OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Buòja

Buòja es una aiga dau departament d'Erau, afluent drech d'Erau en region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

Sa longor es de 12,2 km. Nais a Pegairòlas de Buòja, travèrsa Sant Joan de Buòja, Sant Andrieu de Buòja, Lo Causse de la Cèla e s'escampa dins Erau a Briçac, au limit sud de la comuna. Son cors es doncas esquematicament sud-oèst-nòrd-oèst (tirat dins los darrièrs km), gaireben lo contrari dau de l'Erau. Las fònts (en realitat mai d'una ressorgéncia mejancièira) an una aparéncia blavenca.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son villa [legir : valle, segon F. Lambert] qui vocatur Boia, cap a 1070, in valle Tiva, que vocant Boiam (c. Gel 1. , pp. 58, 61), in riperia Bodia en 1340, in ripperia Bodie en 1344, en Bueges en 1547, rivière de Buejol en 1559, Bueges R. en 1648, la rivière de Bioges en 1655, rivière de Buèges en 1668-69, la Buèges en 1740-60, la Buejes en 1740-60, le ruisseau de Buejes en 1740-60, Buejes R. en 1774-75. La prumièira fòrma correspondriá a Sant Joan de Buòja segon Frank R. Hamlin; per la segonda, Tiva, nom que se tròba pas qu'un còp, seriá lo nom de la vau entièira. Boia ( > Buòja) poiriá èsser a l'origina un nom de proprietat galloromana, basada sus lo nom etnic (vengut gentilici latin) Boius que s'acòrda coma adjectiu amb villa; cf. Bojan. Mas la solucion mai probabla es un radicau idronimic gallic (segon Finsterwalder e Lebel) o pregallic (segon Battisti, Onomastica I (1947), p. 111-117); lo sens seriá « jaune » d'après Negre, TGF, I, p. 107.
Segon Delamarre, Buòja ven de bodiā, « l'aiga jauna ». Es estranh çaquelà qu'una aiga, caracterizada a son origina per una color blava siá definida coma jauna.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Frank R. Hamlin, Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique, Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 62
* ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 81 e 333
* Portal de Lengadòc
# Buòu borguinhon

* Aqueste article fa partida de la seria Cosina
* Comprendre...
* Istòria - Ustensilhas
* Tecnicas - Pastissariá
* Unitats de mesura
* Faire...
* Espècia - Ingredients
* Èrbas e aromats
* Tipe de recèptas
* Recèptas classadas
* Recèptas de pastissariá
* Conéisser...
* Occitana - Chinesa
* Indiana - Italiana
* e autras...
* Cosinièrs celèbres
* Vejatz tanben...
* Formatge
* Religion e alimentacion
* Portal:Gastronomia
Lo buòu borguinhon es un plat de carn de buòu acompanhat de pastenagas.

## Origina

Lo buòu borguinhon es un plat d'origina borguinhona, en França. Ten son nom dels dos produches borguinhons que lo compausan : lo buòu e lo vin. Borgonha es d'efièch una region reputada per la qualitat de sos elevatges de bovins, en particular lo charolés e la qualitat de sos vinhièrs coma los de las còstas de Beaune.

## Presentacion generala

Lo buòu borguinhon se compausa de tròces de carn de buòu cuèches dins l'ola dins de vin roge amb de carròtas. La coseson es lenta e de fuòc doç. Los aliments se coson atal, pauc a pauc en s'impregnant de vin. Lo plat se pòt acompanhar de lardons, de cebas, d'alh e de boquet garnit. Lo vin es un vin roge; se recomanda lo de Borgonha. La qualitat del plat depend de la de la carn e del vin. Lo plat se servís e se consumís caud en plat de resisténcia.

## Consomacion

En França, lo buòu borguihon es un plat servit en familha pels repaisses de fèsta o los repaisses ordinaris e dins los restaurants, grands e pichons, coma los restaurants d'entrepresas. Tanben se prepausa jos forma de plat preparat en consèrva.

## Vejatz tanben

* Recèptas a basa de carn
* Recèptas de buòu

### Ligams extèrnes

* Autra varianta recèptas del buòu borguinhon
* Una varianta del buòu borguinhon
* Ficha tecnica Chef Simon
* Lo buòu borguinhon de Bernard Loiseau
* Portal de la gastronomia
# Bué

Bué es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.

