# tong
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: tong (hulp, bestand)
* IPA: / tɔŋ / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* tong

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, in de betekenis van ‘orgaan in de mond’ voor het eerst aangetroffen in 901
* afkomstig van: Middelnederlands: tonghe Oudnederlands: tunga Germaans: *tungōn Indo-Europees: *dn̥ǵʰwéh₂s Verwant in Germaans: West: Engels: tongue (Angelsaksisch: tunge), Duits: Zunge, (Oudhoogduits: zunga), Fries: tonge, tunge (Oudfries: tunge) Noord: Zweeds/IJslands/Faeröers: tunga, Deens/Noors: tunge, (Oudnoords: tunga) Oost: Gotisch: tuggō Verwant in Romaans: Frans: langue Italiaans: lingua Latijn: lingua Spaans: lengua

#### Zelfstandig naamwoord

de tong v / m
* (anatomie) beweeglijk lichaamsdeel in de mond van mensen en veel dieren
*   * De brutale jongen stak zijn tong uit naar de agent.
* (voeding) rundertong als voedingsmiddel
    ▸ De foto werd gemaakt rond 21.15 uur lokale tijd. Op dat moment zat de Chinese president Xi elders in het gebouw te bekomen van het diner dat hij net had genuttigd met Trump. Caesarsalade vooraf, de keuze tussen tong of steak als hoofdgerecht en chocoladetaart als toetje.
* (figuurlijk) wat gesproken wordt, gesproken taal
*   * De tong van die streek is moeilijk te verstaan.
* (figuurlijk) wat de vorm van een tong (1) heeft, bijvoorbeeld een landtong of de tong van een schoen
*   * De landtong loopt een heel eind in de oceaan.
* (straalvinnigen) om zijn verfijnde smaak gewilde soort van platvis, Solea solea
*   * In het restaurant bestelde de man altijd tong.
* (figuurlijk) bij een slot: dat gedeelte van de schieter dat naar buiten komt
* (figuurlijk) onderdeel van een muziekinstrument
*   * Een doorslaande tong is een strip van metaal, die in een precies passend frame vastgeklonken wordt.

##### Synoniemen

* [1] verhemelte

##### Hyperoniemen

* [5] eigenlijke tongen, platvissen, stekelvinnigen, beenvissen, straalvinnigen, beenvisachtigen, chordadieren, dieren

##### Verwante begrippen

* [5] Costa Ricaanse boleettong, dikrugtong, dwergtong, Franse tong, hondstong, Mexicaanse boleettong, Oost-Zuid-Afrikaanse tong, scharrentong, viervlekkige schartong, West-Zuid-Afrikaanse tong

##### Hyponiemen

* aardbeientong, aardbeitong, addertong, baktong, beentong, bijentong, biltong, bittertong, blauwtong, bloktong, boleettong, borsteltong, breedtong, derailleertong, diktong, drakentong, dubbeltong, duivelstong, fleemtong, frambozentong, ganzentong, gletsjertong, haartong, hakkeltong, haventong, hertstong, hoerentong, hondentong, kabeljauwstong, kabeljauwtong, kalfstong, kardinaalstong, kattentong, koeientong, koetong, korttong, kromtong, kwaaitong, lamstong, landkaarttong, landtong, langtong, lastertong, lunchtong, natertong, ondertong, ontsporingstong, ossentong, papegaaientong, rad van tong, rattentong, roltong, rundertong, rundstong, schapentong, scharretong, schartong, schendtong, schijftong, schoorsteentong, slangentong, sliptong, splitstong, tong-tong, triftong, varkenstong, vogeltong, vrouwentong, vuiltong, vuurtong, wisseltong, zandtong, zeetong, zouttong, zwaluwtong

