OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Astroblèma de Rechoard-Chassanom

L'astroblèma de Rechoard-Chassanom, tanben apelat lo «meteorit de Rechoard», es un ensems de traças laissadas en Lemosin per l'impacte d'un asteroïde tombat fa pus de 200 milions d'ans çò que lo fa contemporanèu de l'escantiment massís del Triassic-Jurassic.
A aquesta epòca, un asteroïde d’un quilomètre e mièg de diamètre percutiguèt la Tèrra a una velocitat d’aperaquí vint quilomètres per segonda, al luòc-dit de la Judiá, dins la comuna de Pressinhac en Charenta. Laissèt un cratèr d’al mens 21 kilomètres de diamètre, e estralhèt tot a mai de 100 quilomètres a l'entorn. D'ejeccions tombèron a mai de 450 quilomètres d'aquí. L’impacte modifiquèt tanben las ròcas del sos-sòl sus mai de 5 quilomètres de prigondor.
Dempuèi, l’erosion a completement escafat tota traça dins lo relèu e sol lo leugièr bestorn de Vinhana cap al sud dins la comuna de Chassanom li podriá èstre atribuït. Per contre, lo sos-sòl conserva nombrosas ròcas fracturadas, fondudas, remenadas, que sonam de bèrcas. Aquelas ròcas particularas foguèron utilizadas per la basteson dels monuments galloromans, coma los tèrmes de Chassanom, tant coma per d'abitacions e monuments dins tota la region.

### Referéncias

* ↑ Schieder, Buchner e al., « A Rhaetian 40Ar/39Ar age for the Rochechouart impact structure (France) and implications for the latest Triassic sedimentary record », Meteoritics & Planetary Science, vol. 45,‎ 2010, p. 1225-1242.
* Portau de Lemosin
# Astrada

L'astrada, estèla a set brancas (var. estela; de; branchas), estela dei Felibres (var. dels, deths, dals, daus, deus, etc.) improprament la Santa Estela (var. Estèla) es un simbòle amb la fòrma d'una estela de la quau lei brancas son au nombre de 7.

## Simbèu de la renaishença de la lenga occitana

Lo Felibritge estó creat lo 21 de mai de 1854 devath l'egida de l'estela pr'amor qu'èra lo jorn de la hèsta d'Estela. Frederic Mistral voló que l'estela de sèt brancas gavidèsse los poètas.
Segon lo Partit de la nacion occitana, l'estela de sèt brancas representa las sèt regions : Lemosin, Auvèrnhe, Daufinat, Gasconha, Lengadòc, Provença e Guiana.

### Bandièra nacionala occitana

* L'estela e la crotz occitanas.
* L'Estelada Occitana, utilizant l'estela sola.

## Autes banèras

L'estela de sèt brancas ei tanben un deus elements de las banèras de Jordania e d’Austràlia.
* Banèra d’Austràlia
* Banèra de Jordania

## Divèrs

Ua estela de sèt brancas se tròba sus la renvorsura de la pòrta laterau de la glèisa de Salon, vilatge aubés.

## Articles connèxes

* Crotz occitana.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ astrado en grafia mistralenca.
* ↑ Santo Estello en grafia mistralenca.

### Referéncias

* ↑ Lo Felibritge. "Quauques valors felibrencas" dins la Lausenjo di Valour Felibrenco.
* ↑ Lo Diari, vol. 40, novembre-decembre de 2017.
* ↑ Comunicat oficial dau Govèrn Provisòri de la Republica Federala Occitana
* ↑ Espaci Occitan dels Aups
* 1 2 3 Diccionari de Reinat Toscano
* ↑ Conselh general d'Aude
# Astrapotherium magnum

