OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Abret

Abret es l'ancian nom oficial (en francés) de la comuna occitana d'Abrèt.

## Referéncia

* ↑ Ficha d'Abrèt dins la basa dicha Cassini.
# Abram Arkhipov

Abram Efimovich Arkhipov, nascut Abram Pyrikov (en rus: Абра́м Ефи́мович Архи́пов; Iegòrovo, 27 d'agost de 1862 – Moscòu, 25 de setembre de 1930) foguèt un pintor rus. Aquel artista realista apartenguèt al collectiu artistic sonat Peredvízhniki e tanben a l'Union dels Artistas Russes.

## Biografia

Abram Pyrikov nasquèt en 1862 a Iegòrovo, un vilatge de l'oblast de Ryazan. En 1877 partiguèt estudiar a l'Escòla de Pintura, Escultura e Arquitectura de Moscòu. Ailà foguèt l'escolan de prestigioses artistas russes coma Vasily Perov, Vasily Polenov e Vladimir Makovsky. En 1883, Arkhipov anèt estudiar a l'Académia Imperiala de las Arts de Sant Petersborg ont demorèt dos ans abans de tornar acabar sos estudis dins la capitala russa.
# Abrera

Abrera es una comuna de la província espanhòla de Barcelona, en Catalonha.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Afirmat dins: Relacion de Municipis e los sieus Còdis per Províncias lo 1r de genièr de 2019. Data de publicacion: 8 de febrièr de 2019. Ostal d'edicion: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha.
* 1 2 URL de la referéncia: http://www.idescat.cat/pub/?id=aec&n=925&t=2016.
* ↑ Afirmat dins: Registre municipal d'Espanha de 2023. Autor: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha. Data de publicacion: 13 de decembre de 2023.
* Portal de Catalonha
# Abreschviller

Abreschviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

Abreschviller es un vilatge de l'ancian comtat de Dabo.
Abreschviller est un village de l'ancien comté de Dabo.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Emmanuel Riehl |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 302 | 1 248 | 1 607 | 1 771 | 1 915 | 1 980 | 2 082 | 1 936 | 1 867 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 659 | 1 737 | - | 1 679 | 1 568 | 1 563 | 1 444 | 1 399 | 1 537 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 573 | 1 527 | 1 525 | 1 355 | 1 299 | 1 268 | 1 271 | 1 419 | 1 459 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 353 | 1 421 | 1 381 | 1 309 | 1 233 | 1 285 | 1 481 | 1 486 | 1 510 |
| 2009 | 2010 |
| 1 510 1 561 | 1 510 1 561 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Abrasion (geologia)

L’abrasion es un mecanisme d'erosion fisica principalament entrainat per lo fretament exercit per de materiaus rochassós charriats per los rius, las ersas, los glaciers o los vents. A un ròtle important dins la formacion d'estructuras geologicas coma las valaas glaciàrias e las olas.

## Ligams internes

* Erosion.
* Glacier.

## Bibliografia

* (fr) François Michel, Dictionnaire illustré de géologie. Initiation aux sciences de la Terre, París, Belin, 2016.
* (en) James Stewart Monroe, Wicander Reed e Richard W. Hazlett, Physical Geology: Exploring the Earth, Cengage Learning, 2011.
# Abrawayaomys ruschii

Lo genre Abrawayaomys compòrta pas qu'una sola espècia, un rosegaire de la familha dels murids : Abrawayaomys ruschii. Es una espècia terrèstra d'America del Sud, coneguda solament dins dos estats de Brasil e en Argentina dins los bòsques tropicals e subtropicals.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Abrawayaomys ruschii dins Mammal Species of the World (MSW) (en) e Referéncia UICN : espècia Abrawayaomys ruschii Cunha e Cruz, 1979 (en)

## Ligams extèrnes

* (port.) article amb fòto
* Abrawayaomys ruschii dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
* Referéncia ITIS : Abrawayaomys ruschii Cunha and Cruz, 1979 (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Animal Diversity Web : Abrawayaomys ruschii (en)
* Referéncia UICN : espècia Abrawayaomys ruschii Cunha et Cruz, 1979 (en) (consultat lo 31 mars 2015)
# Abric de Cap Blanc

