# cirkel
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: cirkel (hulp, bestand)
* IPA: /ˈsɪrkəɫ/

##### Woordafbreking

* cir·kel

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Frans of Latijn, in de betekenis van ‘kring’ voor het eerst aangetroffen in 1220

#### Zelfstandig naamwoord

de cirkel m
* (meetkunde) een reeks van punten in een tweedimensionaal vlak die alle even ver van het middelpunt verwijderd zijn
*   * Iedereen kent de V-vorm waarin ganzen langs de hemel vliegen. Maar diezelfde vogels kunnen ook vliegen in een volmaakte cirkel, de ‘ganzencirkel’.
    ▸ Haar geest werd ruw losgekoppeld, hartstocht nam de controle over haar lichaam over. Terwijl zijn vingertoppen op verkenning gingen, draaide zijn tong trage cirkels rond haar tepel.
* groep van mensen die bij elkaar horen rond een centraal persoon
*   * De verhalen gaan over hoe de cirkel rondom Vladimir Poetin geld weg sluist.

##### Verwante begrippen

* kring, schijf, ronde

##### Uitdrukkingen en gezegden

* vicieuze cirkel
* dan is de cirkel weer rond
       Vanaf deze week is Im Labyrinth des Schweigens in de Nederlandse bioscopen te zien, over het grote Auschwitzproces van 1963. „Een keerpunt in de geschiedenis”, aldus de Duits-Italiaanse acteur Giulio Ricciarelli (1965) die met de film zijn regiedebuut maakt. Aan de telefoon vertelt hij dat voor zijn gevoel de cirkel nu rond is: „Door dit proces werd het grote zwijgen over de Holocaust in Duitsland doorbroken. Een hele generatie was opgegroeid in onwetendheid.”

##### Hyponiemen

| anderhalvemetercirkel breedtecirkel dagcirkel declinatiecirkel draaicirkel eenheidscirkel flexiecirkel geurcirkel graancirkel grootcirkel hindercirkel hoogtecirkel kleincirkel kleurencirkel kromtecirkel | kwaliteitscirkel kwartcirkel kwintencirkel lengtecirkel lichtcirkel maancirkel meridiaancirkel middencirkel negenpuntscirkel noordpoolcirkel ongevalcirkel parallelcirkel pedofielencirkel poolcirkel puntcirkel | raakcirkel repetitiecirkel schemeringscirkel schroefcirkel slagcirkel snijcirkel stankcirkel steekcirkel steencirkel telefooncirkel tovercirkel uurcirkel vicieuze cirkel wachtcirkel zonnecirkel zuidpoolcirkel |

##### Afgeleide begrippen

| circlip cirkelbaan cirkelbeweging cirkelbladroller cirkelboog cirkelboor cirkelbundel cirkelbus cirkelcanon cirkeldiagram cirkeldoorsnede cirkeldoorsnee | cirkeldriehoek cirkelen cirkelgang cirkelgroep cirkelkegel cirkellezen cirkelloopster cirkelmaaier cirkelomtrek cirkelredenatie cirkelredenering cirkelring | cirkelrond cirkelsector cirkelsegment cirkelsgewijs cirkelslag cirkelspeelster cirkelsudoku cirkelvorm cirkelvormig cirkelzaag gekielde cirkelslak noordse cirkelschelp |

##### Vertalingen
#### Werkwoord

cirkel
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van cirkelen
*   * Ik cirkel.
* gebiedende wijs van cirkelen
*   * Cirkel!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van cirkelen
*   * Cirkel je?

#### Gangbaarheid

* Het woord cirkel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "cirkel" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "cirkel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ cirkel op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Kester Freriks 16 februari 2016 NRC
* ↑ Suzanne Vermeer “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2
* ↑ Melle Garschagen 4 april 2016 NRC
* ↑ Dana Linssen 29 april 2015 NRC
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Deens
#### Zelfstandig naamwoord

cirkel
* (wiskunde) cirkel

#### Verwijzingen

* cirkel in: Det Danske Sprog- og Litteraturselskab Den Dankse Ordbog op website:ordnet.dk

## Zweeds
#### Zelfstandig naamwoord

cirkel
* (wiskunde) cirkel