# agrafe
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: agrafe (hulp, bestand)
* IPA: / aˈɣrafə / (3 lettergrepen)

##### Woordafbreking

* agra·fe

##### Woordherkomst en -opbouw

* van Frans agrafe

#### Zelfstandig naamwoord

de agrafe v / m
* (kleding) haak of gesp die als sluiting dient
*   * Wel kwamen er met de tijd varianten aan de "cappe"; ze werd b.v. opzij of van voren ingekort om de armen vrij te laten; later kwamen er echte mouwen in en ten slotte werd ze vooraan opengesneden en dan met een "spang" of "agrafe" op de borst samengehouden. In deze vorm is ze in de liturgie bewaard gebleven als de koorkap.
* sluiting of bevestiging van een sieraad
*   * Maar toch, zoo lang ik niet zie, dat UEd. uw mantille over de agrafe haalt, die uw collier sluit, of uw versierde vingers in onopengewerkte handschoenen verbergt, zal ik er tegen blijven morren, dat gij u met een Bijbeltje behelpt, dat uw naaste buurvrouw nauwelijks zien kan.
* sieraad dat aan haar of kleding is geklemd
*   * Het Koninginnetje droeg op dit diner een eenvoudig kleedje van wit satijn en een agrafe van diamanten in het haar.
* (medisch) metalen kram om een wond gesloten te houden of weefsel vast te klemmen
*   * Meestal gaat het zo dat men jarenlang niets meer van die nieuwigheid hoort: waarschijnlijk is het risico van blijvende steriliteit door verlittekening altijd nog te groot gebleken. Hetzelfde geldt voor de gedachte, een klemmetje of agrafe op de zaadleiders te plaatsen.
* metalen draad waarmee de kurk op een fles champagne wordt vastgezet
*   * De meeste zijn vintage champagnes en veel ervan worden op traditionele wijze gemaakt (gisting op hout, afgesloten met een kurk en agrafe, in plaats van een kroonkurk, en het bezinksel wordt met de hand verwijderd), langer dan normaal bewaard en verkocht in speciale flessen tegen zeer hoge prijzen.
* 1. Een agrafe zoals die in de 16e eeuw in plaats van een knoop werd gebruikt.
* 2. De agrafe van een gouden halsketting.
* 3. Een agrafe als versiering voor een knoopsgat.
* 4. Wond die met agrafen is gehecht.
* 5. Links de agrafe van een champagnefles.

##### Synoniemen

* [1] gesp, haak, spang
* [2] haakje, slotje
* [3] broche, speld
* [4] hechting

##### Schrijfwijzen

* agraaf, agraffe

#### Gangbaarheid

* Het woord agrafe staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "agrafe" herkend door:
| 18 % | van de Nederlanders; |
| 35 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ agrafe op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Donck, E. van der "Historische kroniek. De evolutie van het priesterkleed" in: Streven. jrg. 15 deel 1 nr. 5 (februari 1961) Desclee de Brouwer, Brugge / Brussel / Leuven; p.427; geraadpleegd 2019-02-17
* ↑ Jonathan (ps. van J.P. Hasebroek) Waarheid en droomen. 9e druk (1896) E.J. Brill, Leiden; p. 131; geraadpleegd 2019-02-17
* ↑ "H.M. Koningin Wilhelmina in de Hertogstad. Oude en jonge onvergetelijke herinneringen." in: Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche Courant jrg. 167 nr. 206 (3 september 1938); p. 28 (Jub. 12) kol. 3; geraadpleegd 2019-02-17
* ↑ Roegholt, R. "Sexicon. Een draadje man" in: Het vrĳe volk jrg. 24 nr. 7198 (14 november 1968); p. 2 kol. 4; geraadpleegd 2019-02-17
* ↑ Stevenson, T. De meest complete wijnencyclopedie (2006) Lannoo, Tielt / Het Spectrum, Utrecht; ISBN 9789077445112; p. 177 kol. 3; geraadpleegd 2019-02-17
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

## Frans
##### Uitspraak

* Geluid: agrafe (hulp, bestand)
* IPA: /a.ɡʁaf/

#### Zelfstandig naamwoord

agrafe v
* niet, een bevestigingsmiddel
* (kleding) haak of gesp die als sluiting dient
* sluiting of bevestiging van een sieraad
* metalen haak of kram die delen van een constructie bij elkaar houdt

##### Afgeleide begrippen

* agrafeuse