# wandelen
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: wandelen (hulp, bestand)
* IPA: / ˈwɑndələ(n) / (3 lettergrepen)
** (Noord-Nederland): /ˈʋɑn.də.lə(n)/
** (Vlaanderen, Brabant): /ˈβ̞ɑn.də.lə(n)/

##### Woordafbreking

* wan·de·len

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘lopen’ voor het eerst aangetroffen in 1240
* van het Middelnederlands wandelen; maar via de wortels in het Protogermaans (*wandrōn-) op te vatten als frequentatief gevormd uit winden of wenden met het achtervoegsel -el
* Verwant: Duits: wandeln, wandern Engels: wander

#### Werkwoord

wandelen
* ergatief gericht een wandeling maken
*   * Ik ben gisteren naar de Griete gewandeld.
    ▸ De moeder van 11 kinderen had pas op latere leeftijd het wandelen ontdekt.
* inergatief ongericht een wandeling maken
*   * Mijn vader heeft altijd veel gewandeld.

##### Verwante begrippen

* tippelen, aan de wandel zijn, lopen, schrijden, stappen, treden

##### Hyponiemen

* meewandelen, slaapwandelen, snelwandelen

##### Afgeleide begrippen

| wandelaar wandelaarster wandelafstand wandelarrangement wandelboom wandelbos wandelboulevard wandelbrug wandelbuffet wandelclub wandelcollecte wandelconcert wandeldag wandeldans wandeldek wandeldijk wandeldreef wandelduin wandelende tak wandeletappe wandelevenement wandelfestijn | wandelgang wandelgebied wandelgids wandelgroep wandelhanschoen wandelhoofd wandeling wandelkaart wandelklas wandelklasse wandelkostuum wandelkous wandelmars wandelmilt wandelmogelijkheden wandelmogelijkheid wandelnetwerk wandelpad wandelparadijs wandelparcours wandelpark | wandelpas wandelpauze wandelpier wandelplaats wandelplezier wandelpool wandelprogramma wandelpromenade wandelradio wandelreis wandelrijden wandelrit wandelroute wandelsafari wandelschoen wandelspier wandelsport wandelstaf wandelstok wandelstraat wandeltempo | wandeltijd wandeltocht wandeltoerisme wandeltoilet wandeltraject wandeltred wandeltuin wandelvakantie wandelvereniging wandelvergunning wandelvierdaagse wandelvoet wandelvoordracht wandelwagen wandelweek wandelweer wandelweg wandelzaal wandelzoektocht wandellaan wandelleraar |

##### Verwante begrippen

* boswandeling, bergwandeling, ruimtewandeling, stadswandeling, strandwandeling

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord wandelen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "wandelen" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "wandelen" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ wandelen op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Middelnederlands
##### Woordherkomst en -opbouw

* van het Protogermaans *wandlon, een frequentatief afgeleid
       ofwel van *wandon "zich wenden, zich veranderen", oorsprong van het tegenwoordige "winden"
       ofwel van *wandjan "wenden"

#### Werkwoord

wandelen
* zich veranderen
* heen en weer gaan, ronddwalen

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: wandelen

#### Verwijzingen

* 1 2 wandelen op website: Etymologiebank.nl