# Athos

Het schiereiland Athos ligt in Griekenland.

## Info

Athos (Grieks: Άγιο Όρος, 'Ayio Oros, vroeger gespeld als Ἅγιον Ὄρος Agion Oros) is een berg en tevens schiereiland. Athos ligt in Macedonië, Noord-Griekenland, maakt deel uit van Chalkidiki en is een UNESCO-werelderfgoed.
Athos heeft een oppervlakte van 390 km², is 45 km lang en 8 km breed. Op het zuidelijkste punt van het schiereiland bevindt zich de 2033 meter hoge berg Athos. Er wonen om en nabij de 1400 monniken, het merendeel in 20 orthodoxe kloosters maar ook in sketae en kluizenaarshutten, vaak kloven in de rotsen. Athos valt onder het Patriarchaat van Constantinopel. Verder wonen er op Athos bouwvakkers, landarbeiders, politieagenten en onderzoekers. Athos is een soevereine staat binnen Griekenland.
De Byzantijnse keizer Constantijn IX Monomachos heeft in 1046 het bestaan van Athos als monnikenstaat erkend en het voorschrift uitgevaardigd dat geen "baardlozen", dus geen vrouwen of jongeren Athos mochten betreden. Ook is Athos verboden gebied voor alle vrouwelijk dieren. Toch zijn in weerwil met dit het verbod er wel poezen en kippen aanwezig op Athos. Katten zijn namelijk nodig om de kloosters vrij van ongedierte te houden en voor het schilderen van iconen zijn eierdooiers en dus kippen noodzakelijk.
Om op Athos toegelaten te worden dient men in bezit te zijn van een pelgrimsvisum (diamonitiria). Voorts is het zo dat alleen personen van het mannelijke geslacht Athos mogen betreden. Orthodoxe jongetjes mogen onder begeleiding van hun vader Athos betreden, maar ze mogen er niet overnachten totdat ze achttien jaar oud zijn. Volgens de overleveringen zou Maria, de moeder van Christus, samen met de apostel Johannes op weg naar Cyprus zijn geweest toen een storm hen naar Athos deed afdrijven. Eenmaal daar aangekomen zou zij de volgende woorden gesproken hebben: "Dit is voortaan mijn tuin en geen enkele andere vrouw zal hier ooit een voet zetten." Een andere visie is dat het voor de monniken een stuk makkelijker is zich geheel op hun devotie te richten zonder de aanwezigheid van vrouwen. Ook vrouwelijke dieren zoals koeien, geiten, paarden en lastdieren zouden hen te veel afhouden van hun religieuze verplichtingen.
Athos is een bestemming voor mannen die geïnteresseerd zijn in Byzantijnse kunst en een religieuze belangstelling hebben. U hoeft echter niet zelf gelovig te zijn om Athos te bezoeken. Athos is als bestemming echter ongeschikt voor mensen met een lichamelijke beperking. Indien u naar Athos afreist, moet u zorgen voor goede wandelschoenen en kleding voor zowel warme als koude dagen, afhankelijk van het seizoen. Het voor- of naseizoen is de beste tijd om naar Athos te reizen; het is er dan niet zo druk en warm. Korte broeken en t-shirts zonder mouwen zijn niet toegestaan. Het handigst is het om uw bezittingen in een kleine rugzak mee te nemen. Wel is het voor iedereen mogelijk (zonder restricties) om een dagexcursie per boot langs Athos te maken waarbij men de kloosters op een afstand kan zien liggen. Deze excursies kan men in verschillende badplaatsen in de omgeving boeken. Ze duren meestal acht tot tien uur en de maaltijden zijn in de regel inbegrepen.

