# nacht

* Niet te verwarren met: Nacht

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: nacht (hulp, bestand)
* IPA: / nɑxt / (1 lettergreep)
** (Noord-Nederland): /nɑχt/
** (Vlaanderen, Brabant): /nɑxt/
** (Limburg): /nɑx/

##### Woordafbreking

* nacht

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘de tijd als de zon onder is’ voor het eerst aangetroffen in 901
| afkomstig van: Middelnederlands: nacht Oudnederlands: naht Germaans: *nahts Indo-Europees: *nókʷts | Dit woord kent vele verwanten, wat niet in de laatste plaats vanuit de verre gemeenschappelijke oorsprong kan worden verklaard (zie het vak hiernaast) Verwant in Germaans: West: Engels: night (Angelsaksisch: niht, neaht, neht), Duits: Nacht, (Oudhoogduits: naht), Fries: nacht (Oudfries: nacht) Noord: Zweeds/Noors: natt, (Oudnoords: nátt), Deens: nat, IJslands: nótt, Faeröers: nátt Oost: Gotisch: nahts Andere verwantschappen: Oudgrieks: nuks, Latijn: nox, Frans: nuit |

#### Zelfstandig naamwoord

de nacht m
* (tijdrekening) de tijd tussen zonsondergang en zonsopkomst
*   * Sommige dieren zijn actief in de nacht in plaats van overdag.
    ▸ Dit zou toch niet mijn laatste nacht op aarde worden? Met zeven andere hikers zou ik de nacht in deze piepkleine ruimte van drie bij drie meter moeten doorbrengen.
    ▸ 'Als je zo midden in de nacht naar beneden springt met een parachute, ja ik weet er niets van, maar ik neem aan dat het midden in de nacht moet zijn, dan ben je toch enorm bang?'Hij verzekerde haar dat hij niet bang zou zijn.
* (tijdrekening) de tijd tussen het naar bed gaan en het opstaan.
*   * In de loop van de nacht neemt de hoeveelheid diepe slaap af en nemen lichte slaap en droomslaap toe.
* (tijdrekening) de tijd tussen 12 uur 's nachts en 6 uur 's ochtends

##### Hyponiemen

| 's nachts Bartholomeusnacht Duizend-en-een-nacht Kerstnacht Kristallnacht aprilnacht augustusnacht bruidsnacht cultnacht decembernacht detectivenacht eergisternacht februarinacht gisterennacht gisternacht goedenacht goeienacht hedennacht huwelijksnacht januarinacht | julinacht juninacht kerkennacht kerstnacht koningin van de nacht koninginnenacht koningsnacht kutnacht liefdesnacht luilaknacht maannacht maartnacht meinacht middernacht midwinternacht midzomernacht millenniumnacht morgennacht museumnacht nanacht | nieuwjaarsnacht novembernacht oktobernacht onheilsnacht oudejaarsnacht oudjaarsnacht paasnacht poolnacht rampnacht schout-bij-nacht septembernacht sterrennacht stormnacht tropennacht vannacht verkiezingsnacht voornacht vriesnacht walpurgisnacht woestijnnacht |

##### Afgeleide begrippen

| Cubaanse nachthagedis bij nacht en ontij bruine nachtboomslang dag-en-nachtevening dag-en-nachtritme eennachtsijs evennachtslijn gestekelde nachtwolfspin gewone nachtwolfspin grote nachtwolfspin nachtaanval nachtaap nachtaapje nachtaapjes nachtactief nachtangst nachtapotheek nachtarbeid nachtasiel nachtbel nachtbeugel nachtblaker nachtblauw nachtblind nachtbloem nachtboot nachtbraken nachtbril nachtburgemeester nachtbus nachtcactus nachtcafé nachtclub nachtcrème nachtdetentie nachtdialyse nachtdienst nachtdier nachtdiscipel nachtduik nachtelijk nachtenlang nachtevening nachtfilm nachtgast nachtgat nachtgedierte nachtgelegenheid nachtgevlogen nachtgewaad nachtgezicht nachtglas nachtgoed nachthaai nachthagedissen nachthal nachthemd nachthemel nachthok nachthokko nachthoofd nachthoreca nachthuis nachtjager nachtjapon nachtjongerenwerker | nachtkaars nachtkant nachtkast nachtkastje nachtkat nachtkijker nachtkledij nachtkleding nachtkleed nachtklok nachtkluis nachtkoekoeksbloem nachtkoor nachtkus nachtkwartier nachtlamp nachtlawaai nachtleger nachtlens nachtleven nachtlicht nachtlogies nachtloper nachtlucht nachtlus nachtmaal nachtmanager nachtmarkt nachtmens nachtmerrie nachtmis nachtmode nachtmuts nachtmuziek nachtnet nachtnorm nachtopenstelling nachtopname nachtopvang nachtorchis nachtouder nachtpapegaai nachtparel nachtpauwogen nachtpauwoog nachtpendel nachtpermissie nachtpit nachtploeg nachtpon nachtportier nachtpreventie nachtprogramma nachtprogrammering nachtraaf nachtradio nachtrapport nachtrechtbank nachtrecord nachtregime nachtreiger nachtreis nachtrestaurant nachtrichelkaak nachtrijverbod nachtrit | nachtritme nachtrok nachtronde nachtrust nachtscène nachtschabbe nachtschade nachtschadefamilie nachtschaduw nachtschot nachtschuit nachtsein nachtsilene nachtskink nachtslot nachtspel nachtspiegel nachtspook nachtstapper nachtstroom nachttafel nachttarief nachttemperatuur nachttraining nachttrein nachttweet nachtuil nachtuur nachtvaart nachtverblijf nachtvergunning nachtverhaal nachtverpleegster nachtvlieg nachtvliegen nachtvlieger nachtvliegeren nachtvlinder nachtvlucht nachtvogel nachtvoorstelling nachtvorst nachtvrijen nachtwaak nachtwacht nachtwachter nachtwake nachtwaker nachtwandeling nachtwerk nachtwerker nachtwind nachtwinkel nachtwinkelier nachtwolfspin nachtzaak nachtzalmen nachtzicht nachtzijde nachtzoen nachtzuster nachtzwaluw nachtzwaluwen nachtzwerver nachtzweten vernachten |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Bij nacht en ontij (werken/zijn)
* Bij nacht zijn alle katten grauw
* Komen als een dief in de nacht
* Niet over één nacht ijs gaan
* Zo lelijk als de nacht

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord nacht staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "nacht" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "nacht" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Om een stilistisch effect te bereiken wordt nacht echter soms ook vrouwelijk gebruikt: De nacht werpt haar schaduwen vooruit e.d., (De breekbare schoonheid van kathedraal van Reims, 17 januari 1990, Digibron) Opmerkelijk is verder dat de meeste verwante woorden in andere Indo-Europese talen uitsluitend vrouwelijk zijn.
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Blauwe ster” (2016), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628265
* ↑ Slapen, Medicinfo
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Fries
#### Zelfstandig naamwoord

nacht
* (tijdrekening) nacht

## Zeeuws
#### Zelfstandig naamwoord

nacht
* (tijdrekening) nacht