# Taalgids IJslands

Het IJslands (íslenska) is een Noord-Germaanse taal met bijna 320.000 sprekers. Het is de officiële taal van IJsland. Het IJslands behoort samen met het Faeröers tot de westelijke of eiland-Scandinavische talen. Het is niet zonder meer te verstaan voor sprekers van de Scandinavische talen van het vasteland: Noors, Zweeds en Deens.
Een opvallend kenmerk van het IJslands is het sterke purisme, dat een grote invloed op de ontwikkeling van de taal heeft gehad. Waar de andere Germaanse talen overspoeld werden met leenwoorden uit Frans en Latijn, en de vasteland-Scandinavische talen bovendien met leenwoorden uit het Nederduits, heeft men in IJsland steeds geprobeerd voor de benaming van nieuwe begrippen uit de bron van erfwoorden te putten. Het IJslands is een rijke taal, vanwege de vele eeuwen sagaliteratuur. Daardoor kon men vaak vergeten woorden uit het verleden nemen om nieuwe begrippen aan te duiden. Zo werd 'telefoon' sími, naar een oud woord voor 'draad', en 'scherm' (beeldscherm, computerscherm) skjár, naar een oud woord voor 'venster'. De laatste jaren neemt het aantal leenwoorden echter toe in het IJslands.

## Info

IJsland werd tussen 800 en 1000 bevolkt vanuit Noorwegen. Het IJslands heeft zich ontwikkeld uit het Oudnoors. In Noorwegen vonden, net als in de rest van het Germaanse taalgebied, in de eeuwen daarna grote taalveranderingen plaats, al of niet veroorzaakt door de intensieve contacten met de Nederduits sprekende handelslieden van de Hanze, maar op het afgelegen IJsland gebeurde dat bijna niet en bleven de woordenschat en het verbuigingssysteem vrijwel onveranderd. De uitspraak is wel veranderd. Het IJslands bezit een aantal fonemen die zeldzaam zijn in andere Europese talen, bijvoorbeeld een stemloze l, n, m en r.

## Grammatica
### Alfabet

Het IJslands wordt met het Latijnse alfabet geschreven, waaraan verschillende tekens zijn toegevoegd: Áá, Éé, Íí, Óó, Úú, Ýý, Ðð (edh), Þþ (thorn), Ææ en Öö. De alfabetische volgorde is: A Á B (C) D Ð E É F G H I Í J K L M N O Ó P (Q) R S T U Ú V (W) X Y Ý (Z) Þ Æ Ö.
De letters c, q, w en z worden niet gebruikt, behalve voor woorden en namen van niet-IJslandse afkomst.

## Uitspraak

De speciale letter thorn (þ) geeft de klank weer die men ook tegenkomt als de th in het Engelse think (ongeveer als de Griekse letter Θ (theta), en de eth (ð) is daar de stemhebbende variant van (als de th in het Engelse that of de Griekse letter Δ (delta)), evenwel staat de letter ð in het IJslands nooit aan het begin, noch de letter þ aan het eind van een woord. De thorn komt uit het oude runenalfabet.
Verder klinken i en y gelijk, alsook í en ý. De in onbruik geraakte z klinkt als s, net als in alle Noord-Germaanse talen.
De klemtoon valt in het IJslands altijd op de eerste lettergreep.

## Grammatica

In het IJslands is het oude Scandinavische verbuigingssysteem dus nog helemaal intact. Alle zelfstandige naamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden, lidwoorden, aanwijzende voornaamwoorden, bezittelijke voornaamwoorden, eigennamen, (rang)telwoorden enzovoorts worden verbogen in vier naamvallen, die voor alle drie woordgeslachten aparte vormen kennen. Daarnaast kent het IJslands nog sterke en zwakke verbuigingen.
Ter illustratie volgt hier de verbuiging van het onregelmatige mannelijke woord fjörður, 'fjord'.
| | enkelvoud | meervoud |
| nominatief: | fjörður | firðir |
| genitief: | fjarðar | fjarða |
| datief: | firði | fjörðum |
| accusatief: | fjörð | firði |
Het bepaald lidwoord wordt, net als in de andere Scandinavische talen, achter het zelfstandig naamwoord geplakt (aangehecht lidwoord), waardoor je vormen kunt krijgen als fjarðarins 'van de fjord', fjörðunum 'aan de fjorden'. Het onbepaald lidwoord kent het IJslands niet. Fjörður kan dus zowel 'fjord' als 'een fjord' betekenen.

