# gat
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: gat (hulp, bestand)
* IPA: / ɣɑt / (1 lettergreep)
** (Noord-Nederland): /χɑt/
** (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ɣɑt/

##### Woordafbreking

* gat

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘opening’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236. In de betekenis van ‘anus, achterwerk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1481

#### Zelfstandig naamwoord

het gat o
* opening of holte
*   * Een gat in de muur boren.
    ▸ Met mijn 17 gram zware deuce of spades-schep groef ik dagelijks een gat in de grond van ongeveer 10 cm diep als de grond niet te hard was.
* (overdrachtelijk) een tekort of ontbrekend deel
*   * Een gat in de begroting.
*   * Er zitten gaten in zijn verhaal.
* (meervoud) gaten: ogen
*   * In de gaten houden.
*   * In de gaten lopen.
* (verkleinwoord), (tandheelkunde) gaatje: een geval van tandwolf
*   * De tandarts zei dat ik geen gaatjes had.
* (dim gatje) achterste
*   * Op z'n gatje zitten.
* (pejoratief) plaats met weinig inwoners
*   * Zij groeide op in een gat waar niet eens een basisschool was.

##### Hyponiemen

* [6] (intensivering) klotegat, rotgat
* [1] Een gat in de grond
* [1] Een gat gemaakt met een boor
* [1] Een teen steekt door het gat in de kous
| AOW-gat Kattegat Tergat aarsgat achtergat achterhoofdsgat ankergat armsgat asgat balkengat balkgat begrotingsgat biljartgat blaasgat boerengat bomgat bommelgat boorgat boutgat bovengat brandgat bruggat buitengaats bulstergat deurgat dijkgat drevelgat elektronengat f-gat galmgat ganzengat geschutgat gietgat gootgat grendelgat grindgat grintgat grondgat haaggat halsgat | helmgat hennegat hennengat holgat hommergat hooigat hoosgat jangat jangats kaalgat kabelgat kattengat keelgat keldergat kijkgat kiplagat klankgat klotegat kluisgat knoopsgat kogelgat kolkgat kontgat kramgat kruipgat lekgat loggat lokgat loosgat luchtgat luikgat maasgat maculagat mangat mastgat moddergat mouwgat muizengat nachtgat neukgat | neusgat nogat nougat oliegat oorgat ozongat paalgat pengat pensioengat petgat plantgat platgat poepgat ponsgat pootgat potgat prepensioengat punctuurgat rookgat rottengat salarisgat schalmgat scheegat schietgat schijtgat schoorsteengat schroefgat schroodgat schuddegat schuitengat slakgat sleutelgat slikgat sluitgat spiegat spijgat spijkergat spilgat spongat spuigat | spuitgat stampersgat stobbegat stookgat stortgat strafgat stuifgat tapgat tichelgat tochtgat toongat trapgat trappengat trekgat trigat tuingat uilengat veergat venstergat ventilatiegat verdwijngat vetergat visgat vlieggat vossengat wao-gat watergat welgat windgat witgat wormgat zandgat zeegat zinkgat zoldergat zuiggat zundgat zwaaigat zwart gat zwikgat |

##### Afgeleide begrippen

| gatenkaas gatenplant gatenplateel | gatentekst gatenvuller gatenzaag | gaterig gatlassen gatlikken | gatlikker gatstopper gatzadel |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] een gat in de lucht springen
* [1]: Een gat in zijn hand hebben
* [1]: In een (zwart) gat vallen
* [2]: Een gat in de markt
* [2]: In de gaten springen
* [3]: Iets in de gaten hebben
* [3]: Iets in de gaten houden
* [3]: In de gaten lopen
* [5]: Geen zittend gat hebben
* [5]: Op zijn gat liggen

##### Spreekwoorden

* [5]: Wie zijn gat (of: billen) brandt, moet op de blaren zitten.

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord gat staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gat" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "gat" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Occitaans
##### Uitspraak

* IPA: /'gat/

##### Woordafbreking

* gat

#### Zelfstandig naamwoord

gat m
* kat