# wiel
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: wiel (hulp, bestand)
* IPA: / wil / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* wiel

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘rad’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285
* In de betekenis van ‘kolk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1187

#### Zelfstandig naamwoord

het wiel o
* o ronddraaiende schijf voor voortbeweging met minimale weerstand
    ▸ Gelukkig kwamen de zestien wielen net op tijd knarsend tot stilstand, gevolgd door een grote stofwolk.
* v/m (waterbeheer) een poel net achter de dijk, ontstaan door verspoeling tijdens een dijkdoorbraak

##### Synoniemen

* rad

##### Verwante begrippen

* band

##### Hyponiemen

| achterwiel aswiel autowiel binnenwiel bovenwiel drijfwiel eenwieler fietswiel graafwiel handwiel hefwiel hekwiel jachtwiel | kamwiel karrenwiel karwiel katrienewiel kettingwiel kroonwiel linkerwiel loopwiel margrietwiel muiswiel neuswiel panamawiel pizzawiel | planeetwiel pottenbakkerswiel raderwiel reactiewiel rechterwiel reservewiel rijwiel schijfwiel schoepenwiel schroefwiel scrollwiel spaakwiel spinnewiel | spoorwiel stuurwiel tandwiel toonwiel vliegwiel voerwiel voorwiel wagenwiel wormwiel wortelwiel zijwiel zonnewiel zwenkwiel |

##### Afgeleide begrippen

| Wieldrecht Wielwijk achtwielig driewieler driewielig eenwieler eenwielig negenwielig tienwielig twaalfwielig tweewieler tweewielig veelwielig vierwielaandrijving vierwieler vierwielig vijfwielig wielas wielbasis wielblok wielboom wielboor wieldop wieldraaier wieldruk | wieleffect wielen wielerbaan wielerbond wielercarrière wielerclub wielercriterium wielercross wielercultuur wielerevenement wielerfan wielerfanaat wielerfederatie wielerformatie wielergek wielergeschiedenis wielerheld wielerjaar wielerjournalist wielerkalender wielerkampioen wielerkaravaan wielerklassieker wielerkleding wielerkoers | wielerland wielerleven wielerliefhebber wielerloopbaan wielermilieu wielerpeloton wielerpers wielerpiste wielerploeg wielerprof wielerronde wielerseizoen wielershirt wielerspektakel wielersponsor wielersponsoring wielersport wielertalent wielerteam wielertoerisme wielertoerist wielertoertocht wielertraditie wielerunie wielervereniging wielerwedstrijd | wielerwereld wielkast wielklem wielklemmer wiellader wielmaker wielmoer wielmuis wielnaaf wielophanging wielploeg wielrennen wielrensport wielrijden wielrijder wielrijdster wielstel wieltrekker wielvering wielvlucht wielvoertuig wielvormig wielwerk wielwilg zeswielig zevenwielig |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] een spaak in het wiel steken
* [1] een stok in het wiel steken
* [1] het wiel opnieuw uitvindennalaten kennis en ervaring van anderen te gebruiken
* [1] het vijfde wiel aan de wagen zijnoverbodig zijn
* [1] in de wielen rijdendoor tegenwerken laten falen
* [1] stokken in het wiel steken
* [1] stokken in de wielen steken

##### Vertalingen
#### Werkwoord

wiel
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van wielen
*   * Ik wiel.
* gebiedende wijs van wielen
*   * Wiel!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van wielen
*   * Wiel je?

#### Gangbaarheid

* Het woord wiel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "wiel" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* 1 2 "wiel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ wiel op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ wiel op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Nedersaksisch
#### Persoonlijk voornaamwoord

wiel
* wij, we; 1e persoon meervoud nominatief

##### Schrijfwijzen

| we wi wie wiele | wi'j wule wulie wy |

## Veluws
#### Persoonlijk voornaamwoord

wiel
* wij, we; 1e persoon meervoud nominatief

##### Schrijfwijzen

* we
* wie
* wiele
* wulie
* wy