# Wonder Woman

Wonder Woman es una supereroïna de benda dessenhada americana creada per William Moulton Marston (jol pseudonime de Charles Moulton), qu'aparéis pel primièr còp en decembre de 1941 dons All Star Comics #8. Es, a l'epòca, una de las primièras supereroïnas e demora la mai celèbra d'entre elas.
Dins fòrça adaptacions, Wonder Woman es la princessa Diana d'una tribú d'Amazònas que las originas son ligadas a la mitologia grèga. Ambassadritz amazòna dins nòstre mond, pssedís deferents poders subrenaturals e tanben de dons dels dieus grècs, coma un laç magic e de braçalets parabalas. Fa tanben partit de la Liga dels justicièrs d'America.
Marston voliá far de Wonder Woman un personatge feminista, e fòrça scenaristas qu'utilizèron lo personatge, subretot dins las annadas 1980 e seguent, la presentèron atal.
Fòra de las bendas dessenhadas, es tanben coneguda per l'adaptacion televisuala de sas aventuras, amb Lynda Carter, difusada als EUA de 1975 a 1979.
Wonder Woman aparéis, dins de serias de dessenhs animats adaptant l'univèrs DC, Super Friends de las annadas 1970 e 1980 e La Liga dels Justicièrs de las annadas 2000, e dins lo film Batman v Superman : L'Alba de la Justícia sortit en 2016.
Aparéis dins los films de l'univèrs cinematografic DC.

## Origina del personatge

En 1940, lo psicològ William Moulton Marston es conselhièr editorial per la societat All-American Publications, dirigida par Max Gaines. Fastic de veire de supereròis mascles, creèt una supereroïna nomenada Suprema the Wonder Woman. Max Gaines, interessat pel concèpte, accèpta l'idèa de Marston que crea la seria jol pseudonim Charles Moulton. Pasmens se Marston pòrta entièrament la responsabilitat de la creacion, lo responsable editorial Sheldon Mayer, pòrta sa pèira e convenc l'autor de gardar pas que la segonda partida de nom. Lo dessenh es confiat a H. G. Peter, artista experimentat, que realizarà gaireben totas las aventuras de l'eroïna fins a 1958.
Dins una parucion de 1943 de The American Scholar, Marston dich: « las quita filhas volràn pas èsser de filhas del moment que nòstres arquetipes femnes mancaràn de fòrça, de vigor e de poténcia. Coma se volon pas èsser de filhas, volon pas èsser tendres, somesas, pacificas coma lo son las femnas bonas. Las grandas qualitats de las femnas fogèron mespresadas a cause de lor flaquesa. Lo remèdi logic es de crear un personatge femenin amb tota la fòrça de Superman amb en mai l’anar una femna bona e bèla. »
A la creacion del personatge, la premsa precisa: « Wonder Woman foguèt concebuda pel doctor Marston dins l’ojectiu de promòure al sen de la jovença un modèl de feminita fòrta, liura e valenta, per luchar contra l'idèa que las femnas son inferioras als òmes ee per inspirar a las joventas la fisança en elas e la reüssita dins los espòrts, las activitats e los mestièrs monopolizats pels òmes ».

