# Wandelroute E4

E4 :
| | Gibraltar |
| | Gibraltar/Spanje |
| | Antequera |
| | Puigcerdà |
| | Spanje/Frankrijk |
| | Bourg-Madame |
| | Carcassonne |
| | E7, Lodève |
| | Villefort |
| | Les Vans |
| | Saint-Martin-d'Ardèche |
| | Viviers |
| | Frankrijk/Zwiterland |
| | E2, Saint-Cergue |
| | Zwitserland/Oostenrijk |
| | Bregenz |
| Alpenroute | Duitsland |
| | Oostenrijk |
| | Eisenstadt |
| | Hongarije |
| | Hongarije/Roemenië |
| | Oradea |
| | Roemenië/Bulgarije |
| | Sofia |
| | Bulgarije/Griekenland |
| | Peloponnesos |
| | Githion |
| | Kissamos |
| | Kreta |
| | Cyprus |
De Europese wandelroute E4 loopt van Spanje naar het Griekse deel van het eiland Cyprus. De E4 is opgebouwd uit diverse langeafstandsroutes op nationaal en regionaal niveau. De route is voor een deel in aanleg. Het routedeel door Roemenië en een deel van Bulgarije is nog in ontwikkeling. Als de E4 voltooid is, dan voert deze vanaf Gibraltar door de landen Spanje, Frankrijk, Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Roemenië, Bulgarije en Griekenland (inclusief Kreta) en Cyprus.
De E4 komt niet door Nederland en België. Het dichtst in de buurt is de route door Zwitserland, waar de route in de buurt van Genève kruist met de populaire wandelroute E2, die wel door België en Nederland loopt.
De Europese wandelroutes worden uitgezet en beheerd door de Europese Wandelvereniging, waar vanuit Nederland de Stichting Lange Afstand Wandelpaden is vertegenwoordigd.

## Veiligheid

De E4 is een gevaarlijke wandelroute. Hij loopt door een groot aantal Europese hooggebergten, waaronder de Sierra Nevada, de Pyreneeën, de Oostenrijkse Alpen en het Rila-gebergte in Bulgarije, en gaat over de hoogste toppen op het Griekse vasteland en op Kreta. Grote delen van de E4 kunnen alleen in de zomer, of althans niet in de winter, worden gelopen en vergen ervaring met bergwandelen. Sommige delen van de alpiene variant in Oostenrijk en enkele toppen in Griekenland zijn zelfs alleen voor alpinisten haalbaar. Bovendien zijn in sommige streken, zoals de Sierra Nevada, de Pyreneeën, de Vercors en heel Griekenland logies en eetgelegenheden schaars. Dat wil zeggen: bivakzak en maaltijden meesjouwen.
Een heel ander groot gevaar schuilt in een bijna onzichtbaar klein diertje: de teek. Teken kunnen (in wisselende mate; in sommige streken is bijna 100 % van de teken besmet) dragers zijn van twee levensgevaarlijke parasieten. In het hele gebied van de E9 komt de ziekte van Lyme voor, die door tekenbeten wordt verspreid. Tegen deze ziekte kan men zich niet vaccineren, maar men moet zich elke avond (laten) controleren op de aanwezigheid van teken. Is men eenmaal besmet, dan is een kuur met antibiotica noodzakelijk. De andere tekenparasiet komt in Oostenrijk, Hongarije en de Balkanstaten voor en veroorzaakt de ziekte FSME, een vorm van hersenvliesontsteking. Deze ziekte kan niet met medicijnen bestreden worden; daarom dient men zich voor de reis met een drietal injecties te vaccineren.
Andere gevaren langs de route zijn gering: wilde zwijnen en ander groot wild zijn in de regel schuw en leven nauwelijks langs de kust. Rabies (hondsdolheid) komt voor onder in het bos levende dieren, maar is zeldzaam. Er zijn geen indicaties van hoge criminaliteit langs de E4. Aardbevingen doen zich af en toe voor in Griekenland; voor uitbarstingen van vulkanen hoef je echter niet bang te zijn.

## Spanje (2750 km)

* In Andalusia vanaf Tarifa de GR 7.
* In Murcia de GR 7 tot Morella.
* In Cataluña de GR 8 tot Ulldecona, de GR 92 tot Tarragona, de GR 172 tot Montserrat en tenslotte de GR 4 tot de Franse grens in de Pyreneeën.

