# berg

* Niet te verwarren met: Berg

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: berg (hulp, bestand)
* IPA: / ˈbɛr$^ə$x / (1 of 2 lettergrepen); /bɛrx/

##### Woordafbreking

* berg

##### Woordherkomst en -opbouw

* via Middelnederlands berch van Oudnederlands berg; in de betekenis van ‘hoge terreinverheffing’ voor het eerst aangetroffen in 865.
* erfwoord: Middelnederlands berch, ontwikkeld uit Oergermaans *berga- ‘berg, heuvel’, bij Indo-Europees *bʰerǵʰ- ‘zich verheffen’, waartoe ook Russisch béreg ‘oever’, Hittitisch parku- ‘hoog’, parkiya- ‘zich verheffen, groeien’, Tochaars pärk- ‘opkomen’ en Armeens berj ‘hoogte’ behoren. Evenals Nederduits Barg, Duits Berg, Fries berch en Engels (vaktaal) barrow ‘grafheuvel’.

#### Zelfstandig naamwoord

de berg m
* (geologie) een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst
*   * In het platte Nederland noemen we iets al snel een berg.
    ▸ Het is zeven kilometer klimmen naar 1148 meter en er zitten huiveringwekkende stijgingspercentages tussen, van boven de 20 procent. Het is de vierde keer dat de Tour de berg aandoet, na etappes in 2012, 2014 en 2017.
* (figuurlijk), (informeel) een grote hoeveelheid
*   * Een berg geld.

##### Synoniemen

* [2]: hoop

##### Antoniemen

* [1] dal

##### Meroniemen

* [1]: berghelling, bergkam, bergrug, bergspits, bergtop, bergwand

##### Holoniemen

* [1]: bergketen, bergmassief, gebergte

##### Verwante begrippen

* [1]: dal, heuvel, vulkaan, reliëf

##### Hyponiemen

| Achterberg Alsemberg Amberg Amsberg Bamberg Benedenberg Bilderberg Bloemberg Bloomberg Boornbergum Bremberg Brownsberg Calvarieberg Carlsberg Duisenberg Etsberg Fluitenberg Galgenberg Geertruidenberg Goldberg Greenberg Grevenberg Grunberg Guensberg Gutenberg Hardenberg Havelterberg Heerenberg Heidelberg Herzberg Hillegersberg Hulsberg Kalenberg Kantelberg Klinkenberg Knippenberg Kreuzberg Kronenberg Kroonenberg Landsberg Langeberg Ligtenberg Lindberg Lindenberg Luttenberg Malmberg Mengelberg Molenberg Muiderberg Neurenberg Nürnberg Oomsberg Petersberg Pietersberg Plettenberg Rauschenberg Rosenberg Sandberg Schaesberg Schattenberg Schönberg Soesterberg Spielberg Steffenberg Steinberg Stoltenberg Struikberg | Tafelberg Tempelberg Ubachsberg Valkenberg Vijverberg Wagenberg Wallenberg Waterberg Weinberg Woudenberg Württemberg Zangberg Zeilberg Zilverberg Zwartberg afvalberg asberg bietenberg boekenberg boterberg bovenberg brijberg calvarieberg drieberg ertsberg getuigeberg golfberg goudberg halsberg hooiberg ijsberg kanneberg kasseienberg kledingberg konijnenberg krijtberg louteringsberg mijnsteenberg molenberg muzenberg olijfberg papierberg rijstebrijberg rundvleesberg schuldenberg sneeuwberg steenberg stootberg stortberg tafelberg tulpenberg van de Berg van den Berg van der Berg venusberg vleesberg vliedberg voedselberg vuilnisberg vuurberg walberg waterberg wijnberg wimberg zandberg zoutberg |