## Evolucion del personatge
### De 1940 a 1947

Diana es en realitat una filha creada a partir d'argila e a que los dieus li donèron la vida. Steve Trevor es obligat de quitar l'illa mas es acompanhat per Diana que lo mèna dins son avion invisible. Diana a tanben per mission d'ajudar los EUA, presenats coma la « darrièra ciutadela de la democracia ». Pren l'identitat de Diana Prince, ven la secretària de Steve Trevor e comença a combatre lo crime.
Sas aventuras son enseguida contadas dins lo primièr numèro de Sensation Comics (genièr de 1942).
Sièis mes mai tard (estiu de 1942), obten un títol a son nom, fasent d'ela la primièra supereroïna a aver lo sieu comic book.
Fins a sa mòrt en 1947, Marston escriu gaireben totas las aparicions de son eroïna (foguèt remplaçat en 1946 e 1947 per Joyce Murchinson) e pausa las basas del personatge que seràn utilizadas pendent las quaranta annadas seguentas. Lo dessenhaire H. G. Peter li dona un anar feminin pro simple mas plan identifiable, que contrasta amb los autres supereròis de l'epòca.
Armada de sos braçalets aparant de las balas, de son laç magic, e fòrta que formada a l'amazòna, Wonder Woman es l'arquetipe de la femna perfiècha dins l'esperit de Marston. Es bèla, intelligenta, fòrta, mas a pasmens un costat doç. A aquesta epòca, sos poders venon de sa « concentracion d'amazòna », e non pas d'una dòna dels dieus.
Lo « laç magic » de Wonder Woman es supausat aver estat fabregat de la cencha magica d’Afrodita que foguèt legada a Ipolita (la maire de Wonder Woman) per la divesa. Per ne far un laç, lo dieu Efèst prenguèt la cencha de l'Olimp, ne levèt los ligams e los utilizèt per crear l’artefacte. Es intrencable, infinidament extensible e a lo poder de far obesir los enlaçats, e subretot lor far dire la vertat. Diana Trevor, la maire del personatge Steve Trevor, es membra del Women Airforce Service Pilots. S’espotiguèt de biais accidental sus l'illa mitica de Themyscira, pendent una mission dins las annadas 1940. Es enterrada amb totes los onors per las Amazònas, que fogèron esmogudas per son sacrifici. Lo nom del personatge màger de la seria, « Princesa Diana », « Diana Prince » o « Wonder Woman », ven d’aquesta femna pilòta, e tanben son costume, fabricat a partir de l'unifòrme de la pilòta que las Amazònas veneravan.
Wonder Woman èra ajudas per las « Holliday Girls », amb la gormanda Etta Candy Al cap. Etta foguèt la sola del grop a prene una reala importança e vendrà un dels personatges mai durables de la seria.
De dessenhs de femnas encordeladas per d’òmes illustravan a vegada las tampas de Sensation Comics e Wonder Woman de 1942 a 1947. Dins lo n°3 de Wonder Woman, es la quita supereroïna que pren lo dessús, encordalejant de femnas, e, dins une scèna memorabla, los abilhant de forraduras puèi los caçant pel bòsc, per fin finala las ligar e las expausar sus un platèl. Aqueste subtils sosentenduts erotics dins los albums foguèron remarcats pels istorians de la benda dessenhada, que faguèt debat per saber se s'agissiá d'un biais per Marston d'expausar los sieus fantasmas (de biografias pretendon que seriá estat un adèpte del bondage) o que s'agissiá d'un mejan (conscient o non) d'atraire los joves lectors.
Pendent aqueste periòde, Wonder Woman rejonh la Justice Society of America, la primièra equipa de supereròis, dins la revista All-Star Comics. Mas, l'epòca essent çò qu’èra, Wonder Woman, quitament s’es un dels membres mai poderoses del grop, es relegada al reng de secretària.
Wonder Woman fa pas que d’arrestar los criminals, mas vòl tanben los reformar. I a, près de Paradise Island, una illòta nomenada Transformation Island, ont se trapa un centre de reabilitacion. La « soumission per l'amor » es en efièch un dels tèmas importants de Wonder Woman, quitament se foguèt de còps parodiat, los criminals se rendent a la bèla eroïna per agrar sa companhiá.
Es d’en primièr dessenhada per Harry G. Peter, e sa cara pren los trachs de la Primièra dòna Eleanor Roosevelt, de l'actritz Betty Grable e de la militanta Margaret Sanger ; invòca entre autre la « Grande Héra » la « Souffrante Sappho ». Començament sz 1942, un sondatge es publicat dins All Star Comics, interrogant los lectors per saber se Wonder Woman, malgrat que siá femna, pòt rejònher la Liga dels justicièrs ; òc l'empòrta de luènh. N’es la sola femna e le desenhaire Gasrdner Fox la fa venir secretària de la societat. Dins un episòdi figurant la dintrada dels eròis dins la guèrra, Wonder Woman es presentada coma demorant als EUA per respondre al corrièr dels lectors, çò qu’encolèra son creator William Moulton Marston ; en 1943, desenha un episòdi ont ven presidenta dels EUA. Après 1947, la mòrt de Marston e dins un contèxte ont las femnas daissan sempre lor plaça als soldats tornant del front, l'eroïna sortís alara d’aqueste costat feminista per jogar de ròtles, fòra son costat eroïna, de baby-sitter, de manequin o d'actritz.

