OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antisemitisme

L'antisemitisme es l'ostilitat o lo prejutjat cap als josieus coma grop religiós, etnic o racial, que se manifesta coma l'òdi cap a un individú, o coma persecucion institucionalizada e violenta. L'ideologia explicita del nazisme d'Adolf Hitler foguèt l'exemple extrèma de l'antisemitisme, que menèt al genocidi conegut coma olocaust dels josieus europèus al sègle XX.

## Etimologia

La paraula semita fa referéncia a Sèm, que segon los escrichs biblics foguèt lo primièr filh de Noé, paire dels ebrieus, assirians, babilonians, elamitas, arabs e d'autras comunautats de l'Orient Mejan. Per extension, semita comencèt a èsser utilizat per a designar los pòbles parlant las lengas semeticas e las lors realizacions culturalas. Mentre qu'aviá una basa etnica, lo mot semita evoluèt de sa significacion originala cap a un sens novèl, racial aqueste còp.
Lo mot antisemitisme foguèt utilizat pel primièr còp en 1879 pel jornalista Wilhelm Marr dins son libre Zwanglose Antisemitische Hefte (e Wilhelm Scherer utilizèt lo meteis an la paraula antisemiten dins la Neue Freie Presse). Pauc de meses aprèp, Wilhelm Marr fondèt la Liga dels antisemitas (Antisemiten-Liga).

## Tipe d'antisemitisme
### Antisemitisme religiós

Abans lo sègle XIX, l'antisemitisme èra religiós, basat sus las interaccions e las interpretacions del cristianisme e de l'islam a subjècte del judaïsme. Dempuèi que lo judaïsme èra la religion minoritària mai importanta dins l'Euròpa cristiana e lo mond musulman, los josieus èran l'objècte de la violéncia e la persecucion per de motius religioses de la part dels cristians e musulmans, amb una primièra expulsion de França en 1182. A la diferéncia de l'antisemitisme en general, aquel prejutjat es dirigit cap a la quita religion, mas, tocava pas los josieus que s'èran convertits a una autra religion. Las leis qu'enbissián las practicas del judaïsme èran basadas sus l'antisemitisme religiós, coma las expulsions dels josieus de diverses païses europèus pendent l'Edat Mejana.

### Antisemitisme racial

Prenen per origina las idèas antropologicas sus la raça nascudas pendent lo sègle de las Luces, l'antisemitisme racial venguèt la forma dominanta de l'antisemitisme a partir del sègle XIX fins ara. L'antisemitisme racial remplacèt en practica l'òdi del judaïsme coma religion amb coma concepcion dels josieus coma grop racial distincte, pauc se cal la practica religiosa. Amb la pujada de l'antisemitisme racial, las teorias de conspiracion suls josieus planificant la dominacion del mond venguèt una expression populara de l'antisemitisme dempuèi la fin del sègle XIX.

## Vejatz tanben

* Los protocòls dels savis de Sion
* Leis de Nuremberg
* Antisionisme
Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Antisemitisme, sus Wikimedia Commons

## Referéncias

* ↑ (en)Jacob Rader Marcus The Jew in the Medieval World: A Source Book, 315-1791 ed: Hebrew Union College Press 1999 isbn=087820217X
* ↑ (en)Kathleen P. Long Religious differences in France: past and present ed:Kathleen P. Long 2006 p.xxiv
# Antishan

Antishan (Antichan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Toponimia

Era prononciacion qu'ei [anti'chã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : a Antissa en 1235-1236, De Antixano, en latin, en 1387, Antichan (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon tots eths autors, Antishan que vien deth nom latin d'òmi Antistius, dab eth sufixe -anum. Antishan qu'èra era proprietat d'Antistius$^,$.

## Administracion

Lista deths cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| seteme de 2012 | 2026 | Jean-Yves Arné | musician |
| març de 2008 | seteme de 2012 | Noël di Nitto | |
| març de 2001 | 2008 | Bernard Crauste | |
| junh de 1995 | 2001 | Jean-Paul Baldissin | |
| | 1995 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 36, totala: 37 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 150 | 168 | 177 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 134 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 106 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 42 | 50 | 41 | 31 | 21 | 27 | 29 | 30 | 34 34 |
| 2009 | 2010 |
| 37 37 | 37 37 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 era populacion qu'èra de 38 abitants e era densitat qu'èra de 31,93 ab/km².

