# Den Haag

Den Haag ofwel 's-Gravenhage is de hoofdstad van de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De stad ligt (via Scheveningen) aan de Noordzee. Hier zetelt tevens de Nederlandse regering en is de residentie van het Staatshoofd, de koning. Scheveningen, officieel een stadsdeel van Den Haag, wordt beschreven in een afzonderlijk artikel.

## Info

Den Haag vervult veel functies die normaal door de hoofdstad van een land vervuld worden. Het is de regeringszetel en de residentie van het staatshoofd en de minister-president. Ook zijn er veel ambassades te vinden en internationale justitiële organen zoals het Joegoslaviëtribunaal . Het is ook de hoofdstad van de provincie Zuid-Holland. Met alle ministeries, het provinciehuis en natuurlijk de gemeente is de overheid een grote werkgever. Ook hoofdkantoren van grote bedrijven zijn in de stad te vinden, alsmede internationale instellingen op het gebied van recht. Al deze instellingen geven een sterke vraag naar kantoorruimte en het is dus niet vreemd dat deze kantoren de laatste jaren de skyline zijn gaan domineren. Een groot deel van deze hoogbouw staat rond het Centraal Station, tussen het centrum en de Utrechtse Baan (A12).
Den Haag ligt ingeklemd tussen haar buren: Wassenaar in het noorden, Leidschendam-Voorburg in het noordoosten, Rijswijk in het zuidoosten, de Gemeente Westland in het zuiden en tenslotte de Noordzee in het noordwesten. Dat de stad ingeklemd ligt, valt te merken aan het feit dat als je over een kruispunt of brug, of onder een spoorviaduct door gaat, plotseling in een van de aangrenzende plaatsen Rijswijk, Voorburg of Wateringen staat.
De stad kan niet meer groeien. Er zijn geen open gebieden meer voor nieuwbouw en veel bestaande woningen voldoen niet meer aan de wensen van de inwoners van de stad, met als gevolg dat veel inwoners zijn vertrokken naar andere plaatsen in de omgeving, zoals Zoetermeer. Ook werken veel mensen uit de regio in de stad. Dit woon-werkverkeer geeft de nodige druk op de invalswegen en daarom is het verstandig om in de richting stad de ochtendspits te vermijden.
Rond Den Haag Centraal en vooral tussen dat station en het centrum is flink wat hoogbouw verrezen, die een nieuwe skyline zijn gaan vormen. Buiten het centrum worden minder populaire woningen opgeknapt of afgebroken en vervangen door nieuwbouw in het kader van stadsvernieuwing. Dit is al enkele tientallen jaren aan de gang. Verder beginnen de drie Vinex-locaties die de stad erbij kreeg, vorm te krijgen.
Voor het toerisme zijn voornamelijk het centrum en Scheveningen van belang, maar ook Loosduinen met de minder drukke badplaats Kijkduin zijn trekpleisters, vooral voor de lokale bevolking. Door heel Den Haag zijn restaurants en andere horeca verspreid, zeker in winkelcentra. Echte concentraties van souvenirwinkels en horeca zijn vooral langs de boulevards van Scheveningen en Kijkduin en in het centrum te vinden. Den Haag is verdeeld in stadsdelen, de stadsdelen zijn op hun beurt verdeeld in wijken. Dit zijn de acht stadsdelen:
* Centrum (Oude Centrum, Archipel, Kortenbos, Rivierenbuurt, Schilderswijk, Stationsbuurt en Zeeheldenkwartier) Oorspronkelijk Den Haag, rond het Binnenhof staat de oudste bebouwing, binnen de grachtengordel. Door Prins Maurits werd besloten dat Den Haag ter verdediging van de stad een grachtengordel moest krijgen. Er zijn nog wat van deze grachten over, maar ook een straatnaam als Gedempte Gracht is een herinnering aan die tijd. Het Stadsdeel Centrum omvat niet alleen het meest centrale deel van Den Haag.
* Scheveningen Ontstaan als vissersdorp, nu internationaal bekend als badplaats. De vele attracties als Sealive, Kurhaus en de Pier worden in een apart artikel beschreven. De gemeente Den Haag definieert het Stadsdeel Scheveningen veel ruimer dan het historische Scheveningen (dat wil zeggen het vissersdorp, de haven en de badplaats). De wijken Belgisch Park, Statenkwartier (met diverse musea) en de tussenliggende groengebieden (met Madurodam) worden hieronder beschreven.
* Haagse Hout Ten noorden van het centrum.
* Leidschenveen-Ypenburg Twee Vinex-locaties vormen samen een stadsdeel, ontstaan sinds eind negentiger jaren vorige eeuw.
* Laakkwartier Negentiende eeuwse wijk, die gebouwd is naar een ontwerp van Berlage.
* Escamp Uitbreiding naar het zuiden, het deel dat het dichtst bij het centrum ligt tot en met het Zuiderpark is ontworpen door Berlage. Daarachter volgt een naoorlogs deel en in het zuidwesten de Vinex-locatie, Wateringse Veld.
* Loosduinen Oorspronkelijk als tuinbouwdorp ontstaan. Met Kijkduin als een kleinschalige badplaats.
* Segbroek Grotendeels villawijk, tegen de duinen, waardoor gewandeld en gefietst kan worden in het Westduinpark.
Zoals al kort was aangegeven, bestaat het stadsdeel Centrum ook uit een aantal wijken zoals:
* Archipel, ook bekend als Indische Buurt met zijn statige huizen waarin zich eind negentiende eeuw gepensioneerde Indiëgangers vestigden, en na de Tweede Wereldoorlog ambassades en andere kantoren. Middenin staat het Haagse stadskantoor; aan de rand het Vredespaleis.
* Kortenbos, een van de weinige plekken waar oud Den Haag nog enigszins bewaard is gebleven; loop eens een hofje binnen of slenter door een smal zijstraatje.
* Het Oude Centrum is natuurlijk een must voor elke Nederlandse toerist, met zijn parlements- en regeringsgebouwen rondom Binnenhof en Buitenhof, maar ook het werkpaleis van de koning aan het Noordeinde en de voornaamste ambassades. Mis niet het Mauritshuis en het Haags Historisch Museum en liefst ook niet het Museum Meermanno-Westranum, het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek (de laatste twee net achter het Centraal Station).
* Rivierenbuurt.
* Schilderswijk: voorheen een slecht gebouwde volkswijk, maar grotendeels herbouwd en ingrijpend gerenoveerd en nu een van de meest multiculturele wijken van Den Haag.
* Stationsbuurt met zijn afwisseling van oude rommelige bebouwing en nieuwbouw van ministeries - en natuurlijk de stations Den Haag Centraal en Hollands Spoor.
* Zeeheldenkwartier.

