OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fendelha

Fendelha (Fendeille en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Toponimia

Las fòrmas ancianas son : Villa de Fendelhe, Fendelie en 1202-1406, Fendilia en 1271, Fendelia en 1309, Fendelhia en 1315, Fendalha en 1318, Sanctus Martinus de Fendelia en 1328, Fendilhia en 1335, Beatus Martinus de Fendelhia en 1366, Villa de Fendeilha en 1317, Fendelha en 1371, Fandelha en 1378, Lenville = Fendeille en 1393, Fendelha en 1441, Fendelianum, Fendelhianum al sègle XV, Fendeilhanum en 1495, Fendelhanum en 1495, Fendela en 1521, Fendeille en 1781. La prononciacion occitana es Fendélho, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [fen'deʎɔ].
Segon Dauzat e Rostaing, Fendelha ven benlèu del latin *findicula, « fenda pichona », al sens de barranc pichon. Segon los Feniés, Fendelha es un derivat de fenda, al meteis sens. Es en venent de la plana de Castèlnau d'Arri que la motivacion del nom se compren, quand la val on es Fendelha s'entrauca dins lo planòl.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| 23 de mai de 2020 | (2026) | Danielle Fabre | | |
| març de 1977 | 2020 | Guy Julia | sense etiqueta | retirat d'agricultor |
| | 1977 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 583, totala: 596 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 604 | 602 | 643 | 612 | 624 | 622 | 602 | 614 | 574 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 547 | 562 | 533 | 505 | 518 | 507 | 506 | 487 | 432 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 363 | 350 | 357 | 290 | 286 | 273 | 275 | 287 | 249 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 238 | 227 | 247 | 289 | 356 | 418 | 541 | 558 | 555 567 |
| 2009 | 2010 |
| 558 570 | 565 580 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 531 abitants e la densitat èra de 74,06 ab/km².

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Prospèr Estieu (1860-1939) : escrivan e jornalista nascut a Fendelha.

## Véser tanben

* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes

* Fendelha sul site de l'Insee

## Nòtas

* ↑ Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 136, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f228.item.texteImage
* ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 285
* ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 256
* Portal de Lengadòc
# Fenairòls

Fenairòls$^,$$^,$$^,$ (Féneyrols en francés) es una comuna roergata (e benlèu albigesa en riba esquèrra d'Avairon, mas lo borg es en Roergue) situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Istòria

La comuna èra roergassa : nombrosas fòrmas que venon del Pouillé de Rodés per Fenairòls, Carrandièr e Quergoala.

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2020 | 2026 | Christian Galand |
| 2004 | 2020 | Brigitte Audouard |
| març de 1971 | 2004 | Denis Denayrolles |
| març de 1965 | 1971 | Gervais Laurent |
| mai (?) de 1953 | 1965 | Gaston Rivière |
| mai de 1925 | 1953 | Émile Rous de Feneyrols |
| | 1925 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 158, totala: 165 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 741 | 734 | 743 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 648 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 528 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 238 | 185 | 176 | 136 | 141 | 166 | 174 | 175 | 176 184 |
| 2009 | 2010 |
| 175 183 | 170 178 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Veire tanben

* Comunas de Tarn e Garona

## Nòtas

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 300-302
* Portal de Roergue
# Els Poblets

Els Poblets es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Els Plans

Els Plans es un vilatge del Principat d'Andòrra, situat dins la Val de Ransol e la parròquia de Canillo. En 2009 comptava 54 abitants.
# Els Prats de Rei

Els Prats de Rei es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
# Els Torms

Els Torms es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
# Els Pets

Els Pets es un grop de rock catalan e de pop rock, originari del vilatge de Constantí (Tarragonés) e capitanejat per Lluís Gavaldà. Es format per Lluís Gavaldà que canta e tòca la guitarra e n'es tanben lo compositor principal, Joan Reig a la batariá e Falin Cáceres a la bassa. Dins los dos primièrs disques èra part del grop lo guitarrista Ramon Vidal e èran acompanhat per de coristas sonadas Les Llufes fins a 2004. A aquel trio fondador oficial cal apondre dos autres musicians: David Muñoz a la guitarra e Joan Pau Chaves als clavièrs.

