# Factor Rh

Lo factor Rh es una proteïna integrala de la membrana aglutinogèna dels globuls roges. Son Rh positivas las personas que presentan aquela proteïna lors eritrocits e son Rh negativa aquelas qui presentan pas la proteïna.
85% de la populacion possedís aquela proteïna, que correspond a una sequéncia especifica d'aminoacids que dins lo lengatge comun son nomenats Rh+. A l'entorn de la sieisena setmana de gestacion, la antigèn Rh comença a s'exprimir dins los globuls roges umans.
Aver Rh- [èrra acha negatiu] significa que se possedís la meteissa proteïna mas amb modificacions de cèrts aminoacids que donan de diferéncias significativas dins la superfícia dels globuls roges, e fan que los umans Rh- dispausan d'anticòrs (aglutinins) dins lo plasma qu'intran en reaccion contra los globuls roges Rh+ [èrra acha positiu].
L'antigèn Rh màger es lo D e l'anticòrs present a çò que possedisson pas d'antigèn D es l'anti-D. Se l'antigèn D es presenta lo fenotipe es Rh positiu e se D es absent es Rh negatiu. Foguèron identificats mai de 45 antigèns del sistèma Rh, mas entre totes aqueles soque cinc son frequents, e son: D, C, E, c, i. Los anticòrs dels diferents antigèns Rh apareisson après l'exposicion d'un individu Rh negatiu a eritròcits de sang Rh positiu.
L'ereditat dels antigèns Rh es determinada per un complèxe de dos gèns, qu'un d'aqueles codifica la proteïna transportaira d'antigèn D e l'autre codifica la proteïna transportaira d'antigen "C" o "c", o de "E" e "e ". Las personas Rh positivas possedisson pas brica d'RHD, que codifica la proteïna transportaira d'antigèn D e d'RHCE, que codifica l'especificitat de la proteïna transportaira de C e E. Alara que lis Rh negatius an sonque lo gèn RHCE. 45% dels individus Rh positius son omozigòts del factor D, e 55% demoran eterozigòts avent eritat d'un factor D positiu e d'autre negatiu dels seus genitors.
La transfusion de sang d'un Rh+ cap a un Rh- qu'a pas aquel aglutinogèn indusís la formacion d'anticòrs, que dins de donas successivas pòt coagular la sang. Alara dins las donacions de sang e organs se pren en compte aquel factor. Lo factor Rh (Rhesus) foguèt descobèrt per Karl Landsteiner e Alexander Solomon Wiener en 1940.

## Etimologia

Lo diminutiu "Rh" es utilizat per abreujar la paraula rhesus , que significa macaco en grèc. Son origina ven de 1940, quand Karl Landsteiner e Alexander Solomon Wiener, descobriguèron un antigèn dins los eritrocits que nomenèron factor Rh, que foguèt trobat dins lo serum de conilhs immunizats amb la sang venent d'un macaco d'Índia de l'espècia macaco rhesus.

## Ereditat

Exemple d'ereditat del factor Rh (son dos allèls, un del paire e un autre de la maire)
++ Es positiu e +- es tanben positiu perque lo gèn + es dominant.
-- Es solament negatiu perque lo gèn - es recessiu.
| | Paire | Maire | Enfants ++ | Enfants +- | Enfants -- |
| Cas 1 | ++ | ++ | 99,9% | | |
| Cas 2 | ++ | +- | 50% | 50% | |
| Cas 3 | +- | ++ | 50% | 50% | |
| Cas 4 | ++ | -- | | 99,9% | |
| Cas 5 | -- | ++ | | 99,9% | |
| Cas 6 | +- | +- | 25% | 50% | 25% |
| Cas 7 | +- | -- | | 50% | 50% |
| Cas 8 | -- | +- | | 50% | 50% |
| Cas 9 | -- | -- | | | 99,9% |
| Probabilitat mejana | | | 25% | 50% | 25% |

## Prensa

Dins la prensa, l'analisi sanguina se concentra dins los cases 4 e 7, amb paire ++ o +- e maire -- se filh +-. Per aqueles cases i a un tractament amb globulina Rh. Se cal remembrar que la maire normalament es pas sensibilizada dins la primièra prensa, a besonh per aquò que siá expausada prealablament la sang de la maire a la sang Rh+ del fètus, causa se pòt produire pas dins las prensas normalas a levat dins lo cas, ont la placenta raja e la sang de l'enfant e de la maire intran en contacte.
Lo contacte sanguin se pòt tanben produire din un avortament, que siá coma espontanèu, o seguent un examèn prenatal invasiu (per exemple, una amniocentèsi). Doncas, la "sensibilizacion Rh" de la maire se produsís a la segonda o seguenta prensa, dins aqueles cases se considèra quina que siá la primièra prensa precedenta qu'arribèt a tèrme o non. tanben las transfusions sanguinas incorrèctas cap a la maire de grops positius, produson tanben una sensibilizacion.
Es fòrça importanta l'analisi sanguina d'ambedos parents perque lo mètge lèva la possibilitat de la malautiá emolitica del noirigat o perinatala (eritroblastòsi fetal). Las maires RH- que lo fètus es RH+, mai sovent, son injectadas amb lo vaccin Rhesuman o lo vaccin Rhogam, lo principi actiu es l'imunoglobulina umana anti-D (Rh), lo vaccin es dangierós e se lo cal totjorn injectar per via intramuscular e realizat per un mètge.
Los donators amb Rh negatiu pòdon donar tant a receptors negatius coma positius, e los positius solament als positius. Per exemple: lo grop O- pòt donar tant a l'O- coma l'O+, alara donc pòt donar a totes los grops, es lo donator universal. Lo grop O+ a vegada se nomena donator universal positiu qu'es compatible amb totes los grops sanguins positius (O+, A+, B+ e AB+).
Dins l'article grop sanguin se desvolòpa amb detalh l'eritatge dels grops A, B, AB e O, e la taula de donators/receptors.

## Vejatz tanben

* Grop sanguin
* Incompatibilitat Rh
* Sistèma de grop sanguin ABO

## Ligams extèrnes

* HealthSystem.Virginia.edu (L'eritatge dels grops sanguins).
* HealthSystem.Virginia.edu (La malautiá emolitica del noirigat).
* NLM.nih.gov (Determinacion del grop sanguin).