# Nhaus

Nhaus$^,$$^,$$^,$ (Niaux en francés) es una comuna d'Occitània situada dins lo País de Fois e lo Vic de Sòs. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Nhaus :
| | Tarascon d'Arièja | Ussat |
| Aliat | | Ornolac e Ussat |
| Capoleg e Junac | Miglòs | Larnat |

## Toponimia

La prononciacion es [ɲaws]. Las fòrmas ancianas son Anaus en 1177, 1195, Anaus en 1222, Anhaus en 1241, 1244, Anhauso en 1244, Anhaus, Anhaus de Tarascone, (villa de) Anhaus en 1272, Anhauso en 1282, Anhauso (noms de personas) en 1299, Anhaus en 1385-1390, Anihaus en 1401, Anhaus en 1413-36, 1445, Anhaux cap a 1460 (Cronica d'Esquerrier), Nhyaux en 1534.
Dauzat, que coneissiá pas las atestacions, supausa ambe prudéncia un mot latin nidale, « cròs (coma dins un nis) »; mes Nhaus es pas gascon e la finala seriá en -*al. Las fòrmas del tipe Anhaus marcan que aprèp se faguèt una aferèsi, que s'explica per la confusion entre l'iniciala e la preposicion a (una frasa coma vau a Anhaus foguèt compresa coma vau a Nhaus). Segon Felip Carbona, lo nom de Nhaus se pòt explicar pel basc anh, rasic agui, « pastenc, terren reservat (occitan devesa) », que donariá anh en occitan; aus pòt èsser ausa « lavanca, lhavet », (h)autz, « puèg, montanha », o de preferéncia aus, « font », donc « la font del pastenc ».
Per Inhaus, nom prèp mes diferent, una possibilitat sembla d'èsser lo nom gallic d'òme *Ignos (Enignos, « filh d'ací », > *Ingnos > *Ignos, per dissimilacion), ambe un sufixe tanben gallic que sembla d'èsser -auo- / -avu(m), compatible ambe un nom de persona. La dificultat es qu'una iniciala en I- se muda dificilament en A-. Justament, i a un autre nom gallic d'òme Ainos (que pòt aver coma varianta Ainius, fòrma latinizada) e *Ainiauo- pòt menar a Anhaus > Nhaus, en supausant l'absorcion del primièr -i- pel segond, o puslèu una dissimilacion que l'auriá escafat.

## Istòria

* Entre 1790-1794, Arbiech (nom francés) e Nhaus d'Aliat son annexats a Nhaus.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | (2026) | Jean Idarreta | | |
| març de 2014 | 2020 | Bernard Carlier | sense etiqueta | retirat |
| 2001 | 2014 | Christian Delrieu | | |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de Sabarthès (en francés), donc de Savartés.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 210 | 211 | 215 | 305 | 351 | 349 | 321 | 358 | 403 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 336 | 335 | 317 | 305 | 282 | 324 | 312 | 228 | 263 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 285 | 306 | 269 | 234 | 211 | 211 | 213 | 181 | 243 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 245 | 228 | 221 | 230 | 226 | 201 | 195 | 194 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 195 200 | 195 200 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Lòcs e monuments

* Cauna de Nhaus
* Musèu Pirenenc de Nhaus

## Véser tanben

* Comunas d'Arièja

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* 1 2 Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 309-311
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 496
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 164
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 15
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 42
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24980