# in

* Niet te verwarren met: in-, In, Inn, inn

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: in (hulp, bestand)
* IPA: / ɪn / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* in

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, in de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 776
| afkomstig van: Middelnederlands: in, inne Oudnederlands: in, inna Germaans: *in Indo-Europees: *en | Verwant in Germaans: West: Engels: in (Angelsaksisch: in), Duits: in, (Oudhoogduits: in), Fries: yn (Oudfries: in, inne) Noord: Zweeds/Deens/Noors: i, (Oudnoords: í), IJslands/Faeröers: í Oost: Gotisch: in |

#### Voorzetsel

in
* iets dat iets anders bevat: binnen
*   * Het servies staat in de kast.
*   * Ik woon al twintig jaar in Utrecht.
* gedurende, tijdens
** gedurende een gehele periode, of gewoonlijk tijdens een periode:
**   * In de zomer dragen veel mensen een zonnebril.
**   * In het weekend zijn we op de camping.
** op enig moment binnen een periode:
**   * Hij werd geboren in 1985.
** binnen een periode, in minder tijd dan een periode:
**   * Ze is in drie weken vier kilo afgevallen.
* naar binnen
*   * Zet de borden even in de kast.
* de kleding die men draagt
*   * Op elke vijftig demonstranten liep er één agent in burger mee.
*   * De gastheer verzoekt u in jacquet te verschijnen.
* het resultaat dat ontstaat: tot
*   * De spiegel spatte in scherven uiteen.
*   * Zij toverde de homp klei om in een mooie vaas.
* de delen waar iets uit bestaat: uit
*   * Dit is een stuk in drie bedrijven.
*   * Het is in één woord geweldig.
* het materiaal waar iets van gemaakt is: van
*   * Het sculptuur is uitgevoerd in hout en koper.
* de kleur die iets heeft
*   * Er zijn opvallende accenten in rood en goud aangebracht.
* wat betreft
*   * De vissen verschillen onderling enorm in kleur en formaat.
* de wijze waarop iets beschouwd wordt
*   * in het kort, in detail, in grote lijnen, in één ruk, in het groot, in het klein, in het algemeen, in het bijzonder
*   * Hij las het boek in één ruk uit.
* indien iets gebeurt
*   * in dat geval, in elk geval, in geen geval
* als achterzetsel: naar binnen
*   * Het huis in.
* strikt gesproken kan zo'n achterzetsel grammaticaal worden opgevat als een bijwoord (1.)

##### Synoniemen

* 1. binnen
* 2. gedurende, tijdens
* 5. tot
* 12. binnen

##### Antoniemen

* 1. buiten
* 2. buiten
* 3. uit
* 12. uit

##### Verwante begrippen

* binnen, bevatten, intern

##### Afgeleide begrippen

* ingeval
* insgelijks
* intussen
* inwendig
* inblikken
* induffelen
* inkapselen
* inkwartieren
* inmaken
* inmengen
* inpalmen
* inpekelen
* inpeperen
* inroosteren
* intoetsen
* inwijken
voornaamwoordelijk bijwoord met voorzetsel in als rechterdeel
* daarin
* erin
* hierin
* waarin
voorzetselbijwoord met voorzetsel in als rechterdeel
* achterin
* binnenin
* middenin
* onderin
* tegenin
* tussenin
* voorin
samenkoppelingen met voorzetsel in
* alice-in-wonderlandsyndroom
* glas-in-loodraam
* jan-in-de-zak
* spring-in-'t-veld
* sta-in-de-weg

##### Typische woordcombinaties

* [1] achter in
* [1] binnen in
* [1] boven in
* [1] in der minne
* [1] in deze
* [1] in elkaar
* [1] in orde
* [1] in plaats van
* [1] in samenwerking met
* [5] in vrijheid stellen
* [5] in werking stellen
* [1] onder in
* [1] valsheid in geschrifte
* [1] voor in