Astrapotherium magnum ei era soleta espècia de sòn genre, astropoteri astrapoteriide, e demorèc en America del Sud (Argentina). Ère un mamifèr que demorèc demest er oligocèn superior enquiath miocèn miei e hèia enquia 2,5 m de longada.
Astrapotherium ère un tipic especimèn dera sua familha, tot e qu'ère plan gran. Eth cap ère cuert e eth nas enqüera mès gran. Es canins creishien tostemps e avia pr'açò quate còrnes (1).
Es estudis que volen demostrar qu'ère un proboscidi son pas definitus. Es uassi deth nas èren, de segur, plan cuerts e plaçats en naut, sus eth front. Açò hè pensar qu'ère un proboscid. Totun, qu'açò ei pas segur 100% pr'amor que sòn còth ère probablaments cuert e eth cap podie arténher aisidaments era tèrra (1).
Astrapotherium avia un cos long e baish damb ua region dorsal mofle e pates posteriors enqüera mens hòrtes que non pas es anteriors. Aguestes qu'èren petites e plantigrades.
Totes es caracteristiques semblen confermar qu'ère un animal sus tot aquatic e qu'utilizava es dents tà cercar plantes aquatiques. Era sua forma fisica bremba es rinoceròs aminodonts qu'es trapaven ena epòca mès tah nòrd.

#### Referències

1.- Palmer, D. (a cura di), The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals, London, Marshall Editions, 1999, p. 248, ISBN 1-84028-152-9.
# Astrochelys yniphora

Astrochelys yniphora, es una espècia de tartuga terrèstra de la familha dels Testudinidae endemica de Madagascar.
S'encontra dins un pichon territòri d'aperaquí 25 a 60 km$^2$ dins la region de Baly Baly e la vila de Soalala.
Astrochelys yniphora foguèt estudiada e descrita pel primièr còp pel zoologista francés Léon Vaillant en 1885. En 2012, i aviá pas que 440 a 700 individús a l'estat salvatge. Menacada pels fuòcs de brossas d'origina umana que visan a crear de zonas de pastura per lo zebu e la collècta d'individús per le trafèc internacional d'animals de companhiá, l'espècia es considerada coma « en perilh critic d'extinccion » (CR) per l'Union internacionala per la conservacion de la natura que l'a tanben inscrita sus la lista de las 100 espècias pus menacadas al monde en setembre de 2012.
# Astrid

Astrid es lo nom d'un satellit suedés.
# Astrid de Suècia

Astrid de Suècia (en suedés : Astrid av Sverige), princessa de Suècia eissida de l'ostal reial Bernadòta, nascuda lo 17 de novembre de 1905 a Estocòlme (Suècia) e defuntada dins un accident de veitura lo 29 d'agost de 1935 a Küssnacht am Rigi (Soïssa), foguèt la primièra molhèr del rei Leopòld III de Belgica e quatrena reina dels Bèlgas, del 23 de febrièr de 1934 fins a sa mòrt.
# Apoidea

La superfamilha Apoidea (o dels apoïdes), dins l'òrdre dels imenoptèrs, acampa los insèctes tanben apelats las abelhas.

## Ligams extèrnes

* Referéncia Fauna Europaea : Apoidea (en)
* Referéncia ITIS : Apoidea (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Animal Diversity Web : Apoidea (en)
* Referéncia NCBI : Apoidea (en)
# Aplogrop

L'aplogrop es un grop grand d'aplotipes diferents, mas que son totes originaris del meteis aplotip ancestral. Los aplotiples son de sèrias d'allèls situats dins de luòcs especifics dins un cromosòma. Totes los aplotipes d'un aplogrop presentan de mutacions presentas dins la forma ancestrala.
# Apocalipsi de Moïses

La vida d'Adam e Èva, coneguda egalament dins sa version grèga jol nom d'Apocalipsi de Moïses, es un ensems d'escrits apocrifs de l'Ancian Testament d'origina jusieva. La version aramèa es considerada coma perduda (n'i a pas cap de traça dins los manuscrits de la mar Mòrta). La version grèga (Apocalipsi de Moïses) sembla d'èstre una traduccion de l'aramèu. La version latina (Vita Adae) es una traduccion d'una font grèga diferenta d'aquela que subreviu. La version armènia 1 (Peniténcia d'Adam) es una edicion compilada a partir dels tres manuscrits; lo contengut de la Peniténcia d'Adam armènia compren au còp las peniténcias dins los rius (introbable dins la version grèga) e lo recit de la casuda (pas trobat dins la version latina). La version armènia 2 (Libre d'Adam) es una simpla traduccion de la version grèga. La version en eslavon sembla d'èstre una traduccion de l'Apocalipsi de Moïses grèc. La version georgiana (Libre d'Adam e Èva) es enriquida de mantuna insercion per de copistas crestians. La version còpta, fòrça fragmentària, es considerada coma una traduccion del grèc o l'aramèu.