L'abric de Cap Blanc es un site arqueologic de l'epòca magdaleniana situat a Marcais, a qualques quilomètres de las Aisiás de Taiac e Siruèlh, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. Venguèt «monument istoric» en 1926 e fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO dempuèi 1979 al sen dels «sites preïstorics e caunas ornadas de la val de Vesera».
# Abric Pataud

L'abric Pataud es un site arqueologic preïstoric que se tròba al pè d'un balç, al còr del vilatge de las Aisiás de Taiac, en Peiregòrd.

## Presentacion

Lo site venguèt «monument istoric» per un decret del 25 de junh de 1930, puèi los abrics situats en dejós del balç per una decision$^{[arrèst?]}$ del 9 de mai de 1958. Venguèt proprietat del Musèu nacional d'istòria naturala en 1957 amb l'ajuda d'Hallam L. Movius, que aviá dirigit de cèrcas dins lo site dempuèi 1953 e i dirigiguèt encara sièis autras campanhas entre 1958 e 1964, seguit per una còla de cercaires d'aquel musèu. Los resultats de las cèrcas de Movius foguèron reculhidas per Harvey M. Bricker.

## Galariá

* Vista exteriora dels bastiments protegint l'abric Pataud
* Recèrca arqueologica
* Cran d'una jove protomagdaleniana trobat dins l'abric
* Boquetin gravat sus la paret de l'abric Movius, que fa partida del meteis ensems arqueologic
* Bifàcia trapada dins lo site. Talhada pels neandertalians fa pus de 100 000 ans, foguèt tornar utilizat a l'epòca magdaleniana
# Abric de Cròsmanhon

L'abric de Cròsmanhon es un site preïstoric situat a las Aisiás de Taiac e Siruèlh, dins la val de Vesera, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. Es lo site eponim de l'òme de Cròsmanhon. En mai de las sepulturas, i son estats trobats d'elements de pimpa atribuits a l'Aurinhacian o al Gravetian e d'ustensilhas de silex.

## Toponimia

Lo primièr element est l'occitan cròs, d'origina celtica probabla pr'amor de sa reparticion geografica, mas sense correspondent coneissut. Manhon poiriá èsser un nom de persona; mas se Manhe es un patronime frequent (d'origina germanica : Magno), lo diminutiu Manhon sembla pas atestat. N.B. Magnou es un patronime coneissut, mai que mai en Perigòrd.
* ↑ Pierre Yves Lambert, La Langue gauloise, ed. Errance, edicion 2003, p. 196
* ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 153
* ↑ https://www.filae.com/nom-de-famille/MAGNOU.html
# .tk

.tk es lo nom de domeni d’Internet per Toquelau.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .tirol

.tirol (region d'Àustria e d'Itàlia) es un nom de domeni generic de tipe geografic. Es en servici dempuèi lo 4 de junh de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tirol sul site de l'IANA
# .tj

.tj es lo nom de domeni d’Internet per Tatgiquistan.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .tjx

.tjx (nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de julhet de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tjx sul site de l’IANA
# .tkmaxx

.tkmaxx (nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de julhet de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tkmaxx sul site de l’IANA
# .tiffany

.tiffany (de Tiffany, prenom anglés) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Tiffany and Company. Es en servici dempuèi lo 21 de genièr de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tiffany sul site de l’IANA
# .tires

.tires ("penèus", en anglés) ei un nom de domeni generic. Ei en servici dempuish lo 18 de decémer de 2014.

## Referéncias e nòtas

* ↑ Enregistrament de .tires sul site de l'IANA
# .tips

.tips es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 13 de novembre de 2013.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tips sul site de l'IANA
# .tjmaxx

.tjmaxx (nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de julhet de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tjmaxx sul site de l’IANA
# .tl

.tl es lo nom de domeni d’Internet per Timòr Èst. Remplaça .tp (Timòr portugués).

