# maken
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: maken (hulp, bestand)
* IPA: / ˈmakən / (2 lettergrepen); /ˈmaːkən/

##### Woordafbreking

* ma·ken

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, in de betekenis van ‘iets in een bepaalde toestand brengen’ aangetroffen vanaf jaar 901
| afkomstig van: Middelnederlands: maken Oudnederlands: makon Germaans: *makōnan Indo-Europees: *mag- | Verwant in Germaans: West: Engels: make (Angelsaksisch: macian), Duits: machen, (Oudhoogduits: mahhōn), Fries: meitsje (Oudfries: makia) Noord: Oudnoords: maka, Faeröers: maka Andere Indo-Europese talen: Frans: maquiller (Oudfrans: makier) |

#### Werkwoord

maken
* overgankelijk in elkaar zetten
*   * Hij was een houten meubel aan het maken.
* overgankelijk ervoor zorgen dat iets weer werkt
*   * De jongen vroeg aan zijn vader of die zijn trein kon maken.
* overgankelijk optellen tot een bepaald bedrag
*   * Dat maakt dan zes euro en tien cent.
* overgankelijk voortbrengen, tot stand brengen, in een toestand brengen
*   * Deze band maakte muziek die miljoenen mensen vrolijk maakte.
    ▸ Ik was blij dat ik ook mijn ijsbijl bij me had waarmee ik me, indien nodig, kon zekeren en een nieuw spoor door de sneeuw kon maken.

##### Synoniemen

* [1] construeren, fabriceren
* [2] repareren

##### Hyponiemen

| aanmaken afmaken bang maken bekendmaken beter maken bewustmaken bijmaken buitmaken dichtmaken doodmaken doormaken droogmaken ervan gewag maken fijnmaken filmmaken gangmaken gebruikmaken gek maken gelijkmaken gereedmaken | gevangenmaken gladmaken glazenmaken goedmaken groenmaken grootmaken hardmaken inmaken kaasmaken kapotmaken kastenmaken kennismaken kistenmaken klaarmaken kleinmaken koud maken kwijtmaken leegmaken losmaken meemaken | meubelmaken mismaken namaken natmaken ondermaken openmaken opmaken overmaken pas maken plaatsmaken platmaken proper maken rechtmaken reclamemaken rondmaken ruziemaken schoenmaken schoonmaken soldaat maken straten maken | stukmaken tegenmaken theatermaken toemaken toiletmaken uitmaken vastmaken verdachtmaking vermaken volmaken voortmaken vooruitmaken vrijmaken vuilmaken waarmaken wagenmaken wegmaken wijsmaken zoekmaken zwartmaken |

##### Afgeleide begrippen

| azijnmakerij bangmakerij druktemakerij geldmakerij goudmakerij grappenmakerij hofmakerij jachtmakerij kaarsenmakerij kistenmakerij klompenmakerij | kunstenmakerij maakbaar maakbedrijf maakindustrie maakkans maakloon maakproces maaksector maaksel (1) maakster maakwerk maker | makerij making mannetjesmakerij matrijzenmakerij meubelmakerij mooimakerij openbaarmaking orgelmakerij paternosterbollekesmakerij pijpenmakerij plannenmakerij potsenmakerij | pretmakerij reclamemakerij scheurmakerij stemmingmakerij verzenmakerij wagenmakerij windmakerij winstmakerij zadelmakerij zaligmaking zeilmakerij zich eraf maken met |

##### Verwante begrippen

* makelen (4), makelij (1)

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [4] afhandig makenontfutselen
* [4] de koffer maken
* [4] de rekening maken
* [4] een sprong in het duister makeneen sprong in het duister maken
* [1] God een vlassen baard maken
* [4] het niet kunnen makenvolstrekt ongepast zijn
* [4] het bed maken
* [4] je weg maken
* [4] koffie maken
* [4] koorts maken
* [1] van een mug een olifant makenvan een mug een olifant maken
* [4] van het hart een steen maken
* Een lange neus maken
* tong uitsteken, iemand iets inpeperen (Jaloers maken)
* Er is geen chocola van te maken
* niet te begrijpen
* Ergens een halszaak van maken
* iets heel erg aantrekken en ernstig nemen
* Ergens werk van maken
* ergens mee aan de gang gaan
* Geen bokkensprongen kunnen maken
* weinig geld hebben om extra dingen te kunnen kopen
* Goede sier maken
* goed overkomen bij anderen
* Het al te bont maken
* het erg maken
* Het te gortig maken
* Honger maakt rauwe bonen zoet.
* wanneer iemand echt honger heeft kan die dingen eten die die normaal niet lust
* Iemand het hof maken
* aardig tegen iemand doen in de hoop aardig gevonden te worden
* Iemand iets diets maken
* iemand iets wijs maken
* Iemand kunnen maken en breken
* de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden
* Iemand van kant maken
* Iemand doden
* Iemand zwart maken
* lelijke dingen over iemand vertellen
* Je moet geen slapende honden wakker maken.
* beter niet over een bepaald onderwerp beginnen; je moet aan mensen die ergens niets van weten en het er wellicht niet mee eens zijn, niets erover vertellen
* Korte metten maken
* zonder lang nadenken
* Monddood maken
* Onbekend maakt onbemind.
* iets wat nog onbekend is, kan ook niet geapprecieerd worden
* Op iemand staat kunnen maken
* op iemand kunnen vertrouwen/rekenen
* Poeha maken
* Overdreven doen of drukte maken
* Ruim baan maken
* aan de kant gaan en ruimte maken op de weg
* Schoon schip maken
* schulden betalen ofwel: de boel opruimen ofwel: na ruzie/problemen samen er uit komen en het verleden laten rusten
* Soldaat maken
* iets aanbreken en volledig op maken
* Spatsies maken
* Stennis maken, trappen, schoppen
* Van de nood een deugd maken
* zich aanpassen aan moeilijke omstandigheden en die benutten
* Van je buik een afgod maken
* erg veel geld uitgeven aan lekker eten en drinken
* Van zijn hart geen moordkuil maken
* zijn gevoelens niet opkroppen, vrijuit zeggen wat je niet bevalt, eerlijk zeggen over hoe er over iets gedacht wordt
* Ze maken mij de pis niet lauw
* Zich (te) sappel maken
* zich (te) druk over iets maken
* Zich uit de voeten maken
* er van door gaan, gauw weggaan
* met de hand gemaakt
* niet machinaal gemaakt
* iemand warm maken voor
* iemand enthousast maken voor
* •  Nog een paar dagen verwijderd van de wapenstilstand staan de jongens niet meer te trappelen om de moffen te gaan kietelen en de enige manier om ze warm te maken voor de aanval was om ze pisnijdig te krijgen: waar zat Pradelle eigenlijk toen die twee jongens in hun rug geschoten werden?