## Contengut

La legenda conta la vida d'Adam e Èva, dempuèi lor expulsion del Jardin d'Edèn fins a lor mòrt. Lo mite tornar pren l'istòria biblica de la casuda de l'òme, del punt de vista d'Èva. Satan se revòlta aprèp que Dieu li ordona d'adorar Adam. Puèi, se transformant en «àngel de lutz», Satan coopèra amb la sèrp per enganar Èva; e Adam e Èva son fòrabandits del paradís. Pus tard, aprèp la mòrt d'Adam, l'arcàngel Miquèl pren lo còs d'Adam per l'enterrar dins «lo paradís del tresen cèl» jos la promessa que el e totes sos descendents prendran part a la resurreccion dels mòrts.

## Influéncias

Posteriorament, òm tròba doas referéncias a l'Apocalipsi de Moïses dins lo Novèl Testament, pus precisament dins la Segonda Epistòla als Corintians: "Satan desguisa en àngel de lutz" (11:14), e lo "paradís" del "tresen cèl" (12:2-3). La Balma de Tresaurs es un tèxte apocrif redigit en siriac per Efrèm de Siria (306-373). Una partida importanta del contengut ven de l'Apocalipsi de Moïses; lo manuscrit que existís uèi es datat al sègle VI o pus tard.
# Apodemus

Lo genre Apodemus correspond a de mamifèrs rosegaires de pichona talha, de la familha dels murids. Quand los zoològues utilizan lo tèrme garri, es estrictament per definir aqueste genre, mentre qu'aqueste tèrme a una accepcion pus larga dins lo lengatge corrent.

## Caracteristicas

Son d'animals vius e rapids, bons correires e saltaires, de coa longa e d'aurelhas amb de pavalhons plan desvolopats.
Dins la natura, los garris manjan de granas, de fruches pichons e d'insèctes pichons.
Se ne coneis un vintenat d'espècias, dont las mai conegudas en Euròpa son :
* Garri raiat (Apodemus agrarius) : 16 a 35 g amb una benda negra sus l'esquina
* Garri de colar (Apodemus flavicollis) : 18 a 35 g o 18 a 40 g
* Garri silvèstre o garri comun (Apodemus sylvaticus) : 18 a 27 g

## Lista de las espècias

Aqueste genre compren las espècias seguentas apeladas garris :
* Apodemus agrarius Pallas, 1771 – garri raiat o garri dels camps.
* Apodemus alpicola Heinrich, 1952 - garri alpèstre.
* Apodemus argenteus Temminck, 1844.
* Apodemus arianus Blanford, 1881.
* Apodemus chevrieri Milne-Edwards, 1868.
* Apodemus draco Barrett-Hamilton, 1900.
* Apodemus epulus Cengarle, Caron, Plante and Bonneau, 1998 - garri epelat
* Apodemus flavicollis Melchior, 1834 – garri de colar.
* Apodemus fulvipectus Ognev, 1924.
* Apodemus gurkha Thomas, 1924.
* Apodemus hermonensis Filippucci, Simson, and Nevo, 1989.
* Apodemus hyrcanicus Vorontsov, Boyeskorov, and Mezhzherin, 1992.
* Apodemus latronum Thomas, 1911.
* Apodemus mystacinus Danford and Alston, 1877 – garri rupèstre.
* Apodemus peninsulae Thomas, 1907.
* Apodemus ponticus Sviridenko, 1936.
* Apodemus rusiges Miller, 1913.
* Apodemus semotus Thomas, 1908.
* Apodemus speciosus Temminck, 1844.
* Apodemus sylvaticus Linnaeus, 1758 - garri silvèstre, mirga saltaire.
* Apodemus uralensis Pallas, 1811 - garri pigmèu.
* Apodemus wardi Wroughton, 1908.

## Vejatz tanben
### Articles connèxes

Se confondon sovent amb lo rat de las meissons, los campanhòls, las musaranhas, o quitament la mirga o lo rat dels camps.

