OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kamala Harris

Kamala Deivi Harris (AFI: /ˈkɑːmələ ˈdeɪvɪ ˈhæ.ɹɪs/; Oakland, Califòrnia, 20 d'octobre de 1964), es una femna politica estatsunidenca. Lo 3 de novembre de 2020 es elegida vicepresidenta dels Estats Units d'America. Es la primièra femna, aital coma la primièra persona afroamericana e indoamericana, d'accedir a la vicepresidéncia dels Estats Units.
Es procurairitz generala de Califòrnia de 2011 a 2017, durant lo mandat de governador Jerry Brown. Sòci del Partit democrata, es senatritz per Califòrnia, al Congrès dels Estats Units dempuèi 2017.
Se portèt candidata a l'investitura democrata per l'eleccion presidenciala de 2020 mas se retirèt abans lo començament oficial de las primàrias. Joe Biden la causiguèt puèi per èsser sa colistièra coma candidata democrata a la vicepresidéncia dels Estats Units.
Lo 7 de novembre 2020, quatre jorns après l'eleccion, venguèt la vicepresidenta elegida dels Estats Units, e mai que los resultats foguèsson contestats pel president sortissent Donald Trump. Après lo vòte dels grands electors en decembre e la designacion oficiala pel Congrès en genièa, deuriá èsser investida, coma Joe Biden, lo 20 de genièr de 2021.

## Referéncias

* ↑ «H.Res.679 - Impeaching Kamala Devi Harris, Vice President of the United States, for the high crimes and misdemeanors of betrayal of the public trust.» (en anglés). [Consulta: 11 d'agost de 2024]
* ↑ Thomas, Ken. «You Say 'Ka-MILLA;' I Say 'KUH-ma-la.' Both Are Wrong» (en anglés). The Wall Street Journal p. 1, 15 de febrièr de 2013.
* ↑ «Democrats take narrow control of U.S. Senate». Reuters.
* ↑ Woodsome, Kate. «Opinion | You don't need to like Kamala Harris. But you should say her name properly.» (en anglés). Washington Post. [Consulta: 22 de genièr de 2021]
# Kambon

Kambon en breton ( Campbon en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Jean-Pierre Maisonneuve |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 3 479 | 3 439 | 3 742 | 4 024 | 4 930 | 4 111 | 3 848 | 4 363 | 4 415 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 4 380 | 4 560 | 4 629 | 4 886 | 3 496 | 3 672 | 3 728 | 3 794 | 3 625 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 3 525 | 3 452 | 3 252 | 2 818 | 2 776 | 2 608 | 2 531 | 2 774 | 2 640 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 2 650 | 2 569 | 2 666 | 2 747 | 2 918 | 2 899 | 3 379 | 3 507 | Cercar |
| 2009 | 2010 |
| 3 764 3 918 | 3 805 3 960 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Kamen

Kamen es una dei vilas principalas de Ren del Nòrd-Vestfàlia dins l'Alemanha.
# Grand Prèmi de la Sant Loís

Lo Grand Prèmi de la Sant Loís es une competicion d'ajustas lengadocianas que se debana cada an a Seta dempuèi 1743. Las primièras ajustas a Seta datan del 29 de julhet de 1666 per festejar l’inauguracion del pòrt. La 269$^{ena}$ edicion d'aquela espròva se debanèt dem 18 d'agost al 23 d'agost de 2011.
Lo torneg d'ajustas de la Sant Loís es la competicion mai importanta de sa disciplina, mena de campionat del monde non oficial. Se debana fin d'agost long del canal reial pendent sièis a set jorns. Cada an, lo venceire recep un pavés ornat per un artista de la region causit aprèp un concors. Lo diluns de la Sant Loís a luòc lo torneg regional dels pesucs e la dona del pavés. Aquel diluns de la Sant Loís es feriat a Seta. Aurélien Evangélisti (Jeune Lance Sétoise) emportèt lo torneg en 2011. Lo dimars es reservat al programa de clausura.

## Istòria

En 1745, Loís XV de França assistèt a las ajustas de la Sant Loís a Seta.
24 d'agost de 1747. A la velha del torneg de ajustas donat a Seta per la fèsta de la Sant Loís, se discutèt de l'establiment d’un reglament per « d’evitar los diferents tròp nombroses entre los ajustaires ».
D'entre los grands ajustaires del passat, cal citar Louis Vaillé (dètz victòrias a la Sant Loís) e Barthélémy-Louis Aubenque, dich « lo terrible », que desfièt (segon la legenda) un pont en 1749 !
Sus un dels pavéses expausats al musèu Paul Valéry a Seta es inscrich los noms dels venceires del « grand prèmi de la San Loís » de 1846 a 1913.