##### Spreekwoorden

* [4] een benauwde kat maakt rare sprongen
* [4] een kat in het nauw maakt rare sprongen
* [4] veel varkens maken de spoeling dunals er over veel mensen iets verdeeld moet worden krijgt iedereen maar een klein deel
* [4] vele handen maken licht werkals een karwei samen wordt opgepakt is het snel en gemakkelijk gedaan
* [4] zachte heelmeesters maken stinkende wondeneen aanpak die te voorzichtig is maakt problemen erger
* Maak je maar boos, dan heb je twee keer werk, één keer om boos te worden, en één om niet meer boos te zijn.
* Belofte maakt schuld.
* Bitter in de mond, maakt het hart gezond.
* De gelegenheid maakt de dief.
* De kleren maken de man.
* Een rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand.
* Eén uur van onbedachtzaamheid, kan maken dat men jaren schreit.
* Eén zwaluw maakt de lente niet.
* Één zwaluw maakt nog geen zomer.
* Eendracht maakt macht.
* Geld maakt niet gelukkig.
* Geld wat stom is, maakt recht wat krom is.
* Geluk is de kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt
* Het oog van de meester maakt het paard vet.
* Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken.

##### Vertalingen

    Onderstaande vertalingen dienen nagekeken te worden en omgezet in de bovenstaande tabellen. Nummers na de vertalingen komen niet noodzakelijk overeen met de opgegeven definities. Voor meer uitleg zie WikiWoordenboek:Hoe vertalingen nakijken.

#### Gangbaarheid

* Het woord maken staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "maken" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "maken" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ maken op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Lemaitre, Pierre "Tot ziens daarboven" 2014 ISBN 9789401601931 pagina 20
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Achterhoeks
#### Werkwoord

maken
* maken

## Middelnederduits
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudsaksische makōn / makoian

#### Werkwoord

maken
* maken

##### Uitdrukkingen en gezegden

* nu wilt sik maken

##### Overerving en ontlening

* Nedersaksisch: maeken, maken, mäken, moken
* Plautdietsch: moake, moaken, moke, moken

## Middelengels
##### Uitspraak

* IPA: /maːkən/, /makən/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Angelsaksische macian

#### Werkwoord

maken
* maken

##### Schrijfwijzen

| macen machiæ macian macke mak | make maki makian makie makien | makiȝe makiȝen makye makyn makyȝe |

##### Afgeleide begrippen

* maker

##### Overerving en ontlening

* Engels: make
* Schots: mak
* Yola: maake

## Middelnederlands
##### Uitspraak

* IPA: /maːkən/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Oudnederlandse macon

#### Werkwoord

maken
* maken

##### Schrijfwijzen

* machen
* macken
* maecken
* maicken
* make

##### Overerving en ontlening

* Limburgs: make
* Nederlands: maken
** Afrikaans: maak
* → Oudfrans: makier, maquier
** Middelfrans: maquier, macquiller
*** Frans: maquiller
**** → Nederlands: maquilleren
**** → Spaans: maquillar
**** → Portugees: maquilhar

#### Verwijzingen

* Vroegmiddelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal
* Middelnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Nedersaksisch
##### Uitspraak

* IPA: /mɑːkn̩/

##### Woordafbreking

* ma‧ken

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Middelnederduitse maken

#### Werkwoord

maken
* maken

##### Schrijfwijzen

* maeken
* mäken
* moken

##### Synoniemen

* doen
* daun

##### Antoniemen

* rohen

##### Afgeleide begrippen

* Foffteihn maken
* plattmaakt

##### Verwante begrippen

* arbeiden
* warken

## Sallands
#### Werkwoord

maken
* maken

##### Schrijfwijzen

* mäken

## Twents
#### Werkwoord

maken
* maken

## Veluws
#### Werkwoord

maken
* maken

## Westfaals
#### Werkwoord

maken
* (Münsterlands) (Zuidwestfaals) maken

##### Synoniemen

* daun