OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oroqen

L'oroqen es la lenga tradicionala dels Oroqens (8659 al recensament de 2010). Aparten a la familha de las lengas tongozas, grop evenki. Es una lenga grèvament amenaçada.
I auriá sonque 12 locutors perfièchament competents e 1200 amb una competéncia mai limitada. La chifra de 2 500 personas èra donada en 2000.
La lenga es pauc utilizada socialament e la lenga es pas escricha.
Totun es utilizada a la radio e es una de las lengas reconegudas oficialament de la Bandièra Autonòma Oroqena (en Mongolia Interiora). I a pas cap de monolingue, los Oroqens parlan tanben lo mandarin del Nòrd-Èst, lo mandarin estandard e tanben per unes que i a lo mongòl, lo daur e l'evenki.

## Dialèctes

Los dialèctes de l'oroqen son lo kumarchen, l'orochen, lo selpechen, lo birarchen e lo gankui. Lo gankui, parlat en Mongolia Interiora, es lo dialècte utilizat coma basa per la lenga estandard. Lo kurmachen a encara qualques dròlles qu'aprenon lo dialècte.

## Referéncias

* ↑ https://www.culturalsurvival.org/ourpublications/csq/article/the-growing-shadow-of-the-oroqen-language-and-culture
* ↑ http://aboutworldlanguages.com/Tungusic-Languages
* ↑ Li and Whaley 2009
* ↑ Oroqen Dialects Lindsay J. Whaley and Fengxiang Li Central Asiatic Journal Vol. 44, No. 1 (2000), pp. 105-130
* Portal de las lengas
# Oropesa

Oropesa es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Oromo

L’oromo (en oromo oromiffa o afaan oromoo) es una lenga coshitica parlada per unes 25 milions de personas en Africa (Etiopia, Kenya).
Es la lenga mai parlada pel pòble oromo, mas foguèt tanben adoptada per d'autres pòbles. Segond d'unes, es una familha de lengas, e la nòrma ISO 639 ne destria cinc:
* gax – oromo de Borana–Arsi–Guji–Walagaa
* hae – oromo oriental
* orc – orma
* gaz – oromo del centre oèst
* ssn – waata

## Alfabet e pronóncia

Après un emplec a l'encòp de l'alfabet latin e del sillabari sabean (de l'amharic), l'alfabet latin foguèt adoptat definitivament en 1991. Las cinc vocalas de l'oromo (dubbachiiftuu: a, e, i, o, u) pòdon èsser cortas o longas. Se son longas, son dobladas dins l'escritura (aa, ee, ii, oo, uu). L'oromo a tanben 21 consonas (las de l'alfabet latin basic, dubbifamaa) e sièis digrafs (qubee dachaa: ch, dh, ny, ph, sh, ts).
Per separar una vocala longa d'una autra tanhenta, s'utiliza l'apostròfa (hudhaa, ex. taa'i, "plegatz la cama"). Se doas consonas se seguisson dins l'escritura, una vocala implicita (a) s'ausís (irra butaa, ex. sirna [sirana]).

## Qualques mots

| Revirada | Mot oromo |
| tèrra | lafa |
| cial/ceu | waakha |
| aiga | bishaan |
| fuòc | ibidda |
| òme | nama |
| femna | naddheen |
| manjar/minjar | nyaaccuu |
| beure | dhuguu |
| grand/beu | guddaa |
| nuech/nueit | alkan |
| jorn | guyyaa |

## Referéncias e nòtas

* ↑ Joan Francés Blanc, Lexic oromo-occitan e occitan-oromo, Edicions Talvera, 2010, ISBN 979-10-90696-04-4 (en linha)
# Oromë

Oromë es, dins la mitologia de John R.R. Tolkien de la Tèrra Mejana, un Vala, atanben conegut amb los noms d'Aldaron, Araw (Sindarin), Bema, Tauron, Lo caçaire dels valar, Lo grand cavalier e Senhor de las forèsts. Es lo fraire de Nessa e marit de Vana.
Pendent los Jorns dels Dos Arbres, quora los Valar se retirèron de la Tèrra Mejana, Oromë continuèt caçant a las forèsts d'aquelas tèrras e foguèt aital lo primièr dels Valar que descobriguèt los elfs a la riba del Lac Cuivienen. Los menèt a Valinor dins lo grand viatge e foguèt lo primièr en los nomentar Eldar.
Coma grand caçaire foguèt celèbre per la sieuna lucha contra Morgoth.
Es lo portaire de la còrna dels Valar (Valaroma) a aun un caval estonant (Nahar).
# Oroso

Oroso es un municipi de la província espanhòla de La Coronha e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
# Panèl senhalant un endrech frequentat pels dròlles en França