## Arriveren
### Per vliegtuig

* Schiphol, Amsterdam Airport is het internationale vliegveld van Nederland, gelegen ten zuidoosten van Amsterdam.
** De Schiphollijn ontsluit de luchthaven per spoor met Den Haag. Zie trein.
** De snelwegen A4 en A44/N44 verbinden Schiphol en Den Haag.
** Op de luchthaven staan natuurlijk taxi's en zijn auto's te huur.
* Rotterdam The Hague Airport (Zestienhoven) is dichterbij, maar hier landen veel minder vliegtuigen. De bereikbaarheid per openbaar is inmiddels verbeterd door de komst van de Randstadrail nabij het vliegveld. Met Airport Shuttle (RET lijn 50, eens per half uur) naar RR halte Meijersplein. En vandaar is de RR (eens per kwartier) in circa 25 minuten op het Centraal Station van Den Haag. Met de auto is Den Haag vanaf Zestienhoven te bereiken via de snelweg A13.

### Per trein

Den Haag is per trein te bereiken vanuit de volgende richtingen
* Den Haag HS
** Noord Amsterdam, Schiphol (Amsterdam Airport), Haarlem en Leiden.
** Zuid Delft, Rotterdam, Dordrecht en België.
** Nachtnet Pakweg tussen 01:00 en 05:00 in de nacht zijn er eens per uur treinen naar onder andere Amsterdam, Rotterdam. Ook Utrecht en de grootste steden van de provincie Noord-Brabant zijn indirect per nachttrein te bereiken. Met de invoering van de dienstregeling voor 2009 (per 14-12-2008) stoppen deze voorlopig alleen op Den Haag HS. Dit omdat in de nacht onderhoud gepleegd wordt aan de sporen naar Den Haag Centraal. De NS heeft een goede website: .
* Den Haag Centraal
** Oost Rechtstreekse treinen van en naar onder andere: Gouda, Utrecht, Amersfoort, Apeldoorn, Enschede, Hengelo, Zwolle, Groningen, Leeuwarden, Venlo en Duitsland.
** Noord Amsterdam, Schiphol (Amsterdam Airport), Haarlem en Leiden.
** Zuid Delft, Rotterdam, Dordrecht.
Stations:
* 52.081254.3241 Den Haag Centraal. Den Haag heeft een groot Centraal Station ten noorden van het centrum. Treinen uit alle richtingen doen dit station aan. Dit kopstation ligt aan het einde van de spoorlijn uit het oosten Gouda/Utrecht met verbindingen naar de beide richtingen over de noord/zuid-lijn. Ook op Randstadrail kun je op Den Haag CS overstappen, naar bestemmingen in Den Haag, naar Zoetermeer en in de richting Rotterdam Hofplein. Den Haag CS, heeft ook verbindingsbogen met de spoorlijnen richting noord en zuid, deze worden door stoptreinen en de Intercity vanaf CS via Delft, Rotterdam, Dordrecht, Breda en Eindhoven naar Venlo gebruikt.
* 52.06984.32162 Den Haag Hollands Spoor (kort Den Haag HS). Het tweede hoofdstation. Op de noord/zuid-lijn ten oosten van het hart van de stad. Internationale treinen richting België stoppen hier. Alleen als de hogesnelheidslijn (HSL) rijden zal, is besloten vanwege de snelheid, dat deze in principe rechtstreeks over een nieuw spoor tussen Amsterdam en Rotterdam rijdt. Slechts een beperkte HSL-shuttledienst doet Den Haag aan.
Beide stations zijn knooppunten in het lokale openbaar vervoer. Er zijn binnen de stad nog enkele kleinere stations, alleen door stoptreinen bediend. Ook hier bestaat de mogelijkheid op het lokale openbaar vervoer over te stappen. Zie kopje Bus en Tram.

### Per auto

Den Haag is per auto te bereiken door op de A4, A44/N44 (Amsterdam, Schiphol en Leiden), A12 (Utrecht), A13 (Delft en Rotterdam) richting Den Haag aan te houden. Er zijn verschillende toegangswegen voor onder andere Scheveningen (N14), het Centrum (A12 en A13) en het Zuiden (N211) van de stad.

### Per bus

* Internationale Bus, Er zijn internationale lijnbusdiensten van/naar verschillende Europese steden. Een grote aanbieder van internationale lijnbusdiensten is 'Eurolines'. Aankomst- en vertrekhaltes zijn te vinden boven op het treinstation Den Haag CS op het busplatform.
* Streekbussen van Veolia van en naar Den Haag rijden (en ook vanuit tussenliggende plaatsen):
** Alphen aan den Rijn, Boskoop, Delft, Honselersdijk, Monster, Naaldwijk, Wateringen, Haarlem, Krimpen aan de IJssel, Leiden, Leiderdorp, Leidschendam, Lisse, Maasland, Maassluis, Nootdorp, Oegstgeest, Rotterdam, Hoek van Holland, Schiedam, Wassenaar, Zoetermeer.

### Per tram

Er zijn tramverbindingen vanuit de directe omgeving van de stad naar Den Haag (Ritprijs betalen met OV-Chipkaart.):
* Vanuit Delft wijk Tanthof rijdt HTM-tramlijn 1 via Delft Centrum/Station, Rijswijk en het centrum van Den Haag naar Scheveningen.
* Vanuit Leidschendam-Voorburg zijn er maar liefst drie lijnen.
** Vanuit Leidschendam rijdt HTM-tramlijn 2 via Voorburg en het Haagse centrum naar Loosduinen.
** Vanuit Leidschendam Ziekenhuis Anthoniushoven rijdt HTM-tramlijn 6 langs winkelcentrum Leidschenhage en via Voorburg, het Haagse centrum en de Haagse markt en eindigt vanaf 27 april 2008 bij ziekenhuis MCH Leyenburg. Deze lijn heeft als bijnaam de Ziekenhuislijn gekregen.
* Vanuit Nootdorp rijdt HTM-tramlijn 15 via Rijswijk naar Den Haag CS. (Opmerking: Tram rijdt na CS verder als Lijn 16.
* Vanuit de gemeente Westland zijn er twee lijnen, beide vanuit Wateringen:
** HTM-tramlijn 16 gaat vanuit Wateringen (wijk Essellanden) via de Haagse wijken Wateringse Veld, Moerwijk en Spoorwijk, verder via Station HS en het Centraal Station naar het Statenkwartier nabij de Scheveningse Haven.
** Ook vanuit Wateringen-Essellanden vertrekt HTM-tramlijn 17 via het aangrenzende Wateringse Veld, Rijswijk en Stations HS en Centraal naar het korte voorhout in het Centrum.

