OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bapaume

Bapaume es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.

## Geografia

Bapaume Es desservie per :
* La RD 917 anciana rota nacionala 17 (ex-RN37) ais viari París-Lille
* La RD 929 e la RD 930, anciana Rota nacionala 30, e totas los dos ex-RN 29 (abans 1974) dintre Albert e Cambrai sus l'ais viari Amians Valencianas.
* Lo autoroute A1 París-Lille via Arras.
A traversat pel TGV Linha Nòrd.
Bapaume est desservie par :
* La RD 917 ancienne route nationale 17 (ex-RN37) axe routier Paris-Lille
* La RD 929 et la RD 930, ancienne Route nationale 30, et toutes les deux ex-RN 29 (avant 1974) entre Albert et Cambrai sur l'axe routier Amiens Valenciennes.
* L'autoroute A1 Paris-Lille via Arras.
Elle est traversée par le TGV Ligne Nord.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2008 | 2014 | Jean-Paul Delevoye (UMP) | UMP |
| març de 2001 | 2008 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 3 492 | 3 214 | 3 084 | 3 060 | 3 189 | 3 122 | 3 210 | 3 158 | 3 265 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 3 189 | 3 149 | 3 174 | 3 059 | 3 274 | 3 335 | 3 291 | 3 001 | 3 144 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 3 113 | 2 946 | 2 917 | 2 112 | 2 947 | 2 782 | 2 833 | 2 748 | 3 221 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 3 275 | 3 575 | 3 689 | 3 524 | 3 509 | 4 331 | 4 148 | 4 132 | 4 119 |
| 2009 | 2010 |
| 4 106 4 344 | 4 115 4 353 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Baquerín de Campos

Baquerín de Campos es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Bar (Corresa)

Bar (Bar en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Daniel Geneste |
| 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 313, totala: 323 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 351 | 397 | 330 | 282 | 317 | 316 | 321 | 322 | 323 335 |
| 2009 | 2010 |
| 322 335 | 323 337 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 304 abitants.

## Veire tanben

* Comunas de Corresa

## Nòtas

* Portau de Lemosin
# Baptista Bonet

Baptista Bonet (en francés Baptiste Bonnet; Bèlagarda, 23 de febrièr de 1844 – Nimes, 8 d'abril de 1925) foguèt un escrivan occitan plan apreciat a la fin del sègle XIX.

## Biografia

Baptista Bonet nasquèt en 1844 a Bèlagarda dins una familha nombrosa que comptava sèt enfants e paura, filh d'un trabalhador agricòla e d'una cordurièra. Quand aviá pas que dètz ans èra ja pastrilhon e gardava de tropèls en país d'Arle, en ivèrn a ras de las paluns de Camarga e en estiu dins los rocasses de Luberon ont aprenguèt a legir amb los pastres. Venguèt puèi vailet de granja mas quand faguèt sos vint ans, lo tiratge al sòrt lo condamnèt a partir dins lo Sahel argerian. Foguèt ailà qu'aprenguèt a legir.
Tornèt a Bèlagarda aprèp cinc ans, pasmens lo començament de la guèrra de 70 l'entrainèt suls camps de batalha de França. Foguèt nafrat a Châtillon durant la guèrra e puèi visquèt a París dins la misèria. Escriguèt sos remembres d'enfància dins Vida d'enfant que sortiguèt en 1894. Son amic Anfós Daudet, que coneguèt dins la capitala francesa, ne faguèt una revirada en francés que coneguèt una brava capitada. Foguèt elegit Majoral del Felibritge en 1897.
A mai de Daudet èra un amic intim de Josèp Lobet, malgrat la diferéncia de trenta ans entre totes dos, e foguèt lo pairin de Mirèlha, la filha d'aqueste darrièr. Lobet foguèt son traductor en 1912 e aprèp la mòrt de Bonet son prefacièr. Publiquèt una revista Le Midi et le Nord que durèt pas gaire, coneguèt pas una capitada e mai foguèt plan criticada dins lo mitan felibrenc. En 1908 Bonet tornèt viure a Bèlagarda.
Aguèt una filha Emilia Bringuièr que demorava a París. En agost de 1912 se n'anèt demorar a Bolhargues. Puèi aprèp la guèrra s'installèt a Nimes e participèt al movement provençal portat pel jornalista Elòi Vincent. I publiquèt Lo Carpan qu'aviá començat en 1896 e qu'acabèt lo 12 de febrièr de 1922. L'òbra foguèt jogada al teatre.
Moriguèt sol e paure a l'espital a Nimes lo 6 d'abril de 1925. En 1931, se portèron los cendres de Bonet a Bèlagarda e se faguèron de ceremonias a Nimes amb l'inauguracion al Mont Duplan del monument a Bonet fach per l'escultor Meric.

