OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marcela Kloosterboer

Marcela Kloosterboer (Vicente López, Buenos Aires, lo 5 de julhet de 1983) es una actritz Argentina de television e de cinèma.

## Filmografia
### Cinèma

| Annada | Film | Ròtle | Director |
| 1997 | Dibu: la película | Caro | Carlos Olivieri |
| 2004 | Roma | Reneé | Adolfo Aristarain |
| 2010 | Un lugar lejano | María | José Ramón Novoa |
| 2010 | Cerro Bayo | Romina | Victoria Galardi |

### Television

| Annada | Telenovèla | Personatge | Canal |
| 1995 | Amigovios | Peggy | El Trece |
| 1996/1997 | Mi familia es un dibujo | Caro | Telefe |
| 1998 | Verano del '98 | Josefina Vidal | Telefe |
| 1999 | Chiquititas | Candela Maza | Telefe |
| 2000 | Ilusiones | Giulianna Parise | El Trece |
| 2002/2003 | Son amores | María | El Trece |
| 2004 | Los pensionados | Flopy | El Trece |
| 2004 | Los Simuladores | Mariana | Telefe |
| 2005 | Sin Código | Vicky | El Trece |
| 2006 | El tiempo no para | Carolina | Canal 9 |
| 2006 | Doble venganza | Vera Pedraza | Canal 9 |
| 2007/2008 | Lalola | Romina | América |
| 2009/2010 | Valientes | Isabel Gómez Acuña | El Trece |
| 2010 | Todos contra Juan 2 | Ella misma | Telefé |
| 2011 | Los únicos | Victoria | El trece |
| 2011/2012 | Herederos de una venganza | Emilia San Marco (Piave) | El trece |
| 2012 | Sos mi hombre(serie de televisión) | | El trece |

## Ligams extèrnes

* Ficha en Cinenacional.com
* Verano del ´98
* El Tiempo No Para
* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Marcela Kloosterboer.
* Portal del cinèma
* Portau d’Argentina
# Marcel Tournier

Marcel Tournier (París, lo 5 de junh de 1879 e lo 18 de mai de 1951) que ho un arpista, un mèste d'arpa e un compositor francés.
Que vadó dens ua familha banhada dens un mitan musicau e son quite pair qu'èra factor d'instruments. Que comencè mainatge a estudiar au Conservatòri de París, com tots los sons hrairs e sòrs, pish que causí l'arpa, escolan d'Alphonse Hasselmans, qu'arrecebó lo purmèr prèmi en 1899. Que remportè tanben Prèmi de Roma en 1909.
Que ho arpista de l'Opèra de París e tanben de la Société des Concerts Lamoureux.
En 1912 Gabriel Fauré que'u causí entà remplaçar lo son mèste Hasselmans com professor au Conservatòri de París e a la soa mort, que ho la soa escolana Lily Laskine la qui prengó la soa seguida dens aquesta institucion en 1948.
Enter los sons escolans qu'avó Nicanor Zabaleta.
# Marcelhan (Hauts Pirenèus)

Marcelhan (Marseillan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Toponimia

La prononciacion qu'ei [marsé'lya] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : de Marcelhano, en latin, en 1300, De Marsselhano, en latin, en 1313, De Marceilhano, en latin, en 1342, de Marcelhano, en latin, en 1379, Marcelhan en 1429, Marseilhan (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), Marseilhan en 1790.
Segon Dauzat e Rostaing, Marcelhan que vien deu nom latin d'òme Marcelius o Marcilius, dab lo sufixe -anum.
Rohlfs, Negre, R. Aymard que causeishen Marcellius.
Segon Miquèu Grosclaude, Marcelhan que vien deu nom latin d'òme Marcelius o Marcilius (preferéncia per lo segond ?), dab lo sufixe -anum. Marcelhan qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste Marcellius o Marcilius.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| març de 2001 | 2026 | Claude Cazanave |
| | 2001 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 234, totala: 240 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 444 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 347 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 217 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 168 | 163 | 168 | 171 | 148 | 158 | 183 | 187 | 192 196 |
| 2009 | 2010 |
| 203 207 | 211 217 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion qu'èra de 257 abitants e la densitat qu'èra de 58,41 ab/km².