## Galeriá de fotos

* Barcas de targas a Seta en 2005
* Cambi des lanças sus la barca roja - 2005 a Sète
* Targas de la Sant Loís a Sète en 2005 (la barca roja)
* Assalt dins las targas de la Sant Loís a Seta en 2005
* Vista generala de la Sant Loís a Seta en 2005
* Vista generala de la Sant Loís a Seta en 2006

## Ligams extèrnes

* (fr)Lo site oficial e lo torng en vidèo
* (fr)Fédération française de joutes et de sauvetage nautique
# Grand Selva (Tolosa)

Grand Selva es un quartièr de la vila de Tolosa, situat al nòrd de la vila.
Grand Selva es tanbens le nom d'una abadiá cisterciana fòrça granda uèi desapareguda situada a Bolhac, prèp de Verdun de Garona. Aquela abadiá èra comparabla a aquela de Clunhic.
Grand Selva es encara le nom d'una granda parròquia del diocèsi de Tolosa. S'espandís sus las tèrras de l'anciana abadiá a l'entorn de Granada e de Cadors.

## Ligams extèrnes

* (fr)Site de Grand Selva
* (fr)Site de la parròquia de Grand Selva

## referéncia

* ↑ (fr)l'abadiá de Grand Selva.
# Grand Prèmi dau Midi Libre

Lo Grand Prèmi dau Midi Libre, istoricament organizat per lo jornau dau meme nom, es una espròva ciclista anciana. Lo Midi Libre siguèt suprimit en 2003 fauta de mejans. Aquela espròva si debanava avant lo Criterium dau Dauphiné Libéré en preparacion au Torn de França ciclista. Lo Midi Libre èra una espròva de montanha mejana per permetre ai correires de s'alestir en doçor per lo Torn de França. En 2004, i aguèt una temptativa de reabilitacion sota lo nom de Torn de Lengadòc-Rosselhon, mai siguèt suprimit de nòu fauta de mejans.
Lei ciclistas mai grands ganhèron aquela espròva coma Raphaël Géminiani (Rafaèl Geminiani), Luis Ocaña, Eddy Merckx, Raimond Polidor, Miguel Indurain, Laurent Jalabert (Laurenç Jalabèrt) e Lance Armstrong. Jean-René Bernaudeau l'averèt quatre còups consecutius au començament deis ans 1980. Tres correires averèron lo Torn de França après sa victòria dins lo Grand Prèmi dau Midi Libre : Eddy Merckx en 1971, Miguel Indurain en 1995 e Lance Armstrong en 2002.
# Grand Pic de Mengusovce

Lo Grand Pic de Mengusovce (2 438 m, Veľký Mengusovský štít en eslovac, Mięguszowiecki Szczyt Wielki en polonés) es una cima de la cadena montanhosa dei Tatras dins l'arc exterior dei Carpats lòng de la frontiera entre Polonha e Eslovaquia. Ten son nom del vilatge eslovac de Mengusovce. D'autres soms son lo Pic Negre de Mengusovce e lo Pic Mejan de Mengusovce.

## Liames intèrnes

* Carpats.
# Grand Montalban

La Comunautat d'aglomeracion del Grand Montalban es una intercomunalitat$^,$ carcinòla situada e lengadociana dins lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Son còdi SIREN es 248 200 099.
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian bas carcinòl e tolosan.

## Istòria

De sa creacion en 2000 a novembre de 2010, l'establiment recebèt la denominacion de Comunautat d'Aglomeracion del País de Montalban e de las Tres Aigas, estant las tres aigas en question Tarn, Tescon e Avairon. Lo 8 de novembre de 2010, l'apellacion foguèt modificada e venguèt Comunautat d'aglomeracion del Grand Montalban.
La comunautat d'aglomeracion es accionària, per 32 % del capital, de la societat publica locala d'adobament (SPLA) « Montalban 3 Aigas Adobament » (M3RA), ambe dos sètis al conselh d'administracion, estant la rèsta del capital (68 %) detenguda per la comuna de Montalban, ambe cinc sètis al conselh d'administracion$^,$$^,$. M3RA prenguèt la succession, lo 19 de junh de 2009, de la « Societat d'economia mixta per l'adobament e l'espandiment de Montalban » (SEMAEM), qu'existissiá dempuèi lo 24 de novembre de 1984.
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2017, en aplicacion de la lei NOTRe, Reinièrs fa partida del Grand Montalban.
Enfin, doás comunas quitèron la Comunautat de comunas del Grand Sud Tarn e Garona per jónher lo Grand Montalban : La Cort de Sent Pèire lo 1èr de genièr de 2018 e Escatalens lo 1èr de genièr de 2019.

