# spannen
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: spannen (hulp, bestand)
* IPA: / ˈspɑnə(n) / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* span·nen

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘strak trekken, vastmaken aan’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1091

#### Werkwoord

spannen
* overgankelijk onder trekkracht brengen
*   * Hij spande een paar waslijnen tussen zijn tentstokken.
* overgankelijk (Vroegnieuwnederlands) het werkwoord behoorde tot klasse 7 en de verleden tijd was spien
    «⧖ Ende mettien was daer een schotter dye hiet Casin, dye welcke spien eenen cruysboghe en schoot met eenen ghevenijneirden careele naer den Graue Willem, ende gherochtene in sine schoudere seere diepe, so datmene moest wech leeden, van welcker quetsuere hi starf binnen.vij.daghen daer naer.»En samen met hen was er een schutter, Casin genaamd, die een kruisboog spande en een vergifitigde pijl naar graaf Willem schoot en hem zeer diep in zijn schouder trof, zodat men hem weg moest voeren, van welke verwonding hij binnen zeven dagen daarna stierf.

##### Hyponiemen

| aanspannen afspannen bespannen | inspannen omspannen onderspannen | ontspannen opspannen overspannen samenspannen | tegenspannen uitspannen verspannen voorspannen |

##### Afgeleide begrippen

| gespan spanader spanband spanbeton spanbroek spandienst spandoek | spandraad spanfiets spangeschut spanhout spanjool spanketting spankracht | spanlaken spanlijn spanling spanner spanning spanplaat spanraam spanrib | spanschroef spantang spanvisserij spanwartel spanwijdte spanzaag spanzeil weerspannig |

##### Verwante begrippen

* nauwer aanhalen, optuigen, opwinden, strekken, tuigen, uitrekken

##### Uitdrukkingen en gezegden

* de kroon spannen
* het paard achter de wagen spannen

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de spannen mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord span
* meervoud van het zelfstandig naamwoord spanne

#### Gangbaarheid

* Het woord spannen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "spannen" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "spannen" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ spannen op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Weblink bron “Dits die Excellente Chronijcke van Vlaenderen” (1531)
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Duits
##### Uitspraak

* IPA: /ʃpanən/, /ʃpann̩/
* Geluid: spannen (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* span·nen

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelhoogduitse spannen

#### Werkwoord

spannen
* spannen

##### Afgeleide begrippen

| abspannen aufspannen ausspannen entspannen Gespann | Spannbeton Spannung Spannweite überspannen |

##### Paroniemen

* spanen
* spinnen

## Fries
#### Zelfstandig naamwoord

spannen mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord span

## Luxemburgs
##### Uitspraak

* IPA: /ʃpɑnən/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudhoogduitse spinnan

#### Werkwoord

spannen
* spinnen; een lange draad vervaardigen door enkele vezels in elkaar te vervlechten
* spinnen; (van katten) een snorrend geluid maken, snorren

##### Verwante begrippen

* Spann

## Middelengels
##### Uitspraak

* IPA: /spanən/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelengelse spannan

#### Werkwoord

spannen
* wikkelen, omwinden
* pakken, grijpen

##### Overerving en ontlening

* Engels: span

## Middelnederduits
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudsaksische spannan

#### Werkwoord

spannen
* spannen

##### Schrijfwijzen

* spennen

##### Overerving en ontlening

* Nedersaksisch: spannen

## Middelnederlands
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudnederlandse *spannan

#### Werkwoord

spannen
* spannen

##### Schrijfwijzen

* spennen

##### Overerving en ontlening

* Limburgs: spanne
* Nederlands: spannen

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal
* Middelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Nedersaksisch
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelnederduitse spannen / spennen

#### Werkwoord

spannen
* spannen

## Westfaals
#### Werkwoord

spannen
* (Zuidwestfaals) spannen