# schieten
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: schieten (hulp, bestand)
* IPA: / ˈsxitə(n) / (2 lettergrepen)
** (Noord-Nederland): /ˈsχi.tə(n)/
** (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ˈsxi.tə(n)/

##### Woordafbreking

* schie·ten

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘snel bewegen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285
* In de betekenis van ‘projectiel met werktuig werpen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

#### Werkwoord

schieten
* overgankelijk een projectiel afvuren met een wapen
    ▸ Het schieten hield tot mijn grote opluchting snel hierna op.
* inergatief (sport) de bal een trap geven (bv. in het voetbal) of een slag geven (bv. met een hockeystick)
* ergatief zich snel voortbewegen
*   * Toen de hagel begon neer te komen schoot het gehele gezelschap onder de brug om te schuilen.
* (plantkunde), (figuurlijk) snel groeien

##### Verwante begrippen

* [1] paffen, vuren

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [4] als paddenstoelen uit de grond schietensnel en in grote massa tevoorschijn komen
* [1] een bok schieteneen grote fout begaan of zich lelijk vergissen
* [1] in de roos schietenhet precies goed raden/doen
* [3] in het verkeerde keelgat schieten
* [1] in de zijn wiek geschoten zijnzich beledigd voelen
* [1] met een kanon op een mug schietenophef maken om niks
* [1] met spek schietenoverdrijven of opscheppen
* [1] onder de duiven schietenvan klanten of andere relaties beroven door die met een aantrekkelijk aanbod te verleiden
* [3] uit de slof schietenerg boos worden ofwel: erg actief worden

##### Spreekwoorden

* [1] je moet de huid van de beer niet verkopen voor hij geschoten isloop niet vooruit op een resultaat zolang dat nog niet zeker is

##### Verwante begrippen

* schootsafstand, schootshoek, schootslijn, schootsrichting, schootsveld, schotenwisseling

##### Hyponiemen

| aanschieten afschieten bakschieten beschieten bijschieten binnenschieten blikschieten boogschieten carbidschieten doodschieten doorschieten handboogschieten | inschieten kleiduifschieten kleiduivenschieten klootschieten koningschieten kruisboogschieten kuitschieten lekschieten losschieten misschieten neerschieten omhoogschieten | omschieten omverschieten ontschieten openschieten opschieten overhoopschieten overschieten pistoolschieten platschieten prijsschieten rondschieten schijfschieten stukschieten | tekortschieten terugschieten toeschieten uitschieten verschieten vogelschieten volschieten voorbijschieten voorschieten voortschieten vooruitschieten wegschieten wipschieten |

##### Afgeleide begrippen

| geschiet geschut schietbaan schietbeitel schietbioscoop schietbout schietbuis schietcamera schietdraad schieter schietgat schietgebed | schietgerst schietgeweer schietgraag schiethamer schietijzer schietkamp schietkans schietkat schietkatoen schietklaar schietkraam schietlaag schietlap | schietlijn schietlood schietmasker schietmot schietnet schietpartij schietpen schietplank schietproef schietschijf schietschool schietschop schietschouw | schietsleuf schietspel schietspoel schietsport schietstoel schietstroom schiettent schiettuig schietvaardig schietvereniging schietvoorraad schietvoorschrift schietwilg |

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord schieten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "schieten" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* 1 2 "schieten" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be