# gender

* Niet te verwarren met: Gender

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: [A]. génder (hulp, bestand)
** IPA: / ˈɣɛndər / (2 lettergrepen); /ˈdʒɛndər/
* Geluid: [B]. gendér (hulp, bestand)
** IPA: / ɡənˈdɛr / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* gen·der

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A]: van Engels (VS) gender, in de betekenis van ‘het geheel van sociale en culturele kenmerken van een sekse’ aangetroffen vanaf 1971 (zie vindplaats hieronder)
* [B]: van Indonesisch gender

#### Zelfstandig naamwoord

[A] het génder o
* (sociologie) geheel van sociale en culturele kenmerken die maatschappelijk worden gekoppeld aan een bepaalde sekse
    ▸ Deze groepen zetten zich niet in voor de gewenste positieverbetering van vrouwen „maar bepleiten vooral hun rol als echtgenote, moeder en zorgaanbieder", schrijven Van Mierlo, Pronk en Melkert. In het kielzog van de Heilige Stoel boycotten een aantal landen alle tekstvoorstellen voor gelijke rechten en kansen in het Peking-slotdocument. Het is de groep zelfs gelukt een centraal woord voor een vrouwenconferentie als 'gender' (onvertaalbare Engelse term voor machtsverschillen tussen mannen en vrouwen, red.) in het concept-document 'tussen haakjes' te zetten.
    ▸ ⧖ Heel langzaam was hun duidelijk geworden dat dit boek allerlei mogelijkheden bood voor "gender history". "Gender" is een sociologische term, waarmee die aspecten van de sexe worden aangeduid die cultureel bepaald zijn, zoals kleding, taalgebruik en lichaamshouding. Iemands sexe is biologisch bepaald, de gender wordt gevormd door opvoeding en sociale omgeving.
    ▸ „Het moeilijke is dat je er geen andere woorden voor hebt. Je hebt wel begrippen als animus-anima, yinyang en gender, maar die hele cultuur zit er toch zo omheen, die ideologie zit zo vast dat het ook moeilijk is deze begrippen los te zien van man-zijn en vrouw-zijn. Dat is zo waanzinnig verweven dat je haast niet kunt zeggen in hoeverre die dingen eigen zijn aan de seksen.
    ▸ Gender is zowel sociaal als biologisch. „Gender is namelijk alles wat een mens bepaalt als behorend tot een van de „twee" seksen, tot de manier van spreken, lopen en kijken toe" schrijft dr O. M. de Vaal in zijn boek „Man of Vrouw? Dilemma van de transseksuele mens" (in 1971 verschenen bij de Wetenschappelijke Uitgeverij)

##### Hyponiemen

* transgender

##### Afgeleide begrippen

| genderbeleid genderbenden genderbender genderbewustzijn genderbureau gendercoach genderdivers genderdysforie genderemancipatie genderexpressie genderfluïde | genderfluïditeit gendergebonden gendergelijkheid gendergerelateerd gendergeschil gendergevoel genderidentiteit genderklacht genderkliniek genderkloof gendermarketing | genderneutraal genderneutraliteit gendernormatief genderongelijkheid genderontwikkeling genderrol genderstereotiep genderstudie genderstudies gendervariantie gendervariatie genderverschil |
* androgynie

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[B] de gendér m
* (muziek) slaginstrument met metalen staven die verschillende klanken voortbrengen
    ▸ De zowel in elektronica als gamelan ontwikkelde Jos Janssen had in de kraton van Solo het geluid gemeten van een erg mooi klinkende gender, een instrument van veertien toetsen met klankbuizen onder iedere toets.
    ▸ De gender is even als de gambang een schuitvormige bak, een soort harmonica, waarvan de toetsen evenwel van metaal zijn.

##### Verwante begrippen

* gamelan

#### Gangbaarheid

* Het woord gender staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gender" herkend door:
| 86 % | van de Nederlanders; |
| 89 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ gender op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Weblink bron Berger, Barbara. Zorgen over vrouwenconferentie in China, (19-05-1995) in: dagblad Trouw, Meppel
* ↑ Weblink bron Miriam Krekel Een meisje loos: De traditie van de vrouwelijke travestie (13-06-1989) in: NRC Handelsblad, Rotterdam
* ↑ Weblink bron Van der Putten, Ginneke. Els Blok, politicologe, feministe, handleeskundige (05-11-1988) in: De Waarheid, Amsterdam, p. 12
* ↑ Weblink bron Ineke Jungschleger Het onderscheid tossen secretaris en secretaresse in: De Volkskrant (27 augustus 1977), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch
* ↑ Weblink bron Franz Straatman Exotisch luchtje aan westerse elektronica in: Trouw , jrg. 42 nr. 12070 (26 januari 1984), Organisatie Trouw, Meppel, p. 18 kol. 7/8
* ↑ Weblink bron M.T.H. Perelaer “Baboe dalima. Opium roman. Deel 1.” (1886), Elsevier, Rotterdam, p. 110 n. 60
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Engels
##### Uitspraak

* IPA: /ʤɛndə/

#### Zelfstandig naamwoord

gender
* (grammatica) geslacht, genus
* sekse, geslacht

#### Werkwoord

gender
* voortbrengen

## Tsjechisch
##### Uitspraak

* IPA: /dʒɛndr/

##### Woordafbreking

* gen·der

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Engels

#### Zelfstandig naamwoord

gender m onbezield
* (sociologie) gender

##### Synoniemen

* pohlaví o
* rod m onbezield

##### Afgeleide begrippen

* genderový

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* Internetová jazyková příručka - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

#### Bijvoeglijk naamwoord

gender
* (sociologie) gender-; met betrekking tot het geslacht

##### Verbuiging

* Onverbogen

##### Synoniemen

* genderový

#### Verwijzingen

* Internetová jazyková příručka - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)