Lo panèl senhalant un endrech frequentat pels dròlles es un panèl de senhalizacion qu'indica la proximitat d'una escòla, una colonia de vacanças, un terren de jòcs, etc. Es situat a una distància d'environ 50 mètres del perilh en zòna urbana, e 150 mètres dins la campanha.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de perilh en França
# Panèl senhalant una sortida sus un cai o una riba en França

Lo panèl senhalant una sortida sus un cai o una riba es un panèl de senhalizacion qu'indica que la rota pòt desbocar sus un cai o una riba, e atal del risc de tombar dins l'aiga.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de perilh en França
# Panèl senhalant un perilh en França

Lo panèl senhalant un perilh es un panèl de senhalizacion qu'indica la proximitat d'un perilh, non-definit per los autres panèls de perilhs especifics. Es situat a una distància d'environ 50 mètres del perilh en zòna urbana, e 150 mètres dins la campanha.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de perilh en França
# Panònia

Panònia (Pannonia en latin) es una region anciana de l'Euròpa Centrala situada au sud de Danubi dins leis estats actuaus d'Ongria, de Croàcia, de Serbia, de Bòsnia e Ercegovina, d'Eslovènia, d'Àustria e d'Eslovaquia.
# Panèl de risc de vent lateral en França

Lo panèl de vent lateral es un panèl de senhalizacion qu'indica la possibilitat de vent lateral. Es situat a una distància d'environ 50 mètres del debut del perilh en zòna urbana, e 150 mètres dins la campanha.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de perilh en França
# Panèl de senhalizacion de cedissètz-lo-passatge en França

Lo panèl de senhalizacion de cedissètz-lo-passatge indica l'obligacion per un conductor de cedir lo passatge a l'interseccion als usatgièrs de l'autre rota sens aver a marcar obligatòriament l'arrèst. Lo panèl AB3a es lo senhal de posicion e es implantat als abòrds de l'interseccion ambe la cauçada encontrada ; lo panèl AB3b es lo senhal avançat, implantat en amont de l'interseccion.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Panneau de signalisation de cédez-le-passage en France ».

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de prioritat en França
# Panèl senhalant una cauçada limparosa en França

Lo panèl de cauçada limparosa es un panèl de senhalizacion qu'indica la possibilitat que cauçada siá limparosa. Aqueste panèl es sovent masquetat en defòra de l'ivèrn.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de perilh en França
# Panèl de senhalizacion de circulacion dins los dos sens en França

Lo panèl de circulacion dins los dos sens es un panèl de senhalizacion qu'indica que la circulacion passa a doble-sens. Es utilizat dins l'encastre ont la fin d'un via a sens unic es pas clar, e es generalement utilizat en senhal de posicion.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de perilh en França
# Panèl senhalant una davalada perilhosa en França

Lo panèl senhalant una davalada perilhosa es un panèl de senhalizacion qu'indica una davalada perilhosa e son percentatge, situat a una distància d'environ 50 mètres en zòna urbana, e 150 mètres dins la campanha.

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Panèl de senhalizacion rotièra
* Panèl de senhalizacion rotièra en França
* Panèl de senhalizacion rotièra de perilh en França
# Orgeux

Orgeux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | M. Jean-Pierre Opplert |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 223 | 243 | 261 | 283 | 286 | 247 | 260 | 283 | 291 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 264 | 262 | 274 | 272 | 274 | 280 | 286 | 250 | 219 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 206 | 224 | 209 | 207 | 212 | 202 | 191 | 182 | 175 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 187 | 183 | 240 | 273 | 258 | 337 | 436 | 450 | 464 |
| 2009 | 2010 |
| 465 475 | 472 482 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Orgulh

Orgulh$^,$$^,$$^,$ (Orgueil en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Istòria

Pendent l'Ancian Regime, Orgulh èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, èra del canton de Grisòlas, passèt dins lo canton de Vilabrumièr en l'an VIII, puèi tornèt al canton de Grisòlas en l'an X, coma Noïc.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta |
| 2020 | 2026 | Willy Authesserre | |
| 2016 | 2020 | Catherine Villain | |
| març de 1971 | 2016 | Michel Meesseman | PRG |
| març de 1959 | 1971 | André Cougoureux | |
| | 1959 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Grisòlas; es ara del canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1610, totala: 1632 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 524 | 503 | 503 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 555 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 455 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 459 | | | | Cercar | 986 | 1 241 | 1 301 | 1 335 1 354 |
| 2009 | 2010 |
| 1 403 1 425 | 1 462 1 485 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véser tanben

* Comunas de Tarn e Garona
* Meteorit d'Orgulh

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 34 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* Portal de Lengadòc
# Orgères

Orgères es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Òrna e la region de la Bassa Normandia.

