# zuur
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: zuur (hulp, bestand)
* IPA: / zyr / (1 lettergreep); /zyːr/

##### Woordafbreking

* zuur

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘wrang’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1130
| erfwoord afkomstig van: Middelnederlands: suur (1253) Oudnederlands: sūr (in Surebecheh “Zuurbeek”, 1152) Germaans: *sūra- Indo-Europees: *suH-ro- | Verwant in Germaans: West: Engels: sour (Angelsaksisch: sūr), Duits: sauer (Oudhoogduits: sūr), Fries: soer (Oudfries: sūre) Noord: Zweeds: sur, Deens: sur, Noors: sur, (Oudnoords: súrr), IJslands: súr, Faeröers: súrur |

#### Zelfstandig naamwoord

het zuur o
* vloeistof, die een verhoogde concentratie waterstofionen bevat
** (kookkunst) gebruikt om voedsel te conserveren of een kenmerkende smaak te geven
* (scheikunde) een chemische stof die in water opgelost in staat is waterstofionen af te splitsen: arrheniuszuur
* (scheikunde) een molecuul of ion dat in staat is waterstofionen af te splitsen: brønstedzuur
* (scheikunde) een molecuul of ion dat in staat is een elektronpaar te accepteren: lewiszuur
* het ~ hebben: aan pyrosis lijden
* (geologie) felsisch (verouderd)
* (figuurlijk) onprettige gewaarwording
    ▸ De hemel van de zomer verjaagt het zuur van de stad, zong Charles Trenet al: 'Wij zijn gelukkig, Route Nationale 7.'
* (figuurlijk) negatieve stemming door eerdere teleurstelling

##### Synoniemen

* [5] brandend maagzuur, gastro-oesofageale reflux, pyrosis, zuurbrand, zuurbranden

##### Antoniemen

* [1] loog
* [1.1] zoet
* [2,3] base

##### Hyponiemen

| 2-propeenzuur abscisinezuur accuzuur acrylzuur adipinezuur afvalzuur alginezuur alkaanzuur amandelzuur aminozuur apezuur appelzuur arachidezuur arachidonzuur aristolochiazuur arrheniuszuur arseenzuur arsenigzuur ascorbinezuur asparaginezuur azijnzuur barbituurzuur barnsteenzuur batterijzuur benzoëzuur blauwzuur boorzuur boraxzuur boterzuur broomzuur brønstedzuur caprilinezuur caprinezuur capronzuur carbolzuur carbonzuur chloorzuur chlorigzuur choleïnezuur chroomzuur cisvetzuur citroenzuur clavulaanzuur crotonzuur cyaanzuur cyaanzuurstofzuur | cyanuurzuur de druiven zijn zuur dichroomzuur druivenzuur dubbelkoolzuur etszuur ferulazuur fluorzuur folinezuur foliumzuur fosforigzuur fosforzuur fruitzuur ftaalzuur fytinezuur galluszuur galnotenzuur galzuur gluconzuur glutaminezuur glycolzuur hexachloorplatinazuur hippuurzuur humuszuur inzuur isoftaalzuur kamerzuur kaneelzuur karmijnzuur ketozuur kiezelzuur knalzuur koffiezuur koolzuur kurkzuur laurinezuur lewiszuur lichtzuur linolzuur looizuur maagzuur malonzuur melkzuur methaanzuur methacrylzuur mierenzuur | montaanzuur myristinezuur nicotinezuur nitreerzuur nucleïnezuur octadecaanzuur oliezuur oxaalzuur palmitinezuur pantotheenzuur papaverzuur perchloorzuur picrinezuur piperinezuur plantenzuur propaanzuur propionzuur pseudozuur purperzuur ribonucleïnezuur salicylzuur salpeterigzuur salpeterzuur seleenzuur selenigzuur sorbinezuur stearinezuur stikstofwaterstofzuur tafelzuur transvetzuur urinezuur valeriaanzuur vetzuur vitrioolzuur vloeispaatzuur vloeizuur voedingszuur wijnsteenzuur wolfraamzuur wonderzuur zachtzuur zoetzuur zoutzuur zoutzuurs zuringzuur zwaveligzuur zwavelzuur |

##### Afgeleide begrippen

| zure kers zure sinaasappel zurig zuur-base-evenwicht zuur-basetitratie zuurachtig zuurbad zuurbal zuurbes zuurbestendig zuurbinder | zuurbrand zuurbranden zuurchloride zuurconstante zuurdeeg zuurdesem zuurgehalte zuurgetal zuurgoed zuurgraad zuurgras zuurheid | zuurhoudend zuurkast zuurkijker zuurkool zuurkraam zuurkruid zuurling zuurmeter zuurmuil zuurpruim zuurremmer zuurrest | zuurstel zuurstof zuurstok zuurte zuurtje zuurverdiend zuurvlees zuurvrij zuurvrijs zuurwater zuurzak zuurzoet |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Eerst het zuur en dan het zoet
* Zuur opbreken
* Zuur zijn
* De druiven zijn zuur
* Het zuur hebben

##### Vertalingen
#### Bijvoeglijk naamwoord

zuur
* (voeding), (drinken) een smaak hebbend zoals van citroensap of azijn
*   * Hij eet de zuurste appelen.
* (figuurlijk) onaangenaam, onprettig, naar, vervelend
*   * De gemiste strafschop maakte de nederlaag extra zuur.
*   * En dat is heel erg zuur voor deze regio.
* (figuurlijk) merkbaar negatief gestemd, bijv. als gevolg van een eerdere teleurstelling
*   * Hij vroeg zuur of ze ditmaal op tijd dacht te komen.

##### Synoniemen

* (alle bet.) wrang

##### Antoniemen

* zoet

##### Hyponiemen

* (intensivering) inzuur

##### Afgeleide begrippen

* [2] bezuren
* [2] zuurverdiend

##### Uitdrukkingen en gezegden

* door de zure appel heen bijten
* een schip met zure appels zijn/komen
* het leven zuur maken
* iets gaat/zal iemand zuur opbreken
* zuur kijken
* dan ben je zuur

##### Spreekwoorden

* De druiven zijn zuur.
          Verwijst naar een fabel van Aesopus.

##### Vertalingen
#### Werkwoord

zuur
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van zuren
*   * Ik zuur.
* gebiedende wijs van zuren
*   * Zuur!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van zuren
*   * Zuur je?

#### Gangbaarheid

* Het woord zuur staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "zuur" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "zuur" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ zuur op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Weblink bron Peter Giesen “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ Tubantia Arjan te Bogt 20-05-19 4 miljoen euro minder per jaar voor Saxion: ‘Onbegrijpelijk’
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be