# Tibiran e Jaunac

Tibiran e Jaunac (Tibiran-Jaunac en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Toponimia
### Tiviran

Era prononciacion qu'ei [tibi'rã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Tebiran en 1767, Tybiran (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), Tibiran en 1790, Tibiran-Jaunac en 1806. Tiviran es pas citat en 1387.
Segon Dauzat, Rohlfs, Negre, Tiviran que vien benlhèu deth nom latin d'òme Tiberius, dab eth sufixe -anum$^,$. Segon R. Aymard, qui tira era informacion de Lejosne, era Via Tiberiana que passa a Tiviran.
Segon Miquèu Grosclaude, que i a un acòrd sus eth nom latin d'òme Tiberius, dab eth sufixe -anum. I a pas de rason que sia eth emperaire Tibèri ! Eth nom de Tiberius qu'èra pro espandit (cf. era vila de Tivier, Tivièr dens eth Cantal). Eth passatge dera Via Tiberiana es pas confirmat.
Per ua rason incomprensibla, Grosclaude qu'escriu Tibiran. Tot -b- intervocalic latin que passa a -v-, prononciat segon eths usatges locaus. Que cau escríver Tiviran.

### Jaunac

Era prononciacion qu'ei [jaw'nak] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Jaunac (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), Tibiran-Jaunac en 1806. Jaunac es pas citat en 1387.
Segon Negre, per Jaunac (Ardecha), era explicacion qu'es Johannes, dab eth sufixe -acum. Segon R. Aymard, Johannes que sembla impossible dens aqueth cas.
Segon Miquèu Grosclaude, eth sufixe d'apertenéncia (proprietat de) -acum qu'es segur. Era dificultat qu'es eth nom deth proprietari qui precedeish aqueth sufixe :
* Per Jaunay-Clan, (Viena), Dauzat que part dera atestacion deth sègle VI, vicum Gallinacum; mes en gascon qu'auré miat a *Gariac;
* Per eth Jaunac d'Ardecha (Jonac en 1600, Negre que prepausa Johannes + -acum. Per eth nòste Jaunac eth resultat que seré *Joanac e non pas Jaunac;
* Grosclaude que prepausa shens certitud un nom basco Jauna, « mèste, senhor ». Pr'aquò, que considèra eth nom de persona com mausegur.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2020 | 2026 | Marie-Noëlle Taillebresse | |
| març de 2001 | 2020 | Christian Rème | |
| març de 1989 | 2001 | Michel Noguès | PS |
| març de 1983 | 1989 | Georges Dupouy | |
| abans 1981 | 1983 | Alphonse Lassalle | divèrs esquèrra |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 288, totala: 293 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 592 | 610 | 618 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 457 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 405 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 244 | 240 | 222 | 229 | 246 | 246 | 247 | 250 | 253 259 |
| 2009 | 2010 |
| 263 268 | 273 278 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 era populacion qu'èra de 317 abitants e era densitat qu'èra de 49,69 ab/km².

## Lòcs e monuments

* Espeluga de Tibiran

## Véder tanben

* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Nòtas

* 1 2 3 4 5 6 7 Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=1258&titre=tibiran-jaunac
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 676, a Thiviers
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 367, a Jaulnay
* Portau de Gasconha