# te

* Niet te verwarren met: Te, -te

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: te (hulp, bestand)
* IPA: / tə / (1 lettergreep)

##### Woordherkomst en -opbouw

* Als ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 901
* In "des te meer" etc. gaat "te" terug op Oudnederlands thiu, een oude instrumentalis van het aanwijzend voornaamwoord that

#### Voorzetsel

te
* bij plaatsaanduidingen: in.
*   * Ik ben geboren te Amerongen.
* met gebruikmaking van, per, middels.
*   * Komt u te voet, te paard, met de auto of op de fiets?
*   * Ik zal ze te vuur en te zwaard bestrijden.
* komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief.
*   * Ik beveel je te zitten.
*   * Ik vraag je iets te doen.
*   * Het is duidelijk te zien.
    Vanouds met datief. In veel staande uitdrukkingen is dit bewaard gebleven, vaak in samentrekkingen met het lidwoord:
       ten = te + den (m, o)
       ter = te + der (v)

##### Afgeleide begrippen

| tegelijk tegelijkertijd tezelfdertijd tegoed | tehuis tekeer | teleurstellen temeer teniet | terecht tevergeefs tevoren | tevreden tewerk tezamen |

##### Uitdrukkingen en gezegden

| de kruik gaat zo lang te water tot hij barst een appeltje met iemand te schillen hebben geen cent te makken iemand te grazen nemen in een goed blaadje proberen te komen niet voor één gat te vangen zijn nooit en te nimmer om van te watertanden te allen tijde te aller stond te baat te berde brengen te boven gaan te dezer zake te dien aanzien | te dien einde te dier zake te elfder ure te geef te gelegener tijd te goeder trouw te gronde te hooi en te gras te huur te koop te kus / kust en te keur te kwader trouw te land te lande | te leen te midden van te mijnen huize te mijner beschikking te mijner ere te moede te ongelegener tijd te pas en te onpas te pletter te voorschijn te vuur en te zwaard te zijnen aanzien te zijner behoeve te zijner tijd zich te sappel maken |

##### Vertalingen
#### Bijwoord

te
* in grotere mate of hoeveelheid dan wenselijk is
*   * Als je het te snel doet, lukt het niet.

##### Afgeleide begrippen

* tekort, teveel

##### Uitdrukkingen en gezegden

* gewogen en te licht bevonden
* het te gortig maken
* te hard van stapel lopen

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord te staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "te" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "te" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ te op website: Etymologiebank.nl
* ↑ te op website: Etymologiebank.nl
* ↑ te op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* IPA: /tə/

##### Woordafbreking

* te

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Nederlandse te

#### Bijwoord

te
* te; in grotere mate of hoeveelheid dan wenselijk is

#### Voorzetsel

te
* te; bij plaatsaanduidingen: in
* te; komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief

## Angelsaksisch
##### Uitspraak

* IPA: /te/

##### Woordafbreking

* te

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *ta

#### Voorzetsel

te
* naar

##### Verwante begrippen

* te-

## Asturisch
#### Zelfstandig naamwoord

te
* (drinken) thee (drank)

## Catalaans
#### Zelfstandig naamwoord

te m
* (drinken) thee (drank)

## Frans
#### Voornaamwoord

te
* jou, je (gebruikt voor het lijdend voorwerp).
* reflexief voornaamwoord van de tweede persoon (je).

## Fins
#### Voornaamwoord

te
* jullie, u; tweede persoon meervoud of beleefdheidsvorm tweede persoon enkelvoud.

## Hongaars
#### Persoonlijk voornaamwoord

te
* jij

## Iers

(mv: teo, comp.: teo)

##### Uitspraak

* IPA: /tʲe/

#### Bijvoeglijk naamwoord

te
* warm
* heet

## Kiribatisch
#### Lidwoord

te
* de, het; bepaald lidwoord.
* (altijd gevolgd door een numeraal suffix of een zeker zelfstandig naamwoord waaraan aldtijd het expletieve na is toegevoegd) - een; onbepaald lidwoord
* (ietwat als lidwoord gebruikt) - één; de kleinste niet-ledige verzameling

## Latijn
##### Uitspraak

* IPA: /teː/

#### Persoonlijk voornaamwoord

tē
* jou, je (accusatief van de tweede persoon enkelvoud)
* door jou (ablatief van de tweede persoon enkelvoud)

## Lets
#### Bijwoord

te
* hier

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /tɐ/ (Etsbergs)

#### Persoonlijk voornaamwoord

te
* gemuteerde onbeklemtoonde accusatief van doe.