## Woordenboek
### Basiswoorden

* Gebruikelijke uitdrukkingen
* OPENOpið
* GESLOTENLokað
* INGANGInn of Inngangur
* UITGANGÚt, Útgangur
* GEEN TOEGANGAðgangur bannaður
* DUWENÝta, Ýtið
* TREKKENToga, Togið
* TOILET, WCBaðherbergi, Klósett, WC, VK
* HERENMenn, Herrar
* DAMESKonur
* MANNENMenn, Karlar of Karlmenn
* VROUWENKonur
* VERBODENBannaður
* WAARSCHUWINGVarúð

#### Hallo.

    Halló. (Ha-lo.)

#### Hallo (informeel).

    Sæll. (Saitl.) (tegen een man), Sæl. (Sail.) (tegen een vrouw)

#### Hey

    Hæ. (Hai.)

#### Hoe gaat het met jou?

    Hvað segirðu gott? (Kwadh se-ghir-dhu goht?)

#### Goed, dankuwel.

    Ég segi allt gott, þakka þér fyrir. (Jegh se-ghi atlt goht, thah-ka thjer fi-rir)

#### Hoe heet je?

    Hvað heitirðu? (Kwadh hei-tir-dhu?)

#### Mijn naam is ______ .

    Ég heiti ______ . (Jegh hei-ti _____ .)

#### Aangename kennismaking.

    Komdu sæll. (Kom-du saitl.) (tegen een man), Komdu sæl. (Kom-du sail.) (tegen een vrouw)

#### Alstublieft.

    Gjörðu svo vel. (Gjeur-dhu swo wel.) (enkelvoud), Gerið þið svo vel. (Ge-ridh thidh swo wel.) (meervoud)

#### Bedankt.

    Þakka þér fyrir. (Thah-ka thjer fi-rir.)

#### Bedankt. (informeel)

    Takk. (Tahk.)

#### Graag gedaan.

    Ekkert að þakka. (Eh-kert adh thah-ka.)

#### Ja.

    Já. (Jau.)

#### Nee.

    Nei. (Nei.)

#### Het spijt me.

    Því miður. (Thwie mi-dhur.)

#### Tot ziens.

    Bless. (Bles.)

#### Ik spreek geen IJslands.

    Ég tala ekki íslensku. (Jegh ta-la eh-ki ies-len-sku.)

#### Spreekt u Nederlands?

    Talarðu Hollensku? (Ta-lar-dhu Hol-len-sku?)

#### Spreekt hier iemand Nederlands?

    Er einhver hér sem talar Hollensku? (Er ein-kwer hjer sem ta-lar Hol-len-sku?)

#### Help!

    Hjálp! (Hjaulp!)

#### Let op!

    Varúð! (Wa-roedh!)

#### Goeiemorgen.

    Góðan daginn. (Goo-dhan da-ghin.)

#### Goedenavond.

    Gott kvöld. (Goht kwuld.)

#### Goeienacht.

    Góða nótt. (Goo-dha nooht.)

#### Ik begrijp het niet.

    Ég skil ekki. (Jegh skil eh-ki.)

#### Wilt u traag praten?

    Gætirðu talað hægar? (Gai-tir-dhu ta-ladh hai-ghar?)

#### Hoe zegt u _____ in het IJslands?

    Hvernig segir maður _____ á íslensku? (Kwer-nigh se-ghir ma-dhur ____ au ies-len-sku?)

#### OK.

    Allt í lagí. (Atlt ie la-gi.)

#### Waar is het toilet?

    Hvar er klósettið? (Kwar er klo-seh-tidh?)