## Composicion

| Nom | Còdi INSEE | Superficia (km²) | Populacion | Densitat (ab/km²) | Canton actual |
| Albafuèlha e la Garda | 82001 | 8,03 | 630 (2018) | 78,46 | Canton de Montuèg |
| Bressòls | 82025 | 20,39 | 3698 (2018) | 181,36 | Canton de Montuèg |
| Corbariu | 82044 | 13,03 | 1651 (2018) | 126,71 | Canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd |
| La Cort de Sent Pèire | 82085 | 14,77 | 1225 (2018) | 82,94 | Canton de Montuèg |
| Escatalens | 82052 | 17,99 | 1107 (2018) | 61,53 | Canton de Bèumont de Lomanha |
| Montalban | 82121 | 135,17 | 60952 (2018) | 450,93 | Montalban-1 Montalban-2 Montalban-3 |
| Montbeton | 82124 | 15,98 | 4243 (2018) | 265,52 | Canton de Montuèg |
| La Mòta e Capdevila | 82090 | 11,92 | 1063 (2018) | 89,18 | Canton de Carcin-Avairon |
| Reinièrs | 82150 | 9,94 | 861 (2018) | 86,62 | Canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd |
| Sent Naufari | 82167 | 24,43 | 1857 (2018) | 76,01 | Canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd |
| Vilamada | 82195 | 9,21 | 761 (2018) | 82,63 | Canton de Carcin-Avairon |

## Veire tanben

* Comunas de Tarn e Garona

## Nòtas

* ↑ 248 200 099 Ficha Banatic
* ↑ 200 099 Ficha INSEE
* ↑ tresordesregions.mgm.fr
* ↑ Thierry Dupuy, Montauban. L'agglomération change d'appellation https://www.ladepeche.fr/article/2010/11/09/944427-Montauban-L-agglomeration-change-d-appellation.html , La Dépêche du Midi, 9 de novembre de 2010
* 1 2 Historique de la société site montauban3ra.com
* ↑ Actionnariat site montauban3ra.com
* ↑ Conseil d'administration site montauban3ra.com
* Portal de Carcin
* Portal de Lengadòc
# Grand Montelh

Grand Montelh (Le Monteil-au-Vicomte en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.

## Administracion
### Lista daus maires

Lista daus maires successius :
| Periòde | Periòde | Identitat | Etiqueta | Qualitat |
| març 2014 | 2020 | Didier Martinez | PS | engenhaire |
| març 2001 | 2014 | Christian Meyer | | |
| setembre 1973 | 2001 | Robert Naucodie | | |
| | 1973 | | | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

### Intercomunalitat
## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): 207, totala: 251 :
| 1962 | 1968 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| | | Cercar | Cercar | 225 | 225 | 226 275 |
| 2009 | 2010 |
| 221 267 | 215 259 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
* En 2018 la populacion èra de 199 abitants.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* 1 2 Xavier Lansade. «Le Monteil-au-Vicomte». lemosin.net.
* ↑ Institut d'Estudis Occitans, Comission Toponimica Occitana, Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana. Cèrca «Grand Montelh».
# Grand Pòrt Maritim de Marselha

Lo Grand Pòrt Maritim de Marselha, conoissut aperavans coma Pòrt Autonòm de Marselha es un establiment public de l'Estat francés, qu'a per tòca au còp de missions de servici public administratiu e de missions de servici public de caractèr industriau e comerciau.
Son estatut de grand pòrt maritim fa qu'es gestionat coma un establiment public de caractèr industriau e comerciau (EPIC). Es encargat d'esplechar, de gerir e de promóure leis instalacions portuàrias de Marselha fins a Fòs.
En 2006, es lo premier pòrt francés, lo premier pòrt de Mediterranèa, lo quatren pòrt europèu e lo 36en mondiau en trafeg totau de merças amb un tonatge de 100,3 milions.
La part vièlha dau Grand Pòrt Maritim bastida a la fin dau sègle dètz-e-nòu per desencargar lo Pòrt-Vièlh s'atròva dins lei quartiers de la Jolieta e d'Arenc. La part que s'espandisse a Fòs fuguèt aponduda dins leis annadas 1970.
# Guilhèm Windsor

