# Vida (literatura)

La vida (var. vita) qu'ei un genre literari de l'Edat Mejana occitana. Que son petitas biografias (generaument anonimas) mei o mens fictivas de trobadors o de trobairitz.

## Contèxt de la vida

Dins los cançonièrs, las colleccions manuscritas de poesias de trobadors, las òbras d'un autor particular s'acompanhavan sovent d'ua biografia brèva en pròsa. Existís una controvèrsia sus entà quin punt aquestas se fondamentèron a debon sus de fonts independentas; se sap per exemple que mantuna assercion se devon a d'interpretacions heitas a partir de çò que foguèt escriut dins las composicions. Ua part importanta de las vidas que son estadas servadas foguèt compausada en Itàlia, e un brave nombre foguèron escritas per Uc de Sant Circ. De còps que i a, quauques poèmas individuaus son acompanhats de razos, tèxt brèu qu'explica las rasons, las circonstàncias que lo poèma foguèt compausat.

## Exemples de vidas
### Vida de Jaufre Rudèl

Qu'ei dilhèu l'exemple mei famós de vida.
Jaufre Rudels de Blaia si fo mout gentils hom, princes de Blaia. Et enamoret se de la comtessa de Tripol, ses vezer, per lo ben qu'el n'auzi dire als pelerins que venguen d'Antiocha. E fez de leis mains vers ab bons sons, ab paubres motz. E per voluntat de leis vezer, el se croset e se mes en mar, e pres lo malautia en la nau, e fo condug a Tripol, en un alberc, per mort. E fo fait saber a la comtessa et ella venc ad el, al son leit, e pres lo antre sos bratz. E saup qu'ela era la comtessa, e mantenent recobret l'auzir e•l flairar, e lauzet Dieu, que l'avia la vida sostenguda tro qu'el l'agues vista ; et enaissi el mori entre sos braz. Et ella lo fez a gran honor sepellir en la maison del Temple ; e pois, en aquel dia, ella se rendet morga, per la dolor qu'ella n'ac de la mort de lui.

### Vida de Bernat de Ventadorn

Bernat de Ventadorn foguèt del castèl de Ventadorn e òme de paura generacion, filh d’un sirvent del castèl qu’escaudava lo forn e cosiá lo pan e sa maire amassava l’eisserment. Bèl òme èra, e adreit e saupèt plan cantar e trobar e èra cortés e ensenhat. Lo Vescomte, lo seu senhor de Ventadorn, s’estrambordèt de son trobar e li faguèt grand onor. E lo Vescomte aviá molhèr fòrt graciosa e gàia Dòna que se meravilhèt de las cançons d’en Bernat e s’enamorèt d’el e el de la Dòna ; tant e tant qu’el fasiá sas cançons d’ela, de l’amor que n’aviá e non fasiá mai que de la cantar. De temps durèt aquel amor abans que lo Vescomte e l’autra gent i faguèsson moment e quand lo Vescomte se n’avisèt s’estranhèt del trobador e faguèt sarrar e gardar la Dòna. E la Dòna donèt congèt a En Bernat que se’n anèsse fòra d’aquela encontrada.
El se’n anèt cò de la Duquessa de Normandia qu’èra jova e de granda valor e lo reçaupèt fòrt plan. De temps foguèt en sa cort e s’enmorèt d’ela e ela d’el e ne faguèt de bonas cançons. Sus aquelas entremièjas lo rei Enric d’Anglatèrra la prenguèt per molhèr e se la menèt dins son país. En Bernat demorèt deçà triste e dolent e se’n anèt al bon Comte de Tolosa ont demorèt d’aquí que lo Comte moriguèt. A sa mòrt, En Bernat, per aquela dolor, se rendèt a l’òrdre de Dalon e aquí finiguèt.
E lo Comte En Eble de Ventadorn, filh de la Vescomtessa qu’En Bernat aimèt, me contèt a ieu, Uc de Sant Circ, çò que ieu ai fait escriure d’En Bernat.

## Lista de las vidas conegudas deus trobadors

| Albert Malaspina Albertet Calhar Albertet de Sestaro Alfons II d'Aragon Almucs de Castelnau Aimeric de Belenoi Aimeric de Peguilhan Aimeric de Sarlat Arnaut de Meruèlh Azalaís de Porcairagues Beatritz de Diá Berenguièr de Palasòl Bertolome Zorzi Bernat de Ventadorn Bertran d'Alamanon Bertran de Bòrn Bertran de Born lo Filh Bertran dau Puget Blacasset Blacàs | Cadenet Castelloza Cercamon Dalfi d'Alvernha Daude de Pradas Elias Cairel Elias Fonsalada Enric de Rodés Ferrari da Ferrara Folquet de Marselha Folquet de Romans Garin d'Apchièr Garin lo Brun Gaucelm Faidit Gausbert Amiel Gauseran de Sant Leidièr Gui de Cavalhon Gui d'Ussel Guilhèm Ademar Guilhèm Augièr Novella | Guilhèm de Balaun Guilhèm de Berguedà Guillem de Cabestany Guilhèm Figueira Guilhèm Magret Guilhèm de Montanhagòl Guilhèm de Peitieus Guilhèm Rainòl d'At Guilhèm de Sant Leidièr Guilhèm de la Tor Guiraudon lo Ros Guiraut de Bornelh Guiraut de Calanso Guiraut de Salignac Iseut de Capio Jaufre de Pons Jaufre Rudèl Jausbert de Puègcibot Jordan Bonèl Lanfranc Cigala | Lombarda Marcabrun Maria de Ventadorn Monge de Montaudon Pèire d'Alvernhe Pèire Bremon lo Tort Pèire de Bussinhac Pèire Cardenal Pèire Guilhèm de Tolosa Pèire de Maensac Pèire de la Mula Pèire Raimon de Tolosa Pèire Rogièr Pèire de Valeira Pèire Vidal Peiròl Perdigon Ponç de Capduèlh Raimbaut d'Aurenga | Raimbaut de Vaqueiras Raimon de Durfòrt Raimon Jordan Raimon de Miraval Raimon de las Salas Rainaut de Pons Ricau de Tarascon Rigaut de Berbesilh Tibors de Sarenom Tomier e Palaizi Sail d'Escola Savaric de Mauleon Sordèl Turc Malec Uc de la Bacalaria Uc Brunet Uc de Mataplana Uc de Pena Uc de Sant Circ |

## Veire tanben

* Genres trobadorencs
* Portal de la literatura