### Per RandstadRail

Er zijn drie RandstadRail-lijnen:
* RandstadRail E (Erasmuslijn) (Tussen Den Haag CS en Rotterdam CS).
* RandstadRail 3 (Tussen Zoetermeer en Den Haag - Loosduinen via Den Haag CS).
* RandstadRail 4 (Tussen Zoetermeer en Den Haag - Uithof via Den Haag CS).

### Per boot

Scheveningen is een zeehaven, maar de lijnschepen komen er niet meer. Als voor jou geen zee te hoog gaat, kan je zelf over de Noordzee varen. Binnenschippers bereiken Den Haag via de Vliet of de Schie en vervolgens de Trekviet. Er is een zogenaamde Passantenhaven, voor bezoekende watersporters en hun boten, aan de Laakhaven.

### Te voet

Den Haag ligt aan twee lange-afstandswandelroutes, die ook deel uitmaken van een Europees netwerk. De routes op dit deel zijn beschikbaar op internet.Zo maakt het Hollands Kustpad, ofwel LAW5, deel uit van de Europese kustroute E9 die Portugal met de Baltische staten verbindt. De route komt vanaf Terheijde (bij Monster in de gemeente Westland door de duinen Kijkduin binnen, loopt via de Bosjes van Poot naar Scheveningen en via de oude binnenstad en het Haagse Bos naar de duinen bij Wassenaar (er is ook een kortere variant over de Waalsdorpervlakte). Het Hollands Kustpad maakt ook deel uit van het Noordzeepad.
Het Marskramerpad dat deel uitmaakt van de Europese Wandelroute E11 start bij het Kurhaus in Scheveningen en loopt naar het oosten, via Amersfoort, Deventer en Oldenzaal naar de Duitse grensplaats Bad Bentheim. De E11 heeft als eindpunt de grensovergang Ogrodniki tussen Polen en Litouwen. De route volgt tot het Huis ten Bosch dezelfde weg als de E9 en gaat dan naar Wassenaar.

## Rondreizen
### Te voet

De stad kent een aantal voetgangersgebieden, bijvoorbeeld in het centrum, de Scheveningse en Kijkduinse boulevards en diverse winkelcentra, zoals Leyweg en Loosduinen. In de grote stadsparken, de duinen en op het strand is het goed slenteren, wandelen of joggen. Een fiets of het openbaar vervoer geniet wel de voorkeur op de langere afstanden.

### Per fiets

Per fiets is Den Haag uitstekend te verkennen. Vanuit het centrum zijn alle delen van de stad in 30 à 45 minuten te bereiken. Er zijn in het centrum, in Scheveningen, en Kijkduin gratis bewaakte fietsenstallingen van Biesieklette, waar het ook mogelijk is e-bikes op te laden. . Doorgaande wegen zijn voorzien van vrijliggende fietspaden. Ook door de duinen en de stadsparken lopen fietspaden, wat het fietsen daar rustiger maakt, zodat je zou vergeten dat je in een stad bent. Het achter het Westduinpark gelegen Zuiderstrand, de strook tussen de Scheveningse haven en Kijkduin, is het beste met de fiets bereikbaar. Vanaf Kijkduin kun je zelfs helemaal door de duinen fietsend in Hoek van Holland komen. Bij de strandopgangen zijn plaatsen ingericht om fietsen te plaatsen.Op de stations Centraal Station en Hollands Spoor en op diverse andere plekken in Den Haag en Scheveningen is het mogelijk fietsen te huren.

### Per trein

Met de trein kun je ook binnen Den Haag reizen. Voor de invoering van de OV-Chipkaart kon dat ook met de strippenkaart, en maakte het in prijs niets uit of je een traject met de tram of met de trein aflegde. Met de OV-Chipkaart is dit veranderd en is het duur geworden binnen Den Haag met de trein te reizen. Voorbeeld: Den Haag Centraal naar Den Haag HS is met de tram €1,06 en kost de trein met €2,10 vrijwel het dubbele!

### Per toeristentram

In de zomermaanden rijdt er een hop-on hop-off toeristentram vanaf het Centraal Station langs o.a. het Vredespaleis en het Gemeentemuseum naar het Scheveningse strand.

### Per openbaar vervoer

Voor bezoekers van Den Haag is het openbaar-vervoer een goede keuze om zich binnen de stad en directe omgeving te verplaatsen. Populaire bestemmingen als het centrum, het Scheveningse strand en de stations worden door veel bus- en tramverbindingen met elkaar verbonden. Ook de nabije regio, Leidschendam Voorburg, Rijswijk en Delft, is met tram en stadsbus te bereiken. Ten slotte nemen de meeste Oranje-witte Veolia-bussen ook lokale passagiers mee op hun route door de stad, behalve de lijnen met een s-je achter het nummer, waarmee een sneldienst aangeduid wordt. Webpagina's HTM over het openbaar vervoer in de Haagse regio: .

### Per tuk-tuk

Sinds 1 juni 2007 rijden er de, uit Thailand bekende, driewielige tuk tuks door de stad. ze rijden van 8 uur 's morgens tot 2 uur 's nachts. Ritprijs €3,50, €5,00 of €6,50 voor respectievelijk een, twee of drie personen. Er geldt een toeslag van €1,50 bij overschrijding van een zonegrens.

### Per nachtbus

In de nachten van donderdag, vrijdag en zaterdag rijden er tussen 01:00 en 05:00 nachtbussen met een frequentie van ongeveer eens per uur. Na 06:00 in de morgen begint de normale dienstregeling weer. De bussen zijn genummerd N1 tot en met N6. Nachtbus N1 tussen het centrum en Scheveningen zal voor de reiziger het meest van nut zijn: deze verbindt de belangrijkste uitgaansgebieden. Verder is het centrum de centrale overstapplaats van het nachtbusnet. Alle 6 nachtbussen starten hun rit in het centrum en rijden hun route en eindigen terug in het centrum, zodat daar overgestapt kan worden. De speciale kaarten zijn te koop in de bus.

