OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Africa Orientala Alemanda

L'Africa Orientala Alemanda foguèt una colonia alemanda africana de l'Empèri coloniau Alemand. Existiguèt de 1885 a 1919 e s'estendiá sus Burundi, Rwanda e sus la partida continentala de Tanzania. Après la desfacha alemanda a l'eissida de la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt partejada entre Reiaume Unit, Belgica e Portugal.
# African Safari

L'African Safari qu'ei un deus principaus parcs zoologics pròches de Tolosa. Qu'ei situat suu territòri de la comuna de Plasença deu Toish.
Lo zoo que compta dab un parc african on los animaus e son en mieja libertat e qui's vesita en auto, ua piscina dab otarias on e's presentan espectacles, ua bòrda entaus mainatges, un vivarium, un bacin dab un ipopotame, papagais en mieja libertat muishats en espectacles, centeas d'autas bèstias e tanben botigas e parcatge.

## Ligam extèrne

* sit oficiau.
# Africa Australa

L'Africa Australa es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Angòla
* Botswana
* Comòras
* eSwatini
* Lesotho
* Madagascar
* Malawi
* Maurici
* Moçambic
* Namibia
* Sud-Africa
* Zambia
* Zimbabwe
# Africa de l'Oèst

L'Africa de l'Oèst es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Benin
* Burkina Faso
* Cap Verd
* Còsta d'Evòri
* Gàmbia
* Ghana
* Guinèa
* Guinèa Bissau
* Libèria
* Mali
* Nigèr
* Nigèria
* Senegal
* Sierra Leone
* Tògo
# Africa de l'Èst

L'Africa Orientala es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Burundi
* Jiboti
* Eritrèa
* Etiopia
* Kenya
* Oganda
* Rwanda
* Seichèlas
* Sodan del Sud
* Somalia
* Tanzania
# Africa romana

L' Africa romana s'espandís d'èst cap a l'oèst, del Golf de Gabés sus las costas atlantics de de Marròc d'ara. Las províncias de Cirenaïca e d'Egipte son pas inclusidas dins l'ensems regional, perque aquelas doas províncias son tractadas de bias destriat dins las fonts anticas. Geograficament, de desèrts las separan del rèste d l'Africa del nòrd, alara que Tripolitània e Leptis Magna son dins la continuitat territoriala de l’Africa del Nòrd. Culturalament, son dins l'airal ellenistic, plan destriada de la zona punica puèi romana. Fin finala, administrativament, Egipte de totjorn èra un cas diferenciat dins l'Empèri roman, e Cirenaïca foguèt mai d'un còp ligada a Creta, tèrra abitda mai pròcha.
Roma compta en Africa fins a uèit províncias diferentas (d'èst cap a l'oèst): Tripolitània, Bizacena, l'Africa Proconsulària, las Numidias: Numidia Cirtèa e Numidia militara, las Mauritànias: Mautitània Cesariana, Mauritània Sitifiana e Mauritània Tingitana.
Evolucion administrativa de las províncias africanas :
| Abans la conquista | Cartage | Reialme de Numidia orientala | Numidia occidentala | Reialme de Mauritània | Reialme de Mauritània | Reialme de Mauritània | Reialme de Mauritània |
| – 146 | Africa | Numidia | Numidia | Mauritània | Mauritània | Mauritània | Mauritània |
| – 105 | Africa | Numidia orientala | Numidia occidentala | Mauritània | Mauritània | Mauritània | Mauritània |
| – 45 | Africa Vetus | Africa Nova | Numidia occidentala | Mauritània orientala | Mauritània orientala | Mauritània orientala | Mauritània occidentala |
| – 27 | Africa proconsulara | Africa proconsulara | Africa proconsulara | Reialme de Mauriània | Reialme de Mauriània | Reialme de Mauriània | Reialme de Mauriània | Reialme de Mauriània |
| 40 – 42 | Africa proconsulara | Africa proconsulara | Africa proconsulara | Mauritània cesariana (annexée en 40) | Mauritània cesariana (annexée en 40) | Mauritània tingitana | Mauritània tingitana |
| abans 200 | Africa proconsulara | Africa proconsulara | Africa proconsulara | Numidia | Mauritània cesariana | Mauritània cesariana | Mauritània tingitana |
| Après la reforma de Dioclecian | Proconsulara (Nòrd) | Bizacena (Centre) | Tripolitània (Sud Èst) | Numidia (partetjada entre 303 e 314) | Mauritània cesariana | Mauritània sitifiana (284 – 288) | Mauritània tingitana |

