OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vidai

Vidai es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Òrna e la region de la Bassa Normandia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Mauricette Decroix |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 197 | 246 | 240 | 237 | | 225 | 303 | 302 | 246 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 206 | 131 | 163 | 179 | 199 | 188 | 183 | 169 | 144 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 133 | 114 | 102 | 102 | 108 | 102 | 101 | 98 | 94 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 83 | 76 | 62 | 55 | 40 | 62 | 72 | 73 | 74 |
| 2009 | 2010 |
| 76 76 | 78 79 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Vida (omonimia)

Lo nom vida se pòt referir a divèrsas causas
* La primièra mai espandida se referís a la biologia, la vida.
* Lo mot tanben pòt remandar a las vidas, de tèxtes biografics suls trobadors.
# Victòria (omonimia)

Victòria se pòt referir a:
* la victòria, lo fach de véncer
* la reina Victòria o Victòria I dau Reiaume Unit
* de noms de luòcs:
** Victòria (Estat), estat d'Austràlia
** Victòria (Cameron), vila
** Victòria (Canadà), vila
** Victòria (Hong Kong), vila
** Victòria (Malta), vila
** Victòria (Seichèlas), vila
** lei cascadas Victòria
** lo Grand Desèrt Victòria
** l'illa Victòria
** lo lac Victòria
** lo mont Victòria (Canadà)
** lo mont Victòria (Nòva Guinèa)
** la tèrra Victòria (Antartida).
# Villamanín

Villamanín es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Villamartín de Campos

Villamartín de Campos es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Villamayor de Campos

Villamayor de Campos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Villamantilla

Villamantilla es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
# Villamartín

Villamartín es un municipi de la província espanhòla de Cadis e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Villamartín de Don Sancho

Villamartín de Don Sancho es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Villamayor de Calatrava

Villamayor de Calatrava es un municipi de la província espanhòla de Ciudad Real e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Villamayor

Villamayor es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Villamayor de Gállego

Villamayor de Gállego es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
# Villamayor de Monjardín

Villamayor de Monjardín es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
# Vega de Tera

Vega de Tera es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Vega de Tirados

Vega de Tirados es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Vega de Liébana

Vega de Liébana es un municipi de la província de Cantàbria.
# Vega de Santa María

Vega de Santa María es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Vega de Espinareda

Vega de Espinareda es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Vega de San Mateo

Vega de San Mateo es un municipi de la província espanhòla de Las Palmas dins la Comunautat Autonòma de las Illas Canàrias.
# Vega de Ruiponce

Vega de Ruiponce es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Vega de Valcarce

Vega de Valcarce es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Vega de Infanzones

Vega de Infanzones es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Vega de Pas

Vega de Pas es un municipi de la província de Cantàbria.
# Sorbey (Mòsa)

Sorbey es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Petit |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 384 | 425 | 491 | 495 | 533 | 561 | 580 | 607 | 540 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 504 | 494 | 472 | 445 | 439 | 444 | 409 | 406 | 360 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 344 | 304 | 293 | 259 | 255 | 263 | 264 | 219 | 240 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 229 | 192 | 184 | 165 | 139 | 166 | 193 | 198 | 210 |
| 2009 | 2010 |
| 222 233 | 234 244 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Sorbey

Sorbey pòt essèr:
* Sorbey, una comuna de Mòsa
* Sorbey, una comuna de {}
# Sorbey (Mosèla)

Sorbey es una comuna francesa administrada per lo departament de Mosèla de la region de Lorena.

## Geografia

Sorbey A situat al sud-es de Mètz. Lo vilatge es sus la rota de Mètz (D999) après Courcelles-sus-Nied. La separacion de Poncillon al sud del ban communal. Modèl:…
Sorbey est situé au sud-est de Metz. Le village est sur la route de Metz (D999) après Courcelles-sur-Nied. L’écart de Poncillon au sud du ban communal. Modèl:…

