# teken
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: teken (hulp, bestand)
* IPA: / ˈtekə(n) / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* te·ken

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘blijk, merk’ aangetroffen vanaf 901
* <Middelnederlands teiken, teken< Oudnederlands teikin, teican

#### Zelfstandig naamwoord

het teken o
* (semiotiek) symbool, signaal, aanduiding
*   * Dat prachtige wegennet is een teken van aanzienlijke welvaart.
    ▸ Het kronkelende pad waarop ik liep was het enige teken dat hier in het uitgestrekte Amerikaanse land eerder mensen waren geweest.
* een afgesproken gebaar
*   * Eindelijk kreeg hij het teken om van start te gaan.
* (taalkunde), (muziek), (wiskunde) de genormeerde figuren van het alfabet, muziekschrift, cijfers, operatoren enz.
*   * Een karakterset met allerlei tekens.

##### Opmerkingen

* Het meervoud 'tekenen' is archaïsch aan het worden en komt vooral nog bij betekenis 1. voor.

##### Synoniemen

* [1] aanwijzing, kenmerk, zinnebeeld
* [2] signaal, sein
* [3] karakter, symbool

##### Hyponiemen

| aanhalingsteken aanvalsteken accentteken ademteken afbreekteken afbrekingsteken afkappingsteken afkortingsteken alarmteken ambtsteken at-teken beeldteken beletselteken cesuurteken copyrightteken correctieteken decimaalteken deelteken dollarteken ereteken (1) esculaapteken et-teken euroteken gedenkteken gehalteteken gelijkheidsteken gelijkteken gevaarsteken gevelteken grafteken | grensteken groterdanteken guldenteken helmteken hemelteken herhalingsteken herinneringsteken herkenningsteken herstellingsteken interpunctieteken ironieteken isgelijkteken jokerteken kaïnsteken keurteken klankteken kleinerdanteken koppelteken kruisteken ladingsteken leesteken (3) lenteteken letterteken levensteken (2) litteken luchtteken maalteken maatteken meesterteken meetteken | merkteken (1) metronteken metselaarsteken minteken minusteken molteken morseteken (3) muntteken nadrukteken oneindigheidsteken optelteken ordeteken paragraafteken pauzeteken percentteken plusteken pondteken procentteken raadsteken ridderteken runenteken rustteken samentrekkingsteken schandteken scheidingsteken schriftteken (3) sterrenteken stiepelteken stopteken (2) taalteken toonteken | uithangteken uitroepingsteken uitroepteken (3) uitspraakteken umlautsteken V-teken valutateken veldteken verbondsteken verhogingsteken verkeersteken verkortingsteken verlagingsteken vermenigvuldigingsteken verplaatsingsteken verwijzingsteken vigilatieteken voorteken vraagteken (3) vredesteken vredeteken vrijmetselaarsteken waarteken weglatingsteken wegteken wonderteken woordteken wortelteken zegeteken zeilteken zinteken |

##### Afgeleide begrippen

* tekenreeks, tekenrij

##### Uitdrukkingen en gezegden

* in het teken staan van
    ▸ Het Duitse reizen staat in het teken van de haast en de productiviteit: zo snel mogelijk van Hamburg naar München in een hard geveerde BMW, met een korte stop voor een vette hap in de Raststätte.

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de teken mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord teek
* meervoudsvorm als officiële benaming (spinachtigen) Ixodida een orde van geleedpotige parasieten die behoren tot de klasse der spinachtigen. Samen met de mijten vormen zij de onderklasse der Acari . Teken zijn nauw verwant aan mijten, maar de precieze relatie is onduidelijk

##### Hyperoniemen

* spinachtigen, gifkaakdragers, geleedpotigen, dieren

##### Hyponiemen (in taxonomische zin)

* hondenteek, runderteek, schapenteek, vlekkenteek

#### Werkwoord

teken
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van tekenen
*   * Ik teken.
* gebiedende wijs van tekenen
*   * Teken!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van tekenen
*   * Teken je?

##### Afgeleide begrippen

| tekenaap tekenaar tekenacademie tekenachtig tekenakte tekenblok tekenboek tekenbord tekenconventie tekendoos | tekendriehoek tekenfilm tekengeld tekenhaak tekenherkenning tekening tekenkamer tekenkrijt tekenkunst tekenleer | tekenleraar tekenlerares tekenles tekenliniaal tekenlokaal tekenmeester tekenonderwijs tekenpapier tekenpen tekenpincet | tekenpotlood tekenschool tekenschrift tekenset tekenstift tekensysteem tekentablet tekentafel tekentang |

#### Gangbaarheid

* Het woord teken staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "teken" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "teken" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Weblink bron Peter Giesen “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Middelnederlands
#### Zelfstandig naamwoord

teken o
* teken

##### Schrijfwijzen

* ook: teiken, tekijn, teikijn

## Nynorsk
##### Woordafbreking

* te·ken

#### Bijvoeglijk naamwoord

teken
* genomen

##### Schrijfwijzen

* tatt