OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# heldenontvangst
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: heldenontvangst (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* hel·den·ont·vangst

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van held zn en ontvangst zn met het invoegsel -en-

#### Zelfstandig naamwoord

de heldenontvangst v
* verwelkoming als een zeer gewaardeerd, moedig persoon
    ▸ Wubbo Ockels, die wis- en natuurkunde had gestudeerd, was tijdens de vlucht verantwoordelijk voor de apparatuur waarmee wetenschappelijke experimenten werden gedaan. Bij zijn terugkeer op aarde kreeg hij een heldenontvangst.
    ▸ Een groep van 26 Palestijnse gevangenen die gisteravond door Israël werd vrijgelaten, heeft een heldenontvangst gekregen op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook. Elf van de 26 Palestijnen werden op de Westoever ontvangen door de Palestijnse president Abbas; in Gaza, waar de vijftien anderen naartoe gingen, klonk vreugdevuur en werd vuurwerk afgestoken.

##### Synoniemen

* heldenonthaal

#### Gangbaarheid

* Het woord heldenontvangst staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

#### Verwijzingen

* ↑ Weblink bron “Ockels astronaut door advertentie” (Zondag 18 mei 2014, 12:22), NOS
* ↑ Weblink bron “Heldenonthaal voor Palestijnen” (Woensdag 14 augustus 2013, 03:15), NOS
# heldenmoed
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: heldenmoed (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* hel·den·moed

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van held en moed met het invoegsel -en-

#### Zelfstandig naamwoord

de heldenmoed m
* de durf en de kracht van mensen, die zich, met gevaar voor eigen leven, voor de goede zaak inzetten
*   * Alle pracht bij de stralende kerkfeesten, waar hij door werd overweldigd, vormt een soort betovering zoals bij toneel- of andere voorstellingen en speelt zich af in de uiterlijke wereld, terwijl de verhalen over de heldhaftigheid in de oorlog een innerlijke betovering vormen: de eigenschappen van de soldaten, hun heldenmoed en zelfopoffering werpen hun glans op de verder triviale en alledaagse werkelijkheid, niet op zichzelf, maar via de inleving in heldhaftigheid die door de boeken mogelijk wordt gemaakt, via de blik die dat op de omgeving werpt, het besef dat ook het doodgewone landschap kan veranderen en van unieke betekenis kan worden.
*   * We zijn nu in de fase van de wreedheden en horen de vreselijkste verhalen van getuigen, mannen en vrouwen, waarvan je denkt: hoe is het mogelijk dat je dit alles hebt doorstaan. Het zijn dan ook de levende uitzonderingen. Gisteren hadden we er een die begonnen was met 2000 lotgenoten en met vijf was overgebleven. Vandaag een zuster die met 7o was gestart en de enige nog levende was. Het is gruwzaam te zien waar mensen toe in staat zijn, aan de andere kant enorm wat een heldenmoed er is ten toon gespreid: Het maakte een moordzucht in hem wakker die hem eigenlijk vreemd was.

##### Synoniemen

* dapperheid, leeuwenmoed, heroïek, heroïsme, durf, heldhaftigheid

##### Antoniemen

* lafheid

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord heldenmoed staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "heldenmoed" herkend door:
| 97 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Knausgard, Karl Ove Vrouw 2015 ISBN 978-90-445-3227-2 pagina 468
* ↑ Röling, Bert De rechter die geen ontzag had 2014 ISBN 978-90-284-2596-5 pagina 159
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
# heldenleven
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: heldenleven (hulp, bestand)
* IPA: / ˈheldə(n)ˌlevə(n) / (4 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* hel·den·le·ven

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van held zn en leven zn met het invoegsel -en-

#### Zelfstandig naamwoord

het heldenleven o
* doorleefde bestaan van iemand die heel moedig is
    ▸ Axel en zijn verhalen uit het heldenleven van een gezinsvader.
    ▸ Doch de klanken waren uit zijn doorschoten borst gekomen als het geluid van een gebarsten klok, en met een zware golf van bloed had hij zijn heldenleven uitgesnikt.
* levensbeschrijving van een heel moedig persoon
    ▸ Vroeger, in Velp, keken we ook weleens naar de Tour de France. De uitzendingen toen waren niet half zo lang als nu, waardoor je je fantasie de vrije loop kon laten. We werden hierbij geholpen door Radio Tour de France, waarin de nooit meer overtroffen verslaggever Theo Koomen een half koersverloop verzon vanaf de motor. En vlak de schrijvende verslaggevers ook niet uit, ze destilleerden uit iedere ‘knecht’ een heldenleven.
    ▸ Het verlangen een heldenleven te schrijven betekende ook niet automatisch dat men onaangename feiten moest verzwijgen.

