# Mailís

Mailís (en francés: Maylis) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

La comuna de Mailís que's tròba dens la Hauta Shalòssa, sus l'arribèra dreta deu Los. Que tòca a las comunas de Doasit, Montaut, Sent Aubin, Larbei, Caupena, Vergüei, e Sent Cric de Shalòssa. Lo nòrd de la comuna qu'es traucat per l'arriu de la Guauga.

### Perimètre deu territòri
## Toponimia

La prononciacion qu'ei [mɛj'lis]. Las fòrmas ancianas que son Maylis en 1280, Mailis, Mailie, Maye en 1335.
Lo nom que vien benlhèu de Magilicius, tirat deu cognomen Magilius o deu nomen Magilius, dab l'evolucion prepausada per Bénédicte Boyrie-Fénié : *Magilicius> *Mayilício> *May(i)lis> Maylís; [aj] que passa a [ɛj] com dens a bona partida deu gascon.

## Istòria

Mailís que pareish peu permèr còp dens los textes en 1273 o 1274.
L’istòria civila de Mailís que’s con·hon dab la de Doasit. En efèit, avant la Revolucion, tot lo territòri deu Mailís actuau, qu’èra de la baronia de Doasit, e la màger part d’aqueth territòri, suu nom de « Sauvon » o « Bòsc-Sauvon » que formava l’ua de las 4 mandas (quartièrs) de la comunautat de Doasit, qui elegèn sengles jurats. Lo nom de « Mailíes », que sembla d’aver designat meilèu la parròpia, qui èra annèxe de Larbei, e despenè deu diocèsi d’Aira. Tà formar la manda de "Bòsc-Sauvon", Mailís (o Sauvon), qu'èra aplegat dab lo vielèr de Bòsc. Aqueth quartièr de Bòsc qu’èra cobedejat dens las annadas 1950 preu maire de Caupena, qui’u volè restacar a la soa comuna.
Dab la creacion de la comuna en 1790, en mei deu vielèr de Bòsc, Mailís que s’agraní d’un troçòt de la parròpia de Sent Joan d’Aulèrs (Doasit), dont la maison de Crabessat, anciana caveria. Puish, que son los quartièrs de Tomina, sus l’arriba dreta de la Guauga, e los de La Veiria e deu Teulèr, gahats sus Sent Aubin, qui’s vienen ajustar a la comuna. La maison « La Veiria » (uei aperada Sent Germain), qu’èra l’ostau de la familha nòbla d’Abadia de Sent German, dempuish au mensh 1612, dinc a la Revolucion.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2014 | (2026) | Anne-Marie Lailheugue | divèrs esquèrra | ensenhaira |
| seteme de 2012 | 2014 | Philippe Serra | | |
| març de 2008 | seteme 2012 | Sylvie Marsan | | assistenta familhau |
| març de 2001 | 2008 | André Noaillan | UMP | |
| Seguida de la lista deus maires Periòde Identitat Etiqueta Qualitat                                         1904 1911... Raymond Vignes     1896 1904 Isidore Campagne     ...1892 1896 Fabien Dangoumau     1876 1889... Jean Vignes     1874 1876 Étienne Debic     1871 1874 Pierre Saint-Martin     1871 1871 Louis Ducamp     1870 1871 Léopold Saint-Martin     1868 1870 Pierre Saint-Martin     1865 1868 Vincent Candau     1853 1865 Étienne Debic     1832 1852 Jacques Despouys     1813 1831 Benoît Saint-Martin     1809 1812 Bernard Dudés     1808   Cazaubon     1807 1808 Benoît Saint-Martin     an IX 1806 Bernard Dudés   maire an VIII   Benoît Saint-Martin   maire provisòri an VI   Bernard Dudés   agent municipau an IV   Benoît Saint-Martin   agent municipau an III   Jean Despouys   maire |||||
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 323, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 231 | 407 | 469 | 482 | 504 | 502 | 489 | 561 | 570 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 572 | 512 | 481 | 431 | 449 | 451 | 438 | 436 | 413 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 440 | 461 | 467 | 438 | 419 | 405 | 369 | 400 | 359 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 369 | 369 | 337 | 329 | 338 | 330 | 334 | 334 | 334 344 |
| 2009 | 2010 |
| 337 347 | 340 350 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Lòcs e monuments

* La capèra de Nosta Dauna de Mailís. Sègles XII e XIII$^{au}$ ; Inscriuta Monument Istoric lo 2 de noveme de 1976. Renovada de cap a 1980.
* La glèisa nava de Nosta Dauna de Mailís : purmèra pèira en 1868 ; acabada en 1875.
* L'abadia : Monges olivetans, dempuish lo 30 d'aost de 1948.