## Toponimia

Las atestacions ancianas son, per lhuec:
* Bué (nom fr) - Boy en 1156; Bui en 1198; Buhium en 1209; Buyum en 1236; Buy en 1263; Bodium en 1270; Bueil en 1529; Buy pres Sancerre en 1588.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Noëlle Picard |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 335, totala: 345 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 631 | 769 | 709 | 909 | 981 | 873 | 888 | 902 | 906 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 909 | 913 | 940 | 910 | 901 | 893 | 904 | 933 | 778 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 737 | 757 | 628 | 566 | 540 | 524 | 472 | 440 | 411 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 430 | 412 | 386 | 362 | 351 | 340 | 346 | 347 | 348 362 |
| 2009 | 2010 |
| 347 361 | 364 375 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* Portal de las comunas de França
# Buñol

Buñol es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Buòu muscat

Lo buòu muscat ( Ovibos moschatus ), (en inuktitut ᐅᒥᖕᒪᒃ, ingmak), es un ongulat de l'Artic de la familha Bovidae, conegut per son pelatge espés e per la fòrta odor emesa pels mascles durant la sason dels amors per traire las femes . Son nom Inuktitut "umingmak" se tradutz per "lo barbut". Los buòus muscats vivon principalament en Groenlàndia e dins lo nòrd de Canadà dins los Territòris del Nòrd-Oèst e Nunavut, amb las populacions introduitas als Estats Units en Alaska, als territòris canadencs de Yukon, dins la peninsula escandinava e en Siberia.

## Evolucion

Coma sòci de la sosfamilha Caprinae e de la familha Bovidae, lo buòu muscat es pus pròche de la feda e de la cabra que non pas del buòu; pasmens, es classat dins son genre pròpri, Ovibos (Latin: "sheep-ox"). Es un dels dos pus gròsses caprinae encara existent, amb lo taquin. Emai que lo taquin e lo buòu muscat foguèsson autrecòps considerat coma estreitament ligats, lo taquin ten pas de caracteristicas comunas ovibovinas, coma la morfologia de las banas especializada del buòu muscat, e las analisis geneticas demòstran que sos linhatges se separèron al començament de l’evolucion caprina. Los parents vivents pus pròches del buòu muscat semblan èsser los gorals del del genre Naemorhedus, uèi comuns dins nombroses païses de l'Asia centrala e orientala. La vaga semblança entre taquin e buòu muscat deu èsser considerada coma un exemple d'evolucion convergenta.
* ↑ /animal_life.htm La vie animale au Groenland - une introduction par l'office du tourisme. Greenland-guide.gl. Récupéré le 15/09/2011.
* ↑ Burnie D and Wilson DE (Eds.), Animal: The Definitive Visual Guide to the World's Wildlife. DK Adult (2005), ISBN: 0-7894-7764-5
# Buzy (cantaira)

Buzy, escais de Marie-Claire Girod, nascuda lo 14 de febrièr de 1957 a Mètz (Lorena), èra una rockaira francesa eissida del corrent new wave (Dyslexique, 1981). A avut l'escadença de trabalhar ambe Serge Gainsbourg (album I love you Lulu en 1985). Sa cançon la mai coneguda es Body Physical, tube en 1987.
La paura Buzy defuntèt lo le 14 de novembre de 2023 a París (França).

## Discografia

* 1981: Insomnies
* 1983: Adrian
* 1985: I love you Lulu
* 1989: Rebel
* 1993: Rêve éveillé
* 1998: Délits
* 2005: Borderlove
* 2010: Au bon moment, au bon endroit
* 2019: Cheval fou

## Cançons mai conegudas

* Dyslexique (1981)
* Adrian (1984)
* Body Physical (1987)
* Baby boum (1988)

## Referéncias

* ↑ https://www.lexpress.fr/culture/musique/buzy-se-confesse-toute-crue_859460.html
* ↑ http://www.chartsinfrance.net/Buzy/Body-Physical-s443.html
* ↑ https://www.telerama.fr/musique/mort-de-buzy-chanteuse-de-dyslexique-et-figure-des-annees-1980-7018095.php
# Buñuel

Buñuel es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
# Castèl de San Cristóbal

Le Castèl de San Cristóbal èra una vièlha fortalesa militara situada dins la vila de Santa Cruz de Tenerife (Illas Canàrias, Espanha). Lo castèl se construiguèt en 1577.

