OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Charles Ledroit

Charles Ledroit (Château-Gontier, 3 de junh de 1818 - ?) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).
Condamnat per una cauma en 1845 a Marselha, venguèt membre de l'Internacionala. Lo 26 de març de 1870, foguèt elegit a la Comuna per lo V$^{en}$ arredoniment de París. Faguèt partida de la Comission de justícia, puei de la Comission dei relacions exterioras e enfin de la Comission de la guèrra. Après la Setmana Saunosa, foguèt condamnat a mòrt per contumàcia per un conseu de guèrra e s'exilièt en Soïssa.
# Charles Levens

* Aqueste article es un esbòs de biografia; lo cal completar. Podètz ajudar la Wikipèdia e partejar vòstras coneissenças en lo modificant.
Charles Levens (Marselha, 24 de setembre de 1689―Bordèu, 11 de març de 1764) foguèt un compositor barròc provençau.
# Charles Lindbergh

Charles Lindbergh :
| Profession: | pilòt d'avion |
| País: | Estats Units |
| Data de naissença: | 4 de febrièr de 1902 |
| Luòc de naissença: | Detroit, Michigan |
| Data de decès: | 26 d'agost de 1974 |
| Luòc de decès: | Maui, Hawaii |
Charles Augustus Lindbergh, Jr. (1902-1976) foguèt un pionièr nord-american de l'aviacion, que faguèt lo primièr vòl entre los Estats Units (Nòva York) e França (París), amb son avion The Spirit of Saint Louis.
# Charles Joseph Bonaparte

Charles Joseph Bonaparte (Baltimore, Maryland 9 de junh 1851 – Bella Vista, Comtat de Baltimore, 28 de junh 1921) foguèt un avocat estatsunidenc d'ideologia progressista e liberala. Es un descendent de la familha Bonaparte: son avi, Jérôme Bonaparte, èra lo fraire de l'emperaire Napoleon I.
Charles Joseph Bonaparte foguèt secretari de la Marina estatsunidenca e puei procurador generau.

## Biografia

Charles Bonaparte èra fiu de Jérôme Napoleon Bonaparte (1805–1870), fiu de Jérôme Bonaparte, rei de Vestfàlia, e Susan May Williams, eissida d'una rica familha de Baltimore. Pasmens, non èra considerat dins la dinastiá e non utilizèt cap de títols.
Diplomat en drech de l'Universitat de Harvard, trabalhèt coma jurista a Baltimore, venent tanben un politic locau puei nacionau. Es sòci dau Board of Indian Commissioners de 1902 à 1904 e president de la National Civil Service Reform League.
En 1905, lo president Theodore Roosevelt lo nomena dins son cabinet coma secretari a la Marina. De 1906 fins lo bot dau mandat dau president serà Attorney General (equivalent dau ministre de la Justícia). Lo 26 de julh de 1908 establís lo Bureau of Investigation (BOI), premiera apelacion de l'actuau FBI.
Morís a Bella Vista dins lo Comtat de Baltimore, dins Maryland, victima d'una malautía neurologica: la corèa.
Son fraire, Jérôme Napoléon Bonaparte II, mai vièlh de 21 ans, servís dins l'US Army, puei dins l’armada francesa a l'arribada de Napoleon III au poder.

## Referéncias

* ↑ McLynn, Frank (1998). Napoleon. Pimlico. p. 2. ISBN 0-7126-6247-2. ASIN 0712662472.
* ↑ New England Historic Genealogical Society. A Roll of Arms. 9 vols. Boston, 1928-1980
* ↑ 26 juillet 1908. Fondation du FBI par le petit-neveu de Napoléon Ier, Charles Bonaparte sur le site du Point
# Charles Konan Banny

Charles Konan Banny (n. 1942 economista e òme politic foguèt lo primièr ministre de Còsta d'Evòri entre 2005 e 2007.
En septiembre de 2021, Konan Banny fue evacuado a Europa por motivos de salud.
| Precedit per Seydou Elimane Diarra | Primièr ministre de Còsta d'Evòri 7 de decembre de 2005 - 4 d'abril de 2007 | Seguit per Guillaume Soro |
# Charles Leclerc

Charles Leclerc (n. a Mónegue lo 16 d'octobre de 1997), es un pilòt monegasc de Formula 1.
# Environament

L'environament, mitan ambient, o mèdi ambient, es l'ensemble dels elements vius (flòra e fauna) e inèrtes (energia solara, aiga, aire, sòl mineral) que fan partida d'un espaci donat, qu'influéncian lo desenvolopament e la subrevida d'un organisme, e que permeton lo desenvolopament d'ecosistèmas.
# Enwang

L'enwang es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.

