# moeder
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: moeder (hulp, bestand)
* IPA: / ˈmudər / (2 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* moe·der

##### Woordherkomst en -opbouw

* erfwoord, in de betekenis van ‘vrouw met kinderen’ aangetroffen vanaf 901
| van: Middelnederlands: moder Oudnederlands: muoder Germaans: *mōdēr Indo-Europees: *méh₂tēr | Verwant in Germaans: West: Nedersaksisch: Modder, Mudder (Oudsaksisch: mōdar), Engels: mother (Oudengels: mōdor), Fries: moer, moar, Saterfries: muur (Oudfries: mōder), Duits: Mutter (Oudhoogduits: muotar) Noord: Zweeds/Deens/Noors: mor, moder, IJslands/Faeröers: móðir (Oudnoords: móðir) Oost: Gotisch: modar |

#### Zelfstandig naamwoord

de moeder v
* (familie) vrouwelijke ouder
* persoon of zaak die op een moeder lijkt omdat dit het oorspronkelijk voortbrengende is bijv. moederbedrijf
* het oudste en belangrijkste element van een verzameling
    ▸ En zo was ik ineens klaar voor de moeder aller tochten, de PCT.

##### Synoniemen

* [1] ma, mama, mams, moe, moer

##### Antoniemen

* [2] dochter

##### Verwante begrippen

* vader, gezin, familie

##### Hyponiemen

* [1] (intensivering) aartsmoeder, moordmoeder
| adoptiefmoeder adoptiemoeder afstandsmoeder azijnmoeder baarmoeder bakfietsmoeder bammoeder bestemoeder bezoekmoeder bibliotheekmoeder bijstandsmoeder binnenmoeder bommoeder buikmoeder buitenmoeder burgermoeder buurtmoeder carrièremoeder co-moeder curlingmoeder desmoeder | donormoeder doopmoeder draagmoeder drielingmoeder drugsmoeder duomoeder gastmoeder geboortemoeder grootmoeder helikoptermoeder homomoeder huismoeder hulpmoeder ijskastmoeder inhaalmoeder keizerin-moeder klaagmoeder klassenmoeder koelkastmoeder koningin-moeder koopmoeder kruikenmoeder | kunstmoeder leenmoeder leesmoeder levensmoeder lijfmoeder loedermoeder luismoeder luizenmoeder meemoeder meidenmoeder minnemoeder nichtenmoeder oermoeder onthaalmoeder oppasmoeder opstapmoeder oudmoeder overblijfmoeder overgrootmoeder overlegmoeder oversteekmoeder | pc-moeder peetmoeder pleegmoeder ploetermoeder plusmoeder poppenmoeder schoonmoeder spijbelmoeder stammoeder stiefmoeder surrogaatmoeder thuisblijfmoeder tienermoeder tijgermoeder uitstelmoeder valreepmoeder verkeersmoeder voedstermoeder voormoeder vraagmoeder wensmoeder werkmoeder ziekenmoeder |

##### Afgeleide begrippen

| Moeder Aarde Moeder Natuur Moederdag Moedermaagd kindje-op-moeders-schoot moeder-dochterrelatie moeder-kindrelatie moeder-overste moeder-zijn moederaap moederaarde moederband moederbank moederbedrijf moederbeeld moederbinding moederblad moederbond moederbord moederborst moederbrigade moederbuik moedercategorie moedercel moedercentrum moedercomplex | moederconcern moedercontract moedercursus moederdier moederding moedereend moederen moederfiets moederfietsster moederfiguur moedergek moedergesteente moederglas moedergodin moederhaard moederhand moederhart moederheil moederhond moederhuis moederinstinct moederkerk moederkind moederkloek moederklok moederklooster moederkoe | moederkoek moederkoorn moederkoren moederkruid moederland moederlichaam moederlief moederliefde moederlijk moederloog moederloos moedermaatschappij moedermaffia moedermavo moedermelk moedermens moedermoord moedermuilbroeder moedernaakt moederneukend moederneuker moederonderneming moederoog moederorganisatie moederpartij moederplant moederplicht | moederrecht moederrol moederschap moederschip moederschoot moederskant moederskind moederskindje moedersleutel moedersmart moedersnede moederspraak moederstad moedersterfte moederszijde moedertaal moedertalig moedervel moedervennootschap moedervlek moedervorm moedervreugde moederweelde moederwol moederzegen moederziel moederzorg |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* Bij moeders pappot blijven
* Daar helpt geen lieve moeder aan
* (informeel) Je moeder
* Moeders wil is wet
* Niet moeders mooiste
* Voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast
* Zo moeder, zo dochter

##### Vertalingen
#### Werkwoord

moeder
* eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van moederen
*   * Ik moeder.
* gebiedende wijs van moederen
*   * Moeder!
* (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van moederen
*   * Moeder je?

#### Gangbaarheid

* Het woord moeder staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "moeder" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 99 % | van de Vlamingen. |

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ moeder op website: Etymologiebank.nl
* ↑ "moeder" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Middelnederlands
#### Zelfstandig naamwoord

moeder v
* (familie) moeder

## Nedersaksisch
#### Zelfstandig naamwoord

moeder
* (familie) moeder

## Veluws
#### Zelfstandig naamwoord

moeder
* (familie) moeder