# laten
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: laten (hulp, bestand)
* IPA: / ˈlatə(n) / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* la·ten

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord in de betekenis van ‘niet verhinderen, nalaten, afstaan’ aangetroffen vanaf 1236
| afkomstig van: Middelnederlands: laten Oudnederlands: lātan Germaans: *lētanan | Verwant in Germaans: West: Engels: let (Angelsaksisch: lǣtan), Duits: lassen, (Oudhoogduits: lāzzan), Fries: litte Noord: Zweeds: låta, Deens: lade, Noors: la, (Oudnoords: láta), IJslands/Faeröers: láta Oost: Gotisch: letan | Andere Indo-Europese talen: Romaans: Latijn: lassō, Frans: laisser, (Oudfrans: lesser, laisier) |

#### Werkwoord

laten
* hulpwerkwoord maakt een causatief uit een ergatief werkwoord: veroorzaken dat het gebeurt
*   * Hij liet zijn auto repareren.
    ▸ Ondanks dat er honderd redenen zijn waarom iets niet kan of onhandig is, liet deze doodgewone familie uit Yorkshire zien dat het wel gewoon kan.
* hulpwerkwoord maakt een causatief uit een ergatief werkwoord: toestaan dat iets gebeurt
*   * Hij liet de boter smelten.
    ▸ Vaak wisselde ik van sokken tijdens rustpauzes om mijn voeten in zon en wind te laten drogen.
* overgankelijk het niet doen
*   * Laat dat!
* overgankelijk er niets aan veranderen
*   * Het zo laten.
* overgankelijk van zich laten gaan
*   * Een traan laten.
*   * Een wind laten.
* overgankelijk vertrekken zonder hem mee te nemen
*   * Zij liet hem daar.
    ▸ Gebruikers van deze app lieten opmerkingen achter om kwaliteit en kwantiteit van het water aan te geven, voorzien van een datum, waaruit op te maken was of een bron wel of niet was opgedroogd.
* aansporing om iets te doen
*   * Laat dit een voorbeeld zijn.

##### Hyponiemen

| aanlaten achterlaten aderlaten aflaten | binnenlaten daarlaten doorlaten in de steek laten | inlaten loslaten nalaten neerlaten ontlaten | openlaten oplaten overlaten thuislaten toelaten | uitlaten verlaten voorlaten vrijlaten weglaten |

##### Afgeleide begrippen

* gelaat, laatdunkend, laathoeve, laathof, laatkoers, laatmes, laatprijs, lating

##### Uitdrukkingen en gezegden

* aan het hart laten komen
* in de steek laten
* Laat uw linkerhand niet weten wat uw rechterhand doet.
* als je een ander geld geeft kun je dat beter stilhouden want anderen hoeven het niet te weten
* Laten we elkaar geen mietje noemen
* laten we precies zeggen hoe we denken over de ander
* Alle hoop de bodem in (laten) slaan
* door iets geen enkele hoop meer (laten) hebben
* De beste breister laat wel eens een steek vallen.
* ook diegene die het kundigst is maakt fouten
* De kerk in het midden laten
* Bij een meningsverschil geven beide personen wat toe om het eens te worden
* De kogel door de kerk laten gaan
* De beslissing nemen
* De rode haan laten kraaien
* iets in brand steken
* De tanden laten zien
* zich heel erg fel verdedigen
* De vogel over het net laten vliegen
* goede kansen niet aangrijpen
* Die het breed heeft, laat het breed hangen.
* als iemand veel geld heeft kan die veel bezitten
* Een steekje laten vallen
* iets vergeten tijdens een traject
* Een veer (moeten) laten
* met minder genoegen moeten nemen
* Er geen gras over laten groeien
* direct iets doen
* Gods water over Gods akker laten lopen
* geen voorzorgsmaatregelen nemen, maar alles laten komen zoals het komt
* Het vogeltje over het touwtje laten wippen
* Iemand de hielen laten zien
* inhalen of beter presteren dan de ander
* Iemand links laten liggen
* doen alsof iemand er niet is, niet bemoeien met iemand
* Iets blauw-blauw laten
* iets laten rusten en er niet meer over praten
* Iets langs je (koude) kleren af laten glijden
* ergens niets van aan trekken
* Iets over z'n kant laten gaan
* ergens niets van aantrekken
* Je (niet) laten ringeloren
* [2] laten doen
* Leven en laten leven.
* je hoeft je niet overal mee bemoeien, iets gewoon laten zoals het is
* Van de bok (laten) dromen
* een pak slaag (laten) krijgen
* Verstek laten gaan
* Zich de kaas niet van het brood laten eten
* Voor het eigen belang opkomen
* Zich in de kaart laten kijken
* Geheim prijsgeven

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de laten mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord laat

##### Anagrammen

* alten, talen

#### Gangbaarheid

* Het woord laten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "laten" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "laten" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* 1 2 3 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Spaans
#### Werkwoord

laten
* derde persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van latir