##### Afgeleide begrippen

| Afrikaanse berglijster Bergambacht Bergeijk Bergen Bergeyk Bergharen Berghaven Bergkamp Bergman Bergrede Bergs Bergstein Bergstraat Brandts bergvink Californische bergsalamander Chapins bergtimalia Griekse berghagedis Hodgsons bergvink Iberische berghagedis Kaspisch berghoen Kaukasisch berghoen Kroatische berghagedis Libanese berghagedis Mertens' berghemlockspar Nieuw-Guinese bergduif Nieuw-Guinese bergpatrijs Rothschilds bergtimalia Serles bergtimalia Tibetaans berghoen Tyrreense berghagedis berg geaderd witje bergachtig bergaf bergafwaarts bergahorn bergandoorn berganoa bergapalis bergapenkopvleermuis bergartillerie bergaster bergastrild bergbaardvogel bergbasterdwederik bergbeek bergbeemdgras bergbehangersbij bergbeklimmen bergbeklimmer bergbeklimming bergbeklimster bergbessenpikker bergbeverrat bergbewoner bergbijeneter bergbijvlieg bergbladspeurder bergblauw bergbloem bergboer bergboerenkers bergboezem bergbonenkruid bergbos bergbosgroefbij bergboszanger bergbrilvogel bergbuidelkikker bergbuidelspreeuw bergbuizerd bergbuulbuul bergcentaurie bergchipmunk bergdal bergden bergdorp bergdravik bergdrongo bergdrongovliegenvanger bergduif bergduivel bergdwergbuidelmuis bergdwerglijster bergdwergnachtzwaluw bergdwerguil bergeend bergelenia bergen bergengte bergerebia bergereprijs bergerwt bergetappe bergfiets bergfiskaal bergflank bergfluiter bergfopwesp bergformatie berggalago berggamander berggazelle berggebied berggeelsnavelijsvogel berggeest berggeit berggeld berggentiaan berggeschut berggezicht berggids berggierzwaluw bergglimmer berggod berggoean berggoffer berggoffers berggorilla berggraat berggroen berggronfolo berggrootoorvleermuis berghaan berghaarmos berghaas bergharnas berghaven bergheef bergheggenmus berghelling berghemlockspar berghertshooi berghoefblad berghoelman berghoen berghok berghoningeter berghoningkruiper berghoningzuiger berghoogte berghotel berghout berghuis berghuislook berghut bergiep bergijs bergjuweelbabbelaar bergkalanderleeuwerik bergkalk bergkam bergkameleon bergkanarie bergkangoeroe bergkap bergkat bergkatoenstaartkonijn bergkei bergketen bergklassement bergklaver bergklimaat bergklokje bergkloof bergknautia bergkoeskoes bergkogelspin bergkoning bergkoolmees bergkostuum bergkristal bergkuifvliegenvanger bergkwartel bergkwartelduif bergkwastjesbloem bergkwikstaart berglama | bergland berglandschap berglangsprietplatbek berglangtars bergleeuw bergleeuwerik berglemming berglijster berglijstertimalia bergloofbuulbuul berglook bergloon bergloper berglori berglucht bergmarmerwitje bergmassief bergmeel bergmeer bergmeerkat bergmeervallen bergmenievogel bergmeubel bergmierpitta bergmiersluiper bergmolen bergmos bergmozaïekstaartrat bergmuis bergmuisspecht bergmus bergnachtorchis bergniltava bergnimf bergnyala bergoermot bergomgeving bergoorrat bergop bergopwaarts bergpaard bergpaca bergpad bergpanterspin bergpapaja bergpapaya bergparelmoervlinder bergparkiet bergpas bergpatrijs bergpek bergpeltops bergpersimoen bergpiek bergpieper bergpitohui bergplaats bergplatvoetje bergpriemkever bergprijs bergprinia bergpurperspreeuw bergrat bergrenspin bergresedawitje bergrichel bergrietbok bergrietvink bergrit bergrivier bergroede bergroodmus bergroos bergrotslijster bergroute bergrug bergruimte bergrupsvogel bergsalangaan bergsapspecht bergschoen bergschuur bergseselie bergsialia bergski bergslak bergsluiptimalia bergsnijdervogel bergsnip bergsolitaire bergspanner bergspelonk bergspikkeldikkopje bergspil bergspinnenjager bergspits bergspitsmuis bergspoor bergsport bergspotlijster bergsprinkhaan bergstaat bergstad bergstation bergsteentijm bergstekelnekagame bergstekelvarken bergstelsel bergstok bergstorting bergstreek bergstroom bergstruiksluiper bergstruikzanger bergstruisriet bergtangare bergtapir bergtapuit bergteer bergtijdrit bergtimalia bergtinamoe bergtjiftjaf bergtocht bergtoekan bergtoepaja bergtoerist bergtop bergtroepiaal bergtrui bergvak bergveldwesp bergvenkel bergvesting bergvink bergvlagstaartpapegaai bergvlas bergvlier bergvolk bergvrouwenmantel bergwaaierstaart bergwaarts bergwallabies bergwand bergwandelaar bergwandelen bergwandeling bergwater bergwatersnip bergweg bergwei bergweide bergwerk bergwezel bergwielewaal bergwind bergwinterkoning bergwoelmuis bergwoelrat bergwolfsklauw bergwolrat bergzebra bergzegge bergziekte bergzone bergzout bergzuurzak bleke bergspanner bruine bergspanner gebergte gele bergsteenbreek geschubde berggierzwaluw groene bergspanner groene bergsprinkhaan oostelijke bergbessenpikker rode bergvink roze bergvink westelijke bergbessenpikker zwarte bergvink |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* iemand gouden bergen beloven
* als een berg ergens tegenop zien
       ∗ Veel mensen zien als een berg op tegen de belastingaangifte. Bijna 40 procent besteedt het invullen ervan weleens uit, zo bleek eerder dit jaar uit een enquête van de Consumentenbond. Maar vaak is dat onnodig en het biedt ook geen garantie op een waterdichte aangifte.
* Bergen kunnen verzetten