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [12] dag in, dag uitsteeds, gedurende meerdere etmalen
* [3] de handdoek in de ring werpen
* [1] de kat in het donker knijpen
* [1] een gat in de lucht springen
* [1] een kat in de zak kopen
* [1] een oogje in het zeil houden
* [3] een sprong in het duister maken
* [1] in arren moede
* [3] in de boot nemen
* [1] in de gaten houden
* [3] in de gaten lopen
* [1] in de steek laten
* [1] in een handomdraai
* [3] in het verkeerde keelgat schieten
* [1] in je kracht staan
* [1] in levenden lijve
* [1] in petto hebben
* [1] in zijn mars hebben
* [1] in zijn sas zijn
* In allen dele
* In allen gevalle
* In allerijl
* In arren moede
* In de boot nemen
* In de clinch
* In de dagen van olim
* In de maak
* In de piepzak zitten
* In de steek laten
* In de war
* In den beginne
* In den brede
* In den lande
* In den vreemde
* In der minne schikken
* In dezen
* In dezer voege
* In dier voege
* In familiehanden
* In fresco
* In gebreke blijven
* In gebreke stellen
* In genen dele
* In godsnaam
* In goeden doen
* In groten getale
* In hemelsnaam
* In het geniep
* In het gevlij komen
* In het ongerede
* In het ootje nemen
* In zijn knollentuin zijn
* [1] niets in de handen, niets in de zakken
frasen uit het Latijn met in
* contradictio in terminis
* in absentia
* in casu
* in dubio
* in duplo
* in situ
* in vitro
* in vivo
* ne bis in idem
* non bis in idem

##### Spreekwoorden

* een kat in het nauw maakt rare sprongen

##### Citaten

* In de beperking toont zich de meester.

##### Vertalingen
#### Bijwoord

in
* bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: naar binnen
    inlopen: Hij liep het huis in.
* prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord: binnen
*   * Hij woont er al jaren in.

