# toe
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: toe (hulp, bestand)
* IPA: / tu / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* toe

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, via Middelnederlands toe van Oudnederlands tuo, bijwoordelijke vorm van tot, als ‘bijwoord van richting’ voor het eerst aangetroffen in 901
* ht: van Hebreeuws ט״ו ht , letterwoord dat 15 uitdrukt met de getalswaarden van Hebreeuwse letters als 6 + 9 (ו‎ en ט‎), ter vermijding van 5 + 10 (ה‎ en י‎) dat te veel op יָהּ en , een verkorting van de naam van God zou lijken

#### Bijwoord

toe
* prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord.
    ertoe: hij behoort niet tot die groep ->hij behoort er niet toe.
* bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord
    bijv. toezeggen: ik zeg niets toe.
* tot ... toe met genitief van een werkwoord
    «... tot bloedens toe.»
       .. totdat men ging bloeden
    andere werkwoorden: berstens, rottens, huilens, brakens, bezwijkens, brekens, walgens, lachens, ziens, vindens, bloedens, vervelens, zwichtens, ontbindens, ontbrandens, ontploffens, wordens, stervens, verheugens, bedroevens, bedriegens, blauwwordens, verdrinkens, smorens, ziedens, overstromens, vergaans, vallens, stollens, verblindens, bezwijmens, verachtens, aanbiddens, verkolens, volgens, lijdens, juichens, dodens, luidens

#### Bijvoeglijk naamwoord

toe
* dicht, gesloten
*   * Die deur is toe.

##### Hyponiemen

* af en toe, daartoe, ertoe, hiertoe, huistoe, naar de toekomst toe, naartoe, rechttoe, taptoe, waartoe

##### Afgeleide begrippen

| recht-toe-recht-aan toe-eigenen toebedelen toebehoren toebereiden toebidden toebijten toebinden toebrengen toebuigen toeclip toedekken toedelen toedenken toedichten toedienen toedoen toedracht toedragen toefluisteren toegaan toegang toegenegen toegeven toegevend toegift toegooien toehalen toehappen | toehoren toejuichen toekennen toekeren toekijken toeknijpen toeknikken toekomen toekomend toekunnen toelachen toelaten toeleg toeleggen toeleven toeleverancier toeleveren toelichten toeloop toelopen toeluisteren toemaat toemeten toenaam toenaderen toenadering toenemen toenemend toepad toepassen | toereiken toereikend toerekenen toerit toeroepen toerusten toeschieten toeschijnen toeschouwen toeschreeuwen toeschrijven toeslaan toeslag toesnellen toesnijden toespelen toespijs toespitsen toespraak toespreken toestaan toestand toesteken toestel toestemmen toestoppen toestoten toestromen toestroom toesturen toetakelen | toetasten toetoepen toetreden toetrekken toeval toevallen toeverlaat toevertrouwen toevloed toevlucht toevoegen toevoer toevoeren toewas toewassen toewenden toewensen toewerken toewerpen toewijden toewijzen toewuiven toezang toezeggen toezenden toezicht toezichter toezien toeziend toezingen toezwaaien |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Dat doet de deur dicht of toe
* Die staat ziet toe dat hij niet valle
* Er Spaans aan toe gaan
* Ergens met lood in de schoenen naar toe gaan
* Het gaat er Hoeks en Kabeljauws aan toe
* Iemand met een zoet ( of zacht) lijntje ergens toe brengen
* Iemand tot het hemd toe uitkleden
* Met opgestoken/opgestreken zeil naar iemand toe gaan
* Op de koop toe nemen
* Wie zwijgt, stemt toe

#### Tussenwerpsel

toe
* aansporing
*   * Toe maar!

#### Hoofdtelwoord

toe
* (Jiddisch-Hebreeuws) vijftien (alleen in onderstaande verbindingen)

##### Typische woordcombinaties

* Toe Bisjvat

#### Gangbaarheid

* Het woord toe staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "toe" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Oudnederlands Woordenboek
* ↑ toe op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "toe" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* geluid

#### Voegwoord

toe
* toen
    «Sestig mense is gister uit die River Club ontruim toe die walle van die Liesbeekrivier in Observatory oorstroom het. »
       Zestig mensen zijn gisteren uit de River Club geëvacueerd, toen de kades van de Liesbeekrivier in Observatory overstroomden.

## Engels
#### Zelfstandig naamwoord

toe
* (anatomie) teen.

## Limburgs
##### Uitspraak

* IPA: /tuː/ (Etsbergs)

#### Bijvoeglijk naamwoord

toe
* dicht

#### Bijwoord

toe
* dicht
    «Dooch dien däör toe!»
       Doe dit deur dicht!

#### Persoonlijk voornaamwoord

toe
* gemuteerde nominatief van doe.