### Per auto
#### Straatparkeren

In het centrum, Scheveningen en veel andere gebieden rond kantoren, winkelcentra en de Haagse markt geldt Betaald parkeren (vanaf €1,00 per 40 min. bij de parkeerautomaat). Het aantal wijken waar betaald moet worden breidt de gemeente gestaag uit. Een in 2008 geïntroduceerde maatregel is in een aantal woonwijken betaald parkeren tussen 18:00 en 24:00. Wees er op bedacht dat dit van van kracht kan zijn als je 's avonds uitgaat. Voor alle duidelijkheid: Deze automaten rekenen €1,50 per uur van 18:00 tot 24:00, zeven dagen per week.

#### Betaalde parkeergelegenheden

Er zijn verschillende betaalde parkeergelegenheden in de stad waar je toegang toe hebt, je kunt je parkeerplaats in Den Haag reserveren met Mobypark of gebruikmaken van verschillende van de openbare parkeerplaatsen die Q-Park in de stad heeft.

#### Parkeerroutes

Sinds 20 november 2009 is in het centrum is er een verkeerscirculatie-plan van kracht, waardoor doorgaand verkeer uit de binnenstad geweerd wordt door pollers. Dit zijn paaltjes die voor vergunninghouders in de grond zakken. Zodra zo'n vergunninghouder gepasseerd is, komt het paaltje traag omhoog. Zeker in het begin, als een argeloze automobilist zonder vergunning een vergunninghouder over het rijzende paaltje volgde, zijn er auto's beschadigd. Door deze versperringen ontstaan een drietal parkeerroutes voor de betreffende delen van het centrum.

#### Centrumring S100

Rond het centrum is er een Centrumring, waarmee het doorgaand verkeer om het centrum wordt heen geleid of van het ene deel van de binnenstad naar het andere rijdt.

#### Ring S200

Een echte ring van snelwegen is de S200 niet. Alleen de A4 tussen Leidschendam en Den Haag-Zuidwest heeft die status en maakt deel uit van de ring. Ook de N14 en een deel van de N211 maken er deel van.

## Bekijken
### Stadscentrum

Voor Haags Historisch Museum tot en met Gevangenpoort geldt parkeren in Parkeergarage Plein. Den Haag CS op 10-15 min. lopen, Tram 1, 16, 17 stoppen in de buurt.
* 52.081284.314021 Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg 7, ☏ +31 70 3646940, Info@haagshisorischmuseum.nl. di-vr 10:00–17:00, za zo en feestdagen 12:00-17:00. 31 dec 12:00-16:00. Gesloten: Prinsjesdag, Eerste Kerstdag en Nieuwjaarsdag.. De geschiedenis van Den Haag vanaf de Middeleeuwen en hoogtepunten uit de Vaderlandse Geschiedenis. Volw. €4,00, onder 18j gratis.
* 52.080414.314312 Mauritshuis (Koninklijk Kabinet van schilderijen), Korte Vijverberg 8, ☏ +31 70 3023435, communicatie@mauritshuis.nl. Open: di-za 10:00-17:00, zon- en feestdagen 11:00-17:00, van april tot september ook op maandag open. Gebouwd als Paleis van Johan Maurits van Nassau, voltooid in 1644. Indrukwekkende verzameling Oudhollandse Meesters, onder andere werken van Rembrandt (Anatomische Les van Professor Tulp) en Vermeer (Meisje met de Parel) en Frans Hals. €14,00, onder 18j gratis.
* 52.08134.312463 Museum Bredius, Lange Vijverberg 14, ☏ +31 70 362 07 29, info@museumbredius.nl. Open di-zo 12:00-17:00. Gesloten Ma, Eerste kerstdag en nieuwjaarsdag. Verzameling 17e en 18e eeuwse kunst onder andere Rembrandt Albert Cuyp en Jan Steen. €4,50.
* 52.079534.313084 Het Binnenhof en de Ridderzaal, Binnenhof, ☏ +31 70 3646144. Rond deze plaats is Den Haag na 1500 ontstaan als kasteel van de Graaf van Holland. De locatie zelf is uitgegroeid tot het politieke centrum van Nederland, met Eerste en Tweede Kamer. Rondleidingen na reservering. Het Binnenhof is voor langere tijd afgesloten voor alle doorgaande verkeer vanwege de grote verbouwing. Ook de gebouwen die gewoonlijk worden bezocht met de rondleidingen, zijn niet toegankelijk. De rondleidingen worden daarom uitgevoerd op de tijdelijke adressen van beide Kamers.
** 52.0834.311975 Tijdelijke adres eerste kamer.
** 52.082984.326356 Tijdelijke adres tweede kamer.
** 52.079234.311367 Tijdelijke uitzichttoren. dagelijks 09:00-17:00. (bijgewerkt jul 2024)
* 52.080254.312318 Hofvijver, aan de buitenkant van het Binnenhof (tussen Buitenhof, Lange Vijverberg, Korte Vijverberg en het Binnenhof). Er zijn een fontein en eilandje in de Hofvijver. Vanaf de Lange Vijverberg is er een mooi uitzicht op de achterkant van het Mauritshuis, Het Torentje, bekend van de ministerraad en de andere gebouwen van het Binnenhof. Hier is Kermis rond Prinsjesdag langs de Hofvijver en het Korte Voorhout. In de winter is er een schaatsbaan achter het Mauritshuis. Langs de Lange Vijverberg staat een beeld van "Haagse Jantje", wijzend met zijn handje naar het binnenhof, uit het kinderliedje "In Den Haag, daar woont een graaf...".
* Met een gemeenschappelijke ingang:
** 52.07944.310399 Schilderijenzaal Prins Willem V, Buitenhof 35. Oudste openbare kunstgalerij van Nederland.
** 52.079574.310210 Museum De Gevangenpoort, buitenhof 33, ☏ +31 70 3460861, info@gevangenpoort.nl. di-vr 11:00-17:00 za zo 12:00-17:00, Laatste rondleiding 16:00. Gesloten: ma, eerste Kerstdag en nieuwjaarsdag. Toegangspoort uit 1420 van het grafelijk kasteel, later lang gebruikt als gevangenis, met de originele folterwerktuigen. Volw. €4,00, Kind (onder 12j) €3,00.
* 52.081064.3067511 Koninklijk Paleis Noordeinde, Noordeinde. Het werkpaleis van de Koning, in het centrum van de stad. Recht tegen over het paleis staat een ruiterstandbeeld. Hier vertrekt de Koning op Prinsjesdag met de Gouden Koets en komt weer terug op het paleis om zich dan op het balkon te begeven.
** 52.082824.302512 Koninklijke Stallen, Hoge Wal (om de hoek van het Noordeinde).
** 52.080924.3045113 Paleistuin, Prinsessewal. Alleen de Paleistuin achter het paleis Noordeinde gelegen, is toegankelijk via de ingang op de tussen zonsopgang en zonsondergang.
* 52.086074.3014614 Museum voor Communicatie (Voorheen Postmuseum), Zeestraat 82, ☏ +31 70 3307500, fax: +31 70 3608926, info@comm.nl. Gesloten. De collectie omvat voorwerpen uit de geschiedenis van de post, telegraaf en telefoon, van brieven en postzegels tot oudste autotelefoon en moderne mobieltjes. Kind 4-12j €3,00, Volw. €6,00, 65+ €5,00, CJP €4,00, Gezinskaart (4 pers.) €16,00..
* 52.0854.3041815 Panorama Mesdag, Zeestraat 65, ☏ +31 70 3644544. Open ma-za 10:00-17:00, Zon- en feestdagen 12:00-17:00. Het indrukwekkende panorama-schilderij van de gelijknamige schilder. Gezicht op Scheveningen uit de 19de eeuw. €5,00.
* 52.086624.2956616 Vredespaleis, Carnegieplein 2 (bus 24), ☏ +31 70 3024242, fax: +31 70 3024234, guidedtours@planet.nl. Rondleidingen ma-vr 10:00, 11:00, 14:00, 15:00 en 16:00. Alleen bij reservering.. Na het Binnenhof het bekendste gebouw van de stad, is huisvesting van het Internationaal Gerechtshof en het Permanent Hof van Arbitrage. €5,00.
* 52.075754.3128617 China Town (Chinese wijk) (Achter warenhuis De Bijenkorf, omvat de Wagenstraat en omringende straten.). Een concentratie van Chinese winkels en restaurants. Jaarlijks wordt hier op een zaterdag het Chinese Nieuwjaar op straat gevierd.
* 52.075634.3092118 Haagse Harry, Prinsegracht (Boven de hoofdingang van ondergrondse halte Grote Markt). Standbeeld van de bekende Haagse stripfiguur. Als je op een van de terrasjes op de Grote Markt zit, kijk je tegen zijn achterkant aan.