## Geografia

Comunas confrontantas de Orgères :
* Camp-Elevat, Échauffour
Comunas confrontantas d'Orgères :
| Coulmer | Cisai-Saint-Aubin | Cisai-Saint-Aubin, Saint-Évroult-Notre-Dame-du-Bois (par un angle) |
| Lignères | | Échauffour |
| Champ-Haut | Champ-Haut, Échauffour | Échauffour |

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Pierre Féret |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 537 | 611 | 611 | 570 | | 518 | 517 | 517 | 504 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 469 | 422 | 421 | 420 | 386 | 375 | 329 | 337 | 301 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 302 | 292 | 268 | 258 | 274 | 281 | 233 | 234 | 245 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 265 | 228 | 191 | 170 | 184 | 172 | 175 | 175 | 176 |
| 2009 | 2010 |
| 176 181 | 175 180 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Orgeval (Ivelinas)

Orgeval es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Yannick Tasset |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 385 | 1 500 | 1 494 | 1 635 | 1 593 | 1 644 | 1 631 | 1 414 | 1 399 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 283 | 1 259 | 1 305 | 1 330 | 1 341 | 1 302 | 1 374 | 1 348 | 1 373 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 348 | 1 303 | 1 410 | 1 304 | 1 464 | 1 493 | 1 490 | 1 525 | 1 742 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 948 | 2 106 | 3 236 | 3 936 | 4 509 | 4 801 | 5 456 | 5 795 | 5 828 |
| 2009 | 2010 |
| 5 841 5 972 | 5 855 5 985 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Orglandes

Orglandes es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | André Billy |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 344 | 302 | 304 | 297 | 303 | 310 | Cercar | 321 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 332 341 | 338 347 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Normandia
# Orgeval (Aisne)

Orgeval es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Benoît Tronel |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 108 | 115 | 123 | 144 | 145 | 138 | 152 | 154 | 146 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 146 | 152 | 151 | 134 | 126 | 108 | 116 | 107 | 95 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 76 | 69 | 65 | 57 | 61 | 64 | 69 | 57 | 53 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 63 | 50 | 76 | 61 | 60 | 66 | 69 | 69 | 70 |
| 2009 | 2010 |
| 71 74 | 72 75 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Orhan Pamuk

Orhan Pamuk :
| Profession: | escrivan de novèlas |
| País: | Turquia |
| Data de naissença: | 7 de junh de 1952 |
| Luòc de naissença: | Istambol, Turquia |
Ferit Orhan Pamuk (n. en 1952 a Istambol) es un escrivan turc. A recebut lo Prèmi Nobel de Literatura de l'an 2006.
# Orgivèth

Orgivèth$^,$$^,$$^,$ (Orgibet en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Yvette Delclaux |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 260 | 263 | 177 | 164 | 144 | 164 | 172 | 170 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 168 175 | 165 171 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* Portal d'Occitània
# Orgères-en-Beauce

Orgères-en-Beauce es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.

## Istòria

La municipalitat #servir, jos la Revolucion, de quartièr general a una famosa embena de bandolers, los Xofers de Orgères, tanben trucada la Banda de Orgères.
La commune servit, sous la Révolution, de quartier général à une fameuse bande de brigands, les Chauffeurs d'Orgères, aussi appelée la Bande d'Orgères.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gilles Crosnier |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 298 | 299 | 302 | 302 | 380 | 412 | 428 | 447 | 479 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 558 | 545 | 556 | 554 | 598 | 681 | 709 | 702 | 690 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 701 | 705 | 731 | 692 | 686 | 731 | 764 | 749 | 754 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 749 | 856 | 987 | 1 052 | 1 054 | 1 024 | 1 081 | 1 089 | 1 097 |
| 2009 | 2010 |
| 1 113 1 123 | 1 120 1 127 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Parc Zoologic de Bordèu Peçac

Lo Zoologic de Bordèu Peçac qu'ei un deus màgers parcs zoologic de la capitala deu departament de Gironda. Qu'existeish desempuish 1976 e qu'ei proprietat deu zoo francés de La Flêche.
# Parc Nacionau Sierra de las Quijadas

Lo Parc Nacionau Sierra de las Quijadas que's tròba en Argentina dens la Província de San Luis.
Que ho creat en 1991 entà preservar lo son ecosistèma arid, las soas rèstas paleontologicas (que s'an trobadas particularament rèstas de pterosaures) e la soa fauna qui compta dab lo puma, la vop grisa e la mara o lèbe de Patagonia, lo nhandó, lo haucon gris, lo condor e l'agla solitària coroada.
# Parc Nacionau Iguazú

