# temperatuur
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: temperatuur (hulp, bestand)
* IPA: /ˈtɛmpɛrɑtyːr/

##### Woordafbreking

* tem·pe·ra·tuur

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘warmtegraad’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1793

#### Zelfstandig naamwoord

de temperatuur v
* (natuurkunde) grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen
*   * Met een thermometer kan men de temperatuur meten.
    ▸ Zo zag ik erg op tegen onbekende gevaren op de trail zoals ratelslangen, beren, steile bergen, felle zon en hoge temperaturen in de woestijn.
    ▸ Door hoge temperaturen, lage luchtvochtigheid en wind, blijft het risico bestaan dat het vuur weer oplaait.
* (muziek) stemming van de tonen van muziekinstrumenten
*   * "De temperatuur is gelegd," zei de pianostemmer toen hij een octaaf had gestemd.

##### Opmerkingen

* [1] relatieve temperatuur wordt gemeten in graden celsius (symbool: °C); de referentie is de temperatuur van smeltend ijs: 0 °C
* [1] absolute temperatuur wordt gemeten in graden kelvin (symbool: K); de referentie is het absolute nulpunt van temperatuur bij -273,15 °C

##### Hyponiemen

| aanvoertemperatuur aflooptemperatuur baktemperatuur bedrijfstemperatuur bewaartemperatuur binnentemperatuur bodemtemperatuur buitentemperatuur Curietemperatuur dagtemperatuur eindtemperatuur elektronentemperatuur etmaaltemperatuur evenwichtstemperatuur gevoelstemperatuur glastemperatuur grondtemperatuur | jaartemperatuur kamertemperatuur kastemperatuur kerntemperatuur kiemtemperatuur kleurtemperatuur koeltemperatuur koelwatertemperatuur kooktemperatuur ladingtanktemperatuur ladingtemperatuur lastemperatuur lichaamstemperatuur luchttemperatuur maximumtemperatuur middagtemperatuur minimumtemperatuur | motortemperatuur nachttemperatuur ochtendtemperatuur olietemperatuur omgevingstemperatuur ondertemperatuur ontbrandingstemperatuur ontledingstemperatuur ontstekingstemperatuur oppervlaktetemperatuur oventemperatuur overgangstemperatuur planttemperatuur rookgastemperatuur roostertemperatuur ruimtetemperatuur schenktemperatuur smelttemperatuur | stoltemperatuur testtemperatuur uitvloeitemperatuur verbrandingstemperatuur verwerkingstemperatuur verzadigingstemperatuur vlamtemperatuur vloeistoftemperatuur vloeitemperatuur vriestemperatuur walstemperatuur wastemperatuur watertemperatuur wereldtemperatuur werktemperatuur wintertemperatuur zeewatertemperatuur zomertemperatuur |

##### Afgeleide begrippen

| temperatuuraanduiding temperatuurafhankelijk temperatuuralarm temperatuurbeheersing temperatuurbepaling temperatuurbereik temperatuurberekening temperatuurbestendig temperatuurcompensatie temperatuurconstante temperatuurcontrole temperatuurcoëfficiënt temperatuurcurve temperatuurcyclus | temperatuurdaling temperatuurfout temperatuurgebied temperatuurgebonden temperatuurgevoelig temperatuurgradiënt temperatuurlijst temperatuurmeter temperatuurmethode temperatuurmeting temperatuurminimum temperatuurniveau temperatuuronafhankelijkheid temperatuuropneming | temperatuurpunt temperatuurregelaar temperatuurregeling temperatuurschaal temperatuurschok temperatuurschommeling temperatuursensor temperatuursgebied temperatuursgradiënt temperatuursminimum temperatuursom temperatuurstijging temperatuurstraler temperatuursverandering | temperatuursverhoging temperatuursverloop temperatuurswisseling temperatuurtoename temperatuurvariatie temperatuurverandering temperatuurverdeling temperatuurverhoging temperatuurverlaging temperatuurverloop temperatuurverschil temperatuurverval temperatuurvoeler temperatuurwisseling temperatuurzin |

##### Verwante begrippen

* [1] koude, thermometer, warmte
* [2] gelijkzwevende, of evenredige stemming

##### Vertalingen
#### Werkwoord

temperatuur
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van temperaturen
*   * Ik temperatuur.
* gebiedende wijs van temperaturen
*   * Temperatuur!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van temperaturen
*   * Temperatuur je?

#### Gangbaarheid

* Het woord temperatuur staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "temperatuur" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie de doorverwijspagina op Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "temperatuur" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ temperatuur op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Weblink bron “Zeer grote bosbrand in Frankrijk onder controle, 650 hectare nog in brand” (09 juli 2022), NU.nl
* ↑ temperatuur op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be