# keel
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: keel (hulp, bestand)
* IPA: / kel / (1 lettergreep); /keːl/

##### Woordafbreking

* keel

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] In de betekenis van ‘strot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901
* Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘rood (in de heraldiek)’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de keel
* v/m: (anatomie) voorste, uitwendige gedeelte van de hals
*   * De chauffeur kreeg een mes op zijn keel en moest zijn geld afstaan.
* v/m: (anatomie) lichaamsopening beginnend achter in de mondholte waardoor voedsel en drank het lichaam in komt
*   * Wanneer een cliënt schrikt van een handeling of aanraking zal hij reflexmatig inademen waardoor de voedselbrok nog verder de keel in kan schieten.

##### Typische woordcombinaties

* (België) neus-, keel- en oorheelkunde / (Nederland) keel-, neus- en oorheelkunde

##### Synoniemen

* strot

##### Hyponiemen

* blauwkeel, bruinkeel, geelkeel, grijskeel, holkeel, roodkeel, witkeel

##### Afgeleide begrippen

| keel-neus-oorarts keelaandoening keelamandel keelarts keelband keelgat keelgeluid | keelholte keelkanker keelklank keelkrabbertje keelkruid keellijst keelmonster | keelontsteking keeloperatie keelpad keelpijn keelsmeerdertje keelsnoepje keelspiegel | keelstem keeltering keelwortel keelzak keelzang keelziekte mond-keelholte neus-keel-oorarts |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* de baard in de keel hebben
* een brok in de keel hebben
* de keel schrapen
* de keel smeren
* de keel kost veel
* praten met een hete aardappel in de keel
* een keel opzetten
* Het hangt mij de keel uit
    ▸ De soupers aan het hof beginnen me behoorlijk de keel uit te hangen.
* iemand het mes op de keel zetten
* iemand naar de keel vliegen
* iets niet door de keel krijgen
* zijn hart klopte in zijn keel
          • Mijn hart bonkte in mijn keel en de rest van de dag stond ik op scherp.

##### Anagrammen

* elke, leek

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[B] het keel o
* (heraldiek) rood
*   * Wapen van Hendrik I, hertog van Brabant: in (sabel) een leeuw van goud (ingekleurd), getongd en genageld van keel.

#### Werkwoord

keel
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van kelen
*   * Ik keel.
* gebiedende wijs van kelen
*   * Keel!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van kelen
*   * Keel je?

#### Gangbaarheid

* Het woord keel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "keel" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* 1 2 "keel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Taxichauffeur krijgt mes op zijn keel en moet geld afstaan aan tweetal, WNL, 18 januari 2019
* ↑ Wat te doen bij verslikken, zorgvoorbeter.nl
* ↑ Danielle Teller (vert. Marja Borg) “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477
* ↑ Tim Voors: Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada, 2018
* ↑ Het Haagse handschrift van heraut Beyeren: Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 131 G37. Uitgeverij Verloren, 1999 ISBN 9065500340, ISBN 9789065500342
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Engels
##### Uitspraak

* IPA: /kiːl/

#### Zelfstandig naamwoord

keel
* (scheepvaart) kiel

##### Uitdrukkingen en gezegden

* on an even keel

##### Anagrammen

* leek

## Estisch
#### Zelfstandig naamwoord

keel
* taal