# waar
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: waar (hulp, bestand)
* IPA: / war / (1 lettergreep); /ʋar/

##### Woordafbreking

* waar

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, in de betekenis van ‘bijwoord van plaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1237
* afkomstig van: Middelnederlands: waer Oudnederlands: war, wara Germaans: *hwar Verwant in Germaans: West: Engels: where (Angelsaksisch: hwær), Duits: wo, (Oudhoogduits: war), Fries: wer (Oudfries: hwēr) Noord: Zweeds: var, Deens/Noors: hvor, (Nynorsk: kvor, kor, Oudnoords: hvar), IJslands/Faeröers: hvar Oost: Gotisch: hwar

#### Zelfstandig naamwoord

de waar v / m
* koopwaar, te verhandelen goederen
*   * 'Koop Nederlandse waar, dan helpen we elkaar'
* aandeel in een onverdeeld landbouwbedrijf
* voorzichtigheid, aandacht, hoede (-> waarschuwen)

##### Synoniemen

* goederen

##### Hyponiemen

| banketbakkerswaar betonwaar biowaar blikjeswaar cementwaar deegwaar drinkwaar eetwaar etenswaar | gietwaar glaswaar grutterswaar handelswaar houtwaar ijzerwaar juwelierswaar katoenwaar kilowaar | koopwaar kruidenierswaar lederwaar marktwaar metaalwaar papierwaar rookwaar rubberwaar schrijfwaar | sluikwaar smokkelwaar snoepwaar suikerbakkerswaar suikerwaar tabakswaar textielwaar touwwaar | verfwaar viswaar vleeswaar voedingswaar winkelwaar zinkwaar zoetwaar zuivelwaar |

##### Afgeleide begrippen

* waargoed, warencirculatie, warenhuis, warenkennis, warenmarkt, warenmerk, warenonderzoek, warenwet

##### Afgeleide begrippen

* waarborg, waardeel, waardijk, waargebeurd, waargeest, waarnemen, waarschuwen, waarteken, waarzeggen, waarzeil

##### Spreekwoorden

* Alle waar is naar zijn geld.
* Goede waar prijst zichzelf.

##### Uitdrukkingen en gezegden

* veel waar voor weinig geld

##### Vertalingen
#### Bijvoeglijk naamwoord

waar
* correct, niet onwaar, overeenkomend met de werkelijkheid
    ▸ Het leek te mooi om waar te zijn. Dat was het ook.

##### Synoniemen

* kloppend, goed, echt, correct, reëel

##### Antoniemen

* onwaar

##### Hyponiemen

* gewaar, weliswaar

##### Afgeleide begrippen

* alwarig, meewarig, onwaarachtig, waarachtig, waarheid, waarlijk, waarloos, waarmaken, waarmerk, waarschap, waring

##### Uitdrukkingen en gezegden

* De ware jakob
* Niets is minder waar

##### Vertalingen
#### Bijwoord

waar
* Vragend: op welke plaats?
*   * Waar woont hij?
* Betrekkelijk op welke plaats
*   * Dit is het huis waar hij tien jaar gewoond heeft.
    ▸ Ik wilde met mijn hele hebben en houden op mijn rug in de overweldigende wildernis van Amerika slapen onder de sterren, nieuwe mensen ontmoeten, alleen met mijn gedachten door de bossen lopen en de vrijheid hebben om te gaan en te staan waar ik wilde.
* als locatief deel van een voornaamwoordelijk bijwoord vervangt een vragend voornaamwoord wat,welk
*   * waarvoor: Waar doet zij het voor?
* als locatief deel van een voornaamwoordelijk bijwoord vervangt een betrekkelijk voornaamwoord wat, dewelke
*   * waarachter: Ik opende de deur waar hij achter verborgen zat.
* bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord
*   * waarmaken: Hij was niet in staat dat waar te maken.

