OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Éclimeux

Éclimeux es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Roger Pollet |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 260 | 379 | 263 | 274 | 279 | 252 | 264 | 266 | 282 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 282 | 275 | 288 | 303 | 307 | 296 | 283 | 261 | 237 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 245 | 235 | 230 | 244 | 226 | 211 | 212 | 179 | 203 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 215 | 216 | 172 | 176 | 155 | 162 | 161 | 161 | 162 |
| 2009 | 2010 |
| 161 168 | 162 169 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas del Pas de Calais

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Xert

Chert es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Xenoturbella

Lo genre Xenoturbella correspond a doas espècias d'animals marins d'aspècte vermifòrme. Dempuèi sa descobèrta en 1949, fa partida d'aqueles animals rars que lor plaça dins la classificacion quita pas de far debat, al punt de suscitar de longa de qualificatius tant inacostumats dins la premsa scientifica especializada coma « enigmatic », « estranh », « incertan ».

## Lista d'espècias

Segon WRMS:
* Xenoturbella bocki Westblad, 1949
* Xenoturbella westbladi Israelsson, 1999

## Ligams extèrnes
### Embrancament Xenoturbellida

* Referéncia Fossilworks Paleobiology Database : Xenoturbellida (en)
* Referéncia NCBI : Xenoturbellida (en)

### Genre Xenoturbella

* Referéncia NCBI : Xenoturbella (en)
* Palaeos - The Trace of Life on Earth : Xenoturbella
* Portal de la zoologia
# Xeresa

Xeresa es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Xeraco

Xeraco es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Xermade

Xermade es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
# Xermaménil

Xermaménil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

* Primièra mencion a Modèl:La s-.
* #Passar del senhor de Nomény a aquel de Riste a Modèl:La s-.
* Première mention au sègle XII.
* Passa du seigneur de Nomény à celui de Riste au sègle XVIII.

### Toponimia

Lo nom de Xermaménil ven dau latin Germani Mansionile. Com en fòrça toponims Lorencs, la x se pronóncia [x].

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Laurent Gellenoncourt |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 337 | 436 | 416 | 395 | 398 | 447 | 469 | 467 | 464 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 440 | 374 | - | 359 | 371 | 390 | 413 | 368 | 354 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 334 | 318 | 327 | 299 | 298 | 292 | 281 | 289 | 273 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 297 | 283 | 273 | 305 | 410 | 423 | 504 | 516 | 527 |
| 2009 | 2010 |
| 544 562 | 566 585 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ DAUZAT, Albert. Les noms de lieux: origine et évolution; villes et villages--pays--cours d'eau--montagnes--lieux-dits. Delagrave, 1926.
* Portal de las comunas de França
# Xerès

Jerez de la Frontera :
| País | Espanha |
| Region | Andalosia |
| Província | Cadis |
| Superfícia | 1188,14 km² |
| Populacion | 199 544 (2007) |
| Latitud | 36° 42' N |
| Longitud | 6° 07' O |
| Altitud | 56 m |
| Localizacion de la vila en Espanha ||
Xerès o Jerez de la Frontera es una vila de la província espanhòla de Cadis. Sa populacion èra estimada a 199 544 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es de 1188,14 km².
# Xenungulata

Es Xenungulats (Xenungulata) son un petit grop de mamifèrs escantits que demoraren pendent eth Paleocèn (hè 60 milions d'ans) en America del Sud.