### De 1947 a 1958

En 1947, Robert Kanigher utiliza lo personatge mai sovent illustrat per H. G. Peter. Es de còps remplaçat per Irwin Hasen o Irv Novick. La seriá pèrd un pauc de son lustre d'antan: mens feminina, Wonder Woman s'afirma coma eroïna americana. H.G Peter contunha fins al n° 97. Peter e Marston mancan a aquestes qu’an conegut l’edat d'aur dels comics books.
Dins las darrièras istòrias, las capacitats de Wonder Woman creisson. Sos pendents li donan la possibilitat de respirar dins l'espaci, l'origina de son avion invisible (a l'origina un avion a eliças, un P-40 Warhawk o un P-51 Mustang, mas vengut, per seguir l'evolucion tecnologica, un avion de reaccion) es explica, sa tiara ven un boomerang indestructible e sos braçalets li permeton de comunicar amb Paradise Island.
Aquesta modificacions influguèron pas sus l'audiéncia de la seria, al contrari de la crisi de seguir.

### Fin de l'edat d'aur e annada 1960

En 1954, lo doctor Fredric Wertham fa paréisser son libre Seduction of the Innocent, ont expausa son vejaire anti-comics. Aquesta publicacion marca per fòrça la fin de l'edat d'ar dels comics. Per far fàcia a las criticas, los editors crean la Comics Code Authority, de far un organisme de censura. Dins l’encastre de l'aplicacion del còde, la dimension feminista de Wonder Woman es plaçada entre parentèsis.
Wonder Woman conéis fòrça cambiaments a partir de la mitat de las annadas 1950 e pendent las annadas 1960. Son origine torna èsser escricha, atribuissent sos poders a una combinason de dons fachs per de divinitats grègas e romanas.
Dins las annadas 1960, lo scenarista Robert Kanigher decidís d'aplicar una formula ja testada sus Superman jos la direccion de Mort Weisinger, a saber insistir sus la jovença del protagonista. Tot coma Superboy, la benda dessenhada evòca las peripecias de la jova Diana, dicha Wonder Girl. Lo scenarista contunha la dralha meten en scèna « Wonder Tot », es a dire Wonder Woman enfant. Jol nom de « Wonder Queen », la reina Ipolita se jonh a la aventuras de sa filha.
Lo scenarista Bob Haney - que benlèu a pas comprés que Wonder Girl èra pas un personatge destriat - inclutz aqueta dins l'equipa dels Teen Titans, amb Robin, Kid Flash, e Speedy. Unas annadas mai tard, dona una origina destriada a Wonder Girl, fasent d'ela una orfanela salvada per Wonder Woman.
En 1972, Wonder Woman es nomenada « symbole de la révolte féministe », dins lo contèxte d'una èrsa novèla de lucha dels movements de femnas, quitament se d’unes critican lo personatge mitic e preferisson las realizacions concrètas.

