# boom

* Niet te verwarren met: Boom

## Nederlands
##### Uitspraak

(heteroniem)
* Geluid: [A] boom (hulp, bestand)
** IPA: / bom / (1 lettergreep)
* Geluid: [B] boom (hulp, bestand)
** IPA: / buːm / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* boom

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] erfwoord, in de betekenis van ‘houtachtig gewas’ aangetroffen vanaf 701
| afkomstig van: Middelnederlands: boom Oudnederlands: boum, bōm  Germaans: *baumaz Indo-Europees: *bhū- | Verwant in Germaans: Engels: beam (Angelsaksisch: bēam), Duits: Baum, (Oudhoogduits: boum), Fries: beam, bame (Oudfries: bām) |
* [B] van Engels boom
** [2] terug ontleend van Nederlands boom

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de boom m
* (plantkunde) een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft
    ▸ De meeste bomen komen voor in de tropen en subtropen. Per jaar worden er zo'n 15 miljard bomen gekapt. Daarvoor worden er slechts 5 miljard terug geplant.
    ▸ ‘De hele trail is aangelegd en geschikt voor paarden, nooit te steil, echt waanzinnig. Het pad gaat zelden rechtstreeks de berghelling op, er zijn telkens van die eindeloze haarspelden die zigzaggend de berg op en af gaan. Tja, dit stuk is inderdaad echt zwaar met al die omgevallen grote bomen.
* stok of buis waarmee een microfoon op de optimale locatie kan worden gehouden
* (zeilvaart) rondhout aan de onderkant van een langsgetuigd zeil, anders dan de giek
* (scheepvaart) een stok waarmee een schip voortbewogen kan worden
* (bouwkunde) zijkant van een trap of ladder waar de treden of sporten aan bevestigd zijn
* (informatica) een abstracte datastructuur gelijkend op [1]
* (informeel) lang gesprek
*   * Een boom over iets opzetten.

##### Synoniemen

* [2] hengel
* [4] vaarboom

##### Hyponiemen

| Chinese vernisboom Europese netelboom Lindeboom Mantsjoerijse kurkboom Peruaanse rinkelboom aalbessenboom aardbeiboom aardbeienboom abrikozenboom acajouboom achterboom adoptieboom affuitboom afstootboom ahornboom akerboom amandelboom amberboom anattoboom anna paulownaboom annapaulownaboom apenboom apenbroodboom appelboom appelsienenboom arganboom artsenijboom avocadoboom azijnboom babyboom balataboom balsaboom balsemboom banaanboom bananenboom baniaanboom banianeboom baobabboom belboom berkenboom beslisboom beslissingsboom bessenboom beukenboom bierboom binnenboom bioscoopboom birambiboom bloedboom bloesemboom bodhiboom boletriboom bonenboom bonsaiboom borstboom bosboom bovenboom brazielboom broodboom buikboom buksboom busboom cacaoboom canadaboom cashewboom categorieboom cederboom cipressenboom citroenboom citrusboom condoomboom dadelboom dennenboom disselboom dividiviboom djatiboom doodsbeenderenboom doornboom draaiboom drakenbloedboom eijkelboom eikelboom eikenboom essenboom eucalyptusboom familieboom fluweelboom fruitboom gaffelboom gareelboom garoeboom geldboom geleiboom geslachtsboom gifboom gomboom granaatappelboom granaatboom grasboom grendelboom grenenboom grensboom groenhartboom haagboom haalboom haarboom handboom hangboom harsboom havenboom hazelnootboom hazelnotenboom hefboom hemelboom hoepelhoutboom honingboom iebenboom iepenboom ignatiusboom ijvenboom inruilboom jagerboom jeneverboom johannesbroodboom judasboom kabelboom kafferboom kajapoetboom kalebasboom kamferboom kanarieboom kaneelboom kanonskogelboom kantboom kapokboom kasjoeboom kastanjeboom katoenboom kauwgomboom kenepaboom kennisboom kerrieboom kersenboom kerstboom kesambiboom keurboom kinaboom kinderboom klapperboom klappertjesboom klaverboom klimboom klokhuisboom kluiverboom knippaboom knoflookboom knooptafelboom knotboom koesambiboom koffieboom kokerboom kokosboom kokosnotenboom koortsboom kopboom koraalboom krallenboom krapboom kriekenboom kruidnagelboom kuisboom kunstboom kurkboom laadboom laagstamboom laanboom ladderboom lakboom langenboom lantierboom lataanboom latierboom laurierboom leiboom lemmetjeboom lepelboom | levensboom lindeboom lokusboom loofboom lotusboom luiteboom maalboom mahokboom mahonieboom mammoetboom mangoboom mangroveboom manjaboom manzanillaboom manzenilleboom maripaboom mastboom mastiekboom meiboom meloenboom mierenhoutboom mispelboom mistelboom mizerieboom moerbeiboom moppeboom mozesboom muskaatboom naaldboom nagelboom nestboom netelboom nooteboom nootmuskaatboom notenboom oepasboom oerwoudboom okkernotenboom olieboom olijfboom onderboom ooftboom opaboom oprijboom oranjeboom orleaanboom overwegboom paasboom pagodeboom palmboom pantoffelhoutboom paternosterboom peperboom peperwortelboom perenboom persboom perzikboom perzikenboom pijnboom pimentboom pindakaasboom pisangboom plaanboom ploegboom pommerakboom pruikenboom pruimenboom purperhoutboom reizigersboom reuzenboom ricinusboom riemhoutboom rozenboom rozenhoutboom rubberboom sandelboom sapotilleboom savelboom schaduwboom scharrelboom schellenboom schippersboom schrootboom schubappelboom schubboom schutsboom sebestenboom senilboom seringenboom shutterboom sierboom sinaasappelboom slagboom slijmappelboom sluitboom sneeuwklokjesboom snoerboom sonic boom sorbeboom spalierboom sparrenboom speelboom spekboom spijkerboom spijkerhoutboom spoorboom sporkeboom spuitboom staalboom staartboom stalboom stamboom stekelboom sterappelboom stinkboom stoetboom storaxboom sukadeboom syntaxisboom tamarindeboom tambalakokboom tandenborstelboom taxusboom teakboom telefoonboom terpentijnboom theeboom tolboom tonkaboom trapboom treurboom trommelstokkenboom trompetboom tulpenboom vaantjesboom vaarboom vangboom venijnboom vijgenboom viltboom visgifboom vleesboom vlierboom vredesboom vrijheidsboom vruchtboom vuilboom waaiboom waardboom wagenboom walnootboom walnotenboom wandelboom waroeboom wasboom waterboom weesboom weichselboom wendelboom wensboom wereldboom wervelboom weversboom wielboom wierookboom wilgenboom windboom woestijnboom wolboom wonderboom wonderolieboom wortelboom zakdoekenboom zakdoekjesboom zandkokerboom zavelboom zeepboom zeepnotenboom zegelboom zeilboom zevenboom zilverboom zuurzakboom zwaaiboom zwelkenboom zwepenboom zwierboom |