## Notas e referéncias

* ↑ L'istorian Solin dona dins sa Collectanea Rerum Memorabilium una descripcion geografica de l'Africa del punt de vista roman: « A la Zeugitana comença Africa, oposada a Sardenha pel cap d'Apollon, e pel cap de Mercuri, a Sicília. S'espandís sus dos bauces, que l'un es nomenat lo cap Blanc, e l'autre, qu'es en Cirenaïca, lo cap Ficonte. Pel golf Cretés, es oposada al golf de Creta, e salhís del costat del Tenare en Lacònia. Pels sables de Catabatme, dintra en Egipte, dins la partida vesina de la Cirenaïca, e se perlonga entre las doas Sirtas (…)»
# Antiloop

Antiloop èra un grop anglofòn de Suècia de musica electronica al som a la tota fin de las annadas 90, emblematic a-n'aquesta periòda de l'estili trance (estili derivat directament de la tècno e aparentat al jos-genre dream, estilis e genres de segur eissits de l'evolucion de la house dins las annadas 1990). Es estat fondat en 1994 pel duò David Westerlund e Robin Söderman.
Lor titòl mai popular, In my mind, es estat un gròs tube en 1998 capvath Euròpa tota, uèi encara l'un dels mai emblematic de la trance. Los dos autres tròcis mai coneguts, tubes tanben contemporanèus de In my mind, son Nowhere to hide e Believe.
Antiloop es inactiu dempuèi 2002.

## Títols mai coneguts

* In my mind (1998)
* Nowhere to hide (1998)
* Believe (1999)
* Start Rockin (2000)
* Only U (2000)

## Referéncias

* ↑ https://www.chartsinfrance.net/Antiloop/In-My-Mind-s2686.html
* ↑ https://www.chartsinfrance.net/Antiloop/Nowhere-To-Hide-s2825.html
# Antilly (Oise)

Antilly es una comuna francesa situada administrativament dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Benoît Hamelin |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 164 | 133 | 145 | 120 | | 148 | 157 | 160 | 176 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 158 | 158 | 166 | 216 | 258 | 201 | 209 | 258 | 281 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 248 | 233 | 200 | 168 | 196 | 191 | 186 | 215 | 213 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 161 | 190 | 233 | 241 | 271 | 313 | 341 | 333 | 333 |
| 2009 | 2010 |
| 326 338 | 319 330 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Antimeridionalisme

L'antimeridionaisme es un òdi dels franceses als pòbles del "Miègjorn", inclusent los occitans, basques, catalans, còrses, padans, etc.
Segon Pèire Escudèr, aqueste òdi "nascut dempuèi lo sègle setzen e vengut ideologia nacionala a partir de l'absolutisme loïsquatorzenc".
L'antimeridionalisme francés jos la Tresena Republica èra major e inclús la Vergonha, un lingüicidi contra la linguacultura occitana.