## Localisacion

L'enwang es parlat dins la zòna de govèrn local de Mbo de l'Estat d'Akwa Ibom.

## Referéncias

* 1 2 Blench 2019, p. 28.

## Fonts

* (en) Roger Blench, 2019, An Atlas of Nigerian Languages
* Portal de las lengas
# Enwan

L'enwan es una lenga edoïda parlada en Nigèria. Per Blench (2019), l'enwan fa partida d'un continuum dialèctal amb l'igwe e lo sasaru.

## Localisacion

L'enwan es parlat dins la zòna de govèrn local d'Akoko-Edo de l'Estat d'Edo.

## Referéncias

* 1 2 Blench 2019, p. 88.

## Fonts

* (en) Roger Blench, 2019, An Atlas of Nigerian Languages
* Portal de las lengas
# Enz

Enz es un riu d'Alemanha. Long de 112 km e situat dins Baden-Württemberg, es un afluent de Neckar e un sosafluent del flum Ren.
# Enveig

Enveig en catalan (Enveitg en francés) es una comuna catalana, situada dins lo departament francés dels Pirenèus Orientals e la region d'Occitània.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Pierre Jordy |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 673, totala: 704 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 532 | 520 | 518 | 553 | 545 | 621 | 623 | 623 | 667 681 |
| 2009 | 2010 |
| 666 682 | 666 697 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Catalonha
# Envermeu

Envermeu es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.

## Geografia

Envermeu se situa a 14,5km a l'èst de Dieppe, es traversat per Eaulne.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gérard Picard |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 840 | 905 | 1 030 | 916 | 1 247 | 1 420 | 1 407 | 1 350 | 1 427 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 328 | 1 343 | 1 324 | 1 337 | 1 330 | 1 260 | 1 403 | 1 439 | 1 506 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 490 | 1 605 | 1 463 | 1 344 | 1 317 | 1 263 | 1 286 | 1 373 | 1 283 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 380 | 1 376 | 1 488 | 1 603 | 1 960 | 2 006 | 2 085 | 2 099 | 2 075 |
| 2009 | 2010 |
| 2 079 2 236 | 2 082 2 233 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Envronville

Envronville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | François Truptil |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 354 | 580 | 501 | 586 | 586 | 594 | 576 | 575 | 566 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 581 | 626 | 645 | 566 | 584 | 515 | 507 | 482 | 483 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 467 | 428 | 380 | 365 | 354 | 316 | 346 | 353 | 322 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 301 | 267 | 244 | 291 | 305 | 333 | 324 | 323 | 321 |
| 2009 | 2010 |
| 319 329 | 314 324 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Enya

Enya :
| Fichièr:Enyasweet.jpg ||
| Profession: | Cantaira |
| País: | Irlanda |
| Data de naissença: | 17 de mai de 1961 |
| Luòc de naissença: | Gaoth Dobhair, County Donegal |
Eithne Patricia Ní Bhraonáin, pus conoscuda per son nom d'artista Enya (Gaoth Dobhair, 17 de mai de 1961) es una famosa cantaira new age irlandesa.

## Discografia

* Fuaim (1982) (Clannad)
* Enya (1986)
* Watermark (1988)
* Shepherd Moons (1991)
* The Celts (1993)
* The Memory of Trees (1995)
* Paint the Sky with Stars: The Best of Enya (1997)
* A Day Without Rain (2000)
* Amarantine (2005)
* And Winter Came... (2008)
* The Very Best of Enya (2009)

## Ligams extèrnes

* (en) Enya.com
# Enver Hoxha

Enver Hoxha (Gjirokastër, 16 d'octobre de 1908 - Tirana, 10 d'abril de 1984) siaguèt un politician albanés que venguèt dictador d'Albania entre 1944 e 1985. Fondèt en 1941 lo Partit comunista d'Albania (rebatejat puèi Partit del trabalh d'Albania) e dirigiguèt la republica populara d'Albania de 1945 fins a sa mòrt, coma Primièr secretari del partit.
Durant lo regim que metèt en plaça, Albania patiguèt d'un isolament prigond del rèsta d'Euròpa e d'una adesion sense concession a l' estalinisme. Sa dictatura es considerada coma una de las pus repressivas e pus sanhosas de l'istòria contemporana dl'Euròpa.
Proclamèt en 1967 Albania "primièr Estat atèu del monde".

