# dertien
## Nederlands

| 0 | 0 | 1 | 3 |

##### Uitspraak

* Geluid: dertien (hulp, bestand)
* IPA: / ˈdɛrtin / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* der·tien

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord van Middelnederlands dertien, als telwoord voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240, samenstelling van drie ht en tien ht met metathese van de r-klank

#### Hoofdtelwoord

dertien
* "13", het getal tussen twaalf en veertien
** om een hoeveelheid aan te geven
**   * De totale kosten bedragen dertien euro en zevenendertig cent.
    ▸ In mijn jeugd trokken we elke zomer met vier gezinnen door de bergen. Acht ouders (die de ‘oude takken’ werden genoemd) met tien kinderen tussen de acht en dertien jaar.
** om een plaats in een volgorde aan te geven
**   * Het juiste antwoord op opgave dertien is "42".
** opgevat als voorbode van ongeluk
**   * Bijgelovige mensen denken dat dertien ongeluk brengt en dat je dus nooit een feest met dertien aanwezigen moet geven.

##### Schrijfwijzen

* 13 (decimaal)
* 1101 (binair)
* D (hexadecimaal)
* XIII (Romeins)

##### Afgeleide begrippen

* dertienen (oude verbogen vorm na sommige voorzetsels)
* gedertienen
* alle dertien
zelfstandig naamwoord met "dertien" ht
* dertienavond
* dertiendag
* dertienhoek
* dertienjarige
* dertienponder
* dertiental
* dertienvoud
bijvoeglijk naamwoord met "dertien" ht
* dertiendelig
* dertienjarig
* dertienvoudig
bijwoord
* dertienhoog
* dertienmaal
rangtelwoord
* dertiende, dertienden
hooftelwoorden samengesteld met "dertien" ht als linkerdeel
* dertien en een half
* dertienduizend
* dertienenhalf
* dertienhonderd
* achtendertighonderddertien
* achtennegentighonderddertien
* achtentachtighonderddertien
* achtentwintighonderddertien
* achtenveertighonderddertien
* achtenvijftighonderddertien
* achtenzestighonderddertien
* achtenzeventighonderddertien
* achtduizend dertien
* achthonderddertien
* achttienhonderddertien
* dertienhonderddertien
* drieëndertighonderddertien
* drieënnegentighonderddertien
* drieëntachtighonderddertien
* drieëntwintighonderddertien
* drieënveertighonderddertien
* drieënvijftighonderddertien
* drieënzestighonderddertien
* drieënzeventighonderddertien
* drieduizend dertien
* driehonderddertien
* duizend dertien
* eenendertighonderddertien
* eenennegentighonderddertien
* eenentachtighonderddertien
* eenentwintighonderddertien
* eenenveertighonderddertien
* eenenvijftighonderddertien
* eenenzestighonderddertien
* eenenzeventighonderddertien
* elfhonderddertien
* honderddertien
* negenendertighonderddertien
* negenennegentighonderddertien
* negenentachtighonderddertien
* negenentwintighonderddertien
* negenenveertighonderddertien
* negenenvijftighonderddertien
* negenenzestighonderddertien
* negenenzeventighonderddertien
* negenduizend dertien
* negenhonderddertien
* negentienhonderddertien
* twaalfhonderddertien
* tweeëndertighonderddertien
* tweeënnegentighonderddertien
* tweeëntachtighonderddertien
* tweeëntwintighonderddertien
* tweeënveertighonderddertien
* tweeënvijftighonderddertien
* tweeënzestighonderddertien
* tweeënzeventighonderddertien
* tweeduizend dertien
* tweehonderddertien
* veertienhonderddertien
* vierendertighonderddertien
* vierennegentighonderddertien
* vierentachtighonderddertien
* vierentwintighonderddertien
* vierenveertighonderddertien
* vierenvijftighonderddertien
* vierenzestighonderddertien
* vierenzeventighonderddertien
* vierduizend dertien
* vierhonderddertien
* vijfendertighonderddertien
* vijfennegentighonderddertien
* vijfentachtighonderddertien
* vijfentwintighonderddertien
* vijfenveertighonderddertien
* vijfenvijftighonderddertien
* vijfenzestighonderddertien
* vijfenzeventighonderddertien
* vijfduizend dertien
* vijfhonderddertien
* vijftienhonderddertien
* zesendertighonderddertien
* zesennegentighonderddertien
* zesentachtighonderddertien
* zesentwintighonderddertien
* zesenveertighonderddertien
* zesenvijftighonderddertien
* zesenzestighonderddertien
* zesenzeventighonderddertien
* zesduizend dertien
* zeshonderddertien
* zestienhonderddertien
* zevenendertighonderddertien
* zevenennegentighonderddertien
* zevenentachtighonderddertien
* zevenentwintighonderddertien
* zevenenveertighonderddertien
* zevenenvijftighonderddertien
* zevenenzestighonderddertien
* zevenenzeventighonderddertien
* zevenduizend dertien
* zevenhonderddertien
* zeventienhonderddertien

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1.1] dertien in een dozijnzonder bijzondere waarde of kenmerken, volstrekt doorsnee
* [1.1] twaalf ambachten en dertien ongelukken.herhaaldelijk zonder succes van werk veranderen

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de dertien v / m
* dat wat in een (rang)ordening met 13 is aangeduid
*   * Het is weer de dertien die het niet doet, kunnen we die niet simpel vervangen?
*   * Haar veertiende verjaardag was een belangrijk moment, want haar leven werd heel anders toen ze de dertien eenmaal voorbij was.
de dertien mv
* groep van 13 eenheden
*   * De dertien zijn natuurlijk blij, maar laten we ook denken aan het verdriet van de vier die zijn afgewezen.

##### Synoniemen

* bakkersdozijn, duivelsdozijn

#### Gangbaarheid

* Het woord dertien staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "dertien" herkend door:
| 98 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ dertien op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "dertien" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
#### Hoofdtelwoord

dertien
* dertien