# gans
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: gans (hulp, bestand)
* IPA: / ɣɑns / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* gans

##### Woordherkomst en -opbouw

* zn: erfwoord via Middelnederlands gans van Oudnederlands gans, als onderdeel van namen aangetroffen vanaf 1093 en als woord met de betekenis ‘eendachtige’ vanaf 1240
* bn: via Middelnederlands gans / gants van Middelhoogduits ganz, in de betekenis van ‘geheel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

#### Zelfstandig naamwoord

de gans v / m
* (eendvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Anser en Branta , grote, stevig gebouwde watervogels
*   * Er vloog een troep ganzen in V-formatie.
* (informeel) iemand van het vrouwelijk geslacht die weinig intelligent is
*   * Domme gans!

##### Hyponiemen

| Indische gans Ross' gans andesgans bassaangans blauwvleugelgans brandgans canadagans dondergans dwerggans eidergans ekstergans godgans grauwe gans grijskopgans | grote Canadese gans hawaiigans hoendergans keizergans kelpgans kerstgans kleine Canadese gans kleine rietgans knobbelgans kolgans lokgans magelhaengans manengans mauritiusgans nijlgans | orinocogans réuniongans rietgans roodhalsgans roodkopgans rotgans sint-maartensgans sneeuwgans spoorwiekgans toulousegans trapgans vetgans vriesgans waakgans zeegans zwaangans |

##### Afgeleide begrippen

| Ganzendiep Ganzendijk Ganzenhoef ganselijk gansknuppelen gansrijden ganssabelen gansslaan ganstrekken gansvogel ganzenbloem ganzenboer ganzenbord ganzenborden ganzenborst ganzenbout ganzendistel | ganzendons ganzenei ganzengat ganzenhagel ganzenhoeder ganzenhoedster ganzenjacht ganzenkop ganzenkroos ganzenlever ganzenmarkt ganzenmars ganzenmossel ganzenmuur ganzennek ganzenoog ganzenoogje ganzenorde ganzenpad | ganzenpas ganzenpastei ganzenpen ganzenpeper ganzenpoep ganzenpoot ganzenroer ganzenschacht ganzenschelp ganzenspel ganzentong ganzenveder ganzenveer ganzenvet ganzenvleugel ganzenvoet ganzenwijn ganzerik |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Als de vos de passie preekt, boer pas op je ganzen
* Een vette gans bedruipt zichzelf

##### Vertalingen
#### Bijvoeglijk naamwoord

gans
* (verouderd) in volle omvang
*   * In een blauw geruite kiel Draaide hij aan 't grote wiel De ga-a-a-anse dag Maar Michieltjes jongenshart Leed ondragelijke smart Ach-ach, ach-ach, ach-ach, ach-ach!

##### Synoniemen

* compleet, geheel, heel, volledig

##### Verwante begrippen

* helemaal, volkomen, volslagen

##### Hyponiemen

* godgans

##### Afgeleide begrippen

* ganselijk

##### Antoniemen

* ongans ??

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Met de hoed in de hand komt men door het ganse land

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord gans staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gans" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Oudnederlands Woordenboek
* ↑ gans (eendvogel) op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 "gans" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ gans (geheel) op website: Etymologiebank.nl
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Limburgs
#### Bijvoeglijk naamwoord

gans
* heel, gans, volledig
    «D'n ganse daag.»
       De hele dag.

#### Bijwoord

gans
* erg, heel
    «Gans väöl.»
       Heel veel.