# muur
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: muur (hulp, bestand)
* IPA: / myr / (1 lettergreep); /myːr/

##### Woordafbreking

* muur

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] ‘gemetselde wand’; aangetroffen vanaf 901; Middelnederlands muur m, mūre v, vroeg leenwoord uit Latijn mūrus. Evenzo ontleend zijn Nederduits Müür, Duits Mauer en Fries muorre.
* [B] ‘kruidachtige plant’; uit vroeger muer(kruyd), uit Middelnederlands miere, mure v, ontwikkeld uit Oergermaans *meurja- o, verdere herkomst onbekend. Evenals Nederduits Mier, Duits dial. Miere, Meier en Fries mier, mierre.

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de muur m
* (bouwkunde) verticale vlakke constructie van metselwerk
*   * Op deze oude muur is een al bijna even oude schildering te zien.
* (informeel) een heel steile weg
    ▸ De Touretappe van donderdag eindigt op een gevreesde Vogezentop. Die onvervalste muur zal de eerste schifting in de Tour doorvoeren.
* (figuurlijk) iets met het uiterlijk of andere kenmerken van een steile wand
    ▸ Toen ik de gigantische muur inktzwarte wolken op me af zag komen barstte ik in tranen uit.

##### Synoniemen

* wand
* weeg
* wal (vesting)

##### Hyponiemen

| Klaagmuur Westmuur achtermuur afscheidingsmuur bastaardmuur bedrijfsmuur beschermingsmuur betaalmuur betonmuur binnenmuur bouwmuur brandmuur buitenmuur cookiemuur devotiemuur draagmuur eensteensmuur frontmuur ganzenmuur gedoogmuur | geluidsmuur gestapelde muur gevangenismuur grensmuur grondmuur grootbloemmuur halfsteensmuur heelsteensmuur hoekmuur huismuur ijsmuur insectenmuur kaaimuur kademuur kasteelmuur keermuur kerkmuur kietelmuur klaagmuur klimmuur kloostermuur | knuffelmuur kopmuur ledmuur linkermuur muraltmuur museummuur natuurstenen muur omheiningsmuur ondermuur overmuur paleismuur plantenmuur rechtermuur ringmuur scheidingsmuur scheidsmuur scheimuur schildmuur schoolmuur schoormuur slangenmuur | spouwmuur stadmuur stadsmuur stapelmuur sterrenmuur steunmuur strandmuur tariefmuur tolmuur tuinmuur tussenmuur urnenmuur veiligheidsmuur verdedigingsmuur vestingmuur videomuur vleugelmuur voormuur vuurmuur walmuur zijmuur |

##### Afgeleide begrippen

| bemuren bonte muurspinnendoder grote muurgalmug grote muurspinnendoder kleine muurspinnendoder muurachterlichtmos muuranker muurbloem muurbloempje muurbom muurboor muurdam muurdubbeltandmos muurfijnstraal muurfrees muurgalmug muurganzenvoet muurgedicht muurgekko muurhaak muurhagedis muurhavikskruid muurhelmbloem muurholte | muurhooiwagen muurhuis muurkaardespin muurkalk muurkanker muurkas muurkast muurkleed muurklimmen muurkluis muurkokermot muurkrant muurkroon muurkwadrant muurlamp muurleeuwenbek muurligger muurmier muurmos muurnavel muurpeper muurpijler muurpissebed muurplaat | muurpriemkever muurreclame muurring muurrouwzwever muursafe muurschilder muurschilderen muurschrijven muursla muursluiper muurspinnendoder muursteen muurtafel muurtekening muurvaren muurvarken muurvast muurverf muurverwarming muurvlak muurwerk muurwesp muurzeepkruid muurzesoog rode muurspinnendoder |

##### Verwante begrippen

* borstwering, dam, dijk, gebouw, haag, hek, steen

##### Spreekwoorden

* De muren hebben oren
* Gekken en dwazen schrijven hun namen op muren (of deuren) en glazen
* Iemand van het kastje naar de muur sturen
* Met de rug tegen de muur staan
* Met het hoofd tegen de muur lopen

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[B] de muur v / m
* (bloemplanten) een geslacht Stellaria van kruidachtige planten uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae ). De typesoort is Stellaria graminea . Het geslacht komt wereldwijd voor met zo'n 175 soorten. De meeste soorten hebben vijftallige, witte kroonbladen
*   * Muur kun je ook door de sla doen.

##### Synoniemen

* hoornbloem, erf
* (nevenvormen):
** (Nederlands): muurt, mier(e)
** (Belgisch): moer, moese

##### Hyperoniemen

* anjerfamilie, zaadplanten, 'nieuwe' tweezaadlobbigen, bedektzadigen, landplanten, planten

##### Hyponiemen (in taxonomische zin)

* bosmuur, duinvogelmuur, grasmuur, grote muur, heggenvogelmuur, moerasmuur, vogelmuur, watermuur, zeegroene muur

##### Verwante begrippen

* donkere vetmuur, drienerfmuur, gewone zandmuur, kransmuur, kruismuur, liggende vetmuur, priemvetmuur, sierlijke vetmuur, tengere veldmuur, tengere zandmuur, uitstaande vetmuur, veldmuur, vetmuur, zandmuur, zeevetmuur, zinkveldmuur

##### Hyponiemen

* bastaardmuur

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord muur staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "muur" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.
* [B 1] muur op Wikidata

#### Verwijzingen

* ↑ "muur" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* 1 2 muur op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Guus Kroonen, Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Leiden: Brill, 2013, blz. 368.
* 1 2 muur op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Weblink bron Rob Gollin “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be