# des
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: des (hulp, bestand)
* IPA: / dɛs / (1 lettergreep)

##### Gelijkklinkende woorden

* DES

##### Woordafbreking

* des

##### Woordherkomst en -opbouw

* lw: genitief van het lidwoord de
* bw: genitief van het aanwijzend voornaamwoord dat
* zn v/m: van Duits Des, samentrekking van d (3) met het achtervoegsel -es
* zn o: (letterwoord) di-ethylstilbestrol zn

#### Lidwoord

des
* (verouderd) genitief van de (m enk)
*   * De smaak des honings is zeer zoet.
*   * De zoon des mensen.
* (verouderd) genitief van het (o enk)
*   * De vrouw des huizes.

##### Opmerkingen

* Sinds de tweede helft van de 20e eeuw is des alleen nog gangbaar in versteende uitdrukkingen, het wordt daarbuiten alleen gebruikt voor een plechtig of archaïserend effect.
* Als vervanging wordt van (de) of van (het) gebruikt.
* Aan het zelfstandige naamwoord dat bij des staat, wordt de -(e)s of -en toegevoegd, de uitgang voor de genitief.

##### Schrijfwijzen

* 's

##### Verwante begrippen

* der (v enk)
* der (mv)

##### Uitdrukkingen en gezegden

* plaats des onheils
* des te meer
       ∗ Ingeborgs vader, baron Von Freital, geloofde niet in de liefde, maar des te meer in geld en afkomst, en vooral in de gunstige combinatie van die grootheden.

##### Afgeleide begrippen

* desaangaande
* desbetreffend
* desbewust
* desgelijks
* desgevallend
* desgevorderd
* desgevraagd
* desgewenst
* deskundig
* desniettemin
* desnoods
* desondanks
* destijds
* deswege
* deszelfs
* heer des huizes

##### Vertalingen
#### Bijwoord

des
* (verouderd) om die reden, door die oorzaak
*   * Hoe meer hij at, des te dikker hij werd.
*   * Hoe meer hij at, hoe dikker hij werd. - lager register
*   * Des te meer hij at, des te dikker hij werd. - onjuist

##### Synoniemen

* daardoor
* daarom
* daarvan

#### Zelfstandig naamwoord

de des v / m
* (muziek) een met een halve toon verlaagde toon "d"
*   * De toon “des” klinkt in de getempereerde stemming gelijk aan de toon “cis”.
* (muziek) tweede toon van de chromatische toonladder (die gebaseerd is op de grondtoon c)
* (muziek) de grondtoon (tonica) van de “des-mineurtoonladder”, een toonladder met acht mollen als voortekens, tevens een korte aanduiding van die toonladder
*   * Een muziekstuk in des kan ook worden genoteerd in het gelijkklinkende cis-mineur dat vier kruisen als voortekens heeft.
* (muziek) de grondtoon van het “des-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon
*   * De drie tonen van het des-mineurakkoord (symbool: D♭m) in grondligging, zijn: des - fes - as.

##### Synoniemen

* [1,2] cis
* [3] des-kleinetertstoonladder, des-klein, des-mineurtoonladder, des-mineur
* [4] des-klein, des-kleinakkoord, des-mineur, des-mineurakkoord, D♭m

##### Antoniemen

* [1] dis
* [3] Des, Des-groot, Des-majeur, Des-grotetertstoonladder
* [4] Des, Des-groot, Des-majeurakkoord, D♭

##### Afgeleide begrippen

* [1,2] deses

##### Verwante begrippen

* [1,2,4] as, ases, bes, beses, ces, deses, es, eses, fes, ges, geses

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de des m
* (medisch) (afkorting) synthetisch preparaat dat gebruikt werd om dreigende miskramen te voorkomen, maar vaak negatieve gevolgen voor het kind heeft

##### Schrijfwijzen

* DES (officiële spelling tot 2006)
* di-ethylstilbestrol

##### Synoniemen

* deshormoon

##### Afgeleide begrippen

* desdochter
* deshormoon

#### Gangbaarheid

* Het woord des staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "des" herkend door:
| 87 % | van de Nederlanders; |
| 76 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Duits
##### Uitspraak

* IPA: /dɛs/

##### Woordafbreking

* des

#### Lidwoord

des
* Genitief enkelvoudig van der en das
    «Die katze spielt mit dem Ball des Kindes.»
       De kat speelt met de bal van het kind.

## Middelnederlands
#### Aanwijzend voornaamwoord

des
* m genitief van deze.
* o genitief van dit.

#### Lidwoord

des
* genitief m en o van het bepaald lidwoord: des

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /ðɐs/ (Etsbergs)

#### Persoonlijk voornaamwoord

des
* onbeklemtoonde genitief van doe.

## Spaans
#### Werkwoord

des
* aanvoegende wijs tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van dar
* gebiedende wijs (ontkennend) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van dar
des
* aanvoegende wijs tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van darse
* gebiedende wijs (ontkennend) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van darse

## Frans
#### Lidwoord

des
* Onbepaald lidwoord dat wordt gebruikt bij een meervoudsvorm wordt gebruikt. Hiervoor bestaat geen vertaling in het Nederlands.
    «Il a planté des arbres dans le jardin.»
       Hij heeft bomen in de tuin geplant.
* Bepaald lidwoord
    «Paris est la ville des villes.»
       Parijs is de stad der steden.