## Véder tanben

* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Nòtas

* 1 2 3 Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=1124&titre=marseillan
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 433 a Marcilhac
* Portau de Gasconha
# Marcelhon

Marcelhon (Marsillon en francés) qu’ei una anciana comuna occitana, en Bearn, fusionada dab Òs en 1841 dens la comuna d’Òs e Marcelhon. Administrativament qu’èra dens lo departament deus Baish Pirenèus, uei Pirenèus Atlantics.
# Marcelcave

Marché en picard (Marcelcave en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Alain Savoie |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 260 | 1 312 | 1 395 | 1 250 | 1 512 | 1 582 | 1 591 | 1 614 | 1 481 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 461 | 1 485 | 1 534 | 1 389 | 1 543 | 1 647 | 1 670 | 1 698 | 1 612 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 569 | 1 565 | 1 408 | 785 | 1 077 | 1 001 | 927 | 905 | 907 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 944 | 954 | 919 | 961 | 893 | 977 | 1 015 | 1 023 | 1 045 |
| 2009 | 2010 |
| 1 067 1 082 | 1 089 1 103 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Marcelhan

Marcelhan qu'ei un toponim occitan:
* Marcelhan, comuna francesa de Gers
* Marcelhan, anciana comuna francesa de Gers, uèi dens Autarriba
* Marcelhan Devath, anciana comuna francesa de Gers, uèi dens Beumarchés
* Marcelhan, comuna francesa dels Nauts Pirenèus

### Vejatz tanben

* Massilhan, comuna francesa d'Erau
# Marcelhan (Gers)

Marcelhan$^,$$^,$$^,$ (Marseillan en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre deu territòri

Comunas confrontantas de Marcelhan :
| | Bars | |
| Patlana | | Sent Maur |
| | Las | |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas que son Marcilan, cap a 1090, de Marcellano en 1127, de Marcelliano en 1138 . Marcelhan que vengueré d'un nom latin d'òme, Marcellius o Marcilius, dab lo sufixe [latin] -anum, segon Dauzat e Rostaing, deu nom « romanic » d'òme Marcellianus, shens sufixe, segon Negre$^,$.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març de 2001 | 2026 | Michel Raffin | divèrs esquèrra | foncionari |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Miranda; qu'es adara deu canton Miranda-Astarac (burèu centralizator : Miranda).

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 102, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 194 | 182 | 249 | 248 | 306 | | 296 | 264 | 235 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 219 | 200 | 227 | 220 | 220 | 216 | 216 | 204 | 186 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 180 | 169 | 169 | 143 | 149 | 143 | 145 | 122 | 131 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 108 | 107 | 87 | 100 | 82 | 68 | 79 | 80 | 80 81 |
| 2009 | 2010 |
| 87 88 | 92 93 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion qu'èra de 87 abitants e la densitat qu'èra de 20,05 ab/km².

## Véser tanben

* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

* Marcelhan suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias

* ↑ Institut d'Estudis Occitans, Comission Toponimica Occitana, Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana. Cèrca «Marcelhan (Gers)».
* ↑ https://web.archive.org/web/20020116231605/http://www.geocities.com/toponimiaoccitana/index.html
* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 433, a Marcilhac
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, 1990-98, vol. I, p. 662, par. 11095
* Portau de Gasconha
# Marcel Schwerzmann

Marcel Schwerzmann (vadut a Lucèrna lo 15 de gèr de 1965) qu’ei un òme politic soïs. Lo 1èr de julhet de 2016 que vad president deu Canton de Lucèrna.
# Marcel Treich-Laplène

Marcel Treich-Laplène (Ussèl, 24 de junh de 1860 - pres de Grand-Bassam, 9 de març de 1890) es un coloniau occitan. Fuguet lo primier explorator europeu de la Còsta d'Evòri e lo primier administrator coloniau francés.