## Arriveren

* Travel Warning
* WAARSCHUWING: Vrouwen worden door het monastische regime actief belet Athos te betreden. De havens op het schiereiland worden dan ook gecontroleerd.
* Afwijkende tijd en kalender
* Athos heeft na de val van het Byzantijnse rijk in 1453 de daar gebruikte Juliaanse kalender aangehouden. Hierdoor loop Athos 13 dagen achter op de Gregoriaanse kalender, de kalender die de rest van de wereld aanhoud. Ook wordt de Byzantijnse tijd aangehouden, dit houdt in dat het bij zonsopgang middernacht is. Hierdoor ontstaan een tijdsverschil met de Griekse tijd van enkele uren.
Een reis naar Athos vergt een lange en grondige voorbereiding. Per dag worden er 100 tot 120 orthodoxe pelgrims en 10 niet-orthodoxe bezoekers toegelaten. Vooral rondom hoogtijdagen zoals Pasen worden er veel meer aanvragen gedaan dan er vergunningen beschikbaar zijn. Ook dient u er rekening mee te houden dat Athos vooral in de zomermaanden een populaire bestemming is voor jeugdige, orthodoxe rugzaktoeristen uit de hele wereld die vooral aangetrokken worden door het gratis verblijf en maaltijden in de kloosters. Als niet-orthodoxe gelovige moet u aannemelijk maken dat u een wetenschappelijke of religieuze belangstelling heeft. De monniken trachten namelijk te voorkomen dat Athos het aanzien van een toeristische bestemming krijgt of echt daarin verandert. Verder dient u zich gepast te kleden. Fotograferen is toegestaan, behalve het maken van foto's van de monniken zonder toestemming en fotograferen in bepaalde delen van het klooster, zoals het Katholicon (de kerk van een klooster). Het maken van video- en geluidsopnames is niet toegestaan. U dient zich als een belangstellende bezoeker te gedragen en niet als een toerist.
* Zowel individuele reizigers als groepen moeten van tevoren een vergunning aanvragen om Athos te betreden.
* Overnachtingen zijn alleen toegestaan door mannelijke personen van boven de achttien jaar.
* U wordt voor vier dagen en drie nachten toegelaten.
* Het is vrouwen niet toegestaan het grondgebied te betreden.
Neem eerst contact op met the Pilgrims' Bureau (adres hier onder). In de zomermaanden is het noodzakelijk langere tijd van te voren een aanvraag in te dienen. In het voor- en naseizoen is een aanvraag meestal in kortere tijd te regelen.
Het verzoek moet in het Engels of Grieks gesteld zijn. Ook dient u een kopie van uw paspoort bij te voegen.
De diamonitiria, het pelgrimsvisum om als pelgrim Athos te mogen betreden, wordt uitgegeven door de autoriteiten van Mount Athos. Om het diamonitirion te verkrijgen dient u de verkregen vergunning van het pelgrim's bureau om te ruilen bij het kantoor (The Mount Athos office for Pilgrims) wat zich in Ouranoupolis aan de rechterzijde van de haven bevindt. Griekse bezoekers moeten hierbij hun identiteitskaart tonen en buitenlandse bezoekers hun paspoort. Niet-orthodoxe bezoekers betalen meer dan orthodoxe bezoekers en studenten betalen een gereduceerd tarief. Niet-Grieken die het orthodoxe geloof hebben dienen dit aan te tonen met een doopcertificaat of een brief van een priester. Van Grieken wordt aangenomen dat ze orthodox zijn.
Ook dient u uw verblijf in de kloosters te reserveren. Zonder reservering wordt u niet toegelaten in de kloosters. Hier kunt u de telefoonnummers van de kloosters vinden. Normaal geeft een "diamonitirion" toestemming om drie nachten in drie verschillende kloosters te verblijven. De zelden afgegeven "speciale diamonitirion" geeft recht op een onbeperkt verblijf in een klooster.
Nadat aan alle formaliteiten is voldaan kan de werkelijke reis beginnen. U reist per vliegtuig naar Thessaloniki. Vanaf daar neemt u de bus naar Ouranoupoli, de afstand is 120 kilometer. Hier vindt u de vertrektijden van de bussen. De kloosters op Athos zijn alleen met de ferry te bereiken. Het is niet toegestaan vervoersmiddelen mee te nemen. Voor de kloosters aan de westzijde van het schiereiland vertrekt u uit Ouranopolis, voor de kloosters aan de oostzijde vanuit Ierissos. De boot legt bij verschillende kloosters aan, maar veel bezoekers komen aan in de haven van Dafni (Daphne), vanaf hier vertrekken stokoude bussen naar Karyes, het administratieve centrum van Athos. Tussen de kloosters varen ook kleinere boten en watertaxi's. Kijk hier voor meer informatie over de ferry's. Ook zijn er in Karyes taxi's, dit zijn vaak minibusjes die door monniken bestuurd worden om de bezoekers naar de diverse kloosters te brengen.