## Òbras

* Vida d'enfant (1894)
* Lo varlet de mas (1898)

## Annèxes
### Bibliografia

* {{{títol}}}. ISBN 978-2-9533591-0-7.

### Ligams extèrnes

* Wikidata: Q15973511
* Vida d'Enfant a Cièl d'òc
* Varlet de mas a Cièl d'òc
* Lo saquet dau Nharro a Cièl d'òc
* La fièra de Bèlagarda a Cièl d'òc
* Letra parisenca a Loís Romieu de Nimes a Cièl d'òc
# Baptiste Addis

Baptiste Addis (n. a Nimes lo 7 de decembre de 2006) es un esportiu occitan.
En julhet de 2024 als jòcs olimpics de París, se ganha una medalha d'argent amb l'equipa de França de tir amb arc.
# Bar-sur-Aube

Bar-sur-Aube es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region del Grand Èst.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | René Gaudot |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 3 652 | 3 665 | 3 707 | 3 503 | 3 890 | 3 940 | 4 169 | 4 163 | 4 442 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 4 781 | 4 727 | 4 809 | 4 453 | 4 521 | 4 579 | 4 636 | 4 342 | 4 548 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 4 587 | 4 507 | 4 533 | 4 074 | 4 313 | 4 264 | 4 002 | 3 921 | 4 387 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 4 801 | 6 008 | 7 265 | 6 943 | 6 707 | 6 261 | 5 492 | 5 461 | 5 403 |
| 2009 | 2010 |
| 5 345 5 559 | 5 259 5 468 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Batalha de Talas

La batalha de Talas se debanèt en julhèt de 751 sus lei ribas dau riu Talas pròche la vila de Taraz. Opausèt lei tropas musulmanas (150 000 òmes), principalament formadas de contingents aràbis e turcs, ai fòrças chinesas de la dinastia Tang (30 000 òmes) compausadas ai dos tèrç per de mercenaris turcs. Lei combats s'acabèron per un succès aràbi e lo combat marquèt un còp d'aplant per l'expansion chinesa vèrs lo centre d'Asia. Pasmens, en causa dei dificultats logisticas e de la resisténcia dei Chinés sus lo prat batalhier, marquèt tanben la fin de l'expansion musulmana militara vèrs l'Orient. En plaça, l'expansion de l'Islam sus lo continent asiatic foguèt realizada gràcias a la conversion dei tribús turcas de la region.
Lo debanament de la batalha es relativament ben conegut magerament per de racòntes chinés. L'eveniment decisiu foguèt lo cambiament de camp dau còrs de mercenaris turcs de l'armada chinesa. Entraïnèt l'enceuclament dei soudats chinés que foguèron esquichats. Solament 2 000 subre 10 000 capitèron de se retirar vèrs l'oèst. Pasmens, lei tropas aràbias deguèron faciar de pèrdas importantas pendent la batalha e la perseguida dei vencuts. Un projècte chinés de còntra-ofensiva foguèt organizat mai l'entraïnament de la Revòuta d'An Lushan causèt son abandon.
# Batalha de Taierzhuang

La batalha de Taierzhuang se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 24 de març au 7 d'abriu de 1938. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva japonesa (30 000 òmes) destinada a conquistar lo districte de Taierzhuang defenduda per lei tropas republicanas chinesas sostenguda per un còrs aerian sovietic. L'objectiu de l'armada imperiala èra de completar sa conquista de la vila de Xuzhou ambé la presa d'una partida dei territòris vesins. Pasmens, l'ataca se turtèt a una guerilha acarnada sus lei linhas d'avitalhament japonesas e ai bombardaments de l'aviacion sovietica mandada oficiosament en China. Enceuclats, lei Japonés capitèron de se retirar a partir dau 6 d'abriu. Sei pèrdas totalas agantèron 16 000 òmes. De son caire, lei Chinés perdiguèron aperaquí 30 000 combatents.
# Batalha de Stonne