### Èra Diana Prince/I Ching

A la fin de las annada 1960, un novèl responsable editorial, Mike Sekowsky es nomenat per s'ocipar de la seriá que las ventas son pla flacas. Quitament DC envisatgèt de suprimir lo comics mas coma una adaptacion a la television es envisatjada, la societat preferís gardar lo comics. Aquò es tan mai necessari que lo contracte amb Marston precisava que se lo comics s'arrestava, los drechs del personatge tornariá a Marston o sos enfants. Jos la direccion de Sekowsky, Wonder Woman renòncia a sos poders per poder demorar dins lo « monde des hommes », puslèu que d'acompanhar sas sòrres amazònes dins una autra dimension ont poirián conservar lor magia. Los scenarios d’aqueste periòde son signats per Dennis O'Neil puèi, après la patença d’aqueste per Sekowsky.
Ara proprietària d'una botica de mòda, Diana Prince se trapa lèu jos l'ala d'un mentor chinés e cèc nomenat « I Ching », descrich coma son superior dins totes los domènis. Amb l'ajuda d'I Ching, Diana s'entraïna a utilizar son còrs coma una arma, aprenant los arts marcials e la mestressa de las armas, per començar d'aventuras dins l’estim « agent secret ». Malgrat sas annadas d'experiéncia coma qu'amazòna e supereroïna, Diana pren un temperament mens afirmat, mostrant una emotivitat, un manca d'assegurança e una somission marcada al vejaire dels personatges masculins, a començar per son guida que li prodiga sovent de repròches qu'accèpta de biais passiu.
La novèla direccion presa pe la BD foguèt fòrça influenciada per de personatges coma Emma Peel de la seriá britanica Tha Advengers. Diana es descricha coma l'escolana d'un mèsre en arts marcial. Pauc après lo començament de la « novèla Wonder Woman », los editors trenca pauc a pauc los ponts amb lo mond dels supereroïs de DC Comics, per exeple en tuant Steve Trevor (quitament se lo personatge tornarà mai tard). Una excepcion notabla demora la confrontacion entre Diana e Catwoman.
Aqueste periòde a sos afogats coma sos detractors. A unes los agradas l'abandon del kitsch de la primièras aventuras comics per d’istòris mai seriosas. D'autres penson que la BD vira complètament l’esquina a l'istòria originala. Sus una tampa controversiada, se vei Diana Prince tirant sus un avion amb una mitralhaira; a l'opausat de l'imatge tradicional de Wonder Woman, aquesta Diana Prince esita pas a tuar per se defendre o per defendre los autres.
Aquesta novèla seriá atrach d’ecrivans que son pas familhars dels comics, per exemple l'autor de sciéncia ficcion Samuel R. Delany, qu’escriu dos numèros.
Aqueste scenario dura dos ans, e Wonder Woman torna trobar fin finala sos poders e son costume al começament de las annadas 1970. Lo retorn de la Wonder Woman originala se deu en partida a una campanha ont participa la feminista Gloria Steinem —otra que la mai celèbra de las supereoïnas pòsca èsser atal caracterizada coma una femna dependenta, en sus d'avoir été dépouillée de ses pouvoirs|fin}}.
L'èra I Ching, malgrat la controvèrsias que provoquèt, aguèron una influéncia segura sus la seguida de las aventuras de Wonder Woman e sus sas adaptacions televizadas (per exemple las sasons 2 e 3 de la seriá amb Linda Carter).