Guilhèm Windsor, duc de Cambridge (nascut William Arthur Philip Louis Windsor a Londres, lo 21 de junh de 1982) es l'ainat de Carles III, rei del Reialme Unit, e de Diana Spencer. Es lo reirefilh d'Elisabeta II. Es l'eretièr del Reialme Unit dempuèi lo 8 de setembre de 2022.
Es l'òme de Kate Middleton dempuèi lo 29 d'abrial de 2011. An tres enfants: Jòrdi (nascut en julhet de 2013), Carlòta (nascuda en mai de 2015) e Loís (nascut en abril de 2018).
# Guilhèm X de Peitieus

Guilhèm lo Tolosenc o lo Paladin, nascut en 1099 es lo darrièr dels comtes de Peitieus de la dinastia dels Ramnulfids.
Regnèt de 1126 a 1137 jol nom de Guilhèm VIII, comte de Peitieus e duc d’Aquitània jol nom de Guilhèm X. Èra lo filh de Guilhèm lo Trobador, al qual succediguèt, e de Felip, filha del comte de Tolosa Guilhèm IV.
S’aliguèt contra Normandia amb lo comte d’Anjau Jaufré lo Bèl. Tranquil sus sa frontièra nòrd, deu per contra longtemps guerrejar al sud per contranher son vassal d’Aunis, Isembèrt de Châtelaillon.
Mal inspirat, sostenguèt amb lo legat Girard d’Engoleime l’antipapa Anaclèt II, pendent cinc ans, a partir de 1130 e fins a una entrevista amb sant Bernat de Clairvaux al castèl de Parthenay.
Moriguèt lo 9 d'abril (jorn del Divendres sant 1137) al cors d’un pelegrinatge a Sant Jacme de Compostèla, preguèt dins sas darrièras volontats lo rei de França Loís VI lo Gròs de plan voler consentir a maridar son filh Loís a sa filha ainada, Alienòr d'Aquitània.
Venguèt, a la fin de l'Edat Mejana, un personatge de legenda, en partida confondut amb Guilhèm de Gellona e sant Guilhèm de Malevala, a l’origina de l’òrdre dels Guilhemits.

## Descendéncia

* Alienòr d'Aquitània (1122 o 1124-1204)
* Petronilha d’Aquitània (1125-1153)
* Guilhèm Aigret (1126-1130)

## Vejatz tanben

Ostal de Peitau ~ Lista dels comtes de Peitieus ~ Peitau

## Ligams extèrnes

| Precedit per | Guilhèm X de Peitieus | Seguit per |
| Guilhèm IX | duc d’Aquitània comte de Peitieus | Alienòr |
# Guilhèm Rondelet

Guilhèm Rondelet, nascut lo 27 de setembre de 1507 a Montpelhièr e mòrt lo 30 de julhet de 1566 d'escorrença, foguèt un mètge e naturalista celebre per sos trabalhs suls peisses.
Filh de mercant, Rondelet entreprenguèt d'estudis dins sa vila nadala que i obtenguèt lo títol de doctor en 1537. Venguèt lo mètge personal del cardenal de Tournon e l'acompanhèt dins sos diferents viatges, en particular en Itàlia e als Païses Basses.
Recebèt la cadièra de medecina a la mòrt de Pierre Laurent a la Facultat de Medecina de Montpelhièr ont influencièt nombroses scientifics de son epòca. Participèt activament a la bastison d'un anfiteatre a la facultat de medecina mercé a Enric II de França. Aqueste anfiteatre li permiguèt de far sas demostracions de disseccion de cadavres.
Emai que publiquèsse pas d'obratge de botanica, exerciguèt dins aqueste domeni una influéncia considerabla. Encontrèt en particular Ulisse Aldrovandi e foguèt lo professor de Jean e Gaspard Bauhin, de Conrad Gessner, de Charles de l'Écluse, de Léonard Rauwolf, de Mathias de l'Obel (que li leguèt sos menuscrits), de Jacques Daléchamps, de Pierre Richer de Belleval...
# Guilhèm VII de Montpelhièr

Guilhèm VII de Montpelhièr nascut cap a 1130 al castèl de Galhargues, foguèt senhor de Montpelhièr (1149-72) puèi senhor d'Aumelàs a partir de 1168. Èra lo filh ainat de Guilhèm VI e de sa molhèr Sibilla de Mataplana.