## Biografia

Marcel Treich-Laplène era lo filh de Gustau, un notari de Maismac vengut cònse d'Ussèl, que fuguet tanben magistrat a Tizi Ozo, en Argeria, e dins las Comòras.
Quand lo paire morís en 1882, Marcel arresta los estudis per ajudar la familha. Tròba una plaça de repetitor al liceu de La Rochela. Ailà rescontra Arthur Verdier, un aventurier ja implantat sus las còstas d'Africa occidentala. Trabalha per aqueu dins las plantacions de cafè d'Elima, creadas en 1882 pel bearnés Amédée Brétignère.
Après lo Congrès de Berlin, Treich-Laplène comença d'exploracions a l'interior de çò que devendrà la Còsta d'Evòri, e fa amistat amb de notables locaus. En 1886, pren la plaça de Verdier coma resident de França. En 1887, torna a l'interior dau país e signa los tractats de Betie, de l’Indiene, de l’Alangoa e de Iacasse. Entau bloca l'expansion cap a l'oèst daus angles establits dins la Còsta de l'Aur (Gana actuau). Tocat per la malaria, torna en França per se suenhar.
En 1888, torna partir cap al nòrd per ajudar Gustave Binger partir dau Senegau. En camin signa tractats a Zarano e a Cavare. Fa la joncion emb Binger a Còng.
Torna emb Binger a Grand-Bassam. Lo 2 d'abril de 1889, es fach chivalier de la Legion d'onor. Malaut, torna enquera en França. Ne reven coma primier administrator colonial de la Còsta d'Evòri. Mas en 1890, apres una novela expedicion per reprimir una revòuta provocada per los angles, morís d'una febre ematurica bilhosa.
Es enterrat a Grand-Bassam, mas Arthur Verdier crea un comitat per obtener lo repatriament de son ataüt e son enterrament a Ussèl.

## Memòria e omenatges

Sa mòrt prematurada permet a Binger de confiscar son eiretatge de "primier explorator de la Còsta d'Evòri".
Pasmens sa sòrre Valentina e l'accion d'un comitat de sosten permeton la creacion, lo 27 de decembre de 1934, de Treichvila, qu'es lo nom donat al barri d'Anomabò, dins la forécia d'Abijan. I a de charrieras emb son nom a La Rochela e a Ussèl. Pareis sus un sageu postal de 1952.
# Performativitat

La nocion de performativitat es nascuda en seguida dels trabalhs de J. L. Austin. Es pas el que farguèt lo tèrme, mas lo succès del concèpte d'enonciat performatiu, (un dels concèptes centrals de son libre How to Do Things With Words), insipirèt la creacion d'aquela tèrme que s'aplica d'ara enlà tanben a las sciencias socialas, la literatura, econòmia....

## J. L. Austin e los actes de paraula

Dins son trabalhs per definir los actes de paraula, Austin finiguèt per aclarar e aprigondir sa reflexion, en dintrar dins lo camp de la pragmatica. De fach, abandonèt sa primièra classificacion de frasas constativas e performativas per propausar una tripla classificacion:
* un acte locucionari (i.e. los enonciats eles-meteisses)
* un acte illocucionari (se parla alavetz de fòrça illocutòria, i.e. çò que lo locutor ensaja de far amb son acte locucionari)
* un acte perlocucionari (se parla alavetz d'efièch perlocutòri, i.e. l'efièch de l'acte de paraula produch sus l'interlocutor)

## La posteritat del tèrme

Aqueles concèptes trobèron lèu d'autras utilizacions. Es vertat que la performativitat non solament pòt èsser utilizada per los estudis literaris mas tanben per los sociològs que son sensibles als problèmas de poder. Clarament cal pas se panar la fàcia, la performativitat pòt èsser interpretada coma una relacion de poder, que rementa un dels objectius de la retorica e de sa volontat de convéncer. Es aital que de feministas americans coma Judith Butler, insistèt sus lo poder del discors que, per o far brac, modèla las consciéncias.
# Pericles

