# eten
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: eten (hulp, bestand)
* IPA: / ˈetə(n) / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* eten

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘nuttigen’ voor het eerst aangetroffen in 901
* Afkomstig van het Middelnederlandse eten, Oudsaksiche etan, Oudfriese eta, ita

#### Werkwoord

eten
* overgankelijk het nuttigen van voedsel
*   * We gingen met de hele klas eten bij een pizzeria.
    ▸ Met mijn 43 jaar was ik duidelijk de oudste van het stel, de rest leek ergens tussen de twintig en vijfentwintig. Sommigen gingen wat eten en anderen zaten zwijgend voor zich uit te staren.
    ▸ Geef elkander van je brood, maar eet niet van hetzelfde stuk.
* meervoudige tegenwoordige tijd van eten
*   * Jullie eten te veel.

##### Hyponiemen

| afeten avondeten binge-eten doodeten dooreten eiereneten eiereten familie-etentje hondeneten katteneten kerseneten | konijneneten kraameten ledigeten leegeten lievelingseten mee-eten menseneten middageten ondereten opeten opiumeten | overeten papeten tegeneten troosteten uit eten uiteten vleeseten voorteten ziekenhuiseten zomereten |

##### Afgeleide begrippen

| buiteneetsegment eet af eet door eet leeg eet mee eet op eet tegen eetaardappel eetafspraak eetappel eetappelsien eetavond eetbaar eetbak eetbar eetbarak eetblik eetboete eetbord eetbuddy eetbui eetcafé eetcel eetclub eetcounter eetcultuur eetdag eetdoek eetdrift eetfabriek eetfeest eetfestijn eetgedeelte eetgedrag eetgeld eetgelegenheid eetgeluid eetgerei eetgerief eetgestoord eetgeur | eetgewoonte eetgezelschap eetgids eetgroep eethen eethoek eethuis eetkamer eetketel eetkeuken eetkom eetlepel eetlezen eetlust eetlustig eetlustige eetmaal eetmaat eetmes eetmoment eetpapier eetpartij eetpatroon eetpauze eetpeer eetpiraat eetpiraterij eetplaats eetprobleem eetregel eetrijpen eetruimte eetsalon eetschapraai eetservies eetstal eetstel eetster eetstoel eetstok eetstokje eetstoornis eettafel | eettempo eettent eettest eettijd eetverslaafd eetverslaafde eetverslaving eetvertrek eetvork eetwaar eetwerk eetwoede eetwolf eetzaal eetziekte eten af eten door eten leeg eten mee eten op eten tegen etensafval etensbak etensblik etensbord etensdrager etensgerei etensgeur etenskast etensketel etenslift etenslucht etenslust etensproduct etensrest etensschuiver etenstijd etensuur etenswaar etenszak eter eterij woon-eetkamer |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* verandering van spijs doet eten
* eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme
* De soep wordt nooit zo heet gegeten als ze wordt opgediend.
* de uitvoer van erg strenge maatregelen valt in de praktijk erg mee; de woorden van iemand worden minder zwaar opgepakt dan dat ze uitgesproken zijn
* Die niet werkt, zal niet eten.
* wie bewust niet wil werken heeft geen recht op geld
* Ergens geen kaas van gegeten hebben
* iets niet begrijpen of geen verstand van hebben
* Iemand de oren van het hoofd eten.
* Verschrikkelijk veel eten (bij iemand).
* Met grote heren is het kwaad kersen eten
* met hoge heren verlies je meestal
* Met lange tanden eten
* met tegenzin eten
* Met zijn tien geboden eten
* zonder bestek met de vingers eten
* Roet in het eten gooien
* de pret bederven of een plan laten mislukken
* Uit de pot van Egypte eten
* Nog thuis bij de ouders eten die voor je zorgen
* Van twee walletjes/wallen eten
* beide partijen te vriend proberen te houden om van beiden iets te krijgen
* Verandering van spijs doet eten.
* eens iets anders te doen doet de mens goed
* Wat de boer niet kent dat eet hij niet.
* onbekend maakt onbemind ofwel: als iets onbekend is eten sommige mensen dat niet
* Zich de kaas niet van het brood laten eten
* Voor het eigen belang opkomen

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

het eten o
* dat wat iemand tot zich neemt om diens metabolisme in werking te houden
*   * Het eten was erg lekker.
* de maaltijd
*   * Zij zorgt altijd voor het eten.

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord eten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "eten" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "eten" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* 1 2 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Middelengels
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-West-Germaanse *etan, via Angelsaksische etan

#### Werkwoord

eten
* eten

##### Schrijfwijzen

| eete eeten ete etenn | ethe etin ette æten |

##### Verwante begrippen

* ete
* freten

##### Overerving en ontlening

* Engels: eat
* Schots: aet, ait, eat, eit, ete
* Yola: at, ayth, eight

## Middelnederduits
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-West-Germaanse *etan, via het Oudsaksische etan

#### Werkwoord

eten
* eten

##### Schrijfwijzen

* ēten

##### Overerving en ontlening

* Nedersaksisch: eten, èten, etten, iäten

## Middelnederlands
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-West-Germaanse *etan, via het Oudnederlandse etan

#### Werkwoord

eten
* eten

##### Schrijfwijzen

* eeten
* eiten
* etten
* heeten
* heten

##### Overerving en ontlening

* Limburgs: aete
* Nederlands: eten
** Afrikaans: eet

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal
* Middelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Nedersaksisch
##### Uitspraak

* IPA: /eːtən/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudsaksische etan, via het Middelnederduitse eten / ēten

#### Werkwoord

eten
* eten

##### Schrijfwijzen

* èten
* etten
* iäten

##### Synoniemen

* spisen
* vötiggen

##### Afgeleide begrippen

* Eten
* opeten
* övereten

## Oost-Fries
#### Werkwoord

eten
* eten

## Pools
##### Uitspraak

* IPA: /ɛtɛ̃n/

#### Zelfstandig naamwoord

eten m
* (scheikunde) ethylen

##### Synoniemen

* etylen

##### Afgeleide begrippen

* etenowy

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /ɛtɛn/

#### Zelfstandig naamwoord

eten
* genitief meervoud van etno

## Veluws
#### Werkwoord

eten
* eten

##### Schrijfwijzen

* èten