## Pelegrinatge

Cartas de 1548 o 1554, que pòrtan testimòni de çò que la gent hasèn paréisher ua devocion tà Nosta Dauna de Mailís, mes finalament briga mei que tà las autas glèisas vesias. La mencion mei anciana d'ua devocion especiau a Nosta Dauna, dab desplaçament de monde, qu'es de 1640 : "Daubuns lòcs que son hòrt visitats de las gents deus parçans vesins, Mailies, Godòssa, & Sent Genh, per la devocion a Nosta Dauna, lo Mas, per senta Quitèira, Bascons pr'amor de Sent Aman, & quauques auts, on se cuelhen mant bonas aumoinas." Aquesta descripcion que deisha pensar en practicas espontanèas. Lo vertadèr peregrinatge organizat, eth, que serà aviat en 1658. Enric de Laborde, cronicaire deu sègle XVII$^{au}$ e purmèr vesin (que damora a mensh de 2 km de la capèra de Mailís), qu'ac ditz clarament : "Ce fut pour lors qu'on commença à parler de tout de bon de faire avec la grâce de Dieu une fort belle dévotion à l'église de Noustre-Dame de Meylis". Lo màger mestierau que n'estó l'abat Hugues Dufaur vienut de Gondrin au diocèsi d'Aush, aperat tad aquera mission per l'avesque d'Aira Monsenhor Bernard de Sariac.

## Lo prenom "Mailís"

Lo nom de batiòu femenin Mailís, qu'estó balhat peu purmèr còp oficiaument en 1932. Mes qu'èra dejà emplegat com petit nom dens los mitans de la noblessa o borgesia deu parçan. En 2006 en França, que vienè en 194$^{au}$ posicion, dab 339 atribucions dab ua tropa de variantas ortograficas com Maylis, Maïlis, Maïlys, Mailys, Maÿlis,....
L'escaduda d'aqueth prenom que vien màgerment deu jòc de mots suu nom Mailís descompausat en "mair"+"lys"(mot francés), e interpretat com "mair deus liris" qui designaré la Verge Maria. Mes ne cau pas con·hóner un jòc de mots dab ua etimologia.
Que's cau tanben avisar de ne'u pas mesclar dab lo petit nom breton Maelys.

### Hèsta

Pr'amor deu ligam popular hèit dab Senta Maria, las Mailís que son hestejadas lo 15 d'aost. La hèsta de Nosta Dauna de Mailís qu'es lo 25 de març.

## Honts

* (fr) Notre Dame de Maylis, Histoire et Pélerinage ; per Cesari Daugèr ; Laffitau et Labonne, Impr. Centrale, Aire-sur-l’Adour ; 1936 ; 190p.
* (fr) Histoire de N. D. de Maylis ; per A. Labarrère; Bordeaux ; 1864.

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

* (fr) Site de l'abadia de Mailís.

## Nòtas

* ↑ http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0
* 1 2 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 149
* ↑ Recogniciones Feodorum in Aquitania ; Bémont, p.42, n°107.
* ↑ L’ahar qu’es evocat dens los libes de las deliberacions deus conselhs municipaus de Mailís e Caupena enter genèr de 1947 e abriu de 1957.
* ↑ Arnaut Guilhem de Crebassac, cavèr (miles), mentavut in Recogniciones feodorum in Aquitania, n°68 ; 22 octobre 1273 ou 1274 ; publicat per Charles Bémont ; p.33.
* ↑ En 1843, segon David Chabas ; Villes et Villages des Landes ; tome II ; p.260.
* ↑ La Paroisse de Saint-Aubin ; Raphaël Lamaignère ; imprimerie Bonne Presse du Midi, Vaison-la-Romaine (Vaucluse) ; 1938 ; chapitre IV.
* ↑ Base Mérimée : Maylis
* ↑ Abat V.Foix ; Vieux clochers, vieilles ruines ; Tome IX (370 bis, Maylis). A. d. Lanas II F 912.
* ↑ Descripcion de l'abescat d'Aira per Pierre Duval ; 1651, segon ua visita hèita en 1640 e 1641.
* ↑ Relation veritable... ; Henry de Laborde
* ↑ Mailís qu'èra lo petit nom usuau de Mailís de Gorostarzu, deu castèth de Candale a Doasit, vaduda Antoinette Gabrielle Marie Personnaz (Baiona 1908 - Sent Sever 1997) ; o enqüèra, de Mailís de Cardaillac, vaduda au castèth de Fauron a Monthòrt de Shalòssa, e enregistrada com Marie de Cardaillac (Monthòrt 1924 - París 1978).
* ↑ RNIPP, INSEE.
* ↑ La Croix de la Drôme, 29 mars 1896, p.9.
* Portau de Gasconha