# ze

* Niet te verwarren met: że, že

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: ze (hulp, bestand)
* IPA: / zə / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* ze

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘persoonlijk voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

#### Persoonlijk voornaamwoord

ze
* clitische vorm van zij; derde persoon vrouwelijk enkelvoud, onderwerp
*   * Komt ze vanavond nog?
* clitische vorm van zij; derde persoon meervoud, onderwerp
*   * Ze hebben daar zo hun redenen voor.
* (spreektaal) clitische vorm van hen of hun; derde persoon meervoud, voorwerp
*   * Heb je ze al een briefje geschreven?

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord ze staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "ze" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "ze" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Cimbrisch
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelhoogduitse si / sie

#### Persoonlijk voornaamwoord

ze
* zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
* zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

##### Synoniemen

* zi
* se, zòi, zandare

## Kasjoebisch
#### Voorzetsel

ze
* uit

##### Schrijfwijzen

* z

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /zɐ/ (Etsbergs)

#### Persoonlijk voornaamwoord

ze
* gemuteerde onbeklemtoonde nominatief van doe.

## Luxemburgs
##### Uitspraak

* IPA: /tsɛ/
* Geluid: ze (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* ze

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelhoogduitse ze

#### Voorzetsel

ze
* te; komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief
    «De Kaffi ass ze waarm fir ze drénken.»
       De koffie is te heet om te drinken.

#### Bijwoord

ze
* te; in grotere mate of hoeveelheid dan wenselijk is
    «De Kaffi ass ze waarm fir ze drénken.»
       De koffie is te heet om te drinken.

##### Schrijfwijzen

* zu

## Middelengels
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Angelsaksische sæ / sǣ

#### Zelfstandig naamwoord

se
* zee

##### Schrijfwijzen

| ce sæ se | sea see sei |

##### Overerving en ontlening

* Engels: sea
* Schots: se, see, sey, seye, sie
* Yola: zea, zee

## Nedersaksisch
#### Persoonlijk voornaamwoord

ze
* zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
* zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

##### Synoniemen

* zee
* sulie

##### Verwante begrippen

| ik, mien ie / iej / jy, joe hee / hij / hy, um heur ut | we / wie / wule / wulie / wy, ons |

## Nedersorbisch
##### Uitspraak

* IPA: /zɛ/

##### Woordafbreking

* ze

#### Voorzetsel

ze
* uit
* met

##### Schrijfwijzen

* z

## Pools
##### Uitspraak

* IPA: /zɛ/

##### Woordafbreking

* ze

#### Voorzetsel

ze
* uit
* met

##### Schrijfwijzen

* Oude schrijfwijze: s
* z

##### Antoniemen

* bez

#### Partikel

ze
* (spreektaal) ongeveer, rond

##### Schrijfwijzen

* z

## Saterfries
##### Uitspraak

* IPA: /zə/

##### Woordafbreking

* ze

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-West-Germaanse *si / *sī

#### Persoonlijk voornaamwoord

ze
* zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
* zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

##### Synoniemen

* ju
* jo

##### Verwante begrippen

| iek, mie du, die hie / er, him hier dät / et, dät | wie, uus jie, jou hier |

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /zɛ/
* Geluid: ze (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* ze

#### Voorzetsel

ze + genitief
* uit

##### Schrijfwijzen

* Oude schrijfwijze: se
* z

##### Antoniemen

* do

##### Paroniemen

* za
* že

#### Verwijzingen

* Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
* Příruční slovník jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

## Veluws
#### Persoonlijk voornaamwoord

ze
* zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
* zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

##### Synoniemen

* zee
* sulie

##### Verwante begrippen

| ik, mien jy, joe hee / hij / hy, um heur ut | we / wulie / wy |

## West-Vlaams
#### Bezittelijk voornaamwoord

ze
* zijn, z'n

## Yola
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelengelse seen

#### Werkwoord

ze
* zien

##### Schrijfwijzen

* sau
* zee
* zey
* zie