##### Afgeleide begrippen

| Aziatische boompad Aziatische boomwurger Charles' boomvink Indiase boomvogelspin Sumatraanse boomekster blauw boomvorkje bleek boomvorkje bogaard bombardeer boomspin bomen bomenbestand bomendijk bomendoder bomengroep bomenkap bomenkiller bomenlaan bomenrij bomenstichting bomentuin bomenwacht bomenwerkgroep bomig boogaard boom-zaagspinnendoder boomaanplant boomachtig boomadders boomagaat boomananas boombakstag boombal boombank boombast boombestand boombezetter boomblad boomblauwtje boomboa boomboor boombox boombrand boombrug boomcar boomchirurg boomchirurgie boomcultus boomdiagram boomdirk boomeekhoorn boomeekhoorns boomekster boomfruit boomgaard boomgekko boomgeld boomgewas boomgierzwaluw boomgierzwaluwen boomgors boomgrendel boomgrens boomgroep boomhagedis boomhakker boomhazelaar boomhazelwormen boomhei boomheide boomhoek boomhoen boomhof boomholte boomhommel boomhop boomhoppen boomhout boomhuis boomhut boomjaar | boomjager boomkangoeroe boomkangoeroes boomkanker boomkap boomkat boomkenner boomkever boomkikker boomkikkers boomkikvors boomkist boomklever boomklevers boomklimmen boomklimmer boomklipdas boomklipdassen boomklok boomkluit boomknobbelspin boomkoekoekshommel boomkor boomkreeft boomkrekel boomkroon boomkruin boomkruiper boomkunde boomkwartel boomkweker boomkwekerij boomkwikstaart boomlaag boomladder boomlang boomleeuwerik boomleguaan boomloos boomloper boomlopers boomluis boommaker boommarkt boommarter boommast boommeester boommeloen boommes boommeter boommetselbij boommier boommiereneter boommiereneters boommos boommuis boommuizen boommus boomnimf boomorchidee boompaal boompartij boompieper boompioen boomplanter boomrat boomrenspin boomrijk boomrijp boomrijps boomrijstrat boomring boomsalamander boomschaar boomschijf boomschoot boomschors boomschorsvlieg boomschubdier boomsikkelwants | boomskinken boomslak boomslang boomslankmier boomslaper boomsluiten boomsluiter boomsmient boomsnavelmos boomsoort boomspanner boomspiegel boomspin boomspitsmuistenrek boomsprinkhaan boomspruit boomstam boomstekelrat boomstekelvarken boomsterk boomsterretje boomstronk boomstructuur boomsuiker boomtak boomteelt boomtimalia boomtomaat boomtop boomtouw boomtronk boomvalk boomvaren boomvarens boomveil boomverzorger boomverzorging boomvilla boomvink boomvisserij boomvogelspin boomvormig boomvors boomvrucht boomwachter boomwagen boomwal boomwants boomweide boomwoning boomwortel boomwurger boomzaad boomzaag boomzakspin boomzebraspin boomzesoog boomzijde boomzit boomzwaluw boomzwam boomzwamkevers cryptische boomjager de kat uit de boom kijken een boom van een vent eenkleurige boomjager geboomte gekroonde boomgierzwaluw gekuifde boomgierzwaluw gestreepte boomjager groene boompython grote boomspanner grote boomvink kleine boomgierzwaluw kleine boomvink paarse boomvogelspin rosse boomekster veelkleurige boomspin vegetarische boomvink vliegende boomstekelrat |