### Ten noorden van het centrum (stadsdeel Haagse Hout)

* 52.10014.330719 Landgoed Clingendael (Voormalig landgoed, nu Stadpark), Hoofdingang Wassenaarseweg (Park ligt tussen Ruychrocklaan, Van Alkemadelaan en Wassenaarseweg). Open: Landgoed dagelijks tussen zonsopkomst en zonsondergang.. Voormalig landgoed, met een landhuis, vijvers, ijskelder, rododendronbos en een Japanse tuin, welke laatste alleen tussen eind april en half juni is. vrij toegankelijk.
* 52.099854.3504820 Louwman Museum (Nationaal Automobiel Museum), Leidsestraatweg 57 (Tussen benoordenhoutseweg en N44/A44), ☏ +31 70 3047373, fax: +31 70 3835587, info@louwmanmuseum.nl. di-zo 10:00-17:00. Dit museum is terug in de Haagse regio. Het zat ooit in Leidschendam. Geopend sinds juli 2010. Deze privécollectie omvat ruim een eeuw geschiedenis van de auto. €13,50, 6 jaar t/m 12 jaar €7,50, Museum kaart niet geldig, parkeren €5,00..
* 52.09484.342321 Koninklijk Paleis Huis ten Bosch, Leidesestraatweg (tussen Bezuidenhoutseweg en Benoordenhoutseweg). Het paleis waar Prinses Beatrix woonde, in het uiterste noorden van de stad, net voorbij het Haagse Bos. Alleen vanaf de Leidesestraatweg te bewonderen.
* 52.08874.328822 Haagse Bos (tussen Bezuidenhoutseweg en Benoordenhoutseweg, 10 minuten lopen van Den Haag CS, grenst aan het Malieveld en Koekamp, over de Utrechtse Baan). Dit bos is een 110 hectare groot restant van het jachtgebied van de Haagse graven, dat ooit strekte tussen 's-Gravenzande en Noordwijk. Aan de noordkant van het bos ligt het als jachtverblijf gebouwde Huis ten Bosch. Het landschap bestaat uit gemengd loofbos met vijvers, sloten, oude strandwallen en ligweides.
* Het Malieveld en Koekamp liggen tegen elkaar aan tussen Bezuidenhoutseweg, Boslaan (Utrechtsebaan), Benoordenhoutseweg en Koningskade, 5 minuten lopen van Den Haag CS, tram 1 en 9.
** 52.08394.322323 Koekamp (tegenover het Centraal Station). De koekamp is een hertenkamp en een bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer.
** 52.08574.319624 Malieveld (vanuit het Den Haag Centraal Station gezien, achter de Koekamp). Het is landelijk bekend als verzamelplaats voor demonstranten bij allerhande demonstraties, maar hier slaan ook circussen, de kermis rond de Derde dinsdag in september en de Pasar Malam, de jaarlijkse Indische markt, hun tenten op. Onder het Malieveld is een parkeergarage.

### Schilderswijk

* 52.062264.3086325 Haags Openbaar Vervoer Museum, Parallelweg 224 (hoek Parallelweg en de Ter Borchstraat. tegen over tramhalte Wouwermanstraat. (Twee haltes vanaf Hollands Spoor.) tram 9, 11, 12), ☏ +31 70 4451559, fax: +31 70 4450472, info@hovm.nl. open apr-okt. Zo 13:00-17:00. Geschiedenis van het Haagse openbaar vervoer, oude trams en bussen. Ook er worden van apr-okt. op zondag rondritten in een oude bus en tram georganiseerd door de stad. Vertrek museum, tijden en routes zie webpagina. toegang gratis, rondritten tegen betaling.

