# krijt
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: krijt (hulp, bestand)
* IPA: / krɛit / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* krijt

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘strijdperk’ voor het eerst aangetroffen in 1265
* [A] van Middelnederlands crijt dat via het Volkslatijnse *crẹta is ontleend aan Latijn creta "krijt"
* [3] in 1822 door de Belgische geoloog J. d'Omalius d'Halloy als naam gebruikt voor het tijdperk waarin de krijtafzettingen zijn ontstaan
* [B] van Middelnederlands crijt, cognaat met Duits Kreis

#### Zelfstandig naamwoord

[A] krijt o
* wit mineraal dat uit calciumcarbonaat bestaat
*   * De kliffen van Dover bestaan uit krijt.
* schrijfmateriaal uit dat materiaal vervaardigd
*   * Hij schreef met krijt op het schoolbord.
* (geologie) geologisch tijdperk, derde en laatste periode van het era mesozoïcum, van 145 tot 66 miljoen jaar geleden
*   * Uit het vroegste krijt stammen de fossielen uit het wealden met als fraaiste de boomvaren Tempskia.
* voorwerp dat wordt gebruikt in de biljartsport om de top van de keu minder glad te maken
*   * De biljarter krijt zijn keu alvorens de biljartbal te stoten.

##### Schrijfwijzen

* 3. Vóór 2006 was de spelling voor het geologisch tijdperk Krijt. In specialistische publicaties blijft volgens de Taalunie spelling met een hoofdletter mogelijk, zie hier.

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [2]: Bij iemand in het krijt staan
* [2]: Dat mag met een krijtje aan de balk.
* [2]: Met dubbel krijt schrijven

##### Hyperoniemen

* [3] periode (geologie)
* [3] mesozoïcum

##### Hyponiemen

| boerenkrijt herbergierskrijt | kleermakerskrijt kleurkrijt | pastelkrijt polijstkrijt roodkrijt | schoolkrijt stoepkrijt tekenkrijt | tufkrijt vetkrijt waskrijt |
[3] geologisch tijdperk
* laatkrijt
* vroegkrijt

##### Verwante begrippen

[3] geologisch tijdperk
* jura
* trias

##### Afgeleide begrippen

| krijtberg krijten | krijtgesteente krijtgrond | krijtperiode krijtrots | krijtschijter krijtsterling krijtstern | krijtstreep krijttechniek krijtwit |
[3] geologisch tijdperk
* laatkrijt
* vroegkrijt

##### Vertalingen
#### Werkwoord

krijt
* enkelvoud tegenwoordige tijd van krijten
* gebiedende wijs van krijten

#### Zelfstandig naamwoord

[B] krijt o
* strijdperk

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1]: voor iemand in het krijt treden

#### Gangbaarheid

* Het woord krijt staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "krijt" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "krijt" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ krijt op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Wiegers, H. "Ontstaan en ontwikkeling van de geologische tijdtafel" in Radix (1 April 1977) op website: digibron.nl; p. 68 en 69; geraadpleegd 2016-01-27
* ↑ krijt op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Dreef, J. Oostelijk Grind: gesteenten en fossielen. (2 oktober 2015) op website: http://ngvafdwestfriesland.blogspot.nl; geraadpleegd 2016-01-30
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be