# rijp
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: rijp (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* rijp

##### Woordherkomst en -opbouw

* znw1: erfwoord: Middelnederlands rīpe, ontwikkeld uit Oergermaans *hrīpan-, nevenvorm van *hrīman-, beide uit vroeger *hrīmō (genitief hrīpaz), bij Indo-Europees *kréip-mōn- (gen. *krip-(m)n-ós), misschien van de wortel *kreh₁i- ‘zeven, scheiden’. Evenals Nederduits Riep en Duits Reif.
* znw2: erfwoord: Afkomstig van Oergermaans *rīpō, bij Indo-Europees *h₁reip- ‘scheuren’, labiaal-afleiding van de wortel *h₁rei- ‘ritsen, snijden, scheuren’, waartoe ook Latijn rīpa ‘steile oeverrand’ behoort; zie verder hieronder. Evenals Middelhoogduits rīf ‘oever’, Oostfries rīpe ‘oeverrand, stenen voetpad’ en Oudnoords ríp v, rípr m ‘steile rotsklip’.
* bn: erfwoord: Vanaf 1100 overgeleverd; Oudnederlands rīp, ontwikkeld uit Oergermaans *rīpiz ‘geschikt om geplukt te worden’, een vṛddhi-afleiding van *rīpan- ‘oogsten, plukken’ (waaruit Oudengels rīpan ‘oogsten’, Noors ripa ‘ritsen’, (dial.) ‘afrukken, afplukken’), bij Indo-Europees *h₁reip- ‘scheuren’, waartoe ook Middeliers répaid ‘hij rukt, scheurt stuk’, Oudgrieks ereípein ‘doen neerstorten, openscheuren’ en Russisch dial. repnutʹ ‘barsten’ behoren. Evenals Nederduits riep, Duits reif en Fries ryp.

#### Zelfstandig naamwoord

de rijp m
* (meteorologie) (Nederlands-Nederlands) rijm, aangevroren dauw of mist

##### Synoniemen

* rijm, dauwvorst, vriesdauw

##### Vertalingen
#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Zelfstandig naamwoord

de rijp m
* (Noordoost-Nederlands) stenen voetpad
* (verouderd) oever, waterkant, rand

#### Werkwoord

rijp
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van rijpen
*   * Ik rijp.
* gebiedende wijs van rijpen
*   * Rijp!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van rijpen
*   * Rijp je?

#### Bijvoeglijk naamwoord

rijp
* de eetbare toestand bereikt hebbend
*   * Alleen de rijpe vruchten zijn lekker.
* (figuurlijk) tot volwassenheid gekomen zijnde
*   * Hij is rijp voor de tien kilometer.

##### Antoniemen

* onrijp

##### Hyponiemen

| bouwrijp doelrijp | geslachtsrijp halfrijp | kaprijp melkrijp | overrijp plukrijp schoolrijp | slachtrijp volrijp vroegrijp |

##### Afgeleide begrippen

* rijpelijk, rijpen, rijpheid, rijphout

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord rijp staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "rijp" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ rijp op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Kroonen, Guus, Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Leiden: Brill, 2013; blz. 247
* ↑ rijp op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "rijp" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ rijp op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Kroonen, Guus, Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Leiden: Brill, 2013; blz. 414
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be