### De las annadas 1970 fins a Crisis on Infinite Earths

A la seguida del retorn de la Wonder Woman originala, l'eroïna assag de tornar se far admetre al sen de la Liga dels Justicièrs. Deu per aquò passar dotze esprovas, caduna essent secrètament supervizada per un membre diferent de la liga.
Alara que Wonder Woman acaba d’èsser admesa de nòu dins la Liga dels Justicièrs DC Comics decidís de cambiar encara un còp lo format de sas aventuras, que, dins l'interval, las aventuras de Wonder Woman avián estat adaptadas a la television, dins una seriá que foguèt plan populara e que l'accion se situariá pendent la Segonda Guèrra mondiala, coma dins los primièrs albums.
DC decidiguèt donc de situir tanben sas istòrias a la mèsma epòca, çò qu’èra possible amb lo concèpte de « multivers » de DC (las doas Wonder Woman existisson dins dos monds parallels diferents).
Wonder Woman participa a una seriá de batalhas « epicas » pendent las annadas 1970 e 1980, fins a sa mòrt en 1986 dins Crisis on Infinite Earths (CIE). Mas lo personatge ne demorarà mòrta pas gaire de temps.

### Après Crisis (1986)

Après Crisis, Greg Potter e George Pérez foguèron encargats de tornar aviar las aventuras de la supereroïna, en 1987.
Afogats e criticas considèran los 60 numèros creats per Pérez coma un dels punts culminants de l'istòria de Wonder Woman. Pérez e Potter donèron a Wonder Woman una personalitat feminista, e las recercas prigondas de Pérez en matèria de mitologia grèga donèron mai prigondor e de riquesa que dins las versions precedentas.
Dins sa novèla incarnacion, Wonder Woman es Diana, una princesa e emissària de Paradise Island dins lo mond dels òmes. Al començament, garda pas son identitat secrèta, e tampauc se compòrta coma una « supereroïna », son personatge essent primièr aqueste d'una ambassadritz mesconeissent lo « mond dels òmes. » Diana parla pas que lo grèc ancian, e deu aprene l'anglés quand arriba als EUA, puslèu que de lo saber intuitivament. Pasmens, Diana recebèt un entraïnament de guerrièra e n'esita pas a tuar son adversari se cal. Los subjècte de sas aventuras son la guèrra, l'injustícia, l'inegalitat, la mòrt, e diferents conflctes implicant los dieus de l'Olimp.
Los personatges segondaris son eles tanben modificats. Per exemple, Steve Trevor ven un oficièr de l'Air Force, que paréis d’edat mai grada qu’aquesta de Diana, e la tradicionala romança entre los dos es abandonada. Trevor es alara ligat sentimentalament a Etta Candy, que ven ela una oficièra militara de naut reng e un paud redonda. Cheetah, l'enemiga de Diana, ven una femna que pòt se transformar en un creatura fèra felina-umanoïda, del mèsme nivèl que Diana al combat.
Après que Pérez quitèt las seriás de comics, d'autres ecrivans e dessenhaires, coma William Messner-Loebs, John Byrne o Greg Rucka, assagèron de prene sa dralha, essent mai o mens astrats.

### Segonda crisi: Infinite Crisis (2005-2006)

S'opausant a Maxwell Lord e a Superman, Wonder Woman compren que le segon es ara mentalament contrarotlat pel primièr. Batman es alara grèvament nafrat per Superman. Quitament se Diana pòt véncer Superman, compren qu’i a pas qu'un mejan d’acabar lo duèl fratricid: tuar Maxwell Lord. Sens esitar mai, li trenca lo còl, scèna represa sus fòrça televisions pel mond (efièch, de per abans, orquestrat per Maxwell Lord). Malgrat son acte que los salvèt, es desavoada per Superman e per Batman; una crisi de fisança seguís donc entre los tres amics. Malgrat aquò, se jonh als autres eròis per combatre los protagonistas que provoquèron l'Infinite Crisis après aver ajudat e combatut amb las Amazònas de Themyscira. A la fin de l’Infinite Crisis, Diana, Bruce e Clark decidisson de se retirar pendent un an. Per Diana, es subretot un biais de se « ressorçar » e de tornar prene en consideracion son ròtle coma Wonder Woman. Aquò s'inscriu dins lo One Year Later, periòde pendent que Donna Troy venga la Wonder Woman per interim.
Infinite Crisis aguèt una influéncia importanta sus la biografia oficiala de Wonder Woman, qu'un dels efièchs d’aquesta crisi es l'alteracion mai o mens importanta d'eveniments de l'Univers DC. Lo primièr periòde de la Wonder Woman modèrne (començant a la fin de las annadas 1950, s’acabant en 1986 e que aviá estat « annulada » pels efièchs de la CIE) es restablida dins unas de sas grandas linhas. Atal, fa plan partit dels membres fondators de la primièra Liga de Justícia e morís pas pendent la CIE (quitament se la escasenças a l’entorn de l’eveniment demoran escuras). Pasmens, las originas actualas de Wonder Woman demoran pla aquestas contadas per George Perez dins los primièrs numèros de la segonda seriá Wonder Woman, en 1987.

