# werfen
## Duits
##### Uitspraak

* IPA: /ˈvɛʁfɱ̍/, /ˈvɛʁfn̩/, (duidelijk uitgesproken) /ˈvɛʁfən/

##### Woordafbreking

* wer·fen

##### Woordherkomst en -opbouw

* Komt van het Middelhoogduitse woord werfen dat weer van het Oudhoogduitse werfan afkomstig is. Dit Oudhoogduitse woord betekende eerst "draaien, wenden", maar later werd dit "met een gedraaide en gezwiepte arm slingeren"

#### Werkwoord

werfen
* onovergankelijk gooien, werpen
    «Einige der Demonstranten scheuten nicht davor zurück mit Steinen zu werfen.»
       Enkele demonstranten schrokken er niet voor terug om met stenen te gooien.
    «Der Zehnkämpfer hat den Diskus 68 Meter weit geworfen.»
       De tienkamper heeft de diskus 68 meter ver gegooid.
    «Lass mich auch mal werfen!»
       Laat mij ook maar gooien/werpen!
    «Hast du schon geworfen?»
       Heb je al gegooid/geworpen?
    «Er wirft einen neuen Weltrekord.»
       Hij gooit een nieuw wereldrecord.
    «Sie warf ein Tor.»
       Zij gooide een doel.
    «Sie warf eine Sechs und gewann somit das Würfelspiel.»
       Zij gooide één zes en won dus het dobbelspel.
* overgankelijk gooien, slingeren, smijten
    «Man warf mit Steinen nach ihnen.»
       Men gooide met stenen naar hen.
    «Sie warfen Brandsätze über den Stacheldrahtzaun.»
       Zij gooiden brandsassen over de prikkeldraadafrastering.
    «Der Polizist warf ihn auf dem Boden und legte ihm Handschellen an.»
       De politieagent gooide hem op de grond en deed hem handboeien om.
    «Der Ringer wirft seinen Gegner und holt einen Punkt.»
       De worstelaar 'gooit zijn tegenstander op de grond en krijgt een punt.
    «Sie wurde aus dem Sattel geworfen.»
       Zij werd uit het zadel gegooid.
    «Beim Herausgehen warf sie wütend die Tür ins Schloss.»
       Bij het naar buiten gaan gooide ze woedend de deur dicht.
    «Am Strand angekommen warfen sie die Kleider von sich und sprangen sogleich ins Wasser.»
       Op het strand aangekomen gingen zij uit de kleren en sprongen meteen in het water.
    «Eine schwere Grippe warf sie aufs Krankenlager.»
       Een erge griep legde zij in het ziekbed.
    «Während des heftigen Streits hatte er sie aus seinem Zimmer geworfen.»
       Tijdens een heftige ruzie had hij haar uit zijn kamer gegooid.
    «Jeden Tag wirft sie einen Blick in die Zeitung, um sich auf dem Laufenden zu halten.»
       Elke dag werpt zij een blik in de krant om zich op de hoogte te houden.
    «Man sollte kritischere Fragen in diese ernste Debatte werfen und sich nicht mit phrasenhaften Antworten zufriedengeben.»
       Men moet kritischere vragen in dit ernstige debat stellen en zich niet tevreden stellen met korte, nietszeggende antwoorden.
    «Angespannt warf er den Kopf in den Nacken.»
       Gespannen gooide hij zijn hoofd in zijn nek.
    «Die Tänzerinnen warfen während der Aufführung ziemlich häufig ihre Beine.»
       De danseressen gooiden tijdens de uitvoering best vaak hun benen in de lucht.
* wederkerend zich gooien, zich werpen, zich storten
    «Vor Freude warf sie sich ihm in die Arme.»
       Van blijdschap gooide zij zich in zijn armen.
    «Er warf sich ihr an die Brust.»
       Hij wierp zich aan haar borst.
    «Er hatte sich müde aufs Bett/in den Sessel geworfen.»
       Hij had zich vermoeid op het bed/in de stoel gegooid.
    «Er wirft sich nun schon Nächte lang schlaflos hin und her.»
       Hij rolt zich al nachten lang slapeloos heen en weer.
    «Der Lebensmüde warf sich vor einen Zug.»
       De levensmoeë persoon gooide zich/wierp zich voor een trein.
    «Wütend warf er sich auf seinen Gegner.»
       Woedend gooide hij zich op zijn tegenstander.
    «Er wird sich vor ihr auf die Knie werfen, um ihr einen Antrag zu machen.»
       Hij zal voor haar op de knieën vallen om haar een aanzoek te doen.
* overgankelijk (door bepaalde natuurlijke voorvallen) voortbrengen, laten ontstaan, zich vormen
    «Dieser teure Stoff wirft Falten.»
       Deze dure stof hangt in plooien.
    «Der Baum wirft während der Abenddämmerung einen langen Schatten.»
       De boom werpt tijdens de avondschemering een lange schaduw.
    «Der Teig/Die Tapete wirft Blasen.»
       Er vormen zich blaasjes in het deeg/in het behang.
    «Wenn man beim Tauchen ausatmet, wirft das Wasser Blasen.»
       Als men bij het duiken uitademt vormen er zich luchtbellen in het water.
* wederkerend (door vochtigheid, koudheid of iets dergelijks) oneven worden, kromtrekken, rondtrekken
    «Der Rahmen hat sich geworfen.»
       Het kozijn is kromgetrokken.
    «Das Holz wirft sich immer stärker.»
       Het hout trekt meer en meer krom.
* onovergankelijk (van zoogdieren) jongen, jongen werpen
    «Unsere Katze hat schon zweimal geworfen.»
       Onze kat heeft al tweemaal gejongd/geworpen.
    «Die Hündin hatte gestern sechs Welpen geworfen.»
       De teef had gisteren zes welpjes geworpen.
* overgankelijk (informeel) fuiven, spenderen, uitgeven, verteren
    «Er ließ es sich nicht nehmen und warf noch eine Runde für alle.»
       Hij liet er zich niet van afhouden en gaf nog een rondje voor iedereen.

##### Synoniemen

* [3] (zich slapeloos hin en weer rollen) sich wälzen
* [5] sich verziehen, (overdrachtelijk) arbeiten
* [6] hecken, jungen

##### Verwante begrippen

* [1] schmeißen

##### Hyperoniemen

* [4] bilden
* [5] hervorbringen
* [6] gebären

##### Hyponiemen

* [1] katapultieren, schleudern, schmettern, zerschmeißen
* [2] feuern, schnipsen
* [6] ferkeln, laichen, lammen, fohlen, kalben

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1]: den Anker werfen
* [2]: (spreektaal) (Bilder, Dias oder Diapositive, Fotos) an die Wand werfen
* [2]: auf den Markt werfen
* [2]: ein Auge auf jemanden, etwas werfen
* [2]: einen Blick auf etwas werfen
* [2]: etwas über Bord werfen
* [2]: Truppen an die Front werfen
* [3]: sich (für jemanden, etwas) in die Bresche werfen
* [3]: sich in die Kleider werfen
* [3]: sich jemandem an den Hals werfen

##### Afgeleide begrippen

* abwerfen, anwerfen, aufwerfen, auswerfen, bewerfen, einwerfen, entwerfen, fortwerfen, herauswerfen, herüberwerfen, hinauswerfen, hinterherwerfen, hinwerfen, loswerfen, nachwerfen, überwerfen, unterwerfen, verwerfen, vorbeiwerfen, vorwerfen, wegwerfen, Werfer (→ Werferin), Wurf (→ Wurfling, Würfel), zerwerfen (→ Zerwürfnis), zusammenwerfen, zuwerfen