## Veire tanben
### Bibliografia

* Patrick Cabanel, Mariline Vallez. La haine du Midi : l'antiméridionalisme dans la France de la Belle Époque. La haine du Midi : l'antiméridionalisme dans la France de la Belle Époque. Apr 2000, Toulouse, France. pp.87-97. https://shs.hal.science/halshs-00177753/.
* Silvano Montaldo. En finir avec Cesare Lombroso ?. Passés Futurs, 2019, Les vitrines de l'humanité, 6, https://www.politika.io/fr/notice/finir-cesare-lombroso.
* L’antiméridionalisme: imaginaire et politique. Huysmans: politique et religion, 2009. pp.117-136. https://classiques-garnier.com/huysmans-politique-et-religion-l-antimeridionalisme-imaginaire-et-politique.html
* Laurent Alibert, « Jean-Claude Dinguirard, L’épopée perdue de l’occitan (1983) », Revue des langues romanes [En ligne], Tome CXXV n°1 | 2021, mis en ligne le 01 mai 2021, consulté le 01 octobre 2023. URL : http://journals.openedition.org/rlr/4303 ; DOI : https://doi.org/10.4000/rlr.4303
* Regards géopolitiques sur les frontières - Paris : L'Harmattan, 2007 - 231 p. : ill. - Culture et politique - ISBN: 9782296168725 - Permalink: http://digital.casalini.it/9782296168725 - Casalini id: 4883465
* Olivier Vernier. Des aspirations identitaires sous l’Etat français : les projets de découpage provincial du Sud-Est (1940-1944). Le Midi dans la nation française. Actes du 126e Congrès national des sociétés historiques et scientifiques, « Terres et hommes du Sud », Toulouse, 2001. https://www.persee.fr/doc/acths_0000-0001_2002_act_126_2_4939.

### Articles connèxes

* Epopèia occitana

### Ligams extèrnes

* https://ethnolinguiste.org/

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

* ↑ Del tèrme antropologic anglés "linguaculture" de Paul Friedrich (lingüista), que dich que la lenga e la cultura d'un pòble son totjorn estrechament ligats, e es pas possible de distinguir l'un de l'autre.

### Referéncias

* ↑ https://muse.jhu.edu/article/788582/summary
# Antimeridionalisme francés jos la Tresena Republica

L'antimeridionalisme francés jos la Tresena Republica es un òdi contra los abitants del "Miègjorn" francés: occitans, basques, catalans, etc.. Èra plan en vòga a la fin del sègle XIX e a la debuta del sègle XX. Tira sas originas d'una lectura lingüistica, economica, culturala e memoriala del país e del procediment de construccion dels etnotipes dins lo qual las populacions del Miègjorn son jutjadas barjacairas, vanitosas, indolentas perque la vida lor seriá facila a causa del climat ensolelhat, governadas per las passions e pas per la rason. Los antimeridionalistas jutjan la conquista romana, l'accion de Joana d'Arc o la Revolucion Francesa coma responsablas de la predominança meridionala dins la societat.
L'òdi de las gents del Miègjorn es promogut per una partida de la drecha nacionalista. Lo patriotisme dels Meridionals es mes en dobte, son jutjats coards e indiferents, e pendent la desfacha de la batalha de Lorena en 1914 lèu fach declarats colpables. Los òmes politics del Sud, Leon Gambetta e Ernèst Constanç en cap, son denonciats coma s'essent apoderats del poder per populisme per tal d'acaparar las riquesas del Nòrd e los redistribuïr dins lo Sud. Enfin, las gents del Sud son presentadas coma apartenissent a una "raça" gangrenada pels protestants e sustot los josieus amb los quals trabalharián a prene o poder. Lor comportament general seriá la consequéncia de la conformacion de lor cervèl.

## Veire tanben
### Articles connèxes

* Antimeridionalisme
* Racisme
* Vergonha
# Antillón

Antillón es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
# Antilòp

Lo tèrme antilòp designa de nombrosas espècias de romiaires als artelhs egals indigènas de divèrsas regions d'Africa e d'Eurasia.
Los antilòps comprenen un taxon de bordilhièr (grop divèrs, wastebasket taxon en anglés) al sen de la familha dels bovids, englobant totes los romiaires del Mond Vièlh que son definits - dempuèi Peter Simon Pallas - per las banas que son persistentas al contrari dels buòus, cabras, cèrvis o dels motons. Los antilòps son considerats coma lo grop fraire dels cèrvis al sen del infraòrdre Pecora. Los mascles an de banas mai grandas que las femes.