### Referéncias extèrnas

* Apodemus dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
* Referéncia Fauna Europaea : Apodemus (en)
* Referéncia ITIS : Apodemus Kaup, 1829 (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Animal Diversity Web : Apodemus (en)
* Referéncia NCBI : Apodemus (en)
* Portal de la zoologia
# Apogèu

Un apogèu (del grèc apogeios : luenh de la Tèrra), dins los domènis de l'astronomia e de l'astronautica, es lo punt extrèm de l'orbita elliptica d'un astre o d'un còrs celestial artificial respècte al centre de la Tèrra, a l'entorn de la quala orbita, o pus exactament a l'entorn de son centre de massa comun.
Existís una confusion coranta entre apogèu e afèli : L'apogèu fa referéncia a la posicion d'un satellit en orbita a l'entorn de la Tèrra, respècte a aquesta. Alara que l'afèli fa referéncia a la posicion de la Tèrra sus son orbita circumsolari, respècte al Solelh.
# Aploïdia

L'aploïdia en çò d'ua cellula eucariòta qu'ei lo hèit de n'aver pas sonque un sol exemplar de cada cromosòma dens lo son nuclèu. Le cellula qu'ei alavetz dita aploïda. Que s'opausa generaument a la diploïdia e a las cellulas diploïdas qui possedan dus allèls de cada cromosòma.
En çò deus animaus be i a dens la màger part deus cas ua alternància enter organismes diploïdes e gametas (o cellulas sexuaus) aploïdas. Aquò que vòu díser que la diploïdia que domina.
En çò deus vegetaus, au contre, be i a ua alternància mei marcada d'organismes aploïdes e diploïdes aperats : gametofit, esporofit.

## Nòtas

* ↑ Que cau mentàver totun que'n çò deu insèctes imenoptèrs (abelhas e ahromigas per exemple) i a dens lo lor cicle organismes aploïdes : lo mascle qu'ei aploïde (per'mor d'estar produsit per un ovul non fecondat de la reina).
# Apodiòxi

Una apodiòxi (del grèc ancian ἀποδίωξις, apodiōksis, derivat de ἀποδιώκειν, apodiōkein («remandar, repellir, rebutar») es una figura de retorica e d'argumentacion que consistís en refusar de respondre a l'argument de l'adversari jol pretèxte qu'aquel es absurd, pueril, tròp vast o qu'es inutil d'i respondre per que es endecat o viciat per natura.
Es tanben congegut jol nom d'argument ad lapidem.
Es pas una refutacion vist que una refutacion implica de contestar e discutir l'argument de l'adversari. Aicí es vertat que i a contestacion de l'argument mas la discussion sus l'argument es arrefusada.

## Exemples

- utilizacion d'un pretèxte de longor
Lo subjècte es tròp complicat per ne parlar dins l'encastre d'aquesta discussion.
- Utilizacion d'un pretèxte d'absurdidat
A ges de sens de respondre`a çò que dises!
# Apodictica

Apodictica, del grèc αποδεικτικος apodeiktikos, “que demòstra, que pròva”, es quicòm que presenta un caractèr d'universalitat, de necessitat absoluda. Una proposicion apodictica totjorn es necessàriament vertadièra en quina que siá circonstància.
Segon la logica aristoteliciana, l'apodictica es l'opausat de la dialectica, perque una pròva scientifica s'opausa a un rasonament probabilista.
Segon Kant, un jutjament apodictic s'opausa a un jutjament assertoric, la veriat de çò qu'es pas demostrat, e a un jutjament problematic la vertat de çò qu'es solament versemblant o probable.

## Exemples

* «Un cercle es un corba plana e refermada que totes los punts son eqüidistants del centre.», es una proposicion apodictica
* Pasmens : «Tolosa es una vila de França» aquò pòt èsser vertat uèi e benlèu pas deman. Aquela proposicion es assertorica, es a dire vertadièra en fach, mas pas par necessitat.

## Referéncias

* ↑ Immanuel Kant Critica de la rason pura , Estetica Transcendentala, 1$^a$ seccion.
# Artzibar

Artzibar es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
# Artèria

Ua artèria qu'es un canèr qui chiscla sang despuish deu còr enlà, dab pression hauta . Que podem destriar la circulacion arteriau en dus. D'un costat l'artèra pulmonara, que sòrteish deu còr dret entà'u paumon, que conten sang non oxignada que s'en va cuelher l'oxigèn hens capilars pulmonars. De l'aute costat, qu'avem la ciriculacion arteriau generau, la sang qu'es chisclada despuish lo còr esquerra, dab sang oxigenada ende oxigenar cada cellula deu còr.