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .soccer

.soccer ("fotbòl", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 13 de mai de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .soccer sul site de l'IANA
# .sohu

.sohu (entrepresa chinesa) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .sohu sul site de l'IANA
# .solutions

.solutions es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de decembre de 2013.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .solutions sul site de l'IANA
# .so

.so es lo nom de domeni d’Internet previst per Somalia mas pas utilizat.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .solar

.solar es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de decembre de 2013.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .solar sul site de l'IANA
# .song

.song ("cançon", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 24 de febrièr de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .song sul site de l’IANA
# .software

.software ("programum" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 31 de mai de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .software sul site de l'IANA
# .sncf

.sncf (de SNCF, Societat Nacionala dels Camins de fèrre Francés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 8 de mai de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .sncf sul site de l'IANA
# .social

.social es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 14 de genièr de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .social sul site de l'IANA
# .softbank

.softbank (acorcha de soft bank, "banca leugièra", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa bancària japonesa ソフトバンク株式会社 (Sofutobanku kabushiki-gaisha). Es en servici dempuèi lo 16 de genièr de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .softbank sul site de l’IANA
# Acadèmia Polonesa de las Sciéncias

Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Acadèmia Polonesa de las Sciéncias.
L'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias (polonés: Polska Akademia Nauk, abreviatura: PAN) amb sede a Varsòvia, es una de doas institucions polonesas, qu'a la natura d'una acadèmia de sciéncias.

## Istòria

L'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias es una institucion d'estudis de l'Estat polonés, amb sede a Varsòvia. Ella foguèt establecida en 1952 per la fusion de societats anterioras d'estudis, incluyendos Acadèmia Polonesa d'Aprender] (Polska Akademia Umiejętności, abreviatura PAU), amb su asiente a Cracòvia, e la Societat Scientifica de Varsòvia (Towarzystwo Naukowe Warszawskie), qu'èra estat fondada al sègle XVIII coma Societat de Varsòvia dels Amics de las Sciéncias (Warszawskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk).
L'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias fonciona coma societat sabenta que actúa a travèrs una corporacion elegida d'erudits delanters e d'institucions de recèrca. L'Acadèmia a tanben, operant a travèrs sos comitats, llegat un còrs consultiu scientific important.
En 1989, l'Acadèmia Polonesa d'Aprender, a Cracòvia, reasumièt sa existència independiente, a partida de l'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias, a Varsòvia.

## Sòcis notables

* Tomasz Dietl fisic;
* Bohdan Paczynski astrofisician;
* Adam Schaff (filosòf marxista que foguèt un sòci de l'Acadèmia);
* Aleksander Wolszczan astronòm.

## Sòcis extranjers

* Aage Niels Bohr fisic;
* Karl Alexander Müller fisic;
* Roger Penrose matematic;
* Carlo Rubbia fisic;
* Chen Ning Yang fisic.

## Periodics

* Acta Ornithologica

## Vejatz tanben

* Acadèmia Polonesa d'Aprender (a Cracòvia)
* Acadèmia de Sciéncias
* Acadèmia Francesa de las Sciéncias
* Royal Society

## Ligams extèrnes

* (en) Sit web de PAN
# Academia Christiana

L'Academia Christiana (Acadèmia Crestiana) es una organizacion identitària e catolica tradicionalista francesa fondada en 2013 per Julien Langella, un militant d'extrèma drecha d'Ais de Provença (Génération identitaire).
L'Academia Christiana es opausada a l'immigracion ; es contra l'islam e l'ecologia politica. Aquela organizacion es tanben antisemita.
L'Academia Christiana organiza una universitat d'estiu annala amassant divèrsas tendéncias de l'extrèma drecha francesa.
Son fondator, Julien Langella (nascut en 1987), ancian militant de l'Accion Francesa fondator de la branca sextiana de las Jeunesses identitaires, vòl engatjar una revolucion per metre al cap de l'Estat « un poder politic independent de las eleccions » e en seguida engatjar una campanha de « remigration ».
# Academia de Musica de Bakó

