# gedachte
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: gedachte (hulp, bestand)
* IPA: / ɣəˈdɑxtə / (3 lettergrepen)
** (Vlaanderen, Brabant): /ɣəˈdɑxtə/
** (Limburg): /ɣə'dɑɣdə/

##### Woordafbreking

* ge·dach·te

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘het nadenken, idee’ voor het eerst aangetroffen in 901.
* erfwoord: Middelnederlands ghedachte, ghedochte, aanpassing van ghedacht, ghedocht, uit Oudnederlands gethāht, ontwikkeld uit West-Germaans *gi-þāh-ti, verbaalabstractum met Primärberührung bij *þankjan- ‘denken’. Evenzo afgeleid zijn Nederduits (vero.) Gedacht, Oudhoogduits gidāht en Oudengels ġeþōht (waaruit Engels thought).

#### Zelfstandig naamwoord

de gedachte v
* hetgeen wat men denkt
*   * Soms heb ik het gevoel dat ik een gedachte van mijn beste vriendin kan lezen.
    ▸ Voordat ik weer in slaap viel kreeg ik de gedachte aan zeven verschrompelde lijken in gesmolten slaapzakken niet uit mijn hoofd.
    ▸ De gedachte dat deze triviale etiquettekwestie de dood van achttien mensen had veroorzaakt, was onverdraaglijk geweest. Maar dat was dus niet zo.
* mening, opinie, idee

##### Hyponiemen

| achtergrondgedachte angstgedachte basisgedachte bijgedachte decentralisatiegedachte doemgedachte doodsgedachte | droomgedachte duurzaamheidsgedachte dwanggedachte eenheidsgedachte emancipatiegedachte evolutiegedachte gelijkheidsgedachte gemeenschapsgedachte | grondgedachte hoofdgedachte kerngedachte kerstgedachte maakbaarheidsgedachte multichannelgedachte onafhankelijkheidsgedachte ondeelbaarheidsgedachte | solidariteitsgedachte triangelgedachte vernieuwingsgedachte verzekeringsgedachte vrijhandelsgedachte vrijheidsgedachte wijkgedachte zelfmoordgedachte |

##### Afgeleide begrippen

| gedachte-experiment gedachte-incontinentie gedachte-inhoud gedachte-uitwisseling gedachteassociatie gedachteballon gedachtebeeld gedachtebepaling gedachteconstructie gedachtecontrole gedachteflard gedachteflits | gedachtefout gedachtegang gedachtegoed gedachtekracht gedachtekring gedachtekronkel gedachteleven gedachtelezen gedachtelijn gedachteloop gedachteloos gedachtenexperiment gedachtenis | gedachteoefening gedachteontwikkeling gedachteoverdracht gedachtepad gedachtepatroon gedachtepolitie gedachteproces gedachtereeks gedachtespel gedachtespinsel gedachtespoor gedachtesprong gedachtestreep | gedachtestreepje gedachtestroom gedachtetrein gedachtevlucht gedachtevorm gedachtevorming gedachtewending gedachtewereld gedachtewissel gedachtewisseling gedachtewolk gedachtewolkje in gedachte houden |

##### Verwante begrippen

* aandacht, achterdocht

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Gedachten zijn tolvrij
* De wens is de vader van de gedachte
* Op twee gedachten hinken
* Twee zielen, één gedachte
* Van gedachte / gedachten wisselen

##### Vertalingen
#### Werkwoord

gedachte
* verbogen vorm van gedacht, voltooid deelwoord van denken
gedachte
* verbogen vorm van gedacht, voltooid deelwoord van gedenken

#### Gangbaarheid

* Het woord gedachte staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gedachte" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ "gedachte" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ gedachte op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be