## Discografia
### Alboms

* Maqueta (1985)
* Els Pets (1989)
* Calla i Balla (1991)
* Fruits Sex (1992)
* Brut Natural (1994)
* Bondia (1997)
* Sol (1999)
* Respira (2001)
* Agost (2004)
* Com anar al cel i tornar (2007)
* Fràgil (2010)
* L'àrea petita (2013)

### Live

* Vine a la Festa (1995)
* Això és espectacle (2006). DVD documentari e de live.
* Fan teatre (2011)

### Compilacions

* Malacara (2002)

## Ligams extèrns

* Sit oficial del grop
# Els Plans de Sió

Els Plans de Sió es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
# Elsa Artadi i Vila

Elsa Artadi i Vila (Barcelona, 1976) qu'ei ua universitària, ua economista e ua dauna politica catalana.
Titulara d'un doctorat de l'Universitat de Harvard, qu'ensenhè en Italia e en China e qu'a tribalhat entà la Banca Mondiau.
En 2011 qu'entrè au servici deu Departament d'Economia de la Generalitat de Catalonha e en 2013 que la hidèn la direccion deus jòcs e atau que creè la Bèra de Cap d'An (Grossa de Cap d'Any, en catalan, un tirage d'endom e de mediatizacion exepcionaus)
A l'escadença de la eleccions deu 21 de decème de 2017 (convocadas peu Govern deu Reiaume d'Espanha entà avalir lo parlament de majoritat sobeiranista qu'avè delcada l'independència) que ho directritz de campanha de Junts per Catalunya, elejuda per la circonscripcion de Barcelona ; qu'ei tanben cridaira d'aqueste partit.
Se s'escadesse que lo president Carles Puigdemont non posquèsse pas estar investit, lo son nòm qu'ei estat mentavut entà'u substituir.

## Notes

* Portal de Catalonha
# Fòca de Weddell

La fòca de Weddel (Leptonychotes weddellii) es un mamifèr carnivòr, de la familha Phocidae. Leptonychotes weddellii es la sola espècia del genre Leptonychotes.

## Etimologia

Foguèt nomenat en onor de l'explorator britanic James Weddell (1787-1834).

## Mensuracions

* Talha : de 2,5 m (mascles) a 3,2 m (femes). Los mascles son mai pichons que las femes e despassan pas los 2,9 m.
* Pes : de 300 a 400 kg en mejana, fins a 450 kg.

## Biologia

Pòt demorar fins a 70 minutas jos l'aiga a la recerca de manjar. Per realizar aquò, redutz sa frequéncia cardiaca de 140 a 16 bataments per minuta. Sa rata es en mai capabla d'estocar mantun litres de sang fòrça ric en ematias oxigenadas, e de las deslargar progressivament durant la sotada (gràcia a un esfincter e una contractibilitat de l'organ entièr). Es capable de sotar a 600 m pendent près d'una ora. L'elefant de mar (Mirounga leonina) pòt sotar mai prigondament (1653 m) e mai longament (2 h).

## Alimentacion

Se noirís principalament de peisses (60 % de son alimentacion), de crustacèus (per exemple de gambas, de krill...) mas tanben de calamars.

## Predators

Los dos principals predators de la fòca de Weddell son l'òrca e lo leopard de mar. Contrariàment a sos cosins, cren pas l'ors blanc que viu sus la banquisa del pòl Nòrd.

## Reparticion e abitat

La fòca de Weddell viu sul continent e dins las aigas de l'Antartida.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Veire paginas 444-45 in Mammals in the Seas: General papers and large cetaceans, Vol III, Food and Agriculture Organization of the United Nations, 1981
* ↑ https://web.archive.org/web/20171228172006/http://polaris.nipr.ac.jp/~penguin/penguiness/seals/monachinae/elephantS.html#bennett

### Referéncias taxonomicas

* Leptonychotes weddellii dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
* Referéncia Catalogue of Life : Leptonychotes weddellii (Lesson, 1826) (en)
* Referéncia ITIS : Leptonychotes weddellii (Lesson, 1826) (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Animal Diversity Web : Leptonychotes weddellii (en)
* Referéncia NCBI : Leptonychotes weddellii (en)

### Ligams extèrnes

* Referéncia UICN : espècia Leptonychotes weddellii (Lesson, 1826) (en)
* (fr) Biologie du Phoque de Weddell
# Fònt cauda

Una fònt cauda es una fònt que son aiga es caufada per un procès geotermic. Segon lei país e leis organizacions, de definicions pus precisa existisson e consideran la temperatura de l'aiga o la temperatura de l'environament de la fònt.
# Fònts (Gard)

Fònts ò erronèament Fonts (Fons en nòrma mistralenca; Fons en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Toponimia

Las atestacions ancianas son, per luòc:
* Fònts - Fontes en 1108; Fontes citra Gardonum en 1384; Decimaria Sancti-Saturnini de Fontibus, Uticensis diocesis en 1463; Locus de Fontibus en 1557; Le prieuré Saint-Saturnin du lieu de Fons en 1727; Fons-outre-Gardon en 1744.
* Les Barraques (nom fr) - Les Baraques en 1715; La Barraque-de-Fons en 1744. Masatge.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Gérard Gire |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 1337, totala: 1356 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | 1 025 | 1 067 | 1 102 1 116 |
| 2009 | 2010 |
| 1 130 1 145 | 1 175 1 193 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 1563 abitants.