La batalha de Stonne se debanèt entre lo 15 e lo 27 de mai de 1940 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt leis armadas francesa e alemanda a l'entorn d'aquel vilatge après la batalha de Sedan (12-15 de mai) que permetèt ais Alemands de rompre lo front francés. Entraïnada per una còntra-ofensiva francesa, foguèt lo centre de combats acarnats que causèron de pèrdas fòrça importantas dins lei rengs de la Wehrmacht e lo vilatge foguèt conquistat 17 còps per lei diferenteis armadas. L'ataca francesa representèt una menaça grèva per l'avançada alemanda mai, tròp isolada, foguèt finalament blocada. Lo bilanç de la batalha foguèt important per Alemanha que perdiguèt 26 500 òmes (solament 3 000 tuats) còntra 7 500 òmes per l'armada francesa (environ un milièr de mòrts).
# Batalha de Suipacha

La batalla de Suipacha que s'escadó lo 7 de noveme de 1810 dens lo territori de l'Intendéncia de Potosí (uei territòri bolivian dens lo Departament de Potosí) e qu'oposè l'Armada deu Nòrd mandada desempuish Buenos Aires per la Purmèra Junta e las òst coloniaus realistas espanhòlas. Que ho la purmèra victòria argentina dens la Guèrra d'Independéncia e que hè partida de l'ofensiva coneguda com la Purmèra Expedicion d'Ajuda au Haut Peró.
# Batalha de Suixian-Zaoyang

La batalha de Suixian-Zaoyang se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 20 d'abriu au 24 de mai de 1939. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva japonesa còntra lei vilas de Suixian e de Zaoyang. Aquò èra destinat a completar la victòria japonesa de Wuhan qu'aviá permés a l'armada imperiala de renfòrçar sei posicions en China Centrala. Lo 7 de mai, lei doas vilas foguèron conquistadas mai lo 15, lei tropas de l'Armada Nacionala Revolucionària ataquèron lei Japonés per darrier. Après tres jorns de combats violents, lei soudats japonés deguèron se retirar e abandonar Zaoyang (19 de mai) e Suixian (23 de mai).
Durant la batalha, lei Chinés perdiguèron aperaquí 9 000 òmes còntra 13 000 per lei Japonés.
# Batalha de Stiklarstadir

La Batalha de Stiklarstadir se debanèt lo 29 de julhèt de 1030. Opausèt lei fòrças dau rèi norvegian Olaf II de Norvègia ai tropas coalizadas dei territòris autonòms dau nòrd sostengudas per lei Danés. Foguèt causat per lo projècte d'unificacion dau país dau rèi Olaf que se turtèt ai tradicions d'autonòmia locala de la societat vikinga. S'acabèt per una desfacha de l'armada reiala que son cap foguèt tuat.
# Batalha de Suomussalmi

La batalha de Suomussalmi se debanèt dins lo corrent de la Guèrra d'Ivèrn dau 7 de decembre de 1939 au 8 de genier de 1940. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva sovietica (entre 45 000 e 55 000 òmes) còntra la vila portuària d'Oulu que foguèt arrestada per lei fòrças finlandesas cargadas de protegir la frontiera (11 000 òmes). D'efèct, maugrat sa superioritat numerica e materiala, lei soudats sovietics èran pas equipats per combatre dins una region boscassiera e dins de condicions ivernencas. Incapables de s'alunchar dei rotas, se turtèron a una resisténcia fòrta e deguèron se replegar. La retirada aguèt luòc dins de condicions fòrça malaisadas e plusors unitats de l'Armada Roja foguèron enceucladas per lei Finlandés. Aperaquí 27 500 Sovietics foguèron ansin tuats còntra 950-2 670 soudats finlandés bleçats ò tuats.

## Liames intèrnes

* Batalha de la Rota de Raate, combat principau de la batalha.
# Batalha de Taiyuan

La batalha de Taiyuan se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 1$^{èr}$ de setembre au 9 de novembre de 1937. Opausèt lei fòrças unidas dei republicans e dei comunistas chinés (580 000 òmes) a l'armada imperiala japonesa (140 000 òmes). L'enjòc dau combat èra la vila de Taiyuan que foguèt finalament conquistada per lei Japonés après la retirada dei soudats chinés menaçats d'enceuclament. Aquela victòria permetèt ai Japonés de renfòrçar sa preséncia dins lo nòrd de China, especialament dins la region dei minas de carbon de Datong.
Dins lo corrent de la batalha, lei Chinés perdiguèron aperaquí 100 000 òmes còntra 30 000 per lei Japonés.
# Batalha de Tannenberg (1914)

