# hond
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hond (hulp, bestand)
* IPA: / hɔnt / (1 lettergreep)
** (Noord-Nederland): /ˈɦɔnt/
** (Vlaanderen, Brabant): /ˈɦɔnt/
** (Limburg): /ˈhɔnd/

##### Woordafbreking

* hond

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] erfwoord, uiteindelijk te herleiden tot Indo-Europees *ḱun-to-. In de betekenis van ‘dier, hondachtige’ voor het eerst aangetroffen in de periode 901-1000
* [B] Van Latijn centum (zie ook honderd). In de betekenis van ‘landmaat van 100 roeden’ voor het eerst aangetroffen in de periode 1130-1161
* erfwoord afkomstig van: Middelnederlands: hont Oudnederlands: hunt/hunda Germaans: *hundaz Verwant in Germaans: West: Engels: hound (Angelsaksisch: hund), Duits: Hund, (Oudhoogduits: hunt), Fries: hûn, huund (Oudfries: hund) Noord: Zweeds/Deens/Noors: hund, (Oudnoords: hundr), IJslands/Faeröers: hundur Oost: Gotisch: hunds Verwant in Romaans: Frans: chien Italiaans: cane Latijn: canis Verwant in andere talen: Grieks: κύων

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de hond m
* (roofdieren) Canis lupus familiaris zoogdier uit de familie van de hondachtigen (Canidae), en een gedomesticeerde ondersoort van de wolf die al sinds duizenden jaren door mensen op alle continenten wordt gebruikt
*   * Een hond moet regelmatig uitgelaten worden.
    ▸ Maar er zijn ook veel verleidingen en risico’s op de werkvloer te vinden of als je de hond uitlaat.
    ▸ Pas een hele tijd later klonk in de verte een politiesirene, gevolgd door het geluid van blaffende honden.
* (scheldwoord) minderwaardig persoon
*   * Vuile hond!

##### Hyperoniemen

* [1] carnivoor, viervoeter [1], zoogdier

##### Hyponiemen

* [1] (intensivering) superhond
* [2] (intensivering) kankerhond, tyfushond
* [1] reu
* [1] teef, vrouwtjeshond
* [1] pup, puppy
* Amerikaanse cockerspaniël
* Amerikaanse waterspaniël
* barzoi
* basset
* beagle
* bloedhond
* bobtail
* boxer
* buldog
* bulldog
* bulterriër
* chihuahua
* chowchow
* cockerspaniël
* collie
* corgi
* dalmatiër
* dashond
* Deense dog
* Engelse cockerspaniël
* dobermann
* dobermannpincher
* does
* dog
* Duitse herder
* Duitse herdershond
* fox
* foxterriër
* hazewind
* hazewindhond
* herder
* herdershond
* ier
* kardoes
* keeshond
* kooikerhond
* labrador
* labrador-retriever
* mastiff
* mops
* newfoundlander
* pikhaar
* pitbull
* pitbullterriër
* poedel
* pointer
* poolhond
* retriever
* rottweiler
* schapendoes
* scheper
* schipperke
* schnauzer
* setter
* sint-bernard
* sint-bernardshond
* spaniël
* spitshond
* stabij
* taks
* teckel
* terriër
* waterspaniël
* windhond
* yorkshireterriër
* zweethond +
* asielhond
* blindengeleidehond
* circushond
* drughond
* drugshond
* geleidehond
* hasjhond
* helhond
* hellehond
* herdershond
* hofhond
* huishond
* jachthond
* juffershond
* kettinghond
* killerhond
* kooikerhond
* lievelingshond
* meldhond
* politiehond
* rashond
* reddingshond
* schoothond
* sledehond
* speurhond
* straathond
* superhond
* therapiehond
* vechthond
* waakhond
* wachthond
* werkhond
* wolfshond
* zwerfhond
* [2] christenhond

##### Verwante begrippen

    [1] in benaming voor hondachtigen:
* Afrikaanse wilde hond
* Aziatische wilde hond
* boshond
* krabbenhond
* lepelhond
* wasbeerhond
    [1] in benaming voor niet-verwante diersoorten:
* prairiehond
* slurfhondje
* vleerhond
* vliegende hond
* zeehond
* Afghaanse vos
* Afrikaanse wilde hond
* Arabische wolf
* Aziatische wilde hond
* alaskawolf
* andesvos
* azaravos
* Bengaalse vos
* boshond
* buffelwolf
* coyote
* Darwins vos
* dingo
* Ethiopische wolf
* Europese wolf
* eilandvos
* falklandwolf
* fennek
* gestreepte jakhals
* goudjakhals
* goudvos
* grijze vos
* grijze vossen
* grootoorkitvos
* grootoorvos
* Iberische wolf
* Indische wolf
* jakhals
* jakhalzen
* Kaapse vos
* kitvos
* kortoorvos
* krabbenetende vos
* krabbenhond
* lepelhond
* Mexicaanse wolf
* manenwolf
* newfoundlandwolf
* oostelijke zandvos
* Patagonische vos
* poolvos
* poolwolf
* reuzenwolf
* rode wolf
* Spaanse wolf
* san-joaquinkitvos
* savannevos
* steppevos
* Tibetaanse zandvos
* vos
* vossen
* wasbeerhond
* wilde hond
* witte wolf
* wolf
* zadeljakhals
* zandvos +

