# wacht
## Nederlands

Lotje (overleg) 9 sep 2024 07:08 (CEST)

##### Uitspraak

* Geluid: wacht (hulp, bestand)
* IPA: /ʋɑxt/

##### Woordafbreking

* wacht

##### Woordherkomst en -opbouw

* In de betekenis van ‘het waken’ voor het eerst aangetroffen in 1080
* Naamwoord van handeling van waken met het achtervoegsel -t

#### Zelfstandig naamwoord

de wacht
* m iemand die tot taak heeft iets te bewaken
*   * De wachten werden volledig overrompeld.
* v/m een tijd waarin men de taak heeft iets te bewaken
*   * Hij hield vanaf middernacht de wacht en werd om drie uur afgelost.
* v/m een plaats waar men waakt
* v/m een groep die tot taak heeft iets te bewaken
*   * De wacht werd volledig overrompeld.

##### Hyponiemen

| Koewacht Landwacht accuwacht achterwacht anti-kraakwacht antikraakwacht bakboordwacht bierwacht binnenwacht bomenwacht boswachterij brandwacht buitenwacht burgerwacht buswacht buurtwacht dagwacht | dijkwacht dodenwacht dorpswacht edelwacht erewacht fakkelwacht flatwacht gaswacht grenswacht hondenwacht hoofdwacht kadewacht kamerwacht kraakwacht kustwacht landwacht lijfwacht | luchtwacht middagwacht monumentenwacht morgenwacht nachtwacht natuurwacht opvangwacht paleiswacht parkeerwacht parketwacht platvoetwacht pleinwacht politiewacht ratelwacht reewacht rijkswacht ruiterwacht | sabelwacht schildwacht stadswacht stakingswacht sterrenwacht strandwacht suswacht taalwacht thuiswacht vaandelwacht veldwacht vluchtwacht vogelwacht voorwacht wegenwacht zaalwacht zeewacht |

##### Afgeleide begrippen

| wachtbank wachtbed wachtbekken wachtbij wachtcel wachtcirkel wachtcomfort wachtcommandant wachtdag wachtdienst wachtdoend | wachten wachtendonk wachtengel wachtgeld wachthok wachthokje wachthond wachthuis wachthuisje wachtkamer wachtkwartier | wachtleider wachtlijst wachtlokaal wachtlopen wachtmeester wachtmuziek wachtofficier wachtparade wachtperiode wachtplaats wachtpost wachtrij | wachtruimte wachtschip wachtstand wachtstreep wachttijd wachttoren wachtuitkering wachtverbod wachtverzachter wachtvuur wachtwoord wachtzaal |

##### Uitdrukkingen en gezegden

* [1]: De wacht houden
* [1]: Op wacht staan
* Iemand de wacht aanzeggen
* [3]: Iets in de wacht slepen
       ∗ Zijn jonge neef Carl Lauritz had dit jaar zo goed als alles wat er te winnen viel in de juniorenwedstrijden van de Stjârnbàtklasse in de wacht gesleept.

##### Vertalingen
#### Werkwoord

wacht
* enkelvoud tegenwoordige tijd van wachten
* gebiedende wijs van wachten
    ▸ Ik wens iedereen wat tijd alleen. Wacht niet tot je een burn-out hebt of in een ernstige situatie bent beland. Zie het eerder als preventie.

#### Gangbaarheid

* Het woord wacht staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "wacht" herkend door:
| 99 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |

#### Verwijzingen

* ↑ "wacht" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
* ↑ wacht op website: Etymologiebank.nl
* ↑ Jan Guillou (vert. Bart Kraamer) “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
* ↑ Tim Voors “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be