### Indische Buurt

* 52.09924.298926 Madurodam, George Maduroplein 1 (Openbaar vervoer: tram 9 en bus 22, halte Witte Brug; per auto: Prof. Teldersweg vlak achter de Indische Buurt), ☏ +31 70 4162400. Open dagelijks 09:00-18:00. (In de zomer ook 's avonds). De bekende miniatuurstad met een eigen "Burgemeester". Er staat een groot aantal hoogtepunten van de Nederlandse architectuur van vroeger en nu op schaal 1:25. Onder andere het Binnenhof met gouden koets, het paleis Huis ten Bosch, de Dam en de Amsterdamse grachten, Schiphol, de Rotterdamse haven en de Measlandkering bij Hoek van Holland zijn er te zien. Het geheel wordt verlevendigd met taxiënde vliegtuigen op het vliegveld, varende schepen in de haven en rijdende auto's op de snelweg, treinen door het park, die over bruggen het pad kruisen en trams, die door de straten gaan. Volwassenen: €14,50, Kind 3-11 jaar: €10,50, 65+: €13,50 (online 10% korting).

### Het Statenkwartier

Hier zijn de vier volgende dicht bij elkaar gelegen attracties. Bereikbaarheid geldt voor allen: bus 21 en 24, tram 16.
* 52.08944.280527 Gemeentemuseum, Stadshouderslaan 41, ☏ +31 70 3381111, info@gemeentemuseum.nl. di-zo 11:00-17:00. Altijd interessante, bij-de-tijdse tentoonstellingen in een gebouw van architect H.P. Berlage, In de verzameling: de grootste collectie van Piet Mondriaan, onder andere het schilderij Victory Boogie-Woogie, Haagse school, Picasso, Van Gogh, Delfts aardewerk en Haags zilver. Wonderkamers: In de kelder is een tentoonstelling voor jong en oud. Interactief, zodat er dingen uitgeprobeerd kunnen worden. Volw. €8,50, Jeugd (13-18j) gratis, kind (0-12j) gratis, 65+ €6,50, student + CJP €5,00.
* 52.08934.282128 Omniversum, President Kennedylaan 5, ☏ +31 70 3545454. IMAX-bioscoop. Hier worden speciale super breedbeeld-films gedraaid in een steeds variërend programma.
* 52.08884.28129 Museon, Stadhouderslaan 37, ☏ +31 70 3381338. Ooit Museum voor het Onderwijs. Expositie richt zich op de jongeren. Haagse scholieren krijgen hier vaak klassikaal les over uiteenlopende onderwerpen, bijvoorbeeld thema "Afrika" of "Het Oude Egypte" Ook open voor individueel bezoek.
* 52.09054.279430 Fotomuseum Den Haag, Stadhouderslaan 43, ☏ +31 70 3381144, fax: +31 70 3381155. di-zo 12:00-18:00.

## Doen
### Evenementen

* Prinsjesdag (Opening der Staten Generaal), Tussen Paleis Noordeinde en het Binnenhof. 12:00-13:30. Jaarlijks op de derde dinsdag in september. De Koning rijdt dan van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal en terug in de Gouden Koets.
* Tong Tong Fair (Voorheen vijftig jaar lang bekend als Pasar Malam Besar), Maliveld (Op loopafstand van Den Haag CS). Jaarlijks 12 dagen in mei/juni, dagelijks 12:00-22:00. Zuidoost Aziatische markt in tenten met goederen, kunst, voedsel en muziek uit Indonesië en voormalig Nederlands Indië. Op weekdagen €12,00, zaterdag en zondag €15,00. Korting voor 65+ en kinderen.
* Life I live festival (voorheen bekend als Koninginnenach), jaarlijks in de avond tot na middernacht van 29 april, als warming-up voor Koninginnedag.
* Parkpop in het Zuiderpark . Gratis popfestival op de laatste zondag in juni.
* The Hague Jazz, World Forum Convention Center,(Voorheen Nederlands Congres Centrum) , Churchillplein 10, . Oude jazzmuziek.
* Veteranendag, Op de laatste zaterdag van juni, ter herinnering aan de oude Prins Bernhard (die op 29 juni jarig was) is een nieuwe viering tot stand gekomen. Het traditionele defilé in Wageningen op 5 mei is vervangen door een eerbetoon aan alle veteranen, die sinds de Tweede Wereldoorlog uitgezonden werden. Voor hen is er een samenkomst op het Malieveld en een defilé door de stad.

### Vaste publiekstrekkers

* Bezoek het Zuiderpark, tram 8 en 9, bus 20 en 25. Park open tussen zonsopgang en zonsondergang, In het park is onder meer gevestigd naast een rosarium, kinderboerderij en openluchttheater:
** Overdekt zwembad, .
** Bowling World Zuiderpark , Mr. P. Droogleever Fortuynweg 79, Tel:+3170 4020777, Fax +3170 3300089.
* Stoomgroep West Zuiderpark, Mr. P. Droogleever Fortuynweg 50, ingang Melis Stokelaan (tram 9 en 16), . Dienstregeling: Treinen rijden april-sept. wo 13:00-16:30, zo 11:30-16:30, parkbaan, Zo 12:30-16:30. Zomervakantie (regio midden Nederland) di-vr zo. De parkbaan-rit duurt 12 minuten en kost €2,00, parkbaan-trein vertrekt op Perron 5. Overige ritten, kind €0,65 cent, 80 cent volwassene. In verband met de open rijtuigen rijden de treinen alleen bij goed weer. Een leuke attractie voor jonge kinderen en liefhebbers van (model)spoorwegen, Zij kunnen meerijden op de wagons achter diesel- en stoomlocomotieven. die worden bestuurd door en zijn gemaakt door leden van de Stoomgroep. Er zijn soms themadagen.
* Familiepark Drievliet, Laan van 's-Gravenmade, Tel: +31 70 3999305, . Open ma-vr 10:00-17:00, za zo en schoolvakantie 10:00-18:00. Tram 15. Een attractiepark met als nieuwste achtbaan de "Formule X".
* Rondvaarten, Den Haag heeft 3 rondvaartmaatschappijen: De Ooievaart, De Willemsvaart en Rondvaart Salonboot Den Haag
* De Uithof, Jaap Edenweg 10, Tel: 0900-33848463 (Lokaal tarief), E-mail : info@deuithof.nl, (Randstadrail 4), . Schaatsbaan en ijshal, overdekte ski- en snowboard-helling, kartbaan en klimmuur.
* Boottocht naar Avifauna , in Alphen aan den Rijn, vertrek Goudriaankade om 08:45, terug 19:15. €17,50. Verblijf in avifauna 12:30 tot 15:30. Twee vliegen in een klap: op een kalme manier en zonder files een flink stuk van Zuid-Holland zien en een bezoek brengen aan het vogelpark.