## Referéncias

* ↑ Enver Hodja maître de l'Albanie, Georges Castellan, juillet 2002, Clio.fr.
| Precedit per cap | Lider d'Albania octobre de 1944 - 11 d'abril de 1985 | Seguit per Ramiz Alia |
# Envie

Envie (Envie en italian) es una comuna italiana dins las Valadas Occitanas. Administrativament dins la província de Coni, dins la region de Piemont.
* ↑ http://www.espaci-occitan.org/oc/occitan-e-occitania/occitania-e-valadas-occitanas/valadas-occitanas/
* ↑ https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/98b.html
# Edward Elgar

Sir Edward Elgar (1857 -1934) foguèt un compositor anglés deus màgers deus sègles XIX e XX.

## Ligams extèrnes

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Edward Elgar.
* The Elgar Society and The Elgar Foundation
* Edward Elgar International Music Score Library Project
* Edward Elgar Choral Public Domain Library
# Edward Lawrie Tatum

Edward Lawrie Tatum (n. 14 de decembre de 1909 - m. 5 de novembre de 1975) foguèt un biologista, quimista, genetician e professor universitari nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1958 amassa amb Joshua Lederberg e George Wells Beadle.

## Biografia

Estudièt quimia, biologia e microbiologia a la Universitat de Chicago e se doctorèt a l'Universitat de Wisconsin l'an 1934 sus la nutricion e metabolisme de las bacterias. Se transportèt posteriorament dins la vila de Utrecht (Païses Basses) per desvolopar una borsa sus quimia bacteriològica. En 1937 foguèt destinat al Departament de Sciéncias Biologicas de l'Universitat de Stanford e a comptar de 1957 trabalhèt de professor al Institut Rockefeller de Nòva York.
# Edward Murray Conrad Barraclough

Edward Murray Conrad Barraclough (nascut lo 25 d'abril de 1893, mòrt lo 9 d'agost de 1984) èra un oficièr de marina britanic d'origina alemanda, e un vexilològ de tria.
Nascut Edward Murray Conrad Wedemeyer von Eldagsen, càmbia de nom pendent la primèra guèrra mondiala. Fa carrièra dins la marina e coma comandant de josmarin. Se retira en 1943. Es decorat de l'òrdre de l'Empèri britanic.
Après aquò, publica de libres de referéncia sus las bandièras.

## Bibliografia

* E. M. C. Barraclough, Yacht Flags and Ensigns. Regulations, customs, traditions, and recommendations for wearing and flying flags, other than signal flags, in British yachts, 1951
* E. M. C. Barraclough, Flags of the World, 1965, 2a edicion, 1969

## Referéncias

* ↑ VIAF
* ↑ Archivas nacionalas anglesas
* ↑ https://web.archive.org/web/20160305051628/http://www.bsbb.org.uk/St_John_garden_of_remembrance.pdf
* ↑ Informacion sul Great War Forum amb la renóncia al nom alemand
* 1 2 Ficha sul sit Uboat.net
# Edward Seaga

Edward Philip George Seaga, òme politic n. 1930, foguèt lo primièr ministre de Jamaica entre 1980 e 1989
| Precedit per Michael Manley | Primièr ministre de Jamaica 1 de novembre de 1980 - 10 de febrièr de 1989 | Seguit per Michael Manley |
# Edward Mills Purcell

Edward Mills Purcell :
| Profession: | fisician |
| País: | Estats Units |
| Data de naissença: | 30 d'agost de 1912 |
| Luòc de naissença: | Taylorville, Illinois |
| Data de decès: | 7 de març de 1997 |
| Luòc de decès: | Cambridge, Massachusetts |
Edward Mills Purcell (n. en 1912, m.1997) foguèt un fisician american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1952, amb Felix Bloch.
# Edward Osóbka-Morawski

