# pas

* Niet te verwarren met: pás

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: pas (hulp, bestand)
* IPA: / pɑs / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* pas

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘nationaliteitsverklaring’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1688
* In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: zo-even’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1669
* Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schrede’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265

#### Bijwoord

pas
* even tevoren.
*   * Ik heb pas de nieuwe plaat van mijn favoriete band gekocht.
* nog niet lang.
*   * Ik ben nog maar pas afgestudeerd.
* niet eerder dan.
*   * Die winkel gaat pas om half twee weer open.
    ▸ Pas na lange tijd was ik ontspannen genoeg om de fles te vullen.
* in nog hogere mate.
*   * Vind jij dat mooi? Dit is pas een mooi schilderij!

##### Synoniemen

* (even tevoren)
** net
* (nog niet lang)
** net
* (niet eerder dan)
** maar

##### Antoniemen

* onpas

##### Verwante begrippen

* daarnet, daarstraks, juist, zo-even, zojuist, zonet

##### Anagrammen

* sap
* spa

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Pas uit de dop komen

##### Vertalingen
#### Tussenwerpsel

pas
* om aan te geven dat men de beurt voorbij laat gaan.
*   * Ik kan geen goede zet doen. Pas!

#### Werkwoord

pas
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van passen
*   * Ik pas.
* gebiedende wijs van passen
*   * Pas!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van passen
*   * Pas je?

#### Zelfstandig naamwoord

de pas m
* het plaatsen van de ene voet voor de andere bij het gaan.
*   * Let op je passen en trap niet in die hondendrol!
* manier van lopen.
*   * Vertraag je pas eens zodat de rest van de groep kan volgen.
* door een overheid verkregen identiteitsbewijs.
*   * Laat je pas eens zien, onder de 18 jaar mag je hier niet binnen.
* doorgang tussen bergtoppen, waar men over de bergkam heen kan.
*   * Die pas voerde hen over de bergkam heen.
* (in België) (sport) schot naar een medespeler
*   * De voetballer geeft een pas naar zijn ploeggenoot.

##### Synoniemen

* (het plaatsen van de voet)
** schrede
** stap, voetstap
* (manier van lopen)
** tred
* (identiteitsbewijs)
** paspoort
* (doorgang tussen bergtoppen)
** bergpas
* (schot naar een medespeler)
** pass

##### Hyponiemen

| amandelpas bankpas bejaardenpas bergpas betaalpas bibliotheekpas bijtrekpas clubpas chauffeurspas | chippas danspas driepas drogerpas ganzenpas giromaatpas giropas grabbelpas kiezerspas | klantenpas looppas magneetpas mispas nansenpas paradepas pinpas plus-3-pas poespas | reispas schaatspas seniorenpas Sint-Bernhardpas skipas sorrypas stadspas stempas stormpas tankpas | u-pas veiligheidspas verlofpas vispas wandelpas waterpas wietpas zopas zorgpas zwembadpas |

##### Afgeleide begrippen

* pascontrole, pasfoto, pasgang, pashouder, pasjesmaatschappij, paskaart, paspoort

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Ergens bij te pas komen
* Geen pas geven
* Iemand de pas afsnijden
* Kwalijk te pas zijn
* Te pas en te onpas
* Van pas komen
       ∗ Zijn oude wolfshuid kwam goed van pas wanneer het werk in de pikzwarte ochtend begon met het verwarmen van het hout.

##### Vertalingen

$_{NietindeWoordenlijstNederlandseTaalvandeTaaluniealsbijvoeglijknaamwoord}$

#### Bijvoeglijk naamwoord

pas
* van de juiste grootte, passend
*   * Dat oude gordijn van mijn ouders is precies pas in onze nieuwe logeerkamer.
* waterpas
*   * Deze vloer ligt niet pas.

#### Gangbaarheid

* Het woord pas staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "pas" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* 1 2 3 "pas" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Bosnisch
#### Zelfstandig naamwoord

pas m
* (roofdieren) hond

## Extremeens
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Zelfstandig naamwoord

pas
* vrede

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Frans
##### Uitspraak

* IPA: /pɑ/
* Geluid: pas (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* pas

#### Zelfstandig naamwoord

pas m
* pas (het plaatsen van de voet)
* pas (manier van lopen)

#### Bijwoord

ne ... pas
* niet
    «Je ne fume pas.»
       Ik rook niet.

## Kroatisch
#### Zelfstandig naamwoord

pas m
* (roofdieren) hond

## Nedersaksisch
#### Bijwoord

pas
* pas

## Piëmontees
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Zelfstandig naamwoord

pas
* vrede

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Slowaaks
##### Uitspraak

* IPA: /pas/

#### Zelfstandig naamwoord

pas monbezield
* pas, paspoort; een door een overheid vergeven identiteitsbewijs

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /pa/

##### Woordafbreking

* pas

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Frans

#### Zelfstandig naamwoord

pas o
* (dans) pas, stap

##### Anagrammen

* psa

##### Typische woordcombinaties

* faux pas
* pas de deux
* pas de grâce
* pas de quattre

#### Verwijzingen

* Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

##### Uitspraak

* IPA: /pas/

#### Zelfstandig naamwoord

pas monbezield
* pas, paspoort; een door een overheid vergeven identiteitsbewijs
    «Platnost pasu nelze prodloužit.»
       De geldigheid van een paspoort kan niet verlengd worden.
* (sport) pas, pass; het overspelen van de bal tussen twee spelers van hetzelfde team
* (kaartspel) pas; een deelnemer aan een spel die aangeeft dat hij zijn beurt voorbij laat gaan
* (anatomie) taille
* (kleding) taille

##### Schrijfwijzen

* [4, 5]: pás monbezield

##### Hyperoniemen

* doklad monbezield, průkaz monbezield

##### Afgeleide begrippen

* pasový

##### Typische woordcombinaties

| cestovní pas monbezield – paspoort neplatný pas monbezield – ongeldig paspoort odebrat pas – het paspoort afnemen platný pas monbezield – geldig paspoort | předložit pas – het paspoort laten zien zbrojní pas monbezield – vuurwapenpas ztratit / ztrácet pas – het paspoort verliezen |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* Internetová jazyková příručka - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
* Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (1) (Tsjechisch)
* Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (2) (Tsjechisch)

#### Bijwoord

pas
* (kaartspel) pas; een deelnemer aan een spel die aangeeft dat hij zijn beurt voorbij laat gaan

##### Schrijfwijzen

* Oude schrijfwijze: pass

#### Verwijzingen

* Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

#### Werkwoord

pas
* informeel tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs van het imperfectieve werkwoord pást

##### Paroniemen

* bas
* pás monbezield
* pes mbezield

## Veluws
#### Bijwoord

pas
* pas