# staart
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: staart (hulp, bestand)
* IPA: / start / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* staart

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘achterste gedeelte’ voor het eerst aangetroffen in 1197
| erfwoord afkomstig van: Middelnederlands: stert (1240), staert (1285), start (1287) Oudnederlands: stert (in toponiemen) Germaans: *sterta Indo-Europees: - | Verwant in Germaans: West: Engels: start in redstart ‘roodstaart, Phoenicurus ’ (Angelsaksisch: steort), Duits: (verouderd) Sterz, (Oudhoogduits: sterz), Fries: sturt (Oudfries: stert) Noord: Zweeds: stjärt, (Oudnoords: stertr ‘vogelstaart’) |

#### Zelfstandig naamwoord

de staart m
* (zoötomie) een verlengstuk van de ruggengraat bij sommige dieren
*   * De meeste zoogdieren hebben een staart.
* (techniek) het achterste stuk van een vliegtuig of een auto
    ▸ Een vliegtuig van TUI is na vertrek van Schiphol weer teruggekeerd naar de luchthaven. Dat gebeurde omdat het toestel een zogenoemde tailstrike had: tijdens het opstijgen raakte de staart van het vliegtuig de grond.
* (figuurlijk), (anatomie) een bundel lang haar
*   * Zij draagt haar haar in een staart.
* (figuurlijk), (informeel) ietwat schampere bijnaam voor een jongen die zijn haar in een staart [3] draagt
*   * Kunnen die staarten van hiernaast de muziek niet wat zachter zetten.

##### Hyponiemen

| Cockerells waaierstaart Filipijnse bonte waaierstaart Griekse wimpelstaart Indische waaierstaart Maleise bonte waaierstaart Mindanaose blauwe waaierstaart Peruaanse eksterstaart Salvadori's waaierstaart Sclaters waaierstaart Van Dedems waaierstaart Visayaanse blauwe waaierstaart apenstaart beverstaart blauwstaart bleke eenstaart borstelstaart bruine eenstaart bruine waaierstaart bruinstaart dimorfe waaierstaart distelstaart donkere waaierstaart druipstaart dunstaart eenstaart eksterstaart ezelsstaart franjestaart geelstaart gele eenstaart gevlekte vorkstaart gevlekte waaierstaart goudstaart grauwstaart grijpstaart grijsstaart grijze distelstaart grijze waaierstaart hanenstaart hazenstaart kalverstaart katoenstaart kattenstaart klapstaart kleine vorkstaart koeienstaart | kortstaart kreeftenstaart kromstaart krulstaart kudelstaart kwikstaart lammerstaart langstaart leeuwenstaart muizenstaart ossenstaart paardenstaart pauwenstaart pauwstaart pijlstaart plaagstaart platstaart ploegstaart pluimstaart rattenstaart roggenstaart roggestaart roodstaart rosse waaierstaart sluierstaart springstaart stekelstaart tweestaart varkensstaart vetstaart vissenstaart visstaart vorkstaart vossenstaart vraagstaart waaierstaart walvisstaart wigstaart wimpelstaart wipstaart witstaart witte eenstaart zijdestaart zwaluwstaart zwarte waaierstaart zwartstaart zweepstaart |

##### Afgeleide begrippen

| achtstaartig driestaartig eenstaartig gewone staartspin kop-staartaanrijding kop-staartbotsing kop-staartvonnis langstaartig negenstaartig ruigstaartig staartachtig staartbalk staartbeen staartbijten staartblauwtje staartblok staartboom staartcactus staartdelen staartdeling staartdraad | staarteinde staarteloos staartgeboorte staartgeld staartgras staartgroef staartgroep staarthamer staarthengsel staarthouder staartkikker staartkikkers staartklok staartlastig staartlengte staartletter staartlicht staartligger staartlijn staartloos staartmees | staartmens staartmezen staartmolen staartnoot staartnummer staartparachute staartpen staartpeper staartploeg staartpruik staartriem staartrotor staartschroef staartschutter staartsonnet staartspoor staartster staartsteun staartstof staartstrekspin staartstudent | staartstuk staarttalie staarttouw staarttrogon staartveer staartvin staartvlak staartvoeter staartwervel staartwind staartworm staartwortel staartzitter staartzode tienstaartig twaalfstaartig tweestaartig veelstaartig vierstaartig vijfstaartig zesstaartig zevenstaartig |

##### Anagrammen

* straat

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Het venijn zit hem in de staart.
* Ik krijg er een staart van
* Komt men over de hond, dan komt men over de staart
* Met de staart tussen de benen/poten [afdruipen/weggaan, ...]
* Van kop tot staart
          • Ze heeft haar thuisland Zweden drie keer van kop tot staart doorkruist: te voet, in een kayak en op ski’s.
* Als men over de duivel spreekt, dan trapt men hem op zijn staart
* Een aal ( of een paling) bij de staart hebben
* Hij is te vangen als een aal bij de staart
* Kop noch staart
* Maart roert zijn staart

##### Vertalingen
#### Werkwoord

staart
* tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van staren
*   * Jij staart.
* derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van staren
*   * Hij staart.
* (verouderd) gebiedende wijs meervoud van staren
*   * Staart!

#### Gangbaarheid

* Het woord staart staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "staart" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "staart" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ staart op website: Etymologiebank.nl
* ↑ “Staart vliegtuig TUI raakt grond bij opstijgen, keert terug naar Schiphol” (27 februari 2023), RTL Nieuws
* ↑ Tim Voors: Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada, 2018
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be