## Kopen

Winkelen kun je onder andere in:
* Het stadscentrum
** 52.07664.31211 Rond de Grote Marktstraat. Waar de in Nederland bekende warenhuizen en winkelketens een vestiging hebben. Er zijn ook diverse speciaalzaken aanwezig.
** 52.07814.3112 De Passage. Geopend in 1885 en uitgebreid in 1923, is een negentiende eeuwse winkelgalerij, met drie takken in neorenaissance stijl, die tussen het Buitenhof, de Hofweg en de Spuistraat te vinden is.
** 52.07664.31523 De Markthof (aan de Gedempte Gracht, nabij het Spui). Dit is een zogenaamde overdekte en permanente markt. Het Spui
** 52.07724.30924 De Haagsche Bluf. Klein plein met duurdere winkels.
** 52.08014.3085 Het Noordeinde. Winkelgebied met duurdere winkels en kleine boetiekjes in de straten liggend rondom het paleis. Het werkpaleis van de Koning is hier gelegen.
** 52.08264.31396 Antiek- en boekenmarkten, Lange Voorhout (De "korte poot" van het Lange Voorhout, tussen de Schouwburg en Hotel Des Indes). apr-okt do zo vanaf 10:00.
* 52.06474.29917 De Haagsche Markt, Herman Kosterstraat (tram 6 en bus 25, halte Hobbemaplein en tram 11 en 12, halte Hobbemaplein of Hoefkade, parkeren in parkeergarage Markt vanaf de Parallelweg). De belangrijkste van de stad, op de grens tussen de wijken Transvaal en Schilderswijk.
* 52.06594.31748 Megastores, Van der Kunstraat (Achter Station Hollands Spoor). Een, zoals de naam al doet vermoeden, flink uit de kluiten gewassen en overdekt winkelcentrum.
Er zijn ook in de verschillende wijken meerdere kleinere winkelcentra. In de grotere wordt ook wekelijks markt gehouden.

### Specialiteit

Haagse hopjes - een snoepje met koffiesmaak.

## Eten
### Gastronomie en eetcultuur

Den Haag staat sinds lang bekend om haar Indische restaurants. Dit was een gevolg van de band van de stad met het vroegere Nederlands-Indië. Ook de latere immigratiegolven uit alle windstreken zijn niet aan de stad voorbij gegaan en leverde menukaarten vol buitenlandse gerechten op. Te denken valt aan onder andere Chinese, Griekse, Italiaanse, Turkse en Surinaamse restaurants om alleen de meest voorkomende te noemen. De fastfoodsector is ook meegegroeid. Naast de traditionele patattent, zijn de internationale ketens in hamburger, kip en pizza overal in de stad te vinden.

### Budget

* 52.078724.306251 Burgerz, Prinsestraat 23, ☏ +31 70 356 0062.
* 52.077924.312062 't Achterommetje, Achterom 71.
* 52.086314.31143 Haagsche brood- en banketbakkerij Hans en Frans, Denneweg 186. 07:00-17:00.

### Gemiddeld

* 52.078534.307634 Bar Bistro De Twee Heeren, Oude Molstraat 6, ☏ +31 70 331 1179, info@barbistrodetweeheeren.nl.
* 52.07764.310155 Brasserie Buitenhof, Kettingstraat 1b, ☏ +31 70 345 3819, info@brasseriebuitenhof.nl.
* 52.078214.310236 De Luca, Passage 3-7, ☏ +31 70 364 2349, info@de-luca.nl.
* 52.077994.311577 Du Passage, Passage 44, ☏ +31 70 364 9038, info@dupassage.nl.
* 52.079724.30458 NOH Sushi & Sake, Prinsestraat 77 (Naast de Paleistuin. Met tram 16 uitstappen halte Noordwal.). wo-zo 17:30-22:30 ma di gesloten. Japans restaurant. Regelmatig is er toro en uni op voorraad en er is een sushibar voor degenen die zonder gezelschap uit willen eten.
* 52.086074.311589 Restaurant Alexander, Denneweg 138 2514 CL, ☏ +31 70 364 8175. 17:00-23:00. € 27.50 (3-gangenmenu).

#### Indonesisch, in het centrum

* 52.080874.308810 Poentjak, Kneuterdijk 16, ☏ +31 70 360 0522. ~€20 for dinner.
* 52.075574.3130411 Istana, Wagenstraat 71, ☏ +31 70 360 0997.

#### Indonesisch, buiten het centrum

* 52.078654.2903112 Bogor, Van Swietenstraat 2, ☏ +31 70 346 1628.
* 52.079044.2747713 Palembang, Thomsonlaan 17, ☏ +31 70 365 3881.
* 52.084854.2816914 Keraton Damai, Groot Hertoginnelaan 57, ☏ +31 70 363 9371.
* 52.083534.3007215 Isaku Iki, Anna Paulownastraat 17, ☏ +31 70 392 0033.

#### Organisch

* 52.056944.2983616 Water & Brood, Beatrijsstraat 12, ☏ +31 70 399 7455.

#### Overig

* 52.081134.302317 Kiraku, Toussaintkade 31, ☏ +31 70 345 4288.
* 52.078524.3117218 Dudok, Hofweg 1a, ☏ +31 70 890 0100.
* 52.075344.3093919 Irodion, Grote Markt 19, ☏ +31 70 363 6623.
* 52.082224.3131620 Bodega de Posthoorn, Lange Voorhout 39A, ☏ +31 70 360 4906.
* 52.07864.3048221 Florencia ijs, Torenstraat 44, ☏ +31 70 363 0214.
* 52.06354.339422 Rebelz (Rebelz op de Binckhorst), Junostraat 127 2516 BR, ☏ +31 70 216 1798, lekker@rebelzaanderotte.nl. €17,00.

### Duur

* 52.078764.3060823 Hanting Cuisine, Prinsestraat 33, ☏ +31 70 362 0828.
* 52.086654.313124 Calla's, Laan van Roos en Doorn 51A, ☏ +31 70 345 5866.