* Academia de Musica de Bakó Hacıbəyov Adina Bakı Musiqi Akademiyası
* Bastissa de l'Academia de Musica de Bakó
* Data dubertura: 25 de mai de 1945
* Localizacion: Bakó, Azerbaitjan
* Coordenadas: 40° 23′ 43″ N, 49° 52′ 56″ E
L'Academia de Musica de Bakó (en azèri: Hacıbəyov Adina Bakı Musiqi Akademiyası) es una escòla de musica a Bakó, la capitala d'Azerbaitjan. Foguèt establida en lo 25 de mai de 1920 a Bakó e èra coneguda prèviament coma lo Conservatòri Estatal Hajibeyovd'Azerbaitjan. Lo 1920, lo compositor d'Azerbaitjan Uzeyir Hajibeyov inicièt un movement destinat a la propagació de la musica classica entre las gents. Lo sieu informe presentat al Comissariat del Pòble d'Educacion de l'Azerbaitjan (anàleg sovietic a un Ministèri d'Educacion) promòu l'establiment d'una institucion d'educacion musicala de naut nivèl, çò que donèt luòc a l'aprobacion de la siá proposicion.

## Referéncias

* ↑ Informacion sul centre educatiu. Musakademiya.musigi-dunya.az. (en)

## Ligams extèrnes

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Academia de Musica de Bakó, sus Wikimedia Commons
# Acadians

Leis Acadians forman un pòple que viu en America dau Nòrd, generalament dins lei províncias canadianas dau Nòu Brunswick, de l'Illa dau Prince Edoard, de la Nòva Escòcia e de Quebèc e dins l'Estat american de Maine.
Leis Acadians son per la màger part francofòns e catolics. Son lei descendents dei premiers colons europèus que s'establissèron en Acàdia dau temps de la Nòva França. Pendent lo Grand Destorbe de 1755, un netejatge etnic ante litteram, lei Britanics desracinèron leis Acadians, que la màger part s'establissèt en Loïsiana, onte si coneisson sota lo nom de Cadians.
# Acadèmia Creòla Haiciana

L'Acadèmia Creòla Haiciana (en creòl haician Akademi Kreyòl Ayisyen) es l'institucion en Haití que reglamenta la lenga creòla. La Constitucion de 1987 de l'article 213 reconeis l'existéncia de l'Acadèmia. Es compausat de fins a 55 universitaris jos la direccion de Jean Pauris Jean-Baptiste.

## Nòtas e referéncias

* (creòl haitian) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en creòl haician intitolat « Akademi Kreyòl Ayisyen ».

## Vejatz tanben
#### Ligams extèrnes

* Site oficial l'Acadèmia
# Alpujarra de la Sierra

Alpujarra de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Granada e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Alpuèg

Alpuèg$^,$$^,$$^,$ (Alpuech en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla d'Argenças d'Aubrac (nom supausat).

## Istòria

En 1833, La Tarriça siaguèt despartida entre Alpuèg e La Calm, puèi en 1840, La Tarriça tornèt venir comuna.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2008 | decembre de 2015 | André Raymond | divèrs drecha | retirat |
| abans 1981 | 2008 | Jean Balitrand | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 64, totala: 67 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 750 | 371 | 896 | 820 | 819 | 1 006 | 518 | 542 | 475 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 438 | 477 | 471 | 475 | 391 | 347 | 420 | 333 | 323 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 325 | 304 | 304 | 259 | 251 | 235 | 239 | 203 | 185 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 155 | 111 | 79 | 84 | 78 | 79 | 80 | 80 | 81 82 |
| 2009 | 2010 |
| 82 83 | 77 81 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas d'Avairon