## Bibliografia

Cap a l'atge de 15 ans en 1146, eiretèt de la Senhoriá de Montpelhièr de son paire jol tutoratge de sa grand, Ermessenda of Melguèlh. Acompanhèt son paire als sètges d'Almeria e de Tortosa. En 1135-55 foguèt presonièr de Ramon V de Tortosa.. En 1156 esposèt Matilda de Borgonha, filha de Uc II, Duc de Borgonha. En 1159-60 lutèt contra lo Comtat de Tolosa, al costat dels catalans e els angleses, e prenguèt Caors.
Aculhiguèt lo papa Alexandre III de Montpelhièr en 1162 e en 1165 e foguèt defendut per aqueste contra las pretensions dels genoveses, que aspiravan al monopòli de la navegacion d'autura en Mediterranèa occidentala. Aquò menèt Montpelhièr a s'aligar amb Pisa.. Guilhèm VII caiguèt malaut en 1171 e faguèt son testament lo jorn de la Sant Miquèl (29 de setembre de 1171), designant son fraire Gui Guerrejat e Joan de Montlaur, avesque de Magalona, coma tutors de son jove filh. Defuntèt saique en 1172.

## Referéncias

* ↑ Ancestors of Nicholas Pierce Driscoll
* ↑ Enciclopèdia.cat, Guillem VII de Montpeller
* ↑ Enciclopèdia.cat, Guillem VII de Montpeller
* ↑ Enciclopèdia.cat, Guillem VII de Montpeller
# Guilhèm de Belibasta

Guilhèm Belibasta, nascut vèrs 1280 a Cubièra, es lo darrièr "bon òme" ou "perfièch" catar conegut. Foguèt cremat viu en 1321 a Vilaroja de Termenés.
Nasquèt a Cubièra dins una familha del costat de la cause catara. Vèrs 1305, dins una batèsta, tuèt Bertomieu Garnièr, un pastre de Vilaroja de Termenés. Jutjat copable, fugiguèt en abandonant femna, enfant e bens.
Per se recaptar, se n'anèt amb de catars. Foguèt iniciat e lèu ordonat "perfièch" a Rabastens a çò de Felip d'Alairac, e faguèt la coneissença de Raimon de Castèlnòu, un dels mai emblematics dels darrièrs perfièchs de l'epòca. Capturat amb los seus companhs e mandat a la preson de Carcassona, capitèt a fugir en Catalonha. Aprèp èsser demorat un temps en Empordan se fixèt lèu prèp de Valéncia, dins la ciutat de Morella. Exerciguèt la foncion de predicaire dins una pichona comunautat catara, constituida subretot d'exiliats occitans, que gaireben totes èran establits a Sant Mateu, majoritàriament de refugiats originaris del vilatge de Montalhon. Faguèt qualques dècas amb la règla, en avent entre autre un enfant amb sa concubina, Raimonda Martin. Al començament de la grossessa per paur de veire son autoritat esperituala s'afondrar, faguèt portar la paternitat de l'enfant a Pèire Maurin, pastre de Montalhon e lo seu amic d'enfança, en organizant un maridatge aviat, lo cacèt sul còp per gelosiá tot en fasent creire que l'enfant èra lo fruch de las jòias de la nuèch de noça.
Belibasta foguèt traït par Naut Sicre, un "fidèl catar" agent doble enviat per l'Inquisicion, motivat a l'encòp pel desir de lavar la mòrt de sa maire, cremada sul lenhièr coma fidèla erètja mas tanben per cupiditat. Sicre lo convencèt de tornar en Lengadòc per se far ordonar "perfièch" tornarmai. Foguèt alara arrestat sul camin de Tírvia, empresonat al castèl de Castèlbon (prèp de La Seu d'Urgèl) qu'aparteniá al Comte de Fois, jutjat a Carcassona, e cremat viu dins la cort del castèl de Vilaroja de Termenés qu'aparteniá a l'evescat de Narbona. La causida de Vilaroja sembla dictat per la volontat de mostrar la poténcia de la justícia qu'aviá ja condemnat per contumàcia Guilhèm Belibasta pel murtre d'un pastre originari justament de Vilaroja.