La batalha de Tannenberg foguèt una batalha qu'opausèt l'Empèri Rus a l'Empèri Alemand au començament de la Premiera Guèrra Mondiala dau 23 au 30 d'aost de 1914. La VIII$^a$ armada alemanda capitèt d'atacar la I$^{èra}$ e la II$^a$ armadas russas dins la region d'Allenstein gràcias a de movements rapids permés per l'utilizacion dau ret de transpòrt ferroviari de Prussia Orientala. A la fin de la batalha, la II$^a$ armada russa èra quasi anientada e la I$^a$ deguèt se replegar marcant la fin de l'ofensiva russa còntra Alemanha.
Lo nom de la batalha foguèt chausit sus lei conseus dau coronèu Max Hoffmann per la propaganda alemanda. D'efèct, Tannenberg, situada 30 quilomètres a l'oèst dau prat batalhier, èra estada lo luòc de debanament de la batalha de Grunwald en 1410 que veguèt la desfacha decisiva de l'Òrdre dei Chivaliers Teutonics còntra una coalicion eslava menada per lei sobeirans polonés e lituanian.

## Nòtas e referéncias

* ↑ La vila d'Allenstein, situada en Polonha dempuei 1945, es d'ara endavant dicha Olsztyn.
# Bauma de Mont Gaudier

La bauma de Mont Gaudier se situa a l'oest de Montberol, dins lo País d'Òrta e Tardoira, en Charanta Occitana. Fuguet ocupada dempuei lo Mosterian (Paleolitic Mejan) juscant'au Magdalenian (Paleolitic Superior). I son estats trobats daus ossaments de neandertalian, d'Homo sapiens e de fauna anciana, 'na richa industria litica, 'na industria ossosa e daus elements d'art parietau e d'art mobiliari.

## Localizacion

Se dubrís dins un bauç suspomblant Tardoira, en riba drecha de la vau, au pè de 'na plana concava expausada au nòrd-est.

## Istòria

Las prumieras cerchas, realizadas per Edoard Lartet, datan d'avans 1850. En seguda, s'i succederen beucòp d'autres cerchaires.

### Referéncias

* ↑ L'industria ossosa aurinhaciana. Ensag regionau de classificacion: Peitau, Charanta, Perigòrd (seguda) (fr)
# Bauma de Taijac

La bauma de Taijac, en Perigòrd, es un important site arqueologic dau Paleolitic superior.

## Situacion geografica e organizacion espaciala

Es tanben nomenada "bauma de la Mairariá" per la proximitat dau sieti municipau. Es trauchada dins un calcari jurassic fòrtament recristallizat en rosetas a chausa de la tectonica fragila. Lo site se compausa de dos niveus. Lo niveu superior a 'na lonjor de 75 m. Au fons d'un corredor, un potz relia lo niveu superior de la bauma au niveu inferior. Las gravaduras se tròban au niveu superior, dins los 15 prumiers metres apres l'entrada.

## Istoric de las recerchas

A partir de 1880, fuguet visitada plusors còps. En 1889, Perrier du Carne i descubriguet de las gravaduras sus òs (representacion d'un chavau sus un sacrum de rangier) e d'autres objèctes (que daus arpons). Las gravaduras parietalas fugueren reconegudas per lo prumier còp en 1903 per Denis Peironin, puei estudiadas per Louis Capitan e Henri Breuil. Peire Borrinet, institutor a Taijac, entreprenguet en 1904 de las recerchas pus meticulosas trabalhant en comun emb Peironin; sas observacions precisas permeteren de diferenciar dos estrats arqueologics separats per un jaç d'emplenatge esteril. L'estrat inferior 'perten au Magdalenian V (datant d'aperaquí 10 000 ans avC) e conten daus arpons. L'estrat superior data dau Magdalenian VI e conten egalament daus arpons, daus burins e de las puntas de Taijac (puntas de flecha pedoncoladas en silex). Lo decòr parietau fuguet reestudiat per Claude Barrière dins las annadas 1960, puei per Patrick Paillet dins las annadas 2010.