Pericles (en grèc ancian Περικλῆς / Periklễs, significant literalament "enrodat de glòria"), nascut a Atenas cap a 495 abC e mòrt dins aquesta meteissa vila en 429 abC, foguèt un eminent e influent estratèg, orator e òme d'Estat atenenc durant l'Edat d'aur de la ciutat, mai que mai entre las guèrras Medicas e la guèrra de Peloponès. Èra lo filh de l'òme politic Xantipe e d’Agariste, de la poderosa familha dels Alcmeonides.
Pericles faguèt de la Liga de Delos un empèri atenenc e menèt sos compatriòtas durant las doas primièras annadas de la guèrra de Peloponès. Aguèt una influéncia tant prigonda sus la societat atenenca que Tucidides, un istorian contemporanèu, lo qualifiquèt de primièr ciutadan de sa patria e que son epòca es de còps nomenada lo sègle de Pericles. Las fonts sus sa vida son nombrosas mas discordantas ; Pericles marquèt sos contemporanèus e las generacions seguentas a Atenas, dins lo mond ellenistic, puèi roman : existisson nombrosas fonts literàrias anticas a son subjècte que los autors sonde còps que i a venguts de classics. S'illustrèt tanben dins la promocion de las arts, una de las principalas rasons per la quala Atenas ten la reputacion d'èstre lo centre educatiu e cultural del mond grèc antic. Es a l'origina del projècte de bastison de la màger part de las estructuras encara presentas uèi sus l'Acropòli d'Atenas coma lo Partenon.
# Peret (Erau)

Peret (Péret en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : loco quem vocant Pered, terminio de Pered en 1077-1099 (identificacion malsegura), manso de Peret en 1175, territorio de Pereto en 1207, prior de Pereto en 1323, a Pezet (sic) en 1380, Peret en 1571, Peres en 1622, Peret en 1643, 1740-60, 1770-1772 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, Peret ven del latin petra, « pèira, ròc, montanha », amb lo sufixe collectiu -etum; segon Hamlin, Peret ven del latin piretum, derivat de pirum, amb sufixe collectiu, « luòc plantat de perièrs ». Jean-Pierre Chambon precisa que lo latin piretum es inatestat, çò que càmbia pas res al sens.

## Administracion

| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2020 | 2026 | Isabelle Silhol | | |
| març de 1983 | 2020 | Christian Bilhac | MRSL (radical) | president de l'associacion dels còssols d'Erau, puèi senator (2020-) |
| | 1983 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1026, totala: 1043 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 970 | 952 | 945 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 799 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 652 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 598 | 571 | 520 | 524 | 521 | 560 | 719 | 741 | 779 799 |
| 2009 | 2010 |
| 950 849 | 887 901 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1026 abitants e la densitat èra de 93,53 ab/km².

## Veire tanben

* Comunas d'Erau

## Nòtas e referéncias

* 1 2 Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 287-288
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 528, a Peyre
* ↑ https://www.etudesheraultaises.fr/wp-content/uploads/ael-art-2006-30-11-nouvelles-observations-toponymie-herault-frank-hamlin.pdf
* Portal de Lengadòc
# Pereña de la Ribera

Pereña de la Ribera es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Periana

Periana es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Peribsen

Peribsen o Seth-Peribsen que ho un faraon de la II$^{au}$ dinastia durant lo periòde tinita. Que ho sepelit a Abidòs e la soa estela que muisha, enlòc deu haucon simbòl deu diu her un can simbòl deu diu Seth ; en mei d'aquò Peribsen qu'ei absent de las listas reiaus. Nicolas Grimal que perpausa que lo regnat de Peribsem e poderé estar marcat per ua secession deu sud per'mor d'un culte de Ra privilegiat per Nebra. Peribsen qu'auré avut Sekhemib com successor locau.
Qui aja avuda division o pas nada, las causas que tornan dens l'unitat dab lo regnat de Khasekhem, dilhèu dab ua victòria deu nòrd suu sud, mes en tot cas, dab ua union de Her e de Seth au dessus deu son nom.
Peribsen en escritura ieroglifica :
| Precedit per Senedj | Faraon Peribsen | Seguit per Khasekhem (après Sekhmib ?) |

## Hont

* Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
* Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Pergamin

