# gaffel

* [1]: Gaffel hout dat zeil aan bovenkant omhoog houdt
* [2]: Boer met gaffel
* [3]: Gaffel van een hert of ree
* [4]: Gaffel als vorm

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: gaffel (hulp, bestand)
* IPA: / ˈɣɑfəl / (2 lettergrepen)
** (Noord-Nederland): /ˈχɑ.fəɫ/
** (Vlaanderen, Brabant): /ˈɣɑ.fəɫ/
** (Limburg): /ˈɣɑ.fəl/

##### Woordafbreking

* gaf·fel

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘tweetandige stok, vork’ voor het eerst aangetroffen in 1477

#### Zelfstandig naamwoord

de gaffel v / m
* (scheepvaart) meer of minder van de mast schuin omhoog uitstaand rondhout, om de bovenkant van een zeil (het bovenlijk) uit te houden
* (gereedschap) werktuig, met een steel die het ene einde in twee armen of tanden uitloopt
* (zoötomie) het gewei van een tweejarig hert of ree met twee uiteinden
* (heraldiek) een element in een Y-vorm, gelijkend naar een pallium
* benaming van verschillende voorwerpen die de vorm van een gaffel hebben

##### Hyponiemen

* [2]: hooigaffel

##### Afgeleide begrippen

| gaffelantilope gaffelbok (3) gaffelboom (4) | gaffeldissel (4) gaffelen (4) gaffelgetuigd (1) | gaffelhert gaffelkruid gaffelkruis (4) | gaffelschoener (1) gaffelsnede gaffelsplitsing gaffelsteng | gaffeltuig (1) gaffelval gaffelvormig (4) gaffelzeil (1) |

##### Verwante begrippen

* gaffelaar (1), gaffeltopzeil (1), giek (1), mast (1)

##### Vertalingen
#### Werkwoord

gaffel
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van gaffelen
*   * Ik gaffel.
* gebiedende wijs van gaffelen
*   * Gaffel!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van gaffelen
*   * Gaffel je?

#### Gangbaarheid

* Het woord gaffel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gaffel" herkend door:
| 78 % | van de Nederlanders; |
| 70 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "gaffel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ gaffel op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Deens
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Zelfstandig naamwoord

gaffel
* (gereedschap) vork

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* gaffel in: Det Danske Sprog- og Litteraturselskab Den Dankse Ordbog op website:ordnet.dk

## Middelnederduits
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudsaksische gafala

#### Zelfstandig naamwoord

gaffel
* (gereedschap)(huishouden) vork; voorwerp bestaande uit een greep en (meestal 3 of 4) tanden, waarmee vast voedsel wordt gegeten

##### Schrijfwijzen

* gaffele
* geffele

##### Overerving en ontlening

* → Deens: gaffel
** → Faeröers: gaffil
** → IJslands: gaffall
* Nedersaksisch: Gavel, Govel, Gowel
* → Noors:
** Bokmål: gaffel
** Nynorsk: gaffel
* → Zweeds: gaffel

## Noors
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / ˈgɑfəl /

##### Woordafbreking

* gaf·fel

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afkomstig uit het Nederduits

#### Zelfstandig naamwoord

gaffel m
* (scheepvaart) gaffel
* (gereedschap) (couvert) vork
* (gereedschap) gaffel, mestvork, riek
* (fiets) vork, achtervork, voorvork
* (schaak) vork, paardvork

##### Hyperoniemen

* [2]: spisebestikk, spiseredskap
* [5]: dobbeltangrep

##### Afgeleide begrippen

* [1]: gaffelrigg, gaffelformet, gaffelseil, gaffeltoppseil
* [2]: sølvgaffel
* [3]: høygaffel
* [4]: dempergaffel, teleskopgaffel

##### Verwante begrippen

* [3]: greip
* gaffeltruck, stemmegaffel, åregaffel

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [4]: kniv, skje og gaffel

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Nynorsk
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / ˈgɑfəl /

##### Woordafbreking

* gaf·fel

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afkomstig uit het Nederduits

#### Zelfstandig naamwoord

gaffel m
* (scheepvaart) gaffel
* (gereedschap) (couvert) vork
* (gereedschap) gaffel, mestvork, riek
* (fiets) vork, achtervork, voorvork
* (schaak) vork, paardvork

##### Hyperoniemen

* [5]: dobbeltangrep

##### Afgeleide begrippen

* [1]: gaffelrigg
* [2]: sølvgaffel
* [3]: høygaffel
* [4]: dempargaffel, teleskopgaffel

##### Verwante begrippen

* [3]: greip
* gaffeltruck, stemmegaffel

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Zweeds
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordafbreking

* gaf·fel

#### Zelfstandig naamwoord

gaffel, g
* vork
* (scheepvaart) gaffel

##### Afgeleide begrippen

* högaffel, salladsgaffel

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.