# al

* Niet te verwarren met: Al, aL, aℓ

## Universeel taalgebruik
##### Woordherkomst en -opbouw

* Samenstelling van “l” (liter) met het voorvoegsel “a” (atto-)

#### Symbool

al
* (wiskunde), (eenheid) het symbool voor attoliter, gelijk aan 0,000.000.000.000.000.001 liter

##### Schrijfwijzen

* aL, aℓ

##### Verwante begrippen
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: al (hulp, bestand)
* IPA: / ɑl / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* al

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] als onbepaald voornaamwoord voor het eerst aangetroffen in 776
| afkomstig van: Middelnederlands: al Oudnederlands: al, ol Germaans: *allaz Indo-Europees: *al- | Verwant in Germaans: West: Fries/Afrikaans: al, Engels: all, Schots: aw, Duits: all, Oudhoogduits, allīhho, Jiddisch: אַלץ (alts) Noord: Zweeds: all, Deens: al, Noors; all, alt, IJslands/Faeröers: allur Oost: Gotisch: alls |
* [B] van Italiaans al vz
* [C] van Hebreeuws עַל vz (al)
* [D] van Arabisch اَلْ lw (al-)

#### Bijwoord

[A] al
* reeds
*   * Hij heeft het al geprobeerd.
* versterkend
*   * Dat is al te dol!
* ~ + deelwoord: terwijl, tijdens
*   * Al wandelend kwam hij zijn oude vriend tegen.

##### Vertalingen
#### Voegwoord

[A] al
* ook wanneer, ondanks dat
*   * Al is hij nog zo moe, hij blijft gewoon doorgaan.

##### Spreekwoorden

* al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding

##### Vertalingen
#### Onbepaald voornaamwoord

[A] al
* geheel
*   * Hij probeerde het met al zijn macht.

##### Antoniemen

* geen

##### Hyponiemen

| al met al bedilal bemoeial beschikal bovenal breekal | duivel-doet-al durfal heelal meestal moeial niemendal | nogal ook al overal plaagal praatal veelal vergeetal | vernielal vooral vraagal weeral weetal zelfs al zoal |

##### Afgeleide begrippen

| Al Aksamoskee Albehoeder Allen Allerheiligen Allerzielen abd-al-kurimus al dente al fresco al met al al naargelang al te veel al te ver al te zeer al tenai albedil albedrijf albeschik albestuur albestuurder alchemie aldaar aldoor aldra aldus aleenheid aleer algauw algeheel algelijk algemeen algeweldenaar algoed algoedertieren algoedheid alhier alhoewel allang alle alle-terreinfiets allebei allebeide alledaags alledag allegaar allehens allejezus | allemaal allemachtig alleman allemenselijk allen aller alles alletwee allicht almaar almacht almachtig almede almee almeteen almogend alom alomvattend aloud alras alrede alreeds alruin altemet altezamen althans altijd altoos alvader alvast alvermogen alvermogend alvlees alvoorzienig alvorens alwaar alweder alweer alwetend alweter alwijs alwijze alziend alzijdig alzo desalniettemin eind goed, al goed et al. |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* eind goed, al goed
* al met al
* Al doende leert men
* Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel
* Al te goed is buurmans gek
* Al vaak met dat bijltje gehakt hebben
* Al wat de klok slaat
* Al zouden de raven het uitbrengen

#### Voorzetsel

[B] al
* (kookkunst) met (alleen in onderstaande verbindingen)

##### Typische woordcombinaties

* al dente
* al fresco

#### Voorzetsel

[C] al
* (Jiddisch-Hebreeuws) op (alleen in onderstaande verbindingen)

##### Typische woordcombinaties

* al tenai

##### Afgeleide begrippen

* alechem
* aleichem

#### Lidwoord

[D] al
* de, het (in woorden ontleend aan het Arabisch)

##### Afgeleide begrippen

* Al Ak·sa·mos·kee
* Al Qaida
* Aldabra
* Algiers
* Allah
* Altair
* alambiek
* albatros
* alcantara
* alchemie
* alcohol
* alfalfa
* algazel
* algebra
* algoritme
* alhidade
* alkali
* alkanna
* almanak

#### Zelfstandig naamwoord

het al o
* heelal

#### Gangbaarheid

* Het woord al staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "al" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "al" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Achterhoeks
#### Bijwoord

al
* al; reeds

## Afrikaans
##### Uitspraak

* IPA: /ɑɫ/

##### Woordafbreking

* al

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Nederlandse al

#### Bijwoord

al
* al; reeds

##### Synoniemen

* reeds

#### Zelfstandig naamwoord

al
* heelal

##### Synoniemen

* heelal

#### Voornaamwoord

al
* heel, geheel
* alle, elk

## Angelsaksisch
##### Uitspraak

* IPA: /ɑːl/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *ailą

#### Zelfstandig naamwoord

āl o
* vuur

##### Afgeleide begrippen

* ālfæt
* ālgeweorc
* onāl

## Engels
#### Zelfstandig naamwoord

al
* (bloemplanten) Morinda citrifolia noni of Indische moerbei

## Frans
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordherkomst en -opbouw

* verlan van là

#### Bijwoord

al
* (spreektaal) er, daar
    «Il est al Momo?»
       Is Momo er?

