# seconde
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: seconde (hulp, bestand)
* IPA: / səˈkɔndə / (3 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* se·con·de

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Frans (seconde), in de betekenis van ‘60e deel van minuut’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1784

#### Zelfstandig naamwoord

de seconde v / m
* (tijdrekening), (natuurkunde), (eenheid) SI-grondeenheid van tijd, weergegeven met symbool s
*   * Een minuut bestaat uit 60 seconden.
    ▸ De hele dag was het vriendelijk en rustig weer geweest, maar nu kwam er vanaf de andere kant van de berg een zwaar onweer op me af dat om de paar seconden fel oplichtte.
* (wiskunde), (eenheid) eenheid voor hoeken
*   * Een seconde is het 1/3600ste deel van een graad.
* (tijdrekening) een korte hoeveelheid tijd
*   * Heb je een seconde?
    ▸ Een seconde later stoof ze achteruit mijn kant op.
* (muziek) de tweede trap van een diatonische toonladder
* (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de tweede toon van een diatonische toonladder

##### Uitdrukkingen en gezegden

* iets of iemand voor geen seconde missen
       ∗ Hij haalde een goed cijfer voor wiskunde, kreeg zelfs een ruime voldoende. Maar toen we afscheid namen voor de zomervakantie miste ik hem geen seconde.

##### Synoniemen

* [2]: boogseconde
* [3]: ogenblik
* [4,5]: secunde (meer gangbare vorm)

##### Hyperoniemen

* [5] interval, tweeklank

##### Hyponiemen

* [5] toon

##### Hyponiemen

* bonificatieseconde, boogseconde, lichtseconde, lumenseconde, meter per seconde, overmatige seconde, schrikkelseconde, strafseconde, verminderde seconde, wattseconde

##### Afgeleide begrippen

* secondegrens, secondelang, secondelijm, secondeslinger, secondespel, secondewerk, secondewijzer

##### Verwante begrippen

* [1,3] minuut, uur
* [4] prime, terts, kwart, kwint, sext, septime, (septiem), octaaf,
* [5] toonladder, akkoord, prime, terts, kwart, kwint, sext, septime, (septiem), octaaf, none, decime, undecime, duo-decime, terts-decime

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord seconde staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "seconde" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "seconde" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ seconde op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* 1 2 Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Frans
##### Uitspraak

* Geluid: seconde (hulp, bestand)
* IPA: /sə.ɡɔ̃d/

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Latijn secunda "tweede"
* [1] Latijn minuta secunda tweede onderverdeling (van het uur)
* [2] Latijn nota secunda tweede noot

#### Zelfstandig naamwoord

seconde v
* (tijdrekening) seconde
* (muziek) seconde

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: seconde

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).