## Ligams extèrnes

* Castillo de San Cristóbal
# Castèl de San Felipe

Lo Castèl de San Felipe es una fortalesa militara situada dins la vila de Puerto de la Cruz (Tenerife, Illas Canàrias, Espanha). Lo castèl se construiguèt en 1655.

## Ligams extèrnes

* Centro de Iniciativas y Turismo de Puerto de la Cruz
# Castèl de Thoury

Lo castèl de Thoury es una fortalesa medievala que se tròba sus las terras del vilatge de Saint-Pourçain-sur-Besbre dins la província de Borbonés, uèi dins lo departament d'Alèir.
# Castèl de San Juan Bautista

Lo Castèl de San Juan Bautista es una fortalesa militara situada dins la vila de Santa Cruz de Tenerife (Illas Canàrias, Espanha). Lo castèl se construiguèt de 1641 a 1644.

## Ligams extèrnes

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Castèl de San Juan Bautista, sus Wikimedia Commons
* Castillo de San Juan Bautista
# Castèl de San Andrés

Lo Castèl de San Andrés es una vièlha fortalesa militara situada dins lo vilatge de San Andrés, dins la municipalitat de Santa Cruz de Tenerife (Illas Canàrias, Espanha). Lo castèl actual se construiguèt en 1769.
Aguèt un ròtle important en 1797 durant la batalha de Santa Cruz de Tenerife. D'efièch, dins lo corrent d'aquel combat naval, un tir de canon dempuèi lo castèl destruiguèt lo mast del Theseus, lo naviri de l'amiralh Horatio Nelson.
Es monument istoric dempuèi lo 22 d'abril de 1949.

## Ligams extèrnes

* Torre de San Andrés (Santa Cruz de Tenerife). Castillos.net.
# Castèl de San Miguel

Lo Castèl de San Miguel es una vièlha fortalesa militara situada dins la vila de Garachico (Tenerife, Illas Canàrias, Espanha). Lo castèl se construiguèt en 1577.

## Ligams extèrnes

* Castillo de San Miguel
# Castèl de Saint-Maire

Lo castèl de Saint-Maire a Lausana, en Soïssa, a costat del Lac Leman, foguèt la residéncia dels evesques de Lausana fins a 1536 quand los Bernés prenguèron la vila e quand venguèt alara la residéncia dels baillis de la ciutat. En 1803 venguèt l'Ostal de Canton amb la creacion del Canton de Vaud e es uei lo sèti de l'autoritat d'aquel canton.
# Art de Nagada

L'art de Nagada qu'ei l'art deu temps preïstoric egipcian qui precedeish lo desenvolopament de l'escritura ieroglifica primitiva. Aqueth temps aperat Nagada qu'ei divisit en diferentas fasas Nagada I e II. Qu'ei un temps qui comença a l'entorn de -4000 entà acabà's a la debuta deu periòde tinita (o protodinastic) qui, dab lo cap de maçuga deu rei Òrus Escorpion e dab la Paleta de Narmer (duas òbras de la transicion enter los periòdes predinastic e tinita), que'ns conda la debuta de l'istòria egipciana dab l'expansion conquestaira de la Hauta Egipte e la soa unificacion dab la Baisha Egipte (deu dèlta de Nil).
Lo periòde Nagada qu'ei generaument divisit enter:
* Nagada I o armratian(de -4000 dinc a -3500)
* Nagada II o gersean(de -3500 dinc a -3300)
* Periòde protodinastic o Nagada III (de -3300 dinc a -3000)
Deus periòdes nagada qu'avem mei que mei materiau funerari. Despuish lo Nagada I que i a ua produccion de vas en ceramica e d'objèctes en pèiras talhadas (vas escultats en bèth fretar la pèira dab sable, e paletas on s'a trobat traças de potingas, dilhèu afaits).
Ua de las òbras mei famosas deu Nagada II qu'ei lo cotèth deu Gebel el Arak (en silex dab lo manjo d'evòri) qui nse muisha un representacion hèra elaborada d'ua guèrra de mau interpretar. Aquesta mena d'òbra qu'anoncia las òbras tinitas protodinasticas mentavudas mei haut (qu'ei a díser lo cap de maçuga d'Òrus Escorpion e la paleta de Narmer).

