# Vas Apcher

Vas Apcher (Landeyrat en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Vas Apcher :
| | Marcenac | |
| Sent Bonet de Condat | | Pradèirs |
| Sent Sadurnin | Vernòls | Alancha |

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son, per luòc:
* Landairac - Lhandayrat e Landayrat en 1322, Landayrac al sègle XIV, Landeyracum (latin) en 1386, Landayracum (latin) en 1395, Landerat en 1401, Landeriacum (latin) en 1492, Landeiracus (latin) en 1556, Landeyrac en 1559, Landeyrat en 1623, Lendyrat en 1648, Landeirat en 1677, Landeyrat ou Apcher en 1885 (mapa d'Ad. Joanne). Landairac vendriá del nom germanic d'òme Landar, amb lo sufixe -iacum$^,$.
* Apcher, Apché (en francés) - Apcherium (latin) en 1297, Apch (?) en 1329, Archeyr en 1386, Apcher en 1395, Apcher al sègle XVIII sus la mapa de Cassini, Apcheix al sègle XIX sus la mapa d'Estat Major. Dauzat parla d'un vialatge de Chantal d'aquel nom, mas n'i a maites, sense parlar dels que son fòra del departament (Sanch Ale dels Apchièrs). L'explica per un nom latin d'òme, Appius (que dona tanben Apchon e Apchac), amel sufixe -arium, « mai d'un ». La pluralitat es confirmada per la viala de Losera, o per son chastèl, mas lo semantisme pausa problème e tots los Apchers pòdon dificilament s'explicar per una proprietat d'Appius. De còps qu'i a, lo nom se confond amb Le Chier ( > carium, en bas latin, "luòc rochassut")$^,$$^,$, etc. Possiblament Apchèir segon las atestacions ancianas?
* Pradas (nom probable; Pradt ou Prades en francés) - Mansus de Pradas en 1329, les Pradas al sègle XVIII sus la mapa de Cassini Pradt al sègle XIX sus la mapa d'Estat Major.
* Veyrines (nom fr) - Veirina(s) coma las autras Veyrines del Chantal? Veire una autra Veyrines sus DicoTopo.
* Prononciacion e usatges lingüistics. Lo nom de la comuna es prononciat [lande'ra] a Pradèirs (per un informator que ditz [pra'de] e pas [pra'dɛj], doncas que simplifica los diftongues). A Sent Sadurnin, un informator ditz [va'zatse] o [vaza'tse] (accentuacion pas neta), vas Apcher, delh nom ancian delh borg (veire partida Istòria).

## Istòria

Lo borg de Landairac, encara marcat amb la gleisa sus la mapa de Cassini, existís pas mai. Lo chapluòc de la comuna saguèt transferit a Apcher, mas la comuna a gardat lo nom tradicional e Apcher es marcat Landeyrat sus las mapas (e, probable, sobre las plancardas). A la plaça delh vialatge ancian, demòran las mencions Montagne de Landeyrat e Ruisseau de Landeyrat. Lo borg primitiu èra pas que leugièrament pus naut qu'Apcher, mas èra combatut de totes los vents.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2001 | 2020 | Jean-Louis Verdier | divèrs dreita | retirat de la foncion publica |
| | 2001 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Alancha; es ara del canton de Murat

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 98, totala: 101 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 408 | 263 | 396 | 368 | 394 | 466 | 459 | 406 | 430 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 455 | 421 | 415 | 372 | 380 | 389 | 394 | 376 | 395 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 380 | 384 | 385 | 341 | 361 | 395 | 391 | 325 | 298 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 247 | 216 | 201 | 174 | 130 | 120 | Cercar | 109 | 103 104 |
| 2009 | 2010 |
| 103 104 | 102 104 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Luòcs e monuments

* Gleisa de Santa Anna
* Sit galloroman de Veyrines (nom fr)
* Anciana gara de Marcenac-Landairac, sus la linha de Bòrt a Nuçargues. Barrada al servici viatjaires en 1990 e al trafic merchandiá en 1991, garda una activitat toristica amel Veloralh del Sejalèir que circula entre Landairac e Alancha.
* Cascada de Veyrines, sul ruisseau d'Apcher (nom fr).
* Caòs de Landairac
* Chastèl de Pradas (nom probable; Pradt ou Prades en francés)
* La cascada des Veyrines, en limit comunal ame Alancha.
* Sit del santuari galloroman des Veyrines.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* 1 2 http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496859jmWjQ7
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 383
* ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a0113514968545eYjDs
* 1 2 «Carte de Cassini». Géoportail.
* 1 2 «Carte de l'état-major (1820-1866)». Géoportail.
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 22
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 366
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496855PaDCrp
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496854Z8HC7Z
* ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496855gS5isT
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P34959661
* ↑ enquèsta Sivadon, junh 2018
* ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini charchatz a Landeyrat
* 1 2
* ↑ Site Vélorail du Cézallier, au départ des gares de Landeyrat et d'Allanche lire en ligne (consulté le 30 août 2020).
* Portal d'Auvèrnhe