# achter
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: achter (hulp, bestand)
* IPA: / ˈɑxtər / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* ach·ter

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord via Middelnederlands achter van Oudnederlands ahter, in de betekenis van ‘voorzetsel’ aangetroffen vanaf 876

#### Voorzetsel

achter
* verder weg dan (gezien vanaf de spreker of anderszins)
*   * De zon gaat schuil achter de wolken.
* verborgen
    ▸ Het voelde bijna alsof er een diepere betekenis achter zat.
* aan de achterkant
*   * Bob zit voor zijn werk de hele dag achter de computer.
*   * Piet parkeert zijn auto achter de winkel.
* later in rangorde
*   * Toen stond PSV achter Ajax en Feyenoord in de eredivisie.
* in het laatste gedeelte
*   * Hij is achter in de vijftig.

##### Synoniemen

* lager dan

##### Antoniemen

* 1. voor

##### Hyponiemen

| daarachter driehoog-achter erachter | ginderachter groepachter hierachter | linksachter middenachter rechtsachter | van achter vanachter waarachter |

##### Afgeleide begrippen

| Achterdijk achteraan achteraandrijving achteraanzicht achteraf achterapostel achteras achterbak achterbaks achterban achterband achterbank achterbeen achterblijven achterbout achterbuurt achterdeel achterdek achterdenken achterdeur achterdocht achtereen achtereind achtereinde | achterflap achtergalerij achtergeblevens achtergestel achtergevel achtergrond achterhalen achterham achterhand achterheen achterhoede achterhoofd achterhouden achterhoudend achterhuis achterhut achterin achteringang achterkamer achterkant achterklap achterkleindochter achterkleinkind achterkleinzoon achterklep | achterklinker achterland achterlangs achterlaten achterlicht achterliggen achterliggend achterlijf achterlijk achterlijn achterlopen achterna achternaam achternamiddag achterneef achternicht achterom achterommetje achteronder achterop achterover achterpagina achterpand achterplan achterplecht | achterpoot achterruit achterschip achterspeler achterstaan achterstaand achterstag achterstand achterstel achterstellen achtersteven achtertuig achtertuin achteruit achteruitgang achtervoegen achtervolgen achtervolger achtervork achterwacht achterwege achterwerk achterwiel achterzak achterzijde |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* achter de schermen blijven
* aandacht weten te vermijden voor een belangrijke bijdrage die men levert
* achter de schermen kijken
* zien hoe alles in z'n werk gaat
* een stok achter de deur
* een dreigement om iets gedaan te krijgen
* iemand achter de broek zitten
* iemand aansporen
* iemand achter de vodden zitten
* iemand aansporen en activeren iets te doen
* iets achter de hand hebben
* iets ter beschikking hebben voor wanneer het nodig mocht zijn (bv nood)
* iets achter de knopen hebben
* iets is volbracht of voltooid
* nog niet droog achter de oren zijn
* nog niet volwassen zijn
* het achter de ellebogen hebben
* zich anders voordoen dan wie die is en niet te vertrouwen zijn
* [1] achter de coulissen kijkenkijken hoe een organisatie van binnen werkt
* [1] achter de geraniums zittenniet meer deelnemen aan het maatschappelijk leven
* [2] achter het net vissen
* [2] het paard achter de wagen spannen
* [2] schepen achter zich verbrandenopzettelijk onomkeerbare stappen zetten

##### Spreekwoorden

* achter de wolken schijnt de zon

##### Vertalingen
#### Bijwoord

achter
* prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord
*   * Hier zit meer achter.
* bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord
*   * Achterlaten: Hij liet een goed lopend bedrijf achter.
*   * Hij loopt achter met zijn werk, dus hij moet nog veel inhalen.

#### Gangbaarheid

* Het woord achter staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "achter" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ achter op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "achter" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Duits
##### Uitspraak

* IPA: /axtɐ/
* Geluid: achter (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* ach·ter

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Nedersaksische achter

#### Bijvoeglijk naamwoord

achter
* achter, achter-

##### Afgeleide begrippen

| achteraus Achterdeck Achterlast | achterlich achtern Achterschiff |

#### Hoofdtelwoord

achter
* onbepaald (zonder lidwoord) genitief van acht

##### Anagrammen

* eracht

## Fries
#### Voorzetsel

achter
* achter

## Limburgs
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /ɑ(x)(f)tɐ(r)/ (Etsbergs)

#### Voorzetsel

achter + accusatief/datief
* (Hooglimburgs) achter.
* (Hooglimburgs) na.
    «Achter vief oere, den aere 'ch bie dich.»
       Na vijf uur ben ik bij jou.

## Middelnederduits
#### Voorzetsel

achter
* achter; aan de achterkant

##### Overerving en ontlening

* Nedersaksisch: achter, ächter
** → Duits: achter

## Middelnederlands
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudnederlandse after

#### Voorzetsel

achter + datief / accusatief
* achter; aan de achterkant
* achter, na; later in rangorde
* na; in tijd volgend op

##### Schrijfwijzen

* acter
* after
* ager

##### Afgeleide begrippen

* achternoene

##### Overerving en ontlening

* Limburgs: achter
* Nederlands: achter
** Afrikaans: agter

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal (I)
* Vroegmiddelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal (II)
* Middelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Nedersaksisch
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelnederduitse achter

#### Voorzetsel

achter
* achter; aan de achterkant

##### Schrijfwijzen

* ächter

##### Overerving en ontlening

* → Duits: achter

## Oost-Fries
#### Voorzetsel

achter
* achter; aan de achterkant

## Veluws
#### Voorzetsel

achter
* achter

## West-Vlaams
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelnederlandse achter

#### Voegwoord

achter
* na

##### Afgeleide begrippen

* achterdoender
* achterjaor
* achternoene