# een

* Niet te verwarren met: één, Een

## Nederlands
##### Uitspraak

(klemtoonhomogram)
* lidwoord:
** Geluid: een (hulp, bestand)
** IPA: / ən / (1 lettergreep)
* hoofdtelwoord, zelfstandig naamwoord en bijvoeglijk naamwoord:
** Geluid: één (hulp, bestand)
** IPA: / en / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* een

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, via Middelnederlands een van Oudnederlands ēn
** als lidwoord voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100
** als telwoord voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

#### Lidwoord

een
* onbepaald lidwoord dat in het Nederlands wordt gebruikt voor een onbepaald zelfstandig naamwoord in het enkelvoud.
*   * Is dat een merel of een kauwtje?
* ook voor meervouden in uitroepende zinnen die verbazing over een aantal uitdrukken
*   * En een mensen dat er kwamen kijken!

##### Schrijfwijzen

* 'n

##### Afgeleide begrippen

* eenzelfde
* Vroeger volgden lidwoorden de naamvallen waarmee het bijbehorende zelfstandig naamwoord werd verbogen; deze verbogen vormen komen soms terug in afgeleide woorden en versteende uitdrukkingen. Streektalen kennen of kenden soms andere vormen. Het verdwijnen van deze vormen is geleidelijk gegaan en niet voor alle vormen in hetzelfde tempo. Het stelselmatig toepassen ervan lijkt bovendien altijd meer iets uit zeer verzorgde schrijftaal te zijn geweest. De vormen zijn hier in de huidige spelling vermeld, maar de schrijfwijze eene, eener en eenen waren vroeger gangbaar.
| naamval | mannelijk | vrouwelijk | onzijdig |
| 1e: nominatief | een oude gast | ene oude jurk | een oud paard |
| 2e: genitief | eens ouden gasts | ener oude jurk | eens ouden paards |
| 3e: datief | enen ouden gaste | ener oude jurk | enen oud paarde |
| 4e: accusatief | enen ouden gast | ene oude jurk | een oud paard |
* duiveltje-uit-een-doosje
* duveltje-in-een-doosje
* duveltje-uit-een-doosje
* jan-met-een-fluitje
* zes-en-een-half

##### Uitdrukkingen en gezegden

* een gat in de lucht springen
* een kat een kat noemen
* een koekje van eigen deeg krijgen
* een onsje minder
* een pot pakken
* van het hart een steen maken
* voor een appel en een ei

##### Spreekwoorden

* al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding

##### Verwante begrippen

* de, het
| 0 | 0 | 0 | 1 |

#### Hoofdtelwoord

een
* "1", het kleinste gehele getal, het getal tussen nul en twee
** om een hoeveelheid aan te geven
**   * De totale kosten bedragen een euro en zevenendertig cent.
** om een plaats in een volgorde aan te geven
**   * Het juiste antwoord op opgave een is "42".
* een geheel vormend
*   * Deze drie partijen zijn een geworden.

##### Schrijfwijzen

* één
* 1 (decimaal)
* 1 (binair)
* 1 (hexadecimaal)
* I (Romeins)