## Bibliografia

* (fr)Gauthier Langlois, « Belibasta, lo darrièr perfièch catar occitan », Paratge, 2012.
* (fr)Henri Gougaud, Bélibaste, Points, 1982 (roman istoric)
       «Aquel libre es pas una biografia de G. Belibasta, mas un roman inspirat per la vida d'aquel darrièr catar... Çò que se sap de la veritat (o de l'aparéncia) istorica i ten una plaça respectable, mas non exclusiva. L'autor torna los amators de documents bruts a la font que pose d'esperel: lo registre d'Inquisicion de Jaume Fornièr, tradusit [en francés] del latin medieval per Jean Duvernoy ... Avertiment de l'autor.»
* (fr)Emmanuel Le Roy Ladurie, Montaillou, village occitan de 1294 à 1324, Gallimard, 1975.
* (fr)Anne Brenon, Le Vrai Visage du Catharisme, Ed. Loubatières, 1991.
* (fr)René Weiss, Les Derniers Cathares 1290 - 1329, París, Fayard, prefàcia d'Emmanuel Le Roy Ladurie

## Notas e referéncias

* ↑ ca:Castellbò
* Wikidata: Q2096439
# Empèri Maurya

L'Empèri Maurya foguèt un estat indian antic qu'existiguèt de 322 a 185 avC.
# Empèri Navèth egipcian

L'Empèri Navèth egipcian qu'ei un deus peròdes los mei rics de l'istòri de l'Egipte anciana. Que s'obreish dab l'expulsion de l'envadidor Icsòs (qui clava lo Segond periòde intemediari) qui deishè totun la soa tecnologia guerrièra e qu'introdusí los chivaus. Durant aqueth periòde qui s'esten de -1500 dinc a -1000 las dinastias XVIIIau, XIXau que's succedín en bèth portar mantuns deus reis los mei famós de l'istòria egipciana ; qu'ei en ehèit durant l'Empèri Navèth qui regnèn Hatshepsot (considerada la purmèra hemna cap d'Estat de l'Istòria), Totmòsis III, Akhenaton (espòs de la famosa Nefertiti, pair de Totankhamòn e fondator d'ua navèra religion a l'origina de l'epopea Amaniana) e lo poderòs Ramses II.
Personatges: Hatshepsot, Djehotimes III (Totmòsis en grèc), Akhenaton, Nefertiti, Totankhamòn, Horemheb, Ramses II,
Dinastias: XVIIIau, XIXau, XXau
Honts istoricas:
Monuments: Temple d'Abo Simbel, Vath deus Reis, Tomba de Totankhamòn,
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Empèri Khwarezmian

L'Empèri Khwarezmian èra un estat asiatic qu'existiguèt de 1077 a 1231. Foguèt destruch e parcialament conquista per lei Empèri Mongòl de Genghis Khan en 1220. Son darrier sobeiran assaièt de contuniar mai foguèt finalament vencut per una coalicion dei Seldjokids e deis Aiubidas en 1231.
# Empèri Mejan egipcian

L'Empèri Mejan egipcian qu'ei un periòde de l'istòria de l'Egipte antic qui segueish lo purmèr periòde intermediari e qui precedeish lo dusau periòde intermediari. L'istoriografia egipciana que i bota las XIau e XIIau dinastia. Aqueth periòde que s'obreish dab la pujada de la XIau dinastia e mei qu mei deu faraon Montohotep II qui, en tot véncer los reis d'Eracleopòlis (de la IX dinastia) que torna unificar l'Egipte en prenent lo títol de "Rei de la duas tèrras". La capitala que passa a Tebas (uei Loxòr) e Amon e Monto be'n son uns deus dius màgers.
Suu punt de vista arquitecturau, l'Emperi Mejan qu'ei los temps de la purmèra edificacion deus temples funeraris de Karnak. Durant aqueth periòde que's torna bastir piramidas e los rites funeraris com la construccion de tombas de bèth endom e la momificacion, que's "democratizan" e non son pas mei reservats aus sols faraons.
De véder:
| Portal Egiptopèdia | Accedissètz dirèctament als articles de Wikipèdia concernent l'Egipte antica : Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic |
# Empèri Mogòl

L'Empèri Mogòl fuguèt un estat indian fondat per Babur en 1526 après sa conquista dau Sultanat de Delhi a l'eissida de la batalha de Panipat. Marquèt l'apogèu de l'expansion musulmana en Índia, conoguèt un desvolopament major pendent lei rèines d'Akbar (1556-1606) e de sei successors. Lo declin acomencèt a partir de 1707 e s'acabèt per l'exil dau darrier sobeiran mogòl per lei Britanics en 1857.