# geen
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: geen (hulp, bestand)
* IPA: / ɣen / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* geen

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, in de betekenis van ‘telwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1100
| afkomstig van: Middelnederlands: gheen / ghene Oudnederlands: gēn  Germaans: *jainaz | Verwant in Germaans: Engels: yon (Angelsaksisch: ġeon), Fries: gjin (Oudfries: nēn, nein) |

#### Lidwoord

geen
* ontkennend onbepaald lidwoord tegenovergestelde van één, niet een
*   * Dit is geen webstek met winstbejag.
* ontkennend onbepaald lidwoord tegenovergestelde van een onbepaald meervoud of onbepaalde hoeveelheid, niet
*   * Met deze schoenen kun je geen bergen beklimmen.
*   * Er zit geen suiker in de koffie
    ▸ Geen tijd meer om van de top af te komen.
* ontkennend bepaald lidwoord: niet, niet de, niet het
*   * Hij zou geen paus worden.

##### Typische woordcombinaties

* nog geen

##### Hyponiemen

* hetgeen

##### Afgeleide begrippen

* geen probleem, geenbezwaarsysteem, geenszins

##### Uitdrukkingen en gezegden

* dat is geen klein bier
* er is geen kat
* geen weg weten met
* geen woord Spaans
* geen been aan de grond krijgen
* geen blad voor de mond nemen
* geen bokkensprongen kunnen maken
* geen cent te makken
* geen daglicht kunnen verdragen/velen
* geen geld, geen Zwitsers.
* geen haan naar kraaien zullen of Daar zal geen haan naar kraaien
* geen haar op mijn hoofd die daar aan denkt.
* geen handbreed wijken
* geen hoge pet van iemand op hebben
* geen knip voor de neus waard zijn
* geen krimp geven
* geen land met iemand kunnen bezeilen
* geen man over boord zijn
* geen naam mogen hebben
* geen nagel hebben om zijn gat te krabben
* geen nieuws is goed nieuws.
* geen pap meer kunnen zeggen
* geen profeet is in zijn (eigen) land geëerd.
* geen rooie cent
* geen rook zonder vuur.
* geen rozen zonder doornen.
* geen sjoege geven
* geen steek doen
* geen steek houden
* geen strobreed wijken
* geen turf hoog zijn
* geen twee deuntjes voor één cent zingen
* geen veer van de mond kunnen blazen
* geen vin verroeren
* geen vlieg kwaad doen
* geen vuiltje aan de lucht zijn
* geen water te diep zijn
* geen windeieren leggen
* geen zier
* geen zoden aan de dijk zetten
* geen zuivere koffie zijn
* Aan mijn lijf geen polonaise
* Alle hout is geen timmerhout.
* niet alles is van voldoende kwaliteit
* Daar helpt geen lievemoederen aan.
* niets helpt, ook vriendelijke woorden niet
* Daar is geen woord Frans/Latijn/Chinees bij.
* iedereen kan dat begrijpen
* Dat is geen wet van Meden en Perzen
* Dat snijdt geen hout
* daar klopt niks van
* Dat zal hem geen windeieren leggen
* De tijd kent geen genade.
* de tijd gaat sneller voorbij dan je denkt
* Een ezel stoot zich in het algemeen geen tweemaal aan dezelfde steen.
* wanneer iemand een fout heeft gemaakt past diegene er meestal voor op diezelfde fout nog eens te maken
* Een rollende steen vergaart geen mos.
* iemand die slechts kort ergens werkzaam is komt niet vooruit
* Een zondagse steek houdt geen week.
* er rust geen zegen op het werk dat iemand op zondag doet
* Één zwaluw maakt nog geen zomer.
* het lijkt op een begin, maar dat zegt niets over het resultaat; Of: als 1 ding goed loopt, betekent het niet dat andere dingen ook zo goed gaan lopen
* Elk schot is geen eendvogel.
* niet iedere poging of alles wat je doet is succesvol
* Er geen doekjes om winden
* er voor uit komen zonder er om heen te draaien / direct zijn, de al dan niet onprettige waarheid zeggen
* Er geen gras over laten groeien
* direct iets doen
* Er geen kaas van gegeten hebben
* Er geen touw aan vast kunnen knopen
* door de onduidelijkheid niet kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld
* Er is geen chocola van te maken
* niet te begrijpen
* Er is geen goed garen mee te spinnen.
* iemand die niet in staat is goed samen te werken
* Er is geen koe zo bont of er zit wel aan vlekje aan.
* niets is perfect
* Er is geen kruid tegen gewassen
* Er is geen pot zo scheef, of er past wel een deksel op.
* ook voor een minder mooi meisje is er een man te vinden
* Er is geen zalf aan te strijken
* ergens niets aan kunnen doen of geen enke zinvol advies mogelijk voor iemand
* Ergens geen been in zien
