# er
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: er (hulp, bestand)
* IPA: / ɛr / (1 lettergreep), / ər / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* er

##### Woordherkomst en -opbouw

* Deels afkomstig van een oude genitief van het voornaamwoord het, deels een verzwakte vorm van daar, in de betekenis van ‘bijwoord van plaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1237

#### Bijwoord

er
* onbepaald bijwoord van plaats: ergens
*   * Er is honger.
* als locatief deel van een voornaamwoordelijk bijwoord vervangt het een persoonlijk voornaamwoord: het, ze
*   * Je kunt de bergen boven het (landschap) zien => Je kunt er de bergen boven zien.
* partitief onder weglating van van
*   * Hij heeft er drie van => hij heeft er drie.
* als inleiding van een onpersoonlijke lijdende vorm van overgankelijke werkwoorden
*   * Er werden veel broden gebakken.
* als inleiding van een onpersoonlijke lijdende vorm van inergatieve werkwoorden
*   * Er werd gelachen en gejoeld.

##### Afgeleide begrippen

| eraan erachter erachteraan eraf erbij | erbinnen erboven erbuiten erdoor erdoorheen erheen | erin erjegens erlangs ermede ermee erna | ernaar ernaartoe ernaast erom eromheen eromtrent eronder | erop erover errond ertegen ertegenaan ertegenover ertoe | ertussen ertussenuit eruit ervan ervandaan ervandoor ervoor |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Er Spaans aan toe gaan
* erg wild en rumoerig aan toe gaan
* Er als de kippen bij zijn
* er snel bij zijn
* Er als een zoutpilaar bij staan
* Er bekaaid vanaf komen
* Er de brui aan geven
* Er de kantjes vanaf lopen
* Zijn best niet doen
* Er een puntje aan kunnen zuigen
* er een voorbeeld aan kunnen nemen
* Er gaan veel makke schapen in een hok.
* wanneer iedereen rustig blijft, passen veel mensen in dezelfde ruimte
* Er gaat een dominee voorbij.
* in een gezelschap zwijgt iedereen plotseling
* Er geen doekjes om winden
* er voor uit komen zonder er om heen te draaien / direct zijn, de al dan niet onprettige waarheid zeggen
* Er geen gras over laten groeien
* direct iets doen
* Er geen touw aan vast kunnen knopen
* door de onduidelijkheid niet kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld
* Er geen woord tussen krijgen.
* er het hart van in zijn
* Er is een tijd van komen en een tijd van gaan
* Er is geen chocola van te maken
* niet te begrijpen
* Er is geen goed garen mee te spinnen.
* iemand die niet in staat is goed samen te werken
* er is geen kat
* Er is geen koe zo bont of er zit wel een vlekje aan.
* niets is perfect
* Er is geen pot zo scheef, of er past wel een deksel op.
* ook voor een minder mooi meisje is er een man te vinden
* Er is geen zalf aan te strijken
* ergens niets aan kunnen doen of geen enke zinvol advies mogelijk voor iemand
* Er kan geen luis over zijn lever lopen of hij reageert.
* Hij is lichtgeraakt.
* Er loopt een streep door
* [1] er niet aan kunnen
* [1] er niet aan uit kunnen
* Er met de pet naar gooien
* je doet niet je best
* Er met de pet niet bij kunnen
* het niet willen/kunnen snappen
* Er schuilt een addertje onder het gras.
* het lijkt mooi, maar pas op!
* Er verdrinken er meer in het glas dan in de zee.
* er gaan veel mensen dood door het drinken van alcohol
* Er warmpjes bij zitten
* veel geld hebben
* Er werden geen woorden gewisseld.
* Er zijn kapers op de kust.
* er zijn meer mensen die belangstelling hebben.
* Er zijn meer hondjes die fikkie heten
* er zijn meer mensen/etc. met dezelfde naam
* Er zijn vele wegen die naar Rome leiden.
* iets kan vaak op meerdere manieren gedaan/bereikt worden
* Er zit bij hem een steekje los
* die is niet helemaal goed bij zijn hoofd
* Er zonder kleerscheuren afkomen
* helemaal niets mankeren na een ongeluk
* er is niets aan te doen
* iets is vervelend maar het kan niet minder vervelend gemaakt worden
* er zit een mooie tijd aan te komen
* (er niet) over uit kunnen
* Als er een schaap over de dam is, volgen er meer.
* als er de eerste stap is gezet is het voor een ander niet moeilijk meer om die ook te maken en volgt de rest vanzelf
* Als twee honden vechten om een been, loopt de derde er mee heen.
* als twee personen ruzie hebben of er niet uit komen, kan een derde daarvan profiteren
* Beter er mee verlegen dan er om verlegen zijn
* beter te veel van iets hebben dan te weinig van iets hebben
* Daarvan gaan er dertien in een dozijn.
* iets heel gewoons
* De kantjes er vanaf lopen
* Zijn best niet doen
* Het bijltje er bij neerleggen
* er mee ophouden
* Het gaat er Hoeks en Kabeljauws aan toe
* Het hoge woord moet er uit.
* het moeilijke onderwerp waar iemand mee zit wordt uitgesproken
* Het is niet alles goud wat er blinkt.
* de dingen lijken mooier dan ze in werkelijkheid zijn; mooie verwachtingen kunnen weleens een addertje onder het gras verbergen
* Men noemt geen koe bont, of er is een vlekje aan.
* als er allerlei vervelende dingen worden verteld is er vast wel iets van waar
* Wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in.
* je kan het slachtoffer worden van je eigen snode plannen
* Zich er met Jantje van Leiden afmaken
* Onzorgvuldig zijn en weinig aandacht aan het werk besteden
* Zolang er leven is, is er hoop.
* er is altijd hoop, dus geef nooit op! ofwel: er is nog een klein beetje loop dat het nog kan veranderen als het ernstig is