## Veire tanben

* Comunas de Gard

## Nòtas

* ↑ https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30c.html
* ↑ Institut d'Estudis Occitans, Comission Toponimica Occitana, Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana. Cèrca «Fònts (Gard)».
* ↑  . ISBN 84-499-0563-X. BNF 37258238w.
* ↑ «Dictionnaire topographique de la France».
* ↑ https://collections.leventhalmap.org/search/commonwealth:6w924q35b
* ↑ https://dicotopo.cths.fr/places/P41526883
* Portal de Lengadòc
# Fòntsegunha

Fòntsegunha, apelat tanben castèu de Fontsegunha, es un luòc dich de la comuna de Castèunòu de Gadanha en Vauclusa, ont, lo 21 de mai de 1854, foguèt fondat lo Felibritge, per Frederic Mistral, Josèp Romanilha, Teodòr Aubanèu, Joan Brunet, Pau Giera, Ansèume Matieu e Anfós Tavan.Frederic Mistral descriu l'endrech coma una bastida de plasença d'estil italian qu'auriá fach construire un cardinau roman. Lo castèu se tròba pròche de la Fònt de Vauclusa que celebrèt Petrarca dins Chiare, fresche et dolci acque, la cançon 126 de son famós Canzoniere. Lei felibres trobèron l'inspiracion dins aquela proximitat, Teodòr Aubanèu escriguèt: Lou 21 de mai de l’an 1854, sèt jouvènt èron acampa au castelet de Font-Segugno...Couneissès pas lou castelet de Font-Segugno?... Un nis de roussignòu perdu dins la ramiho. Segur, un nis de roussignòu, car de-longo li felibre ié venien canta, au brut di font cascaiarello, en fàci d’aquelo autro font pouëtico, la grand roco bloundo de Vaucluso .

## Referéncias

* ↑ René Ribiére, Pétrarque et les sept de Font-Ségugne, Centre internacionau de l'Escrich en lenga d'Òc, Universitat de Provença ; Pétrarque et Font-Ségugne PDF , legir en linha (en archiu)
* Wikidata: Q3075968
# Fòlcarda

Fòlcarda$^,$$^,$$^,$ (Folcarde en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 42 km au sud-èst de Tolosa.

## Istòria

Pendent l'Ancian Regime, Fòlcarda èra de la diocèsi civila de Sant Pàpol, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Sant Pàpol e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Fòlcarda èra del canton d'Avinhonet, en l'an IX, del canton de Vilafranca. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna (d'après l'Ordo).

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| ? | 2020 | Évelyne Daban | sense etiqueta | retirada foncion publica |
| 1989 | ? | Vénérand Fauré | | |
| 2001 | 2008 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilafranca de Lauragués; es ara del canton de Revèl.

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 131, totala: 138 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 74 | 76 | 93 | 88 | 94 | 86 | 117 | 121 | 121 122 |
| 2009 | 2010 |
| 124 126 | 126 130 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Véser tanben

* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

* Fòlcarda sul site de l'IGN

## Nòtas e referéncias

* ↑ Pojada, Patrici. Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus. Nouvelles Éditions Loubatières, 2009. ISBN 978-2-86266-573-3.
* ↑ «Toponimia occitana».
* ↑ Congrès permanent de la lenga occitana. «Top'Òc: Diccionari toponimic occitan».
* ↑ Institut d'Estudis Occitans. «BdTopoc–Geoccitania».
* ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 16 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
# Fònt dei Nòu Canons

La Fònt dei Nòu Canons es una fònt situada dins la vila d'Ais de Provença sus lo Cors Mirabèu. Foguèt bastida en 1691 coma abeurador per lei motons. A l'origina, aviá quatre lòbes. Pasmens, a partir dau sègle XIX, aquò venguèt un problema per la circulacion automobila e, en 1944, un carri estatsunidenc ne'n destruguèt un per accident. Per facilitar la circulacion, lo lòbe destruch foguèt alora pas restaurat e, au contrari, lo lòbe opausat foguèt tanben suprimit. La fònt foguèt inscricha ai monuments istorics en 1929.

