OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# René Cassin

René Cassin, nascut lo 5 d'octobre de 1887 a Baiona e mòrt lo 20 de febrièr de 1976 a París, foguèt un jurista, diplomat e òme politic francés.
Membre del governament de la França Liura pendant la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt un dels autors de la Declaracion Universala dels Dreches Umans en 1948, vicipresident del Conselh d’Estat de 1944 a 1959, e president de la Cor Europèa dels Dreches Umans de 1965 a 1968. En 1968, recebèt a l'encòp lo Prèmi Nobel de la Patz e lo Prèmi dels Dreches Umans de las Nacions Unidas.
# Orthonectida

L'embrancament dels Orthonectida compren sonque un trentenat d'espècias parasitas d'invertebrats marins.

## Classificacion

Orthonectida Giard 1877
* Rhopaluridae Caullery 1961
** Rhopalura Giard 1877 sinonim Prothelminthus Jourdain 1881
** Intoshia Giard 1877
** Ciliocincta Kozloff 1965
** Stoecharthrum Caullery & Mesnil 1899
Heteronectida Hartman 1925
* Pelmatosphaeridae Caullery 1961
** Pelmatosphaera Caullery & Mesnil 1904

## Referéncias

* Giard, E., "The Orthonectida, a new class of the phylum of the worms" Quart. J. Microsc. Sci., 1880 n.s. 20: 225-240
* Hanelt B, Van Schyndel D, Adema CM, Lewis LA, Loker ES, "The phylogenetic position of Rhopalura ophiocomae (Orthonectida) based on 18S ribosomal DNA sequence analysis", Mol Biol Evol. 1996 Nov;13(9):1187-91
* Portal de la zoologia
# Ortigosa de Pestaño

Ortigosa de Pestaño es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Ortigosa del Monte

Ortigosa del Monte es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Ortigosa de Cameros

Ortigosa de Cameros es una comuna de la Rioja.
# Orsonville

Orsonville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde |
| 2008 | 2014 |
| març de 2001 | 2008 |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 215 | 223 | 210 | 255 | 228 | 209 | 220 | 232 | 227 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 235 | 248 | 263 | 266 | 302 | 310 | 312 | 318 | 321 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 290 | 288 | 279 | 256 | 276 | 300 | 258 | 258 | 276 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 242 | 244 | 231 | 253 | 255 | 240 | 299 | 326 | 333 |
| 2009 | 2010 |
| 332 337 | 332 337 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas e referéncias
### Nòtas
### Referéncias

* Portal de las comunas de França
# Ortilhonatge

Leis ortilhonatges (en picard : ches hortillonnaches) son un espaci d'aperaquí 300ha de paluns que s'atròvan a l'èst d'Amians e sus lo territòri dei comunas de Camon e de Rivery.
Encuei, que l'activitat deis ortilhons (qu'es lo nom deis agricultors que li trabalhan) s'apichonis, lo territòri deis ortilhonatges venguèt un luec de torisme e de residéncias secondàrias. Leis ermàs son ocupats per de nombroseis espècias animalas, notadament d'aucèus.
# Ortigueira

Ortigueira es un municipi de la província espanhòla de La Coronha e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
# Riel (Brabant Septentrionau)

Riel es un vilatge situat dins la comuna neerlandesa de Goirle, dins la província dau Brabant Septentrionau. Lo 1er de genier 2007, lo vilatge comptava 2 040 abitants. Fins en 1997, Riel aparteniá a la comuna d'Alphen en Riel.
# Rielves

Rielves es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
# Rieg

Rieg en breton (Riec-sur-Belon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.

