# ei
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: ei (hulp, bestand)
* IPA: / ɛi / (1 lettergreep)
** (Noord-Nederland): /ɛɪ/
** (Vlaanderen, Brabant): /ɛː/
** (Limburg): /ɛɪ̯/

##### Woordafbreking

* ei

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘vrouwelijke geslachtscel, kiem’ aangetroffen vanaf 1230
* erfwoord afkomstig van: Middelnederlands: ei, ey, mv eyere o Oudsaksisch: ei Germaans: *ajją, (genitief) *ajjaz, *ajjiz (mv + -en) Indo-Europees: *h₂ōwyó- lett. ‘bij de vogel behorend’, evt. met voorzetselverbinding *h$_1$o- 'dichtbij', *h$_1$o-h₂(e)uyó- ‘wat zich bij de vogel bevindt’ Verwant in Germaans: West: Engels: ey (verouderd), (mv eyren (verouderd) (Angelsaksisch: ǣġ), Duits: Ei o, mv Eier (Oudhoogduits: ei), Fries aai Noord: Zweeds: ägg, Deens: æg, Noors: egg (Oudnoords: egg) Oost: Gotisch: (Krim) ada Verwant in andere, oudere Indo-Europese talen Oudgrieks: ᾠόν (ōión) o Avestisch: aēm Latijn: ovum Klassiek Armeens: ju Oudkerkslavisch: jaje
* tw van Middelnederlands ei tw / ey tw , in de betekenis van ‘uitroep van verrassing’ aangetroffen vanaf 1566

#### Zelfstandig naamwoord

het ei o
       betekenissen geordend van meest gangbaar naar meest omvattend
* (voeding) dierlijk voedingsmiddel voor de mens in een schaal
*   * Ik lust wel een lekker zachtgekookt ei.
    ▸ Haar fles cannabisolie stond doodleuk tussen de mayo en de eieren in de ijskast.
* (dierkunde) (vogels) ovaal voorwerp met harde schaal waarin een kuikentje groeit
*   * De kip zat op een ei te broeden.
* (dierkunde) min of meer ronde huls met daarin een embryo en voedingsstoffen, zoals die door vrouwelijke dieren wordt gelegd of afgezet
*   * Een kruisspin maakt een cocon om haar eitjes te beschermen.
* (plantkunde) haploïde cel in de zaadknop
* (biologie) vrouwelijke kiemcel die met de mannelijke samensmelt voor de voortplanting
*   * Het eitje komt vrij bij de eisprong.
* [1]. Een kippenei
* [2]. Verschillende eieren van vogels.

##### Synoniemen

* [2] eicel

##### Hyponiemen

| Russisch ei batterijei broedei chocolade-ei duivelsei duivenei eendenei Fabergé-ei fipronilei frietei ganzenei | gifei hanenei hennenei hoenderei hoeve-ei kalkei kievietsei kievitsei kippenei klutsei kooi-ei | krapé-ei krielei kwartelei legbatterijei luizenei mierenei nestei paasei papegaaienei roerei scharrelei schildpaddenei | scholpei slangenei spiegelei struisvogelei thee-ei visei vissenei vogelei volière-ei vrije-uitloopei windei zwanenei |

##### Afgeleide begrippen

| eeneiig ei zo na eicel eideling eidooier eierbal eierbier eierboer eierbrood eierdans eierdooier eierdoos eierdop eiereneten eierenetend eiereten eiergerecht eierhandel eierhandelaar eierhandelaarster eierhouder | eierklutser eierkoek eierkoker eierkolen eierkrans eierleggend eierlepel eierlepeltje eierlevendbarend eierlijst eiermarkt eiermengsel eiermijn eierplant eierpoeder eierpoeier eierprikker eierproductie eierpunch eierrek eiersalade | eiersaus eierschaal eierscheider eierschelp eierschil eiersnijder eiersplitser eierstok eierstruif eiertikken eierveiling eiervreter eiervrucht eierwarmer eierwekker eigeel eigerecht eiglans eihoofd eiland eileider | eiloof eimengsel eipoeder eipoeier eiproduct eirond eisalade eischaal eisprong eitand eitempera eivlies eivol eivorm eivormig eiwit kip-eisituatie kip-eiverhaal kip-eivraag kip-en-eiprobleem zeveneiig |

