# brand

* Niet te verwarren met: Brand

## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: brand (hulp, bestand)
* IPA: / brɑnt / (1 lettergreep)
** (Noord-Nederland): /ˈbrɑnt/
** (Vlaanderen, Brabant): /ˈbrɑnt/
** (Limburg): /ˈbrɑnd/

##### Woordafbreking

* brand

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord via Middelnederlands brant van Oudnederlands brant, als deel van toponiem aangetroffen vanaf 1001-1050, in de betekenis van ‘vuur’ aangetroffen vanaf 1240

#### Zelfstandig naamwoord

de brand m
* verbranding met vuur
*   * Er is een brand in de school.
* (figuurlijk) iets dat heel warm en schadelijk is
    ▸ Ik liep als het ware met een rasp in mijn achterste (chafing noemen ze dat in Amerika) wat verschrikkelijk veel pijn deed, het was alsof ik in brand stond. Zelfs met speciaal chafing-poeder (‘Anti Monkey Butt Powder’) bleef de pijn de hele dag doorzeuren.

##### Synoniemen

* [1] fik, hens

##### Verwante begrippen

* [1] vuur
* [2] vuurzee

##### Hyponiemen

| Hildebrand Hillebrand IJsbrand aardbrand afvalbrand autobrand bedrijfsbrand beheerbrand bermbrand binnenbrand boombrand bosbrand builenbrand buitenbrand cafébrand caravanbrand dakbrand duinbrand gebouwbrand | haardbrand heibrand heidebrand hotelbrand huisbrand keukenbrand middelbrand miljoenenbrand natuurbrand nieuwjaarsbrand oliebrand roetbrand roggebrand schipholbrand schoorsteenbrand schorsbrand schouwbrand stadsbrand stalbrand | steenbrand sticht brand stichten brand stichtte brand stichtten brand stokebrand stuifbrand treinbrand tunnelbrand veenbrand voertuigbrand vriesbrand vuurwerkbrand wereldbrand woningbrand wortelbrand zeebrand zonnebrand zonnerad zuurbrand |

##### Afgeleide begrippen

| Brandenburg brand aan brand af brand dicht brand door brand in brand los brand na brand op brand plat brand uit brand weg brandaanslag brandaar brandalarm brandassuradeur brandassurantie brandbestrijder brandbestrijding brandbeveiliging brandbijl brandbijt brandblaar brandblusapparaat brandblusapparatuur brandblusinstallatie brandblusleiding brandblusser brandblussysteem brandbom brandbrief brandcatastrofe brandcilinder brandcompartiment branddating branddeken branddeskundige branddetectie branddetector branddeur branddouche brandeend brandemmer branden brandenburger brandevacuatie brandewijn brandgang brandgans brandgat brandgel brandgerucht brandgeur brandgevaar brandgevaarlijk brandgevel brandgierig brandglas brandgraf brandgranaat | brandhaak brandhaar brandhaard brandhelder brandhoren brandhout brandhydrant brandig brandijzer brandinstallatie brandkast brandkeur brandkist brandklasse brandklok brandkluis brandkogel brandkoraal brandkoren brandkraan brandkruid brandlaag brandladder brandlijn brandlucht brandmanagement brandmanager brandmanchet brandmarketing brandmeester brandmeldcentrale brandmelder brandmelding brandmeldinstallatie brandmerk brandmerken brandmiddel brandmoord brandmuis brandmuur brandname brandnetel brandnieuw brandoefening brandoffer brandoorzaak brandoven brandpaal brandpasta brandpijl brandpiket brandplaat brandplek brandpolis brandpreventie brandpunt brandput brandraam brandring brandrisico brandrood | brandsas brandschade brandschatten brandschel brandscherm brandschilderen brandschoon brandschouw brandslang brandspiegel brandspiritus brandspuit brandstapel brandsteen brandstempel brandstichten brandstichter brandstichting brandstof brandstok brandstraat brandstrook brandstuk brandteken brandtoren brandtrap branduur brandveilig brandventilatie brandverf brandversneller brandvertragend brandvertrager brandverzekeraar brandverzekering brandvlak brandvlek brandvos brandvrij brandvuur brandwaarborg brandwacht brandwagen brandwaterpomp brandweer brandweg brandwerend brandwijk brandwillig brandwond brandwonde brandzalf brandzeil brandziekte brandzilver brandzolder brandzuil brandzuinig brandzwam brandzwartschild grote brandnetel |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* In brand vliegen
* Een brandje blussen
* In de brand zitten
* Moord en brand schreeuwen
* Uit de brand zijn
* Zo helder (schoon, zuiver) als een (de) brand

##### Vertalingen
#### Werkwoord

brand
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van branden
*   * Ik brand.
* gebiedende wijs van branden
*   * Brand!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van branden
*   * Brand je?

