# es

* Niet te verwarren met: ES, Es

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: es (hulp, bestand)
* IPA: / ɛs / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* es

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] erfwoord via Middelnederlands essche / asch van Oudnederlands eski / aska, in de betekenis van ‘loofboom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 860
* [C.3] samentrekking van e (4) met het achtervoegsel -es

#### Zelfstandig naamwoord

[A] es m
* (bloemplanten) bepaald soort loofboom Fraxinus excelsior , die inheems is in de Benelux en tot 40 meter hoog kan worden
    ▸ De meest markante boom in Noordwest Overijssel is een es, die te vinden is in Dwarsgracht.
* benaming voor bomen uit het geslacht Fraxinus
*   * Het hout van een es is taai en stevig, maar niet erg geschikt voor de open lucht.
    ▸ Van die variëteiten biedt Goudzwaard een overzicht dat Wikipedia of het assortiment van kwekers ver te boven gaat. Drie typen Amerikaanse es. Twee typen smalbladige es. Tien typen gewone es, van de ‘Allgold’ tot de ‘Westhof’s Glorie’. En dan nog de manna-es, de zachte es en de fluweel-es.

##### Synoniemen

* essenboom
* [1] gewone es

##### Verwante begrippen

* amandelwilg
* berijpte wilg
* beuk
* bittere wilg
* boskers
* boswilg
* Duitse dot
* eetappel
* esp
* Europese vogelkers
* fladderiep
* gele kornoelje
* geoorde wilg
* gewone es
* gewone esdoorn
* gewone vogelkers
* gladde iep
* grauwe abeel
* grauwe wilg
* grootbladige linde
* haagbeuk
* Hollandse linde
* hulst
* katwilg
* kleinbladige linde
* kraakwilg
* kronkelwilg
* laurierwilg
* mispel
* ratelpopulier
* rode kornoelje
* ruwe berk
* ruwe iep
* schietwilg
* Spaanse aak
* sporkeboom
* sporkehout
* steeliep
* veldesdoorn
* vuilboom
* waterwilg
* wegedoorn
* wilde appel
* wilde lijsterbes
* wilde peer
* wintereik
* winterlinde
* witte els
* zachte berk
* zoete kers
* zomereik
* zomerlinde
* zwarte els
* zwarte populier
* zwarte wilg +

##### Afgeleide begrippen

* esdoorn, essen bn , essenhout

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[B] es o
* (muziekinstrument) metalen buisje van de fagot waarop het dubbelriet geplaatst wordt

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[C] de es v / m
* (muziek) met een halve toon verlaagde toon "e"
*   * De toon “es” klinkt in de getempereerde stemming gelijk aan de tonen “dis” en “fes”.
* (muziek) de grondtoon (tonica) van de “es-mineurtoonladder”, tevens een korte aanduiding van die toonladder
*   * Op de notenbalk van een etude in es, staan zes mollen als voortekens.
* (muziek) de grondtoon van het “es-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon
*   * De drie tonen van het es-mineurakkoord (symbool: E♭m) in grondligging, zijn: es - ges - bes.
* (landbouw) verhoogde akker (eng, enk).

##### Synoniemen

* [1] dis (in gelijkzwevende stemming)
* [2] es-kleinetertstoonladder, es-klein, es-mineurtoonladder, es-mineur
* [3] es-klein, es-kleinakkoord, es-mineur, es-mineurakkoord, E♭m

##### Antoniemen

* [1] eïs (in gelijkzwevende stemming)
* [2] Es, Es-groot, Es-majeur, Es-grotetertstoonladder
* [3] Es, Es-groot, Es-majeurakkoord, E♭

##### Verwante begrippen

* [1,2,3] as, bes, ces, des, fes, ges

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord es staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "es" herkend door:
| 88 % | van de Nederlanders; |
| 90 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.
* [1] es in het Nederlands Soortenregister N
* [1] es op Wikidata
* [1] es op "Wilde planten in Nederland en België" ♣
* [2] es in het Nederlands Soortenregister N
* [2] es op Wikidata