#### Gigants misteriosi

Aguesti estonanti animals son ua des prumères proves des mamifèrs tà desvolopar formes gigantesques dempús dera caduda des dinosaures. Sonque son coneguts dus genres: Etayoa, Notoetayoa e Carodnia, coneguts per sonque paucs fossils que, tot e açò, permeten demostrar era sua preséncia pendent eth paleocèn en America del Sud.
Aguest continent ère ena epóca, aislat des autes continents, mès bèri uns scientifics confermen qu'es xenungulats poderien aver ua origina en comun damb es dinocerats d'America del Nòrd. Quauques proves hèn pensar qu'aguesti dus grops poderien èster familha damb quauqu'ns animals petits asiatics semblants as rosegaires, es anagalids.
Carodnia, conegut per fossils trapats en Brasil e Argentina e Etayoa (trapat en Colómbia) son testimonis d'un gran espandiment d'aguests mamifèrs que demoraren sonque paucs milions d'ans es uns dempús des autes. Semblants ar rinocèros o as ipopotam, es xenungulats hèien 2 m e miei de longada e èren plan pesants. Coma es dinoceratids avien grans canins e molars en forma d'estel tà nhacar. Ei possible qu'es xenungulats estossen es ancessors d'autes grans erbivòrs que demoraren en America del Sud, es piroterids, semblants ar elefant. aguesti animals enqüera son pauc coneguts.

#### Bibliografia

· J. N. Gelfo, G. M. López, and M. Bond. 2008. A new Xenungulata (Mammalia) from the Paleocene of Patagonia, Argentina. Journal of Paleontology 82(2):329-335
# Xàbia

Jávea es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Xàtiva

Xàtiva (en valencian:) es una comuna del País Valencian, capitala de la comarca de La Costera. Istòricament, es estat una de las pus importantas ciutats valenciana dempuèi la Reconquèsta.

## Personalitats celèbras

* Roderic de Borja, papa de la Glèisa Catolica jol nom d'Alexandre VI,
* Josep de Ribera, pintre, conegut en Itàlia coma Lo Spagnoletto.

## Nòtas e referéncias

* ↑ «Decret del Ple del Consell pel qual hom aprova el canvi de nom del Municipi de Játiva pel de Xàtiva.», 1r febrièr 1980.
* ↑ Afirmat dins: Registre municipal d'Espanha de 2023. Autor: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha. Data de publicacion: 13 de decembre de 2023.
* ↑ Vocabulari basic der aranés. Lhèida: Institut d'Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana [1a. ed. decembre de 2017], p. 95.
* Portau d'Espanha
# Xârâcùù

Lo xârâcùù es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.

## Localizacion

Lo xârâcùù es parlat dins las comunas de Kouaoua, Canala e Thio, sus la còsta èst.

## Classificacion

Lo xârâcùù es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.

## Referéncias

* ↑ Lynch 2002, p. 765-766.
* ↑ Lynch, Ross e Crowley 2002, p. 112, p. 886.

## Fonts

* (en) John Lynch, 2002, Xârâcùù, dins John Lynch, Malcolm Ross, Terry Crowley (eds.), The Oceanic Languages, p. 765-775, Curzon Language Family Series, Richmond, Curzon Press.
* (en) John Lynch, Malcolm Ross, Terry Crowley, 2002, The Oceanic Languages, Curzon Language Family Series, Richmond, Curzon Press.
* Portal de las lengas
# Y

Y (i grèga [ˈi ˈɣrɛɣɔ], loc. i grega) es una letra de l’alfabet latin qu’es pas utilizada dins la grafia classica de l’occitan. L’occitan utiliza generalament lo grafèma i.
Dins d’autras grafias de l’occitan, es utilizada pel son. Ex. lou pay (lo pair).
I a de lengas que pòt portar de signes diacritics: ƴ, ý, ŷ, ÿ, ȳ, ẏ, ẙ, ỳ, ỵ, ỷ, ỹ.
Dins l’alfabet fonetic internacional, marca lo son /u/ coma dins un.
Existís tanben dins l'alfabet cirilic (у marca lo son /o/) qu’i pòt tanben portar de signes diacritics: ў, ӯ, ӱ, ӳ, varianta "de la coa drecha" ү, ұ, combinason dins la letra arcaïca ѹ.
# Y (Sòma)

Y, prononçada [i], es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòma e la region dels Nauts de França, ancianament Picardia.

## Geografia

Vilatge rural picard del Santerre, situat entre Ham e Péronne, susplombant la val de Somme.