## Art parietau

Passada l'entrada, las gravaduras preïstoricas se descubrissen a mança sus 'na desena de metres. Au totau, i a 48 gravaduras repartidas en dos ensembles distints representant daus urs, daus bisonts, daus bovids, daus chavaus, daus cervids, daus rangiers e daus ors. 'Quelas gravaduras, de pita talha e finament incisadas, son realistas e mòstran beucòp de detalhs anatomics. Segon André Leroi-Gourhan, las òbras son restachadas a l'estil IV recent dau Magdalenian finau. La «frisa daus bovids» venguet celebra per son estil achabat e realista. En comparason emb las autras baumas ornadas de Perigòrd, los cervids son fòrça frequents. A Las Caus e a las Combarelas per exemple dominan los chavaus, a Font de Gaume los bisonts e a Rofinhac e a Bernifal los mamots. De fach, la fauna de Taijac a 'na compausanta freja emb daus rangiers, daus bisonts e daus chavaus e 'na compausanta temperada emb daus cervis. Reflectís donc lo reschaufament climatic de la fin dau Magdalenian e la partença vers lo nòrd daus grands erbivòrs.

## Autres sites
### L'abric Metge

Darrier de l'egleisa de Taijac se tròba un site paleolitic egalament ocupat pendent lo Magdalenian, l'abric Metge.

## Sala d'exposicion

Per rasons de conservacion, la bauma de Taijac es pas duberta a la visita. A costat se tròba 'na sala d'exposicion sus la vida daus chaçaires-culheires de la fin de la glaciacion ente se presenta 'na projeccion de video e plusors replicas d'objectes preïstorics.
# Bauma de Shuqba

La bauma de Šuqba, dins los monts de Judea, en Cisjordania, es un site arqueologic ente se troberen los prumiers vestigis de la cultura natofiana. Es un exemple excepcionau d'establiment uman tradicionau que se situa au nòrd dau Wadi en-Natuf, a 14 km au nòrd-est de Lod, a 18 km au nòrd-oest de Ramallah e a 28 km au nòrd-oest de Jerusalem. En 1924, Alexis Mallon SJ i entreprenguet 'na cercha. En 1928, l'arqueològa britanica Dorothy Garrod dirigiguet 'na autra cercha dins 'queu site. Garrod identifiquet 'na sequéncia arqueologica comprenent 'na jaça dau Mosterian tipic (Paleolitic mejan) emb preséncia de talha Levallois e 'na jaça dau Mesolitic que nommet Natofian d'apres lo Wadi en-Natuf dins lo quau se dubrís la bauma. Era la prumiera vetz qu'òm trobava 'na jaça natofiana dins lo quadre d'un depaus estratificat. 'Quela jaça conteniá de traças de charbon vegetau, 'na industria de pitits ustilhs de peira talhada (microlits) en forma de creissent o de luna -desconeguts juscanta 'queu moment-, 'na industria en òs e las restas de 45 esqueletas umanas, que la majoritat fragmentàrias. Las restas de fauna descubertas son dominadas per las gaselas mas los chens son tanben presents. La bauma de Šuqba es auei somesa a daus riscs importants de degradacion pr'amor de 'na fòrta pression umana, sensiblament l'installacion de ´na descharja e la construccion de 'na rota e d'un mur dins los environs immediats de la bauma. La bauma de Šuqba e lo Wadi en-Natuf fan partida de la lista indicativa dau patrimòni mondiau de l'UNESCO en Palestina dempuei 2013.

### Referéncias

* ↑ Cisjordania ven la terra daus deschais. (fr)
* ↑ Wadi Natuf and Shuqba Cave. (en)
* Portal de la Preïstòria
# Bauma de Fonteschavada

La bauma de Fonteschavada se tròba dins lo País d'Òrta e Tardoira, en Charanta Occitana.

## Geografia

Se situa a 2 km au nòrd-oest de la vila de Montberol, 27 km a l'est d'Engoleime, au limit de la comuna d'Orjaduelh, au pè dau vilaret de Fonteschavada, dins un valon orientat vers lo sud-oest ente raja un riusset, Fonteschavada, afluent de la riba drecha de Tardoira.

## Istòria

Fuguet cerchada a partir de 1870 per Paire e Fermond, per Durousseau-Dugontier de 1902 a 1910, per Vallade en 1913-1914, per Saint-Perrier en 1921, e per Pierre David, qu'en 1933 efectuet de las exploracions dins lo niveu aurinhacian. Germaine Henri-Martin tornar entreprenguet de las cerchas de 1937 a 1955. En 1947 s'i trobet 'na calòta craniana umana atribuida a un preneandertalian, que seriá l'òs uman mai ancian dau departament de Charanta.