##### Spreekwoorden

* [1] als de berg niet naar Mohammed komt, komt Mohammed wel naar de berg
* [1] als Mohammed niet naar de berg komt, moet de berg maar naar Mohammed

##### Vertalingen
#### Werkwoord

berg
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van bergen
*   * Ik berg.
* gebiedende wijs van bergen
*   * Berg!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van bergen
*   * Berg je?

#### Gangbaarheid

* Het woord berg staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "berg" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "berg" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ berg op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Weblink bron Rob Gollin “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant
* ↑ Weblink bron “Veel mensen zien als een berg op tegen de belastingaangifte. Bijna 40 procent besteedt het invullen ervan weleens uit, zo bleek eerder dit jaar uit een enquête van de Consumentenbond. Maar vaak is dat onnodig en het biedt ook geen garantie op een waterdichte aangifte.” (24 maart 2019), NU.nl
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Afrikaans
##### Uitspraak

* IPA: /bɛrχ/

##### Woordafbreking

* berg

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A] Afgeleid van het Nederlandse bergen
* [B] Afgeleid van het Nederlandse berg

#### Werkwoord

berg [A]
* bergen; in veiligheid brengen
* bergen; het in de haven brengen van een schip met problemen

##### Synoniemen

* bêre

##### Afgeleide begrippen

* bergloon
* bergplek

#### Zelfstandig naamwoord

berg [B]
* (geologie) berg; een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst
* (figuurlijk) berg; een grote hoeveelheid

##### Antoniemen

* dal

##### Afgeleide begrippen

| bergaalwyn bergaandblom bergadder bergbietou bergfiets berghaan berghardepeer bergie bergjode | bergkanarie bergkaree bergklim bergklipwagter bergkoester bergkruin bergkwagga bergkwikkie berglyster | bergmahonie bergnooientjie bergpalm bergparty bergpas bergpatrys bergpietjiekanarie bergpredikasie bergreeks | bergsering bergsipres bergskilpad bergvygie bergwagter bergwildepiesang gebergte ysberg |

##### Spreekwoorden

* Die berg het 'n muis gebaar.
* Die bobbejaan agter die berg gaan haal.