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=531
# Alquida

Las resinas termodurcissablas alquidas o gliceroftalicas son utilizadas coma ligants dins lo domènis de las pintura e vernisses. Son de poliestèrs saturats tridimensionals modificas (melhorats) per apond d’acids grases de cadena longas (sota la forma de triglicerids) e d’autres ingredients (coma la colofònia, per aumentar la flexibilitat, e las resinas aminoplastas). Lo tèrme « alquid » ven de la contraccion dels mots alcòl e acid.
En 1901, Watson e Smith estudièron la policondensacion entre l’acid ftalic (bivalent) e lo gliceròl (trivalent). Mas, lo polimèr resultant manca de soplesa. En 1914, Kienle modifica la resina poliestèr per d'acids grases. La resina alquida realizada mòstra de bonas proprietats de film. Las primièras resinas alquidas son vendudas en 1926 jol nom comercial de Glyptal pr General Electric.

## Tipologia

Segon lo taus en òli, nomenat « longor d’òli », calculada en percentatge de triglicerid, se destria las resinas alquidas:
* cortas en òli: longor d’òi de 30 a 45 %. L’exemple tipic es aqueste de las resinas alquidas associadas a las resinas aminoplastas; la mescla polimèra durcís al forn;
* mejana en òli: longor d’òli de 45 a 56 %. L’òli de sòja es la mai utilizada;
* longors en òli: longor d’òli de 56 a 70 %. Las òlis de lin e de sòja son las mai utilizadas. Lo secatge d'aquestas pinturas es mens rapid que dins lo cas precedent.

## Secatge

I a doas possibilitats de durciment del revestit:
* l’acid gras es insaturat (òlis de lin, sòja, òli de cartam, fusta de china, oïticica,Modèl:Etc.): lo « secatge » (reticulacion) per oxidacion a l’aire es possible en preséncia dels sicatius que cal;
* mens frequent, l’acid gras es saturat o l’òli presenta un taus important en acids gras saturats (òli de cocòt, òli de palma, acids laurics, palmitic, stearic,Modèl:Etc.): lo secatge a l’aire es impossible (cas d’una òli non sicativa). S'associa donc aquestas resinas alquidas soplas mas lentas de durcir a d’autras resinas termodurcissablas. Lo secatge se fa al forn a 140 140 °C pendent 30 min, per exemple. Las lacas de las carroçariás automobilas son sovent de resinas alquidas associadas e de resinas aminoplastas. Resistisson plan al mal temps.

## Utilizacion

Las pinturas « glicerò » an largament remplaçat las pinturas a l’òli dins lo domèni de la pintura de las parets. Fa l'aspècte lis e plan decoratiu, resistisson fòrça a l’umiditat, e pòdon èsser netejadas. Mas, prenon de temps a secar, an una odor fòrta, e de mandan de white spirit per netejar.

## Referéncias

* ↑ (en) PDF F. S. Güner, Y. Yağcı et A. T. Erciyes, Polymers from triglyceride oils, Prog. Polym. Sci., vol. 31, issue 7, juillet 2006, Elsevier Science, p. 638, (DOI:10.1016/j.progpolymsci.2006.07.001)
* ↑ (en) Museum of Fine Arts, Boston, Material Name: alkyd resin, 8 septembre 2010 (consulté le 20 mai 2012).
# Alquife

Alquife es un municipi de la província espanhòla de Granada e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Alqualondë

Alqualondë es un luòc fictiu qu'aperten al mond imaginàri creat per l'escrivan e filològ britanic J.R.R. Tolkien. Es citat en son darrièr roman Lo Silmarillion. Alqualondë es una vila portuària que los elfs teleri bastiguèron a la còsta d'Eldamar, a Aman. Lo sieu nom en quenya vòl dire "pòrt dels cignes", pr'amor que los vaissèls que bastissián los releri avián forma d'aucèl.
En aquesta vila viviá lo rei Olwë, fraire de Thingol. La sieunas còstas èran plenas de joièls que los teleri avián escampat aprés los aver recebut coma un present dels nholdor. En aquela vila se desvolopèt un dels episòdis mai negres de l'istòria dels elfs, lo Chaple d'Alqualondë, que se debanèt pendent l'exili dels nholdor d'Aman en son camin a la Tèrra Mejana.
# Alps Reticas