## Veire tanben
### Ligams intèrnes

* Antilopins

### Ligams extèrnes

* (fr) http://www.cosmovisions.com/antilopes.htm#RtAyirmxciusCAug.99
* (fr) https://web.archive.org/web/20170315035931/http://ecologie.ma/les-5-antilopes-du-maroc/
# Antilly (Mosèla)

Antilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

Una via romaine travèrsa lo ban communal.
Antany, La municipalitat dépendait de l'anciana província de las Tres-Évêchés e èra un vilatge del Anautit-Camin en lo País messin, fief episcopal de grandas familhas de Mètz. Lo vilatge i aguèt incendiat en 1223 e 1404, de contunh dévasté per Bernard de Lutzelbourg en 1493. En 1817, Antilly, pòble de l'anciana província de las Tres-Évéchés aviá per annèxa lo caseriu, castèl de Buy. A aquela epòca i i aviá 229 abitants repartits dins 34 ostals.
Une voie romaine traverse le ban communal.
Autrefois, la commune dépendait de l'ancienne province des Trois-Évêchés et était un village du Haut-Chemin dans le Pays messin, fief épiscopal de grandes familles de Metz. Le village fut incendié en 1223 et 1404, puis dévasté par Bernard de Lutzelbourg en 1493. En 1817, Antilly, village de l'ancienne province des Trois-Évéchés avait pour annexe le hameau, château de Buy. À cette époque il y avait 229 habitants répartis dans 34 maisons.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Claude Petitgand |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 210 | 203 | 213 | 149 | | 148 | 147 | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | 133 | 139 | 120 | 104 | 109 | 120 | 105 | 101 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 114 | 120 | 139 | 120 | 120 | 105 | 118 | 108 | 107 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 103 | 95 | 117 | 111 | 94 | 107 | 115 | 116 | 116 |
| 2009 | 2010 |
| 116 118 | 122 125 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Antilopins

Los antilopins (Antilopinae) son una sosfamilha (biologia) de bovids que la màger part de las espècias (4/5) se tròban en Africa, al sud de Sahara. L'autra part es en Asia, al sud d'Imalaia, e en Africa del Nòrd (Al Marròc n'i a 5 espècias per exemple). Existís mai d'una vintenat de genres d'antilòp que se pòdon èsser de còps fòrça diferents.

## Veire tanben

* Antilòp

## Nòtas e referéncias

* ↑ Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana – Conselh de la Lenga Occitana (clo-occitan.com)
* ↑ Domergue Sumien "Toponims internacionals en occitan
# Antimatèria

S'admet generalament que l'antimatèria se compausa de particulas de la meteissa massa e espin qu'una particula de matèria, mai amb una carga opausada (simetria C, de carga).

## Ais originas, l'equacion de Dirac

L'equacion de Dirac, una equacion de mecanica quantica relativista, foguèt descubèrta per Paul Dirac en 1928. Aquesta equacion descriu lei particulas d'espin 1/2, coma l'electron. Compatibla entierament amb la mecanica quantica, e largament compatibla amb la teoria de la relativitat especiala presenta de solucions per la natura de l'espin dei particulas, e per l'existéncia d'antiparticulas. Encara que originariament foguèt formulada per l'electron, aquesta equacion se pòt aplicar tanben en d'autrei particulas d'espin 1/2, coma lo neutrinò, lo proton e lo neutron. Dirac utilizèt la vertadiera forma de l'equacion:
E = mc$^2$
Doncas:
E$^2$ = p$^2$c$^2$+m$^2$c$^4$
Aquesta equacion a doas solucions: una correspondenta a l'energia positiva, e una autra a la negativa. La solucion d'energia negativa, l'antiparticula, es soventei fes interpretada coma un trauc dins una mar de Fermi, valent a dire l'abséncia d'una particula. En teoria quantica dei camps es tanben interpretada coma una particula que va a l'envèrs dins lo temps, ja que lo formalisme matematic fa vertadierament pas la diferéncia entre aquelei doas possibilitats.

## Pròvas experimentalas

Aquesta teoria es entierament compatibla amb çò que s'es observat en laboratòri, en fach lo positron foguèt descubèrt experimentalament per Carl Anderson en 1932. En 1996 au CERN capitèron a formar un antiatòm d'antiidrogèn de vida fòrça corta compausat d'un antiproton e d'un positron, experiment melhorat en 2010 embé una vida d'aperaquí un desen de segonda.