##### Overerving en ontlening

* → Engels: berg

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Limburgs
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA:
** (enkelvoud): /ˈbǽrx/ (Etsbergs)
** (meervoud): /ˈbæ̀rx/ (Etsbergs)

##### Woordherkomst en -opbouw

* zie onder Nederlands berg

#### Zelfstandig naamwoord

berg m
* (Hooglimburgs) (geologie) berg
* (Hooglimburgs) heuvel
* (Hooglimburgs) ophoging
* (Hooglimburgs) mesthoop
* (Hooglimburgs) gebergte

##### Verbuiging
#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

## Middelengels
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Angelsaksische ġebeorg

#### Zelfstandig naamwoord

berg
* bescherming, onderdak
* voogd, wachter

##### Schrijfwijzen

* berȝ
* berȝe

## Noors
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / bæɾg /

##### Woordafbreking

* berg

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Oudnoords bjarg en berg; zie verder onder Nederlands berg

#### Zelfstandig naamwoord

berg, o
* (geologie) berg (verhoging)
* (geologie) bergondergrond
    «På to meters dyp støtte de på berg.»
       Op twee meter diepte stootte zij op de bergondergrond.
* (figuurlijk) berg (hoeveelheid)

##### Afgeleide begrippen

| [1]: berg-og-dal-bane [1]: bergand | [2]: bergart [2]: berggrunn | [2]: bergverk [3]: kjøttberg |

##### Verwante begrippen

| [1]: bakke [1]: fjell [1]: kneik | [1]: tind [1]: ås [2]: klippe | [2]: knaus [2]: sva |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1]: her på berget
* [1]: over alle berg
* [1]: over berg og dal
* [2]: bygge på berg
* [3]: et berg av frukt
* [3]: et berg av grønnsaker

#### Zelfstandig naamwoord

berg, mv
* onbepaalde vorm nominatief meervoud van berg

## Nynorsk
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / bæɾg /

##### Woordafbreking

* berg

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Oudnoords bjarg en berg; zie verder onder Nederlands berg

#### Zelfstandig naamwoord

berg o
* (geologie) berg (verhoging)
* (geologie) bergondergrond
* (figuurlijk) berg (hoeveelheid)

##### Afgeleide begrippen

| [1]: berg-og-dal-bane [1]: bergand [2]: bergart | [2]: berggrunn [2]: bergverk [2]: bergvegg | [3]: kjøtberg [3]: smørberg |

##### Verwante begrippen

| [1]: bakke [1]: fhell [1]: kneik | [1]: tind [1]: ås [2]: klippe | [2]: knaus [2]: sva |

##### Spreekwoorden

* [1]: Tru kan flytte berg.

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [3]: eit berg av mjølsekker
* [3]: eit berg av sild i sjøen

#### Zelfstandig naamwoord

berg, mv
* onbepaalde vorm nominatief meervoud van berg

## Oudhoogduits
##### Woordherkomst en -opbouw

* zn [A]: afkomstig van de Germaanse zelfstandige naamwoorden *berga- en *bergaz, die van het Indo-Germaanse zelfstandige naamwoord *bʰerg̑ʰos komt
* zn [B]: Afkomstig van de Germaanse zelfstandige naamwoorden *berga- en *bergam, die van het Indo-Germaanse zelfstandige naamwoord *bʰerg̑ʰ- komt

#### Zelfstandig naamwoord

[A] berg, m
* (geologie) berg (verhoging)
* (geologie) bergspits, bergtop
* herberg, bescherming

