# Explosion de l'usina AZF

AZF èra la sigla d’una usina quimica (AZote Fertilisants) que l’entrepresa Grande Paroisse aviá a 5 km de Tolosa (grop Total).
Foguèt bastida d'en primièr en 1920 dins lo quartièr d'Empalòt, a l’entorn de la Vila Rosa qu'amb lo temps se trapèt inclusida dins l’aglomeracion. Aquò provoquèt de consequéncias dramaticas quand lo 21 de setembre de 2001 a 10 h 17 del matin, 40 de gaireben 400 tonas estocadas d'amonitrat (fertilizant a basa de nitrat d'amòni) espetèron en creant un cratèr de 30 m de diamètre e prigond de 10 m.

## Bilanç de la catastròfa
### Bilanç uman

Lo bilanç oficial es de 30 mòrts (21 emplegats d'AZF), mai de 2500 ferits grèus e mai de 8000 ferits leugièrs.
La majora partida dels ferits foguèron victimas d’un buf violent que se propaguèt per la vila partiguèt los veirals en de quilomètres a l’entorn.
Ans aprèp se comptèron per mai de mila de personas que foguèron plaçadas jos tractament psicologic per suportar los traumatismes causats per l’explosion e los remembres de las scènas de caòs.

### Bilanç material

Se calculèt que los damatges atenguèron prèp de 2 miliards d’èuros. L’explosion destruiguèt o damatgèt fòrça infrastructuras dins la zona sud-èst de la vila, obligant a reparar o tornar bastir l’Escòla Nacionala Superiora dels Engenhaires Quimics, las escòlas Gallieni e Deodat de Severac, l’espital Gérard Marchant, lo Palais dels Espòrts, la Sala Bikini e mai fòrça enrepresas, piscinas, gimnasis, salas de musica, etc.
E mai provoquèt de damatges dins los ostals particulars fins al centre urban arroïnant pòrtas, fenèstas, teulats, parets...

### Consequéncias

Lo fòrt traumatisme causat per l’explosion, amb l’evacuacion d’un airal metropolitan de centenas de milièrs de personas en mai, de la psicòsi terrorista que seguèt (cal pas oblidar que la catastròfa se produiguèt 10 jorns aprèp los Atemptats de l'11 de setembre als EUA) daissèt un cretge duradís dins la consciéncia collectiva dels tolosans. La manca administrativa dins lo pagament de las indemnizacions e las contradiccions sus l’origina de l’espet ajudèron pas a oblidar.
En mai dels damatges dirèctes provocats per l’explosion, la disparicion de l’entrepresa e tot lo seu malhum foguèt un tust grand per l’economia de la vila e de tot Miègjorn-Pirenèus. Cal dire que la quimia èra amb l’aeronautica lo motor economic de la vila, fins que se nomenèt una de sas universitats del nom del quimista natiu lo Prèmi Nobel de Quimia Pau Sabatièr.
Al plan uman la destruccion de las demoranças particularas e residéncias pels estudiants e la prioritat que se donèt a la reconstruccion de las infrastructuras publicas abans las demoranças provoquèt una crisi immobiliària grèva dins la segonda vila de França per lo nombre d'estudiants. Un an aprèp l’explosion fòrça estudiants poguèron pas trobar de lotjament e d’autres se trobèron dins de condicions fòrça precàrias (campings, autocaravanas...).

## Vejatz tanben
### Bibliografia

* Numèro 100 de la revista "Fusion"
* Numèro 68 de la revista Canal N7, publicacion de l'Associacion d'Engenhaires de l'INP-ENSEEIHT
* Daniel Depris : Toulouse, an I après AZF
* Numèros 3609, 3625 y 3634 de "Valeurs actuelles"
* Daniel Dissy : AZF-Toulouse : Quelle vérité ? Révélations sur la catastrophe de Toulouse

### Ligams extèrnes

* (fr)Informacion sus la catastròfa AZF (testimònis, articles, fòtos, vidèos...
* Explosion de l'usina AZF de Tolosa lo 21 de setembre de 2001: conclusions e proposicions, site del Ministèri Francés de la Santat.
* Comission d'enquèsta sus la securitat de las installacions industrialas (Assemblada Nacionala Francesa, febrièr de 2002)* Comunicats de TotalFinaElf (en francés)
** Comunicats en dirècte lo (21 de setembre de 2001)
*** Primièr comunicat
*** Segond comunicat, 14 h 30
** Creacion d'un fond d'ajuda (22 de setembre de 2001)
** Destinacion d'una ajuda urgenta gerida per la Crotz Roja (28 de setembre de 2001)
** Compromés d'indemnizacion (12 de octobre de 2001)
** Tapament definitiu de l'usina (11 d'abril de 2002)
** Balance (14 de mai de 2004)
* Grande Paroisse (site Internet oficial)
** Dorsièr especial Tolosa
* Vista del cratèr e a l'entorn en Google Maps
* Fòtos presas pels estudiants dos ans aprèp
* Son que mòstra d'explosions multiplas