# nemen
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: nemen (hulp, bestand)
* IPA: / ˈnemə(n) / (2 lettergrepen); /ˈne.mə(n)/

##### Woordafbreking

* ne·men

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, in de betekenis van ‘grijpen, gebruiken’ aangetroffen vanaf 901
| afkomstig van: Middelnederlands: nemen Oudnederlands: neman Germaans: *nemanan | Verwant in Germaans: West: Engels: nim, nimble, numb (Angelsaksisch: niman), Duits: nehmen, (Oudhoogduits: neman), Fries: nimme (Oudfries: nema) Noord: Deens: nemme, (Oudnoords: nema), IJslands/Faeröers: nema Oost: Gotisch: niman |

#### Werkwoord

nemen
* overgankelijk iets vastpakken met de handen
*   * Wij nemen de de dozen uit de kast en zetten ze op tafel.
* (militair) veroveren
*   * Maar hij wantrouwde hem in de allereerste plaats. Omdat Pradelle van aanvallen hield. Stormenderhand nemen, bestormen, veroveren, hij deed niets liever.
* gebruikmaken van
    ▸ De perrons zijn verlaten, in de hal zitten de reizigers op gepaste afstand van elkaar op de wachtbanken, die anders vol zijn. Deze hele week is het al rustiger dan normaal, maar deze vrijdag is het echt opvallend stil, zegt een NS-medewerker. Toch nemen ook nog aanzienlijk wat mensen wél de trein.

##### Hyponiemen

| aannemen afnemen afscheidnemen beetnemen benemen deelnemen doornemen | gevangennemen hernemen innemen kennisnemen meenemen ondernemen ontnemen | opnemen overnemen plaatsnemen samennemen terugnemen toenemen uiteennemen | uitnemen vastnemen vernemen voorinnemen voornemen waarnemen wegnemen |

##### Afgeleide begrippen

| achtneming afscheidneming beslagname bewaarnemer bewaarneming bezitneming bodemerijnemer consignatienemer dienstneming discontonemer franchisenemer geldnemer gijzelnemer gijzelneming | hypotheeknemer inachtneming inbeslagneming inbezitneming indienstneming ingebruikname ingebruikneming inhechtenisneming initiatiefnemer inontvangstneming kredietnemer kwartiernemer leningnemer licentienemer | logaritmeneming medeneming monsternemer monsterneming neem-boom neembaar neemster nemer neming ontslagnemer ontslagneming opdrachtnemer pandnemer patentnemer premienemer | proefnemer proefneming regresnemer stellingname terhandneming verzekeringnemer verzekeringsnemer voorschotnemer werkneemster werknemer winstneming wisselnemer wraaknemer wraakneming zekerheidsnemer |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* bij de neus nemen
* in de boot nemen
* in het ootje nemen
* op de hak nemen
* op de korrel nemen
* op de schop nemen
* poolshoogte nemen
* serieus nemen
* ter harte nemen
* Intrek nemen in
          • Ik ga daar binnenkort mijn intrek nemen.
* Een loopje met iemand nemen
* Ergens de tijd voor nemen
    ▸ Wij vonden 25 kilometer per dag al prima, terwijl jullie nu ruim 40 kilometer per dag doorjakkeren. Neem toch de tijd, zoiets maak je maar een keer in je leven mee. Het heeft me nooit losgelaten na al die jaren.’
* Geen blad voor de mond nemen
* Het ervan/Het er goed van nemen
* Het heft in eigen hand(en) nemen
* Het recht in eigen hand(en) nemen
* Iemand in de arm nemen
* Iemand in de maling nemen
* Iemand in het ootje nemen
* Iemand/Iets onder handen nemen
* Iemand onder zijn vleugels nemen
* Iemand op de hak nemen
* Iemand op sleeptouw nemenOmdat iemand het alleen niet lukt diegene helpen ofwel: iemand steeds maar dingen beloven zonder die na te komen ofwel: iemand gebruiken voor eigen belang zonder dat die het doorheeft
* Iemand te grazen nemen
* Iets met een korreltje zout nemen
* Iets niet nemen
          • Ik neem het niet om zo genoemd te worden.
* Iets of iemand op de korrel nemen
* Iets onder de loep nemen
* Op de koop toe nemen
* Poolshoogte nemen
* Te veel hooi op de vork nemen
* Zijn draai nemen
* Afstand nemen
          • Net als de mogelijkheid om tijdelijk afstand te nemen van de constante druk in Amsterdam en even helemaal te doen waar ik zelf zin in had.

##### Spreekwoorden

* Als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand
* De zee geeft, de zee neemt
* Gedane zaken nemen geen keer

##### Anagrammen

* (palindroom)

#### Gangbaarheid

* Het woord nemen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "nemen" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ nemen op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "nemen" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Lemaitre, Pierre Tot ziens daarboven 2014 ISBN 9789401601931 pagina 13
* ↑ Weblink bron Charlotte Huisman “Wie neemt er nog de trein op een stil Utrecht Centraal?” (13 maart 2020), de Volkskrant
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Tim Voors: Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada, 2018
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be