## Liames intèrnes

* Fònt dei Chivaus Marins, autra fònt dau Cors Mirabèu, despareguda en 1777.
* Fònt d'Aiga Cauda, autra fònt dau Cors Mirabèu.
* Fònt dau Rei Rainier, autra fònt dau Cors Mirabèu.
# Fòntvielha (Mónegue)

Fòntvielha (en francés Fontvieille) es un quartièr dau Principat de Mónegue ganhat sus la mar au sègle XX. Sa populacion es de 4 420 abitants.
Abans 2013, èra un sector dau número estatistic 06, de 334 970 m$^2$ e divisit en 10 blòcs.

## Referéncias

* ↑ IMSEE, Recensement 2016.
* ↑ Recensament de 2008
# Gabriaç

Gabriaç (Gabrias en francés) es una comuna gavaudanesa situada dins lo departament de Losera e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Toponimia

La prononciacion, relevada a Montrodat, es [gabri'jas].

## Administracion

Lista dels cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2001 | 2020 | Gabriel Rousset |
| | 2001 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 140, totala: 152 :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| | | | | | | 449 | 482 | 500 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| - | - | - | - | 400 | - | - | - | - |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| - | - | 380 | - | - | - | - | - | - |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 212 | | | | Cercar | 125 | 130 | 131 | 131 135 |
| 2009 | 2010 |
| 134 138 | 138 148 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* 2016 : 148

## Veire tanben

* Siti del conselh general de Losera (fr)

## Nòtas

* ↑ enquèsta Sivadon setembre 2019
* Portal de Lengadòc
# Gabriel Bernard

Gabriel Bernard (Puegoulen, Vaucluse, 1881 - 1954) es un escrivan d'expression occitana, majoral del Felibritge en 1939.

## Òbras

* Pèire Laplanche, pintre de la bugado (1929)
* Madeloun Pourtoulago, raconte de moun vilage (1934)
* L'an que vèn, raconte de moun vilage (1935)

## Bibliografia

* {{{títol}}}. ISBN 978-2-9533591-0-7.

## Ligams extèrnes

* Wikidata: Q60580728
* Portal de Provença
* Portal de la literatura
# Gabriel Fahrenheit

Daniel Gabriel Fahrenheit (24 de mai de 1686, Danzig – 16 de setembre de 1736, L'Aia) es un fisician alemand de la prumiera partia dau segle XVIII.
Fiu de marchands de la Liga Anseatica, foguèt enviat en aprendissatge a Amsterdam, mas negligiguèt rapidament lo comerci maritime per s'interessar a la fabricacion d'instruments scientifics. Oblijat de s'enfugir, viatjèt en Euròpa e rescontrèt plusors sabents importants dau periòde coma Ole Romer (1644-1710), Christian Wolff (1679-1754) e Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716). En 1709, reprenguèt lo principi dau termometre d'alcòl de Romer per escandalhar sos termomotres a partir de dos ponchs. Puei, en 1714, aprenguèt las tecnicas de fabricacion d'objectes de veire e venguèt fabricant d'instruments de meteorologia (barometres, altimetres, termometres). Desvolopèt lo termometre de mercuri, mai precís que los termometres d'etanòl, e prepausèt una tecnica per l'escandalhar. Totun, demorèt curiós e s'interessèt tanben a de questions de calcul d'astronomia e de navigacion.
Totun, Fahrenheit es mai que mai coneissut per son eschala de temperatura. D'efècte, a partir dels trabalhs de Romer, utilizèt dos ponchs per definir una eschala basaa sus dos ponchs : una temperatura bassa mesuraa en 1708-1709 dins la vila de Dantzig e una temperatura auta egala a la temperatura dau sang dau chavau. Aqueu trabalh permetèt de produrre de termometres comparables, un chambiament major per las sciéncias de l'epòca. L'eschala Fahrenheit se difusèt donc en Euròpa onte foguèt la mai utilizaa fins a l'adopcion de l'eschala Celsius per la Revolucion Francesa.

