# scheiden
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: scheiden (hulp, bestand)
* IPA: / ˈsxɛidə(n) / (2 lettergrepen); /ˈsxɛi̯də(n)/

##### Woordafbreking

* schei·den

##### Woordherkomst en -opbouw

* Via West-Germaans *skaiþan/skaidan- en Protogermaans *skaiþaną. In de betekenis van ‘een verbinding verbreken’ voor het eerst aangetroffen in 1100.
| [1] erfwoord afkomstig van: Middelnederlands: scheiden, sceiden Oudnederlands: skēthan Germaans: *skaiþan-/skaidan- Indo-Europees: *sk(h)eh2i-d; de basisvorm hiervan is dan weer *skeh2i- (doublet met schijten) | Verwant in Germaans: West: Engels: shed, Duits: scheiden, Oudhoogduits: sceidan, Fries: skiede Oost: Gotisch: skaidan | Verwant in andere Indo-Europese taalgroepen: Latijn: scire Grieks: σχίζω Welsh: chwydu Litouws: kėsti, skíesti |

#### Werkwoord

scheiden
* overgankelijk in afzondering brengen
*   * In deze machine wordt het waardevolle erts gescheiden van de rest van het opgegraven gesteente.
    ▸ Het probleem was echter dat de boom meer dan vier meter boven een kolkende rivier hing en ik totaal geen houvast zou hebben tijdens het overbruggen van de zes meters die me van de overkant scheidden.
* overgankelijk het samenzijn of de omgang van personen verbreken of verbroken houden
*   * Moeder en dochter werden gescheiden door de bouw van de Muur.
* ergatief, (juridisch) ~ van: een huwelijksband wettelijk verbreken
*   * Hij is al enige tijd van haar gescheiden.
* ergatief uiteengaan
*   * Wij scheidden in droefheid, maar zwegen van scheiden.
* wederkerend zich ~: afsplitsen
*   * En daar scheidden zich hun wegen.
* met ontslag gaan
    ▸ De Franse president Macron heeft Élisabeth Borne uitgekozen als zijn nieuwe premier. Eerder vandaag bood scheidend premier Jean Castex zoals verwacht al zijn ontslag aan, om zo de weg vrij te maken voor Borne.

##### Hyponiemen

* afscheiden, afvalscheiden, bescheiden, echtscheiden, hotelscheiden, onderscheiden, proefscheiden, toescheiden, uitscheiden, vaneenscheiden, verscheiden

##### Afgeleide begrippen

| scheidbaar scheidbrief scheider | scheiding scheidmerk scheidpaal | scheidsgerecht scheidslijn scheidsman scheidsmuur | scheidsrechter scheidsrechterlijk scheidster scheidswand |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Bij het scheiden van de markt, leert men de kooplui kennen
* De bokken van de schapen scheiden
* Het kaf van het koren scheiden
* Hier scheiden onze wegen

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord scheiden staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "scheiden" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "scheiden" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ scheiden op website: Etymologiebank.nl
* ↑ scheiden op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Deze vorm moet al in heel vroege fasen van het Nederlands zijn verdwenen en wordt vooral in 19e-eeuwse grammatica's genoemd als "verouderd".
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Weblink bron “Macron kiest ervaren Élisabeth Borne als premier, als tweede vrouw ooit” (16 mei 2020), NOS
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Duits
##### Uitspraak

Geluid: scheiden (hulp, bestand) Geluid: scheiden (hulp, bestand)
* IPA: /ˈʃaɪ̯dn̩/

##### Woordafbreking

* schei·den

#### Werkwoord

scheiden
* overgankelijk scheiden