Los Alps retics son un ensems dels Alps orientals centrals comprés entre la nauta val del Ren a l'oèst e l'Adda (Valtelina) al sud e a l'èst, entre Liechtenstein, Àustria, Soïssa e Itàlia. L'Inn raja tanben al sen d'aquel ensems, cap al nòrd èst.
Compren (de nòrd al sud) :
Segon lo vejaire italian, totes aqueles massisses apartenon als Alps retics, alara que dels vejaires soïssa e austriacs, i a una distinccion entre aqueles situats al nòrd-èst d'Inn e aqueles situats al sud-èst e que forman los Alps grisons.
Unes soms:
* Piz Bernina (4 049 m, sèrra de Bernina)
* Piz Zupò (3 996 m, sèrra de Bernina)
* Piz Roseg (3 937 m, sèrra de Bernina)
* Bellavista (3 922 m, sèrra de Bernina)
* Piz Palü (3 905 m, sèrra de Bernina)
* Monte Disgrazia (3 678 m, sèrra de Bernina)
* Cima de Piazzi (3 439 m, sèrra de Livigno)
* Piz Kesch (3 418 m, sèrra de l'Albula)
* Piz Linard (3 411 m, Silvretta)
* Fluchthorn (3 399 m, Silvretta)
* Piz Platta (3 392 m, sèrrra de l'Oberhalbstein)
Lor nom ven de l'anciana província romana de Rètia.
# Alquezra

Alquezra (nom aragonés SLA/GO) (Alquézar en espanhòl) es una comuna de la comarca del Semontano de Balbastro‎ e la província d'Òsca. Son nom ven d'un castèl (القصر al-qasr en arabi) bastit pels musulmans al sègle IX per fin de defendre sa capitala plaçada a Barbastre‎. La vila es monumentala e d'interès istoric.
# Alps Còcis

Los Alps Còcis (en francés Alpes cottiennes; en italian Alpi Cozie) son una cadena montanhosa dels Alps, una partida dels Alps Occidentals, situada entre Itàlia (la region Piemont) e França (las regions d'Auvèrnhe Ròse Alps e Provença-Alps-Còsta d'Azur), foguèron una província romana nomenada Alpes Cottiæ. Aqueste nom ven de nom del rei dels ligurs, Marcus Julius Cottius, senhor de la region Segusio (Susa).

## Classificacion e subdivision

Los Alps Còcis se devesisson en tres partidas:
* Alps Còcis miegjornals o Alps del Vísol
* Alps Còcis centrals o Alps de Montginebre
* Alps Còcis ubagóses o Alps de Montcenis
En conformitat amb la "Suddivision Orografica Internacionala Unificada del Sistèma Alpenc" (SOIUSA), se devesisson en sosgrops:
* Alps del Vísol:
** Grop de Chambairon
** Cadena de Parpalhon
** Grop de Vísol
* Alps de Montginebre:
** Cadena Bucie-Grand Cairon-Orsiera
** Cadena Bric Froid-Ròchabruna-Beal Traversier
* Alps de Montcenis:
** Cadena Chaberton-Tabor-Galibier
** Cadena Bernauda-Pierre Menue-Ambin
# Alpuente

Alpuente es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Alcocer

Alcocer es un municipi de la província espanhòla de Guadalajara e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Alcibíades Arosemena

Alcibíades Arosemena Quinzada (1883-1958) diplomata e òme politic, foguèt president de Panamà entre 1951 e 1952.

## Referéncias

| Precedit per Arnulfo Arias Madrid | President de Panamà 1951 - 1952 | Seguit per José Antonio Remón Cantera |
# Alcide De Gasperi

Alcide De Gasperi (1881–1954) jornalista e òme politic, foguèt President del Conselh d'Itàlia (primièr ministre) entre 1945 e 1953.
| Precedit per Ferruccio Parri | President del Conselh d'Itàlia 1945 - 1953 | Seguit per Giuseppe Pella |
# Alcobendas

Alcobendas es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.