## Bekijken

* De hoofdstad en administratief centrum, Karyes. De kleine stad ligt op 370 meter hoogt en is omringt door indrukwekkende kastanje- en walnood bomen. Zeer de moeite waard is de kerk van het Protaton uit de tiende eeuw. Deze is opgedragen aan het dormition van de maagd Maria. De kerk heeft zeer bijzondere muurschilderingen en een icon van de heilige maagd Maria, genaamd Axion Estin. Er zijn enkele winkels, een restaurant en een café.
* De twintig kloosters die de berg Athos rijk is. Zeventien van de kloosters zijn Grieks en verder is er een Russisch, een Bulgaars en een Servisch Klooster. Ook is er een skiti van Roemeense monniken
* Megisti Lavra (Μεγίστη Λαύρα Megísti Lávra): Het oudste klooster van Athos, gesticht in 963.
* Vatopédi (Βατοπέδι): het een na oudste klooster.
* Iviron (Ιβήρων): Een oud Georgisch klooster, nu bewoond door Griekse monniken.
* Chilandariou (Χιλανδαρίου, or Хиландар Hilandar in het Servisch): Het Servische klooster bewoond door Servische monniken.
* Dionysiou (Διονυσίου)
* Koutloumousiou (Κουτλουμούσι)
* Pantokratoros (Παντοκράτορος)
* Xiropotamou (Ξηροποτάμου)
* Zographou (Ζωγράφου, Зограф Zograf in Bulgaars): Het Bulgaarse klooster wordt bewoond door Bulgaarse monniken.
* Dochiariou (Δοχειάριου)
* Karakalou (Καρακάλλου)
* Philotheou (Φιλοθέου)
* Simonos Petra (Σίμωνος Πέτρα or Σιμωνόπετρα): Een Grieks klooster bewoond door monniken uit verschillende landen. Hierdoor erg internationaal georiënteerd.
* Agiou Pavlou (Αγίου Παύλου)
* Stavronikita (Σταυρονικήτα)
* Xenofondos (Ξενοφώντος): Een Grieks klooster met het grootste katholikon (kloosterkerk) van Athos.
* Osiou Grigoriou (Οσίου Γρηγορίου)
* Agiou Panteleimonos (Αγίου Παντελεήμονος, or Ρωσικό Rossikon): Het Russische klooster bewoond door Russische monniken.
* 40.28871124.174911 Konstamonitou (Κωνσταμονίτου).
* 40.35271824.1383632 Esphigmenou (Εσφιγμένου). Het grootse klooster van Athos uit de tiende eeuw waar rond de 100 monniken wonen. Waarschijnlijk niet te bezoeken, want het klooster wordt momenteel bewoond door monniken die een theologisch dispuut hebben met het Patriarchaat van Constantinopel. Het is een wonderlijk conflict. Het Patriarchaat erkent namelijk het klooster niet meer en wil dat de monniken het klooster verlaten, iets wat zij weigeren. Dit heeft geleid tot gevechten tussen meer gematigde monniken en de monniken van het klooster Esphigmenou die hebben gedreigd het klooster op te blazen. De politie heeft getracht met een bulldozer naar binnen te dringen en is er door de monniken met molotovcocktails gegooid. Hierbij zijn gewonden gevallen. De Griekse regering heeft indertijd militaire en politieondersteuning aangeboden, maar dit is afgewezen door de monniken. De situatie anno 2014 is dat het conflict in een patstelling is geëindigd.
* Bij aankomst in een klooster kunt u de monnik die u ontvangen heeft om een rondleiding vragen en of u de relikwieën of bijzonder iconen mag zien. Besef u echter dat de monniken deze zaken niet als kunst zien maar als religieuze voorwerpen.
* De sketae, dit zijn een soort dependances van kloosters. Sommige lijken op een klein dorp.
* 'Saint John the Baptist : een Roemeense skete, meer bekend als Prodromos of Timiou Prodromou. De skete lijkt op een klooster en hoort bij het Megísti Lavra klooster.
* Kafsokalivia: Een Griekse skete die bij het Megísti Lavra klooster hoort.
* Agia Anna: De belangrijkste skete op Athos, eigenlijk meer een dorp, Behoord tot het Megísti Lavra klooster.
* Mikra Agia Anna: Een Griekse skete, behoord tot het Megísti Lavra klooster.
* Agiou Demetrios : Een Griekseskete, behoord tot het Vatopedi kooster.
* Agiou Andreos: Van oorsprong een Russische skete, tegenwoordig bewoond door Griekse monniken. Lijkt op een klooster en behoord tot het Vatopedi klooster en het Katholicon is een van de grootste van Athos.
* Saint John the Baptist (Greek): Een Griekse skete, behoort tot het Iviron klooster.
* Agiou Panteleimonos: Een Griekse skete, behoord tot het Koutloumousiou klooster.
* Profiti Ilias: Van oorsprong een Russische skete, tegenwoordig bewoond door Griekse monniken. Behoord tot het Pantokratoros klooster.
* Agiou Demetrios: Een Roemeense skete, ook bekend als Lacou Skiti of Lakkoskiti. Behoord tot het Agiou Pavlou klooster. Ligt ver van de hoofdweg, hierdoor zijn de monniken erg blij met bezoekers en uiterst vriendelijk.
* Nea Skiti: Een Griekse skete, behoord tot het Agiou Pavlou klooster.
* Annunciation of the Theotokos: Een Griekse skete, behoord tot het Xenophondos klooster.
* Bogoroditsa: Een Bulgaarse skete. Behoort tot het klooster Agiou Panteleimonos.
* De Morphonou Tower: een witte marmeren toren is het enige wat er is overgebleven van het klooster Amalfion. Dit was geen Grieks-orthodox klooster maar een benedictijnenklooster wat van de tiende tot de dertiende eeuw heeft bestaan.
* De Saint Athanasius' grot: Ligt op vijftien minuten lopen van de Prodromos skete. Hierin heeft de monnik geleefd die het eerste klooster (Megísti Lavra) heeft gesticht.

