# luis

* Niet te verwarren met: Luis

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: luis (hulp, bestand)
* IPA: / lœys / (1 lettergreep)
** (Noord-Nederland): /lœʏ̯s/
** (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /lœːs/

##### Woordafbreking

* luis

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Middelnederlands luus, in de betekenis van ‘insect’ voor het eerst aangetroffen in 1285; cognaat met Engels louse en Duits Laus

#### Zelfstandig naamwoord

de luis v / m
* (dierkunde) benaming voor verschillende meestal vleugelloze insecten die parasiteren op dieren en planten

##### Verwante begrippen

* huismijt

##### Hyponiemen

| aardluis appeltakluis beukenluis bibberluis bijenluis bladluis bloedblaarluis bloedluis boekenluis boerenluis bonenluis boomluis cochenilleluis dierluis dopluis dromedarisluis druifluis gewone rozenluis grasluis groene appeltakluis groene perzikluis grote lupineluis haailuis | harpluis hoofdluis houtluis karperluis kippenluis klapluis kleerluis koolluis kornoeljeluis kunstluis kwatluis lange wollige dopluis late spiraalluis lichaamsluis lupineluis melige koolluis mensenluis motluis perzikluis plantenluis plantluis platluis poliepenluis | rozenluis schaamluis schapenluis scharlakenluis schijtluis schildluis schoolluis slawortelluis stofluis vlierluis vogelkersluis vogelluis walluis wandluis waterluis weegluis wegedoornluis wollige beukenluis wollige dopluis wollige slawortelluis wolluis wortelluis zwarte bonenluis zwarte kersenluis |

##### Afgeleide begrippen

| luiscontrole luishond luiskop luiskruid luismijt luismoeder luisouder luispook | luisterend luisvader luisvlieg luisvliegen luisvrij luiszaad luiszak luizenbaan | luizenbos luizencape luizencontrole luizendag luizenei luizenkam luizenleven luizenmarkt | luizenmoeder luizenouder luizenpaadje luizenpooier luizenstreek luizentent luizenvader luizig |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Beter een luis in de pot dan helemaal geen vlees
* Dat is een hongerige luis
* Er kan geen luis over zijn lever lopen of hij reageert
* Hem loopt een luis over de lever
* Hij wordt van de luizen opgevreten
* Hij zit in de luizen
* Leven als een luis op een zeer hoofd
* Magere luizen bijten het hardst
* Men kan van een luis niet meer nemen dan zijn leven
* Vertrek met je luizen
* Zijn eigen luizen bijten hem
* Zo arm als een luis
* Zo kaal als een luis
* Zo veeg zijn als een luis op een kam
* nog geen luis hebben om dood te drukken

##### Vertalingen
#### Werkwoord

luis
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van luizen
*   * Ik luis.
* gebiedende wijs van luizen
*   * Luis!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van luizen
*   * Luis je?

#### Bijvoeglijk naamwoord

luis
* partitief van de stellende trap van lui

#### Gangbaarheid

* Het woord luis staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "luis" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ luis op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "luis" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Spaans
#### Werkwoord

luis
* tweede persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van luir