la comuna entièra de Castèlnuèu de Gratacamba.

## Luècs e monuments

* La comba de la Mascarde (riu).
* La carrièra que mena a la glèisa de Sent Martin.
* La glèisa de Sent Martin.
* Crotz sus la plaça davant la glèisa.

## Veire tanben

* Comunas d'Òut e Garona

## Nòtas

* 1 2 3 4 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 84-85
* ↑ https://web.archive.org/web/20170602164253/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 154
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 226
* ↑ http://www.persee.fr/doc/ccmed_0007-9731_1984_num_27_105_2261_t1_0166_0000_3
* ↑ https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/436/mode/2up
* Portau de Guiana