Lo papir, que s'empleguèt en Occident fins al sègle VII foguèt abandonat en favor d'un material d'origina animala: lo pergamin. Lo pergamin èra una pèl de color clara preparada per tal de servir de supòrt a l'escritura per un artisan pergaminièr. Temps enrè, foguèt emplegat tanben coma enfortiment d'unes instruments de musica e coma superfícia de vibracion per las percussions. Se pòt emplegar lo pergamin dins l'amoblament.
Segon Plini, lo rei de Pergam foguèt qui introdusiguèt son usança al sègle II abC en seguida d'un embargo de papir. Aital, se de pèls aprestadas èran estadas utilizadas ja pendent un o dos milenaris, lo pergamin pròpriament dich (mot que deriva de pergamena, valent a dire pèl de Pergam) foguèt perfeccionat cap aquel sègle a la bibliotèca de Pergam en Asia Menora.
Las pèls animalas (de cabra, de moton, de vedèl, de pòrc o d'anhèl) son tractadas per venir imputresciblas. Son desgraissadas e descarnadas per ne servar pas que lo dèrma. Son puèi pausadas dins un banh de cauç, rascladas amb un cotèl per tirar aisidament las pèls e las remasilhas de carn e un còp ateunidas, polidas e emblanquidas amb una pèira ponce e de posca de greda. Tre que la preparacion es acabada, se pòt distinguir una diferéncia de color e de textura entre lo "costat pel" (sonat tanben "costat flor") e lo costat carn. Aquesta preparacion permet aital l'escritura suls dos costats de la pèl. Segon l'animal, la qualitat del pergamin varia (espessor, flexibilitat, gran, textura, color…).
Lo pergamin se talhava en fuèlhs. Aquestes darrièrs se pòdon assemblar jos de formas divèrsas:
* lo volumen èra un ensems de fuèlhs cordurats los unes als autres que formavan un rotlèu (s'empleguèt fins als sègles IV e V. Pasmens lo rescontram encara sovent al sègle XV, coma per exemple en Bretanha, pr'amor de servir a la redaccion longa dels procèsses.
* lo codèx (utilizat a partir dels sègles I e II, qu'èra un ensems de fuèlhs cordurats dins de casèrns e que se pòt considerar l'aujòl del libre modèrne.
Los pergamins de pèl de vedèl mòrts a la naissença, d'estructura fòrça fina, se sonan velins. Son diferents dels pergamins per son aspècte mièg transparent. Se fabricavan a partir de vedelets plan joves, que los mai polits e cercats venián en general del fetus.
Temps passat, lo nom pergamin èra emplegat coma sinonim de diplòma.
Es lo pergamin un supòrt complèxe, de mal fabricar, car, mas fòrça duradís. Se los papièrs abituals venon jaunes aprèp qualques annadas, se pòdon trobar dins los archius un brave nombre de pergamins encara completament blancs, e de tencha perfièchament negra. A mai, ten coma avantatge d'èsser plan mai resistent e permet d'èsser plegat. Foguèt lo solet supòrt dels escribas a l'Edat Mejana fins qu'apareguèt lo papièr e lo remplacèt. A la fin del sègle XIV, s'utilizava mai que mai per realizar de documents precioses, d'imprimits de luxe o tanben per fargar de religaduras. Tanben, se reparavan las pèls usadas amb de fil e se reütilizavan los pergamins vièlhs aprèp que l'escritura ne foguèsse estada tirada: es çò que se sona los palimpsèstes.
# Marsha Hunt

Marcia Virginia Hunt, mai coneguda coma Marsha Hunt (Chicago, 17 d'octobre de 1917) es un actritz americana. Sa notorietat es deguda mai que mai a sos ròtles de Mary Bennet dins Pride and Prejudice e de Flo Norris dins la sèria de television Cry Havoc.
# Marshallés

Lo marshallés es una lenga oceaniana parlada a las Illas Marshall.

## Localizacion

Lo marshallés es parlat dins las Illas Marshall que fan partida de Micronesia. De comunitats de marshalleses vivon tamben a Hawai'i e als Etats Units continentals.

## Classificacion

Lo marshallés es una de las lengas micronesianas, un grop de las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.

## Escritura

L'alfabet marshallés es:
| Majusculas | A | Ā | B | D | E | I | J | K | L | Ļ | M | M̧ | N | Ņ | N̄ | O | O̧ | Ō | P | R | T | U | Ū | W |
| Minusculas | a | ā | b | d | e | i | j | k | l | ļ | m | m̧ | n | ņ | n̄ | o | o̧ | ō | p | r | t | u | ū | w |

## Referéncias

* ↑ Lynch, Ross e Crowley 2002, p. 117, p. 890.
* ↑ Philipps 2004, p. 1.

## Fonts

* (en) Lori Philipps, 2004, Marshallese Alphabet Book, Language Documentation Center, University of Hawai'i.
* (en) John Lynch, Malcolm Ross, Terry Crowley, 2002, The Oceanic Languages, Curzon Language Family Series, Richmond, Curzon Press.
* Portal de las lengas