## Geografia

Riec-sus-Belon a situat en Cornouaille e en lo sud-es del Finistère. Lo sieu territòri es délimité pel Aven a l'oèst e lo Bélon a l'èst, dos pichons fleuves litorales #que los vallées partiellement ocupadas per la mar ne forman doas rias #que se prenon a la extremitat sud de la municipalitat al nivèl de la punta de Penquernéo.
Riec-Sus-Belon fa partida de la comunitat de municipalitats del país de Quimperlé (COCOPAQ).
Riec-sur-Belon est situé en Cornouaille et dans le sud-est du Finistère. Son territoire est délimité par l'Aven à l'ouest et le Bélon à l'est, deux petits fleuves côtiers dont les vallées partiellement envahies par la mer forment deux rias qui se rejoignent à l'extrémité sud de la commune au niveau de la pointe de Penquernéo.
Riec-sur-Belon fait partie de la communauté de communes du pays de Quimperlé (COCOPAQ).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Sébastien Miossec |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 2 510 | 2 625 | 2 305 | 2 591 | 2 750 | 2 855 | 2 734 | 3 110 | 3 108 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 3 109 | 3 178 | 3 155 | 3 135 | 3 403 | 3 780 | 3 901 | 4 205 | 4 418 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 4 619 | 4 824 | 4 939 | 4 520 | 4 532 | 4 458 | 4 301 | 4 418 | 4 206 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 4 389 | 4 308 | 4 158 | 4 059 | 4 014 | 4 008 | 4 129 | 4 139 | 4 162 |
| 2009 | 2010 |
| 4 148 4 254 | 4 131 4 237 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de Bretanha
# Riek Machar

Riek Machar, n. 1953, es un òme politic del Sodan del Sud. Es vicepresident de la Republica dempuèi lo 26 d'abril de 2016.
# Riego de la Vega

Riego de la Vega es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Riel-les-Eaux

Riel-les-Eaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | M. Jean Mikolajek |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 484 | 495 | 496 | 514 | | 562 | 595 | 553 | 529 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 507 | 506 | 410 | 410 | 377 | 364 | 343 | 361 | 319 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 304 | 280 | 266 | 203 | 237 | 243 | 181 | 199 | 146 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 149 | 117 | 105 | 106 | 94 | 96 | 74 | 74 | 77 |
| 2009 | 2010 |
| 81 82 | 84 85 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal de las comunas de França
# Riello

Riello es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
# Riells i Viabrea

Riells i Viabrea es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
# Riedseltz

Riedselz en alemannisch (Riedseltz en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.

## Geografia

Riedseltz (Riedselz En alemand) s'un vilatge situat al nòrd del Bas-Rhin. Riedseltz A traversat pel riu Hausauerbach.
Riedseltz (Riedselz en allemand) est un village situé au nord du Bas-Rhin. Riedseltz est traversé par la rivière Hausauerbach.

## Istòria

La mai anciana traça escricha del vilatge data de 941.
Ancian fief dels chevaliers de l'òrdre teutonique, lo sieu commanderie èra lo castèl del Wasserburg, uèi gaireben-destruit (el ne rèsta pas #qu'un pan de mur perforat d'una meutrière).
La plus ancienne trace écrite du village date de 941.
Ancien fief des chevaliers de l'ordre teutonique, leur commanderie était le château du Wasserburg, aujourd'hui quasi-détruit (il n'en reste qu'un pan de mur percé d'une meutrière).

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Victor Ringeisen |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 585 | 982 | 1 149 | 1 468 | 1 497 | 1 544 | 1 454 | 1 525 | 1 503 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 244 | 1 276 | 1 287 | 1 317 | 1 277 | 1 270 | 1 217 | 1 123 | 1 163 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 139 | 1 158 | 1 128 | 1 103 | 1 072 | 1 036 | 966 | 901 | 862 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 923 | 930 | 975 | 1 019 | 1 029 | 1 061 | 1 125 | 1 126 | 1 124 |
| 2009 | 2010 |
| 1 121 1 144 | 1 119 1 143 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||
|1982= 1 172 |1990= 1 201 |1999= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}}

## Nòtas

* Portal d'Alsàcia
# Riedwihr

Riedweier en alemannisch ( Riedwihr en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.