##### Afgeleide begrippen

* eens, ene, enen (oude verbogen vorm na sommige voorzetsels)
* enerlei
* enig
* [2] onenig
* [2] verenen
* een-tweetje
* eenbaansweg
* eenbes
* eendagsbloem
* eendagskuiken
* eendagstoerisme
* eendagstoerist
* eendagsvlieg
* eendagsvlinder
* eendagswedstrijd
* eendekker
* eendracht
* eenfase-inductiemotor
* eenfasesynchroonmotor
* eengezinswoning
* eenhendelkraan
* eenhoorn
* eenkamerappartement
* eenkamerstelsel
* eenkamerwoning
* eenkristal
* eenling
* eenmansactie
* eenmansband
* eenmansbedrijf
* eenmanscel
* eenmansfractie
* eenmansjury
* eenmansoorlog
* eenmansorkest
* eenmansruimtecapsule
* eenmanszaak
* eenmeifeest
* eennachtsijs
* eenoog
* eenoudergezin
* eenpansgerecht
* eenpartijstaat
* eenpartijstelsel
* eenpersoonsbed
* eenpersoonshuishouden
* eenpoot
* eenpoter
* eenruiter
* eensgezinswoning
* eensteensmuur
* eensterrenhotel
* eentaligheid
* eenterm
* eenverdiener
* eenvoud
* eenwieler
* [2] eenwording
* eenzaat
* eenzang
* eenzitter
* enenmale
* twee-onder-een-kapwoning
* een-eiig
* een-na-laatst
* eenaderig
* eenarmig
* eenassig
* eenatomig
* eenbenig
* eenbeukig
* eenbloemig
* eenbroederig
* eencellig
* eendaags
* eendelig
* eendimensionaal
* eenduidig
* eeneiig
* eenfasig
* eengestreept
* eenhelmig
* eenhoevig
* eenhokkig
* eenhoofdig
* eenhuizig
* eenjarig
* eenjukkig
* eenkennig
* eenkiemig
* eenkieuwig
* eenklauwig
* eenkleppig
* eenkleurig
* eenkolommig
* eenkoppig
* eenlagig
* eenlettergrepig
* eenlobbig
* eenlopend
* eenmalig
* eenmannig
* eenmantelig
* eenmotorig
* eenogig
* [2] eenparig
* eenpersoons
* eenregelig
* eenriemig
* eenrijig
* eenschalig
* [2] eensdenkend
* eensgegeten
* eensgezind
* eenslachtig
* [2] eensluidend
* eenspillig
* eenspletig
* eensporig
* eenstaartig
* eenstemmig
* eenstijlig
* eenstralig
* eentakkig
* eentalig
* eentallig
* eentandig
* eentongig
* eentonig
* eentoppig
* eenurig
* eenvakkig
* eenvervig
* eenvingerig
* eenvoetig
* eenvormig
* eenvoudig
* eenvuldig
* eenwaardig
* eenwandig
* eenwielig
* eenzaam
* eenzadig
* eenzelvig
* eenzijdig
bijwoord
* een-twee-drie
* eenmaal
* eensdaags
* eensdeels
* eenwerf
* halfeen
rangtelwoord
* eerste, eersten
* eenenhalf
* eenendertig
* eenennegentig
* eenentachtig
* eenentwintig
* eenenveertig
* eenenvijftig
* eenenzestig
* eenenzeventig
* eenhonderd
* eenduizend
* achtendertighonderdeen
* achtennegentighonderdeen
* achtentachtighonderdeen
* achtentwintighonderdeen
* achtenveertighonderdeen
* achtenvijftighonderdeen
* achtenzestighonderdeen
* achtenzeventighonderdeen
* achtduizend een
* achthonderdeen
* achttienhonderdeen
* dertienhonderdeen
* drieëndertighonderdeen
* drieënnegentighonderdeen
* drieëntachtighonderdeen
* drieëntwintighonderdeen
* drieënveertighonderdeen
* drieënvijftighonderdeen
* drieënzestighonderdeen
* drieënzeventighonderdeen
* drieduizend een
* driehonderdeen
* duizend een
* eenendertighonderdeen
* eenennegentighonderdeen
* eenentachtighonderdeen
* eenentwintighonderdeen
* eenenveertighonderdeen
* eenenvijftighonderdeen
* eenenzestighonderdeen
* eenenzeventighonderdeen
* elfhonderdeen
* honderdeen
* negenendertighonderdeen
* negenennegentighonderdeen
* negenentachtighonderdeen
* negenentwintighonderdeen
* negenenveertighonderdeen
* negenenvijftighonderdeen
* negenenzestighonderdeen
* negenenzeventighonderdeen
* negenduizend een
* negenhonderdeen
* negentienhonderdeen
* twaalfhonderdeen
* tweeëndertighonderdeen
* tweeënnegentighonderdeen
* tweeëntachtighonderdeen
* tweeëntwintighonderdeen
* tweeënveertighonderdeen
* tweeënvijftighonderdeen
* tweeënzestighonderdeen
* tweeënzeventighonderdeen
* tweeduizend een
* tweehonderdeen
* veertienhonderdeen
* vierendertighonderdeen
* vierennegentighonderdeen
* vierentachtighonderdeen
* vierentwintighonderdeen
* vierenveertighonderdeen
* vierenvijftighonderdeen
* vierenzestighonderdeen
* vierenzeventighonderdeen
* vierduizend een
* vierhonderdeen
* vijfendertighonderdeen
* vijfennegentighonderdeen
* vijfentachtighonderdeen
* vijfentwintighonderdeen
* vijfenveertighonderdeen
* vijfenvijftighonderdeen
* vijfenzestighonderdeen
* vijfenzeventighonderdeen
* vijfduizend een
* vijfhonderdeen
* vijftienhonderdeen
* zesendertighonderdeen
* zesennegentighonderdeen
* zesentachtighonderdeen
* zesentwintighonderdeen
* zesenveertighonderdeen
* zesenvijftighonderdeen
* zesenzestighonderdeen
* zesenzeventighonderdeen
* zesduizend een
* zeshonderdeen
* zestienhonderdeen
* zevenendertighonderdeen
* zevenennegentighonderdeen
* zevenentachtighonderdeen
* zevenentwintighonderdeen
* zevenenveertighonderdeen
* zevenenvijftighonderdeen
* zevenenzestighonderdeen
* zevenenzeventighonderdeen
* zevenduizend een
* zevenhonderdeen
* zeventienhonderdeen

