# Bedarius

Bedarius [beda'riju] o Bedariu (Bédarieux en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

La vila se situa a 56 km a l'oèst de Montpelhièr, 22 km a l'oèst de Clarmont d'Erau e 30 km al nòrd de Besièrs.
La comuna es dins la val d'Òrb, ont lo riu reçaup lo rèc Vèbre en tot formant una mena de bèc que segon una legenda en fòrma d'etimologia populara li donèt son nom, Bec de Rius.

### Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Bedarius :
| | La Torre d'Òrb | Carlencaç e Levaç |
| Vilamanha (l'Argentièira) | | |
| Erépia | Faugièiras | Pesena de las Minas |

## Toponimia

La prononciacion es [beda'riju]. Las fòrmas ancianas son ad Bedeirias, de Bedeiriis en 1164, parochia S. Alexandri de Biterivis en 1189 e 1260, Bederius en 1241, apud Biterrivos en 1279, castri de Biterrivis en 1322 e 1361, de Biterrivis en 1323, de Bitterrivis en 1324, Bitterivis en 1344, de Beterivis en 1361, lo luoc de Bederieus en 1364, Bedarrieux en 1571 e 1590, Bec de Riou en 1613, Bec de vieux en 1622, Bederieus en 1643, la ville de Bédarieux en 1654, Bédarrieux en 1694 e 1771, Bedarrieux en 1740-1760 e en 1770-72 (mapa de Cassini).
Dauzat recusa parcialament la latinizacion de 1164, que pensa influenciada per Besièrs e interprèta lo nom a partir d'un bas latin *betarivum, varianta de *betarium (los dos son inatestats e son bastits a partir del mot latin beta, « bleda-raba » e del sufixe -arium), amb un sufixe -ivum. Negre part de la fin de la fòrma de 1323, que representa rius, e lo gallés bedo-, « besal, canal » auriá poscut èsser en relacion amb un mot bas latin beta, « maire de cors d'aiga, canal », atestat en 1219; amb lo sufixe -aria, bastís un (villa) *betaria, « proprietat rurala del flume, del riu »; *betariae rivos seriá [de faiçon pleonasmica] « los rius de la (villa) Betaria ». Mas un latin vulgar beta seriá una falsa regression a partir del latin bedo-, cèrtas necessària foneticament (lo -d- de Bedarius es per fòrça l'eretièr d'un -t- latin). La construccion sembla un bocin fragila.
Bedarius es un derivat del vascon biterri, « borg de la rota », qu'a donat tanben lo nom de Besièrs, amb una fòrma latinizada *Biterria e la desinéncia latina de l'ablatiu-locatiu -is. Pendent l'Edat Mejana, l'accent tonic passèt sus la darrèra sillaba, puèi lo nom recebèt l'atraccion paronimica de l'occitan riu (segon l'ipotèsi d'Enric Guiter).

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| mai de 2020 | 2026 | Francis Barsse | PS, puèi divèrs esquèrra | |
| 1983 | 2020 | Antoine Martinez | PCF puèi PS | retirat de l'ensenhament, conselhièr general del canton de Bedarius (1976-2015) |
| març de 1977 | 1983 | Marcel Roques | UDF | Deputat (1993-1997), conselhièr regional |
| març de 1959 | 1977 | René Pagès | PCF | conselhièr general del canton de Bedarius (1964-1976) |
| 1947 | 1959 | Henri Maffre | SFIO | conselhièr general del canton de Bedarius (1958-1964) |
| 1945 | 1947 | Lebarbie Lucien | | |
| | 1945 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Bedarius (capluòc); es ara del canton de Clarmont d'Erau.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 6241, totala: 6512 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 3 302 | 3 330 | 3 827 | 5 418 | 5 998 | 8 293 | 9 012 | 9 369 | 9 959 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 9 829 | 9 087 | 8 985 | 7 892 | 7 691 | 6 923 | 7 320 | 6 578 | 5 968 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 6 106 | 6 131 | 6 186 | 6 505 | 7 994 | 9 224 | 8 512 | 7 033 | 7 416 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 7 263 | 7 135 | 6 425 | 6 207 | 5 997 | 5 962 | 6 518 | 6 576 | 6 637 6 872 |
| 2009 | 2010 |
| 6 564 6 826 | 6 453 6 715 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 5771 abitants e la densitat èra de 207,44 ab/km².

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Loís Combas dich Joan de Cantalausa
* Ferdinand Fabre

## Ligams extèrnes

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Bedarius.

## Nòtas

* 1 2 3 https://books.google.com/books?id=YL0iAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=B%C3%A9darieux
* 1 2 https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/34.html
* ↑ Notat Bedarriéus en grafia mistralenca, https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0263.jpg
* 1 2 Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 37
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 67
* ↑ Ernest Nègre, Toponymie générale de la FranceErnest Nègre, Toponymie générale de la France (legir en linha)
* Portal de Lengadòc