# burger
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: burger (hulp, bestand)
* IPA: / ˈbʏrɣər / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* bur·ger

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] erfwoord via Middelnederlands borger / borghere van Oudnederlands burgeri "inwoner van een versterkte plaats", in de betekenis van ‘inwoner van stad, lid van een staat’ voor het eerst aangetroffen in 1240
* [B] uit het Engels burger, verkorting van hamburger; oorspronkelijk een verwijzing naar goed vlees uit de Duitse stad Hamburg

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de burger m
* inwoner van een stad of staat die bepaalde wettelijke rechten en plichten heeft
*   * Met de privilegebrief kende de landheer aan de burgers van een stad een zekere mate van autonomie toe. (feodaal rechtstelsel, middeleeuwen)
*   * De burgers van de stad staken bij deze ramp zelf de handen uit de mouwen.
* lid van de burgerbevolking, in tegenstelling tot een strijdende partij of ordedienst
*   * Door een aanval van de Afghaanse luchtmacht in de provincie Kunduz zijn mogelijk vijftig burgers om het leven gekomen.
    ▸ Ze waren begonnen met het vermoorden van burgers door niet alleen Berlijn maar ook andere Duitse steden te bombarderen.
* inwoner van een land of stad die niet van adellijke afkomst is
    ▸ Ikzelf hoop dat je net als je vader en opa jezelf in de eerste plaats zult zien als citoyen, burger, Letang.

##### Verwante begrippen

* bourgeois, burgerman

##### Hyponiemen

| BES-burger Caricom-burger EG-burger EU-burger Sovjetburger balansburger biefburger (B) brandenburger buitenburger cannabisburger cheeseburger (B) coburger donutburger (B) doorsneeburger eerste burger | ereburger fantoomburger groenteburger (B) grootburger halalburger (B) hamburger (A)(B) hangburger hemelburger kaasburger (B) kippenburger (B) kleinburger krabburger (B) kweekburger labburger medeburger miniburger (B) modelburger | moslimburger oldenburger proefbuisburger sambalburger (2) seniorenburger shoarmaburger (B) spookburger staatsburger stadsburger tweederangsburger uitburgeren vegaburger (B) veggieburger (B) visburger (B) vrijburger wereldburger wietburger (B) |

##### Afgeleide begrippen

| Burgerbrug Burgerveen Spaanse Burgeroorlog burgemeester burger in burger uit burgerachtig burgerambtenaar burgerarrest burgerarrestatie burgerauto burgerautoriteit burgeravondschool burgerbaan burgerbescherming burgerbestaan burgerbestuur burgerbevolking burgerbeweging burgerbewind burgerbiker burgerborrel burgerbuddy burgercomité burgerconflict burgerconfrontatie burgercultuur burgerdemocratie burgerdeugd burgerdienst burgerdocent burgerdochter burgerdode burgerdoel burgerdom burgeres burgerfatsoen burgerfietser burgerforum burgergroepering burgerheer burgerhuis burgerhulpverlener burgerij burgerinfiltrant burgerinfiltratie burgerinitiatief burgerinspecteur burgerjongen | burgerjournalist burgerjournalistiek burgerjuffrouw burgerjury burgerkind burgerklacht burgerklasse burgerkledij burgerkleding burgerkleren burgerkoning burgerkost burgerkracht burgerkrant burgerkrijg burgerkring burgerkroon burgerleven burgerlijk burgerluchthaven burgerluchtvaart burgerlul burgermaatschappij burgerman burgermanifest burgermannetje burgermeetlat burgermeisje burgermens burgermilitie burgermoed burgermoeder burgermoord burgermoraal burgernabij burgernet burgernetter burgeroorlog burgerorganisatie burgeroriëntatie burgerpak burgerpanel burgerparticipatie burgerpatrouille burgerpersoneel burgerplatform burgerplicht burgerpolis burgerpoliticus | burgerpolitie burgerpot burgerpraktijk burgerpresident burgerraadslid burgerrechercheur burgerrecht burgerrechter burgerredacteur burgerregering burgerregime burgerregistratie burgersamenleving burgerschaar burgerschap burgerschool burgerservice burgerservicenummer burgershuis burgerslachtoffer burgerstaat burgerstand burgerstrijd burgersvergelijking burgerswoning burgertoestel burgertrouw burgertrut burgertwist burgervader burgervendel burgerverzet burgervliegtuig burgervliegveld burgervrede burgervrouw burgerwacht burgerwachter burgerweeshuis burgerwerk burgerwoning burgerzaal burgerzaken burgerzin burgerzoon grote burgemeester hogereburgerschool inburgeren kleine burgemeester |

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[B] de burger m
* (voeding) als schijf gevormd en gebakken of gegrild kleingehakt, met kruiden vermengd vlees uit rund en/of varken, of iets vergelijkbaars
    ▸ Bij het bestellen van de burgers kregen we bijna nooit de vraag hoe we onze burger gebakken wilden hebben. Vreemd, want dat is wel standaard bij het bestellen van biefstuk.
* (voeding) in twee helften gesneden broodje met daartussen een schijf gebakken of gegrild rundergehakt of iets vergelijkbaars, met saus en groenten
    ▸ Na dagen lopen was het eindelijk zover, ik stond extra vroeg op en kon niet wachten totdat ik die befaamde burger in mijn handen had.
* 1. Een zestal burgers op de grill.
* 2. Een klassieke burger.

##### Synoniemen

* hamburger

##### Hyponiemen

* biefburger
* cheeseburger
* chickenburger
* donutburger
* groenteburger
* halalburger
* kaasburger
* krabburger
* miniburger
* sambalburger
* vegaburger
* visburger

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord burger staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "burger" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ burger op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "burger" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ De Telegraaf, 3 april 2018
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767
* ↑ Weblink bron Gearchiveerde versie Rosa Rolvink “Veiligheid hamburgers in de horeca” (22 januari 2019) op consumentenbond.nl
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /ˈbɜː(ɹ)ɡə(ɹ)/

##### Woordherkomst en -opbouw

* (verkorting) van hamburger, waarbij dat woord ten onrechte werd opgevat als samenstelling van ham en burger

#### Zelfstandig naamwoord

burger
* (voeding) hamburger

##### Overerving en ontlening

* Nederlands: burger