Edward Bolesław Osóbka-Morawski (n. 5 d'octobre de 1909 - m. 9 de genièr de 1997) òme politic foguèt primièr ministre de Polonha entre 1944 e 1947.
| Precedit per Tomasz Arciszewski | Primièr ministre de Polonha 1944 - 1947 | Seguit per Józef Cyrankiewicz |
# Edward Heath

Edward Heath (1916-2005) jornalista, ex-militar e òme politic foguèt primièr ministre del Reialme Unit entre 1970 e 1974.

## Biografia

Nasquèt lo 9 de julhet de 1916 dins la vila de Broadstaris, situada dins lo comtat de Kent. D'originas modèstas, estudièt economia e sciéncias politicas a l'Universitat d'Oxford, d'ont foguèt nomenat president de l'associacion d'estudiants conservadores l'an 1937. Lo 1938 s'opausèt activament a la politica de concessions a l'Alemanda nazi defenduda per lo primièr ministre conservador Neville Chamberlain.
Lo 24 d'abril de 1992 foguèt nomenat Cavalièr de la part de la reina Elisabet II del Reialme Unit. Heath Moriguèt lo 17 de julhet de 2005 dins la vila de Salisbury, populacion situada dins lo comtat de Wiltshire.

## Activitat politica

L'an 1950 foguèt elegit membre del parlament pel Partit Conservador. Nomenat Ministre de Trabalh dins lo govèrn del primièr ministre Harold Macmillan, ocupèt aquela carga dempuèi l'an 1959 fins lo 1960, data que dintrèt prestar de servicis al Ministèri d'Afars exteriors, ont foguèt cap de la delegacion que negocièt l'intrada del Reialme Unit a la Comunautat Economica Europèa (CEE). L'an 1963 foguèt premiat amb lo Prèmi Internacional Carlesmanhe, atribuit per la vila de Aquisgran, en reconeissença dels sieus esfòrces en favor de l'unitat europèa.
Après la desbranda conservadora en las eleccions de 1964 se convertiguèt en una de las principalas figuras de l'oposicion, en essent elegit cap de la meteissa l'an 1965, e en obtenent la victòria en las eleccions de 1970 en derrotant al trabalhista Harold Wilson. Nomenat primièr ministre de la part de la reina Elisabeta II del Reialme Unit lo 19 de junh del meteis an, li calguèt plantar cara a la crisi del conflicte terrorista en Irlanda del Nòrd e contunhèt d'impulsar l'intrada del sieu país a la CEE, realizada fin finala l'an 1973. La crisi economica de 1973 comportèt lo fach impossible de reactivar l'economia, lo que contribuiguèt a un de los sieus fracàses fondamentals en politica interiora.
Après lo fracàs de las eleccions de 1974, que perdèt davant los trabalhistas de Harold Wilson, foguèt remplaçat coma cap del sieu partit per Margaret Thatcher lo 1975.

## Ligams extèrnes

* (en) Informacion d'Edward Heath a la pagina web de Downing Street
* (en) Prèmi Internacional Carlesmanhe
| Precedit per Harold Wilson | Primièr ministre britanic 19 de junh de 1970 - 4 de març de 1974 | Seguit per Harold Wilson |
# Edward Jenner

Edward Jenner (Berkeley, Anglatèrra, 17 de mai de 1749 – Berkeley, 26 de genièr de 1823) foguèt un mètge, cercaire e poèta anglés. Sa contribucion medicala foguèt essenciala que descobriquèt lo vaccion contra la veròla.
# Edward Maya

Edward Maya, de son nom vertadièr Eduard Marian Ilie, nascut lo 29 de junh de 1986 a Bucarèst (Romania), es un cantaire, discjòquei e productor romanés, compositor de musica electronica eurodance. S'es fach conéisser al nivèl internacional fin 2009 gràcias a sa composicion Stereo Love ambe la cantaira anglofòna Vika Jigulina.
Abans Stereo Love, aviá ja compausat en 2005 a l'edat de 19 ans solament lo tròç Stop ambe Edward Carcota per L'Eurovision, concors qu'avián acabat en quatrena plaça per aquesta cançon.
Lo segond single d'Edward Maya, This Is My Life, tanben cantat en anglés per Vika Jigulina, foguèt el tanben una gròssa capitada, quitament n°2 en França en 2010.

