# wat

* Niet te verwarren met: watt

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: wat (hulp, bestand)
* IPA: / wɑt / (1 lettergreep); IPA: /ʋɑt/, /βɑt/

##### Woordafbreking

* wat

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord als vragend voornaamwoord aangetroffen vanaf 901
* afkomstig van: Middelnederlands: wat Oudnederlands: wat Germaans: *hwat Indo-Europees: *kʷós, *kʷís Verwant in Germaans: West: Engels: who, what, why (Angelsaksisch: hwā, hwæt, hwȳ), Duits: wer, was, wie, (Oudhoogduits: wēr, waz, wiu), Fries: wa, wat (Oudfries: hwā, hwet) Noord: Zweeds: vem, Deens/Noors: hvem, (Oudnoords: hvar, hver, hverr), IJslands: hver, hvað, hví, Faeröers: hvør, hvat, hví Oost: Gotisch: hwas, hwa, hwe

#### Onbepaald voornaamwoord

wat
* iets, een beetje.
*   * Ik heb toch wat gewonnen!
* enigszins
*   * Je ziet er wat vermoeid uit.

##### Synoniemen

* [2]: ietwat

##### Hyponiemen

* ietwat, zowat

##### Uitdrukkingen en gezegden

* elk wat wilsmet iets aantrekkelijks voor iedereen

##### Spreekwoorden

* het oog wil ook watmensen vinden het fijn als iemand er verzorgd uitziet
* na wat gepimpel, is de geest wat simpel.na wat te hebben gedronken ben je meestal niet meer helder van geest

##### Vertalingen
#### Vragend voornaamwoord

wat
* om naar een of meer zaken te vragen.
*   * Wat eten we vandaag?
*   * Wat betekent dit?

##### Afgeleide begrippen

* Wat is uw naam?, wablief, wat voor, wat voor een, watblief

##### Uitdrukkingen en gezegden

* "wat nu?" zei Pichegrugezegd in een lastige situatie zonder voor de hand liggende oplossing
* wat schetst mijn verbazingbenadrukt een verassende ervaring

##### Spreekwoorden

* wat baten kaars en bril, als den uil niet zien en wilhet heeft geen zin iemand te helpen die toch niet wil meewerken
* wat heb ik nou aan mijn fiets hangen?uitroep van verbazing over iets wat je beleeft

##### Vertalingen
#### Betrekkelijk voornaamwoord

wat
* na alles, iets, niets, datgene.
*   * Alles wat ik heb.
* na twijfel of onbekendheid.
*   * Ik weet niet wat er met hem aan de hand is.
* met insluiting van antecedent: datgene wat.
*   * Ik geef hem wat hij verdient.
* terugverwijzend naar een gehele zin.
*   * Hij was ernstig ziek, wat reden was de zaak af te gelasten.

##### Typische woordcombinaties

* wat er al wel en niet was

##### Uitdrukkingen en gezegden

* april doet wat hij wilde maand april is qua weer erg veranderlijk
* geld wat stom is, maakt recht wat krom is.met geld kan men de ergste dingen goedmaken (voor geld is alles te koop)
* het is niet alles goud wat er blinkt.de dingen lijken mooier dan ze in werkelijkheid zijn; mooie verwachtingen kunnen weleens een addertje onder het gras verbergen
* het koste wat het kost
* koste wat het kost
* koste wat kost
* kost wat kost
* weten wat voor vlees je in de kuip hebtervaren hebben of iemand geschiktheid of betrouwbaar is

##### Spreekwoorden

* laat uw linkerhand niet weten wat uw rechterhand doet.als je een ander geld geeft kun je dat beter stilhouden want anderen hoeven het niet te weten
* stel niet uit tot morgen, wat je vandaag kunt doen.doelt op actie, wees niet lui of gemakzuchtig, ga door en wel nu. ofwel: door nu het werk al te doen geeft het later een rustiger gevoel
* wat de boer niet kent dat eet hij niet.onbekend maakt onbemind ofwel: als iets onbekend is eten sommige mensen dat niet
* wat het oog niet ziet, wat het hart niet deert.wat je niet ziet en niet weet heb je ook geen last
* wat het zwaarst is moet het zwaarst wegen.wat het belangrijkste is moet de doorslag geven
* wat in het vat zit, verzuurt niet.iets wat goed is, en goed bewaard wordt, verliest zijn waarde niet ofwel: wat belooft is zal ook worden ingelost
* wat niet weet, wat niet deert.waar je geen weet van hebt kun je ook geen last hebben
* weet wat je zegt, maar zeg niet alles wat je weet.wees voorzichtig met woorden en je informatie
* wie geeft wat hij heeft, is waard dat hij leeft.als je zoveel geeft zoveel je kunt, dan kan niemand je iets verwijten

##### Vertalingen
#### Uitroepend voornaamwoord

wat
* zeer, erg, heel
*   * Wat leuk voor je!
*   * Wat ben ik daar blij mee!

##### Typische woordcombinaties

* wat een poespas!
* wat een uilskuiken!

##### Uitdrukkingen en gezegden

* wat eenbenadrukt dat het daarop volgende zelfstandige naamwoord bij uitstek de kenmerkende eigenschappen bezit

##### Spreekwoorden

* aap wat heb je mooie jongen.iemand probeert door lief en aardig te doen iets gedaan te krijgen

#### Gangbaarheid

* Het woord wat staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "wat" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "wat" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be