## Véder tanben

* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Nòtas

* ↑ Sit Toponimia occitana
* 1 2 Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=870&titre=antichan
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 21
* Portau de Gasconha
# Antiòc IV

Antiòc IV epifan (en grèc ancian: Ἀντίοχος ὁ Ἐπιφανής, Antíokhos ho Epiphanês, « Antiòc la manifestacion de dieu »), nascut vèrs 215 avC e mòrt en 164 abC) foguèt rei de l'Empèri seleucida de 175 avC a sa mòrt. Succediguèt a son fraire Seleuc IV e fuguèt seguit per son filh Antiòc V.

## Règne

En 169-168 abC, Antiòc desfaguèt l'Egipte lagida e l'envasiguèt. Mas deguèt lèu daissar sa conquista jos la pression dels romans, pauc desiroses de veire los seleucidas créisser en poissança. De 167 a 164, reprimiguèt una revòlta en Judèa. En 165-164 menèt campanha a l'èst contra los parts, que jos Mitridates Ièr començavan a s'apoderar los territòris iranians dels seleucidas. Antiòc mòriguèt de malautiá en 164 abC.

## Referéncias

* 1 2 Bickerman 1983, p. 20.

## Fonts

* (en) E. Bickerman, 1983, The Seleucid Period, The Cambridge History of Iran, Volume3 (1), The Seleucid, Parthian ans Sasanian Periods, Ehsan Yarshater (editor), p. 3-20, Cambridge, Cambridge University Press.
# Antiòc V

Antiòc V eupator (en grèc ancian: Αντίοχος Ε' Ευπάτωρ, Antíokhos e Eupátôr, « Antiòc d'un bon paire »), nascut vèrs 173 avC e mòrt en 162 abC) foguèt rei de l'Empèri seleucida de 164 avC a sa mòrt. Succediguèt a son paire Antiòc IV e foguèt seguit per son oncle Demetrios Ièr.

## Fonts

* (en) E. Bickerman, 1983, The Seleucid Period, The Cambridge History of Iran, Volume3 (1), The Seleucid, Parthian ans Sasanian Periods, Ehsan Yarshater (editor), p. 3-20, Cambridge, Cambridge University Press.
# Antishan de Frontinhas

Antishan de Frontinhas$^,$$^,$ (Antichan-de-Frontignes en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Nauta Garona e era region d'Occitània, ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
### Comunas limitrofas

Comunas confrontantas de Antishan de Frontinhas :
| Lorda | Sent Pèr d'Ardet | |
| Òra | | Montcauv |
| Frontinhan de Comenge | | Fronsac (per un quadripunt) |

## Istòria

Pendent eth Ancian Regime, Antishan qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Nòsta Dauna. En 1790, Antishan qu'èra deth canton de Sent Biat, en l'an X deu canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan. Oficiaument, Antichan que's mudè en Antichan-de-Frontignes per decret deu 22 de junh 1921.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| març 2001 | 2020 | Bernard Dumail | dentista |
| | 2001 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 95, totala: 96 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 335 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 324 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 262 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 96 | 92 | 71 | 75 | 73 | 84 | 82 | 82 | 81 86 |
| 2009 | 2010 |
| 83 87 | 82 85 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* 2016 : 130

## Véder tanben

* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias

* ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 53
* ↑ http://bdtopoc.org/?city_selected=Antichan-de-Frontignes
* ↑ https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 2 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
* Portau de Gasconha
# Antiòc Ièr

Antiòc Ièr Sôtêr (en grèc ancian: Ἀντίoχoς ο Σωτήρ, Antiochos Sôter, « Antiòc lo salvador»), nascut vèrs 325 avC e mòrt en 261 abC) foguèt rei de l'Empèri seleucida de 281 avC a sa mòrt. Succediguèt a son paire Seleuc Ièr, lo fondador de la dinastia, e fuguèt seguit per Antiòc II.

## Règne

En 292 abC, Antiòc coregís amb son paire Seleuc Ièr e es nomenat vice-rei dels territòris seleucidas de Mesopotamia e d'Iran. Ven rei en setembre de 281 abC, après l'assassinat de son paire.
Lèu, la guèrra esclatèt amb lo vesin egipcian Ptolemèu II e durèt de 280 a 279. Lo conflicte acabat, un novèl dangièr arribèt del nòrd amb l'invasion d'Asia menora per los galatas en 278. Los cèltas, batuts per Antiòc foguèron installats en Galatia. De 274 a 271, la guèrra amb Ptolemèu II reprenguèt.