#### Gangbaarheid

* Het woord heldenleven staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Juli Zeh “Onder buren” (2021), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186
* ↑ Weblink bron Lourens Penning “De held van Spionkop. Verhaal uit den Boeren-oorlog (1899-1902).”, 6e druk (1927), La Rivière & Voorhoeve, Zwolle, p. 210
* ↑ Weblink bron Marcel van Roosmalen “Gelul waarvan wielerfanaten genieten” (15 juli 2022) op nrc.nl
* ↑ Weblink bron Nico Laan Freud en Marx verenigd? : Henriëtte Roland Holst als biografe in: Nederlandse Letterkunde., jrg. 5 nr. 4 (november 2000), Koninklijke Van Gorcum, Assen, p. 308
# heldenrol
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: heldenrol (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* hel·den·rol

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van held zn en rol zn met het invoegsel -en-

#### Zelfstandig naamwoord

de heldenrol v / m
* personage dat (in een toneelstuk of film) als een moedig persoon de hoofdrol speelt
*   * Pa Sem, die 25 jaar geleden een heldenrol vervulde tijdens de Bijlmeramp, wordt op 4 oktober geëerd met een eigen brug in Amsterdam. Hij redde in 1992 met gevaar voor eigen leven een tienjarige jongen uit de brandende flat.
*   * Precies drie jaar geleden: de heldenrol van Tim Krul: Weet u het nog? Het is vandaag precies drie jaar geleden dat Tim Krul een hoofdrol vertolkte in de kwartfinales van het WK 2014 in Brazilië. In de wedstrijd tegen Costa Rica werd de doelman door toenmalig Oranje-bondscoach Louis van Gaal als joker ingezet tijdens de strafschoppenserie en stopte hij prompt twee penalty's.
*   * Negen zwarte tieners speelden in 1957 een heldenrol in de strijd tegen de rassenscheiding in het Amerikaanse onderwijs. Acht van de ‘Little Rock Nine’ keren 60 jaar later terug naar hun Central High School.

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord heldenrol staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "heldenrol" herkend door:
| 98 % | van de Nederlanders; |
| 95 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ de Telegraaf 27 sep. 2017
* ↑ de Telegraaf 05 jul. 2017
* ↑ Tubantia Hans van Zon 25-09-17
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
# haki
## IJslands
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

#### Zelfstandig naamwoord

haki
* datief onbepaald onzijdig enkelvoud van hak
# hakertjes
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hakertjes (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* ha·ker·tjes

#### Zelfstandig naamwoord

de hakertjes mv
* verkleinwoord meervoud van het zelfstandig naamwoord haker
# haketav wehakabala
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: haketav wehakabala (hulp, bestand)
* IPA: / hakəˈtɑv wəhakabaˈla / (8 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* ha·ke·tav we·ha·ka·ba·la

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Hebreeuws הַכַּתָּב zn (haketav wehakabala), letterlijk: 'het geschrevene en het ontvangene'

#### Zelfstandig naamwoord

de haketav wehakabala mv
* (Jiddisch-Hebreeuws) (religie) Bijbeltekst en traditionele interpretatie

#### Gangbaarheid

* Het woord 'haketav wehakabala' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.

#### Verwijzingen

* ↑ Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands
# hakhout
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hakhout (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* hak·hout

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van hak ww en hout

#### Zelfstandig naamwoord

het hakhout o
* hout dat gebruikt wordt voor het haardvuur als brandhout
*   * Toen zij, Althaea, nog in 't kraambed lag, na de geboorte van Meleager, hadden de drie Parcen in de haard een tak geworpen en al spinnend aan zijn levensdraad hem toegevoegd: jij, pasgeboren kind, ontvangt van ons dezelfde levensduur als dit stuk hout.' — Toen de godinnen na die voorspelling waren weggegaan, had zij, de moeder, het gloeiend hout snel uit het vuur gehaald, gekoeld in water en sinds die tijd lag het diep weggestopt in huis en had door eigen voortbestaan dat van de jongeman verzekerd. Nu pakt de moeder het te voorschijn, laat een stapel hout —pijnboom- en hakhout — brengen en ontsteekt een dreigend vuur. Tot viermaal toe tracht ze de tak de vlammen in te gooien, maar viermaal schrikt ze terug:
* houtgewas dat ieder 6-10 jaar gekapt wordt meestal om te gebruiken als brandhout