## Referéncias

* ↑ Edward Maya Featuring Vika Jigulina, This Is My Life, meilleure position : n° 2 du Top Singles France, entré dans le Top le 05/04/2010 https://www.chartsinfrance.net/Edward-Maya-Featuring-Vika-Jigulina/This-Is-My-Life-s14791.html
# Fritz Albert Lipmann

Fritz Albert Lipmann (n. en 1899, m. en 1986) foguèt un bioquimista alemand-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1956 per la descubèrta dau coenzim A.
# Fritz Pregl

Friderik (Fritz) Pregl :
| Profession: | Quimista |
| País: | Àustria |
| Data de naissença: | 3 de setembre de 1869 |
| Luòc de naissença: | Ljubljana, Eslovènia |
| Data de decès: | 13 de decembre de 1930 |
| Luòc de decès: | Graz, Àustria |
Friderik (Fritz) Pregl (n. en 1869, m.1930) foguèt un quimista austriac. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1923.
# Frits Zernike

Frits Zernike :
| Profession: | Fisician |
| País: | Païses Basses |
| Data de naissença: | 16 de julhet de 1888 |
| Luòc de naissença: | Amsterdam, Païses Basses |
| Data de decès: | 25 de mai de 1966 |
| Luòc de decès: | Amersfoort, Païses Basses |
Frederik "Frits" Zernike (1888-1966) foguèt un fisician neerlandés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1953.
# Fritz Kreisler

Fritz Kreisler (Viena, lo 2 de heurèr de 1875 – Nava York, lo 29 de genèr de 1962) que ho un deus violonistas màgers deu sègle XX. Vadut a Viena en Àustria d'ua pair judiu e d'ua mair catolica, qu'estudiè au Conservatòri de la soa ciutat nadau dab mèste deus famós : Anton Bruckner, Léo Delibes, Jakob Dont, Joseph Hellmesberger hilh, Joseph Massart, e Jules Massenet.
Alebat durant la Purmèra Guèrra Mondiau que ho desmobilizat. Que viscó a Berlin puish a París abans d'abandonar Euròpa en miei de la pujada deu nazisme. Que s'installè a Nava York on passè la resta de la soa vita.
Que compausè mantuas pèças de musica en ensajar d'imitar l'estil de mèstes classics e barròc e en bèth publicar devath los lors noms ; quan revelè l'engana e lo jòc que ho criticat ; ua d'aquestas peças totun (lo Praeludium und Allegro faussament signat de "Gaetano Pugnani") qu'ei uei ua de las pèças màgers deu repertòri deu vriulon.
Kreisler que pateishó dus accidents de circulacion : trucat per un camion a Nava York en 1941 que demorè dens lo coma per ua setmana ; la segonda vegada, de cap a la fin de la soa vita, un accident d'auto que'u deishè sord e cèc.
Que ho lo possessor d'un gran nombre d'instruments de mèstes laütièrs deus màgers (Antonio Stradivari, Pietro Guarneri, Giuseppe Guarneri, Carlo Bergonzi e Jean-Baptiste Vuillaume) ; gaireben tot que pòrtan uei lo son nom.

## Ligam extèrne

* Sus youtube.com, interrpetacion de La Gitana per Fritz Kreisler.
* Sus youtube.com, Pugnani Kreisler: Praeludium und Allegro per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.
# Fritz Krüger

