# zot
## Nederlands
##### Uitspraak

* Geluid: zot (hulp, bestand)
* IPA: / zɔt / (1 lettergreep)

##### Woordafbreking

* zot

##### Woordherkomst en -opbouw

* via Middelnederlands sot en Oudnederlands sot van middeleeuws Latijn sottus, als bijnaam ‘dwaas’ aangetroffen vanaf 1167

#### Bijvoeglijk naamwoord

zot
* het verstand niet gebruikend, blijk geven van domheid
    ▸ Ik hoef Luijters niet te ontmoeten en wil dat ook absoluut niet. Ik vermoed dat L er hetzelfde over denkt. Wat een zot idee van je!
* (informeel) sterk afwijkend van verwachtingen en daardoor grappig
    ▸ Ik had gelijk, de dooi zet in. Vroeger overviel me bij dat besef een zot gevoel van blijdschap. Nu voel ik alleen doffe onverschilligheid. Hoe zal de lente zijn zonder Ione?
    ▸ Til Be A Friend With Pleasure was een jazzplaat van Bix Beiderbecke, die veel gedraaid werd op de radio en in de dancings. Het was een zotte tijd en we noemden Arie 'a friend with pleasure', omdat hij vol grapjes zat.

##### Synoniemen

* [1] dom, dwaas, gek
* [2] belachelijk, bespottelijk, dol, dwaas, gek, mal, raar, ridicuul

##### Verwante begrippen

* dom, lachwekkend, onverstandig

##### Uitdrukkingen en gezegden

* zot zijn van

##### Vertalingen
#### Zelfstandig naamwoord

de zot m
* iemand die zich dwaas gedraagt
    ▸ De circusclown komt voort uit de commedia dell’arte en het variété, en is een nakomeling van zot en nar: beroepsgekken die spotten met koning en burgers, de bestaande orde ondersteboven kieperden en ageerden tegen de heersende moraal.
* (informeel) iemand met een psychische stoornis
    ▸ Zijn triestige zoon Filips huwelijkte hij op zestienjarige leeftijd uit aan zijn bloedeigen nicht Maria van Portugal. Zij zou nog geen vol jaar daarna bevallen van een zoon die men don Carlos noemde en die een zot was. En een uur na de bevalling zou ze reeds sterven.
* (informeel) (Belgisch-Nederlands) iemand die zich door emoties overdreven fanatiek gedraagt
    ▸ Het is maar nadat ik 'n lijntje van een halve gram heb gelegd, het maximum dat ik verdraag, dat het schudden is opgehouden en ik functioneer weer ongeveer normaal, ik ben rennend door het nat gras de vier kilo in het gat gaan verstoppen en daarna ben ik als een zot door alle rooie lichten gereden tot aan de Ankerrui.
* (kaartspel) (informeel) (Belgisch-Nederlands) boer als kaart van een bepaalde waarde
    ▸ Eenentwintig is weliswaar de laatste kaart van de Grote Arcana maar eigenlijk is het niet de laatste kaart want daarachter komt nog De Dwaas… Juist, de Zot, zeg ik...

##### Synoniemen

* [1] dwaas zn
* [2],[3] gek zn
* [4] boer zn

##### Verwante begrippen

* [1] clown, hansworst, harlekijn

##### Hyponiemen

* jongenszot, pondzot, speelzots, stapelzot, vastenavondzot, vrouwenzot, wijvenzot, zeezot, zevenzot, zomerzots

##### Typische woordcombinaties

* [3] een gevaarlijke zot

##### Afgeleide begrippen

* zotheid, zothuis, zotskap, zotskolf, zottenbol, zottenpraat, zotternij, zottig, zottin

##### Vertalingen
#### Gangbaarheid

* Het woord zot staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
* In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "zot" herkend door:
| 96 % | van de Nederlanders; |
| 100 % | van de Vlamingen. |
* frequentie in teksten in het Nederlands uit België, op een 7-puntsschaal:
    7
* frequentie in teksten uit België, vergeleken met die in Nederland, op een 7-puntsschaal:
    3

#### Meer informatie

* Zie Wikipedia voor meer informatie.

#### Verwijzingen

* ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
* ↑ Oudnederlands Woordenboek
* ↑ Weblink bron Jeroen Brouwers geciteerd door Brigit Kooijman “Jeroen Brouwers schreef zijn collega’s finaal de grond in. Waarom eigenlijk, en gebeurt zoiets nu nog?” (7 oktober 2022) op nrc.nl
* 1 2 Marleen Nelen Over zee in: Ludo Permentier & Rik Schutz Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 559 kol. 2
* 1 2 3 Paul Verhuyck Hout en koper in: Ludo Permentier & Rik Schutz Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 560 kol. 1
* ↑ Weblink bron Herien Wensink “Een mens zó wit en zó onecht” (14 oktober 2016) op nrc.nl
* ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
* 1 2 Ludo Permentier & Rik Schutz “Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen” (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, zot

## Koerdisch
#### Zelfstandig naamwoord

zot v
* kont