##### Synoniemen

* [2] slaghout, akkersmaalshout, schaarhout, srubben

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord hakhout staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "hakhout" herkend door:
| 95 % | van de Nederlanders; |
| 94 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Ovidius Metamorphosen vertaald door M. d'Hane-Scheltema ISBN 90-253-3099-1 1993 Boek VIII 451-463
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
# hakertje
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hakertje (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* ha·ker·tje

#### Zelfstandig naamwoord

het hakertje o
* verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord haker
# hakig greppelmos
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hakig greppelmos (hulp, bestand)
* (IPA in voorbereiding)

##### Woordafbreking

* ha·kig grep·pel·mos

##### Woordherkomst en -opbouw

* verbinding van  hakig en greppelmos

#### Zelfstandig naamwoord

het hakig greppelmos o
* (mossen) Dicranella schreberiana een soort bladmos uit het geslacht Dicranella . Hakig greppelmos vormt ijle zoden, tot 2 cm hoog. Het blad loopt vanuit een breed schedevormige basis plots versmald in afstaande, smal driehoekige top. De broedknollen roodbruin tot bruin, zitten aan de rizoïden (soms in de oksels van de onderste bladen). Hakig greppelmos komt voor op leem, zand en klei

##### Hyperoniemen

* mossen, landplanten, planten

#### Gangbaarheid

* Het woord 'hakig greppelmos' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.
* [1] hakig greppelmos in het Nederlands Soortenregister N
* [1] hakig greppelmos op Wikidata
# hakig kronkelbladmos
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hakig kronkelbladmos (hulp, bestand)
* (IPA in voorbereiding)

##### Woordafbreking

* ha·kig kron·kel·blad·mos

##### Woordherkomst en -opbouw

* verbinding van  hakig en kronkelbladmos

#### Zelfstandig naamwoord

het hakig kronkelbladmos o
* (mossen) Pleurochaete squarrosa een mossoort in de familie Pottiaceae . De stengels zijn twee tot acht centimeter lang. Het blad is drie millimeter lang en lancetvormig. Het versmalde deel van het blad is aan de rand vlak, aan de bovenzijde ongelijk getand. De bladnerf is stevig, reikt tot aan de bladpunt of steekt uit als een korte aar. Bij droogte kronkelen de bladeren in elkaar op een hakige wijze

##### Hyperoniemen

* kleimosfamilie, mossen, landplanten, planten

#### Gangbaarheid

* Het woord 'hakig kronkelbladmos' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.
* [1] hakig kronkelbladmos in het Nederlands Soortenregister N
* [1] hakig kronkelbladmos op Wikidata
# hakig dubbeltandmos
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hakig dubbeltandmos (hulp, bestand)
* (IPA in voorbereiding)

##### Woordafbreking

* ha·kig dub·bel·tand·mos

##### Woordherkomst en -opbouw

* verbinding van  hakig en dubbeltandmos

#### Zelfstandig naamwoord

het hakig dubbeltandmos o
* (mossen) Didymodon ferrugineus een mossoort in de familie Pottiaceae . Het groeit op steen en gruis. Het mos vormt losse, bruingroene tot vaak roodbruine gazons. De weinige vertakte stengels zijn tot ongeveer 3 centimeter hoog en hebben in dwarsdoorsnede een centrale streng

##### Hyperoniemen

* kleimosfamilie, mossen, landplanten, planten

#### Gangbaarheid

* Het woord 'hakig dubbeltandmos' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.
* [1] hakig dubbeltandmos in het Nederlands Soortenregister N
* [1] hakig dubbeltandmos op Wikidata
# hakig smaltandmos
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: hakig smaltandmos (hulp, bestand)
* (IPA in voorbereiding)

##### Woordafbreking

* ha·kig smal·tand·mos

##### Woordherkomst en -opbouw

* verbinding van  hakig en smaltandmos

#### Zelfstandig naamwoord

het hakig smaltandmos o
* (mossen) Ditrichum cylindricum een soort uit het geslacht smaltandmos (Ditrichum ). Hakig smaltandmos vormt ijle zoden van kroezige planten. De bladeren zijn schedevormig en hebben een haaks afstaande, priemvormige bladtop. Aan de rizoïden zitten onregelmatig gevormde, geelbruine tot bruine broedkorrels. Hakig smaltandmos lijkt veel op kleigreppelmos. De laatstgenoemde soort heeft echter afstaande bladeren zonder schede