##### Verwante begrippen

* [1] plant, stam, boomtop, kerstboom, boomkap
* [2] microfoon
* [3] rondhout, langsgetuigd, zeil, giek
* [4] schip

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] als een blad aan een boom veranderenopeens heel anders zijn, zich heel anders gaan gedragen
* [1] botertje aan de boomprobleemloos
* [1] botertje tot de boomprobleemloos
* [1] de kat uit de boom kijken
* [1] door de bomen het bos niet meer ziendoor een overvloed aan informatie het overzicht verliezen
* [1] een boom van een vent
* [1] een dood paard aan een boom (vast)bindente voorzichtig zijn
* [1] hij kan me de boom inik trek me niets van zijn opvatting aan

##### Spreekwoorden

* [1] aan de vruchten kent men de boomje kunt alleen iemand echt leren kennen door de dingen die doet en de manieren waarop iemand dingen aanpakt (zie Matteus 7:17-18)
* een appel valt niet ver van de boom
* [1] een appel valt niet ver van de boomkinderen vertonen het gedrag van hun ouders
* [1] hoge bomen vangen veel wind.bekende/belangrijk mensen of met een hoge functie krijgen sneller commentaar of kritiek
* [1] men moet de boom buigen als die jong is.goede gewoonten kunnen het beste al jong worden aangeleerd
* [1] men moet geen oude bomen verpoten/verplaatsenhet is beter oude mensen in hun vertrouwde omgeving te laten

##### Vertalingen
#### Werkwoord

[A] boom
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van bomen
*   * Ik boom.
* gebiedende wijs van bomen
*   * Boom!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van bomen
*   * Boom je?
boom
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van boomen
*   * Ik boom.
* gebiedende wijs van boomen
*   * Boom!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van boomen
*   * Boom je?

#### Zelfstandig naamwoord

[B] de boom m
* sterke toename

#### Gangbaarheid

* Het woord boom staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "boom" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "boom" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Weblink bron “'Drie biljoen bomen op aarde'” (3 september 2015) op nu.nl
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* IPA /buə̯m/ geluid

#### Zelfstandig naamwoord

boom
* (plantkunde) boom; een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

## Engels
#### Zelfstandig naamwoord

boom
* (zeilvaart) giek, hout of buis aan de onderkant van het grootzeil
* boem, geluid van een explosie.
* (economie) periode van hoogtij in de economie, sterke hoogconjunctuur.
* stok of buis waarmee een microfoon op de optimale locatie kan worden gehouden.

## Middelnederlands
#### Zelfstandig naamwoord

boom
* (plantkunde) boom; een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

## Nedersaksisch
##### Woordafbreking

* boom

#### Zelfstandig naamwoord

boom
* (plantkunde) boom; een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

##### Schrijfwijzen

* Baum
* Boom

##### Hyperoniemen

* plaante / Plant

#### Meer informatie

* nds:Boom
* nds-nl:Boom

## Stellingwerfs
##### Woordafbreking

* boom

#### Zelfstandig naamwoord

boom
* (plantkunde) boom; een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

##### Hyperoniemen

* plaante

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## West-Vlaams
#### Zelfstandig naamwoord

boom
* (plantkunde) boom; een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.