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord er staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "er" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ er op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "er" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Deens
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /ˈæɐ̯/

##### Woordafbreking

* er

#### Werkwoord

er
* tegenwoordige tijd van være
    «En 26-årig mand er død, efter at han lørdag morgen blev ramt af et S-tog.»
       Een 26-jarige man is overleden nadat hij zaterdagmorgen werd aangereden door een sprinter.

## Duits
##### Uitspraak

* Geluid: er (hulp, bestand)
* Geluid: er (hulp, bestand)
* IPA: /ʔeɐ̯/

##### Woordafbreking

* er

#### Persoonlijk voornaamwoord

er
* hij

## Faeröers
##### Woordafbreking

* er

#### Werkwoord

er
* tegenwoordige tijd van vera
    «Noreg er kongsveldi.»
       Noorwegen is een monarchie.
    «Niðurlond ella Háland er kongaríki í Evropa.»
       Nederland of Holland is een koninkrijk in Europa.

## IJslands
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordafbreking

* er

#### Werkwoord

er
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd aantonende wijs bedrijvende vorm van vera

#### Werkwoord

er
* derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd aantonende wijs bedrijvende vorm van vera

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /ær/ (Etsbergs)

##### Woordherkomst en -opbouw

* Versteende mutatievorm van her (vgl. Nederlands hier)

#### Bijwoord

er
* hier

## Noors
##### Woordafbreking

* er

#### Werkwoord

er
* tegenwoordige tijd van være

## Nynorsk
##### Woordafbreking

* er

#### Werkwoord

er
* tegenwoordige tijd van vera

#### Werkwoord

er
* tegenwoordige tijd van vere

## Oezbeeks
#### Zelfstandig naamwoord

er
* echtgenoot

##### Schrijfwijzen

* Cyrillische transcriptie: эр.

## Zweeds
##### Woordafbreking

* er

#### Persoonlijk voornaamwoord

er
* jullie (voorwerpsvorm)

#### Bezittelijk voornaamwoord

er
* jullie