## Istòria

Vilatge destruit pendent los combats de la Primièra Guèrra mondiala.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2014 | 2026 | Vincent Joly |
| març de 2001 | 2014 | Charles Carpentier |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 160 | 156 | 148 | 161 | 179 | 202 | 208 | 218 | 205 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 209 | 234 | 226 | 196 | 183 | 194 | 192 | 189 | 186 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 210 | 199 | 148 | 106 | 116 | 114 | 121 | 125 | 143 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 123 | 116 | 86 | 90 | 82 | 89 | 81 | 80 | 81 |
| 2009 | 2010 |
| 81 86 | 85 88 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Xures

Xures es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

* Preséncias gallo-romaine e mérovingienne.
* Abans 1870, aquela municipalitat fasiá partida del costat de Vic-sus-Seille. Après lo tractat de Frankfurt, a integrat lo nòu costat de Arracourt amb los uèch unas autras municipalitats demorats franceses.
* Vilatge dévasté l'an 1914.
* En 1944, tota la populacion de Xures - siá 115 personas - a #èsser déportée a Alemanha, a Hanovre. Vint-cinc de dintratz eles i an trobat la mòrt, sustot entre los mainats, e los sobrevivents, repatriats per la Crotz-Roja, an trobat lo vilatge saquejat.
* Dempuèi alavetz, cada an lo 18 d'octòbre a luòc una messa e una jornada de commémoration.
* Fusion lo 1$^{er}$ en genièr 1973 amb las municipalitats de Coincourt, Mouacourt e Parroy, défusion lo 1$^{er}$ en genièr 1987.
| [[Fichièr:{{{imatge}}}|100px|Blason]] | Blasonament: «Écartelé Als 1-4 de azur a una clau d'aur e una espasa de sòus passats en sautoir e als 2-3 de sòus a l'agla de sable accolée d'una corona d'aur.» |
* Présences gallo-romaine et mérovingienne.
* Avant 1870, cette commune faisait partie du canton de Vic-sur-Seille. Après le traité de Francfort, elle a intégré le nouveau canton d'Arracourt avec les huit autres communes restées françaises.
* Village dévasté en 1914.
* En 1944, toute la population de Xures - soit 115 personnes - a été déportée en Allemagne, à Hanovre. Vingt-cinq d'entre eux y ont trouvé la mort, surtout parmi les enfants, et les survivants, rapatriés par la Croix-Rouge, ont retrouvé le village pillé.
* Depuis lors, chaque année le 18 octobre a lieu une messe et une journée de commémoration.
* Fusion le 1$^{er}$ janvier 1973 avec les communes de Coincourt, Mouacourt et Parroy, défusion le 1$^{er}$ janvier 1987.
| [[Fichièr:{{{imatge}}}|100px|Blason]] | Blasonament: «Écartelé aux 1-4 d'azur à une clef d'or et une épée d'argent passées en sautoir et aux 2-3 d'argent à l'aigle de sable accolée d'une couronne d'or.» |

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | René Wagner |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 222 | 270 | 266 | 248 | 261 | 261 | 270 | 317 | 300 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 287 | 275 | - | 332 | 349 | 365 | 347 | 389 | 374 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 359 | 331 | 318 | 186 | 186 | 177 | 158 | 170 | 203 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 166 | 173 | | | 104 | 121 | 132 | 133 | 129 |
| 2009 | 2010 |
| 128 133 | 126 131 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Xârâgurè

Lo xârâgurè es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.

## Localizacion

Lo xârâgurè èra parlat al sègle XIX, sus la còsta de l'illa. Uèi, mas que lo vilatge de Ouinané (Wîînârî) demòra dins la region. Jos la pression de la colonizacion francesa, los xârâgurè son anats sus la còsta èst, a Borendy e tamben a Thio, ont trabalhan dins las minas de niquèl.

## Classificacion

Lo xârâgurè es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.

## Referéncias

* ↑ Moyse-Faurie 2012, p. 79-80.
* ↑ Lynch, Ross e Crowley 2002, p. 112, p. 886.