## L'avenidor de l'antimatèria

Un domeni onte l'estudi de l'antimatèria a un avenidor particularament interessant es la cosmologia. En efèt vesèm dins nòstre univèrs un desequilibri entre matèria e antimatèria : l'antimatèria es esquasi absenta, mentre que se lei quantitats de matèria e d'antimatèria èran identicas, se serián desintegradas una ambé l'autra.
Dau vejaire dei fisicians dei particulas, aquesta question es ligada a la violacion de simetria CPT per l'interaccion forta, determinada per lei coeficients de la matritz CKM e/o per una nòva fisica, tanben dicha fisica enlai dau modèl estandard (BSM physics).

## Vejatz tanben

* Aniquilacion de matèria amb d'antimatèria.
# Antilly

Antilly pòt essèr:
* Antilly, una comuna de Mosèla
* Antilly, una comuna de l'Oise
# .tax

.tax ("taxa" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 d'abril de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tax sul site de l'IANA
# .tatamotors

.tatamotors
(nom d’entrepresa indiana) es un nom de domeni generic depausat per la societat indiana Tata Motors. Es en servici dempuèi lo 24 de julhet de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tatamotors sul site de l'IANA
# .tatar

.tatar (del pòble tatar) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuèi lo 7 d'agost de 2014.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tatar sul site de l'IANA
# .tattoo

.tattoo es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 8 de novembre de 2013.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tattoo sul site de l'IANA
# .taobao

.taobao (acorcha de 淘宝网 táobǎo wǎng, "pesca de tresòrs sul malhum", en chinés) es un nom de domeni generic pel sit de venta en linha Taobao depausat pel grop chinés Alibaba. Es en servici dempuèi lo 21 de genièr de 2016.

## Tanben veire

* .alibaba
* .tmall

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .taobao sul site de l’IANA
# .tci

.tci es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 5 de decembre de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .tci sul site de l’IANA
# .td

.td es lo nom de domeni d’Internet per Chad.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# .target

.target ("cibla", en anglés, nom de marca de supermercats) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 d’agost de 2016.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .target sul site de l’IANA
# .taxi

.taxi ("taxi", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 7 de mai de 2015.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament de .taxi sul site de l'IANA
# .tc

.tc es lo nom de domeni d’Internet per las Illas Turcas e Caicas.

## Referéncias

* ↑ Enregistrament dins la basa de donadas de l’IANA.
# Arsans

Arsans es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Daniel Raillard |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 64 | 89 | 92 | 79 | 84 | 96 | 95 | 106 | 121 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 111 | 110 | 90 | 86 | 77 | 82 | 60 | 66 | 79 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 80 | 69 | 59 | 45 | 42 | 53 | 45 | 45 | 33 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 35 | 36 | 32 | 44 | 53 | 46 | 41 | 40 | 40 |
| 2009 | 2010 |
| 40 41 | 42 43 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Arsaces II

Arsaces II (mòrt en 191 abC) foguèt lo rei de l'estat part de 217 abC a sa mòrt, en 191 abC. Succidiguèt a son paire Arsaces Ièr. En 191 abC, Friapati li succediguèt.

## Règne

Lo règne d'Arsaces II es mal conegut. Es segur que parvenguèt a mantenir l'estat fondat per son paire sus las ancianas satrapias de Partènia e d'Ircània.
En 209, lo sobeiran seleucida, Antiòc III, tornèt ensajar de conquistar lo territòri part, sens succès.

## Referéncias

* 1 2 3 Schippmann 1986.

## Font

* (en) K. Schippmann, 1986, Arsacides II. The Arsacid dynasty, Encyclopaedia Iranica, II/5, p. 525-536, available online at (accessed on 2 May 2020).
* (de) Collectiu, 1998, Der Grosse Ploetz. Die Daten-Enzyklopädie der Weltgeschichte, Komet.
# Arsen Avàkov

Arsen Borysovych Avàkov (en ucraïnian: Арсен Борисович Аваков; Bakó, 2 de genièr de 1964) es un politician ucraïnian. Foguèt ministre d'afars interiors del govèrn d'Oleksandr Torchýnov entre 2014 e 2021. Es estat membre del Parlament ucraïnian.
# Arsaces Ièr

Arsaces Ièr (mòrt en 217) foguèt lo fondador de l'estat part que regnèt de 247 a sa mòrt, en 217 avC. Son filh, Arsaces II li succediguèt.