## Collecion deu Lovre d'artefacts deu Nagada

* Representation itifalica d'òmi trovada a Nagada e datada deu millenni IV abC, Nagada I
* Hemna d'evòri, Nagada I, Musèu deu Lovre
* Vas d'argèla ondrat de gazèlas, Nagada II, Musèu deu Lovre
* Vas d'argèla, Nagada II, Musèu deu Lovre
* Pienti d'evòri d'ipopotam ostendant un boc, Nagada I, Musèu deu Lovre
* Can de clorita, Nagada I, Musèu deu Lovre
* Vas dab ua basa en forma d'ipopotam, Nagada I, Musèu deu Lovre
* Vas ondrat de vaishèths, Nagada II, Musèu deu Lovre
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Art Mengo (cantaire francés)

Art Mengo, nom d'artista de Michel Armengot, es un autor, compositor e interprèta nascut a Tolosa lo 16 de setembre de 1961.

## Biografia

Nascut lo 16 de setembre de 1961 a Tolosa de parents refugiats espanhòls, musician de bar, se faguèt conéisser en 1988 jos l'escais Art Mengo amb lo titre Les parfums de sa vie (je l’ai tant aimée) (Los parfums de la vida), abans un primièr album en 1990, Un 15 août en février (Un 15 agost de febrièr).
Amb l'ajuda de son sògre Patrice Guirao, escriguèt gaireben la majoritat de sos tèxtes, canta d'una vòtz cauda e leugièrament rauca sur des tempòs de Jazz, bossa nova e blues.
Compausa tanben per d’autres: Ute Lemper , Henri Salvador, Enrico Macias, Florent Pagny, Jane Birkin, Johnny Hallyday, Juliette Gréco, Viktor Lazlo, Clarika, Liane Foly, Maurane e Yves Duteil. Met en musica de tèxtes d'escrivans coma Jean Rouaud, Thierry Illouz e Marie Nimier o Eddy Mitchell et Juliette Gréco.

## Descografia
### Albums

* 1990: Un 15 août en février
* 1992: Guerre d'amour
* 1995: La mer n’existe pas
* 1997: Live au Mandala
* 1998: Croire qu’un jour…
* 2001: Les parfums de sa vie
* 2004: La vie de château
* 2006: Entre mes guillemets
* 2009: Sujet libre

## Prèmi

* 1991 : Revelacion varietat masculina de l’anada a las Victòrias de la musica

## Vejatz tanben

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Art Mengo (cantaire francés).

### Nòtas e referéncias

* ↑ (fr)3 questions à Art Mengo Dominique Simonet sus lalibre.be.
* ↑ Biografia - Art Mengo sus RFI Musique
* ↑ Art Mengo - Les parfums de sa vie (je l’ai tant aimée) sus lescharts.com
* ↑ (fr)6$^a$ Victòrias de la musica.

## Ligams extèrnes

* site oficial
# Art amarnian

L'expression art armarnian que vien de Tell-el-Amarna, nom arabi deu lòc on e'se trovan las roeinas de la ciutat d'Akhetaton, efemera capitala deu faraon renegat Amenòfis IV (tanben conegut com Akhenaton). Aqueth faraon que causí de d'abandonar l'anciana e antica religion egipciana (e d'abandonar tanben los sons temples) per venerar lo navèth diu aton, sòrta d'extrapolacion representada devath dab la forma d'un so qui los sons arrais be s'acaban en mans toncant lo monde. Amenofis IV que s'estremè dens la soa navèra capitala sens preocupà's deus ancians temples e pas tanpauc de la diplomacia, çò qui he d'aqueth temps un temps de decadéncia deu poder d'Egipte.
Aqueth episòdi istoric que s'acabè dab la prèsa de poder deu generau Horemheb e lo remplaçament d'Amenòfis IV peu son hilh enqüèra mainatge, Totankhamòn, qui lo son nom (estatua (tot en egipcian) viva (ankh en egipcian) deu diu Amon) be soslinhava que l'ancians culte deus dius qu'èra tornat. Com dens la cultura egipciana lo castig péger qu'ei lo desbromb (har que lo monde sia com se lo "maishant" n'avosse pas existit) la vila d'Akhetaton que ho destrusida e desbrembada. D'un punt de vista artistic aquò que vòu díser qu'ei un periòde de grana originalitat (puish que lo faraon que mobilizè lo sons artesans a Akhetaton entà bastir ua navèra iconografia peu culte e la propaganda deu son diu, qui, en mei d'aquò, non se podèva pas representar com los dius tadicionaus puish que n'avèva pas cap còs). Qu'ei tanben un periòde qui deishè ua piela de testimoniatges puish que tot qu'ei demorat suu citi de Tell-el-Amarnar (maudit e desbrembat).
L'art armanian que desenvolopè los baish relieus curats en pregondor, qu'ei a díser baish relieus dessenhat dens horats qui delimitan los lors perhius.
Ua auta caracteristicas d'aqueth art qu'ei lo biais de representacion deus còs mei arredons, mei longs, mei fluides que dens l'art egipcian d'abans o d'après aqueth periòde. Los caps qu'i son alongats. Lo quite faraon que's he representar dab un còs arrendon qui sembla androgin. Aquò que creè ua polemica per saber s'aquesta mena de representacion deu rei qu'èra ua causida artistica o se, en mei d'aquò, aqueth rei n'aurè pas avut ua malaudia qui aurè explicat la soa diformitat.
Totun, la màger polemica sus Amenòfis IV qu'ei lo ligam qui pòt aver o pas dab lo temps e la religion de Moïses (véder l'article Akhenaton).
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Arsèni Iatseniok

