# kaas
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: kaas (hulp, bestand)
* IPA: / kas / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* kaas

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘zuivelproduct’ voor het eerst aangetroffen in 1240
* [1] van Latijn caseus, dat op zijn beurt teruggaat tot de Proto-Indo-Europese wortel ku̯at-, "gisten"
* [2] mogelijk verkorting van kaaskop of naar analogie van Frans fromage blanc

#### Zelfstandig naamwoord

de kaas m
* (voeding) voedingsproduct gemaakt van gestremde melk
*   * Veel Nederlanders eten vaak kaas.
    ▸ Gelukkig zou de trail binnenkort een weg kruisen waarlangs ik het legendarische ‘Paradise Café’ kon bereiken. Daar werden de ‘Best Burgers in the World’ geserveerd, stond in een commentaar in de Guthook App. Al dagen fantaseerde ik wat ik zou gaan bestellen: een dubbele hamburger met kaas, augurken en ketchup en hopelijk hadden ze ook mayo voor bij de friet.
    ▸ Tijdens deze tochten kun je elke avond in een van de Italiaanse berghutten slapen met voortreffelijk Italiaans eten en met een keuze uit 25 lokale kazen voor in je lunchpakket.
** hoeveelheid kaas in de vorm waarin die gewoonlijk gemaakt of verhandeld wordt
**   * Hij kon de grote kaas maar met moeite op de plank tillen.
** (verkorting) kaassoort bepaalde variant van kaas
**   * Kaas uit Gouda is wereldberoemd.
** gang van een diner bestaande uit een plankje met verschillende kaasje
    ▸ 'Voor mij is een fatsoenlijke maaltijd: entree, plat, kaas, dessert', zegt Frédéric Deidier (49), terwijl hij enthousiast op zijn enorme buik kletst.
* (scheldwoord) blanke Nederlander
*   * Dat snapt zo'n domme kaas toch niet.

##### Gelijkklinkende woorden

* k's

##### Hyperoniemen

* melkproduct, zuivelproduct

##### Verwante begrippen

* feta, kwark, stremsel, wrongel

##### Hyponiemen

| 20+-kaas 30+-kaas 40+-kaas 48+-kaas Edammer kaas Franse kaas Goudse kaas Hollandse kaas Parmezaanse kaas abdijkaas analoogkaas blauwaderkaas blauwschimmelkaas boerenkaas cheddarkaas chesterkaas | commissiekaas fabriekskaas fetakaas gatenkaas gebrekskaas geitenkaas genkaas goudakaas graskaas gruyèrekaas halalkaas hoofdkaas hooikaas imitatiekaas kanterkaas kieskaas | koeienkaas komijnekaas kortekaas kruidenkaas kruidkaas leverkaas marollenkaas meikaas nagelkaas nepkaas oude kaas parmezaankaas pindakaas plattekaas rookkaas roomkaas | roquefortkaas schapenkaas scheikaas schepkaas schimmelkaas schuifkaas smeerkaas smeltkaas sojakaas stinkkaas strooikaas tenenkaas trappistenkaas weikaas witschimmelkaas wittekaas zweetkaas |

##### Afgeleide begrippen

| boter-kaas-en-eieren ham-kaasbroodje ham-kaastosti hamkaassoufflé kaasachtig kaasbereiding kaasblokje kaasboer kaasboerderij kaasbol kaasbolletje kaasboor kaasbroodje kaasburger kaascracker kaasdivisie kaasdoek kaasdrager kaasexport kaasfabriek kaasfondue kaasfonduen kaasgerecht kaashandel kaashandelaar kaashoer kaasjager | kaaskamer kaaskleursel kaaskoe kaaskoekje kaaskop kaaskoper kaaskorst kaaskroket kaasland kaasleb kaaslinnen kaasloeder kaasmade kaasmaken kaasmaker kaasmakerij kaasmarkt kaasmees kaasmeisje kaasmengsel kaasmes kaasmijt kaasnugget kaaspannenkoek kaaspapier kaaspers kaaspiet kaasplank | kaasplankje kaasplateau kaasprijs kaasproducent kaasproductie kaasrasp kaassaus kaasschaaf kaasschaamte kaassector kaassnijer kaassoort kaassoufflé kaasstad kaasstengel kaasstof kaasstolp kaasstremsel kaastaart kaastobbe kaasvat kaasvlieg kaasvorm kaaswaag kaaswinkel verkazen worstkaasscenario |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] zich de kaas niet van het brood laten etenzich niet makkelijk laten overwinnen
         * Maar coalitiepartners CDA, D66 en ChristenUnie laten zich de kaas niet van het brood eten.
* [1] ergens geen kaas van gegeten hebbenergens geen verstand van hebben
* [1] ergens geen kaas van kunnen makenergens geen raad mee weten

##### Vertalingen
#### Werkwoord

kaas
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van kazen
*   * Ik kaas.
* gebiedende wijs van kazen
*   * Kaas!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van kazen
*   * Kaas je?

#### Gangbaarheid

* Het woord kaas staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "kaas" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "kaas" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ kaas op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Weblink bron Peter Giesen “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant
* ↑ Reformatorisch Dagblad G. Vroegindeweij 21 januari 2019Het knettert in de coalitie dankzij reclameman
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* IPA /kɑːs/ geluid

#### Zelfstandig naamwoord

kaas
* (voeding) kaas