Fritz Krüger (Grodk, Lusàcia Bassa, 7 de decembre de 1889 - Mendoza, Argentina, 17 d'agost de 1974) foguèt un ispanista e romanista alemand.
Cargat de filologia romanica a l'Universitat d'Amborg entrò 1945, foguèt licenciat pels aliats pr'amor de son adesion al partit nazi. Li calguèt emigrar a Argentina, per tornar trabalhar: lai foguèt professor a l'Universitat Nacionala de Cuyo (a Mendoza) e ont demorèt fins a la mòrt.
Sa tèsi, en 1910 a l'Universitat de Giessen, estudiava los limits entre lo catalan e l'occitan. Sas conclusions pro documentadas que trantalhava pas a anar sul terrenc, foguèron pas totas represas pels especialistas de l'occitan coma Ronjat e Alibèrt, mas foguèron tornar descobèrtas e expleitadas per los catalanistas e occitanistas contemporanèus (coma Claudi Balaguer).
Après la tèsi, se virèt cap a las relacions entre la lenga e la cultura materiala, mai que mai dins los airals de mai accedir al nòrd de l'estat espanhòl. Sos estudis aguèron una influéncia de las grandas sus las òbras de maites, coma José Miguel de Barandiarán e Ramon en Violant e Simorra. Deguèt far la Primièra Guèrra Mondiala e poguèt pas sosténer sa tèsi d'abilitacion abans 1919, a Amborg, amb Bernhard Schädel. Lai venguèt professor en 1924 e prenguèt en 1927 la succession de Schädel. Venguèt membre del partit nacionalsocialista alemand en mai de 1937.
Contunhèt son òbra linguistica en Argentina, ont ajudèt a espandir una romanistica modèrna e dobèrta. D'un vejaire politic, foguèt reabilitat pels biografs contemporanèus.

## Òbras

* "Sprachgeographische: Untersuchungen in Languedoc und Roussillon", Revue de dialectologie romane III (1911) pp. 144-183 e pp. 287-338, IV (1912) pp. 1-15 e V (1913) pp. 1-88.
* El dialecto de San Ciprián de Sanabria : monografía leonesa, Madrid 1923.
* Einführung in das Neuspanische, Leipzig, 1924.
* Die Hochpyrenäen, 6 vòl., Amborg-Barcelona, 1936-1939.
* Lo léxico rural del Noroeste ibérico, Madrid, 1947.
* Lo mobilario popular en los países románicos, 3 vòl., Coïmbra, 1959-1963.

## Referéncias

* ↑ Publicada en 4 tròces dins la Revue de dialectologie romane, veire la seccion Òbras.
* ↑ Claudi Balaguer. "Perilhós, l’Occitània perduda de Catalunya" in Jornades de la Secció Filològica de l'Institut d'Estudis Catalans a Ceret (9 i 10 d'octubre de 2015) a cura de Joan Peytaví i Deixona. Barcelona: Institut d'Estudis Catalans. Secció Filològica, Universitat de Perpinyà. Institut Franco-Català Transfronterer, 2017, ISBN 978-84-9965-380-8
# Fritz Todt

Fritz Todt (4 de setembre de 1891, Pforzheim – 8 de febrier de 1942, region de Rastenborg) es un engenhaire e un ministre alemand figura importanta dau III$^{en}$ Reich.
Fiu dau proprietari d'una pichona usina, venguèt aviator durant la Premiera Guèrra Mondiala. Après 1918, acabèt seis estudis e venguèt engenhaire. Jonhèt lo partit nazi tre 1922. Oberführer de la SA, èra un pròche de Rudolf Hess. Après son accession au poder, Hitler lo nomèt inspector dei rotas dau Reich e l'encarguèt de dirigir lei trabalhs importants. Per aquò, en 1938, foguèt fondada l'organizacion Todt, una formacion paramilitara destinada a utilizar lei caumaires per de trabalhs militars amb l'ajuda dei companhiás industrialas alemandas. En particular, construguèt la Linha Siegfried entre 1938 e 1940.
En parallèl, Todt venguèt lo protegit de Göring que lo nomèt generau e li donèt la direccion dau plan de rearmament dau país. En 1940, foguèt nomat ministre de l'Armament e dei Municions. Todt èra alora un element centrau de l'esfòrç de guèrra alemand. Foguèt ansin encargat de la construccion de la Muralha de l'Atlantic e de l'organizacion de la logistica alemanda dins lei territòris sovietics ocupats. Moriguèt lo 8 de febrier de 1942 dins l'explosion de son avion. Foguèt remplaçat per Albert Speer.

## Liames intèrnes

* Nazisme.
* Organizacion Todt.
* Tresen Reich.

## Bibliografia

* (de) Eduard Schönleben, Fritz Todt, Der mensch der ingenieur der nationalsozialist, Verlag Gerhard Stalling Oldenburg, 1943.