### Bisexualitat

A la fin de 2016, Greg Rucka anóncia publicament la bisexualitat del personatge$^,$. Indica que s'agís per el d'una evidéncia, donat l'univèrs intèrne del comics ont, dins l'illa Themyscira d'ont ven Wonder Woman, de las femnas vivon entre elas sens preséncia masculina. Se per d’afogats assiduts, coma Gail Simone, aquesta confirmacion es pas gaire Una suspresa, l'anóncia foguèt fòrça difuzada e comentada suls rets socials$^,$.
L'anóncia de la bisexualitat de Wonder Woman ven a una epòca ont DC Comics plaça mai en abans la diversitat e la visibilitat de personatges LGBT dins sas produccions; atal, dos autres personatges de l'univèrs —Catwoman e John Constantine— son anonciats o confirmats coma bisexuals dins las annadas 2010.

## Adaptacions a d'autres mèdias
### Seriá de television de las annadas 1970 e remake annulat en 2011

Lo primièr assag d'adaptacion a la television se fa en 1967, après lo succès de la seriá Batman. Greenway Productions, la companhiá rèire la seriá Batman, producu un « assag » de quatre minutas e mièg per Wonder Woman, amb Ellie Wood Walker dins lo ròtle de la princesa amazòna. La será auriá benlèu gardat lo mèsme esperit kitsch e descalat que Batman, mas passa pas l’estadi de projècte. Wonder Woman aparéis tanben dins de dessenhs animat, coma dins Superfriends pendent las annadas 1970. La segonda adaptacion filmada es per un telefilm en 1974 amb une Cathy Lee Crosby blonda, sens poders e amb un costume pro alunhat de l'original.
De 1976 a 1979, es l'actritz Lynda Carter qu’es causida per incarnar l’eroïna dins la seriá The New Adventures of Wonder Woman. Donarà sos trachs als personatge pendent 60 episòdis.
En 2011, lo ret de television american NBC fa un projècte novèl de seriá televizada amb Adrianne Palicki e Elizabeth Hurley. Mas après lo filmatge del Pilòt, la cadena validarà pas lo rèste de la sason e la seriá será annulada.

### Cinèma en 2016 e 2017

En 2005, lo projècte d'un film consacrat a Wonder Woman es annonciat, amb per realisator Joss Whedon. Lo 3 de febrièr de 2007 aqueste explica sus son site internet que se retira del projècte, event pas podut s'entendre amb Warner Bros. La sortida del film es remandada per 2009. L'annòncia de la produccion del film provoquèt, pendent dos ans, un fum de rumors sus l'identitat de l'actritz qu’incaranrà l’eroïna. Explicant las motivacions de son retirada, Joss Whedon atuda las rumors, afirmant que le casting aviá pas jamai començat e que pas cap de nom aviá esta evocat.
Lo 4 de decembre de 2013, Gal Gadot es causida per jogar lo ròtle de Wonder Woman e signa un contracte per tres films, que compren Justice League e un film Wonder Woman en solo. Wonder Woman aparéis primièr al sen de l'univèrs cinematografic DC dins Batman v Superman : L'Alba de la justícia, un film american en presa de vista reala, la seguida de Man of Steel. La supereroïna pòrta una ajuda significativa l'Òme d'acièr (incarnat per Henry Cavill) e al Cavalier negre (interpretat per Ben Affleck) per véncer Doomsday, un monstre creat per Lex Luthor a partir del cadavre del general Zod. Wonder Woman se defend plan mai contra aquesta creatura que los dos eròis masculins, segon lo vòt del realizator Zack Snyder que desira mostrar « una guerrièra farotja e intimidanta, picanta, marcada pels combats e immortala. »
Lo film Wonder Woman sortiguèt en 2017. Es previst una seguida en 2020 titulada Wonder Woman 1984.