## Fonts

* (fr) Claire Moyse-Faurie, 2012, Haméa et xârâgurè, langues kanak en danger, UniverSOS: Revista de Lenguas Indigenas y Universos Culturales, Universitat de València, p.73-86.
* (en) John Lynch, Malcolm Ross, Terry Crowley, 2002, The Oceanic Languages, Curzon Language Family Series, Richmond, Curzon Press.
* Portal de las lengas
# Xèrxes Ier

Xèrxes I$^{èr}$ (vèrs 519 - 465 avC), de còps dich Xèrxes I$^{èr}$ lo Grand, fuguèt sobeiran de l'Empèri Aquemenida de 486 a sa mòrt. Succediguèt a Dàrius Ièr (521-486 avC e fuguèt remplaçat per ArtaXèrxes I$^{èr}$ (465-424 avC).
Es famós per sa temptativa de conquista de Grècia que s'acabèt per una tièra de desfachas durant la Segonda Guèrra Medica (480-479 avC puei durant lei contraofensivas grègas per reconquistar lei ciutats d'Anatolia. Lo rèsta de son rèine es mens conegut, especialament lei darriereis annadas. Fuguèt assassinat per Artaban, lo cap de la garda reiala marcant lo començament dau periòde de declin deis Aquemenidas.
# (421) Zähringia

(421) Zähringia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (421) Zähringia sul sit Minor Planet Center.
# (422) Berolina

(422) Berolina es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (422) Berolina sul sit Minor Planet Center.
# (425) Cornelia

(425) Cornelia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (425) Cornelia sul sit Minor Planet Center.
# (428) Monachia

(428) Monachia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (428) Monachia sul sit Minor Planet Center.
# (426) Hippo

(426) Hippo es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (426) Hippo sul sit Minor Planet Center.
# (427) Galene

(427) Galene es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (427) Galene sul sit Minor Planet Center.
# (423) Diotima

(423) Diotima es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (423) Diotima sul sit Minor Planet Center.
# (42) Isis

(42) Isis es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (42) Isis sul sit Minor Planet Center.
# (420) Bertholda

(420) Bertholda es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (420) Bertholda sul sit Minor Planet Center.
# (424) Gratia

(424) Gratia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (424) Gratia sul sit Minor Planet Center.
# 2006 al cinèma

Cronologia del cinèma

## Festenals
### Canas

* Lo 59$^{en}$ Festenal de Canas s'es tengut del 17 al 28 de mai e es estat presidit per Wong Kar-Wai amb Vincent Cassel per mèstre de ceremonia.

### Autres festenals
## Principals decèsses

* Portal del cinèma
# 2010 TK7

2010 TK$_7$ es un asteroïde troian de la Tèrra descubèrt lo 1$^{èr}$ d'octòbre de 2010. Situat au ponch de Lagrange L$_4$ de l'orbita terrèstra, es lo premier troian de la Tèrra que foguèt observat per leis astronòms. A una magnitud aparenta situada entre 20,7 a 20,8 e son diamètre es estimat a 300 m.

## Liames intèrnes

* Asteroïde.
* Troian (astronomia).

## Nòtas e referéncias

* ↑ Martin Connors et al., « Earth's trojan asteroid », Nature, vol. 475, no 7357,‎ 28 juillet 2011, p. 481-483
# 2005

Aquesta pagina concernís l'an 2005 del calendièr gregorian.

## Eveniments
### Occitània

* 22 d'octobre - Manifestacion per l'occitan a Carcassona. Entre 8000 et 12 000 personas i èran presentas.

### França

* 27 d'abril - Primièr tèst de l'avion Airbus A380 a Tolosa.

### Asia
#### Kowait

Extension dau drech de vòte ai fremas.