##### Hyperoniemen

* mossen, landplanten, planten

#### Gangbaarheid

* Het woord 'hakig smaltandmos' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.
* [1] hakig smaltandmos in het Nederlands Soortenregister N
* [1] hakig smaltandmos op Wikidata
# haketav
## Nederlands
##### Uitspraak

* IPA: / hakəˈtɑv / (3 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* ha·ke·tav

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Hebreeuws הַכַּתָּב zn (haketav)

#### Zelfstandig naamwoord

de haketav m
* (Jiddisch-Hebreeuws) het geschrevene (alleen in onderstaande verbindingen)

##### Typische woordcombinaties

* haketav wehakabala

#### Gangbaarheid

* Het woord 'haketav' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.

#### Verwijzingen

* ↑ Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands
# haarcrème
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: haarcrème (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* haar·crè·me

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van haar zn en crème zn

#### Zelfstandig naamwoord

de haarcrème v / m
* haarverzorgingsmiddel dat je in je haar smeert om het kapsel in vorm te houden en het haar meer glas te geven
*   * Sponsoring heeft alles in de sport veranderd. De eerste die er in mijn tijd mee begon, was Magni. Hij reed voor Nivea-haarcrème, al had hij geen pijltje haar op zijn kop. Daar werd mee gelachen natuurlijk. Coureurs zijn altijd vrijbuiters geweest. Wie vrij is, heeft nog een leven. Wie gebonden is van 's morgens tot 's avonds niet meer. Hoeveel geld hij er ook mee verdient. Geld verzacht de pijn, zeggen ze. Maar het is toch niet al wat telt.
*   * Dus ben ik de rest van mijn leven op zoek naar álleskunners'. Zoekt en gij zult vinden: ik kan tegenwoordig met twee tubes toe. Het cultproduct Embroylisse is een gezichtscrème, primer, make-upremover, masker en haarcrème ineen - je schijnt er zelfs mee te kunnen scheren. En de CC Cream van Chanel doet de rest: bijna nog mooier dan foundation, met SPF50, en is nog anti-aging ook. Zolang ik niet vergeet mijn lipgloss in het plastic zakje te doen, pakken ze mij niet meer.

##### Synoniemen

* brillantine, gel

#### Gangbaarheid

* Het woord haarcrème staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "haarcrème" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ de Standaard 5 april 2004 Anna Luyten
* ↑ Volkskrant Ilonka Leenheer 21 januari 2017
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
# haarde af
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: haarde af (hulp, bestand)
* IPA: / ˈhardə ˈɑf / (3 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* haar·de af

##### Woordherkomst en -opbouw

* uit haarde (werkwoord) en af (bijwoord), hiertussen kunnen nog andere woorden staan

#### Werkwoord

haarde (…) af
* enkelvoud verleden tijd van afharen
*   * Ik haarde af.
*   * Jij haarde af.
*   * Hij, zij, het haarde af.

#### Gangbaarheid

* Het woord 'haarde af' staat niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.
# haarbos
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: haarbos (hulp, bestand)
* IPA: / ˈharbɔs / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* haar·bos

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van haar zn en bos zn

#### Zelfstandig naamwoord

de haarbos m
* veelheid van alle haren op het hoofd van één persoon
*   * Daar zit je dan op een klapstoeltje met pootjes. De douchekop staat zo laag mogelijk. Lager gaat niet, want dan zit ik met mijn kop tegen de wandtegels om water te kunnen vangen. Ik ben niet breed. Zou ik dat wel zijn, dan was de kans groter dat ik nat zou worden. Een hogere stand maakt dat het water niet meer te richten is vanaf de stoel. Iets lager maakt dat je het risico loopt met een natte haarbos vol resterend schuim de gang op te gaan.
*   * Maak een strakke vlecht als je een fietstocht gaat maken. Hierdoor kan je haar geen kant op en blijft het in model. Je kunt er ook voor kiezen om een strakke knot te maken bovenop je hoofd zonder elastiekje. Zet hier vervolgens je helm overheen. Aangekomen op je bestemming zet je jouw helm af, schud je jouw haar flink los en viola: hallo wilde haarbos.
* (vlinders) Ochropleura plecta een nachtvlinder uit de familie Noctuidae, de uilen

##### Synoniemen

* [1] pruik, haardos

##### Hyperoniemen

* vlinders, insecten, zespotigen, geleedpotigen, dieren

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord haarbos staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "haarbos" herkend door:
| 98 % | van de Nederlanders; |
| 96 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ de Telegraaf 25 september 2015
* ↑ de Telegraaf 11 november 2013
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
# haarbreed
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: haarbreed (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* haar·breed