## Referéncias

* 1 2 Bickerman 1983, p. 19.

## Fonts

* (en) E. Bickerman, 1983, The Seleucid Period, The Cambridge History of Iran, Volume3 (1), THE Seleucid, Parthian ans Sasanian Periods, Ehsan Yarshater (editor), p. 3-20, Cambridge, Cambridge University Press.
# Antitrinitarisme

L’antitrinitarisme designa, dins la teologia crestiana, un ensemble de temptativas de refús dau dògma dau Dieu unic trinitari presents en lo Dieu Creator, Jèsus e en l'Esperit Sant. Èra una vision influéncia durant l'Antiquitat e la premiera partida de l'Edat Mejana amb de corrents coma l'arianisme, lo docetisme e l'ebionisme. Pus tard, inspirèt de movements opausats a la Glèisa de Roma coma lo catarisme occitan e, mai que mai, lo protestantisme.

## Liames intèrnes

* Cristianisme.
* Trinitarime.
# Ans 80

I$^{èr}$ sègle abC. | sègle i | sègle ii
../.. | Ans 60 | Ans 70 | Ans 80 | Ans 90 | Ans 100 | ../..
80 | 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89
Los ans 80 designan sovent los ans 1980 fins a1989.

### Eveniments

* Conquista dels Camps Decumates per Roma. Construccion del limes de Germania.
* Batalha del mont Graupius
* Primièra Guèrra dels Daces.

### Personatges significatius

* Antonius Saturninus
* Clamenç Ièr
* Decebal
* Dion de Pruse
* Domician
* Luc (evangelista)

## Invencions, descobèrtas, introduccions

* Invencion per Eron d'Alexàndria de l'eolipila, primièra maquina de vapor e de reaccion.
* En China, primièra mencion de la pompa de godets permetent d’elevar de tèrra o d’aiga.
* La ret rotièra romana es perlongada en Grand Bretanha fins a las frontièras d'Escòcia.
# Ansa (omonimia)

Ansa qu'ei un toponim:
* Ansa, anciana comuna de Varetons, en Occitània
* Ansa, comuna d'Alsàcia, anciana capitau d'Àustria Anteriora
# Ansa

Ansa (Arhantze en basco o segon Grosclaude Antso, Ance en francés) qu'ei ua anciana comuna bearnesa de Varetons administrada peth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Qu'ei un productor deu hromatge d'Aussau dab l'apellacion A.O.C Aussau-Irati. Lo 1èr de gèr de 2017 que fusionè dab Hiars e que vadó ua comuna delegada dera comuna navèra d'Ansa e Hiars.

## Toponimia

Era prononciacion qu'ei ['ansɔ]. Eras fòrmas ancianas que son Anssa au sègle XIII, Ansse en 1385, Anse en 1487, Ansa en 1538, Ance en 1674, Ance (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIIIau).
Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, lo nom que pòt estar un toponime prelatin com Ansòst (Bigòrra), Ansó (Aragon) e Antsoain (Navarra) o viéner d'un gentilici latin.
Dauzat qu'explica Ansa, com Anse (Ròse), per eth nom latin d'òmi Ansius o Antius.
Segon J. Pagès, citat per Grosclaude, Ansa que vien deth basco Antso (« poi, tuc ») o deth latin incisa, « passatge estret en montanha ».
Miquèu Grosclaude que pensa eth lòc ei pauc latinizat e donc un gentilici latin ei improbable. Foneticament, incisa pòt pas donar Ansa. Que demòran duas possibilitats, lo nom de persona d'origina basca Anso, o enqüèra mei probable, lo mot basco Antso (« poi, tuc »).

## Administracion

Lista deths cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Qualitat |
| junh de 2013 | deceme de 2016 | Corinne Jargoyhen | consolessa delegada (2017- |
| 2008 | mai de 2013 | Gisèle Accoce | |
| junh de 1995 | 2008 | Étienne Ripahette | |
| | 1995 | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 230, totala: 240 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 459 | 461 | 434 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 347 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 299 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 186 | | | | Cercar | 215 | 238 | 241 | 244 256 |
| 2009 | 2010 |
| 242 254 | 242 254 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véder tanben

* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas

* 1 2 3 4 5 Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 51
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 16
* Portau de Bearn
# Ansacq