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Dominee brand je bekje nietPas op, dat is erg heet (van voeding of drank)

#### Gangbaarheid

* Het woord brand staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "brand" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 98 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Oudnederlands Woordenboek
* ↑ brand (vuur) op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "brand" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Engels
##### Uitspraak

* Geluid: brand (VS) (hulp, bestand)

##### Woordherkomst en -opbouw

* Uit het Oudengels, te herleiden tot het Protogermaanse *brandaz.

#### Zelfstandig naamwoord

brand
* merk
* brandmerk, stigma
* brandijzer

#### Werkwoord

brand
* overgankelijk brandmerken

## Noors
##### Uitspraak

(klemtoonhomogram)
* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* [A]: IPA: / bɾɑn /
* [B]: IPA: / brænd /

##### Woordafbreking

* brand

##### Woordherkomst en -opbouw

* [A]: Afkomstig van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord brandr
* [B]: Afkomstig van het Engelse zelfstandige naamwoord brand

#### Zelfstandig naamwoord

[A]: brand, m
* een gesneden post of stok
* dwarshout
* bonk, vent
* een bevreesde, onverschrokken persoon

##### Schrijfwijzen

* [3-4]: brande

##### Synoniemen

* [1]: stock
* [1]: stolpe
* [2]: tverrtre

##### Hyperoniemen

* [3]: kar
* [4]: person

#### Zelfstandig naamwoord

[B] brand, m
* handelsmerk, merk

##### Synoniemen

* firmamerke
* kvalitet
* sort
* stempel
* varemerke

#### Zelfstandig naamwoord

brand
* verouderde spelling of vorm van brann
       onbepaalde mannelijke vorm nominatief enkelvoud van brand

## Nynorsk
##### Uitspraak

* Geluid: Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
* IPA: / bɾɑn /

##### Woordafbreking

* brand

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afkomstig van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord brandr

#### Zelfstandig naamwoord

brand, m
* een gesneden post of stok
* dwarshout
* een lange knuppel
* bonk, vent
* een bevreesde, onverschrokken persoon

##### Schrijfwijzen

* [4-5]: brande

##### Synoniemen

* [1]: stock
* [1]: stolpe
* [2]: tverrtre

##### Hyperoniemen

* [3]: vedskie
* [4]: kar
* [5]: person

#### Zelfstandig naamwoord

brand
* verouderde spelling of vorm van brann
       onbepaalde mannelijke vorm nominatief enkelvoud van brand

## Zweeds
##### Uitspraak

* Geluid: brand (hulp, bestand)

##### Woordafbreking

* brand

##### Woordherkomst en -opbouw

* Afkomstig van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord brandr (Oudzweeds: brander)

#### Zelfstandig naamwoord

brand, g
* brand
    «Ingen person skadades i samband med branden.»
       Niemand raakte gewond bij de brand.
* (medisch) koudvuur, nat gangreen

##### Synoniemen

* [1]: eldsvåda
* [2]: kallbrand

##### Hyponiemen

| [1]: biblioteksbrand zn  [1]: bilbrand zn  [1]: eldbrand zn  [1]: gräsbrand zn  [1]: hotellbrand zn  [1]: lägenhetsbrand zn  [1]: markbrand zn | [1]: mordbrand zn  [1]: oljebrand zn  [1]: skogsbrand zn  [1]: skolbrand zn  [1]: slottsbrand zn  [1]: storbrand zn | [1]: sumpgasbrand zn  [1]: takbrand zn  [1]: transformatorbrand zn  [1]: vildmarksbrand zn  [1]: villabrand zn  [1]: vindsbrand zn |

##### Afgeleide begrippen

| [1]: brandalarm zn  [1]: brandbomb zn  [1]: branddike zn  [1]: brandfara zn  [1]: brandfri bn  [1]: brandförsäkring zn  [1]: brandgata zn  [1]: brandgrav zn  [1]: brandhärja ww | [1]: brandinspektion zn  [1]: brandkatastrof zn  [1]: brandoffer zn  [1]: brandorsak zn  [1]: brandrest zn  [1]: brandrök zn  [1]: brandschaktare zn  [1]: brandsegel zn  [1]: brandskada zn | [1]: brandskadad bn  [1]: brandskydd zn  [1]: brandspruta zn  [1]: brandstege zn  [1]: brandsäker zn  [1]: brandtorn zn  [1]: brandvakt zn  [1]: brandvarnare zn |

##### Verwante begrippen

| [1]: eldhav zn  [1]: eldhärja ww  [1]: eldsvåda zn | [1]: flamskyddsmedel zn  [1]: innebrännas zn  [1]: löpeld zn | [1]: sprinkler zn  [1]: utbrunnen bn |