#### Zelfstandig naamwoord

de een v / m
* dat wat in een (rang)ordening met 1 is aangeduid
*   * Gezondheid is bij mij altijd een.
*   * De een voor zijn proefwerk Nederlands was een straf voor afkijken.
* het cijfer 1
*   * Op zijn proefwerk stond een onderstreepte, rode een.
*   * Het symbool l voor "liter" wordt gemakkelijk verward met de een.
* enkel iets of iemand (als tegenstelling met meerdere)
*   * Zij zat daar in haar eentje en niemand die met haar praatte.
*   * Oké geef me er nog maar een, maar dat is dan ook echt het laatste wijntje dat ik drink.

##### Schrijfwijzen

* één

##### Typische woordcombinaties

* [3] nog eenéén enkele erbij
* [3] me er een zijnopvallen door gedrag dat nog net aanvaardbaar is

##### Afgeleide begrippen

samenstellingen met "een" zn als eerste deel
* eenieder
* aaneen
* achtereen
* bijeen
* dooreen
* een-op-een
* elkeen
* iedereen
* menigeen
* ondereen
* opeen
* overeen
* tegeneen
* uiteen
* vaneen

#### Bijvoeglijk naamwoord

* verschillende zaken die zo met elkaar verbonden zijn dat ze eigenlijk een voorwerp geworden zijn
*   * De beroemde violist was één geworden met zijn viool.
* een en al helemaal
*   * Het jonge kind was een en al aandacht voor Sinterklaas en zijn Pieterbaas.

##### Afgeleide begrippen

* eenheid

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord een staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "een" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ een op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 "een" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Achterhoeks
#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

#### Zelfstandig naamwoord

een
* een, één; het getal 1

#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

## Afrikaans
##### Uitspraak

* geluid

##### Woordafbreking

* een

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Nederlandse een / één

#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

##### Afgeleide begrippen

| eenakter eenbedryf eendag eenheid | eenkant eenmaal eenoog eenpho |

##### Verwante begrippen

* eerste
* geen

##### Anagrammen

* nee

## Drents
#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

## Fries
#### Hoofdtelwoord

een
* (dialect: Hindeloopers) een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

##### Schrijfwijzen

* ien

## Luxemburgs
##### Uitspraak

* IPA: /eːn/
* Geluid: een (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* een

#### Onbepaald voornaamwoord

een
* men

## Middelnederlands
##### Uitspraak

* IPA: /eɛ̯n/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudnederlandse ēn / ein

#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: een, 'n
* Zeeuws: 'n

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands Woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: een
** Afrikaans: een
* Limburgs: ein
* Zeeuws: eên

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands Woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

#### Onbepaald voornaamwoord

een
* ene
* men

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands Woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Nedersaksisch
##### Woordafbreking

* een

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *ainaz

#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

##### Schrijfwijzen

| ain één ein | en eune ien |

#### Zelfstandig naamwoord

een
* een, één; het getal 1

#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

##### Schrijfwijzen

* ein
* en
* n
* 'n
* un

##### Antoniemen

* gien
* keen

## Noord-Fries
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudfriese ēn

#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

##### Verwante begrippen

* iarst

## Oost-Fries
#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

## Riograndenser Hunsrückisch
##### Uitspraak

* IPA: /eːn/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudhoogduitse ein

#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

## Sallands
#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

##### Schrijfwijzen

* n

##### Verwante begrippen

* de
* t

## Saterfries
##### Uitspraak

* IPA: /eːn/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudfriese ēn

#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

## Schots
##### Uitspraak

* IPA: /iːn/

##### Woordafbreking

* een

#### Zelfstandig naamwoord

een
* meervoud van ee

## Stellingwerfs
#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

##### Schrijfwijzen

* aan

## Twents
#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

#### Zelfstandig naamwoord

een
* een, één; het getal 1

#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

## Urkers
#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

##### Verwante begrippen

* de
* 't

## Veluws
#### Hoofdtelwoord

een
* een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

#### Lidwoord

een
* een, 'n; een onbepaald lidwoord

## Westfaals
#### Hoofdtelwoord

een
* (Münsterlands), (Zuidwestfaals) een, één; het kleinste hele getal, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

##### Schrijfwijzen

* eune

#### Lidwoord

een
* (Zuidwestfaals) een, 'n; een onbepaald lidwoord