# hemel
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hemel (hulp, bestand)
* IPA: / ˈheməl / (2 lettergrepen); /ˈɦeːməl/

##### Woordafbreking

* he·mel

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘firmament’ voor het eerst aangetroffen in 901
| afkomstig van: Middelnederlands: hemel Oudnederlands: himil, himel Germaans: *himilaz Indo-Europees: *k(')em-en-, *k(')em-er- | Verwant in Germaans: West: Engels: heaven (Angelsaksisch: heofon), Duits: Himmel, (Oudhoogduits: himil), Fries: himel (Oudfries: himel, himil) Noord: Zweeds/Deens/Noors: himmel, (Oudnoords: himinn), IJslands: himinn Oost: Gotisch: himins |

#### Zelfstandig naamwoord

de hemel m
* lucht, onmetelijke ruimte die overal op aarde bovenaan zichtbaar is
    ▸ Een strakblauwe hemel domineert in het blikveld, het is alsof de sparren respectvol uit zicht blijven. De weldaad van een kale vlakte volgt.
    ▸ Met mijn luchtbed op het grondzeil kroop ik mijn slaapzak in en keek omhoog naar de sterren in de hemel.
* (religie) de gelukzalige toestand of plaats waar God verblijft of de goden verblijven, waar mensen na de dood heen kunnen gaan
*   * Hij stapt over het lijk heen, nog steeds gebukt, je weet eigenlijk niet waarom je dat doet, want kogels vang je overeind net zo goed op als gebogen, maar het is een reflex om ze zo min mogelijk houvast te bieden, alsof je de hele tijd bang bent voor de hemel als je oorlog voert.
* (figuurlijk) een zeer aangename plek of toestand
*   * Het kunnen ontmoeten van je held is de hemel
    ▸ De hemel van de zomer verjaagt het zuur van de stad, zong Charles Trenet al: 'Wij zijn gelukkig, Route Nationale 7.'
* baldakijn

##### Synoniemen

* [1] hoogte, lucht, firmament, uitspansel, zwerk
* [3] draaghemel, troonhemel

##### Antoniemen

* [1] aarde
* [2] hel

##### Uitdrukkingen en gezegden

* iets of iemand de hemel in prijzen
* de sterren van de hemel zingen

##### Hyponiemen

* avondhemel, draaghemel, mussenhemel, nachthemel, sterrenhemel, troonhemel, wolkenhemel, zonnehemel

##### Afgeleide begrippen

| Hemelvaart gehemelte hemelas hemelbed hemelbestormer hemelbewoner hemelblauw hemelbode hemelbol hemelboog hemelboom | hemelbrood hemeldak hemeldauw hemeldragonder hemelen hemelequator hemelevenaar hemelgewelf hemelglobe hemelgod hemelheer | hemelhoog hemeling hemelkaart hemelkoepel hemelkoningin hemelleer hemellichaam hemellicht hemelmechanica hemelobject hemelpool | hemelpoort hemelrijk hemelrond hemelruim hemels hemelsblauw hemelsbreed hemelsbreedte hemelschokkend hemelschreiend hemelsfeer | hemelsgroot hemelsleutel hemelsmooi hemelsnaam hemelstreek hemelteken hemeltergend hemelvaart hemelvuur hemelwaarts hemelwater |

##### Vertalingen
#### Werkwoord

hemel
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van hemelen
*   * Ik hemel.
* gebiedende wijs van hemelen
*   * Hemel!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van hemelen
*   * Hemel je?

#### Gangbaarheid

* Het woord hemel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "hemel" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "hemel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Weblink bron Rob Gollin “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Lemaitre, Pierre "Tot ziens daarboven" 2014 ISBN 9789401601931 pagina 19
* ↑ Weblink bron Peter Giesen “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Achterhoeks
#### Zelfstandig naamwoord

hemel
* hemel

## Nedersaksisch
#### Zelfstandig naamwoord

hemel
* hemel