# worden
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: worden (hulp, bestand)
* IPA: / ˈwɔrdə(n) / (2 lettergrepen)
* IPA:
** (Noord-Nederland): /ˈʋɔrdə(n)/
** (Vlaanderen, Brabant): /ˈβ̞ɔrdə(n)/
** (Limburg): /ˈwɔrdə(n)/

##### Woordafbreking

* wor·den

##### Woordherkomst en -opbouw

* Te herleiden tot Protogermaans *werþan(an)-, Indo-Europees *werþ-. De oorspronkelijke betekenis was "draaien". In de niet-ruimtelijke betekenis van ‘in de genoemde toestand raken, hulpwerkwoord van de lijdende vorm’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901.
* [1] erfwoord afkomstig van: Middelnederlands: werden Oudnederlands: werthan Germaans: *werþanan Indo-Europees: *wert-/*werþ- Verwant in Germaans: West: Engels: weird, worth (Angelsaksisch: weorþan), Duits: werden, (Oudhoogduits: werdan), Fries: wurde (Oudfries: wertha) Noord: Zweeds: varda, Deens: vorde, Noors: verta, verte, verda, (Nynorsk: vart, Oudnoords: verða), IJslands/Faeröers: verða Oost: Gotisch: wairþan Verwant in Romaans: Italisch Latijn: vertere, Frans: verser, Italiaans: versare, Spaans: versar Verwant in andere Indo-Europese talen: Litouws: vir̃sti, vartýti Russisch: вертеть

#### Werkwoord

worden
* hulpwerkwoord vormt de lijdende vorm
*   * "Ik word geslagen" is een lijdende zin.
    ▸ Door een klein raam werden we steeds fel verlicht door de bliksem.
* koppelwerkwoord gaan zijn, zich ontwikkelen tot
*   * Hij wil piloot worden als hij groot is.
    ▸ Na veel passen en meten werd duidelijk dat we om en om op onze zij moesten gaan liggen.
    ▸ Dit zou toch niet mijn laatste nacht op aarde worden? Met zeven andere hikers zou ik de nacht in deze piepkleine ruimte van drie bij drie meter moeten doorbrengen.
    ▸ Maar het is jouw leven en als je er blij van wordt moet je het gewoon doen.’ Mijn twaalfjarige dochter was stil en hield zich op de vlakte.
* ergatief, (financieel) gaan kosten
*   * Dat wordt dan zes euro tien, mevrouw!

##### Opmerkingen

* Verleden tijd is soms ook wierd.
*   * 'Owienie alleen, de jongste, en wierd geen vogel, maar zat spraakloos, oud, verrunseld daar, en lustloos,...

##### Hyponiemen

* blauwwordens, gewaarworden, geworden, ontworden, verworden

##### Afgeleide begrippen

* wording

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Als de ene hand de ander wast worden ze allebei schoon.
* wanneer je samenwerkt en elkaar helpt, is hetgeen gebeuren moet sneller gedaan
* De soep wordt nooit zo heet gegeten als ze wordt opgediend.
* de uitvoer van erg strenge maatregelen valt in de praktijk erg mee; de woorden van iemand worden minder zwaar opgepakt dan dat ze uitgesproken zijn
* Door schade en schande wordt men wijs.
* een mens leert het beste van z'n fouten
* Door vragen wordt men wijs.
* door het stellen van vragen kun je veel te weten komen en veel kennis opdoen
* Ergens heet noch koud van worden
* zich nergens iets van aantrekken
* Groen en geel voor de ogen worden
* duizelen en/of erg van schrikken
* Het beste paard van stal wordt overgeslagen.
* grappige uitspraak wanneer iemand overgeslagen wordt
* Maak je maar boos, dan heb je twee keer werk, één keer om boos te worden, en één om niet meer boos te zijn.
* woede kost veel energie en lost niets op
* Met de maat waarmee gij meet, zal u weder gemeten worden.
* op de manier zoals je een ander behandelt zal je ook zelf behandeld worden
* Met passen en meten wordt de tijd versleten.
* men moet het aanpakken en geen tijd met onbelangrijke dingen verspillen
* Op de bon geslingerd worden
* Op staande voet (ontslagen worden)
* direct
* Uitstel is geen afstel. (Tegenovergestelde wordt ook vaak gebruikt: Uitstel is afstel).
* als je iets uitstelt wil dat nog niet zeggen dat je het nooit meer gaat doen (Tegenovergestelde: je kunt het beter maar meteen doen, als je het uitstelt, komt het er vaak niet meer van)
* Vieze varkens worden niet vet.
* als iemand te kieskeurig is, krijgt die wellicht te weinig eten
* Wie met pek omgaat, wordt ermee besmet.
* wie met slechte mensen omgaat neemt de gewoontes van die mensen over
* Wie voor een dubbeltje geboren is, wordt nooit een kwartje.
* je kunt nooit boven de stand komen waarin je geboren bent. Arm geboren, zal wel arm blijven

##### Vertalingen

    Onderstaande vertalingen dienen nagekeken te worden en omgezet in de bovenstaande tabellen. Nummers na de vertalingen komen niet noodzakelijk overeen met de opgegeven definities. Voor meer uitleg zie WikiWoordenboek:Hoe vertalingen nakijken.

#### Gangbaarheid

* Het woord worden staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "worden" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ worden op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "worden" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* 1 2 3 4 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ r 193-195 Osseo Guido Gezelle
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be