Arsèni Petròvych Iatseniok (en ucraïnian: Арсеній Петрович Яценюк; en transcripcion internacionala Arseniy Yatseniuk; Chernivtsi, 22 de mai de 1974) es un jurista, economista e politician ucraïnian. Ocupèt la foncion de Ministre d'Economia dins lo govèrn ucraïnian de 2005 a 2006 e foguèt puèi Ministre dels Afars Estrangièrs en 2007 e president del Parlament ucraïnian de 2007 a 2008. Es actualament un dels menaires del segond partit mai important del país Batkivshchyna.
Aguèt un ròtle primordial dins las manifestacions EuroMaidan de 2013 ostilas al govèrn de Víktor Ianokòvych.
Es actualament, e dempuèi lo 27 de febrièr de 2014, lo primièr ministre interin d'Ucraïna dins lo govèrn d'Oleksandr Torchýnov.
# Art Garfunkel

Art Garfunkel :
| Profession: | Cantaire |
| País: | Estats Units |
| Data de naissença: | 5 de novembre de 1941 |
| Luòc de naissença: | Nòva York, Nòva York |
Art Garfunkel (n. Arthur Ira Garfunkel en 1941) es un cantaire american, conegut per sas trabalhs amb Paul Simon.
# Art-sur-Meurthe

Art-sur-Meurthe es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.

## Istòria

* Preséncia gallo-romaine.
* Lo pòrti de Lorraine Charles IV de Lorraine #fondar en 1631 una chartreuse #qu'acaba per èsser bastida a Bosserville en 1666.
* Présence gallo-romaine.
* Le duc de Lorraine Charles IV de Lorraine fonda en 1631 une chartreuse qui finit par être construite à Bosserville en 1666.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Pierre Dessein |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 435 | 641 | 506 | 508 | 521 | 539 | 552 | 551 | 570 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 544 | 595 | - | 629 | 643 | 619 | 670 | 628 | 681 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 690 | 619 | 831 | 792 | 961 | 946 | 1 127 | 983 | 832 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 807 | 849 | 799 | 814 | 994 | 1 109 | 1 285 | 1 289 | 1 294 |
| 2009 | 2010 |
| 1 294 1 611 | 1 292 1 610 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Arsène Darmesteter

Arsène Darmesteter (Château-Salins, 5 de genièr de 1846 – París, 16 de novembre de 1888) foguèt un filològ e erudit del judaïsme francés.

## Biografia

Arsène Darmesteter nasquèt en 1846 a Château-Salins, un vilatjòt al costat de Metz, dins una familha de classa mejana de confession jusieva. Son paire, Calmann Darmesteter, èra religaire de libres e sa maire, Rosalie Darmesteter (nascuda Brandeis), d'origina chèca, disiá èsser descendenta del famós Marahal de Praga. Son fraire James, que vendriá un orientalista famós aprèp, nasquèt tres ans mai tard, en 1849. La familha s'installèt a París en 1852. Lo paire voliá qu'Arsène venguèsse rabin e lo mandèt a una escòla rabinica, Talmud-Tora, de la capitala francesa. Pr'aquò la carrièra religiosa l'interessava pas; obtenguèt puèi son bacheleirat quand aviá 16 ans e dos ans aprèp capitèt de venir licenciat en letras. Puèi, estudièt la filologia francesa a l'École des Chartes, a l'École des Hautes Études e a la Sorbonne. Tre 1869, gràcias a la recomandacion del lingüista parisenc Gaston Paris, foguèt missionat pel Ministèri de l'Instruccion Publica francés per estudiar las glòsas del savi Rashi dins los manuscriches ancians de las bibliotècas anglesas. Aital, a travèrs los comentaris d'aquel erudit jusieu, Darmesteter pensava de poder conéisser la lenga francesa d'aquel temps. Publiquèt divèrses articles suls resultats de sas recercas tre 1872 dins divèrsas revistas coma Romania, çò que li balhèt un prestigi considerable dins los estudis del francés ancian. Aquel meteis an comencèt a trabalhar coma repetidor en lengas romanicas a l'École des Hautes Études.
# Castèl de Puègverd