## Uitgaan

De Haagse binnenstad kent drie terrassengebieden waar meerdere horeca-ondernemingen terrassen hebben.
* 52.07884.31031 Terrassen Buitenhof. Deze terrassen bezetten ongeveer de helft van het Buitenhof.
* 52.07594.30872 Terrassen Grote Markt. De Grote Markt is geheel met terrassen bezet.
* 52.07974.31593 Terrassen Plein. Deze terrassen bezetten ongeveer de helft van het Plein.
Onderstaand enkele mogelijke 'flexwerkplekken' in Den Haag: cafe's waar je goed kunt werken met je laptop.
* 52.079624.309614 Bagels & Beans, Plaats 21-23, 2513 AD Den Haag, ☏ +31 70 3621420, plaats@bagelsbeans.nl. 09:01-17:03.
* 52.080034.302815 De Bieb, Veenkade 7-9, 2513 EE Den Haag, ☏ +31 70 3617496, info@cafedebieb.com. 09:00-01:00.
* 52.080354.307636 Coffee Company Noordeinde (CC Noordeinde), Noordeinde 54, 2514 GK Den Haag, ☏ +31 70 205 4661. 07:30-19:00. Filiaal van een Nederlandse keten van koffiezaken.
* 52.078734.305817 Korzo, Prinsestraat 42, 2513 CE Den Haag, ☏ +31 70 3637540. 11:00-01:00.
* 52.081274.291638 Pim Coffee Sandwiches & Vintage (Pim), Prins Hendrikstraat 113, 2518 HM Den Haag, ☏ +31 70 2130888, pimslunch@gmail.com. 10:00-18:00.
* 52.081494.323849 De Stationshuiskamer, Koningin Julianplein 19, 2595 AA Den Haag, stationshuiskamer.gvc@nsstations.nl. 09:00-18:00.
Koffiespeciaalzaken zijn (naast de al eerder vermelde vestigingen van Coffee Company):
* 52.079184.308110 Filtro, Papestraat 11, 2513 AV Den Haag, ☏ +31 6 4284 7073, mailto:hello@filtro.coffee.
* 52.078394.311911 Hop & Stork, Passage 82, 2511 AE Den Haag, ☏ +31 70 345 5455, info@hopenstork.com. Gespecialiseerd in chocoladeproducten, maar serveert ook koffie.
* 52.079814.3041412 Koffiebranderij Boon, Prinsestraat 114, 2513 CH Den Haag, ☏ +31 70 744 4972, info@koffiebranderijboon.nl. Versgebrande koffie kan hier worden gedronken, maar je kunt ook al dan niet gemalen koffiebonen voor thuis kopen.
* 52.076884.3126113 Starbucks, Grote Marktstraat 44A, 2511 BJ Den Haag, ☏ +31 70 302 0263. Wereldwijde keten van koffiezaken.

## Overnachten
### Budget

* 52.07264.325261 Stayokay Den Haag, Scheepsmakerstraat 27 (op 8 minuten lopen van Station Hollands Spoor (Den Haag HS). Tramlijnen 15 en 17 stoppen op het Rijswijkseplein.), ☏ +31 70 3157888, fax: +31 70 3157877, denhaag@stayokay.com. Een jeugdherberg niet ver van het Rijswijkse plein.
* 52.058964.211962 Vakantiecentrum Kijkduinpark, Machiel Vrijenhoeklaan 450. Een camping en bungalowpark in het zuidwesten van Den Haag, vlakbij het strand.

### Gemiddeld

* 52.07894.33693 NH Den Haag, Prinses Margrietplantsoen 100 (A12 afslag Bezuidenhout), ☏ +31 70 3812345, fax: +31 70 3812323, nhdenhaag@nh-hotels.com. Gelegen in een kantoorwijk van Den Haag net buiten het centrum
* 52.069854.222234 NH Atlantic Den Haag, Deltaplein 200 (Volg borden naar Kijkduin), ☏ +31 70 4482482, fax: +31 70 3686721, nhatlanticdenhaag@nh-hotels.com. Ligt aan zee tussen de boulevard van Kijkduin en de duinen. (4 sterren)
* 52.090144.282545 Bel Air Hotel Den Haag, Johan de Wittlaan 30, ☏ +31 70 3525354, fax: +31 70 3525353, info@worldhotelbelair.com. Centraal gelegen in het Statenkwartier, en vlak naast World Forum (4 sterren)

### Duur

* 52.083794.313386 Hotel Des Indes, Lange Voorhout 54-56, ☏ +31 70 3612345, info@desindes.nl.
* 52.081284.286377 Haagsche Suites, Laan van Meerdervoort 155, ☏ +31 70 3647879, info@haagschesuites.nl.

## Veiligheid

Overdag kun je je in ieder stadsdeel op je gemak begeven. Let uiteraard wel op zakkenrollers op stations, bij tram- en bushaltes en in het Openbaar Vervoer en in drukke winkelstraten en op markten. 's Nachts is het verstandig om het gebied ten zuidwesten van het centrum te vermijden, net name de wijken Schilderswijk en Transvaal. Dit vanwege jeugdbendes die zowat op elke straathoek in deze buurt actief zijn. Het centrum en rond Station Hollands Spoor daarentegen is 's nachts een stuk veiliger vanwege cameratoezicht.

## Contact
### Telefoon

Het netnummer van Den Haag is 070, voor mobiele telefoons is +31 70 de beste manier om telefoonnummers in de telefoon op te slaan.

### Internetcafé(s)

Internetcafés zijn eigenlijk uit het stadsbeeld verdwenen. Vrijwel elke horecagelegenheid heeft gratis WiFi voor internettoegang, soms gekoppeld aan een code op je kassabon.

## Rondom

* In Haaglanden, de agglomeratie rond Den Haag.
** Rijswijk Museum Rijswijk
** Leidschendam Voorburg Westfield Mall of the Netherlands (voorheen Winkelcentrum Leidsenhage)
** Pijnacker-Nootdorp
** Wassenaar met onder andere Duinrell, Vakantie- en Attractiepark en Tikibad en natuurgebieden Meijendel en De Horsten.
* Alphen aan den Rijn, heeft twee themaparken: Archeon, thema levende geschiedenis en Vogelpark Avifauna.
* Voorschoten,
** Kasteel Duivenvoorde, tussen Voorschoten en Leidschendam.
** Paardenmarkt, jaarlijks op 28 juli (behalve als dit op Zo valt, dan wordt het op Ma 29 juli).
* Bollenstreek, In het voorjaar veel bezocht vanwege de beroemde bollenvelden.
** Lisse, met de wereldberoemde Keukenhof.
* Andere steden in Zuid-Holland.
** Rotterdam
** Delft
** Leiden