# pat
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: pat (hulp, bestand)
* IPA: / pɑt / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* pat

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stand waarop de koning moet spelen en dan schaak komt te staan’ voor het eerst aangetroffen in 1855
* o en bn: via Frans pat "pat" en Italiaans patta "remise" verwant met Italiaans patto "verdrag"
* v/m: van Frans patte "poot" ; door de vergelijkbare klank en verwante functies is soms vermenging opgetreden met woorden afgeleid van het Engels pad "stootkussen", dat zelf ook op het Franse patte teruggaat

#### Zelfstandig naamwoord

het pat o
* (schaak) stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan
*   * De partij eindigde in pat.

##### Synoniemen

* patstelling

##### Afgeleide begrippen

* patstelling

##### Vertalingen
#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Zelfstandig naamwoord

de pat v / m
* (kleding) reep stof met een knoopsgat aan het uiteinde en met het andere uiteinde bevestigd aan het kledingstuk
*   * doorknoopsluiting met verstelbare patten
* (kleding) (verouderd) klep, bijvoorbeeld over een zak
*   * (...) de patten der zakken waren, door den tyd, wat besmeurt, (...)
* (kleding) (militair) gekleurd strookje stof op een uniform als achtergrond van een onderscheidingsteken, in het bijzonder een bies op de kraag
*   * Op de kraag worden 5 hoekige emblemen als patten aangebracht die per dienstvak de kleur hebben zoals op de voormalige bies.
* (fietsen) een van beide houders die het wiel in de vork houden, deel van het frame of zelfstandig te bevestigen onderdeel
*   * Zorg dat het wiel goed in de patten zit!

##### Synoniemen

* [4] pad

##### Afgeleide begrippen

* [1] knooppat
* [2] zakpatten
* [3] patjesluitenant
* [4] achterpat

##### Vertalingen
#### Bijvoeglijk naamwoord

pat
* (schaak) alleen predicatief in een toestand waarin een speler geen enkele zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan
*   * Dit spel staat pat en dat betekent remise.

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord pat staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "pat" herkend door:
| 43 % | van de Nederlanders; |
| 49 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "pat" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ pad (plaatje op as ter bevestiging van de wagenveren) op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Broeckaert, K.; J. Huyghebaert (ed.) Jellen en Mietje (1816, facsimile1992) Facultés Universitaires Saint-Louis, Brussel; p.66; geraadpleegd 2015-02-14
* ↑ Bosman, A. "Wat is model? Het grijze wollen Nederlandse uniform tussen 1912 en 1940" in: Opmars jrg. 13 nr. 72 (april 2008) Vereniging Historische Militaria; geraadpleegd 2015-02-14
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Woordafbreking

* pat

#### Zelfstandig naamwoord

pat
* (schaak) pat; stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan

## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: pat (VS) (hulp, bestand)
* IPA:

#### Zelfstandig naamwoord

pat
* klopje, tikje
* brokje, stukje klompje, klontje
* geklop

#### Bijvoeglijk naamwoord

pat
* geschikt, passend
* ingestudeerd
* luchtig, te gemakkelijk
* gereed, klaar, paraat

#### Werkwoord

pat
* overgankelijk een klopje/tikje geven
* overgankelijk platkloppen
* overgankelijk aaien, strelen
* onovergankelijk huppelen

## Frans
#### Zelfstandig naamwoord

pat m
* patstelling

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: pat

## Elamitisch
#### Zelfstandig naamwoord

pat
* voet

## Lets
#### Partikel

pat
* zelfs

## Pampangan
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Zelfstandig naamwoord

pat
* (gereedschap) beitel

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Pools
##### Uitspraak

* IPA: /pat/
* Geluid: pat (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* pat

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Italiaanse patto

#### Zelfstandig naamwoord

pat monbezield
* (schaak) pat; stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan
* (figuurlijk) patstelling, impasse

##### Gelijkklinkende woorden

* pad

##### Synoniemen

* impas

##### Antoniemen

* mat

##### Afgeleide begrippen

* pacik m
* patowy
* patować

##### Verwante begrippen

* patowo
* zapatować

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Roemeens
#### Zelfstandig naamwoord

pat o
* bed

## Slowaaks
##### Uitspraak

* IPA: /pat/

##### Woordafbreking

* pat

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Italiaanse patto

#### Zelfstandig naamwoord

pat monbezield
* (schaak) pat; stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan

##### Afgeleide begrippen

* patový

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /pat/

##### Woordafbreking

* pat

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Italiaanse patto, via het Duitse Patt

#### Zelfstandig naamwoord

pat monbezield
* (schaak) pat; stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan
    «Partie skončila po dvaceti tazích patem.»
       De partij eindigde na twintig zetten in een pat.
* (figuurlijk) patstelling, impasse

##### Schrijfwijzen

* patt monbezield

##### Synoniemen

* remíza v
* slepá ulička v

##### Afgeleide begrippen

* patový

##### Verwante begrippen

* šachy monbezieldmv

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* Internetová jazyková příručka - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
* Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
* Příruční slovník jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

#### Zelfstandig naamwoord

pat
* genitief meervoud van pata