## Administracion

Lista deus cònsols successius :
| Periòde | Periòde | Identitat |
| 2008 | 2014 | Bernard Dirninger |
| març de 2001 | 2008 | |
| Totas las donadas son pas encara conegudas. |||||

## Demografia

modificar « persona »  v · d · m 
Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2013): , totala: :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 303 | 322 | 289 | 306 | 315 | 382 | 376 | 375 | 374 |
| 2009 | 2010 |
| 372 380 | 396 404 |
| Fonts ||
| Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE Evolucion de la populacion 1962-2008 |||||||||

## Nòtas

* Portal d'Alsàcia
# Pic dei Gabians

Lo Pic dei Gabians es la cima pus auta de l'Illa Maire situada dins lei montanhas dei calancas sus la comuna de Marselha.
# Pic flamejant

Lo pic flamejant (nom traduch del francés pic flamboyant) (Colaptes auratus) es una espècia d'ausèl apertenenta a la familha de las Picidae. Es comun a America del Nòrd e qualques parts d'America Centrala, mas se pòt tanben trobar a Cuba e a las Illas Caiman; es un dels paucs pics qu'emigren.

## Taxonomia

* (C. a. auratus)
* (C a. chrysocaulosus)
* (C. a. gundlachi)
* (C. a. cafer)
* (C. a. collaris)
* (C. a. luteus; sin. C. a. borealis)
* (C. a. nanus)
* (C. a. mexicanus)
* (C. a. mexicanoides)
* (C. a. rufipileus)
* C. a. chrysocaulosus feme a Cuba
# Pica d'Estats

La Pica d'Estats (en francés Pique d'Estats) es un somal dels Pirenèus situat sus la termièra entre França e Espanha; una part es dins lo departament d'Arièja e l'autra dins la comarca catalana de Palhars Sobeiran.
Amb sos 3143 mètres, es lo trescòl del massís del Montcalm, pasmens son ascencion es de bon far (escalada, glacièr).

## Geografia
### Topografia

Situada dins lo massís del Montcalm, al sud d'Ausat dins lo Vic de Sòs, la Pica d'Estats despassa lo pic del Montcalm d'aperaquí dètz mètres. Es lo trescòl del País de Fois (Arièja) e tanben de Catalonha.
Costat espanhòl susplomba l'Estany d'Estats e l'Estany de Sotllo dins lo Pargue Natural de l'Alt Pirineu. Confronta a l'oèst lo pic de Verdaguer (3 131 m) e a l'èst la punta Gabarró (3 115 m).
Lo pic se situa dins l'airal del Pargue Natural Regional dels Pirenèus Ariegeses.

### Geologia

La Pica d'Estats es un somal granitic.

### Clima

Malgrat l'altitud, possedís pauc de nevièrs.

## Istoria

La primièra pujada de la Pica d'Estats la faguèron Henry Russell e Jean-Jacques Denjean en 1864.

## Vias d'accès

* Vista del trescòl dempuèi l'Estany d'Estats costat espanhòl.
* Pas per montar.
* Vista prèpa del trescòl dempuèi lo portet.
La montada pòt se far per mai d'un camins.
La via normala se fa pel refugi del Pinet en dos jorns, una jornada per la caminada d'aprochament fins al refugi. Lo segond jorn se fa l'ascencion.
Pel costat espanhòl l'ascencion se fa dempuèi l'Estany de Sotllo e l'Estany d'Estats. Cal caminar per un pas peirós fins a un portet.

## Nòtas e referéncias

* ↑ Font : Lista dels 3000 pirenencs per massís
* ↑ Source : Géoportail avec carte IGN à l'échelle 1:25000
* ↑ Parc naturel régional des Pyrénées ariégeoises

## Vejatz tanben

Suls autres projèctes Wikimèdia :
* Pica d'Estats, sus Wikimedia Commons
* Portal d'Occitània
* Portal de Catalonha
# Pic de Palas

Eth Pic de Palas (AFI: [ˈpalαs, -las]) qu'ei ua montanha de Bearn que culmina a 2974 m.
# Pica (arma)

