# van
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: van (hulp, bestand)
* IPA: / vɑn / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* van

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, als voorzetsel aangetroffen vanaf 901
* afkomstig van: Middelnederlands: van Oudnederlands: fan Germaans: *fana, *funa Indo-Europees: *pone, *pana Verwant in Germaans: Duits: von, (Oudhoogduits: fona, fon), Oudsaksisch: fana, fan, Fries: fan (Oudfries: fan, fon)

#### Voorzetsel

van
* geeft bezit aan
*   * Die fiets is van mij.
* geeft herkomst aan
*   * Hij komt van ver.
* geeft oorzaak aan
*   * Hij verrekte van de honger.
* tussenvoegsel in familienamen
*   * De namen van de voetballers Willem van Hanegem en Franky Van der Elst laten een verschil in schrijfwijze tussen Nederland en Vlaanderen zien.
* quotatief: luidt een citaat of gedachte in (synoniem: "als")
*   * Ik heb zoiets van: "Nu of nooit!"
* geeft een eigenschap aan
*   * Dit is een hemd van katoen.
*   * De titel van het boek is "In de ban van de ring".
* geeft het tijdsbestek aan waarbinnen iets gebeurt
*   * Wij gaan van de zomer naar Frankrijk.
* ook: van … af: (Belgisch-Nederlands) geeft het begin van een tijdsverloop aan, sinds
    ▸ Johan is van zijn jeugd al actief betrokken bij alles wat natuur in het hart draagt.
    ▸ Overal had je ikjes liggen, van je geboorte af. Ze lagen in die stad en in die straat en in alle straten en in alle huizen waar je ooit geweest was en in alle bedden waarin je geslapen had en overal lagen zulke stukjes van je ik.

##### Opmerkingen

* [4] Als begin van een persoonsnaam wordt "Van" altijd met een hoofdletter geschreven. In Nederland hoort "van" met een kleine letter te worden geschreven als er voornamen of voorletters aan voorafgaan. Bij mensen van Vietnamese achtergrond kan "Van" ook als zelfstandige naam voorkomen.

##### Hyponiemen

* daarvan, ervan, hiervan, waarvan
* [7] vanavond, vandaag, vanmorgen, vannacht

##### Afgeleide begrippen

| jan-van-gent jantje-van-leiden kop-van-jut lelietje-van-dalen manusje-van-alles | vanachter vanaf vanavond vanbinnen vanboven | vanbuiten vandaag vandaar vanderwaalskracht vandoor | vaneen vanher vanmiddag vanmorgen vannacht vanochtend | vanop vanouds vanuit vanwaar vanwege vanzelf |

##### Typische woordcombinaties

* [2] naar en van (zowel aankomend in als vertrekkend uit)
* [2] stappen van
* [8] van … af
* [8] van als
* [2] van en naar (zowel vertrekkend uit als aankomend in)
* [8] van over

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [6] als ik van u was
* [6] een koekje van eigen deeg krijgen
* [3] er het hart van in zijn
* [6] gewend van
* [6] hart van koekebrood
* met inbegrip van
* naar aanleiding van
* omwille van
* te midden van
* ten aanschouwen van
* ten aanzien van
* ten bate van
* ten bedrage van
* ten behoeve van
* ten gerieve van
* ten gevolge van
* ten huize van
* ten opzichte van
* ten overstaan van
* ter grootte van
* ter wille van
* van de blauwe knoop zijn
* van de bok dromen
* van de bovenste plank
* van de gaffel in de greep vallen
* van de hak op de tak springen
* van de prins geen kwaad weten
* van de trap gevallen zijn
* [6] van doen zijn
* van een koude kermis thuiskomen
* [6] van een mug een olifant maken
* [2] van ganser harte
* van gedachte wisselen
* van gedachten wisselen
* [2] van goeden huize
* van haver tot gort
* [2] van harte
* [2] van heinde en ver
* [2] van heinde en verre
* [6] van het hart een steen maken
* van hier tot gunter
* van hot naar haar
* van leer trekken
* [6] van likmevestje
* van lotje getikt zijn
* [2] van nul beginnen
* van onderen!
* [2] van overheidswege
* [2] van rechtswege
* van toeten noch blazen weten
* van twee walletjes eten
* van wanten weten
* van zessen klaar
* [6] vanjewelste
* [6] vastheid van betrekking
* [7] zot zijn van

##### Spreekwoorden

* als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel
* van achteren kijk je de koe in de kontnadat iets gebeurd is, is het gemakkelijk om te zeggen hoe het beter had gekund
* van dik hout zaagt men plankeneen grove werkwijzen kiezen

##### Vertalingen
#### Bijwoord

van
* prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord
*   * Hij wist er niets van.

##### Uitdrukkingen en gezegden

* houden van

#### Gangbaarheid

* Het woord van staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "van" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "van" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Weblink bron Gearchiveerde versie Geert, Johan, Ria en Anita “Over natuurlijk beleven” (5 juni 2021) op natuurlijkbeleven.be
* ↑ Ivo Michiels Verhalen uit Journal Brut in: Ludo Permentier & Rik Schutz Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, van
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Achterhoeks
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Afrikaans
##### Uitspraak

* geluid

#### Zelfstandig naamwoord

van
* achternaam

#### Zelfstandig naamwoord

van
* bestelwagen, camionette

#### Voorzetsel

van
* van

#### Bijwoord

van
* van

## Drents
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Engels
#### Zelfstandig naamwoord

van
* bestelwagen, camionette

## Gronings
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Hongaars
#### Werkwoord

van
* zijn

## Nedersaksisch
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

##### Schrijfwijzen

* fon
* von
* vun

## Spaans
#### Werkwoord

van
* derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van ir
van
* derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van irse

## Sallands
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Stellingwerfs
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /van/

##### Woordafbreking

* van

#### Zelfstandig naamwoord

van
* genitief meervoud van vana

## Twents
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Urkers
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Veluws
#### Voorzetsel

van
* van; geeft bezit of herkomst aan

## Vietnamees
#### Werkwoord

van
* vragen, smeken

#### Zelfstandig naamwoord

van
* wals

## Westfaals
#### Voorzetsel

van
* (Münsterlands) (Oostwestfaals) (West-Münsterlands) (Zuidwestfaals) van; geeft bezit of herkomst aan