# stempel
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: stempel (hulp, bestand)
* IPA: / ˈstɛmpəl / (2 lettergrepen)
** (Noord-Nederland): /ˈstɛmpəɫ/, /ˈstɛmpɔɫ/
** (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ˈstɛmpəl/

##### Woordafbreking

* stem·pel

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] van een oude intensief-/repititiefvorm van stampen met het achtervoegsel -el en umlaut, in de betekenis van ‘werktuig om te drukken’ voor het eerst aangetroffen in 1573
* [B] van Middelnederlands stempel "poot, stijl"

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de stempel m
* voorwerp met een ingesneden oppervlak waarmee afdrukken gemaakt kunnen worden met inkt of in lak Zo'n afdruk wordt het stempel o genoemd.
*   * Hij zette er zijn stempel op.
* (gereedschap) werktuig om met kracht een indruk van een bepaalde vorm in een ander voorwerp aan te brengen
*   * Munten worden geslagen met stalen stempels.
* (beschrijvende plantkunde) bovenste gedeelte van de stamper in een bloem
[A] stempel o
* afdruk of indruk gemaakt door een daarvoor bestemd voorwerp Dit voorwerp wordt de stempel m genoemd.
*   * Het stempel op de postzegel liet zien dat de brief in Rolde gepost was.
* (figuurlijk) kenmerkende sporen van een bepaalde maker of herkomst
*   * Hoewel zij maar vier jaar burgemeester was, heeft ze toch haar stempel op de gemeente gezet.

#### Zelfstandig naamwoord

[B] de stempel m
* (bouwkunde) balk of schoor ter ondersteuning
*   * De stempels blijven onder de bekisting van de betonbalken staan totdat deze voldoende verhard zijn.
*   * Er worden stempels gebruikt om de keerwanden van een bouwkuip uiteen te houden.

##### Hyponiemen

| aankomststempel afgodstempel blindstempel brandstempel datumstempel | dienststempel droogstempel frankeerstempel gaatstempel hobstempel | hoefstempel keurstempel lakstempel muntstempel naamstempel nummerstempel | perforeerstempel plombeerstempel poststempel puntstempel vlagstempel vredestempel |

##### Afgeleide begrippen

| stempelautomaat stempelband stempelcontrole | stempelgeld stempelinkt stempelkaart stempelklok | stempelkussen stempelmaker stempelmerk stempelpost | stempelsnijder stempelvlag stempelwerk stempellokaal |

##### Vertalingen
#### Werkwoord

stempel
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van stempelen
*   * Ik stempel.
* gebiedende wijs van stempelen
*   * Stempel!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van stempelen
*   * Stempel je?

#### Gangbaarheid

* Het woord stempel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "stempel" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ stempel op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "stempel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Middelnederlands
##### Woordherkomst en -opbouw

* naamwoord van handeling van stempen "tegenhouden"

#### Zelfstandig naamwoord

stempel m
* poot onder een meubel of ander huisraad, verticale ondersteuning, stijl

#### Verwijzingen

* ↑ Middelnederlandsch Woordenboek
* ↑ stempel op website: Etymologiebank.nl