# ton

* Niet te verwarren met: Ton

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: ton (hulp, bestand)
* IPA: / tɔn / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* ton

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘vat’ voor het eerst aangetroffen in 1285
* In de betekenis van ‘telwoord: 100.000 (oorspronkelijk van guldens gezegd)’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1640
* [1], van Middelnederlands tonne
* [3] van Middelnederlands tonne, een inhoudsmaat die ook een gewichtsmaat werd
* [4] betekenis afgeleid van, omdat tussen 1840 en 1945 dit bedrag in toenmalige munten van 1 gulden 1000 kilo zou wegen
* [5] betekenis afgeleid van [4], omdat dezelfde getalswaarde wordt gebruikt

#### Zelfstandig naamwoord

de ton v / m
* een vat in de vorm van een cilinder
*   * Wij hebben een ton in de tuin staan.
* (scheepvaart) een tonvormige boei
*   * Gooi de tonnen even in het water.
* (eenheid) een gewichteenheid van 1000 kilogram, gelijk aan een megagram
*   * Die container weegt twee ton.
* een bedrag van 100.000 aan geld, bv 100.000 euro
*   * Tjeetje, dat huis kost tonnen!
* (verkeer) een afstand van 100.000 kilometer
*   * Mits goed onderhouden kun je met een gerust hart een auto met 2 ton op de teller kopen.
* [1.] Een ton in de tuin

##### Synoniemen

* [3] metrische ton

##### Hyponiemen

| baakton bakenton beerton bierton boterton | euroton gaarton gigaton grabbelton harington | karnton kiepelton kiloton kleefton loopton meelton | megaton neuston pikton plankton regenton reggaeton | registerton scheepston teerton turfton uiterton zeeton |

##### Afgeleide begrippen

| betonning tientonner tongewelf tonicum | tonkilometer tonmolen tonnage | tonnenboei tonnenboeier tonnengeld | tonnenmaat tonnenzaad tonner | tonput tonrond vertonnen |

##### Verwante begrippen

* [1] duig

##### Vertalingen
#### Werkwoord

ton
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van tonnen
*   * Ik ton.
* gebiedende wijs van tonnen
*   * Ton!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van tonnen
*   * Ton je?

#### Gangbaarheid

* Het woord ton staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "ton" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "ton" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* 1 2 ton op website: Etymologiebank.nl
* ↑ ton op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Frans
##### Uitspraak

* Geluid: ton (hulp, bestand)
* IPA: /tɔ̃/; voor een woord dat in de uitspraak met een klinker begint: /tɔ̃.n‿/

##### Woordafbreking

* ton

#### Bezittelijk voornaamwoord

ton m enk
* jouw, je (bij mannelijke woorden in het enkelvoud)
    «Ton nom est Marianne.»
       Jouw naam is Marianne.
ton v enk
* jouw, je (alleen voor een vrouwelijk woord enkelvoud als dat in de uitspraak met een klinker begint)
    «Comment est ton habitation?»
       Hoe is jouw huisvesting?

#### Zelfstandig naamwoord

ton m
* toon, geluid met een herkenbare frequentie
* toon, manier waarop iets gezegd wordt zodat het een bepaald gevoel oproept
* toon, tint, kleurschakering van een kleur tussen licht en donker

##### Uitdrukkingen en gezegden

    «C'est le ton qui fait la musique.»
       Muziek ontstaat door de juiste toon (Hoe mensen reageren op een bericht of een handeling hangt vaak af van hun indruk of daarbij met hun opvattingen rekening wordt gehouden).