## Ligams internes

* Eschala Fahrenheit.
* Temperatura.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Mai tard, foguèt capable de reprodurre aquela temperatura en laboratòri durant la solidificacion d'una mescla d'un volume egau de clorure d'ammòni e d'aiga.
# Gabriel Ièr de Montgomery

Gabriel Ièr de Montgomery que ho un gentiu francés qui gavidè la guarda Escocesa e qui herí mortaument lo rei Enric II de França durant ua josta. Absot per aqueste abans que's moresse mes disgraciat, que's retirè en çò son en se bèth concvertir au protestantisme.
Que serví donc militarament en gavidant las òsts deu camp protestant durant la purmera guerra de religion ; enter autas consas que lhevè lo sièti de Navarrencs en obligant l'armada francesa de Terride a se retirar. Que ho tanben responsable deu massacre de catolics a Ortès.
Que combató au costat deu princi de Condé durant la batalha de Jarnac e qu'escapè au massacre de Sant Bertomiu.
Hèit presoèr en Normandia peu generau de Matignon, que ho executat a París sus la plaça de Grèva.
# Gabriel González Videla

Gabriel González Videla (1898-1980) avocat e òme politic, foguèt president de Chile entre 1946 e 1952.
| Precedit per Juan Antonio Iribarren | President de Chile 1946 - 1952 | Seguit per Carlos Ibáñez del Campo |
# Gabriel Koenigs

Gabriel Xavier Paul Koenigs, nascut a Tolosa lo 17 de genièr de 1858 e mòrt a París lo 29 d'octòbre de 1931, es un matematician francés.

## Biografia

Estudièt a l'Escòla Normala Superiora de París, foguèt puèi professor de mecanicas a la Sorbona. Foguèt elegit membre de l'Acadèmia de las Sciéncias lo 18 de març de 1918 (seccion de mecanica).
Contemporanèu de Gaston Darboux (1842-1917), contribuiguèt als trabalhs de Julius Plücker e de Felix Klein dins lo domeni de la geometria puèi dins los de la teoria iterativa e la mecanica analitica qu'i apliquèt la teoria d'Henri Poincaré.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (en)Biografia (The MacTutor History of Mathematics archive)
# Gabriel Lippmann

Gabriel Lippmann :
| Profession: | Fisician |
| País: | França |
| Data de naissença: | 16 d'agost de 1845 |
| Luòc de naissença: | Bonnevoie, Luxemborg |
| Data de decès: | 13 de julhet de 1921 |
| Luòc de decès: | Ocean Atlantic, durant un viatge entre Canadà e França |
Gabriel Lippmann (n. en 1845, m.1921) foguèt un fisician francés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1908.

## Referéncias

* ↑ Cf. p. 82: J.A. Massard (1997): Gabriel Lippmann et le Luxembourg. in: J.P. Pier & J.A. Massard (éds): Gabriel Lippmann: Commémoration par la section des sciences naturelles, physiques et mathématiques de l’Institut grand-ducal de Luxembourg du 150e anniversaire du savant né au Luxembourg, lauréat du prix Nobel en 1908. Luxembourg, Seccion de las sciéncias naturalas, fisicas e matematicas de l’Institut grand-ducal de Luxembourg en collaboracion amb lo Seminari de matematica e lo Seminari d’istòria de las sciéncias e de la medecina del centre universitari de Luxembourg: 81-111.
# Foios

Foios es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
# Fogassa

La fogassa es una especialitat culinària de la coïna provençala que s'es difusada en Occitània e dins de regions mediterraneï. Es compausada d'una galeta de froment non levada e d'òli d'oliva, cuècha au forn ò sota lo cendre, que pòu èstre agrementada d'ingredients divèrs (olivas, amploas, lardons, cebas, fromatge, bolets, èrbas de Provença, etc.).

## Ligams intèrnes

* Coïna niçarda
* Coïna provençala
# Foggia

Foggia es una vila de la region italiana de Polha, capitala de la província omonima. Sa populacion èra estimada a 153 402 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 507,80 km².
# Foia

Fóia es lo nom del punt mai naut d'Algarve, dins la serra de Monchique en Portugal. Es acessible per carrièra dempuèi Monchique. A 902 m d'altitude e una proeminéncia topografica de 739 m. Per jorns clars se pòt ver l'Atlantic. A la cima de Foia son installats d'equipaments de telecomunicacions.

## Ligams extèrnès

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Foia, sus Wikimedia Commons
* Observacion d'aucèls a Fóia (Serra de Monchique)
# Cortegana

Cortegana es un municipi de la província espanhòla de Huelva e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Cortes de la Frontera

Cortes de la Frontera es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
# Cortegada

Cortegada es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
# Cortelazor

Cortelazor es un municipi de la província espanhòla de Huelva e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.