## Doen

* Het bijwonen van kerkdiensten. Deze zijn erg indrukwekkend door het vele gebruik van wierook en waskaarsen en de gezangen van de monniken. Niet-orthodoxen mogen vaak slechts op bepaalde plaatsen zitten, vraag hiernaar.
* Kerkdiensten die de hele nacht doorgaan zoals het orthodoxe Pasen en ander hoogtijdagen. Hier kunt u de data vinden. Hou er wel rekening mee dat de data 13 dagen afwijken van onze kalender omdat de Juliaanse kalender wordt aangehouden.
* De relikwieën van het klooster bekijken. Deze zijn uitsluitend tijdens de diensten of vlak daarna te bezichtigen.
* Wandelen. De natuur is ongerept en er is geen vervuiling door verkeer of industrie. Het water in de beken is kristalhelder en de uitzichten zijn vaak adembenemend. Doorkruis de "Athos woestijn". Deze ligt tussen Megisti Lavra (en/of de Prodromos skete) en de Agia Anna skete. Het is ruig terrein en de wandeltocht duurt 6 uur.
* De berg Athos op de zuidelijke punt beklimmen. Het best kunt u vertrekken vanuit de Agia Anna skete. De tocht duurt 8 uur heen en weer en is goed te doen voor geoefende wandelaars.