##### Hyponiemen

* vanwaar
* langs waar (Belgisch-Nederlands)

##### Afgeleide begrippen

| waaraan waarachter waaraf waarbeneden waarbij waarbinnen waarboven waarbuiten | waarder waardoor waardoorheen waarheen waarin waarjegens waarlangs waarmede | waarmee waarna waarnaar waarnaartoe waarnaast waarnevens waarom waaromheen | waaromstreeks waaromtrent waaronder waarop waarover waarrond waartegen waartegenin | waartegenover waartoe waartussen waaruit waarvan waarvandaan waarvoor waarzo waarzonder |

##### Verwante begrippen

* daar

##### Spreekwoorden

* Waar een wil is is een weg.
* als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel
* Waar gehakt wordt, vallen spaanders.
* als je iets wil bereiken, moet je offers brengen ofwel: waar mensen werken worden fouten gemaakt, zonder daaraan te ontkomen
* Waar het hart vol van is, loopt/vloeit de mond van over.
* over dingen die iemand bezig houdt praat men erg graag ofwel: wat je belangrijk vindt of waar je veel aan denkt, daar praat je ook veel over
* Waar het paard aangebonden is, moet het vreten.
* men moet zich naar de omstandigheden schikken
* Waar niets is, verliest de keizer zijn recht.
* zonder geld kan men wel iets willen, maar dan komt het er niet van
* Waar twee kijven hebben twee schuld.
* als iemand tegen je kijft is dat nog geen excuus om op dezelfde manier terug te kijven
* Geluk is de kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt
* gelukkig leven met de gegeven mogelijkheden/beperkingen
* Het bloed kruipt waar het niet gaan kan.
* verborgen wensen en verlangens komen vroeg of laat bewust of onbewust bovendrijven, je kan ze niet onderdrukken ofwel: familieleden nemen het uiteindelijk steeds weer voor elkaar op
* Hij heeft de klok wel horen luiden maar weet niet waar de klepel hangt
* hij heeft iets gehoord, trekt conclusies, maar kent niet het totaalplaatje

##### Uitdrukkingen en gezegden

* in het hoekje zitten waar de slagen vallen
* zich in een groep bevinden die altijd het moeilijk heeft of problemen krijgt
* in de hoek zitten waar de klappen vallen
* zich in een groep bevinden die altijd het moeilijk heeft of problemen krijgt
* weten waar Abraham de mosterd haalt
* zeer diepgaande kennis van een zaak hebben
* weten waar de schoen wringt
* de oorzaak van de problemen weten
* weten waar men mee bezig is
* deskundig handelen

##### Vertalingen
#### Voegwoord

waar
* geeft een gelijktijdigheid en gedeeltelijke tegenspraak aan
*   * Waar Nederland zich zorgen maakt over Sint-Maarten, rekent het eiland op zijn nieuwe status.

#### Werkwoord

waar
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van waren
*   * Ik waar.
* gebiedende wijs van waren
*   * Waar!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van waren
*   * Waar je?

#### Gangbaarheid

* Het woord waar staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "waar" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "waar" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ www.volkskrant.nl (4 nov 2024)
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Jamaicaans Patois
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Zelfstandig naamwoord

waar
* (politiek) (militair) oorlog

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Pennsylvania-Duits
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / vaːr /

##### Woordafbreking

* waar

##### Woordherkomst en -opbouw

* Verleden tijd van sei ("zijn")

#### Werkwoord

waar
* was
    «Geschder waar en grosse Daag do in Pennsylfaania. Der ganze Schtaat waar uffgeregt. Die Pittsburgh Steelers un die Arizona Cardinals hen in die Super Bowl gschpielt.»
       Gisteren was een grote dag hier in Pennsylvania. De hele staat was opgewonden. De Pittsburg Steelers en de Arizona Cardinals hebben in de Super Bowl gespeeld.

#### Verwijzingen

* ↑ Es grosse Football Schpiel! De grote voetbalwedstrijd PA Dutch 101, Blog, 2009-02-02