# slaan
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: slaan (hulp, bestand)
* IPA: / slan / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* slaan

##### Woordherkomst en -opbouw

* Oudnederlands slān, verder te herleiden tot Protogermaans *slahan-. Verwant met Duits schlagen en Engels slay, binnen het Nederlands doublet met slagen en slachten.
* In de betekenis van ‘klappen, slagen toebrengen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

#### Werkwoord

slaan
* overgankelijk een klap uitdelen; met de arm of een vastgehouden voorwerp een snelle, rakende beweging maken
*   * Hij sloeg hem met de vuist op de kin.
* het voorbrengen van geluid door ergens op te slaan
*   * De klok heeft al vier uur geslagen.
* ergatief ergens plotseling mee beginnen
*   * Het paard sloeg op hol.
* (spel) een stuk van de tegenstander door een bepaalde zet uitschakelen

##### Synoniemen

* [1] meppen

##### Hyponiemen

| aanslaan achteroverslaan achteruitslaan afslaan balslaan beslaan bijslaan binnenslaan boelenslaan buitenslaan dichtslaan doodslaan doorslaan dubbelslaan erop los slaan | fijnslaan gadeslaan gansslaan gaslaan goudslaan heenslaan in elkaar slaan ineenslaan inslaan kaalslaan kapotslaan kleinslaan lamslaan lekslaan losslaan maatslaan medeslaan | misslaan naslaan neerslaan omhoogslaan omlaagslaan omslaan omverslaan onderslaan ontslaan openslaan opslaan overeenslaan overslaan platslaan pruikslaan rondslaan samenslaan | scheefslaan stukslaan swietslaan tegenslaan ternederslaan terneerslaan terugslaan tiltslaan toeslaan touwslaan uiteenslaan uitslaan vastslaan verslaan voorslaan voortslaan wegslaan |

##### Afgeleide begrippen

* beslagen, sladood, sladubbel, slag, slagen, slager

##### Verwante begrippen

* trappen

##### Uitdrukkingen en gezegden

* altijd op hetzelfde aanbeeld slaan
* Alle hoop de bodem in (laten) slaan
* door iets geen enkele hoop meer (laten) hebben
* Als een tang op een varken slaan
* iets heeft totaal niets met een besproken onderwerp te maken
* Bruggen slaan / bouwen
* Dat slaat als een knots op een kangoeroe
* Dat choqueert je
* Dat slaat als een tang op een varken
* Dat slaat nergens op
* De bodem ingeslagen / in geslagen
* De hand aan de ploeg slaan.
* flink aan het werk gaan
* [1] de spijker op de kop slaan
* De verzenen tegen de prikkels slaan
* zich verzetten tegen iets wat niet tegen te gaan is
* Een (modder)figuur slaan
* een belachelijke of domme indruk maken
* Een flater slaan
* een nogal domme fout maken
* Ergens (geen) acht op slaan
* Ergens een slaatje uit slaan
* ergens een voordeeltje uit halen
* Ergens een slag naar slaan
* raden
* Iemand in het gareel slaan
* iemand dwingen voor je te werken
* Munt uit iets slaan
* ergens aan verdienen
* Op de grote trom slaan
* aandacht proberen te krijgen voor diens zaak
* Spijkers met koppen slaan
* eindelijk een stap vooruit in het proces
* Tot moes slaan
* iets helemaal kapot slaan
* Twee vliegen in één klap slaan
* door één ding te doen meteen twee dingen oplossen/bereiken
* Uit het lood geslagen zijn
* niet meer weten hoe het verder moet
* Uit het veld geslagen zijn
* helemaal van streek zijn
* Wie een hond wil slaan, kan gemakkelijk een stok vinden.
* als je iemand (ergens mee) wilt afkeuren is er altijd wel een reden te vinden
* Zijn slag slaan
* op het goede moment de kansen benutten, bv dingen kopen
* De hand aan de ploeg slaan
* flink aan het werk gaan
* Dat slaat nergens op!
* Dat is niet logisch.
* Iemand bont en blauw slaan
* iemand hard slaan
* Zich erdoorheen slaan
* zich redden uit een moeilijke situatie

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord slaan staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "slaan" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ slaan op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "slaan" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* geluid

#### Werkwoord

slaan
* slaan