##### Afgeleide begrippen

* anti-hondenstok
* antihondenstok
* hondachtig
* hondenafrichter
* hondenasiel
* hondenbaan
* hondenbaby
* hondenbeet
* hondenbelasting
* hondenbewijs
* hondenbezitter
* hondenbot
* hondenbouillon
* hondenbrein
* hondenbrigade
* hondenbrokje
* hondenbrokken
* hondenbrood
* hondencrèche
* hondendiner
* hondendokter
* hondendraf
* hondendrol
* hondeneigenaar
* hondeneten
* hondenfluit
* hondenfluitje
* hondenfokker
* hondenfooi
* hondengeblaf
* hondengeleider
* hondengevecht
* hondenhaar
* hondenhalte
* hondenhok
* hondenhuid
* hondenhuis
* hondenjob
* hondenjong
* hondenkar
* hondenkennel
* hondenkoek
* hondenkop
* hondenkot
* hondenleven
* hondenliefhebber
* hondenlijn
* hondenlintworm
* hondenlul
* hondenmand
* hondenmepper
* hondennaam
* hondenneuker
* hondenneus
* hondenoog
* hondenparfum
* hondenpenning
* hondenpiemel
* hondenpoep
* hondenpoot
* hondenpot
* hondenprotest
* hondenpsychologie
* hondenpsycholoog
* hondenrace
* hondenras
* hondenreis
* hondenren
* hondenrestaurant
* hondenrib
* hondenriem
* hondenrijst
* hondenschool
* hondenshow
* hondenslager
* hondenslede
* hondenslee
* hondensoort
* hondenspeeltuin
* hondensport
* hondenstamboek
* hondenstiel
* hondenstront
* hondenstrook
* hondenteek
* hondenteen
* hondententoonstelling
* hondentoilet
* hondentrainer
* hondentraining
* hondentrimmer
* hondentrouw
* hondenuitlaat
* hondenuitlaatplaats
* hondenuitlaatservice
* hondenuitlaatstrook
* hondenvanger
* hondenvlees
* hondenvlo
* hondenvoer
* hondenvreters
* hondenwacht
* hondenwachter
* hondenwasstraat
* hondenweer
* hondenwei
* hondenweide
* hondenziekte
* hondenzoon
* hondenzweep
* honds
* hondsaap
* hondsberoerd
* hondsbloem
* hondsbrutaal
* hondsdagen
* hondsdol
* hondsdraf
* hondsgras
* hondshaai
* hondshelmkruid
* hondskers
* hondskopboa's
* hondskruid
* hondsmoe
* hondsmoeilijk
* hondspeterselie
* hondsribbe
* hondsroos
* hondstand
* hondstarwegras
* hondstong
* hondstrouw
* hondsviooltje
* hondsvlieg
* hondsvot
* hondvrij
* Helhond
* Hellehond
* aanvalshond
* afdelingshond
* afstandshond
* alfahond
* alpenhond
* asielhond
* assistentiehond
* bandhond
* bassethond
* bastaardhond
* beerhond
* blindengeleidehond
* blindenhond
* bloedhond
* boerenhond
* bomhond
* boshond
* bulhond
* camerahond
* christenhond
* circushond
* cyberhond
* dashond
* diensthond
* donderhond
* drughond
* drugshond
* elandhond
* epilepsiehond
* eskimohond
* faraohond
* geldhond
* geleidehond
* gezelschapshond
* hasjhond
* hazewindhond
* helhond
* helihond
* hellehond
* herdershond
* heroïnehond
* hoenderhond
* hoerenhond
* hofhond
* huishond
* hulphond
* hyenahond
* jachthond
* jagershond
* jodenhond
* juffershond
* kankerhond
* kardoeshond
* keeshond
* kermishond
* kettinghond
* killerhond
* kooikerhond
* kwartelhond
* lassiehond
* lawinehond
* legerhond
* leghond
* leihond
* lepelhond
* lievelingshond
* lijkhond
* luishond
* maltezerhond
* marterhond
* meldhond
* migratiehond
* mijnhond
* moederhond
* moethond
* mopshond
* motorhond
* muidhond
* muishond
* naakthond
* onderhond
* otterhond
* pariahond
* patrijshond
* pluimveehond
* poedelhond
* politiehond
* poolhond
* prairiehond
* rashond
* reddingshond
* reuzenhond
* robothond
* rodehond
* savannehond
* schaapshond
* schapershond
* schepershond
* schoothond
* sennenhond
* sint-bernardshond
* slachthond
* sledehond
* smoushond
* snuffelhond
* speurhond
* spitshond
* steppehond
* straathond
* superhond
* tabakshond
* therapiehond
* tochthond
* trekhond
* tyfushond
* vaderhond
* vechthond
* vleerhond
* vogelgriephond
* vogelhond
* vrouwtjeshond
* vuurwapenhond
* waakhond
* wasbeerhond
* waterhond
* werkhond
* wilde hond
* windhond
* wolfshond
* zeehond
* zweethond
* zwerfhond

