# Arnica montana

L'arnica, tanben aperat estorniga o betoina (Arnica montana) qu'ei ua planta de flors d'Euròpa. Feblament toxica, qu'ei de la familha deus Virasolelhs.
Arnica montana que s'utilisa en Fitoterapia dens un but Analgesic e anti inflamatòri, ja que manquen pròvas de qualitat clinica d'aquestes efèits.

## Descripcion

Arnica montana qu'ei ua planta a flors perèna. I
En Euròpa centrala, que floreish de Mai a Agost. Qu'ei ua planta emicriptofita, çò qui'u permet de subervíver dens las condicions ivernaus duras deu son abitat. L'Arnica que fòrma tanben risòmas, qui an un cicle de vita de dus ans.

## Taxonomia

Lo mot latin montana que hè referéncia a la soa origina montanhòla.

## Distribucion e abitat

L'Arnica montana que's tròba sus la màger part d'Euròpa. Qu'ei absent de las Islas britanicas e de las peninsulas italiana e balcanica. Que prava mei que mei dens las pradas de montanhas. Qu'ei ua planta rara mes qui pòt estar abondosa localament. Qu'ei de mei en mei rara, subretot dens lo Nòrd de la soa distribucion, principaument per'mor de l'agricultura intensiva e de l'artisanat sauvatge. Tot parièr qu'ei cultivat massivament en Estonia.

## Utilisacion en Fitoterapia

Istoricament, l'Arnica montana qu'estó utilisat dens la medecina per las plantas despuish sègles. Los usatges tradicionaus de la planta que son los mèmes que los deu sauze blanc, dab un but analgesic e anti-inflamatòris.
Los tèsts clinics sus l'Arnica montana qu'an produsit resultats mesclats :
* Utilisat localament dens un gel concentrat a 50%, l'A. montana qu'avó ua eficacitat similària a la d'un gèl a 5% d'ibuprofèn (mes dab efèits segondaris possiblament mei dolents) dens lo tractament de l'osteoartrita.
* Ua revista sistematica de 2014 qu'amuishè que n'i avè pas de pròvas de la soa eficacitat a ua concentracion de 10% o mensh entà la dolor, las massaduras e las equimòsis.
A. montana qu'estó tanben estudiat dens las preparacions omeopaticas. Ua revista sistematica de 1998 miada a l'universitat d'Exeter qu'amuishè que nat essai clinic rigorós n'ahortivan pas l'ipotèsi que l'A. Montana èra mei eficaç qu'un placebo a las concentracions on s'utilisa en omeopatia.

### Toxicitat

L'US Food and Drug Administration qu'a l'Arnica montana com ua planta dangerosa per'mor de la soa toxicitat. Ne's dèu pas préner oralament ni aplicar sus lesions cutaneas si pòt estar absorbada.
L'Arnica montana que contien la toxina elenalina, qui pòt estar un poson si ua grana quantitat n'ei minjada o si ua petita quantitat d'arnica concentrat ei utilisada. La conomacion d'A.Montana que pòt entrainar gastroenteritis sevèras, emoragias intèrnas deu tube digestiu, e autas patologias, includint la mort si ua quantitat tròp importanta ei ingerida. Lo contact dab la planta que pòt tanben causar irritacions de la pèth. Dens lo Test Ames, un extrèit d'A. Montanta que's revelè esta mutagèn.

## Comèrci

La demanda d'A. Montana qu'ei de 50 tonas per an en Euròpa, mes l'aprovisionament ne cobreish pas aquesta demanda. La planta qu'ei rara e qu'ei protgida en França, Belgica, Alemanha, Italia, Polonha e cèrtas regions de Soïssa. França e Romania que produseishen A. Montana peu mercat internacionau. Dens las decadas passadas, cambiaments dens l'agricultura europèa qu'an entrainat un declin de l'ocuréncia d'A.Montana.

## Referéncias

* ↑ https://web.archive.org/web/20200712141627/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&q=arnica
* ↑ {{{títol}}}. ISBN 3-517-08019-5.
* ↑ Archibald William Smith Modèl:Google books
* 1 2 http://euromed.luomus.fi/euromed_map.php?taxon=416903&size=medium
* ↑ {{{títol}}}.
* ↑ A. L. Butiuc-Keul (2001). Clonal propagation of Arnica montana L., a medicinal plant 37, 581–585. DOI:10.1007/s11627-001-0102-2.
* ↑ (2002) Arnica montana gel in osteoarthritis of the knee: An open, multicenter clinical trial 19, 209–218. DOI:10.1007/BF02850361.
* ↑ (31 May 2013) Topical herbal therapies for treating osteoarthritis., CD010538. DOI:10.1002/14651858.CD010538.
* ↑ (11 April 2014) Systematic Review on the Efficacy of Topical Arnica montana for the Treatment of Pain, Swelling and Bruises 22, 216–223. DOI:10.3109/10582452.2014.883012.
* ↑ (1998) Efficacy of Homeopathic Arnica 133, 1187–90. DOI:10.1001/archsurg.133.11.1187.
* 1 2 .
* ↑ {{{títol}}}. ISBN 0-87842-359-1.
* 1 2 (2001) Final report on the safety assessment of Arnica montana extract and Arnica montana 20 Suppl 2, 1–11. DOI:10.1080/10915810160233712.
* ↑ Rudzki E (October 1977). Dermatitis from Arnica montana 3, 281–2. DOI:10.1111/j.1600-0536.1977.tb03682.x.
* ↑ Pasquier, B., Godin, M. (2014) L’arnica des montagnes, entre culture et cueillette. Dossier simple et aromatique, Jardins de France 630.

## Ligams extèrnes

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Arnica montana.
* Royal Society of Medicine Article concerning testing involving Arnica (RSM)
* Botanical.com, a modern herbal Arnica
Modèl:Taxonbar