Ansacq es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Christine Marienval |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 294 | 300 | 317 | 312 | 332 | 328 | 283 | 283 | 294 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 255 | 224 | 231 | 247 | 257 | 241 | 241 | 205 | 194 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 204 | 208 | 181 | 173 | 165 | 167 | 140 | 148 | 133 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 108 | 103 | 88 | 135 | 228 | 263 | 272 | 267 | 269 |
| 2009 | 2010 |
| 270 277 | 272 279 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Ansa (Alsàcia)

Ansa (Ensisheim en alemand estandard e en "francés") qu'ei ua comuna alsaciana qui estó caplòc de l'Àustria Anteriora de 1431 e 1648, e arrond l'annexion per França, sèti deu conselh sobiran d'Alsàcia de 1658 a 1674. Administrativament, qu'ei uei dens lo departament deu Haut Ren e la region deu Grand Èst de l'estat francés.

## Geografia
### Toponimia

Lo nom alemanic qu'ei Ansa. Lo nom alemand Ensisheim qu'ei ua forma arredusida d'Ensigesheim. La toponimia oficiau francesa que prengó la forma alemanda shens cambiament.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Michel Habig (UMP) |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 4 498 | 5 191 | 5 685 | 5 780 | 6 164 | 6 640 | 6 933 | 6 967 | 7 123 |
| 2009 | 2010 |
| 7 205 7 305 | 7 247 7 348 |
| Impossible de compiler l'entrée EasyTimeline : EasyTimeline 1.90 Timeline generation failed: 6 errors found Line 83: bar:1962 from:0 till: 4 498 - Invalid attribute '498' ignored. Specify attributes as 'name:value' pairs. Line 84: bar:1968 from:0 till: 5 191 - Invalid attribute '191' ignored. Specify attributes as 'name:value' pairs. Line 85: bar:1975 from:0 till: 5 685 - Invalid attribute '685' ignored. Specify attributes as 'name:value' pairs. Line 86: bar:1982 from:0 till: 5 780 - Invalid attribute '780' ignored. Specify attributes as 'name:value' pairs. Line 87: bar:1990 from:0 till: 6 164 - Invalid attribute '164' ignored. Specify attributes as 'name:value' pairs. Line 88: bar:1999 from:0 till: 6 640 - Invalid attribute '640' ignored. Specify attributes as 'name:value' pairs. |||||||||
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal d'Alsàcia
# Ansa Ikonen

Aili Ansa Inkeri Ikonen (19 de decembre de 1913, Sant Petersborg – 23 de mai de 1989, Helsinki) es una actritz de cinèma e de teatre finlandesa dau sègle XX.

## Liames intèrnes

* Cinèma finlandés.
# Ansa e Hiars

Ansa e Hiars qu'ei ua comuna navèra de l’estat francés creada per la fusion, lo purmèr de gèr de 2017, de las comunas occitanas d'Ansa e Hiars. Qu'ei ena comunitat de comunas deth Haut Bearn, eth canton d'Auloron e Senta Maria-1, eth departament deths Pirenèus Atlantics e era region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. La comuna navèra qu'a 630 abitants.

## Administracion

Lista deths cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 2017 | 2026 | Jean-Claude Coste | divèrs esquèrra | conselhèr departamentau |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

Per era demografia de cada comuna abans 2019, véder a Ansa e a Hiars.
| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion (darrèra populacion legala) | Densitat (ab/km²) |
| Ansa | 64020 | 10,12 | 227 (2018) | 22,43 |
| Hiars (caplòc) | 64225 | 13,71 | 386 (2018) | 28,15 |
| Ansa e Hiars | 64225 | 23,83 | 615 (2019) | 25,81 |

## Véder tanben

* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas e referéncias

* ↑ "Arrêté du 19 juillet 2016 portant création de la commune nouvelle d'Ance Féas", Journal officiel de la République française n°0015 du 18 janvier 2017 texte n° 23, suu site "Légifrance".
* Portau de Bearn
# Ansalonga

Ansalonga es una comuna del Principat d'Andòrra, situada dins la parròquia d'Ordino. Se tròba a 1331 m d'altitud. En 2013 comptava 55 abitants.
# Ansan

Ansan pòt èsser :
* Ansan, la comuna de Gers
* Ansan, una vila Gyeonggi (Parçan), Corèa del Sud
* Ansan, una montanha de Gangwon (Parçan), Corèa del Sud
# Alborea

Alborea es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Alborge

Alborge es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
# Albondón

Albondón es un municipi de la província espanhòla de Granada e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Alborache