## Topografia

Es un tunèl de 6 m de larjor e d'aperaquí 30 m de lonjor emb un corredor en U.

## Estratigrafia

Germaine Henri-Martin senhalet en 1957 sieis jaç de A a E e un jaç d'argila subre lo sòu de la bauma, emb dau jaç B de l'Aurinhacian, dau jaç C dau Mosterian e dau jaç E dau Taiacian. 'Quela ocupacion taiaciana fuguet situada dins l'Interglaciari Riss-Würm, fai aperaqui 150 000 ans. De las cerchas recentas balhan 'na estratigrafia de uech jaç.

## Preséncia umana

Germaine Henri-Martin trobet en 1947 daus fragments de frontau e de parietau e 'na partida de calòta craniana compausada de frontau e de 'na partida daus parietaus de drecha e de mança, d'un uman vielh estant las suturas soudadas, atribuits a un preneandertalian.
# Bauma de Ranconha

La bauma de Ranconha es un daus sites mai importants en ratapenadas o quiropters de França. Se tròba en Charanta Occitana, dins lo País d'Òrta e Tardoira, au sud de la Ròcha Focaud e a l'est d'Engoleime. Fai partida dau malhum Natura 2000.
Lo vilatge susplomba Tardoira, un sosafluent de Charanta.
S'i accedís per 6 entradas, sos un bòsc de jarrics, prep de Tardoira. 'Quelas entradas se tròban dins 'na proprietat privada; la visita n'es enebida sens autorizacion especiala per fin de perturbar pas las colonias de ratapenadas sensiblament en periòde d'ivernatge e de reproduccion.
* La ribiera de Tardoira au pè de las baumas
* L'exterior de la bauma
* L'exterior de la bauma
* L'exterior de la bauma

## Geografia

'Quelas bauma se formet au cors daus temps dins los calcaris jurassics dau carst de la Ròcha Focaud. Las aigas de Tardoira s'engorgueren dins lo carst, creant un ensemble de cròs senhalats per lo paire Chabenat en 1784, puei explorats en 1822 per Peire Espinhat. Seguissent las descripcions de l'epòca, un passatge estrech mena a 'na prumiera sala elliptica; chau de las eschalas per aténher las galariás superioras e 'na sala apelada lo «tombeu d'Abel». Totas las salas presentan de las estalactitas, de las estalagmitas, de las colomnas e de las lamas sonoras apeladas «piano de Ranconha».

## Liams externes

* Ranconha, baumas de Ranconha (fr)
* Portau de Perigòrd
# Bauma de Rochelot

La bauma de Rochelot se tròba dins la Charanta Occitana, au nòrd dau Bacin Aquitan, a 'na vintena de quilomètres au nòrd-est d'Engoleime.

## Localizacion

Se situa dins la comuna de Sent Amanç, dins la vau de Bonoira, un afluent de Tardoira.
Se dubrís dins la vau de Bonoira dins lo bauç, prep de las baumas dau cròs de la Vielha e dau molin de Rochelot, qu'an servat solament de la fauna.

## Istoric

Fuguet cerchada per Jòrgi Chauvet a partir de 1897. Las cerchas fugueren represas per Joan Francés Tornapicha a partir de 1980.

## Topografia

Fuguet voidada per los prumiers cerchaires, mas Joan Francés Tornapicha trobet un corredor de 1 m de larjor, 0,85 m de nautor e d'aperaquí 15 m de lonjor emplenat d'òs d'animaus.

## Restas umanas

Se trobet 6 dents abenadas d'un neandertalian vielh e un fragment de diafisi de l'umerus rausat per de iènas.

## Fauna anciana

Dins lo corredor, Joan Francés Tornapicha trobet daus òs de 'na vintena de grands mamifèrs, chavaus, bovids, cervis, dams, chabròus, urs, singlars, megaloceros, rinoceros de las estepas, elefants, vibres e iènas de las cavernas (Crocuta crocuta spelaea). D'autres carnivòrs son presents: ors brun, lop, chen de las cavernas, leon e pantera.

## Aplechs e objectes

L'industria litica es liada au Magdalenian.

## Referéncias

* ↑ ECOBIO / cartes : mieg, biodiversitat e paleontologia
* ↑ Tornapicha, "Un neandertalian devorat per de iènas?" Paléo, n°6, 1994 sus Persée