Lo Parc Nacionau Iguazú que's tròba en Argentina dens la Província de Missiones. Que ho creat en 1934 entà emparar las Cataractas d'Iguazú.
Lo territòri deu parc qu'èra poblat pes indians Guaraní a l'arribada deu purmèr europèu: l'espanhòu Álvar Núñez Cabeza de Vaca.
Au cors deu sègle XVII los jesuitas qu'i installèn la soa mission on trabalhavan los indians, atau emparats de l'expletacion causada per l'esclavagisme. Quauques annadas après, los jesuitas qu'avón de las barrar e las loas ruinas barròcas que son uei ua atraccion toristica.
Las cataractas monumentaus que's tròban sus l'Arriu Iguazú.
Ua de las bèstias mei emblematicas de la fauna deu parc qu'ei de segur lo coatí.
# Parc Natural d'Arrábida

Lo Parc Natural d'Arrábida es una resèrva biogenetica situada dins la Sèrra d'Arrábida, al districte de Setúbal, en Portugal.
Lo Parc Natural d'Arrábida foguèt declarat l'an 1976, amb una extension aproximativa de 10 800 ha, en protegint vegetacion maquis de tipe mediterranèu nascuda a aquel microclima amb semblanças a regions adriaticas, coma Dalmàcia. La fauna es fòrça diversificada, malgrat aver sofèrt grandas alteracions dempuèi lo sègle XIX.
Fins al començament del sègle XX èra encara possible d'observar lops, pòrcs senglars e cèrvis. Lo Parc Natural es integrat en rets internacionalas de conservacion. Tot lo sieu territòri es classificat com a Luòc d'Especial d'Interès per la Conservacion de la Natura - Biotòp CORINE. Compren divèrses airals de Resèrva Integrala, coma lo Bòsc del Solitário, lo Bòsc del Vidal e lo Bòsc Tampa.

## Flòra

Dins aquel airal protegit subsistís una vegetacion naturala de granda importància conservacionista, pas sonque dempuèi lo punt d'enguarda nacional mas tanben internacional.

## Fauna

Al Parc Natural d'Arrábida son enregistradas un nombre considerable d'espècias, que 213 vertebrats: 8 d'anfibians, 16 de reptils, 154 d'ausèls e 35 de mamifèrs.
* Portal de Portugal
# Parc Nacional de Toubkal

Lo Parc Nacional de Toubkal es un parc nacional situat dins la cadena montanhosa de l'Atlàs, a 70 Km de Marraquèsh e en la part centrala de Marròc. Foguèt creat en 1942 e a una superfícia de 380 km². Lo cim mai naut es Jbel Toubkal amb 4167 m.

## Lòcs arqueologics

En octubre de 2012 los salafistas sigueren acusats de la destruccion d'una ròca situada dins lo parc e grabada fa 8.000 ans, tanben coneguda com petroglif on i aviá un Solelh com un Dieu.

## Referéncias

* ↑ Souhail Karam, Salafists blamed for destroying pagan rock carving in Morocco in Reuters India, 18 ottobre 2012. URL consultato il 18 ottobre 2012.
* ↑ Melissa Stusinski, Pagan Rock Carving Destroyed In Morocco: Salafists Blamed in The Inquisitr, 17 ottobre 2012. URL consultato il 18 ottobre 2012.
* ↑ Salafists destroy Morocco stone carvings in Sky News Australia, 18 ottobre 2012. URL consultato il 18 ottobre 2012.
* ↑ Region | Morocco Pagan rock carving in Morocco destroyed in Gulf News, 18 ottobre 2012. URL consultato il 18 ottobre 2012.
# Parc Nacionau Los Glaciares

Parc Nacionau Los Glaciares que's en Argentina tròba dens la Santa Cruz.
Que deu lo son nom aus sons glacèrs monumentaus. Lo mei famós qu'ei de segur de Glacèr Perito Moreno.
Que ho creat en 1937 e classificat au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO.
# Parc Nacional del Pico Basilé

Lo Parc nacional del Pico Basilé es un espaci protegit amb la categoria de Parc Nacional en l'illa de Bioko, en la part nòrd del país african de Guinèa Eqüatoriala, aprèp del Golf de Guinèa, en l' ocean Atlantic. A plan de paisatges e vegetacion e tanben plan de primats, menaçats per la caça illegal. En 2007 lo govèrn interdiguèt la caça de divèrsas espècias mès los organismes internacionals an destacat que lo decret non es complís pas.
Lo parc a lo sieu nom per lo Pico Basilé, lo mai naut de Guinèa Eqüatoriala, amb 3.011 m (9.878 pes). Administrativament se troba includit dins la jurisdiccion de la provincia ecuatoguineana de Bioko Nòrd.

## Referéncies

* ↑ https://web.archive.org/web/20160305061707/http://www.lagacetadeguinea.com/141/10.htm
* ↑ http://fundacion-biodiversidad.info/es/inicio/proyectos/buscador/116184-los-cazadores-de-basile-un-reportaje-sobre-la-insostenibilidad-de-la-caza-ilegal-en-guinea-ecuatorial
* ↑ http://www.elsoldemargarita.com.ve/suplementos/vida-de-hoy/primates-en-peligro