# beet
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: beet (hulp, bestand)
* IPA: / bet / (1 lettergreep)
** (Noord-Nederland): /beɪt/
** (Vlaanderen, Brabant): /beːt/
** (Limburg): /beːt/

##### Woordafbreking

* beet

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] van Middelnederlands bete, naamwoord van handeling van bijten ww , in de betekenis van ‘hap’ aangetroffen vanaf 1240
* [B] van Middelnederlands bete , in de betekenis van ‘plant’ aangetroffen vanaf 1240
* [C] van Hebreeuws בֵּית zn (beet) "2e letter Hebreeuwse alfabet"
* [D] van Hebreeuws בַּיִת zn (beit) "huis"

#### Zelfstandig naamwoord

[A] de beet m
* samenklemming tussen de kaken
*   * De beet van een dolle hond is een ernstige zaak.
* dat wat je met één keer bijten kunt eten, hap
*   * Ik neem een beet van de koek.
* steek door de monddelen van een kaakloos wezen, zoals een insect
*   * De huilende baby zat onder de beten, want er was een mug in de kamer.

##### Hyponiemen

* [2] appelbeet
* [3] insectenbeet
* [1] kikkerbeet
* [3] muggenbeet
* [1] onderbeet
* [1] overbeet
* [1] slangenbeet
* [3] vlooienbeet

##### Afgeleide begrippen

* beetgaar, beethebben, beethouden, beetkrijgen, beetnemen, beetpakken

##### Vertalingen
#### Bijwoord

[A] beet
* bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: te pakken, vast
*   * beethouden: Hij hield haar stevig beet.

##### Afgeleide begrippen

* beethebben, beetgrijpen, beethouden, beetnemen, beetkrijgen, beetpakken

#### Werkwoord

[A] beet
* enkelvoud verleden tijd van bijten
*   * Ik beet.
*   * Jij beet.
*   * Hij, zij, het beet.
    ▸ ‘Wij willen naar Alaska,’ zei hij op heldere toon. ‘Op zalm vissen,’ vulde Dennis aan. ‘Wilde zalm.’ Chantal beet op haar lip om niet in lachen uit te barsten.

##### Verwante begrippen

* bijtte

#### Zelfstandig naamwoord

[B] de beet v / m
* (plantkunde) (verouderd) benaming voor planten uit het geslacht Beta

##### Synoniemen

* biet (meer gangbare uitspraakvariant)

##### Afgeleide begrippen

* beetraaf, beetsuiker, beetwortel

##### Hyponiemen

* hoederbeet
* hoenderbeet
* suikerbeet
* voederbeet
* voerbeet

#### Zelfstandig naamwoord

[C] de beet v
* (Jiddisch-Hebreeuws) tweede letter van het Hebreeuwse alfabet
* (Jiddisch-Hebreeuws) getal twee

##### Schrijfwijzen

* bet

##### Synoniemen

* beis (Jiddisj)
* veet

##### Afgeleide begrippen

* Sjien Beet
cursief: alleen Jiddisj; vet: zowel Hebreeuws als Jiddisj :
| nr. | sluit- letter | letter | naam in Hebreeuws | naam in Nederlands | wordt in Nederlands | als cijfer |
| 1 | | א | אָלֶף | alef • ollef | ' • a | 1 |
| 2 | | ב | בֵּית | beet , bet • beis | b • v | 2 |
| 3 | | ג | גִּימֵל | gimel | g | 3 |
| 4 | | ד | דָּלֶת | dalet | d | 4 |
| 5 | | ה | הֵא | hee | h | 5 |
| 6 | | ו | וָו | wav • wov | v, w • oe | 6 |
| 7 | | ז | זַיִן | zajin • zajen | z | 7 |
| 8 | | ח | חֵית | chet • ches | ch | 8 |
| 9 | | ט | טֵית | tet • tes | t | 9 |
| 10 | | י | יוֹד | jod • joed | j • i,ie | 10 |
| 11 | ך | כ | כַּף | kaf , chaf • chof | ch • k | 20 |
| 12 | | ל | לָמֶד | lamed | l | 30 |
| 13 | ם | מ | מֵם | mem | m | 40 |
| 14 | ן | נ | נוּן | noen | n | 50 |
| 15 | | ס | סָמֶךְ‎ | samech | s | 60 |
| 16 | | ע | עַיִן | ajin • ajen | ' • e | 70 |
| 17 | ף | פ | פֵּא | pee | p • f | 80 |
| 18 | ץ | צ | צַדִי | tsadi , tsadee • tsaddi , tsaddek | ts | 90 |
| 19 | | ק | קוֹף | koef , kof | k | 100 |
| 20 | | ר | רֵישׁ | reesj | r | 200 |
| 21 | | ש | שִׁין | sjien | sj • s | 300 |
| 22 | | ת | תָּו‎ | tav • tof | t • s | 400 |

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

[D] de beet m
* (Jiddisch-Hebreeuws) huis (als deel van woordcombinaties)

##### Schrijfwijzen

* bet

##### Synoniemen

* bajit (Hebreeuws)
* beis (Jiddisj)

##### Afgeleide begrippen

* beet chajiem, beet dien, beet habechira, beet haknesset, beet hamidrasj, beet kevarot, beet knesset, beet midrasj, beet olam, beet tefila, av beet dien

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord beet staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "beet" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ beet op website: Etymologiebank.nl
* 1 2 "beet" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ beet op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands
* ↑ Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands
* ↑ Suzanne Vermeer “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be