# schaal
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: schaal (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* schaal

##### Woordherkomst en -opbouw

* Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘maatstaf voor verhouding’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1864
* In de betekenis van ‘schotel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1302
* In de betekenis van ‘schil’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1174

#### Zelfstandig naamwoord

de schaal v / m
* voorwerp met open bovenzijde waar men iets kan inleggen
    ▸ Ik zag mijn hoofd als een lege schaal waarin ik elke dag een nieuwe vraag kon plaatsen, om er tijdens het lopen uren onafgebroken over na te denken.
* buitenkant van een ei of vrucht
* verhouding van de grootte tussen een model en een echt voorwerp
* bepaalde ijking op een grafiek, as of eenheid

##### Hyponiemen

| 10-puntsschaal Amerikaanse hoornschaal Weegschaal aanloopschaal bauméschaal beaufortschaal belastingschaal boterschaal cao-schaal collecteschaal dekschaal dienschaal diepgangsschaal drinkschaal dunschaal eierschaal eischaal fruitschaal gebakschaal geldschaal gewone hoornschaal goudschaal groenteschaal hyparschaal | instelschaal intervalschaal kalkschaal kampioensschaal kelvin-schaal klankschaal kristalliseerschaal kweekschaal laboratoriumschaal laboschaal leerlingenschaal loonschaal magnetronschaal meetschaal microschaal nestschaal offerschaal ovale hoornschaal ovenschaal peilschaal petrischaal pleinschaal poolschaal puntenschaal richterschaal | rijschaal saladeschaal salarisschaal scherptediepteschaal serveerschaal slaschaal spiegelschaal steenschaal stevige hoornschaal stoelgangschaal subschaal tajineschaal temperatuurschaal terra-sigillataschaal thermometerschaal tijdschaal tijdsschaal toonschaal vraagschaal vruchtenschaal waagschaal waardeschaal weddeschaal weegschaal wereldschaal |

##### Afgeleide begrippen

| achtschalig blauwgestreepte schaalhoren breedschalig drieschalig dubbelschalig eenschalig fijnschalig gelijkschalig gewone schaalhoren grootschalig kleinschalig negenschalig onderschalig platte schaalhoren ruwe schaalhoren schaal van Richter | schaalaanduiding schaalamoebe schaalbijter schaalcollecte schaaldak schaaldeel schaaldier schaaleenheid schaalfactor schaalgrootte schaalhoren schaalmodel schaalniveau schaalprobleem schaalschaats schaalsprong schaalstok | schaalverdeling schaalvergroting schaalverkleining schaalverlichting schaalvlies schaalvoordeel schaalvormig schaalvrucht schaalwaarde tienschalig twaalfschalig tweeschalig veelschalig vierschalig vijfschalig zesschalig zevenschalig |

##### Verwante begrippen

* afschalen, inschalen, opschalen

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Gouden appels op zilveren schalen zijn
* Op grote (breede, ruime) schaal

##### Vertalingen
#### Werkwoord

schaal
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van schalen
*   * Ik schaal.
* gebiedende wijs van schalen
*   * Schaal!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van schalen
*   * Schaal je?

#### Gangbaarheid

* Het woord schaal staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "schaal" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* 1 2 3 "schaal" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ www.dbnl.org
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be