# per

* Niet te verwarren met: Per

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: per (hulp, bestand)
* IPA: / pɛr / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* per

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Latijn per, in de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 1579

#### Voorzetsel

per
* door middel van, met (geeft aan wat wordt gebruikt om een bestemming te bereiken)
*   * Per fiets, per boot.
*   * Per post, per sms.
* volgens, op basis van (geeft aan in welke categorieën iets wordt ingedeeld)
*   * Lijsten van musea per land.
* in getalsmatige verhouding met, over een periode van, over een afstand van
*   * Driemaal per dag.
*   * 5 liter per 100 kilometer.
* met ingang van, vanaf (geeft aan wanneer iets begint te gelden)
*   * De nieuwe wet wordt per 1 januari 2007 van kracht.
*   * De trainer werd per direct ontslagen.
* door, wegens (geeft een oorzaak of reden aan)
*   * Per ongeluk.
*   * Per abuis.

##### Schrijfwijzen

* [3] p., ook de deelstreep "/" wordt met deze betekenis gebruikt in benamingen van eenheden

##### Synoniemen

* [1] door middel van, met
* [2] naar, volgens
* [4] met ingang van, vanaf
* [5] door, wegens

##### Afgeleide begrippen

* [1] per omgaande, per ommegaande, per os
* [3] kilometer per uur, meter per seconde, meters per seconde, pay-per-view

##### Anagrammen

* pre, rep

#### Gangbaarheid

* Het woord per staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "per" herkend door:
| 96 % | van de Nederlanders; |
| 97 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ per op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "per" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Nederlands

#### Voorzetsel

per
* per; door middel van, met
* per; volgens, op basis van
* per; over een periode van, over een afstand van
* per; door, wegens

## Cimbrisch
#### Zelfstandig naamwoord

per
* (dierkunde) beer

## Duits
##### Uitspraak

* IPA: /pɛʁ/
* Geluid: per (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* per

#### Voorzetsel

per
* per; door middel van, met
    «Peter versandte den Brief per Post.»
       Peter verzond de brief per post.
* per; over een periode van, over een afstand van
    «Heute hat es fast zwanzig Liter per Quadratmeter geregnet.»
       Vandaag heeft het bijna 20 liter per vierkante meter geregend.

##### Synoniemen

* je
* pro

## Indonesisch
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /pər/

##### Woordafbreking

* per

##### Woordherkomst en -opbouw

* van het Nederlands "per"

#### Hoofdtelwoord

per
* per (in het Nederlands een voorzetsel)
    «tujuh puluh kilometer per jam;»
       tachtig kilometer per uur

#### Voorzetsel

per
* tussen twee getallen om een breuk aan te geven, gedeeld door, per
    «lima per enam»
       vijf zesde
* voor
    «Satu per satu mereka masuk ke toilet»
       Eén voor één gingen ze naar het toilet.
* door middel van, per
    «Anda juga dapat memesan per telepon.»
       U kunt ook bestellen per telefoon.

##### Synoniemen

* [1] (Telwoord) setiap
* [1] (Voorzetsel) bagi
* [2] (Voorzetsel) demi
* [3] (Voorzetsel) dengan, lewat, melalui, via

## Indonesisch
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /per/

##### Woordafbreking

* per

##### Woordherkomst en -opbouw

* [1] (Voorzetsel) van het Nederlands "per"
* [1] (Zelfstandig naamwoord) van het Nederlands "peer"
* [2],[3] (Zelfstandig naamwoord) van het Nederlands "veer"

#### Voorzetsel

per
* met ingang van, vanaf, per
    «Peraturan itu berlaku per 1 Agustus tahun ini.»
       Deze regelgeving is van kracht vanaf 1 augustus dit jaar.

#### Zelfstandig naamwoord

per
* (voeding) peer
* peer, gloeilamp
* springveer, veer
    «per rambut»
       horlogeveer

##### Synoniemen

* [1] (Voorzetsel) mulai, sejak
* [2] (Zelfstandig naamwoord) bohlam, bola lampu, lampu busur, lampu pijar
* [3] (Zelfstandig naamwoord) pegas, paha belalang

## Latijn
#### Voorzetsel

pĕr + accusatief
* door, doorheen
* gedurende

## Limburgs
#### Voorzetsel

per
* per; door middel van, met

##### Synoniemen

* mit

## Middelengels
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Angelsaksische pere / peru

#### Zelfstandig naamwoord

per
* (fruit) peer

##### Schrijfwijzen

* peare
* peere
* pere
* peire
* peore

## Papiaments
#### Zelfstandig naamwoord

per
* (fruit) peer

##### Synoniemen

* pera

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /pɛr/

##### Woordafbreking

* per

#### Zelfstandig naamwoord

per
* genitief meervoud van pero

#### Werkwoord

per
* informeel tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs van het imperfectieve werkwoord prát