##### Verbuiging

* [1-2]: m (a), sterk
* [3]: m (a), sterk

##### Afgeleide begrippen

| [1]: bergári [1]: bergfugili [1]: berghaft [1]: berghaftí | [1]: berhús [1]: bergilí [1]: berghaft [1]: bergwazzae | [3]: bergan [3]: armberg [3]: halsberg |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [2]: obanahtígér berg

##### Overerving en ontlening

* Middelhoogduits: bërc
** Alemannisch: Bäärg, Bärg, Bèèrg, Bërg
** Beiers: Beag
*** Cimbrisch: pèrge
*** Mòcheno: pèrg
** Duits: Berg
** Jiddisch: באַרג (barg)
** Luxemburgs: Bierg
** Pennsylvania-Duits: Barig
** Riograndenser Hunsrückisch: Berrich

#### Zelfstandig naamwoord

[B] berg, o
* (aardrijkskunde) toevlucht

##### Verbuiging

* o (a), sterk

##### Afgeleide begrippen

* giberg
* gibergan

## Oudnederlands
##### Uitspraak

* IPA: /bɛrχ/

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *berga via het West-Proto-Germaanse *berg

#### Zelfstandig naamwoord

berg m
* (geologie) berg; een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst

##### Schrijfwijzen

* bergh

##### Overerving en ontlening

* Middelnederlands: berch
** Limburgs: berg
** Nederlands: berg
*** Afrikaans: berg
**** → Engels: berg

#### Verwijzingen

* Oudnederlands woordenboek - Instituut voor de Nederlandse taal

## Oudnoords
##### Woordherkomst en -opbouw

* van Germaans: *berga; zie verder onder Nederlands berg

#### Zelfstandig naamwoord

berg, o
* (geologie) berg

##### Synoniemen

* bjarg

##### Overerving en ontlening

* Noors: berg
* Nynorsk: berg

## Oudsaksisch
##### Woordherkomst en -opbouw

* Afgeleid van het Proto-Germaanse *berga via het West-Proto-Germaanse *berg

#### Zelfstandig naamwoord

berg m
* (geologie) berg; een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst

##### Schrijfwijzen

* berag

##### Overerving en ontlening

* Middelnederduits: berch
** Nedersaksisch: barg, Barg, Bärg, Berg, Biarg, Biärg, Biarig
** Plautdietsch: Boajch

## Zweeds
##### Uitspraak

* Geluid: berg (hulp, bestand)
* IPA: / bär:j /

##### Woordafbreking

* berg

##### Woordherkomst en -opbouw

* zie onder Nederlands berg

#### Zelfstandig naamwoord

berg, o
* (geologie) berg
* (geologie) rots, steen

##### Synoniemen

* fjäll

##### Afgeleide begrippen

| [1]: bergbana [1]: bergbäck [1]: bergig [1]: bergklack [1]: bergknalle [1]: bergland [1]: berglandskap [1]: bergnymf [1]: bergras [1]: bergsartilleri [1]: bergsbrant [1]: bergsbygd [1]: bergsjägare [1]: bergskedja [1]: bergsklättring | [1]: bergskred [1]: bergskreva [1]: bergskrön [1]: bergslandskap [1]: bergsluft [1]: bergsmassiv [1]: bergsområde [1]: bergsplatå [1]: bergssida [1]: bergssluttning [1]: bergsstam [1]: bergstopp [1]: bergstrakt [1]: bergstup [1]: bergtroll [1]: bergvandrare | [1]: bergvind [1]: bergvägg [1]: bergås [1]: isberg [1]: kraterberg [1]: platåberg [1]: taffelberg [1]: veckberg [2]: bergart [2]: bergborrning [2]: berggrund [2]: bergsformation [2]: bergslager [2]: hälleberg [2]: urberg |

#### Zelfstandig naamwoord

berg
* nominatief onbepaald onzijdig meervoud van barn