# heks
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: heks (hulp, bestand)
* IPA: / hɛks / (1 lettergreep); /ɦɛks/

##### Woordafbreking

* heks

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘boosaardige tovenares’ voor het eerst aangetroffen in 1562.
* Leenwoord uit Duits Hexe.

#### Zelfstandig naamwoord

de heks v
* (persoon), (mythologie), (magie) een over het algemeen vrouwelijk persoon aan wie bovennatuurlijke krachten worden toegeschreven
*   * In de middeleeuwen werd er in heksen geloofd.
    ▸ „Sinterklaas”, zei het nieuwe Pietje, „in een hol, hoog in de bergen, woont een heks die toverdranken maakt. Zal ik u de weg wijzen?”
* (persoon), (mythologie), (magie) (pejoratief), (pregnant) boosaardige tovenares in sprookjes en mythen
*   * De boze heks sloot Hans op in het hok van het pannenkoekenhuisje
* (persoon), (scheldwoord) onaangename, lastige vrouw
*   * wat is dat een heks geworden zeg!

##### Synoniemen

* [1, 2] toverheks
* [2] toverkol

##### Afgeleide begrippen

| heksenbezem heksenbol heksendans Heksenhamer heksenjacht | heksenjager heksenketel heksenkrans heksenkring heksenkruid heksenmeester | heksenmelk heksennagel heksenproces heksenproef heksensabbat heksentoer | heksenvervolging heksenwaag heksenwerk heksenzalf hekserig hekserij |

##### Vertalingen
#### Werkwoord

heks
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van heksen
*   * Ik heks.
* gebiedende wijs van heksen
*   * Heks!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van heksen
*   * Heks je?

#### Gangbaarheid

* Het woord heks staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "heks" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "heks" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ heks op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Marijke van Raephorst “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 12
* ↑ Een verwijzing naar het klassieke sprookje Hans en Grietje
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Deens
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /ˈhεgs/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afkomstig van het Duitse woord Hexe.

#### Zelfstandig naamwoord

heks g
* heks
* een bovennatuurlijk vrouwelijk schepsel, dat volgens de Deense volksgeloof in verbond is met de duivel en dat mensen met behulp van hekserij schaadt
* (figuurlijk) een vrouw die boos is, grillig, eigenzinnig, sluwe of op andere wijze onuitstaanbaar is

##### Hyperoniemen

* [2]: fantasivæsen

##### Afgeleide begrippen

| [1]: heksebrænding [1]: heksedoktor [1]: hekseforfølgelse [1]: heksejagt [1]: hekseproces [1-2]: hekse [1-2]: heksekunst [1-2]: hekseri [2]: heksebryg [2]: heksedrik | [2]: heksehyl [2]: heksekedel [2]: heksemel [2]: heksemester [2]: heksering [2]: heksesabbat [2]: hekseskud [2]: heksesting [2]: pulverheks |

##### Verwante begrippen

* [2]: troldkvinde
* [2]: troldkarl
* [3]: furie

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1]: brændt som heks

#### Zelfstandig naamwoord

heks,
* onbepaalde vorm genitief enkelvoud van heks

#### Verwijzingen

* heks in: Det Danske Sprog- og Litteraturselskab Den Dankse Ordbog op website:ordnet.dk

## Noors
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /heks/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afkomstig van het Duitse woord Hexe.

#### Zelfstandig naamwoord

heks m / v
* heks
* (figuurlijk) een vrouw die boos is, grillig, eigenzinnig, sluwe of op andere wijze onuitstaanbaar is

##### Afgeleide begrippen

| [1]: forhekse [1]: forheksing [1]: heksakkord [1]: hekse [1]: heksebrenning [1]: heksedans [1]: heksegryte [1]: heksejakt | [1]: heksekunst [1]: hekseprosess [1]: hekseri [1]: heksering [1]: heksesabbat [1]: hekseskott [1]: hekseskudd [1]: heksing |

## Nynorsk
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: /heks/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afkomstig van het Duitse woord Hexe.

#### Zelfstandig naamwoord

heks v
* heks
* (figuurlijk) een vrouw die boos is, grillig, eigenzinnig, sluwe of op andere wijze onuitstaanbaar is

##### Afgeleide begrippen

| [1]: forhekse [1]: heksakord [1]: hekse [1]: heksebrenning [1]: heksedans [1]: heksegryte [1]: heksekost [1]: heksekunst | [1]: hekseprosess [1]: hekseri [1]: heksering [1]: heksesabbat [1]: hekseskot [1]: hekseskott [1]: trollheks |