## Istòria

Dinc a Reneishença, que pensavam ne contengossin pas nada sang mes que miava lo "pneuma" aus organis. Aqueste pneuma qu'èra la calor de vita creada hens lo còr. Aquò pr'amor un còp mòrt, la sang s'en va hens veas e las artèrias s'en tròban uèitadas.

## Istològia

* l'intima
* la media
* l'adventiça
* Portal de la medecina
# Artés

Artés pòt designar:
* de comunas occitanas:
** Artés ua comuna de Bearn
** Artés (Lengadòc) una comuna de Lengadòc
** Artés (Armanhac) ua comuna d'Armanhac
** Artés d'Asson
* una comuna catalana:
** Artés (Bages)
* un país/parçan francés:
** Artés (província)
# Artzentales

Artzentales es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
# Artà

Artà es un municipi de la província catalana de las Illas Balearas e de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas.
# Artziniega

Artziniega es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
# Artèria pulmonara

L'artèria pulmonara qu'es l'artèria que sorteish deu còr dret e que mia la sang non oxigenada entà'us paumons un còp destriada entre artèrias pulmonaras dreta e esquèrra puish entre mantuas arteriòlas.

## Patologia

* embolia pulmonara:
* ipertension arteriau pulmonara:
# Artés (Armanhac)

Artés o Artés d'Armanhac (Arthez-d'Armagnac en francés dempuish 1895, Arthez abans) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Toponimia

I a pas cap atestacion. La bastida qu'estó fondada en 1320 per pariatge enter Joana d'Artés, veuse de Gaston de Foish e lo senhor locau, Arnaud d'Ognoas. Lo nom qu'ei lo de la fondatritz.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2020 | (2026) | Jean-Philippe Brunello | | |
| 2014 | 2020 | Michel Tartas | divèrs esquèrra | retirat d'espleitadèr agricòla |
| març 2008 | 2014 | Nadine Garbage | | engenhaira territoriau |
| junh 1995 | 2008 | Jean-Luc Garbage | | agricultor |
| | 1995 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 116, totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 630 | 384 | | | | | 449 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 440 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 331 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 230 | | | | Cercar | 102 | 125 | 135 | 130 132 |
| 2009 | 2010 |
| 125 127 | 120 122 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Nòtas

* ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 42
* ↑ https://www.sudouest.fr/2020/06/02/a-arthez-d-armagnac-jean-philippe-brunello-est-le-nouveau-maire-7531615-3279.php
* Portau de Gasconha
# Batres

Batres es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
# Bats

Lo bats (o tsova-tosh, batsbi) es una lenga caucasenca del nòrd-èst parlada en Georgia.

## Localisacion

Lo bats es parlat dins lo nòrd de Georgia, dins la region montanhosa de Toshetia, qu'es restacada a la region de Kakhetia.

## Classificacion e dialèctes

Lo bats es classificat dins la familha de las lengas caucasencas del nòrd-èst, ont forma lo grop nakh amb lo chechèn e l'ingosh.

## Referéncias

* ↑ Desheriyev e Desheriyeva 1999, p. 186.

## Fonts

* (ru) Iu. D. Desheriyev, T. I. Desheriyeva, 1999, Ingushskiy iazyk, dins G. Klimov (ed.) Iazyki Mira - Kavkazskie iazyki, p. 186-196, Moscòu, Akademia.
* (de) Georgij A. Klimov, 1994, Einführung in die kaukasische Sprachwissenschaft (traduch del rus per Jost Gippert), Hamborg, Helmut Buske Verlag.
* Portal de las lengas
# Batman

Batman es un personatge de ficcion de DC Comics, un supereròi que apareguèt per primièr còp dins Detective Comics #27 de mai de 1939. Batman foguèt cocreat per l'artista Bob Kane e l'escrivan Bill Finger, a mai se en realitat sonque Kane ne recebèt lo crèdit oficial. Dempuèi aquel temps Batman es vengut un dels supereròis mai reconegut internacionalament.
L'identitat secreta de Batman es Bruce Wayne, un milionari playboy, industrial e filantròp. Foguèt lo testimòni de l'assassinat de sos parents quand èra enfant e aquò lo menèt a s'entrainar per arribar a la cima de la perfeccion fisica e intellectuala. Vestís un costuma que se sembla a una ratapenada, e combat lo crime. A la diferéncia de maites supereròis, a pas cap de superpoder o d'abilitats extraordinàrias. Emplega son intelligéncia, e sos dons de detectiu, las sciéncias e la tecnologia, amassa amb sa riquesa, sa fòrça fisica, e intimidacion dins sa guèrra contra lo crime.
# Batomys

Batomys es un genre de rosegaires de la sosfamilha dels Murins.