## Genèsi de l'estat part

Lo començament de l'estat part es mal conegut. Los parts èran una tribú nomada, que venguèt d'Asia Centrala e fasián segon Strabon partida de la confederacion dels Δάαι (daai, dahae) e s'apelavan a l'origina los parnes (Πάρνοι, Ἂπαρνοι)$^,$.
Una satrapia del nom de Parthava, en grèc Partièna, existiá ja jos lo règne dels seleucidas. Los parnes alara s'establiguèron dins lo vesinatge de la Partièna, a l'èst de la Mar Caspiana. En 247, Arsacès venguèt rei.
Los parnes profiechan de trebolums dins aquels territòris seleucidas alunhats del centre del poder. Vèrs 245, lo satrapa de Partièna, Andragoras, se revòlta contra Antioc II, e Diodòt seguís vèrs 239, en establissent l'independéncia de Bactriana que ven lo reialme grecobactrian$^,$.
En 238, los seleucidas ensagèron de recobrar la Partièna. Andragoras moriguèt, mas los parnes s'apoderèron la Partièna e arribèron a espandir lor reialme amb la presa de l'Ircània$^,$.

## Referéncias

* 1 2 3 4 Schippman 1986.
* ↑ Ghilain 1339, p. 6.
* 1 2 3 Ploetz 1998, p. 347.
* 1 2 Ghilan 1939, p. 5.

## Font

* (en) K. Schippmann, 1986, Arsacides II. The Arsacid dynasty, Encyclopaedia Iranica, II/5, p. 525-536, available online at (accessed on 2 May 2020).
* (fr) A. Ghilain, 1939, Essai sur la langue parthe. Son système verbal d'après les textes manichéens du Turkestan Oriental, Bibliothèque du Muséon, volume 8, Louvain, Institut Orientaliste, Université de Louvain (réimpression 1966).
* (de) Collectiu, 1998, Der Grosse Ploetz. Die Daten-Enzyklopädie der Weltgeschichte, Komet.
# Arsenal de Sarandí

L'Arsenal Fútbol Club mei conegut com Arsenal de Sarandí qu'ei un club de fotbòl argentin de la vila de Sarandí, Partit d'Avellaneda, Província de Buenos Aires. Las soas colors que son lo blau e l'arroi, caduas manlevadas a las duas grana equipas d'Avellaneda : lo Racing Club e lo Club Atlético Independientes.
Que ho fondat en 1957 peus hrairs Héctor e Julio Humberto Grondona. Lo son jogador mei emblematic qu'ei Jorge Burruchaga qui i debutè abans de jogar a Nantas e de s'illustrar durant la Copa deu Monde de Fotbòl de 1986 au Mexic.
Lo sons partits de locau que's jògan dens l'Estadi Julio Humberto Grondona.
# Allín

Allín es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
# Almacelles

Almacelles ei un municipi dera comarca de Segrià, 49,03 km² e 6.791 abitants.
# Almadenejos

Almadenejos es un municipi de la província espanhòla de Ciudad Real e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Allyson Felix

Allyson Michelle Felix (Los Angeles, 18 de novembre de 1985) es una atlèta americana. Aquesta esprintaira es especialista del 200m, mas participa tanben als 100 m e als 400 m. Es la sola atlèta de l'istòria que siá estada medalha d'aur als Jòcs Olimpics sus las tres distàncias de la categoria esprint. Es actualament l'atlèta feminina mai medalhada dempuèi la naissença dels JO amb quatre medalhas d'aur (1 en 2008 e 3 en 2012) e doas medalhas d'argent (en 2004 e 2008) e a l'encòp se situa en seisena posicion de totas las categorias amassa aprèp Paavo Nurmi, Carl Lewis, Ray Ewry, Usain Bolt e Ville Ritola.
# Allvar Gullstrand

Allvar Gullstrand (n. en 1862, m. en 1930) foguèt un oftalmològ suedés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1911.