# pene
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: pene (hulp, bestand)
* IPA: / ˈpenə / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* pe·ne

##### Woordherkomst en -opbouw

* via Middelnederlands pene van Latijn poena "straf",; cognaat met pijn en Frans peine

#### Zelfstandig naamwoord

de pene v
* (juridisch) (verouderd) boete of andere straf op het overtreden van een bepaling in een contract, reglement of overheidsbesluit
    ▸ ⧖ Den 27 dito is binnen den Bosch gepubliceert datter niemant op sijn eijgen erff enig houdt soude afhouwen op de pene van hondert ducaten, omdat men het selve in de wercke van de walle moest gebruijcken.
    ▸ Item noch wanneer van wegen Prins ende vinders eenen generalen omloop door den knecht beroepen sal wesen, so sal elcke Camerist gehouden wesen ter Camere te Compareren op den besetten tijt hem door den knecht Angedient op pene van twee stuijvers
* (verouderd) vergelding voor iets wat je verkeerd doet
    ▸ Hier nogmaals zullen wij, om de vermeerdering van den inkoopprijs te ontgaan, en op pene in den strijd tegen vreemde mededinging onder te gaan, ons tot het pijnlijk einde gedwongen zien, het loon te verlagen, en den werklui aldus hun nederigen overvloed, misschien zelfs een deel van het hoogstnoodige te ontnemen’....

##### Schrijfwijzen

* peen, peine, poene

##### Afgeleide begrippen

* penaal
* verpenen

##### Typische woordcombinaties

* op pene van

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] te pene zettenaanbieden als compensatie voor het geval je een afspraak niet zou nakomen

#### Gangbaarheid

* Het woord 'pene' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "pene" herkend door:
| 14 % | van de Nederlanders; |
| 33 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ poene op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Weblink bron H. van Bavel e.a. (eds.) “De kroniek van het St. Geertruiklooster te 's-Hertogenbosch.” (2001; citaat: 27 mei 1629), Stadsarchief 's-Hertogenbosch, 's-Hertogenbosch / Abdij van Berne, Heeswijk, p. 332
* ↑ Weblink bron Breder verclaringe ende vernieuwinge van sommige Articulen streckende tot op houdinge der Camer van Trou Moet Blijcken (ca. 1601) in: W.N.M. Hüsken e.a. (eds.) Trou moet blijcken. Bronnenuitgave van de boeken der Haarlemse rederijkerskamer ‘de Pellicanisten’. Deel 8: de boeken I, N, M en R. (1998), Uitgeverij Quarto, Assen, ISBN 9050880274, p. 682, 685
* ↑ Weblink bron Karel van de Woestijne Anti-socialistische werklieden en anti-socialistische grootnijveraars, artikel in NRC (6 maart 1907) in: Karel van de Woestijne (ed. Ada Deprez) Verzameld journalistiek werk. Deel 1. Nieuwe Rotterdamsche Courant juli 1906 - juni 1907. (1986), Cultureel Documentatiecentrum, Gent, p. 434
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Noors
##### Woordafbreking

* pe·ne

#### Bijvoeglijk naamwoord

pene, m / v / o
* bepaalde vorm enkelvoud van de stellende trap van pen
pene, mv
* onbepaalde en bepaalde vorm meervoud van de stellende trap van pen

## Nynorsk
##### Woordafbreking

* pe·ne

#### Bijvoeglijk naamwoord

pene, m /v / o
* bepaalde vorm enkelvoud van de stellende trap van pen
pene, mv
* onbepaalde en bepaalde vorm meervoud van de stellende trap van pen

## Spaans
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /ˈpe.ne/

##### Woordafbreking

* pe·ne

#### Zelfstandig naamwoord

pene m
* (anatomie) penis

#### Werkwoord

pene
* aanvoegende wijs eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van penar
* aanvoegende wijs derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van penar
* gebiedende wijs (bevestigend en ontkennend) derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van penar