#### Verwijzingen

* ↑ "es" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Weblink bron “Es in Dwarsgracht staat op drie in 'bomen top 10 Overijssel'” (2 oktober 2017) op meppelercourant.nl
* ↑ Weblink bron Hester van Santen “Loflied op loofbomen is het ideale bladerboek” (29 juni 2013) op nrc.nl
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Catalaans
#### Persoonlijk voornaamwoord

es m en v, enk en mv
* zich, zichzelf (lijdend en meewerkend voorwerp, vóór het werkwoord)

## Duits
##### Uitspraak

* Geluid: es (hulp, bestand)
* IPA: /ɛs/

##### Woordafbreking

* es

#### Persoonlijk voornaamwoord

es
* het (nominatief onzijdig enkelvoud van de derde persoon)
* het (accusatief onzijdig enkelvoud van de derde persoon)
* er
    «Gibt es noch etwas zu tun?»
       Is er nog iets te doen?

#### Zelfstandig naamwoord

es o
* (muziek) de toon ”es”
* (muziek) es: korte aanduiding van de toonaard “es-mineur”
    «Eine Sonate in es.»
       Een sonate in es kleine terts.

##### Antoniemen

* [2] Es, Es-Dur, Es-Dur-Tonleiter

##### Afgeleide begrippen

* [2] es-Moll, es-Moll-Tonleiter

##### Verwante begrippen

* [1,2] as, As, hes, Hes, ces, Ces, des, Des

## Frans
#### Werkwoord

es
* tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van être

## Indonesisch
##### Uitspraak

* IPA: /ɜs/

##### Woordherkomst en -opbouw

* uit het Nederlands "ijs"

#### Zelfstandig naamwoord

es
* ijs

##### Afgeleide begrippen

* es lilin
* hoki es, lapangan es, lemari es

##### Verwante begrippen

* eskrim

## Italiaans
##### Afkorting

es
* afkorting van esempio

## Latijn
#### Werkwoord

ĕs
* actief indicatief praesens, tweede persoon enkelvoud van ĕsse
    «Homōne malus es?»
       Ben jij een slecht mens?
* actief imperatief praesens, tweede persoon enkelvoud van ĕsse
    «Es patiēns!»
       Wees geduldig!

#### Werkwoord

ēs
* actief indicatief praesens, tweede persoon enkelvoud van ēsse

## Lets
#### Persoonlijk voornaamwoord

es
* nominatief ik

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /æs/ (Etsbergs)

#### Voegwoord

es
* als, wanneer
* gebruikt in vergelijkingen om verschil in egaliteit te weergeven
    «Det book is baeter es det drejbeildj d'r-z ven.»
       Het boek is beter dan de film ervan.
* gebruikt in vergelijkingen om egaliteit weergeven
    «Dae sjriever is es good es dae-n angere.»
       Die schrijver is zo goed als die andere.

#### Voorzetsel

es
* als (in de hoedanigheid van)
    «Ich raoj öch dit aan es vröndj.»
       Ik raad u dit aan als vriend.
    «Weer koze dem aan es zètsmaeker.»
       Men koos hem als voorzitter.

##### Opmerkingen

* Na het voorzetsel es kan nooit een onbepaald lidwoord ('n, 'ne, e, etc) volgen. Het is echter wel mogelijk dat er een bepaald lidwoord (g-, etc) kan volgen.

## Nynorsk
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / ˈes /

##### Woordafbreking

* es

#### Werkwoord

[A]: es
* tegenwoordige tijd aantonende wijs bedrijvende vorm van ase

##### Opmerkingen

* Noors: [A]: aser ww

## Pennsylvania-Duits
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordafbreking

* es

#### Lidwoord

es, o
* het
    «Es Wedder wechselt oft un geschwindt.»
       Het weer verandert vaak en snel.

##### Schrijfwijzen

* 's

##### Verwante begrippen

* der, m
* die, v
* die, mv

##### Opmerkingen

* Duits: das
* Engels: the

#### Persoonlijk voornaamwoord

es, o
* het (nominatief onzijdig enkelvoud van de derde persoon)

##### Opmerkingen

* Duits: es
* Engels: it

## Spaans
#### Werkwoord

es
* derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van ser

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /ɛs/

##### Woordafbreking

* es

#### Zelfstandig naamwoord

es
* genitief meervoud van eso