# libel
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: libel (hulp, bestand)
* IPA: / liˈbɛl / (2 lettergrepen)
** (Noord-Nederland): /li.ˈbɛɫ/
** (Vlaanderen, Brabant): /li.ˈbɛɫ/
** (Limburg): /li.ˈbɛl/

##### Woordafbreking

* li·bel

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A 1] van Neolatijn libellula zn "waterpasje" (omdat de vorm van de larven aan een Romeins waterpas deed denken), in de betekenis van ‘insect’ aangetroffen vanaf 1761
* [A 2] van Latijn libella zn "waterpas", in de betekenis van ‘waterpas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1826
* [B] via Middelnederlands libelle en misschien Frans libelle van laat Latijn libellus "boekje, smaadschrift", in de betekenis van ‘schotschrift’ aangetroffen vanaf 1424

#### Zelfstandig naamwoord

de libel v / m
* (dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Odonata , netvleugeligen met een lang achterlijf
    ▸ Niet zonder trots showt de boswachter open plekken, „corridors”, waar insecten, reptielen en amfibieën profijt van trekken, zoals de libel en de hagedis.
* (gereedschap) onderdeel van een waterpas in de vorm van een met vloeistof gevuld buisje met een luchtbel, gebruikt om een zuiver horizontale stand vast te stellen
    ▸ „Hiermee kun je zien of iets recht is. Als dat zo is, zit het belletje midden in de libel.” Anna legde de waterpas op de vlakke werkbank.
* 1. Een libel op een takje.
* 2. De libel van een waterpas.

##### Synoniemen

* libelle (uitspraakvariant)

##### Hyperoniemen

* [1] dier
** geleedpotige
*** insect
* [2] waterpas

##### Hyponiemen

* [1] zie de categorie: Libellen in het Nederlands
* [1] heidelibel, vuurlibel

##### Verwante begrippen

* [1] waterjuffer

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[B] het libel o
* publicatie waarin iets of iemand spottend wordt bekritiseerd
    ▸ John Adams was enthousiast over het pamflet: ‘Ik beschouw de publicatie van dit libel als een bewijs dat (…) er een partij is die gewonnen is voor de democratische beginselen’.
* 1. Een bekende libel over koning Willem III .

##### Synoniemen

* libelle (uitspraakvariant)
* schotschrift, smaadschrift, pamflet, vlugschrift

#### Gangbaarheid

* Het woord libel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "libel" herkend door:
| 77 % | van de Nederlanders; |
| 84 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ libel (insect) op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 3 "libel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ libel (waterpas) op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ libel (smaadschrift) op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Weblink bron Arjen Schreuder “Een ‘gaatje in het bos’ en de grove den keert terug” (24 april 2019) op nrc.nl
* ↑ Weblink bron Afra Beemsterboer “Met de stroom mee”, e-book (2020), Zomer & Keuning, Utrecht, ISBN 9789020538144, hfst. 5
* ↑ Weblink bron Martin van Os van den Abeelen “Hollands krediet voor VS” (2 november 2016) op g-geschiedenis.eu
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be