# halen
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: halen (hulp, bestand)
* IPA: / ˈhalə(n) / (2 lettergrepen); /ˈɦalə(n)/

##### Woordafbreking

* ha·len

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘(bij zich) brengen, bemachtigen’ voor het eerst aangetroffen in 1265
| afkomstig van: Middelnederlands: halen Oudnederlands: halon Germaans: *halōnan | Verwant in Germaans: Engels: hale, Duits: holen, (Oudhoogduits, Oudsaksisch: halon), Fries: helje (Oudfries: halia) |

#### Werkwoord

halen
* overgankelijk ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen
*   * Hij is even vrienden van het station aan het halen.
    ▸ De andere kinderen zochten hout, zetten tenten op en haalden water.
* bereiken van een doel
    ▸ Al snel zag ik in dat ik op deze manier Canada nooit zou halen, maar vooralsnog genoot ik van elke bloem.

##### Hyponiemen

| aanhalen achterhalen achteromhalen ademhalen afhalen bakzeilhalen behalen bijeenhalen | bijhalen binnenhalen bovenhalen doorhalen herhalen hooghalen Houthalen inhalen | kielhalen laaghalen leeghalen neerhalen omhalen omhooghalen omlaaghalen omverhalen | onderhalen onderuithalen onthalen openhalen ophalen overhalen overhoophalen rondhalen | samenhalen terughalen toehalen uithalen verhalen voorhalen waterhalen weghalen |

##### Afgeleide begrippen

| gehaal haalbaar | haalbier haalbij | haalboom haalgolf | haalketting haalmes haalsteen | haalweide haler herhaling |

##### Overerving en ontlening

* Frans: haler, Spaans: halar, Portugees: alar.

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Aan de haal gaan
* ergens mee vandoor gaan
* Bakzeil halen
* moeten toegeven
* Dat haal je de koekoek.
* dat zal wel waar zijn
* De kastanjes voor iemand uit het vuur halen
* Iemand anders het gevaarlijke werk laten doen
* De luizenkam erdoor halen.
* Ongewenste zaken verwijderen.
* Door een ringetje halen (kunnen)
* er goed verzorgd uit zien
* Een boterbriefje halen
* Een streep door de rekening halen
* de schuld van iemand kwijtschelden en het er niet meer over hebben
* Een wit voetje halen
* Het ene woord haalt het andere uit.
* als de ene persoon een grote mond opzet, krijgt die dat van de ander terug
* Het paard van Troje binnen halen
* Ongemerkt de vijand binnen halen
* Iemand door de mangel halen
* iemand lang en streng ondervragen
* Iemand door de mosterd halen
* op duidelijke wijze te horen krijgen wat iemand fout gedaan heeft
* Iemand het bloed onder de nagels vandaan halen
* schuldeisers die iemand het bedrag tot op de laatste cent laten betalen ofwel: iemand verschrikkelijk irriteren
* Iemand het vel over de oren halen
* iemand te veel laten betalen
* Iemand over de hekel halen
* allerlei slechte dingen vertellen over iemand
* Iemands naam door de slijk halen
* lelijke dingen over iemand vertellen
* Jij haalt mij de woorden uit mijn mond.
* Op geen stukken na (halen)
* met grote achterstand iets niet halen
* Oude koeien uit de sloot halen
* Oude problemen die niet meer ter zake doen oprakelen
* Weten waar Abraham de mosterd haalt
* Zeer diepgaande kennis van een zaak hebben
* Zijn gram halen
* zich op de hals halen

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de halen mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord haal

#### Gangbaarheid

* Het woord halen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "halen" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "halen" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* 1 2 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Deens
##### Woordafbreking

* ha·len

#### Zelfstandig naamwoord

halen, g
* bepaalde vorm nominatief enkelvoud van hale

## Nedersaksisch
#### Werkwoord

halen
* halen; ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen

## Noors
##### Woordafbreking

* ha·len

#### Zelfstandig naamwoord

halen, m
* bepaalde vorm nominatief enkelvoud van hale

## Nynorsk
##### Woordafbreking

* ha·len

#### Zelfstandig naamwoord

halen, m
* bepaalde vorm nominatief enkelvoud van hale

## Spaans
#### Werkwoord

halen
* aanvoegende wijs derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van halar
* gebiedende wijs (bevestigend en ontkennend) derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van halar

## Veluws
#### Werkwoord

halen
* halen; ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen

## Welsh
#### Zelfstandig naamwoord

halen m
* (scheikunde) zout