#### Voorzetsel

te + datief/accusatief/locatief
* onbeklemtoonde vorm van tö.

## Lingala
#### Zelfstandig naamwoord

te
* nee, niet

## Middelengels
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Angelsaksische þē

#### Persoonlijk voornaamwoord

te
* je, jou; 2e persoon enkelvoud object van þou

##### Schrijfwijzen

| de the thee thei | thi thie thy ye | yhe þe þee þeo | þhe þi þy ðe |

## Middelnederlands
##### Uitspraak

* IPA: /tə/

##### Woordafbreking

* te

##### Woordherkomst en -opbouw

* vz: afgeleid van het Oudnederlandse te
* bw:

#### Voorzetsel

te
* te; bij plaatsaanduidingen: in
* naar

##### Schrijfwijzen

* toe

##### Overerving en ontlening

* Limburgs: te, tö
* Nederlands: te

#### Bijwoord

te
* te; in grotere mate of hoeveelheid dan wenselijk is

##### Schrijfwijzen

* toe

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: te

#### Verwijzingen

* ↑ Vroegmiddelnederlands Woordenboek
* ↑ Vroegmiddelnederlands Woordenboek

## Nedersaksisch
#### Voorzetsel

te
* te; komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief

##### Schrijfwijzen

* to

##### Afgeleide begrippen

* ter

## Nedersorbisch
##### Uitspraak

* IPA: /tɛ/

##### Woordafbreking

* te

#### Aanwijzend voornaamwoord

te
* die; nominatief meervoud van ten
* die; accusatief meervoud van ten

## Papiaments
#### Zelfstandig naamwoord

te
* (drinken) thee (drank)

## Pools
##### Uitspraak

* IPA: /tɛ/
* Geluid: te (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* te

#### Zelfstandig naamwoord

te
* de letter T

#### Aanwijzend voornaamwoord

te
* die; onbezield nominatief meervoud van ten
* die; onbezield accusatief meervoud van ten

## Quechua
#### Zelfstandig naamwoord

te
* (drinken) thee (drank)

## Spaans
#### Voornaamwoord

te
* jij; 2e persoon enkelvoud.

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /tɛ/

##### Woordafbreking

* te

##### Woordherkomst en -opbouw

* [B] Samenstelling van to en je

#### Zelfstandig naamwoord

[A] te o
* de letter T

##### Schrijfwijzen

* té

##### Synoniemen

* téčko o

#### Verwijzingen

* Příruční slovník jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

#### Werkwoord

[B] te
* (spreektaal) dat is

##### Verwante begrippen

* totě

## Tuvaluaans
#### Lidwoord

te
* bepaald lidwoord, de.

## Urkers
#### Voorzetsel

te
* te; komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief

##### Afgeleide begrippen

* ter

## Veluws
#### Voorzetsel

te
* te; komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief

## Westfaals
#### Voorzetsel

te
* (Zuidwestfaals) te; komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief

##### Schrijfwijzen

* to

## West-Vlaams
#### Voorzetsel

te
* te, naar
* voor

## Zweeds
##### Uitspraak

* Geluid: te (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* te

#### Zelfstandig naamwoord

te o
* (drinken) thee

##### Schrijfwijzen

* the, thé, té

##### Verbuiging

| tes | enkelvoud | enkelvoud | meervoud | meervoud |
| | onbepaald | bepaald | onbepaald | bepaald |
| nominatief | te | teet | teer | teerna |
| genitief | tes | teets | teers | teernas |

##### Afgeleide begrippen

* teblad, teblask, tebuske, tefat, teglas, tehuv, tehätta, tekaka, tekanna, tekokare, tekopp, tekula, temugg, teplanta, tepåse, teservis, tesil, tesked, tevagn, tevatten