Alborache (en catalan: Alboraig) es un municipi de la comarca de la Foia de Bunyol, situat administrativament dins la província de Valéncia, al País Valencian. Comptava 1.238 abitants en 2013 per una superficia totala de 27,33 km².
Modèl:Portal País Valencian
# Alboraia

Alboraia es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Albox

Albox es un municipi de la província espanhòla d'Almería e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Albonese

Albonese (en pavés lombard: Albunes) es un vilatge lombard, situat dins la província de Pavia en Lombardia, Itàlia. Sa populacion èra estimada a 565 abitants lo 31 de decembre de 2011. Sa superfícia totala es 4,33 km².
# Albons

Albons es una comuna de la província espanhòla de Girona, en Catalonha.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Afirmat dins: Relacion de Municipis e los sieus Còdis per Províncias lo 1r de genièr de 2019. Data de publicacion: 8 de febrièr de 2019. Ostal d'edicion: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha.
* 1 2 URL de la referéncia: http://www.idescat.cat/pub/?id=aec&n=925&t=2016.
* ↑ Afirmat dins: Registre municipal d'Espanha de 2023. Autor: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha. Data de publicacion: 13 de decembre de 2023.
* Portal de Catalonha
# Albornos

Albornos es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon .
# Antonomia

En semantica, son antonimas las unitats lexicaus que son de sens opausat o contrari. Los antonims se pòden destriar en foncion de la relacion qu'existeish entre eths :
* pòden estar complementaris quan son en oposicion exclusiva. L'un es la negacion vertadèra de l'aute e la negacion de l'un deus dus implica l'afirmacion de l'aute (ex. : òc/non, viu/mòrt).
* pòden estar dens ua relacion d'oposicion exclusiva mès tanben gradabla. En occitan, es generaument lo cas de quauques adjectius (ex. : praube/ric, bon/maishant, hred/caud, petit/gran).
* pòden presentar, en mei de l'oposicion exclusiva, ua relacion de reciprocitat (ex. : crompar/véner, hemna/marit, davant/darrèr).

## Ligams intèrnes

* Omonimia
* Gramatica
* Paronomia
* Semantica
* Sinomimia
# Antonio Stradivari

Antonio Stradivari (Italia, c. 1644 - Cremona, lo 18 de deceme de 1737) qu'ei lo laütièr lo mei famós de tots los temps. que signava deu son nom latin Stradivarius e per aquesta rason los sons instruments que son aperats.
Que's cred que ho aprenedís dens lo talhèr de Nicolò Amati. En 1680 qu'aubrí la soa botiga suber la plaça San Domenico de Cremona. Qu'aquesí lèu ua grana reputacion en desenvolopant los son instruments pròpis, çò qui vòu díser que he recercas suber la diferentas espessor de husta, la qualitat d'aquestas, la composicion e color deu vernís, l'inclinason de las vòutas (taula e hons) e lo dessenh de mòtle pròpis.
A despart deus vriulons qui 'u hen vàder, Stradivari qu' ei tanben l'autor (en quantitats mendras) d'autas menas d'instruments : violoncèl, guitarra, mandolina, arpa, vriulon alto. Que signava dab ua etiqueta on escrivèva en latin (segon l'annada) :
Antonius Stradivarius Cremonensis Faciebat Anno 1720
Per'mor d'aquò, lo terme neolatin stradivarius que son emplegats entà referí's aus instruments qui n'ei l'autor.
Deus 1 100 instruments que's cred que he (de segur que n'i qui no he pas que supervisar la loa fabricacion) sonque 650 be remanan dens estats mei o mens bons de conservacion ; un deus mei famós, lo lo Messia (tornat descobert peu laütièr Francés Jean-Baptiste Vuillaume) qu'ei enqüera conservat nau (a maugrat qui la soa autenticitat be sia discutida).

## Galeria de vriulons estradivaris

* Lo Messia, lo mei famós deus vriulons.
* Stradivarius deus HellierStradivarius deus Hellier
* Segon vriulon Palatin (stradivarius deu Palais Reiau de Madrid), pertanhent au quatuor de straduvarius Palatins.
* Stradivarius de 1703, Musèu deus Instruments de Musica, Berlin.
* Stradivarius deu Metropolitan Museum of Art, 1717

## Galeria de violoncèls estradivaris

* Lo Duport
* Lo Servais
* Lo Davidov dab Jacqueline du Pré
* Barjansky dab Julian Lloyd WebberBarjansky dab Julian Lloyd Webber