* ergens geen probleem in zien
* Ergens geen benul van hebben
* iets echt niet snappen
* Ergens geen brood in zien
* niet denken dat iets kan werken
* Ergens geen gat in zien
* geen oplossing meer zien
* Ergens geen hoge pet van op hebben
* geen hoge verwachting hebben van iets
* Ergens geen hoogte van kunnen krijgen
* iets maar niet kunnen begrijpen
* Ergens geen jota van snappen
* Ergens geen kaas van gegeten hebben
* iets niet begrijpen of geen verstand van hebben
* Ergens geen kruid tegen gewassen zijn
* ongeneeslijk
* Ergens geen peil / pijl op kunnen trekken
* Ergens geen peil op kunnen trekken
* niet op iemand af kunnen gaan
* Ergens geen sikkepit van geloven
* Ergens geen spaan van geloven
* niets ervan geloven
* Ergens geen speld tussen kunnen krijgen
* iets klopt precies ofwel: geen gelegenheid krijgen in een gesprek ertussen te komen
* Ergens geen tittel of jota van afweten
* ergens geen verstand van hebben, ergens helemaal geen kennis van hebben
* Ergens (geen) acht op slaan
* Gedane zaken nemen geen keer.
* iets dat gebeurd is, kan je niet meer terugdraaien
* Goede wijn behoeft geen krans.
* men komt vanzelf op goede producten af, die verkopen zichzelf, en daarom is reclame daarvoor niet nodig
* Het laatste hemd heeft geen zakken.
* Het leven is geen zoete krentenbol.
* het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers
* Iemand geen haarbreed in de weg leggen
* iemand op geen enkele manier ergens mee hinderen of tegenhouden
* Iemand geen knollen voor citroenen verkopen
* iemand niet gemakkelijk kunnen bedriegen
* Iemand geen strobreed in de weg leggen
* niets doen om iemand tegen te houden of te belemmeren
* In geen twee sloten tegelijk lopen
* voorzichtig zijn en op zichzelf kunnen passen
* In geen velden of wegen te zien zijn
* iets is helemaal nergens te vinden
* Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken.
* om iets te bereiken moet je kosten maken of moeite doen
* Je moet geen slapende honden wakker maken.
* beter niet over een bepaald onderwerp beginnen; je moet aan mensen die ergens niets van weten en het er wellicht niet mee eens zijn, niets erover vertellen
* Jij raapt nog geen stro van de aarde.
* je hebt nog niets verwezenlijkt
* Laten we elkaar geen mietje noemen
* laten we precies zeggen hoe we denken over de ander
* Men kan geen ijzer met handen breken.
* iets niet doen omdat er op dat moment de tijd/middelen niet voor handen zijn
* Men moet geen oude bomen verpoten/verplaatsen.
* je moet geen oude mensen uit hun vertrouwde omgeving halen
* Men moet geen oude schoenen wegwerpen voordat men nieuwe heeft.
* je moet niet iets al afdanken zonder dat er een vervanger voor is
* Men noemt geen koe bont, of er is een vlekje aan.
* als er allerlei vervelende dingen worden verteld is er vast wel iets van waar
* Met geen pen te beschrijven zijn
* iets niet met woorden kunnen zeggen
* Nakaarten heeft geen zin.
* men moet niet doorgaan met doorzeuren over iets wat al geweest is
* Op geen stukken na (halen)
* met grote achterstand iets niet halen
* Praatjes vullen geen gaatjes.
* met praten alleen komt men er niet, er moet ook wat gedaan worden
* Uitstel is geen afstel. (Tegenovergestelde wordt ook vaak gebruikt: Uitstel is afstel).
* als je iets uitstelt wil dat nog niet zeggen dat je het nooit meer gaat doen (Tegenovergestelde: je kunt het beter maar meteen doen, als je het uitstelt, komt het er vaak niet meer van)
* Van de prins geen kwaad weten
* Niet weten dat hij een fout gemaakt heeft
* Van zijn hart geen moordkuil maken
* zijn gevoelens niet opkroppen, vrijuit zeggen wat je niet bevalt, eerlijk zeggen over hoe er over iets gedacht wordt
* Voor geen kleintje vervaard zijn
* veel durven

#### Hoofdtelwoord

geen
* niet één, nul
*   * Eergisteren zaten er nog vier kuikens in het nest, gisteren één en vandaag geen.

#### Onbepaald voornaamwoord

geen
* niemand
*   * Ik heb het alle deskundigen gevraagd, maar geen weet het antwoord.

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord geen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "geen" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "geen" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Krim-Gotisch
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *gāną

#### Werkwoord

geen
* gaan