### Economia
## Naissenças
## Decèsses

* 17 de genièr: Zhao Ziyang, primièr ministre de la Republica Populara de China (n.1919)
* 10 de febrièr - Arthur Miller autor american de teatre (n.1915)
* 31 de març - Terri Schiavo, icon american de l'eutanasia (n.1963)
* 2 d'abril - Papa Joan-Pau II (n.1920)
* 22 de junh: Max Roqueta, escrivan de lenga occitana (n.1908)
* 1 de julhet - Luther Vandross, cantaire american (n.1951)
* 25 de setembre - Don Adams, actor american de television (n.1923)
* 24 de novembre - Pat Morita, actor american (n.1932)

## Prèmi Nobel

* Prèmi Nobel de Fisica :
* Prèmi Nobel de Quimia :
* Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina :
* Prèmi Nobel de Literatura : Harold Pinter
* Prèmi Nobel de la Patz : Mohamed ElBaradei
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus 2005.
# 2012 en literatura
## Parucions
### Roman

* (fr) Vassilis Alexakis, L'Enfant grec, Paris, éd. Stock. ISBN 978-2-234-06474-4

### Non-ficcion

* (de) Patrick Conley, Der parteiliche Journalist [ Lo jornalista partisan ], Berlin, Metropol. ISBN 978-3-86331-050-9
* (fr) Marc Martin, Les pionniers de la publicité. Aventure et aventuriers de la publicité en France (1836-1939), Paris, Nouveau Monde éditions. ISBN 978-2-8473-6567-2
# 2003

Aquesta pagina concernís l'an 2003 del calendièr gregorian.

## Eveniments
### Asia
#### Oman

Extension dau drech de vòte ai fremas.

### Mond

* 20 de març: Invasion dera Iraq

### Sciéncias e tecnicas
#### Astronomia

Descubèrta d'un satellit suplementari per lo telescòpi Hubble dins lo sistèma de Neptun.

### Economia
## Decèsses

* 12 de genièr - Maurice Gibb, musician del gròp Bee Gees (n.1949)
* 12 de genièr - Leopoldo Galtieri, dictator d'Argentina (n.1925)
* 25 di februaro - Alberto Sordi, actor italian (n.1920)
* 21 d'abril - Nina Simone, cantaira americana (n.1933)
* 29 de junh - Katharine Hepburn, actritz americana (n.1907)
* 1 de julhet - Herbie Mann, musician de jazz american (n.1930)
* 4 de julhet - Barry White, cantaire e compositor american (n.1944)
* 12 de julhet - Benny Carter, saxofonista american de jazz (n.1907)
* 13 de julhet - Compay Segundo, musician cuban (Buena Vista Social Club) (n.1907)
* 16 de julhet - Celia Cruz, cantaira cubana (n.1925)
* 19 d'agost - Sérgio Vieira de Mello, diplomata brasilièr (n.1948)
* 10 de novembre - Canaan Banana, president de Zimbabwe (n.1936)

## Prèmi Nobel

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus 2003.
# 2006

Aquesta pagina concernís l'an 2006 del calendièr gregorian.

## Eveniments
### Euròpa

* 21 de mai - Serbia e Montenegro : A l'ocasion del referendum, les Montenegrins an votat en favor de l'independéncia de la Republica de Montenegro amb una majoritat de 55,5%.

### Mond

* 23 de març - Benin: Yayi Boni ganha l'eleccion presidenciala.
* 18 de mai, Republica Populara de China : Lo barratge de las Tres Gòrgas es oficialament acabat.
* 27 de mai - Indonesia: Tèrratrem dins l'illa de Java : mai de 5400 mòrts.
* 12 de julhet - 14 d'aost : Après deis incidents a la frontiera entre Israèl e lo Liban, l'armada israeliana ataquèt lo movement libanés Hezbollah e seis aligats. Pasmens, lo Hezbollah resistiguèt e leis Israelians deguèron se retirar sota la pression internacionala.