#### Verwijzingen

* ↑ Wouw, Berry van de, Woordenboek populair Frans - Nederlands. Woordenboek van het Frans dat u op school nooit leerde, 2e druk, Breda: Uitgeverij Arti-Choc, 2014; p. 13

## Fries
#### Voornaamwoord

al
* alle

##### Afgeleide begrippen

* hielal

#### Verwijzingen

* Wurdboek fan de Fryske taal - Instituut voor de Nederlandse taal

#### Bijwoord

al
* al; reeds

#### Verwijzingen

* Wurdboek fan de Fryske taal - Instituut voor de Nederlandse taal

## Limburgs
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /aɫ/ (Etsbergs)

#### Bijwoord

al
* (Hooglimburgs) al
* (Hooglimburgs) alles
* (Hooglimburgs) helemaal

#### Zelfstandig naamwoord

al o
* (Hooglimburgs) heelal, universum

##### Verbuiging
## Luxemburgs
##### Uitspraak

* IPA: /aːl/
* Geluid: al (hulp, bestand)

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudhoogduitse ald

#### Bijvoeglijk naamwoord

al
* oud

##### Antoniemen

* jonk
* frësch

## Michoacan-Nahuatl
#### Zelfstandig naamwoord

al
* (drinken) water; kleurloze vloeistof

## Middelengels
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Angelsaksische eall

#### Bijwoord

al
* geheel, volledig

#### Voornaamwoord

al
* alle, elke

## Middelnederlands
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudnederlandse al / ol

#### Voornaamwoord

al
* alle

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands Woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

#### Bijwoord

al
* compleet, volledig

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands Woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

#### Voegwoord

al
* ondanks

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: al
** Afrikaans: al
* Limburgs: al
* West-Vlaams: al, ol

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands Woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Nedersaksisch
#### Bijwoord

al
* al; reeds

##### Schrijfwijzen

* aal
* all

## Oost-Fries
#### Bijwoord

al
* al; reeds

## Oudhoogduits
##### Uitspraak

* IPA: /al/

##### Woordafbreking

* al

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *allaz

#### Bijvoeglijk naamwoord

al
* alle
* elk
* geheel

##### Overerving en ontlening

* Middelhoogduits: al
** Duits: all
** Jiddisch: אַלץ‎‎ (alts‎)

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *ēlaz

#### Zelfstandig naamwoord

al o
* (straalvinnigen) paling, aal; een langwerpige vis

##### Schrijfwijzen

* āl

##### Overerving en ontlening

* Middelhoogduits: āl
** Duits: Aal
** Luxemburgs: Éil
** Riograndenser Hunsrückisch: Ool

## Oudnederlands
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *allaz

#### Bijvoeglijk naamwoord

al
* alle

##### Schrijfwijzen

* ol

##### Overerving en ontlening

* Middelnederlands: al
** Nederlands: al
*** Afrikaans: al
** Limburgs: al
** West-Vlaams: al, ol

#### Verwijzingen

* Oudnederlandse woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

#### Bijwoord

al
* geheel, volledig

#### Verwijzingen

* Oudnederlandse woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Oudsaksisch
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *allaz

#### Bijvoeglijk naamwoord

al
* alle

##### Overerving en ontlening

* Middelnederduits: al, alle
** Nedersaksisch: all, alle, olle

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *ēlaz

#### Zelfstandig naamwoord

al m
* (straalvinnigen) aal, paling; een langwerpige vis

##### Schrijfwijzen

* āl

## Pools
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Duitse Aal

#### Zelfstandig naamwoord

al m
* (straalvinnigen) (dialect: Silezisch) aal

##### Synoniemen

* węgorz

## Saterfries
#### Bijwoord

al
* al; reeds

## Spaans
##### Woordherkomst en -opbouw

Samenvoeging van a en el.

##### Uitspraak
#### Voorzetsel

al
* aan de
    «Doy el libro al vecino.»
       Ik geef het boek aan de buurman.

## Turks
#### Bijvoeglijk naamwoord

al
* rood
* blozend

## West-Vlaams
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelnederlandse al

#### Bijwoord

al
* al

##### Schrijfwijzen

* ol

## Zweeds
#### Zelfstandig naamwoord

al
* els