##### Afgeleide begrippen

samenstellingen zonder werkwoord met bijwoord in als linkerdeel
* innig
* inwaarts
* inademen
* inbakeren
* inbakken
* inbedden
* inbeelden
* inbellen
* inbeuken
* inbijten
* inbinden
* inboeten
* inboezemen
* inbouwen
* inbranden
* inbreken
* inbrengen
* inburgeren
* incalculeren
* incasseren
* inchecken
* indammen
* indampen
* indekken
* indelen
* indenken
* indeuken
* indienen
* indijken
* indikken
* indoen
* indommelen
* indraaien
* indrijven
* indringen
* indrinken
* indruisen
* indrukken
* indutten
* induwen
* inenten
* influisteren
* ingaan
* ingeven
* ingieten
* ingooien
* ingraven
* ingrijpen
* ingroeien
* ingroeven
* ingrosseren
* inhaken
* inhakken
* inhalen
* inhebben
* inhouden
* inhouwen
* inhuldigen
* inhullen
* inhuren
* inkaderen
* inkakken
* inkerven
* inkijken
* inklappen
* inklaren
* inkleden
* inklemmen
* inkleuren
* inklimmen
* inklinken
* inkochelen
* inkoken
* inkomen
* inkopen
* inkoppen
* inkorten
* inkrimpen
* inkruipen
* inladen
* inlassen
* inlaten
* inleggen
* inleiden
* inlepelen
* inleven
* inleveren
* inlezen
* inlichten
* inlijsten
* inlijven
* inloggen
* inlopen
* inlossen
* inloten
* inluiden
* inluizen
* innemen
* inoculeren
* inoefenen
* inoliën
* inpakken
* inpassen
* inperken
* inpikken
* inplakken
* inplannen
* inplanten
* inpluggen
* inpolderen
* inpompen
* inpraten
* inprenten
* inproppen
* inregenen
* inreizen
* inrekenen
* inrichten
* inrijden
* inrijgen
* inroepen
* inrollen
* inruilen
* inruimen
* inrukken
* inscannen
* inschakelen
* inschatten
* inschenken
* inschepen
* inscheuren
* inschieten
* inschikken
* inschrijven
* inschuiven
* inseinen
* insijpelen
* inslaan
* inslapen
* inslijpen
* inslijten
* inslikken
* insluiken
* insluipen
* insluiten
* insmelten
* insmeren
* insmijten
* insneeuwen
* insnijden
* insnoeren
* inspannen
* inspelen
* inspinnen
* inspreken
* inspringen
* inspuiten
* instaan
* instampen
* instappen
* insteken
* instellen
* instemmen
* instinken
* instoppen
* instorten
* instralen
* instrijken
* instromen
* instuderen
* instuiven
* instulpen
* insturen
* intapen
* intekenen
* interen
* intikken
* intomen
* intrappen
* intreden
* intrekken
* introuwen
* intuigen
* intypen
* invallen
* invangen
* invaren
* invechten
* invetten
* invliegen
* invochten
* invoegen
* invoelen
* invoeren
* invorderen
* invreten
* invriezen
* invullen
* inwassen
* inwateren
* inweken
* inwerken
* inwerpen
* inweven
* inwijden
* inwikkelen
* inwilligen
* inwinnen
* inwisselen
* inwonen
* inwrijven
* inzaaien
* inzagen
* inzakken
* inzamelen
* inzegenen
* inzenden
* inzepen
* inzetten
* inzien
* inzinken
* inzitten
* inzoomen
* inzouten
* inzuigen
* inzweren
samenstellingen afgeleid van werkwoord en bijwoord in als linkerdeel
* inbegrip
* inbraak
* inbreuk
* indrift
* ingang
* inrit
* inslag
* inspraak
* intrede
* invloed
* inzicht
* all-in
* buy-in
* check-in
* drive-in
* fade-in
* kerst-in
* opt-in
* phone-in
* plug-in
* rooming-in
* sing-in
* sit-in
* sleep-in
* stand-in
* step-in
* teach-in
* tip-in
* walk-in
* inachtneming
* inbegrepen
* inbeslagname
* inboedel
* inborst
* inbox
* inbreng
* incrowd
* inderdaad
* indertijd
* indigestie
* indringend
* inessief
* infusie
* ingaand
* ingebrekestelling
* ingesprektoon
* ingestie
* ingetogen
* ingevolge
* ingreep
* ingrijpend
* inheems
* inkomend
* inlands
* inleefbaar
* inleidend
* inmiddels
* inneembaar
* innemend
* innig
* inontvangstneming
* inpandgeving
* inplant
* inprop
* inscriptie
* inslaand
* inspannend
* insprong
* instandhouding
* insteek
* instemmend
* instroom
* instuif
* inteelt
* integendeel
* intocht
* invaart
* invallend
* inwaarts
* inwonend
* inworp
* inzending
* inzittende
* inzonderheid

#### Bijvoeglijk naamwoord

in
* (predicatief) hip, modieus, eigentijds, in de mode
*   * Grote hoeden zijn in.

#### Werkwoord

in
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van innen
*   * Ik in.
* gebiedende wijs van innen
*   * In!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van innen
*   * In je?

#### Gangbaarheid

* Het woord in staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "in" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "in" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Achterhoeks
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Drents
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Duits
##### Uitspraak

* Geluid: in (hulp, bestand)
* IPA: / ɪn /

##### Woordherkomst en -opbouw

* Ontleend aan het Middelhoogduits en Oudhoogduits

#### Bijwoord

in
* drin, drinnen (binnen de lijnen)
* herein, hinein (in een richting naar binnen)
    «Sie Sängerin geht in den Saal hinein.»
       De zangeres komt de zaal in.
* in (in de mode zijn)

#### Voorzetsel

in
* in + datief: geeft een toestand aan
    «Er wohnt in diesem Haus.»
       Hij woont in dit huis.
* in + accusatief: geeft een richting aan die men ingaat (ruimtelijk)
    «Er geht in das Haus.»
       Hij loopt het huis in.
* in (tijdelijk)
* in (voor een getal of hoeveelheid)
* in (als vast voorzetsel bij andere woorden)

##### Typische woordcombinaties

* [2]: in die Garage setzen
* [3]: im Jahr 2014
* [4]: in acht Stücke aufteilen

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [2]: Das will mir nicht in den Schädel. Das will mir nicht in den Kopf.

## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: in (VS) (hulp, bestand)
* IPA: /ɪn/

#### Voorzetsel

in
* in

## Frans
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Bijvoeglijk naamwoord

in
* (spreektaal) in bn , hip, in de mode

#### Verwijzingen

* ↑ Wouw, Berry van de, Woordenboek populair Frans - Nederlands. Woordenboek van het Frans dat u op school nooit leerde, 2e druk, Breda: Uitgeverij Arti-Choc, 2014; p. 114

## Gronings
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Latijn
##### Uitspraak

* IPA: /ɪn/

#### Voorzetsel

in
* + accusatief:
* om beweging of richting ergens heen aan te duiden: naar, in, op;
** van doel en bestemming: tot, voor; in haec: daarvoor, daarom; in hoc: daarom;
** van maatstaf of wijze: naar, volgens, overeenkomstig; in universum: in het algemeen; in vicem: beurtelings;
** van gezindheid of handelingen: jegens, tegen;
* bij tijdsbepalingen:
** tot aan; in omne tempus: voor altijd;
** voor, tegen;
* bij het vermelden van een verdeling:
** om de delen op te geven: in
    «Gallia est omnis divisa in partes tres»
       Gallië is als geheel opgedeeld in drie delen
          2. om diegenen aan wie ieder afzonderlijk iets wordt toegedeeld op te geven: voor, op; in capita: per hoofd;
* + ablatief:
* om de plaats van iets aan te duiden
** in de ruimte: in, op; in, bij, onder;
** in de tijd: binnen, gedurende, in, bij, onder; in tali tempore: onder zulke omstandigheden; in eo est, ut ...: het is op dit punt, dat ...; in tempore, in ipso tempore: te rechter tijd
* om een aantal of klasse aan te duiden: onder;
* bij werkwoorden van zetten, leggen, plaatsen

##### Uitdrukkingen en gezegden

* contradictio in terminis
* in dubio
* in situ
* in vitro
* in vivo

#### Verwijzingen

* s.v. in, in J.B. Kan - H.P. Schröder (ed.), Latijnsch-Nederlandsch Woordenboek, Utrecht, 1864, pp. 250-251.

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /ɪn/ (Etsbergs)

#### Bijwoord

in
* binnen
* binnenin

#### Voorzetsel

in + accusatief/datief
* in
* binnen

## Nedersaksisch
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
    «t Köpken steet in de kaste.»
       't Kopje staat in de kast.
* in; gedurende, tijdens
    «In t jaor 2013 is prins Friso oet de tied ekommen.»
       In 2013 is prins Friso overleden.

#### Voegwoord

in
* en

##### Schrijfwijzen

* en
* un

## Oost-Fries
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Paltsisch
#### Voorzetsel

in
* in
    «Es Land esch seit 1955 Mitglied in de UNO un seit 1995 in de EU.»
       Het land is sinds 1955 lidstaat van de UNO en sinds 1995 van de EU.

## Pennsylvania-Duits
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordafbreking

* in

#### Voorzetsel

in
* in
    «Deitschland iss en Land in Eiropaa.»
       Duitsland is een land in Europa.

##### Opmerkingen

* Duits: in
* Engels: in

## Reto-Romaans
#### Lidwoord

in
* een

## Sallands
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Stellingwerfs
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Twents
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Urkers
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

#### Voegwoord

in
* en

## Veluws
#### Voorzetsel

in
* in; iets dat iets anders bevat: binnen
* in; gedurende, tijdens

## Westfaals
#### Voorzetsel

in
* (Münsterlands) (Oostwestfaals) (West-Münsterlands) (Zuidwestfaals) in; iets dat iets anders bevat: binnen
* (Münsterlands) (Oostwestfaals) (West-Münsterlands) (Zuidwestfaals) in; gedurende, tijdens