##### Verwante begrippen

* adelaarshorst
* adelaarsjong
* adelaarsnest
* akkervogel
* auerhaan
* badderen
* baltsroep
* baltsvlucht
* bidden
* bosvogel
* broedpaar
* broedseizoen
* daguil
* dompelaar
* duiver
* eclipskleed
* eitand
* foerageren
* gakken
* gander
* ganzerik
* geertelsel
* gent
* haan
* heidevogel
* hen
* klamper
* koekoeksjong
* kuiken
* kustvogel
* moerasvogel
* nachtuil
* nachtvogel
* overzomeren
* papegaaienbek
* pullus
* roeipotig
* roofvogel
* roodhals
* schreeuwvogel
* sneeuwtrekker
* takkeling
* trekvogel
* tuingast
* tuinvogel
* waadpoot
* watervogel
* weidevogel
* winterkleed
* zomerkleed
* zwemeend
* zwemvogel +

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] koek en ei
* [1] voor een appel en een ei
* Eieren voor je geld kiezen
* (noodgedwongen) met minder genoegen nemen dan men eerder wilde
* Beter een half ei dan een lege dop
* Iets, al is het weinig, is nog steeds beter dan niets.
* De kip met gouden eieren slachten
* Een iets met veel rendement wegdoen
* Het ei wil wijzer zijn dan de kip
* Het kind denkt het beter te weten dan de ouder
* In mei legt ieder vogeltje een ei
* In mei doet het weer aan de zomer denken
* Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken
* Om iets te bereiken moet je kosten maken of moeite doen
* Met het zout komen als het ei op is
* Pas met een oplossing komen als het probleem waar het om ging er niet meer is
* Zijn ei niet kwijt kunnen (raken)
* Niet kunnen zeggen wat iemand wil zeggen
* Het ei van Columbus
* Een erg simpele en tegelijk geniale oplossing
* Op eieren lopen
* zeer voorzichtig te werk gaan
* Zijn ei kwijt zijn
* Niet meer weten waar men mee bezig was
* Zijn ei [niet] kwijt kunnen
* [niet] de gelegenheid hebben zich te uiten; of, zijn creativiteit te kunnen gebruiken
* Dat is het hele eiereneten
* Dat is alles (met de bijgedachte dat het al met al niet moeilijk is)
* Dat is een eitje
* Gezegd van iets heel eenvoudigs

##### Vertalingen
#### Tussenwerpsel

ei!
* (verouderd) uitroep van verbazing oei, o!
*   * "Ei, ei!" riep hij op een' spottenden toon uit, "wildet gij dan, dat het nijmphen, of godinnen waren, of toovergodinnen, zoo als gij ze noemt?"

##### Uitdrukkingen en gezegden

* ei zo na
    «Zij belandde ei zo na onder een vrachtwagen.»
       Zij belandde op een haar na onder een vrachtwagen.

#### Gangbaarheid

* Het woord ei staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "ei" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* 1 2 "ei" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ ei op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ blz 254 Herman of Natuur en Beschaving. H.G. Mokke 1833
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Estisch
#### Bijwoord

ei
* nee

## Faeröers
#### Bijwoord

ei
* niet

##### Synoniemen

* ikki

## Fins
#### Bijwoord

ei
* nee

## IJslands
#### Bijwoord

ei
* (archaïsch) niet

##### Synoniemen

* ekki

## Latijn
##### Uitspraak

* IPA: /ˈɛ.jiː/

#### Persoonlijk voornaamwoord

ĕī
* zij; deze/die (nominatief mannelijk meervoud van de derde persoon)
* aan/voor hem; aan/voor deze/die (datief mannelijk enkelvoud van de derde persoon)
* aan/voor haar; aan/voor deze/die (datief vrouwelijk enkelvoud van de derde persoon)
* eraan, ervoor; hieraan/hiervoor, daaraan/daarvoor (datief onzijdig enkelvoud van de derde persoon)

## Lets
#### Tussenwerpsel

ei
* hé

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /ɛ$^ɪ$/ (Etsbergs)

#### Zelfstandig naamwoord

ei o
* ei.

##### Synoniemen

* eg

## Nynorsk
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / æj /

#### Hoofdtelwoord

ei
* een

##### Schrijfwijzen

* ein (voor mannelijke en vrouwelijke woorden)
* ett (voor onzijdige woorden)

## Savoenees
#### Zelfstandig naamwoord

ei
* water