### Comunas vesinas
## Istòria

* Vilatge del Saulnois en País messin.
* Citat per las primièras fes l'an 1178.
* Dépendait Del abbaye Sant-Vincent de Mètz
* Pòble destruit l'an 1518 per Franz von Sickingen
* Poncillon es lo banc d'una distincion, #qu'es inclus en una baronnie a partir de 1748, en avent apertengut a las familhas Lespingal e Pauline de Elbeuf.
En 2006, la municipalitat es labellisé una flor al concors de las vilas e pòbles fleuris. Recep una segonda flor l'an 2008.
Un nòu lotissement L'Anautit Jardin aculhiràModèl:Quand 26 abitacions.
* Village du Saulnois en Pays messin.
* Cité pour la première fois en 1178.
* Dépendait de l'abbaye Saint-Vincent de Metz
* Village détruit en 1518 par Franz von Sickingen
* Poncillon est le siège d'une seigneurie, qui est inclus dans une baronnie à partir de 1748, ayant appartenu aux familles Lespingal et Pauline d'Elbeuf.
En 2006, la commune est labellisé une fleur au concours des villes et villages fleuris. Elle reçoit une deuxième fleur en 2008.
Un nouveau lotissement Le Haut Jardin accueilleraModèl:Quand 26 habitations.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Lucienne Schmitt |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 276 | 302 | 323 | 294 | | 287 | 287 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 292 | 303 | 278 | 283 | 270 | 256 | 253 | 216 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 220 | 220 | 224 | 202 | 217 | 209 | 194 | 176 | 187 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 202 | 186 | 179 | 267 | 375 | 364 | 327 | 327 | 328 |
| 2009 | 2010 |
| 328 338 | 326 336 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* 1 2
* Portal de las comunas de França
# Sorbas

Sorbas es un municipi de la província espanhòla d'Almería e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Sorbiers (Auts Aups)

Sorbiers (Sorbiers en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Yves Rabasse |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 228 | 126 | 130 | 179 | 168 | 156 | 162 | 162 | 149 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 132 | 127 | 131 | 136 | 122 | 113 | 115 | 107 | 110 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 113 | 109 | 105 | 75 | 67 | 59 | 60 | 36 | 38 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 26 | 19 | 20 | 28 | 36 | 54 | 38 | 37 | 36 |
| 2009 | 2010 |
| 38 40 | 41 43 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Referéncias

* ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa a la pagina 73

## Nòtas

* Portal dau Daufinat
* Portal d'Occitània
# Sorbais (Aisne)

Sorbais (Aisne) es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
== Geografia ==.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Henri Brossier |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 715 | 759 | 754 | 778 | 848 | 844 | 848 | 829 | 830 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 831 | 790 | 745 | 666 | 651 | 624 | 605 | 597 | 589 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 572 | 550 | 516 | 468 | 475 | 492 | 436 | 422 | 466 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 460 | 412 | 354 | 337 | 308 | 286 | 277 | 276 | 274 |
| 2009 | 2010 |
| 272 278 | 272 277 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Sorbets

Sorbets pòt èsser :
* Sorbets, la comuna de Gers
* Sorbets, la comuna de las Lanas
# Villayón

Villayón es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
# Villaz

Villaz en arpitan (Villaz en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.

## Geografia

Villaz A situat a qualques quilomètres al nòrd-es del aglomeracion annécienne, al pè del Parmelan.
Lo ponch çò de mès bas n'altitud de la municipalitat, 455 mètres (a Onnex), a format de la confluence del Orgulhós e de la Fillière del temps que lo ponch mai elevat es lo rocher del Béard (jos la punta de la Anglette) #que culmini a Unitat|1597|mètres}}.
La municipalitat a vorejat al sud per l'Orgulhós e a l'oèst per la Fillière. D'aqueles dos rius grimpent dels coteaux en formant un scenari al pè del massís de las Hitas e sustot de la montanha del Parmelan. Lo scenari pren final quand comença las pendentas tampas d'una bòsc de conifères del Parmelan #que forma una falaise surplombant lo vilatge : lo cap del Parmelan.
Villaz est situé à quelques kilomètres au nord-est de l'agglomération annécienne, au pied du Parmelan.
Le point le plus bas en altitude de la commune, 455 mètres (à Onnex), est formé par la confluence du Fier et de la Fillière tandis que le point le plus élevé est le rocher du Béard (sous la pointe de l'Anglette) qui culmine à 1 597 mètres.
La commune est bordée au sud par le Fier et à l'ouest par la Fillière. De ces deux rivières grimpent des coteaux formant un plateau au pied du massif des Bornes et notamment de la montagne du Parmelan. Le plateau prend fin lorsque commence les pentes couvertes d'une forêt de conifères du Parmelan qui forme une falaise surplombant le village : la tête du Parmelan.