##### Afgeleide begrippen

* middelste tongspinnetje, tongschar
* achttongig, drietongig, dubbeltongig, eentongig, honderdtongig, langtongig, negentongig, smaltongig, tientongig, tong-tong, tongader, tongamandel, tongbasis, tongbeen, tongbeet, tongbekken, tongbeslag, tongbeweging, tongblaar, tongboerderij, tongbreker, tongbreuk, tongcarcinoom, tongclip, tonge, tongeloos, tongen, tongenkijker, tongenkruid, tongentaal, tongenworst, tongfilet, tonggeluid, tonggewelf, tonggezwel, tonghouder, tongkanker, tongkeelspier, tongkijker, tongklakken, tongklakkeren, tongklank, tongklier, tongkramp, tongkruid, tongkruiskruid, tongkus, tongkwekerij, tongletter, tongnaad, tongnaald, tongontsteking, tongoppervlak, tongorchis, tongpalpje, tongpapil, tongpiercing, tongpunt, tongragout, tongreiniger, tongrepen, tongriem, tongschrapen, tongschraper, tongslagader, tongspatel, tongspel, tongspier, tongspinnetje, tongstand, tongsteen, tongstrekken, tongstrelend, tongstreling, tongstuk, tongsurfer, tongtest, tongtongs, tongtractie, tongtransplantatie, tongtrekker, tongval, tongvaren, tongvast, tongvibrator, tongvijl, tongvis, tongvormig, tongwerk, tongworm, tongworstelen, tongwortel, tongzenuw, tongziekte, tongzoen, tongzoenen, tongzweer, twaalftongig, tweetongig, veeltongig, viertongig, vijftongig, zestongig, zeventongig, zwaartongig

##### Spreekwoorden

* [1] een tong uitsteken naar(figuurlijk) door gedrag niet respecteren
* ∗ En het volstrekt ambitieloze en zinledige van die kleurplaatjes dan? Dat is een tong uitsteken naar de prestatiemaatschappij en het rendementsdenken.
* Boze tongen beweren dat...
* Lasteraars, kwaadwillende mensen zeggen dat...
* ∗ De cliënten stroomden Henning Sjôstrands advocatenbureau dus binnen. Niet alleen omdat hij de bekendste van alle advocaten was, zij het notoir berucht volgens boze tongen, maar ook omdat hij in de pers door middel van advertenties naar cliënten zocht.
* De tongen komen los.
* Men begint meer, vrijer te praten (om een bepaalde reden)
* Heb je je tong verloren?
* Min of meer intimiderende manier om tegen iemand te zeggen dat die iets niet langer mag verzwijgen
* Het eten smelt op je tong.
* Het eten is erg zacht
* Met een dikke tong spreken.
* Dronken zijn
* (Niet) het achterste van zijn tong laten zien.
* (Niet) alles vertellen wat men weet
* Op zijn tong bijten.
* Zich met moeite weten te beheersen en/of iets net niet uitspreken
* Rap van tong zijn.
* Snel en veel kunnen praten
* Zijn tong roeren.
* Praten
* Een scherpe tong hebben.
* van een persoon dat hij of zij heel onvriendelijk is
* ∗ De man lachte. 'Dat is ook weer waar. Nou, ik heb niet veel verstand van wassen, maar het verbaast me niets dat juffrouw Elisabeth weer een nieuw wasmeisje zoekt. Ze heeft een scherpe tong, die vrouw.'

##### Vertalingen
#### Werkwoord

tong
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van tongen
*   * Ik tong.
* gebiedende wijs van tongen
*   * Tong!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van tongen
*   * Tong je?

#### Gangbaarheid

* Het woord tong staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "tong" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie de doorverwijspagina op Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ tong op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "tong" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Weblink bron Lambert Teuwissen “Trump tijdens de aanval op Syrië, het verhaal achter de foto” (Zaterdag 8 april 2017, 11:47), NOS
* ↑ Weblink bron Arjen van Veelen “Een middelvinger naar de prestatiemaatschappij” (11 mei 2015) op nrc.nl
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “1968, De grote eeuw deel 7” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044633535
* ↑ Danielle Teller (vert. Marja Borg) “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* IPA: /toŋ/

#### Zelfstandig naamwoord

tong
* (anatomie) tong
* taal, tong

## Fries
#### Zelfstandig naamwoord

tong g
* (visserij) platvis