La pica es una lança lònga principalament destinada a arrestar lei cargas de cavalariá e a atacar lei formacions de lanciers enemics. Foguèt mai que mai utilizada durant dos periòdes istorics. Lo premier es l'Antiquitat grèga ont èra l'armament principau de la falanja. Lo segond es l'epòca anant de la fin de l'Edat Mejana a la Renaissença per servir d'arma principala a un retorn de formacions compactas similaras a la falanja grèga. L'invencion de la baioneta, a la fin dau sègle XVII, entraïnèt lo declin de la pica sus lei prats batalhiers. Pasmens, demorèt utilizada per lei milícias urbanas fins au sègle XVIII.

## Liames intèrnes

* Lança.

## Nòtas e referéncias

* ↑ (it) Fabio Romanoni, « L’organizzazione militare a Tortona attraverso il « Registro delle entrate e uscite del Comune » (1320-1321) », Bollettino Storico-Bibliografico Subalpino, n° 114, 2016.
# Pica del Montcalm

La Pica del Montcalm es un somal dels Pirenèus de 3 077 m de naut e situat dins lo departament d'Arièja dins la region d'Occitània dins lo País de Fois.

## Geografia
### Topografia

Situada al sud d'Ausat dins lo Vic de Sòs, just darrièr la cresta frontièra.
La Pica del Montcalm, la pica d'Estats e lo pic del pòrt de Sullo son los tres principals pics del massís del Montcalm.
Lo pic es situat dins l'airal del Pargue Natural Regional dels Pirenèus Ariegeses.

## Istòria

Lo 18 de julhet de 1807, primièra pujada del Montcalm per Candolle e lo guida Simon Faure$^,$.

## Vias d'accès

Del costat francés, tres principals itineraris possibles:
* Per la comba de Pujòl e lo Plan Subra: es l'itinerari ancian normal, utilizat pels davancièrs del pireneïsme.
* Per la val de Solcem e lo pas de Riufred: amb passatges dificils, pas gaire utilizat que per montar.
* Pel refugi del Pinet prèp de lac: camin senhalat de roge e blanc, es uèi lo mai utilizat, perque pus facil.
Penjal espanhòl : per la Val Ferrera, l'accès se fa en passant per la Pica d'Estats e anar cap al Montcalm pel pòrt leugièrament en sosbat, travèrs francés.

## Nòtas e referéncias

<References>
* 1 2 Font : Géoportail amb carta IGN a l'escala de 1:25000
* ↑ (fr)parc naturel régional des Pyrénées ariégeoises
* ↑ (fr)A. P. De Candolle, Le voyage de Tarbes, éd. Loubatières, Portet S/Garonne, 1999, pages 191, note 112 ; ouvrage retranscrit, annoté et commenté par Alain Bourneton
* ↑ (fr)A. Bourneton, « Deux siècles d'ascensions dans le massif Montcalm-Estats », Pyrénées, n° 200, 1999, pages 343-358 ; n° 201, pages 5-16 ; n° 202, pages 127-136 ; n° 203, pages 229-238
# Primaciala de Sant Joan de Lion

La Primaciala de Sant Joan de Lion o catedrala de Lion es lo sèti de l'arquidiocèsi catolic de Lion.
Suls autres projèctes Wikimèdia :
# Prima tardièra

