# Sent Macari

Sent Macari (Saint-Macaire en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Lo ròc de Sent Macari, dominant la valèia de Garona, fòrma lo varrolh istoric deu Bordalés (Sent Macari es d'alhurs chafrada Pòrta deu Bordalés).

## Istòria

Lo prumèir nom de Sent Macari es Ligena, nom de l'establiment galloroman pitat suu ròc. Au XI° siègle, lo duc d'Aquitània i bastís un casterar, e l'abadia de Senta Crotz de Bordèu hèi parèir damb un priorat, dedicat a sent Sauvur. Damb l'instauracion deu privilègi deus vins e, solide, son implantacion estrategica en bòrn de Garona, Sent Macari ven una ciutat marshanda prospèra. La glèisa es embrolhida damb pinturas muralas ; ací la plaça deu Mercadiu e sas garlandas ; aquí los rishes ostaus deus negociants, rehauçats de baias geminadas o de frièstas a menèus. La vila accedís lavetz a l'estatut comunau, damb un prumèir maire en 1256. En 1562, la vila es devastada preus uganauds ; la Fronda acaba la desbartanida deu castèth. La Garona s'alunha deus remparts, çò qu'entraina lo desplaçament deu pòrt en 1658 a l'aut cap de l'encinta fortificada. A la velha de la Revolucion, lo depart de las familhas borgesas de la vila cap a Bordèu hèi de Sent Macari un pòle artisanau ; se mobiliza en prumèir sus l'extraccion de la pèira, e mantun monument (priorat benedictin, glèisa deus Cordelèirs, remparts) es destruisut per recuperar lo materiau.

### Après la Revolucion
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | 2026 | Cédric Gerbeau | | |
| 2008 | 2020 | Philippe Patanchon | Gausha | professor d'istòria-geografia |
| març 1983 | 2008 | Jean-Marie Billa | PS, MDC, MRC | arquitècte |
| març 1965 | 1983 | Jean-François Poutays | CNIP | conselhèir generau (1967-1979) |
| 1947 | 1965 | Jean Thomas | SFIO | conselhèir generau (1945-1949) |
| | 1947 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 2070, totala: 2170 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 750 | 1 483 | 1 543 | 1 494 | 1 582 | 1 535 | 1 513 | 1 504 | 1 467 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 448 | 1 381 | 2 165 | 2 218 | 2 252 | 2 023 | 2 170 | 2 249 | 2 283 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 2 199 | 2 152 | 2 037 | 1 812 | 1 737 | 1 705 | 1 636 | 1 505 | 1 618 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 636 | 1 767 | 1 679 | 1 587 | 1 459 | 1 541 | 1 670 | 1 985 | 1 996 2 134 |
| 2009 | 2010 |
| 1 984 2 129 | 1 995 2 140 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Lòcs e monuments
### Patrimòni bastit

* Plaça deu Mercadiu
* Glèisa de Sent Sauvur e Sent Martin
* Priorat de Sent Sauvur
* Ostau de pòsta Enric IV
* Ostau de Tardas
* Ostau de vila
* Ostau de Gassias
* Ostau Eiquem
* Ostau Flors
* Ostau La Ròca
* Ostau Messidan
* Convent franciscan
* Convent de las Ursulinas
* Remparts
* Cai fluviau
* Viaduc

### Noms de ruas en gascon

Los vielhs noms de las ruas son escriuts en gascon medievau en devath daus noms modèrnes. Ne'n vací la lista :
* Carrèira deu Pòrt Navar = rue du Port Nava
* Carrèira deus Bancs Carnacèirs = rue Carnot
* Carrèira de l'Escala = rue Virac
* Carrèira de l'Ordidèir =
* Carrèira Rendessa = rue de l'Amiral Courbet
* Carrèira de la Torata =
* Carrèira de la Nau =

## Personalitats ligadas damb la comuna

* François Bergoeing
* Elias Boirac

## Nòtas

* ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f77.item.zoom p. 65
* Portau de Guiana