### Animacion

* Wonder Woman es fòrça presenta dins La Liga dels justicièrs (Justice League puèi Justice League Unlimited, 91 episòdis, Paul Dini, Bruce Timm, 2001-2006). Aparéis en seguida d'autras seriás animadas coma Batman : L'Alliança dels eròis e La Liga dels Justicièrs : Novèla Generacion. Es tanben un dels personatges principals dins La Liga dels justicièrs : Accion.
* Wonder Woman aparéis tanben dins fòrça films d'animacion, sovent realizats per Lauren Montgomery e produchs per Bruce Timm o Bobbie Page :
** Justice League: The New Frontier en 2008. Conbat als costats de las femnas rebèlas en Indochina en 1954.
** Wonder Woman en 2009.
** Justice League: Crisis on Two Earths en 2010.
** Superman/Batman : Apocalipso en 2010 e La Liga dels Justicièrs : Fracaç en 2012
** Justice League War en 2014.
** Justice League Dark en 2017.

### Vidèojòcs

* 1995 : Justice League Task Force
* 2006 : Justice League Heroes
* 2008 : Mortal Kombat vs. DC Universe
* 2011 : DC Universe Online
* 2012 : Lego Batman 2: DC Super Heroes
* 2013 : Injustice : Les dieux sont parmi nous
* 2014 : Lego Batman 3: Beyond Gotham
* 2015 : Lego Dimensions
* 2017 : Injustice 2

## Publicacion
### L'edat d’aur dels comics

Los numèros pareguts dins All Star Comics, Sensation Comics and Wonder Woman (Volum 1) tornèron èsser editats dins los recuèlhs seguents:
* Wonder Woman Archives Volume 1 par William Moulton Marston (1998) ISBN: 1-56389-402-5
* Wonder Woman Archives Volume 2 par William Moulton Marston (2000) ISBN: 1-56389-594-3
* Wonder Woman Archives Volume 3 par William Moulton Marston (2002) ISBN: 1-56389-814-4
* Wonder Woman Archives Volume 4 par William Moulton Marston (2004) ISBN: 1-4012-0145-8

### L'edat d'argent e l'edat del bronze dels comics

* Diana Prince: Wonder Woman, vol. 1 : Wonder Woman #178-184.
* Diana Prince: Wonder Woman, vol. 2 : Wonder Woman #185-189.
* Diana Prince: Wonder Woman, vol. 3 : Wonder Woman #190-198.
* Diana Prince: Wonder Woman, vol. 4 : Wonder Woman #199-204.

### L'edat modèrne dels comics

* God and Mortals : Wonder Woman #1-7
* Challenge Of The Gods : Wonder Woman #7-14
* The Contest : Wonder Woman #90-93 & #0
* The Challenge of Artemis : Wonder Woman #94-100
* Second Genesis : Wonder Woman #101-105
* Lifelines : Wonder Woman #106-112
* Paradise Lost : Wonder Woman #164-170 & Wonder Woman Secret Files #2
* Paradise Found : Wonder Woman #171-177 & Wonder Woman Secret Files #3
* Down to Earth : Wonder Woman #195-200
* Bitter Rivals : Wonder Woman #201-205
* Eyes of the Gorgon : Wonder Woman #206-213
* Land of the dead : Wonder Woman #214-217 + Flash #219
* Mission's End : Wonder Woman #218-226