Prima tardièra (晩春, Banshun del sieu títol original japonés vertadièr) es un filme realizat per Yasujiro Ozu e interpretat per Chishu Ryu e Setsuko Hara, que n'es la bèla primièra de las siás sièis collaboracions amb l'autor d' Ohayo.
Se tracha d'un drama "familial" en blanc e negre que çò ne presenta de las relacions entre un paire e la siá filha que la vòl a tot còst maridar.
Se ne fondamenta subre una istòria d'en Kazuo Hirotsu (1891-1968), escrivan progressista rèirefamós a Japon e membre del grop de la literatura proletariana devèrs las annadas 1930.Ne serà guerdonat en 1963 pel sieu roman autobiografic Nengetsu no Ashioto ...Las pesadas del temps del prestigiós prèmi Noda.
Lo costat negre e un chic malenconic del filme saique li n'es degut a el aitanplan coma a l'engèni d'Ozu, que va aital ne sortir, d'una passa, de l'univèrs plan mai acèrbe e satiric d'abans.
Davant delatar tot lo contengut e las leiçons d'aicesta òbra, ne volem insistir sus l'interpretacion magistrala de na Setsuko Hara mas subretot benlèu tanben la d'en Chishū Ryū que, aprèp gaireben 20 ans de se ne far amb lo mèstre de l' agach rasís sòl (mas que n'abasta cap al cèl amai en delai...), çai trapèt un dels ròtles sieus que màgers, amb evidentament lo d'en Shukichi, lo paire, dins Conte de Tòquio, 4 annadòtas tot just puèi.

## Distribucion

* Chishū Ryū ... Shukichi Somiya
* Setsuko Hara ... Noriko Somiya
* Yumeji Tsukioka ... Aya Kitagawa
* Haruko Sugimura ... Masa Taguchi
* Hohi Aoki ... Katsuyoshi
* Jun Usami ... Shuichi Hattori
* Kuniko Miyake ... Akiko Miwa
* Masao Mishima ... Jo Onodera
* Juchiko Tsubouchi ... Kiku
* Yōko Katsuragi ... Misako
* Toyoko Takahashi ... Shige
* Jun Tanizaki ... Seizo Hayashi
* Youko Benisawa ... la propietària de la botiga de tè

## Prèmis e guerdons

* 1950 Kinema Junpo Award melhor filme
* 1950 Mainichi Film Concours Award melhor filme
* 1950 Mainichi Film Concours Award melhor realizator
* 1950 Mainichi Film Concours Award melhor scenari

## Bibliografia

* Yasujiro Ozu & Kogo Noda: Banshun - Printemps tardif - 1949... script d'origina traduch del japonés per Michel & Estrellita Wasserman, Publications Orientalistes de France, París, decembre de 1986 (en francés)
** veire tanben bibliografia mai complèta e exaustiva dins l'article Ozu Yasujirō

## Vejatz tanben

* Yasujirō Ozu
* Setsuko Hara

## Ligams extèrnes

* (fr) Prima tardièra sus IMDb

## Nòtas

* Portal del cinèma
# Prima Negra (Cabilia)

La Prima Negra (en cabil Tafsut Taberkant) foguèt una sèria de violentas susmautas e manifestacions politicas de militants cabils dins la region argeriana de Cabilia en 2001, que foguèron aculhidas per mesuras policièras repressivas e venguèron un poderós simbòl del malcontentament cabil de cap al govèrn nacional. Las manifestacions debanèron en lo fons de la longa durada de la marginalizacion culturala del pòble cabil, un grop lingüistic berbèr omogenèu en Argeria, malgrat que las mai rigidas mesuras d'arabisacion del govèrn de las annadas 1960 a 1980. Lo nom Prima Negra facha allusion als eveniments coneguts jol nom de Prima Berbèra de las annadas 1980, ont dels activistas de la societat civila, principalament cabilas, an contestat la interdiccion de la cultura berbèra alara ne plaça, exigissent los dreches culturals e la democracia.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Printemps noir (Kabylie) ».

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Manifestacions de 2019 en Argeria
# Prima

La prima, egalament sonada primavèra o printemps, es una de las quatre sasons de las zonas temperadas. Astronomicament, comença amb l'equinòcci de prima (entre lo 20 e lo 21 de març dins l'emisfèri nòrd, e entre lo 22 e lo 23 de setembre dins l'emisfèri sud), e s'acaba amb lo solstici d'estiu (a l'entorn del 21 de junh dins l'emisfèri nòrd e lo 21 de decembre dins l'emisfèri sud). Encara que, a vegadas se considèra com lo periòde dels meses entièrs de març, abril e mai dins l'emisfèri nòrd e setembre, octobre e novembre dins l'emisfèri sud (prima meteorologica).