## Lista de las espècias

Aqueste genre compren las espècias seguentas :
* Batomys dentatus Miller, 1911
* Batomys granti Thomas, 1895
* Batomys russatus Musser e al., 1998
* Batomys salomonseni (Sanborn, 1953)

## Ligams extèrnes

* Batomys dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
* Referéncia ITIS : Batomys Thomas, 1895 (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Animal Diversity Web : Batomys (en)
* Referéncia NCBI : Batomys (en)
# Batman Begins

Batman Begins es un filme american realizat per Christopher Nolan, sortit en 2005. Aquel film foguèt nomenat 1 còps pels Oscars.

## Referéncias

* ↑ Batman Begins
* ↑ Batman Begins Receives Oscar Nomination
* ↑ Every single Oscar-nominated superhero movie, ranked
* ↑ THE 78TH ACADEMY AWARDS | 2006
# Batrachognathus

Es depaus jurassics de Cazacstan an sigut, pendent ans, famosi per sòns fossils. Es pèires caucinoses deth cretacèu superior des montanhes Karatau, en eth nòrd-oèst des tudons de Tien an dat fossils d'insectes e ues condicions excellentes e plan parières peth que hè ara fauna trapada enes strata de Solnhofen, en Baviera, d'aperaquí era madeisha edat.
Un pterosaure de Karatau siguec prumèr descrit en 1948. Ère ua esqueleta incompleta damb troçi d'un cran e ua maissa, vertebres, costelhes e dents, 24 des quals ena maissa superior. Es sues dimensions suggereishen un cran cuert e naut de 48 mm de longada damb ua boca coma era d'ua gargolha. Pr'açò siguec aperat Batrachognathus volans (maissa de gargolha voladora). De segur que siguec un pterosaure insectivòr que gahava es insectes pendent eth vol.
Aguest pterosaure bremba plan eth mès petit Anurognathus des strata de Solnhofen, en Baviera. Se sap pas se Batrachognathus de Karatau auia ua coa petita mès es sues caracteristiques èren plan parières as d'Anurognathus. Açò hè pensar que poderie éster dera familha des Anurognathidae. Sonque dus individús de Batrachognathus an sigut trapats. Ére un pterosaure rhamhorrhyncoidea petit damb ua ala de sonque 50 cm.
Hònt: The Illustrated Directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich editions, 2005.
# Batrachoidiformes
## Lista de las familhas

* Batrachoididae

## Ligams extèrnes

* Referéncia FishBase : òrdre Batrachoidiformes (en) (+traduction (fr))
* Referéncia ITIS : Batrachoidiformes (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Animal Diversity Web : Batrachoidiformes (en)
* Referéncia NCBI : Batrachoidiformes (en)
# Arròc de Gibartar

L'Arròc (o l'Arròca) de Gibartar qu'ei un monolit calcari situat sus la còsta meridionau de la Peninsula Iberica. Qu'atenh ua hautor de 426 mètres. Qu'èra considerat a l'Antiquitat, dab Jbel Musa sus la còsta africana, com ua de las Colomnas d'Ercules. L'arròc qu'ei ua possession de la corona britanica. Qu'estó cedit per Espanha a la Gran Bretanha peus Tractats d'Utrecht, a la fin de la Guèrra de Succession d'Espanha.

### Geologia

Aquera formacion geologica qu'estó creada durant lo Jurassic, 200 milions d'ans a, quan la placa africana e tumè la placa euroasiatica. L'Ocean Atlantic que traversè l'Estreit de Gibartar e l'aigat seguent que creè la Mar Mediterranèa. L'arròc que hè part de las Cordilhèras Beticas, ua cadea de montanhas qui dominan lo sud-èst de la Peninsula Iberica.