# Dioxid de soupre

Lo dioxid de soupre (var. dioxid de sofre) ò anidrid sulfurós es un compausat quimic de formula generala SO$_2$. Dins lei condicions normalas de pression e de temperatura, es un gas incolòr, dens e toxic que son inalacion es irritanta. Es soluble dins l'aiga e dins fòrça solvents usuaus (alcòl, etèr, etc.). Es liberat dins l'atmosfèra terrèstra per lei volcans, per la combustion de combustibles fossils e per divèrsei procès industriaus. Es ansin un element major de la pollucion atmosferica e son oxidacion, favorizada per de catalisaires coma lo dioxid d'azòt NO$_2$, entraïna la formacion de trioxid de soupre SO$_3$ e d'acid sulfuric H$_2$SO$_4$. Pasmens, lo dioxid de soupre es egalament un produch amb d'aplicacions multiplas coma desinfectant, antiseptic, antibacterian, gas refrigerant, gas catalisaire dins lo procès Ashland e conservator de produchs alimentaris (en particular dins lo vin).

## Preparacion

Plusors procès e metòdes permèton de produrre de dioxid de soupre a partir de soupre ò de divèrsei compausats souprats :
* per combustion dau soupre elementari :
    S $_{(s)}$ + O$_2$ $_{(g)}$ → SO$_2$ $_{(g)}$
* per combustion de sulfur d'idrogèn ò de compausats organosouprats :
    2 H$_2$S $_{(g)}$ + 3 O$_2$ $_{(g)}$ → 2 H$_2$O $_{(l)}$ + 2 SO$_2$ $_{(g)}$
* per grilhatge de mineraus souprats coma la pirita, l'esfalerita ò lo cinabri :
    4 FeS$_2$ $_{(s)}$ + 11 O$_2$ $_{(g)}$ → 2 Fe$_2$O$_3$ $_{(s)}$ + 8 SO$_2$ $_{(g)}$
    2 ZnS $_{(s)}$ + 3 O$_2$ $_{(g)}$ → 2 ZnO $_{(s)}$ + 2 SO$_2$ $_{(g)}$
    HgS $_{(s)}$ + O$_2$ $_{(g)}$ → Hg $_{(g)}$ + SO$_2$ $_{(g)}$
* coma produch residuau de la fabricacion de ciment :
    2 CaSO$_{4(s)}$ + 2 SiO$_2$ $_{(s)}$ + C $_{(s)}$ → 2 CaSiO$_3$ $_{(s)}$ + 2 SO$_2$ $_{(g)}$ + CO$_2$ $_{(g)}$
* per accion de l'acid sulfuric caud sus la limalha de coire :
    Cu $_{(s)}$ + 2 H$_2$SO$_4$ $_{(l)}$ → CuSO$_4$ $_{(s)}$ + SO$_2$ $_{(g)}$ + 2 H$_2$O $_{(l)}$

## Toxicitat

La toxicitat aguda dau dioxid soupre pren generalament la forma d'una irritacion dau sistèma respiratòri. Aqueleis efiechs aparéisson a de concentracions relativament feblas (0,2 ppm/ 1h en lo cobai), mai son limit de deteccion per l'odorat uman es relativament bas (1,1 ppm), çò que permet sovent una deteccion precòça. La concentracion letala es de 1 060 ppm/ 4h en la rata e en 1 260 ppm/ 4h en lo rat. Una intoxicacion cronica presenta de simptòmas similars a una bronquiti. Pasmens, leis efiechs cronicas necessitan una certana concentracion (au mens 5 ppm durant de setmanas) per aparéisser. Enfin, segon lei donadas disponiblas en 2024, lo dioxid de soupre a pas d'efiechs cancerigèns, mutagèns ò reprotoxics. Pasmens, podriá aumentar leis efiechs cancerigèns deis idrocarburs aromatics policiclics.

## Annèxas
### Liames intèrnes

* Acid sulfuric.
* Dioxid de soupre en enologia.
* Plueja acida.
* Pollucion atmosferica.
* Soupre.
* Trioxid de soupre.

### Bibliografia

* (fr) INRS, « Dioxyde de soufre - Fiche toxicologique n°41 », consultada lo 23 de febrier de 2024, .
* (fr) INRS, « Acide sulfurique - Fiche toxicologique n°30 », consultada lo 23 de febrier de 2024.

### Nòtas e referéncias

* ↑ (fr) INRS, « Dioxyde de soufre - Fiche toxicologique n°41 », consultada lo 23 de febrier de 2024, .