# maat
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: maat (hulp, bestand)
* IPA: / mat / (1 lettergreep); /maːt/

##### Woordafbreking

* maat

##### Woordherkomst en -opbouw

* Ontleend aan Middelnederduits māt, māte “metgezel”, “makker”, uit Germaans *gimato “disgenoot”, “metgezel”. In de betekenis van ‘metgezel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1546.
* [4][5] erfwoord Ontwikkeld uit Middelnederlands mate “maat”, “meeteenheid”, “afmeting”, uit Germaans *mēta- o en *mētō- v. In de betekenis van ‘afmeting’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1210.
* [6] Leenvertaling van Frans mesure. In de betekenis van ‘indeling in de muziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1644

#### Zelfstandig naamwoord

de maat
* m kameraad, makker, metgezel, vriend
*   * Hij wilde met zijn maten naar de kroeg, maar zijn vriendin was daar niet zo blij mee.
*   * In feite is dit misschien een pervers gevolg van de aankondiging van de wapenstilstand. Ze hadden zo veel te verduren gehad dat ze bij de gedachte dat de oorlog zo zou eindigen, met zo veel maten dood en zo veel vijanden in leven, bijna niet konden wachten om een bloedbad aan te richten en er eens en voor al een eind aan te maken. Ze zouden iedereen afslachten.
* m (kaartspel) partner
*   * Hij speelde de slag naar zijn maat toe.
* v/m (gestandaardiseerde) eenheid van lengte, oppervlakte of inhoud
*   * Om de juiste maat af te meten, gebruik je best een maatbeker.
* v/m juiste afmeting, geschikt formaat
*   * Software op maat.
*   * Onze keukenkasten zijn op maat gemaakt om de ruimte optimaal te benutten.
* v/m (kleding) aanduiding van de grootte van een kledingstuk of schoen: een maatje te groot
*   * Toen ik klein was, kocht mijn moeder mijn kleren altijd een maat te groot.
* v/m (muziek) manier om een muziekstuk in te delen
*   * De dirigent wilde graag beginnen bij maat 46.

##### Hyponiemen

| afstandsmaat baksmaat bandenmaat bandmaat behamaat benedenmaats bh-maat biermaat binnenmaat boordmaat bootsmaat bootsmansmaat botteliersmaat bouwmaat bovenmaats breedtemaat buikmaat buitenmaat buitenmaats cabinemaat celmaat confectiemaat cupmaat (5) dagmaat dalmaat dansmaat dichtmaat | diefjesmaat driekwartsmaat (6) duomaat eenheidsmaat eetmaat eindmaat ellenmaat fokkenmaat giromaat graanmaat handelsmaat holmaat houtmaat ijkmaat inhoudsmaat (3) internetmaat janmaat kindermaat kledingmaat klimmaat koksmaat korenmaat kroegmaat lagenmaat landmaat ledemaat lengtemaat (3) | lidmaat ligmaat litermaat loopmaat mensenmaat middelmaat middenmaat mondjesmaat muziekmaat ondermaat opmaat oppervlaktemaat (3) overmaat padmaat ploegmaat (1) potmaat puntenmaat racemaat regelmaat rolbandmaat rolmaat ruimtemaat scheepsmaat schoenmaat (5) schroefmaat schuifmaat slotmaat | snelheidsmaat speermaat spreekmaat standaardmaat stapmaat steekmaat stokmaat strafmaat stuurmansmaat taalmaat teammaat tennismaat tijdmaat toemaat tonnenmaat trainingsmaat trippelmaat tussenmaat tweekwartsmaat versmaat vierkwartsmaat vismaat vlaktemaat (3) vloeistofmaat voelermaat voelmaat voetmaat |

##### Afgeleide begrippen

| bovenmatig gelijkmatig maatanalyse maatbak maatbeker (3) maatblok maatbrief maatbuis maatcijfer maatcilinder maatdeel maatdop maateenheid maatemmer maatgevend maatgever maatgeving | maatgevoel maatgezin maatglas maatgoed maathouden maatkan maatkleding maatkolf maatkostuum maatland maatlat maatlepel maatlijn maatlint maatloos maatman maatpak | maatregel maatring maatruimte maatschap maatschep maatschets maatslaan maatslag maatsoort maatstaf maatstelsel maatstok maatstreep maatsysteem maattabel maatteken maattheorie | maatvast maatverdeling maatverhouding maatvis maatvoering maatvracht maatwerk maatwisseling matelijks mateloos matennaaien matennaaier matenstelsel matig middelmatig ondermaats (4) overmatig |

##### Uitdrukkingen en gezegden

[1] kameraad, makker, metgezel, vriend
* Jan Rap en zijn maat
[4] juiste afmeting, geschikt formaat
* De maat is vol.
* Geen maat houden
* Met wat mate gij meet, zal u gemeten worden.
* Met twee/meer maten meten
* Met welke maat gij meet, zal u wedergemeten worden.
* Onder de maat
[5] aanduiding van de grootte van een kledingstuk of schoen
* Iemand de maat nemen

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord maat staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "maat" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* 1 2 maat op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 3 "maat" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ maat op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Lemaitre, Pierre "Tot ziens daarboven" 2014 ISBN 9789401601931 pagina 18
* ↑ Marcus 4:24 auteur=Statenvertaling Jongbloed, 1888
* ↑ Matteüs 7:2 Statenvertaling Gereformeerde Bijbelstichting, 2004
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Tabasco-Nahuatl
##### Uitspraak

* IPA: maˈaːt

#### Zelfstandig naamwoord

maat
* (drinken) water; kleurloze vloeistof