# zetten
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: zetten (hulp, bestand)
* IPA: / ˈzɛtə(n) / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* zet·ten

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘plaatsen, doen zitten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901.
* erfwoord: Middelnederlands setten, uit Oudnederlands settan, ontwikkeld uit Oergermaans *satjan- ‘doen zitten’, causatief van *sitjan- ‘zitten’, waarvoor zie zitten. Evenals Nederduits setten, Duits setzen en Fries sette.

#### Werkwoord

zetten
* overgankelijk op een bepaalde wijze schikken, geplaatst
    ▸ Ze reageerden alsof ik halverwege de wedstrijd een derde doel in het veld had gezet.
* overgankelijk (m.b.t. koffie of thee) bereiden, klaarmaken
* overgankelijk iets neerschrijven
*   * Hij zette zijn handtekening onder het document.
* overgankelijk vastzetten
* wederkerend, (België) plaatsnemen, gaan zitten
* overgankelijk (oude ambacht bij het ontstaan van de boekdrukkunst) letters naast elkaar plaatsen zodat meerdere afdrukken van een document gemaakt kunnen worden

##### Hyponiemen

| aaneenzetten aanzetten achternazetten achteruitzetten afzetten baakzetten bezetten bijzetten buitenzetten diamantzetten | doorzetten droogzetten filmzetten gelijkzetten gereedzetten gevangenzetten handzetten ineenzetten inzetten klaarzetten | klemzetten koffiezetten letterzetten nazetten nederzetten neerzetten omzetten onderzetten ontzetten op touw zetten | opzetten opzijzetten overzetten rechtzetten stilzetten stopzetten tegelzetten terugzetten theezetten toonzetten toonzettend | uiteenzetten uitzetten vastzetten verderzetten verzetten volzetten voortzetten vooruitzetten voorzetten vrijzetten wegzetten |

##### Afgeleide begrippen

| gezet onderwaterzetting zaagzettang zetangel zetbaas zetbank | zetboer zetbok zetboord zetbord zetcomputer zetduiveltje | zetdwang zetfout zetgang zethaak zethamer zetijzer | zetlijn zetmachine zetmeel zetpil zetregel zetschipper zetsel | zetspiegel zetster zettebord zettenverloop zetter zetterij zetting |

##### Typische woordcombinaties

* [1] op individueel regime zettenafgezonderd opsluiten
* [1] overeind zettenoprichten

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1] aan de deur zettenontslaan
* [1] aan de dijk zettenontslaan
* [1] aan de kant zettenniet langer zijn taak laten doen
* [1] alles op alles zettenrisico's nemen om iets voor elkaar te krijgen
* [1] alles op één kaart zetten
* [1] alles op haren en snaren zettenzijn uiterste best voor iets doen
* [1] alles op het spel zettenalles inzetten en mogelijk alles verliezen
* [1] de kat bij de melk zetteniemand erg in de verleiding brengen
* [1] de klok achteruit zettenterug naar oude toestanden gaan
* [1] de kroon op het werk zettenhet werk prachtig voltooien
* [1] de puntjes op de i zettende laatste details toevoegen of heel precies werken
* [1] de sokken erin zettenhard gaan lopen
* [1] de tering naar de nering zettenniet meer uitgeven dan dat je hebt
* [1] geen zoden aan de dijk zettenniets opleveren
* [1] het beste beentje voor zettenje uiterste best doen
* [1] iemand de pen op de neus zettenstreng ondervragen of aanpakken
* [1] iemand de voet dwars zettentegenwerken
* [1] iemand een bril op de neus zetteniemand dwingen gehoorzaam te zijn
* [1] iemand een hak zettenmet iemand een gemene streek uithalen
* [1] iemand het mes op de keel zettenallerlei middelen gebruiken om iemand onder druk te zetten
* [1] iemand iets betaald zettenwraak nemen of straffen
* [1] iemand in de bloemetjes zetteniemand huldigen met bloemen
* [1] iemand in het zonnetje zettenop positieve wijze aandacht krijgen (meestal vanwege een bepaald feit) ofwel: op negatieve wijze: iemand bespotten en plagen vanwege een fout
* [1] iemand naar zijn hand zetteniemand precies laten doen wat hij wil
* [1] iemand niet kunnen zettenniet echt naar iemand luisteren wanneer iemand meepraat
* [1] iemand op het goede spoor zettengoede raad geven
* [1] iets in de ijskast zettenmet iets niets meer doen
* [1] iets op touw zetteniets organiseren
* [1] klem zettentot iets dwingen door alle alternatieven onmogelijk te maken
* [1] kwaad bloed zetteniemand boos maken
* [1] op de kaart zettenalgemeen bekendheid bezorgen
* [1] op stapel zettenbeginnen met iets
* [1] op zijn nummer zettenzeer duidelijk maken dat iets erg ongewenst is
* [1] strijk en zet gebeurenerg vaak gebeuren
* [1] voet aan wal zettenaan wal gaan
* [1] voor het blok zettendwingen om zonder uitstel een lastige keus te maken
* [1] zich schrap zettenklaarmaken om de klap op te vangen
* [1] zijn licht niet onder de korenmaat zettenmeespreken, je mening geven en laten merken dat je er iets van weet

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de zetten mv
* meervoud van het zelfstandig naamwoord zet

#### Gangbaarheid

* Het woord zetten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "zetten" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "zetten" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be