### Economia
## Naissenças
## Decèsses

* 27 de genièr - Johannes Rau, èx-president d'Alemanha (n.1931).
* 4 de febrièr - Betty Friedan, feminista americana (n.1921).
* 11 de març - Slobodan Milošević, èx-president d'Iogoslavia e de Serbia (n.1941)
* 5 d'abril - Gene Pitney, cantaire american (n.1941)
* 29 d'abril - John Kenneth Galbraith, economista canadian (n.1908)
* 6 de junh - Billy Preston, cantaire american (n.1946)
* 22 de julhet - Gianfrancesco Guarnieri, actor e dramaturg brasilièr (nascut en Itàlia en 1934).
* 16 d'agost - Alfredo Stroessner, èx-dictator de Paraguai (n.1912)
* 30 d'agost - Glenn Ford, actor american (n.1916)
* 30 d'agost - Naguib Mahfouz, escrivan egipcian, Prèmi Nobel de Literatura (n.1911)
* 22 de setembre - Joan de Cantalausa, autor occitan (n. 1925)
* 3 de novembre - Paul Mauriat, cantaire francés (n.1925)
* 16 de novembre - Milton Friedman, economista american, Prèmi Nobel (n.1912)
* 10 de decembre - Augusto Pinochet, dictator de Chile (n.1915)
* 25 de decembre - James Brown, cantaire american (n.1933)

## Prèmi Nobel

* Prèmi Nobel de Fisica : John C. Mather, George F. Smoot
* Prèmi Nobel de Quimia : Roger D. Kornberg
* Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Andrew Zachary Fire, Craig Cameron Mello
* Prèmi Nobel de Literatura : Orhan Pamuk
* Prèmi Nobel de la Patz : Muhammad Yunus
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus 2006.
# 2008 en literatura
## Parucions
### Roman

* (fr) Véronique Bizot, Les Jardiniers, Arles, Actes Sud. ISBN 978-2-7427-7334-3
* (de) Uwe Tellkamp, Der Turm. Geschichte aus einem versunkenen Land, Francfòrt, Suhrkamp. ISBN 978-3-518-42020-1

### Non-ficcion

* (fr) Fabrice d'Almeida, La Vie mondaine sous le nazisme, París, éd. Perrin. ISBN 978-2-262-02828-2
* (fr) Philippe Nemo, Les Deux Républiques françaises, París, Presses Univ. de France. ISBN 978-2-13-055888-0
# (137) Meliboea

(137) Meliboea es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (137) Meliboea sul sit Minor Planet Center.
# (138) Tolosa

L'asteroïde (138) Tolosa foguèt observa pel primièr còp per Henri Perrotin lo 19 de mai de 1874. Son nom li ven de la vila d'ont foguèt observada: Tolosa

## Ligams extèrnes

* (en)donadas de (138) Tolosa sus NASA JPL Small-Body Database Browser
* Portal de l'astronomia
# (143) Adria

(143) Adria es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (143) Adria sul sit Minor Planet Center.
# (14) Irene

(14) Irene (vièlh simbòl: ) es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (14) Irene sul sit Minor Planet Center.
# (141) Lumen

(141) Lumen es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (141) Lumen sul sit Minor Planet Center.
# (142) Polana

(142) Polana es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (142) Polana sul sit Minor Planet Center.
# (144) Vibilia

(144) Vibilia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (144) Vibilia sul sit Minor Planet Center.
# (139) Juewa

(139) Juewa es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (139) Juewa sul sit Minor Planet Center.
# (140) Siwa

(140) Siwa es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (140) Siwa sul sit Minor Planet Center.
# (143651) 2003 QO104

(143651) 2003 QO104 es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (143651) 2003 QO104 sul sit Minor Planet Center.
# (962) Aslög

(962) Aslög es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (962) Aslög sul sit Minor Planet Center.
# (964) Subamara

(964) Subamara es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (964) Subamara sul sit Minor Planet Center.
# (965) Angelica

(965) Angelica es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (965) Angelica sul sit Minor Planet Center.
# (968) Petunia

(968) Petunia es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (968) Petunia sul sit Minor Planet Center.
# (963) Iduberga

(963) Iduberga es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (963) Iduberga sul sit Minor Planet Center.
# (97) Klotho

(97) Klotho es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (97) Klotho sul sit Minor Planet Center.
# (961) Gunnie

(961) Gunnie es un asteroïde.

## Referéncias

* ↑ Ficha de (961) Gunnie sul sit Minor Planet Center.