### Cijfers
#### 1

    einn (eitn) (mannelijk), ein (ein) (vrouwelijk), eitt (eiht) (onzijdig)

#### 2

    tveir (tweir) (mannelijk), tvær (twair) (vrouwelijk), tvö (tweu) (onzijdig)

#### 3

    þrír (thrier) (mannelijk), þrjár (thrjaur) (vrouwelijk), þrjú (thrjoe) (onzijdig)

#### 4

    fjórir (fjoo-rir) (mannelijk), fjórar (fjoo-rar) (vrouwelijk), fjögur (fjeu-ghur) (onzijdig)

#### 5

    fimm (fim)

#### 6

    sex (seks)

#### 7

    sjö (sieu)

#### 8

    átta (auh-ta)

#### 9

    níu (nie-u)

#### 10

    tíu (tie-u)

#### 11

    ellefu (ed-le-vu)

#### 12

    tólf (toolf)

#### 13

    þrettán (threh-taun)

#### 14

    fjórtán (fjoor-taun)

#### 15

    fimmtán (fim-taun)

#### 16

    sextán (seks-taun)

#### 17

    sautján (sui-tiaun)

#### 18

    átján (au-tiaun)

#### 19

    nítján (nie-tiaun)

#### 20

    tuttugu (tuh-tu-ghu)

#### 21

    tuttugu og einn (tuh-tu-ghu og eitn)

#### 22

    tuttugu og tveir (tuh-tu-ghu og tweir)

#### 23

    tuttugu og þrír (tuh-tu-ghu og thrier)

#### 30

    þrjátíu (thrjau-tie-u)

#### 40

    fjörutíu (fjeur-tie-u)

#### 50

    fimmtíu (fim-tie-u)

#### 60

    sextíu (seks-tie-u)

#### 70

    sjötíu (sieu-tie-u)

#### 80

    áttatíu (auh-ta-tie-u)

#### 90

    níutíu (nie-u-tie-u)

#### 100

    hundrað (hund-radh)

#### 200

    tvö hundruð (tweu hund-rudh)

#### 300

    þrjú hundruð (thrjoe hund-rudh)

#### 1.000

    þúsund (thoe-sund)

#### 2.000

    tvö þúsund (tweu thoe-sund)

#### 1.000.000

    ein miljón (ein mil-joon)

#### 1.000.000.000

    einn miljarður (eitn mil-jar-dhur)

#### Tijd
##### nu

    nú ( )

##### later

    síðar (sie-dhar)

##### ochtend

    morgunn (mor-gutn)

##### avond

    kvöld (kwuld)

##### nacht

    nótt (nooht)

##### Dagen
###### vandaag

    í dag (ie dagh)

###### gisteren

    í gær (ie gair)

###### morgen

    á morgun (au mor-gun)

###### maandag

    mánudagur (mau-nu-da-ghur)

###### dinsdag

    þriðjudagur (thridh-ju-da-ghur)

###### woensdag

    miðvikudagur (midh-wi-ku-da-ghur)

###### donderdag

    fimmtudagur (fim-tu-da-ghur)

###### vrijdag

    föstudagur (fus-tu-da-ghur)

###### zaterdag

    laugardagur (lui-gar-da-ghur)

###### zondag

    sunnudagur (sun-nu-da-ghur)

##### Maanden
###### januari

    janúar (ja-noe-aar)

###### februari

    febrúar (fee-broe-aar)

###### maart

    mars (mars)

###### april

    apríl (a-priel)

###### mei

    maí (ma-ie)

###### juni

    júní (joe-nie)

###### juli

    júlí (joe-lie)

###### augustus

    ágúst (au-goest)

###### september

    september (sef-tem-ber)

###### oktober

    október (och-to-ber)

###### november

    nóvember (noo-wem-ber)

###### december

    desember (dee-sem-ber)

### Kleuren
#### zwart

    svartur ( )

#### wit

    hvitur ( )

#### grijs

    grár ( )

#### rood

    rauður ( )

#### blauw

    ljósblár ( )

#### geel

    gulur ( )

#### groen

    grænn ( )

#### oranje

    appelsínugulur ( )

#### paars

    lillablár ( )

#### bruin

    brúnn ( )