## Nòtas e referéncias

* ↑ Lepore 2014, p. 188.
* ↑ Hanley 2014.
* ↑ Jill Lepore, « La chienne de garde de l'Amérique », Vanity Fair n°20, février 2015, pages 116-125 et 164.
* ↑ Hanley 2014.
* ↑ Christian-Georges Schwentzel, « Wonder Woman et le fantasme sexuel de la femme guerrière », Slate,‎ 25 mai 2017 (lire en ligne).
* ↑ Wonder Woman n° 179, novembre-décembre 1969.
* ↑ Jason LaTouche, « What a Woman Wonders : This is Feminism ? », dans Darowski 2014, p. 85.
* ↑ Jason LaTouche, « What a Woman Wonders : This is Feminism ? », dans Darowski 2014, p. 85-87.
* ↑ Jason LaTouche, « What a Woman Wonders : This is Feminism ? », dans Darowski 2014, p. 88.
* ↑ Modèl:35e Kayla Greaves, DC Comics Writer Confirms Wonder Woman Is Bisexual, The Huffington Post, «multivers».
* ↑ (en) Kate Lismore, Wonder Woman Is Bisexual, Confirms Comic Book Writer, Konbini, octobre 2016.
* ↑ Ronan Tésorière, La révélation de la bisexualité de Wonder Woman agite l'Amérique, Le Parisien, Modèl:Date- : « Quand vous pensez à ce que le concept de Themyscira (l'île des Amazones dont fait partie le personnage de Wonder Woman) implique, la réponse est comment pourraient-elles ne pas toutes êtres dans une relation de même sexe ? Cela ne fait aucun sens logique autrement ».
* ↑ (en) Wonder Woman is 'obviously' bisexual, DC comic writer Greg Rucka confirms, ABC, Modèl:Date-.
* ↑ (en) Joshau Haigh, DC Comics writer shocks fans with revelation that Wonder Woman is bisexual, Mirror.co.uk, Modèl:Date-.
* ↑ (en) Alex Taylor, Wonder Woman revealed as 'obviously' queer – straight, male internet can't cope, International Business Times, Modèl:Date-.
* ↑ (en) Jase Peeples, It's a Bird! It's a Plane! It's a New Inclusive Era for DC Comics!, The Advocate, Modèl:Date-.
* ↑ Polémique autour de Gal Gadot, la nouvelle wonder woman sur leparisien.fr (consulté le Modèl:Date-).
* ↑ (en) Jeffrey A. Brown, The Modern Superhero in Film and Television : Popular Genre and American Culture, New York / Londres, Routledge, coll. « Routledge Advances in Comics Studies », 2017 (ISBN 978-1-138-89778-6), p. 158-160.
* ↑ (en) Carolyn Cocca, Superwomen : Gender, Power, and Representation, Bloomsbury Publishing, 2016, 288 p. (ISBN 978-1-5013-1656-2, présentation en ligne), p. 51.
* ↑ History and Life of Wonder Woman (Apr 30, 2021)

## Vejats tanben
### Bibliografia e web

* (en) Matt Yockey, « Wonder Woman for a day : Affect, agency, and Amazons », Transformative Works and Cultures, vol. 10, « Transformative Works and Fan Activism », 2012, Modèl:Lire en ligne.

### Television

* Wonder Women ! The Untold Story of American Superheroines (2012), documentaire réalisé par Kristy Guevara-Flanagan.

### Filmografia sus la creacion del personatge

* My Wonder Women d'Angela Robinson (2018)

### Articles connèxes

* Wonder Woman (seriá televizada)
* Wonder Woman (film, 2017)
* Professor Marston and The Wonder Women

### Ligams extèrnes

* [http://www.dccomics.com/characters/wonder-woman site oficial de DC Comics}}