##### Spreekwoorden

* Bij kleine lapjes leert men een hond leer eten.
* Als het maar niet te snel gaat, kan men aan heel veel wennen en/of heel veel aanleren.
* Daar ligt de hond begraven.
* Dat is het pijnpunt, de oorzaak van het probleem. e.d.
* De hond zit hem op de tas.
* Hij is gierig, hij is een vrek.
* Een haastige hond werpt blinde jongen.
* Beter langzaam iets goed doen, dan haastig iets slechts doen.
* Het is een slechte hond die zijn brood pakken laat.
* Wie niet voor zichzelf opkomt, heeft het moeilijk.
* Wie bij de hond slaapt, krijgt zijn vlooien.
* Wie met een slecht iemand omgaat, gaat zijn gedrag overnemen (vgl. Wie met pek omgaat, wordt ermee besmet.
* Als/Waar twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen.
* Als twee personen/partijen ruzie hebben of ergens niet uit komen, kan een buitenstaander daarvan profiteren
* Blaffende honden bijten niet.
* Wie een grote mond heeft, doet als het erop aankomt vaak niets (je moet daarom dus niet per definitie bang zijn voor iemand met een grote mond)
* Daar lusten de honden geen brood van.
* Dat is schandalig
* Je moet geen slapende honden wakker maken.
* Beter niet over een bepaald onderwerp beginnen; je moet aan mensen die ergens niets van weten en het er wellicht niet mee eens zijn, niets erover vertellen
* Komt men over de hond, dan komt men ook (wel) over de staart.
* Als men het moeilijkste gehad heeft, is de rest eenvoudiger te doen
* Met onwillige honden is het slecht hazen vangen.
* Het is moeilijk om samen te werken met mensen die niet willen
* Veel honden zijn der hazen dood.
* Niemand kan op tegen heel veel tegenstanders
* Wie een hond wil slaan, kan gemakkelijk een stok vinden.
* Als je iemand (ergens mee) wilt afkeuren, is er altijd wel een reden te vinden
* Uitdrukkingen en gezegden
* Als kat en hond zijn
* Voortdurend ruzie met elkaar maken
* Bekendstaan als de bonte hond
* Onder geen goede naam bekend staan
* De gebeten hond zijn
* Overal de schuld van krijgen of de vervelende gevolgen van iets ondervinden
* De hond de jas voorhouden
* Iemand valse hoop geven
* De hond in de pot vinden
* Te laat komen voor het eten, het (avond)eten is op
* Een haar van de hond
* Een kater hebben, de klachten die men de dag na overmatig alcoholgebruik ervaart
* Een hondenbaan
* Een slechte of vervelende baan
* Een hondenleven
* Een ellendig leven
* Geen hond
* Niemand
* Hondenweer
* slecht weer
* Hond noch stront zeggen
* Nooit iemand begroeten
* Van het hondje gebeten zijn
* Trots zijn
* Zo ziek als een hond zijn
* Zeer ziek zijn

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[B] het hond o
* (eenheid) landmaat ter waarde van 100 roeden [3]

#### Gangbaarheid

* Het woord hond staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "hond" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ hond op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 "hond" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ hond op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Achterhoeks
#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond; een zoogdier dat tot huisdier getemd is

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Afrikaans
##### Uitspraak

* IPA /ɦont/ geluid

#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond

## Drents
#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond; een zoogdier dat tot huisdier getemd is

## Gronings
#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond; een zoogdier dat tot huisdier getemd is

##### Schrijfwijzen

* hound

##### Synoniemen

* dog

## Nedersaksisch
#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond; een zoogdier dat tot huisdier getemd is

##### Schrijfwijzen

| hoend hongd hoond | hound Hund ond |

##### Afgeleide begrippen

* waakhond

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Sallands
#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond; een zoogdier dat tot huisdier getemd is

## Stellingwerfs
#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond; een zoogdier dat tot huisdier getemd is

## Veluws
#### Zelfstandig naamwoord

hond
* (roofdieren) hond; een zoogdier dat tot huisdier getemd is

##### Schrijfwijzen

* hoend
* hongd
* ond

##### Afgeleide begrippen

* waakhond