## Caracteristicas

I a un aument progressiu de la temperatura. Es lo temps del desgèl e de las precipitacions moderadas, encara que depend fòrça del clima de la region. Pòdon se desencadenar fòrtas tempèstas e vents.
Es la sason de la renaissença, ont tornan botar las plantas caducas. Fòrça animals començan de s'aparelhar dins aquela epòca. Per la florison de las plantas, es un temps d'allergias per qualques personas. Lo temps pòt èsser fòrça cambiadís.

## Simbolisme

Fòrça fèstas coïncidisson amb l'arribada de la prima. La divesa romana Flòra la simbolizava. Per las arts, es la sason de l'amor e de la jòia aprèp la retirada de l'ivèrn. Es associada a la vitalitat, a la jovença, la belesa e la color verd. Dins la teoria de las quatre umors, li correspond la sang.

## Referéncias

* Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Prima.
* 1 2 «Printemps» (en francés). Multidiccionari Occitan Dicod'Òc. Congrès permanent de la lenga occitana.
# Prima de Praga

Pendent la Guèrra Freja, la Prima de Praga (en chèc: Pražské jaro) foguèt un periòde d'assag de liberalizacion politica en Checoslovaquia que se debanèt entre lo 5 de genièr de 1968 e lo 20 d'agost d'aquel meteis an, quand lo país èra ocupat per l'URSS, e los sieus aliats del Pacte de Varsòvia (levat Romania).

## Debanament

Los chècs e los eslovacs mostravan de signes creissents d'independéncia jos la direccion d'Alexander Dubček. Las reformas politicas de Dubček en Checoslovaquia, las volián coma un "Socialisme de cara umana", representava pas una destruccion completa del regim ancian, coma se passèt en Ongria en 1956.. Cossí que siá, aquò èra vist pels caps sovietics coma una menaça de la lor egemonia suls autres estats de l’Euròpa de l'Èst dins lo domèni de la Tresena Internacionala (Comunista Internacionala).
La politica de l'URSS per constrénher los govèrns d'estil sovietic dels sieus estats satellits, fasent servir la fòrça militara se ne caliá, èra coneguda coma la Doctrina Brejnev, nomenada aital en onor del dirigent sovietic Leonid Brezhnev, que foguèt lo primièr de la declarar publicament, e mai se se practicava ja dempuèi lo temps d'Stalin. Aquela doctrina contunhèt de s'aplicar fins a çò que foguèsse remplaçada per la Doctrina Sinatra, jol regim de Mikhaïl Gorbachov dins los ans 1980.
Lo periòde de liberalizacion politica en Checoslovaquia s'acabèt lo 20 d'agost de 1968, quand 200.000 soldats e 5.000 tancs del Pacte de Varsòvia ocupèron lo país. Las criticas de l'Occident foguèron gaireben inexistentas, los escrivans d'esquèrra, coma Tariq Ali, argumentèron que la causa èra que l'Occident vesiá lo socialisme uman e democratic de Checoslovaquia coma una menaça mai granda pel capitalisme que non pas lo comunisme sovietic que, de tot biais, èra ja fòrça descreditat en 1968.
Amb lo nom de Prima se son designats tanben d'autres processes d'obertura politica coma la Prima de Pequin o la Prima Araba.

## Vejatz tanben

* Revolucion ongresa de 1956
* Revolucion de Velós
# Prima Berbèra

La Prima Berbèra (en cabil Tafsut n Yimaziɣen) designa l'ensems de las manifestacions en març et abril de 1980 en Cabilia e tanben a Argièr que reclamant l'oficializacion de la lenga berbèra e la reconeissença de l'identitat amazigh en Argeria. Foguèt lo primièr movement popular d'oposicion a las autoritats dempuèi l'independéncia del país en 1962.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Printemps berbère ».

## Vejatz tanben
### Articles ligats

* Prima Negra