# keten
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: keten (hulp, bestand)
* IPA: / ˈketə(n) / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* ke·ten

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] via Middelnederlands keteken van Latijn catena, in de betekenis van ‘ketting’ aangetroffen vanaf 1240
* [B] afgeleid van keet zn "herrie, drukte; plezier" met het achtervoegsel -en
* [C] keet zn "gebouwtje voor tijdelijk verblijf" met de uitgang -en

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de keten v / m
* uit losse, vaak metalen, schakels in een enkele rij aaneengeregen voorwerp
    ▸ En men stelde zich voor hoe de machtige Nicolaas, ieder jaar op zijn feestdag, de duivel in ketenen sloeg en geboeid met zich meevoerde.
* (figuurlijk) iets waardoor men gebonden is, dat de vrijheid belemmert
*   * Hij wist zijn ketenen te verbreken en zijn vrijheid te herwinnen.
* (figuurlijk) onderling in verband staande rij van gelijksoortige zaken
*   * Het eiland wordt doorsneden door een keten van vulkanen.
* (figuurlijk) vergelijkbare bedrijven op verschillende plaatsen die samen naar hun klanten als een geheel functioneren
*   * Hij bouwde het eethuisje van zijn ouders uit tot een keten van restaurants.
* (figuurlijk) in de tijd opeenvolgende reeks van gelijksoortige verschijnselen
*   * Het conflict ontstond door een keten van misverstanden.

##### Synoniemen

* ketting

##### Hyponiemen

| DNA-keten ambtsketen (1) bedrijfsketen (4) bergketen (2) bewijsketen bioscoopketen boekhandelketen boekhandelsketen boekwinkelketen burgemeestersketen (1) detailhandelsketen discountketen doe-het-zelfketen drogisterijketen eilandenketen (2) eiwitketen elektronicaketen | fastfoodketen franchiseketen galeiketen (1) halsketen (1) hamburgerketen hifiketen hotelketen (3) hypermarktketen identiteitsketen juweliersketen kledingketen koolstofketen (2) koudeketen modeketen ordeketen (1) polymeerketen | productieketen productketen reisbureauketen restaurantketen speelgoedketen strafrechtketen strafrechtsketen supermarktketen themarestaurantketen uitzendketen veiligheidsketen videoketen voedselketen (4) waardeketen (4) warenhuisketen waterketen winkelketen (3) zorgketen (4) |

##### Afgeleide begrippen

| ketenaanpak ketenaansprakelijkheid ketenafspraak ketenbeheer ketenbeheersing ketenbepaling ketencertificaat | ketencomplex ketencriminaliteit ketendicht ketenen ketengebergte keteninformatisering ketening ketenkaart ketenmanagement | ketenmanager ketenmigratie ketenmobiliteit ketenomkering ketenpartner ketenproject ketensamenwerking ketenstudie ketenzorg |

##### Vertalingen
#### Werkwoord

[A] keten
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van ketenen
*   * Ik keten.
* gebiedende wijs van ketenen
*   * Keten!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van ketenen
*   * Keten je?
$_{NietindeWoordenlijstNederlandseTaalvandeTaaluniealsonbepaaldewijs.}$

#### Werkwoord

[B] keten
* inergatief (informeel) lol trappen, op een rumoerige manier plezier hebben
    ▸ Het werkt niet als je zo’n wedstrijd ernstig en strak probeert te leiden: mijn doelstelling is gewoon lekker te keten en veel plezier te maken.
$_{NietindeWoordenlijstNederlandseTaalvandeTaaluniealsonbepaaldewijsvaneenwerkwoord.}$

##### Verwante begrippen

* keet (lol)

#### Zelfstandig naamwoord

de [C] keten mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord keet

#### Gangbaarheid

* Het woord keten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "keten" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie de doorverwijspagina op Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ keten op website: Etymologiebank.nl
* ↑ keten op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "keten" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ keten op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Marijke van Raephorst “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 14
* ↑ “Niemand houdt Beau van Erven Dorens tegen” (14 november 2014), BN DeStem
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be