# surprise
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: surprise (hulp, bestand)
* IPA: / sʏrˈpriːzə / (3 lettergrepen)
** (Noord-Nederland): /sʏrˈpriːzə/

##### Woordafbreking

* sur·pri·se

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit Frans surprise, in de betekenis van ‘verrassing’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1599.

#### Zelfstandig naamwoord

de surprise v
* een op een speciale manier ingepakt cadeau
*   * Voor Sinterklaas had hij een extra grote surprise gemaakt.
* verrassing
    ▸ Daarachter ontvouwde zich het tweede deel van het plein, als een verborgen surprise, geflankeerd door het onwereldse dogepaleis, dat leek te zweven met twee breekbaar ogende, opengewerkte benedenverdiepingen onder een stoere, middeleeuwse bovenbouw, en de twee zuilen waarachter het plaveisel zonder muurtje, hek, verkeersbord of waarschuwing overging in het water van Canal Grande, de lagune en de open zee.

##### Hyperoniemen

* cadeau

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord surprise staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "surprise" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 93 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ surprise op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "surprise" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Pfeiffer, Ilja Leonard “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 26
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: surprise (VS) (hulp, bestand)
* IPA: /sɚˈpraɪz/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Ontwikkeld uit Middelengels surpryse, ontleend aan Middelfrans surprise.

#### Werkwoord

surprise
* overgankelijk verrassen
* overgankelijk verwonderen

#### Zelfstandig naamwoord

surprise
* (historisch) (militair) verrassingsaanval
* verrassing

#### Gangbaarheid

* In onderzoek van 2014-2018 door het Centrum voor Leesonderzoek werd "surprise" herkend door:
| 100 % | van de Amerikanen; |
| 100 % | van de Britten. |

#### Verwijzingen

* ↑ Weblink bron surprise in: Oxford English Dictionary, second edition (1989) op oed.com
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 18 februari 2020 “Measures of word prevalence for 61,800 English words” op ugent.be

## Frans
##### Uitspraak

* Geluid: surprise (hulp, bestand)
* IPA: /syʁ.pʁiz/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Naamwoord van handeling van het werkwoord surprendre “verrassen” (lett. “overnemen”), in de betekenis van een “buitengewone belasting” (1175), “verrassingsaanval” (1549).

#### Zelfstandig naamwoord

surprise v
* verrassing
    «Cela par esprit de repartie, pour la raison qu'à la mi-février les Allemands, profitant d'une relève sans doute nonchalante, avaient lancé une attaque surprise qui leur avait permis d'avancer sur un front d'un kilomètre et demi au sud de Ripont.»Dankzij hun slagvaardigheid hadden de Duitsers, die een ongetwijfeld nonchalante aflossing uitbuitten, half februari een verrassingsaanval gelanceerd die hen in staat had gesteld op te rukken over een front van anderhalve kilometer ten zuiden van Ripont.

#### Werkwoord

surprise
* voltooid deelwoord (participe passé) van surprendre (v)
* verrast
    «Je l’ai surprise dans les bras d’un jeune homme, qui, dès qu’il s’est vu découvert, est venu sur moi.»Ik had haar in de armen van een jongeman betrapt, die vervolgens op mij afkwam, toen hij mij ontdekt had.
* onverwacht

#### Verwijzingen

* ↑ surprise (Etymologie) in: Le Trésor de la Langue Française informatisé (1971-1994) op de website cnrtl.fr .
* ↑ Claude Duneton chapitre 25 (2003), Balland, Parijs in: Le Monument : roman vrai, nouvelle éd. augmentée (2014), Presses de la Cité
* ↑ Weblink bron Montesquieu Lettres persanes in: André Lefèvre, A. Lemerre (eds) Lettres persanes, texte établi (1873), p. 155-156 op wikisource.org