##### Woordherkomst en -opbouw

* samenstelling van haar en breed

#### Zelfstandig naamwoord

het haarbreed o
* heel weinig n.l. de breedte van een mensenhaar

##### Uitdrukkingen en gezegden

* geen haarbreed
       - En die hele geschiedenis viel samen met die soldaat met zijn doordringende stem, en die hele geschiedenis en die soldaat grepen hem pijnlijk bij zijn arm en drukten en trokken hem steeds maar in één richting. Hij probeerde zich los te maken, maar zij weken geen haarbreed, geen seconde van zijn schouder. Die schouder zou geen pijn doen en zou gezond zijn als zij er maar niet aan trokken; maar hij kon zich niet van hen bevrijden.
* iemand geen haarbreed in de weg leggen

#### Gangbaarheid

* Het woord haarbreed staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "haarbreed" herkend door:
| 84 % | van de Nederlanders; |
| 87 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ haarbreed op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Tolstoj, L.N. Oorlog en Vrede Vertaald uit het Russisch door Yolanda Bloemen en Marja Wiebes 2006 ISBN 9028240462 pagina 257
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
# haard
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: haard (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* haard

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘stookplaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

#### Zelfstandig naamwoord

de haard m
* (wonen) een plaats in de woning bedoeld om er een vuur te branden
*   * Hij warmde zijn koude handen bij de haard.
    ▸ Hebt u het portret gezien boven de haard? U herkent zonder twijfel de markante en nobele trekken van Niccoló Paganini. Ik zal de eerste zijn om uw gelijk te beamen wanneer u zegt dat het in schilderkundig opzicht geen meesterwerk betreft. Het is gemaakt door een brave, mindere meester, die er zelfs in zijn tijd niet om bekendstond dat hij zijn tijd vooruit was.
* (figuurlijk) een plaats van waaruit zich een ziekte of andere ramp verspreidt
*   * De haard van deze aardbeving bevond zich recht onder die stad.

##### Verwante begrippen

* [1] schouw, stookplaats, huiselijk
* [2] brandhaard, brandpunt, broeinest, focus [3]

##### Hyponiemen

| aardbevingshaard besmettingshaard | brandhaard gaarhaard gashaard | infectiehaard insteekhaard moederhaard | oliehaard oorlogshaard openhaard | verzetshaard virushaard voorhaard vuurhaard |

##### Afgeleide begrippen

| haardbrand haarddorpel haardgieterij haardhaal | haardijzer haardinfectie haardketting haardkleed | haardkuil haardpaal haardpartij haardplaat | haardscherm haardschop haardstede haardsteen | haardstel haardstoffer haardstok haardvuur |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Eigen haard
* Thuis, gezin en woning
* eigen haard is goud waard
* Van huis en haard verdreven zijn
* Dakloos geworden zijn
* Huis en haard verlaten
* uit de eigenwoning gaan
* ∗ En wat zou hij dan zeggen? 'O jee, de contanten zijn op, dus nu moeten we huis en haard verlaten.
* Een man zonder vrouw is een haard zonder vuur.
* Een man moet een vrouwelijke partner hebben
* Bij andermans haard is het goed warmen.
* Bij iemand anders welkom zijn

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord haard staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "haard" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "haard" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ haard op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Pfeiffer, Ilja Leonard “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 15
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
#### Zelfstandig naamwoord

haard
* haard
# gyne
## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] van Oudgrieks γυνή (gunè) "vrouw"
* [B] (verkorting) van gynecologist

#### Zelfstandig naamwoord

[A] gyne
* (biologie) bij sociale insecten aanduiding voor de vruchtbare vrouwtjes die koningin kunnen worden

#### Zelfstandig naamwoord

[B] gyne
* (informeel) vrouwenarts, gynecoloog
# gynes
## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

##### Woordherkomst en -opbouw

* gyne zn met de uitgang -s

#### Zelfstandig naamwoord

gynes mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord gyne
# gyneseksueeltjes
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: gyneseksueeltjes (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* gy·ne·sek·su·eel·tjes

#### Zelfstandig naamwoord

de gyneseksueeltjes mv
* verkleinwoord meervoud van het zelfstandig naamwoord gyneseksueel
# gyneseksueeltje
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: gyneseksueeltje (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* gy·ne·sek·su·eel·tje

#### Zelfstandig naamwoord

het gyneseksueeltje o
* verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord gyneseksueel