Lo castèl de Puègverd se quilha sus una còla susplombant lo vilatge e son lac. Son punt culminant a una altitud de 605 m. Se tròba en Lengadòc, dins lo parçan de Quercòrb, a 60 km al sud de Carcassona e a 45 km a l'èst de Fois. Venguèt «monument istoric» lo 6 de julhet de 1907.

## Istòria
### Lo castrum primitiu

La construccion remontariá al sègle XII. Las primièras mencions de l'edifici datan de 1170: perteniá alavetz a la familha de Congost. Aqueles senhors practicavan lo Catarisme e èran mostrats coma d'eretics. Aital, en novembre de 1210, durant la crosada dels Albigeses, lo castèl patiguèt un sètge de qualques jorns per l'armada de Tomàs Ponç de Bruyère, luòctenent de Simon de Montfòrt, e lo vilatge de Puègverd venguèt una possession del reialme. En 1279, un esfondrament de la restanca naturala de las aigas del lac al pè del castèl causèt la destruccion d'una partida de la vila de Mirapeis, situada a 30 km al nòrd, dins lo País de Fois.

### Lo castèl actual

Al començament del sègle XIV, Tomàs V de Bruyères, baron d'Eissalabra, felen de Ponç e sa molhèr, Isabèl de Melun, bastiguèron lo «castèl novèl», a l'èst del «castèl vièlh» que sos vestigis son encara visibles. L'escut d'Isabèl de Melun, filha d'un grand camarlenc de França, son de per abans dins l'edifici ancian. Despuèi sa venda en 1996 per la familha de Puègverd, lo castèl a servit de decòr a mantun filme (La Pòrta Novena, Lo Pòble migrator, La Passion de Beatritz) de mercé son donjon fòrça ben servat.

### Lo membre dels musicians

Al quatren solièr del donjon se tròba la sala dels musicians. Lo nom ven de las uèch delicadas esculturas de musicians amb lors instruments situadas sus las consòlas del membre . Sembla que Puègverd aculhiguèt al sègle XII un famós encontre de trobadors.

## Galariá

* Lo castèl de Puègverd
* Lo castèl de Puègverd cobèrt de nèu
* Lo castèl de Puègverd cobèrt de nèu
* Lo castèl de Puègverd cobèrt de nèu
* Una de las torres del castèl de Puègverd
* Lo donjon del castèl de Puègverd
* La capèla del castèl de Puègverd
* Blason de la familha de Bruyères-Eissalabra: D'aur al leon rampant de sable, armat e lampassat de gules, la coa forcuda, nosada e passada en colar (que es de Bruyères)
* Isabèl de Melun: Partit, al primièr d'aur al leon rampant de sable, armat e lampassat de gules, la coa forcuda, nosada e passada en colar (que es de Bruyères); al segond d'azur als nòu besants d'aur e al chef del meteis (que es de Melun) (Aqueste blason es gravat e aladonc encara visible al castèl de Puègverd)

## Ligams extèrnes

* Lo site oficial
* Portal arquitectura e urbanisme
* Portal de Lengadòc
# Castèl de La Casa (Caunés)

Lo castèl de La Casa, amb sa font situada davant, venguèt «monument istoric» en 1927.
* Portal arquitectura e urbanisme
* Portal de Lengadòc
# Castèl de Najac

Lo castèl de Najac es una fortalesa reiala roergassa bastida en 1253 per Anfós de Peitieus, fraire de Sant Loís, sus un ancian castèl (torre carrada) bastit en 1100 per Bertran de Trípol, filh de Ramon IV, comte de Tolosa.