## Frankrijk (1100 km)

* Van de grens naar Carcassonne (stad)
** GR36, van Bourg-Madame naar Gorges de Galamus (bij St-Paul-de-Fenouillet)(? km)
** GR36, van Gorges de Galamus naar Carcassonne(? km)
* Door de Langeudoc en Cévennes
** GR36, van Carcasonne naar Montagne Noire(? km)
** GR36-7, van Montagne Noire naar le Rialet(? km)
** GR71, le Rialet naar Lodève (samen met de 2 delen hiervoor 228 km)
** GR71, Lodève naar l'Espérou(? km)
** GR7, van l'Espérou naar Pont du Tarn (? km)
** GR72, van Pont du Tarn naar Villefort(? km)
** Dalen van de Ardèche en Rhône via:
** GR44, deel Villefort - Les Vans(23 km)
** GR4, deel Les Vans - Saint Martin-d'Ardèche(55,5 km)
** GR42, Saint Martin-d'Ardèche - Viviers (? km)
* Door de Vercors (215 km):
** GR429, Viviers - les Fonds (dal van de Lez, vlabij Dieulefit)? (? km)
** GR9, van Les Fonds naar Grenoble (? km)
De Vercors is een erg waterarm gebied; men kan er dagen lopen zonder een bron te zien. Actuele informatie over bronnen en hun locatie (met coördinaten tot op de meter nauwkeurig) staan op een website.
* En het laatste stuk naar de grens met Zwitserland:
** GR9, van Grenoble naar Culoz(? km)
** ... n.t.b. ...

## Zwitserland (500 km)

* Chemin des Crêtes du Jura = Jurahöhenweg tot Brügg.
* van Brügg naar Stein am Rhein.
* Rheinuferweg van Stein am Rhein naar Rheineck bij Bregenz.

## Oostenrijk (en Duitsland) (1500 km)

* twee varianten vanaf Bregenz:
** Nordalpenweg (in Tirol deels ook Adlerweg) naar de Neusiedlersee;
** Maximiliansweg en Voralpenweg via Salzburg en Wenen naar de Neusiedlersee;
* delen van de Ostösterreichischer Grenzlandweg en een verbinding naar Kőszeg.

## Hongarije (1300 km)

* Wandelroute Országos Kéktúra tot Hollóháza.
* Wandelroute Alföldi Kéktúra tot Artánd op de Roemeense grens.

## Bulgarije (250 km)

* bergroutes van Sofia door de Rila- en Pirin-gebergten naar Petrovo op de Griekse grens.

## Griekenland (2000 km)

* via de steden Florina en Edessa, de berg Olympos, de kloosters van Kalambaka, het Pindus-gebergte, de berg Parnassos, Delphi, Tripoli en Sparta naar Kastellion in het zuiden van de Peloponnesos;
* dwars over Kreta in twee varianten.

## Cyprus (640 km)

* van Pafos in krakelingvorm naar Larnaka.

## Voetnoten en verwijzingen

* ↑ Freytag & Berndt in opdracht van Europese Wandelvereniging: European Footpaths (2001), kaart en routebeschrijving. ISBN 3-7079-0100-9
* ↑ IGN kaart 903 "France Grande Randonnée" (Fr) . Globale kaart Frankrijk met GR's. (Fr)
* 1 2 3 Top-Guide Réf. 1092 (2002) "Pyrénées-Orientales". ISBN 2-85699-812-7. Beschrijving van het deel dat loopt via de GR36 (deels samen met GR10) van de Spaanse grens bij Bourge-Madame naar de grens tussen de departementen Pyrénées-Orientales en Aude. (Fr)
* 1 2 Top-Guide Réf. 716 (2006) "Traversée Du Haut Languedoc". ISBN 978-2-7514-0170-1. Beschrijving van het deel dat loopt via de GR71 (deels samen met GR36) en GR7 van de grens tussen de departementen Aude en Tarn (Montagne Noire) naar l'Espérou. (Fr)
* ↑ Top-Guide Réf. 716 (2006) "Traversée Du Haut Languedoc". ISBN 978-2-7514-0170-1 Beschrijving van het deel dat loopt via de GR71 (deels samen met GR36) en GR7 van de grens tussen de departementen Aude en Tarn (Montagne Noire) naar l'Espérou. (Fr)
* ↑ Top-Guide Réf. 704 (2001) "Traversée Du Haut Languedoc". ISBN 2-85699-863-1. Beschrijving van het deel dat loopt via de GR72 van de Tarne naar Villefort. (Fr)
* 1 2 Top-Guide Réf. 407 (2003) "Des Gorges de l'Ardèche à la Margeride". ISBN 2-85699-971-9. Beschrijving van het deel dat loopt via GR44 en GR4. (Fr)
* ↑ www.Vercors-gtv.com/PDF/info_sources.pdf
* ↑ Top-Guide Réf. 904 (2006) "Travesee du Vercours, Diois et Baronnies". ISBN ?. Beschrijving van het deel dat loopt via GR9 van Dieulefit (GR429) naar Grenoble. (Fr)
* ↑ Top-Guide Réf. PN02 (2003) "Tours Et Traversees De Chartreuse". ISBN 2-85699-967-0. Beschrijving van het deel dat loopt via GR9 van Grenoble naar Culoz. (Fr)

## Externe links

* Europese Wandelvereniging
* (de) Der E4 im Outdoorwiki
* (en) verslag van een voettocht langs de E4 van Tarifa naar Boedapest