### Comunas vesinas
## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Emin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 355 | 639 | 584 | 634 | | 774 | | 862 | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 878 | 826 | 814 | 798 | 795 | 832 | 801 | 844 | 815 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 742 | 712 | 705 | 665 | 674 | 683 | 630 | 586 | 643 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 598 | 612 | 814 | 1 129 | 1 602 | 2 068 | 2 309 | 2 414 | 2 519 |
| 2009 | 2010 |
| 2 624 2 689 | 2 818 2 888 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portau de Savòia (Arpitània)
# Villazopeque

Villazopeque es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Ville-Dommange

Ville-Dommange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .

## Istòria

Villedommange Apareis per las primièras fes al Mièja Edat jol nom latinisé de Villa Dominica. Al cors dels sègles, lo nom de la municipalitat evoluciona : en 1301, ven Villedommange (cossí uèi), de contunh la graphie vària encara e en 1835 apareis Ciutat-Dommange, orthographe represa suls murs de la cooperativa actuala.
Villedommange apparaît pour la première fois au Moyen Âge sous le nom latinisé de Villa Dominica. Au cours des siècles, le nom de la commune évolue : en 1301, il devient Villedommange (comme aujourd'hui), puis la graphie varie encore et en 1835 apparaît Ville-Dommange, orthographe reprise sur les murs de la coopérative actuelle.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Frédéric Massonot |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 495 | 419 | 416 | 498 | 511 | 444 | 457 | 424 | 440 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 404 | 394 | 394 | 379 | 418 | 431 | 450 | 455 | 502 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 516 | 542 | 536 | 519 | 511 | 498 | 470 | 439 | 475 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 465 | 449 | 427 | 447 | 473 | 461 | 424 | 419 | 414 |
| 2009 | 2010 |
| 415 429 | 419 432 |
| Impossible de compiler l'entrée EasyTimeline : EasyTimeline 1.90 Timeline generation failed: 7 errors found Line 60: bar:1831 from:0 till: 511 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '511' not within range as specified by command Period. Line 73: bar:1896 from:0 till: 502 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '502' not within range as specified by command Period. Line 74: bar:1901 from:0 till: 516 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '516' not within range as specified by command Period. Line 75: bar:1906 from:0 till: 542 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '542' not within range as specified by command Period. Line 76: bar:1911 from:0 till: 536 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '536' not within range as specified by command Period. Line 77: bar:1921 from:0 till: 519 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '519' not within range as specified by command Period. Line 78: bar:1926 from:0 till: 511 - Plotdata attribute 'till' invalid. Date '511' not within range as specified by command Period. |||||||||
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Villazala

Villazala es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Ville

Ville pòt essèr:
* Ville, una comuna d'Oise
* Ville, una comuna de {}
# Villaviudas

Villaviudas es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Villayerno Morquillas

Villayerno Morquillas es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Villazanzo de Valderaduey

Villazanzo de Valderaduey es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Ville-Houdlémont

Ville-Houdlémont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.

## Geografia

La municipalitat es délimitée al nòrd e a l'oèst per la frontièra bèlga #que la separa de la província de Luxemborg. Los pòbles bèlgas los mai prèps son Signeulx al nòrd-oèst e Sant-Remy a l'oèst.
La commune est délimitée au nord et à l’ouest par la frontière belge qui la sépare de la province de Luxembourg. Les villages belges les plus proches sont Signeulx au nord-ouest et Saint-Remy à l’ouest.

### Comunas vesinas
## Istòria

Vilatge de l'anciana província del Barrois, Vila-Houdlémont es una municipalitat constituida per dos ancians noyaux villageois : Houdlémont e mai recentament Ciutat. Aquelas doas comunitats son distants de divèrses centenats de mètres la una de l'autre mas partejan uèi una destinada comuna. Existís sustot un « pichon castèl » al centre de Ciutat, ancian ostal de mèstre en datant de 1885 e telefonada « lo castèl » (actual banc de la societat Cœur de Cogant edicions).
La reünion de Ciutat (antany Vila-a lo-Montois) e de Houdlémont #donar Vila-Houdlémont.
Village de l'ancienne province du Barrois, Ville-Houdlémont est une commune constituée par deux anciens noyaux villageois : Houdlémont et plus récemment Ville. Ces deux communautés sont distantes de plusieurs centaines de mètres l'une de l'autre mais partagent aujourd'hui une destinée commune. Il existe notamment un « petit château » au centre de Ville, ancienne maison de maître datant de 1885 et appelée « le château » (actuel siège de la société Cœur d'Occident éditions).
La réunion de Ville (autrefois Ville-au-Montois) et de Houdlémont donna Ville-Houdlémont.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Laurent Verron |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 270 | 239 | 325 | 422 | | 510 | 580 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 556 | 515 | 499 | 507 | 497 | 472 | 462 | 455 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 472 | 475 | 456 | 400 | 355 | 348 | 347 | 329 | 332 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 332 | 520 | 504 | 512 | 504 | 531 | 572 | 587 | 603 |
| 2009 | 2010 |
| 618 630 | 635 647 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Virus Ebola

