# quartair
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: quartair (hulp, bestand)
* IPA: /kwɑrˈtɛːr/

##### Woordafbreking

* quar·tair

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘vierde (tijdperk)’ voor het eerst aangetroffen in 1862
* De Italiaanse geoloog G. Arduino voegde al in 1759 een vierde onderverdeling aan zijn driedeling in Primair, Secundair en Tertiair toe. De Franse geoloog J. Desnoyers stelde in 1830 de naam Quaternaire voor. De Duitse paleontoloog H.G. Bronn bedacht in de 19e eeuw het woord Quartär gevormd naar analogie van Primär en het Nederlandse "quartair" is daar weer van afgeleid.

#### Zelfstandig naamwoord

het quartair o
* (geologie) (verouderd) een geologisch tijdperk van een indeling die inmiddels als verouderd beschouwd wordt
*   * Het quartair was het laatste en jongste van vier tijdvakken waarin men aanvankelijk de geschiedenis van de aarde indeelde.
* (geologie) laatste geologische periode van het era kaenozoïcum, die ongeveer 2,6 miljoen jaar geleden begon

##### Schrijfwijzen

* Vóór 2006 was de spelling Quartair. In specialistische publicaties blijft volgens de Taalunie spelling met een hoofdletter mogelijk, zie hier.
* Tussen 1954 en 1996 was daarnaast officieel de spelling Kwartair toegestaan.

##### Hyperoniemen

* periode (geologie)
* cenozoïcum of kaenozoïcum

##### Hyponiemen

* holoceen
* pleistoceen

##### Verwante begrippen

    andere perioden in cenozoïcum:
* neogeen
* paleogeen
    voor de verwante tijdperken in een verouderde systematiek zie onder Woordherkomst en -opbouw

##### Vertalingen
#### Bijvoeglijk naamwoord

quartair
* op het quartair betrekking hebbend
*   * Dit is een quartaire laag.
* in de vierde plaats komend

##### Synoniemen

* quaternair

##### Afgeleide begrippen

* quartaire sector

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord quartair staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "quartair" herkend door:
| 83 % | van de Nederlanders; |
| 76 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "quartair" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ (eng)/(ita) Arduino, G., 1760. Sopra varie sue Osservazioni fatte in diverse parti del Territorio di Vicenza, ed altrove, appartenenti alla Teoria Terrestre, ed alla Mineralogia. Nuova Raccolta di Opuscoli Scientifici e Filologici (Venice), 6. (Brief aan Prof. Antonio Vallisnieri, gedateerd 30 maart 1759) geciteerd in: Vaccari, E. "The classiﬁcation of mountains in eighteenth century Italy" in: Vai, G.B. & W.G.E. Caldwell (eds.) The Origins of Geology in Italy. Special papers, deel 411 (2006) Geological Society of America; ISBN 9780813724119; p. 164; geraadpleegd 2016-01-26
* ↑ (ita) Arduino, G. "Lettera Seconda di Giovanni Arduino (al Antonio Vallisnieri). Sopra varie sue osservazioni naturali" (30 maart 1759) in: Nuova raccolta d'opuscoli scientifici e filologici. deel 6 (1760) Simone Occhi, Venetië; p. 159 (clviii)
* ↑ (fra) Desnoyers, J. "Observations sur un ensemble de dépôts marins plus récens que les terrains tertiaires du bassin de la Seine, et pouvant constituer une Formation géologique distincte" in: Annales des sciences naturelles jrg. 16 (1829); p. 402 e.v.; geraadpleegd 2016-01-26
* ↑ quartair op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be