# vos
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: vos (hulp, bestand)
* IPA: / vɔs / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* vos

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord via Middelnederlands vos van Oudnederlands fus, in de betekenis van ‘hondachtige’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

#### Zelfstandig naamwoord

de vos m
* (roofdieren) bepaald zoogdier, Vulpes vulpes , met bruinrode kleur en dikbehaarde staart
*   * In dit gebied zijn vossen losgelaten.
    ▸ Tot mijn opluchting zag ik dat het geen jonge beer, maar een grote vrouwtjescoyote was. Een soort kruising tussen een wolf en een vos.
* (scheikunde) (afkorting) afkorting voor 'Vluchtige organische stof' -> dichloorvos
* (afkorting) afkorting voor 'Vrouwen oriënteren zich op de samenleving' -> voscursus
* (kleding) bont van de vos, Vulpes vulpes
* (paardrijden) bruinrood paard
* (vlinders) benaming voor bepaalde bruinrode vlinders
* (bouwkunde) afdektop van een (rieten) puntdak (Nedersaksisch? verbastering van "vorst"?)
*   * De boerderij heeft een rieten dak met een rode (of blauwe) vos. 00
* (onderwijs) afkorting van voortgezet onderwijs voor senioren (onderwijs in Suriname)

##### Hyperoniemen

* [1] hondachtigen, roofdieren, zoogdieren, viervoeters, gewervelden, chordadieren, dieren

##### Verwante begrippen

| Afghaanse vos Bengaalse vos Darwins vos Kaapse vos Mexicaanse vos Patagonische vos | andesvos azaravos eilandvos grijze vos grootoorkitvos grootoorvos | jakhalsvos kitvos kortoorvos krabbenetende vos moervos poolvos san-joaquinkitvos | savannevos stadsvos steppevos woestijnvos zandvos zilvervos |
| berkenvos blauwvos brandvos dichloorvos (2) gehakkelde vos | goudvos grote vos (4) jakhalsvos kleine vos (4) kruisvos | oostelijke vos (4) patatvos rijnvos roodvos schoolvos sloddervos | slordevos swiftvos vliegende vos webcamvos zeevos zweetvos |

##### Afgeleide begrippen

| Voskamp Vossemeer vos-school vosaap vosachtig voscursus (3) vosgraszanger | voshaai voshengst voskleurig voskoesoe voskonijn voskuil vosleeuwerik | vosmangoest vosmerrie vospaard vosruin vosschool vossebelt vossenbes | vossenbont vossengat vossenhol vossenhuid vossenjacht vossenjong vossenklem vossenkop | vossenlintworm vossenpels vossenstaart vossenvel vostangare vosvalk voszanger voszegge |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Als de vos de passie preekt, boer pas op je kippen/ganzen.
* Een vos verliest zijn haren, maar niet zijn streken.
* Een sluwe vos.
* Kleine vossen bederven de wijngaard
* Men moet vossen met vossen vangen

##### Vertalingen
#### Werkwoord

vos
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van vossen
*   * Ik vos.
* gebiedende wijs van vossen
*   * Vos!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van vossen
*   * Vos je?

#### Gangbaarheid

* Het woord vos staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "vos" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie. (doorverwijspagina)
** vos als benaming voor bepaalde hondachtige zoogdieren
** vos als benaming voor bepaalde chemische stoffen

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ "vos" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* geluid

#### Zelfstandig naamwoord

vos
* (roofdieren) vos., Vulpes vulpes

## Frans
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /vo/

##### Woordafbreking

* vos

#### Bezittelijk voornaamwoord

vos mv (m en v)
* jullie, uw (bij bezitter in 2e persoon meervoud, voor woorden in het meervoud, zowel mannelijk als vrouwelijk), Vulpes vulpes
    «Parents, protégez vos enfants du danger!»
       Ouders, beschermt jullie kinderen voor het gevaar!
* uw, je (bij bezitter in 2e persoon enkelvoud, beleefdheidsvorm, voor woorden in het meervoud, zowel mannelijk als vrouwelijk), Vulpes vulpes
    «Madame, vos beaux yeux, me font mourir d'amour.»
       Mevrouw, uw mooie ogen laten mij sterven van liefde.

##### Opmerkingen

* Bij woorden die in het enkelvoud staan wordt votre gebruikt.
* Voor de 2e persoon meervoud kent het Frans geen afzonderlijke beleefdheidsvorm en bepaalt het verband van de tekst of vos met uw of jullie moet worden vertaald. In Frankrijk wordt de beleefdheidsvorm iets algemener gebruikt dan in het Nederlands, daardoor kan vos voor de 2e persoon enkelvoud soms ook beter met je worden vertaald en andersom.

## Latijn
##### Uitspraak

* IPA: /woːs/

#### Persoonlijk voornaamwoord

vōs
* jullie (nominatief van de tweede persoon meervoud), Vulpes vulpes
* jullie (accusatief van de tweede persoon meervoud), Vulpes vulpes