# elementair
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: elementair (hulp, bestand)
* IPA: / ˌeləmɛnˈtɛːr / (4 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* ele·men·tair

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Frans élémentaire, op te vatten als afgeleid van element met het achtervoegsel -air; in de betekenis van ‘fundamenteel’ voor het eerst aangetroffen in 1810

#### Bijvoeglijk naamwoord

* de beginselen of grondslagen betreffend of omvattend
*   * In deze elementaire cursus natuurkunde worden de wetten van Newton behandeld.
*   * Het demonstratierecht, drukt de minister van Binnenlandse Zaken de aanwezigen op het hart, is „een elementair onderdeel” van onze democratie. Juist dat „hele kleine minderheden” zich hier vrij kunnen uiten, „onderscheidt ons van autoritaire landen”.
*   * Sommige organisaties verzuimen zelfs de meest elementaire voorzorgsmaatregelen te nemen, terwijl daarmee „incidenten voorkomen hadden kunnen worden en schade beperkter had kunnen zijn.”
* (natuurkunde) de kleinst denkbare hoeveelheid of omvang hebbend
*   * Het standaardmodel model beschrijft zeventien elementaire deeltjes: deeltjes die niet zijn op te splitsen in andere. Ze zijn de bouwstenen van alles om ons heen.
*   * Lang, heel lang geleden, enkele miljoensten van een seconde na de oerknal, bestond het heelal voor heel even uit een hete soep van elementaire deeltjes genaamd quarks en gluonen. Deze elementaire soep had een temperatuur van honderden biljoenen graden Celsius.
* (scheikunde) de chemische elementen betreffend, als (zuiver) chemisch element
*   * Voor een goede omzetting van ammonium in elementair stikstof is dus nodig dat de beide verschillende milieus in elkaars onmiddellijke nabijheid bestaan.

##### Verwante begrippen

* [1] beginsel
* [1] grondslag

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord elementair staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "elementair" herkend door:
| 97 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ elementair op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "elementair" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Laarhoven, K. Burgemeester moet in ‘vredestijd’ uitzoeken waar de pijn zit (6 september 2019) op website: nrc.nl; geraadpleegd 2019-09-11
* ↑ Berkhout, K. ‘Nederland is kwetsbaar voor cyberaanvallen’ (12 juni 2019) op website: nrc.nl; geraadpleegd 2019-09-11
* ↑ Schenk, D. Meeste materie is nog verborgen na een eeuw meten (3 augustus 2018) op website: nrc.nl; geraadpleegd 2019-09-11
* ↑ Schenk, D. Wetenschappers brouwen de spetters van de oersoep (17 mei 2018) op website: nrc.nl; geraadpleegd 2019-09-11
* ↑ Boers, P.C.M. & C.M. Visser "Vermindering van de stikstofbelasting: een middel om de eutrofiëring van plassen en meren te bestrijden?" in: H$_2$0 jrg. 23 nr. 12 (1990) Stichting H$_2$O, Rijswijk; p. 315 kol. 3; geraadpleegd 2019-09-11
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be