# Bomba (arma)

Una bomba es una maquina explosiva consistent abitualament dins un contenent emplit de material explosiu avent per tòca de causar una destruccion quand es desenclavada. A partir del sègle XX, lo mòt es subretot utilisat per designar de dispositius explosius lançats depuèi d'avions.

## Foncionament

L'explosion d'una bomba es provocada, abitualament, per un relòtge, una telecomanda o quin que siá biais de detector (pression, radar, contacte, eca.). S'es autopropulsada, fa partit d'un missil. De bombas pòdon èsser de sosmunicions, que pòdon se comportar coma de minas antipersonala.

## Istòria

Las bombas (aerianas) se desvelopèron pendent la Primièra Guèrra mondiala, amb ja de « bombardièrs pesucs » mes en servici per las fòrças alemandas en 1917 (Zeppelin Staaken R.VI), mas las bombas foguèron massivament utilizadas sonque a partir de la Segonda Guèrra Mondiala.
Las bombas son sovent utilizadas pendent de guèrras, e tanben dins las activitats terroristas.
La bomba mai poderosa es la bombe d'idrogèn, la Tsar Bomba experimentada en 1961 amb una carga de 57 megatonas foguèt la mai poderosa que mai explausèt, alara que la mai poderosa bomba que siá pas nucleara al començament dels ans 2000 es una bomba russa ensajada en setembre de 2007 d'una potencia equivalenta estimada a 44 tonas de TNT : lo Paire de totas las bombas.
Los militars utilizèron mai sovent de bombas largadas dempuèi un avion.

## Tipes

De talhas variablas e destinadas a tractar d'objectius diferents, se distinguís entre autras:
* Bomba classica o de fragmentacion: es constituida d'explosius dins un còrs de metal se fragmentant en pichons tròces. Aquel tipe de bomba pauc caras es eficaç contra las tropas al sòl, los veïculs pau blindats e los bastiments leugièrs.
* Bomba frenada: es equipada d'aerofrens, de paracasudas per d'assegurar una casuda lo mai verticala possible quand es larguada. Aquò permet entre autre al bombardièr de metre un maximum de distància entre el e lo buf de l'explosion, quand efectua lo largatge a fòrça bassa altitud.
* Bomba antipista: es destinada a far inutilisabla una pista d'aerodròm. Penetrant verticalament dins la pista, e i espetar amb retard, levant atal de largas placas del revestiment de la pista.
* Bomba de sosmunicions: contenon un cert nombre de municions segondaris destinats a destruire diferents tipe de ciblas: blindats e naus, par exemple. Las sosmunicions son espandidas al dessús de l'objectiu, atacant atal una superfícia pluslèu qu'un punch precís. Quand los medias utilizan lo tèrme « bomba de fragmentacion », s'agís mai sovent d'una bomba de sosmunicions.
* Bomba amb efècte de buf o termobarica, tanben nomenada bomba d'implosion o bombe de voide: desveloppada per l'armada alemanda a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, a per tòca de crear una èrsa de pression considerable destinada a destruire las estructuras e los personals. La MOAB fa partit d'aquela categoria.
* Bomba guidada: Bomba possedent un sistèma de guidatge per aumentar la precision. Lo guidatge pòt se far par GPS; amb una centrala inerciala, amb un fais lasèr.
* Bomba quimica: utilizada pel primièr còp pendent la Primièra Guèrra Mondiala, contian de substàncias quimicas (per exemple, napalm, tabun, sarin, iperit...) destinats mai sovent a s'atacar a las personas. Aquelas substàncias quimicas paralisan, brutlan, asfixian, assordisson o eissorban. Segon la natura de la substància, las personas pertocadas pòdon lo demorar lo rèsta de la seuna vida o morir. Aquelas bombas, utilizadas de biais « artesanal » dempuèi la granda guèrra son ara, per de rasons de securitat, compausadas de dos produches que venon toxics qu'un còp mesclats.
* Bomba de marcatge: contenon de substàncias que fa mai aisit lp trabalh de las tropas de combat. Per exemple, las bombas de fosfòr son utilizadas per enlusir una cibla o per esbleugir las tropas enemicas.
* Bomba de neutrons: es una arma de destruccion massiva qu'utiliza l'energia del nuclèu de l'atòm, mas d'un biais diferent de la bomba nucleara. En efècte, emet subretot de neutrons, visant subretot los èsser vivents. Es considerada coma un bomba lorda, perque produch subretot de materials radioactius.
* Bomba nucleara: es una arma de destruccion massiva qu'utiliza l'energia del nuclèu de l'atòm, producha siá per la fission d'atòms pesucs (urani e plutoni dins lo cas de las bombas A), siá per la fusion d'atòms leugièrs (idrogèn dins lo cas de las bombas H).
* Bomba salgada: es una arma de destruccion massiva qu'utiliza l'energia de l'atòm, e qu'es en mai destinada a produire un radioisotòp per maximizar las pluèjas radioactivas.
* Bombe lorda: s'agís de quina que siá bomba que favoriza l'espandiment de produchs toxics. Per exemple, una bomba classica lardada de plutoni es una quite bomba.
* Bomba bunker buster: es concebuda per penetrar de ciblas fortificadas o de ciblas enterradas prigondament.
* Bomba de grafit: bomba destinada a damatjar de malhums electrics.

## Referéncias

* ↑ Pagina e filme sul Zeppelin Staaken R.VI de 1917
* ↑ (fr)Moscou a testé une bombe à effet de souffle, "la plus puissante du monde", Le Monde, 12/09/07

## Vejatz tanben

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus bombas.

### Articles connèxes

* Torpilha
* Arma termobarica
* Arma quimica
* Arma nucleara

### Lien externe

* (en) Bombs for Beginners