# kilometer
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: kilometer (hulp, bestand)
* IPA: / ˈkiloˌmetər  / (4 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* ki·lo·me·ter

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘1000 meter’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1808
* Afleiding van het Nederlandse zelfstandige naamwoord meter met het voorvoegsel kilo-

#### Zelfstandig naamwoord

de kilometer m
* (natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 10$^3$ meter of 1.000 meter, weergegeven met symbool km
*   * Deze auto kan maximaal 180 kilometer per uur rijden.
*   * De Kilometer (een woord van het Grieksche Chilioi, duizend afgeleid,) bevat duizend Meters, honderd Decameters en tien Hectometers, en dient, om grootere afstanden uit te drukken (...)
    ▸ Deze conclusie, zijn verklaring van plichtsbesef en de resten van zijn garnalensoesje spoelde hij weg met een grote slok zoete witte wijn, terwijl ik bleef zitten met de vraag hoe hij vanuit dit geïsoleerde hotel, dat op honderden kilometers van zee lag, leiding gaf aan een intercontinentaal georiënteerd maritiem bedrijf, maar ik durfde het niet te vragen, want hij had alweer een nieuw roesje in zijn mond gestopt.
    ▸ Jaren later liep ik op mijn 42ste de 88 Tempels Trail, een pelgrimstocht van 1.300 kilometer door Japan.
* (verkorting) kilometer per uur (soms gebruikt als uit de context al duidelijk is dat het om een snelheid gaat)
*   * In de dagelijkse dienst kwam men niet verder dan een kilometer of 35, hard genoeg voor de meeste reizigers.
*   * Intusschen moesten de machines voortdurend worden nagekeken, want zij werkten onophoudelijk door en de snelheidsmeter stond onveranderlijk op 110 kilometer.

##### Hyponiemen

* kubieke kilometer, reizigerskilometer, tonkilometer, vierkante kilometer

##### Afgeleide begrippen

* kilometer per uur, kilometerheffing, kilometerpaal, kilometerprijs, kilometerraai, kilometerslang, kilometerstand, kilometertarief, kilometerteller, kilometervergoeding, kilometervreter

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord kilometer staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "kilometer" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "kilometer" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Greeven, J. Beredeneert constitutioneel woordenboek, waarin (...) gevonden word alles wat een burger (...) nodig heeft te weten tot verstand van zijne rechten en plichten. (1800) Abraham Blussé, Dordrecht; p. 82; geraadpleegd 2015-07-09
* ↑ Pfeiffer, Ilja Leonard “Grand Hotel Europa” (2018), ISBN 978-90-295-2622-7, p. 30
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Lintsen, H.W. (red.) Geschiedenis van de techniek in Nederland. De wording van een moderne samenleving 1800-1890. Deel II. Gezondheid en openbare hygiëne. Waterstaat en infrastructuur. Papier, druk en communicatie. (1993) Walburg Pers, Zutphen ISBN 9060118111 ; p. 139; geraadpleegd 2015-07-09
* ↑ Feith, J. De reis om de wereld in veertig dagen of De zoon van Phileas Fogg. (1908) Scheltens & Giltay, Amsterdam; p. 250; geraadpleegd 2015-07-09
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Engels
##### Woordafbreking

* ki·lo·me·ter

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van meter met het voorvoegsel kilo-

#### Zelfstandig naamwoord

kilometer (Amerikaans Engels)
* (natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) kilometer

##### Schrijfwijzen

* kilometre (Brits Engels)

##### Verwante begrippen
## Noors
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / ˈçiːlumeːtəɾ /

##### Woordafbreking

* ki·lo·me·ter

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van meter met het voorvoegsel kilo-

#### Zelfstandig naamwoord

kilometer, m (= 1000 meter)
* (eenheid), (natuurkunde) kilometer

##### Afkorting

* km

##### Hyperoniemen

* lengdeenhet

##### Afgeleide begrippen

* kilometeravgift
* kilometerstand
* kilometerteller

#### Zelfstandig naamwoord

kilometer
* nominatief onbepaald vrouwelijk meervoud van kilometer

## Nynorsk
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / ˈçiːlumeːtəɾ /

##### Woordafbreking

* ki·lo·me·ter

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van meter met het voorvoegsel kilo-

#### Zelfstandig naamwoord

kilometer, m (= 1000 meter)
* (eenheid), (natuurkunde) kilometer

##### Afkorting

* km

##### Afgeleide begrippen

* kilometeravgift
* kilometerstand
* kilometerteljar

#### Zelfstandig naamwoord

kilometer
* nominatief onbepaald vrouwelijk meervoud van kilometer