# span
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: span (hulp, bestand)
* IPA: / spɑn / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* span

##### Woordherkomst en -opbouw

* o naamwoord van handeling van spannen ww
** [1] (verkorting) van verouderd gespan, in de betekenis van ‘voorgespannen dieren, wagen met bespanning’ aangetroffen vanaf
** [2] omdat trekdieren meestal paarsgewijs werden ingespannen
** [3] omdat het geraamte van een vlieger zijn stevigheid krijgt door een touw dat er strak omheen wordt getrokken
* v/m: van Middelnederlands spanne, naamwoord van handeling van spannen ww
** [4] in de betekenis van ‘lengtemaat’ aangetroffen vanaf 1150
** [5] op te vatten als uitspraakvariant van spang zn In straattaal treedt een omgekeerde ontwikkeling op: hier komt het Surinaams span soms voor als "spang"

#### Zelfstandig naamwoord

[A] het span o
* (landbouw) (verkeer) geheel van trekdieren die samen zijn aangespannen voor een voertuig of landbouwwerktuig
* twee personen die gewoonlijk samen bepaalde bezigheden verrichten
* (Suriname) geraamte van een vlieger
de span v / m
* oude (niet-metrische) lengtemaat: de afstand tussen de toppen van duim en pink van de uitgestrekte hand (gesteld op 22,86 cm)
* (verouderd) sieraad in de vorm van een haarband, speld of gesp

##### Synoniemen

* [2] duo, koppel, paar, stel, tweetal
* [5] spang

##### Hyponiemen

| achtspan driespan | dubbelspan eenspan | enkelspan meerspan | ossenspan tweespan vierspan | voorspan wagenspan zijspan |

##### Afgeleide begrippen

| Spanbroek hand-en-spandiensten spanader spanband spanbeton spanbroek spandienst spandoek | spandraad spanfiets spangeschut spanhout spanketting spankracht spanlak spanlaken | spanlijn spanling spanplaat spanraam spanrib spanriem spanrol spanrups | spanschroef spantang spanvisserij spanwartel spanwerk spanwijdte spanzaag spanzeil |

##### Verwante begrippen

* spic en span (alleen naar de vorm)

##### Vertalingen
#### Werkwoord

span
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van spannen
*   * Ik span.
* gebiedende wijs van spannen
*   * Span!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van spannen
*   * Span je?

#### Gangbaarheid

* Het woord span staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "span" herkend door:
| 93 % | van de Nederlanders; |
| 90 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ span op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 "span" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Renata de Bies e.a. “Woordenboek van de Surinaamse Bijdrage aan het Nederlands” (2008), ISBN 9991420363, p. 134 kol. 1
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ span (lengtemaat) op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: span (VS) (hulp, bestand)
* IPA: /spæn/

#### Zelfstandig naamwoord

span
* span
* spanne
* (bouwkunde) overspanning

#### Werkwoord

span
* verleden tijd van spin

##### Synoniemen

* spun

##### Citaten

* When Adam delved and Eve span, who was then a gentleman?Toen Adam spitte en Eva spon, wie was er toen een edelman?

#### Gangbaarheid

* In onderzoek van 2014-2018 door het Centrum voor Leesonderzoek werd "span" herkend door:
| 100 % | van de Amerikanen; |
| 97 % | van de Britten. |

#### Verwijzingen

* ↑ citaat uit een preek van de 14e-eeuwse Engelse priester John Ball
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 18 februari 2020 “Measures of word prevalence for 61,800 English words” op ugent.be

## Surinaams
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Nederlands spannen ww

#### Werkwoord

span
* aanspannen, uitspannen, strak trekken
* laden (van een vuurwapen)

##### Synoniemen

* [2] lai ww

#### Zelfstandig naamwoord

span
* spanning

#### Bijvoeglijk naamwoord

span
* strak, vol geladen
* geladen
* spannend
* (figuurlijk) boos

##### Synoniemen

* [4] mandi

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] mi bere spanik heb nu ruim voldoende gegeten; ik heb mijn bekomst (letterlijk: mijn buik is vol)
* [4] no span

## IJslands
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Zelfstandig naamwoord

span
* inductantie

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.