Lo virús Ebola es un virús fòrça dangeirós per l'èsser uman e per leis autrei primates que fa partida de la familha dei Filovirus. Son nom vèn dau riu Ebola situada dins la vila de Yambuku (Republica Democratica de Còngo) onte foguèt identificat en 1976. Es a l'origina d'una fèbre emorragica fulminanta transmesa per divèrseis espècias de ratapenadas africanas ò per lo contacte ambé de primats ja contaminats. Diferentei formas de fèbre Ebola foguèron identificadas dempuei leis annadas 1970. Totei presentan de taus de mortalitat fòrça importants que van de 50 a 90% car existís ges de tractament. Cada epidemia de fèbre Ebola es donc l'objècte de mesuras fòrça importantas per limitar son desvolopament.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en) Imatge publicat sus flickr per los CDC (août 2014).
# Virus de l'immunodeficiéncia umana

Lo virus de l'immunodeficiéncia umana (abreujat VIU en occitan e HIV en anglés) qu'ei un retrovirus responsable, en çò deus umans, deu sindròm de l'immunodeficiéncia aquesida (SIDA) e qui's multiplica en parasitant las cellulas immunitàrias umanas en tot utilizar la loa maquinaria cellulara entà reprodúser lo son cabau genetic e prodúser las soas proteïnas en tot panar los lipids de la membrana cellulara per se'n har ua.
Com tots los virus, non pòt pas estar vertaderament considerat com un èste viu puish que n'a pas cap de metabolisme, n'a pas cap besonh de's neurir e non creish pas. Qu'ei per aquesta rason qui deu parasitar ua cellula entà poder proheitar deu son metabolisme e deus sons organets entà reprodúser lo son ARNg e las soas proteïnas, e atau, mantuns autes VIU.
Enlòc de morir (puish qu'ei pas viu), un virus non pòt pas sonque pèrder la soa capacitat d'infectar (per'mor de la degradacion de las soas proteïnas o deu son acid nucleïc, aquiu donc, l'ARNg). Dens lo cas deu VIU, lo contacte dab l'aire que'u hè pèrder aquesta capacitat au cap d'ua brèva estona.
En çò deus felins (gat o tigre per exemple) lo VIF (FIV en anglés) qu'ageish deu medish biais mes que cau solinhar que lo virus uman non pòt pas estar transmetut aus felins e vicevèrsa. Aquò que's deu a la grana especificitat de las glicoproteïnas deus virus qui an per foncion de "s'arrapar" a las proteïnas (hèra diferentas d'ua espècia a ua auta) de la membrana de las cellulas entà las infectar.
Au dia de uei, non i a pas cap tractament qui pòsca eliminar lo VIU d'un organisme. Los sols tractaments existints que son los qui se las ac viran entà isolar lo virus e estancar atau lo son desenvolopament mercés a ua presa regulara e de potingas hèra caras.

## Estructura

Lo cabau genetic (o genòma) deu VIU qu'ei contiengut dens duas moleculas d'ARN genomic (ARNg). Aqueths ARNg que son embarrats dens ua caisha proteïca aperada nucleocapsida (constituida de las proteïnas p6 e p7). Au ras deus dus tròç d'ARNg be's tròban enzims: la transcriptasa invèrsa p64, la proteasa p10 e l'integrasa p32. La transcriptasa invèrsa que transcriu l'ARN en ADN entà qui la cellula infectada lo pòsca léger e atau sintetizar las proteïnas viralas.
La nucleocapsida qu'ei contienguda dens ua auta caisha proteïca aperada capsida constituida de proteïnas p24.
Au son torn, aquera capsida qu'ei entornejada per ua membrana lipidica (formada peus lipids de la membrana de la cellula parasitada qui a produsit lo virus). Aquera membrana qu'ostenda las glicoproteïnas gp41 e gp 120; aquera darrèra que capèra la purmèra e qu'a per foncion de s'arrapar a la cellula de parasitar (dens lo cas deu VIU : los linfocits T4)

## Nòtas

* ↑ Human Immunodeficiency Virus.
# Virton

Virton es una comuna de la província bèlga de Luxemborg.