## Kopen

Bijna alle souvenirs worden door de monniken vervaardigd en hebben een religieuze achtergrond. De monniken maken deze om geld te verdienen voor hun klooster. Deze zijn te koop in sommige kloosters en in Dafni en Karyes. Athos is, hoewel het tot de EU behoord, vrijgesteld van BTW heffing en belasting afdracht.
Enkele voorbeelden hiervan zijn:
* Iconen (in alle formaten en prijzen)
* CD's met religieuze muziek, vooral CD's van het koor van het Simonapetra klooster zijn zeer bekend.
* Houtsnijwerk en wandelstokken met een Atos-embleem.
* Wijn afkomstig van de wijngaarden van Athos en honing.
* Gebedssnoeren (komboskini in het Grieks)
* Boeken over heiligenlevens.
Indien u een gebedssnoer of icoon aanschaft , vraag dan of deze gezegend kunnen worden met de kloosterrelikwieën in het klooster waar u verblijft.

## Eten

Bij een verblijf in een klooster kan men de maaltijden samen met de monniken gebruiken in de eetzaal (trapeza). Wel zitten de pelgrim meestal aan aparte tafels, in sommige kloosters moeten zij apart eten. De maaltijden duren tien minuten en er wordt tijdens het eten onderling niet gesproken. Tijdens de maaltijd leest een monnik voor uit de bijbel of uit boeken over het leven van heiligen. Er worden groenten - meestal uit eigen tuin - en brood en olijven geserveerd. Op hoogtijdagen wordt er ook vis en kaas geserveerd. Op de vastendagen (maandag, woensdag en vrijdag) wordt er alleen water gedronken, op de andere dagen wordt er (met mate) wijn geschonken afkomstig van de wijngaarden van Athos. Op de naamdag van de heilige waarna het klooster genoemd is wordt er een stukje cake geserveerd als dessert.
Het is raadzaam wat proviand mee te nemen bij uw bezoek aan Athos. In Dafni of Karyes is het een en andere te koop maar het assortiment is niet uitgebreid. Vlees wordt niet gegeten op Athos en het is niet toegestaan vlees mee naar Athos te nemen.
Het eten in de kloosters is meestal zeer smakelijk en vers, sommige kloosters hebben zelfs een uitstekende reputatie op dit gebied, maar in sommige kloosters zijn de maaltijden ronduit teleurstellend.
Het is belangrijk als men in de kloosters wil eten zich aan de strakke tijdsschema's te houden. Normaal wordt de maaltijd na de liturgie rond een uur of zeven s'morgens geserveerd en na het vesper (rond zes uur in de middag) Per klooster kan dit verschillen en kan dit worden nagevraagd bij de archontaris, de gastenmonnik. De maaltijden zijn gratis.

## Overnachten

* De monniken
* De Monniken van Athos hebben een lange weg achter de rug voor zij zich definitief op Athos vestigen, vaak zowel letterlijk als in spirituele zin. Veel van de vaak oudere bebaarde mannen in zwarte gewaden komen namelijk uit diverse landen zoals Rusland, Albanië, Roemenië, Bulgarije, Australië, Amerika en Frankrijk, hoewel er door de aanhoudende economische crisis in Griekenland steeds meer jongeren zich aangetrokken voelen tot het kloosterleven. Voor zij zich terugtrokken uit de wereld en afstand van hun familie en al hun bezittingen namen om zich volledig aan god te wijden hebben ze vaak een normaal aards leven geleid. Een monnik besteed minimaal acht uur per dag aan zijn godsdienstige verplichtingen en doet daarnaast wat simpel werk zoals werken in de moestuin, huishoudelijke werkzaamheden of werken in de kloosterbakkerij of de kaarsenmakerij. Bid zonder onderbreking hielt de apostel Sint Paulus zijn volgelingen voor. In de praktijk ziet men dit ook, de monniken bidden het jezusgebed, Κύριε Ιησού Χριστέ, (Υιέ του Θεού) ελέησόν με. (Heer Jezus Christus, (zoon van god) ontferm u over mij). Ononderbroken, de hele dag door waarbij zij vaak hun Komboskini door hun hand laten glijden, hun gebedsketting. Het zal niet verbazingwekkend zijn dat deze mannen, die vaak al tientallen jaren op Athos wonen, niet erg geïnteresseerd zijn in "aardse" verhalen of problemen van bezoekers. Wel kunnen zij vaak raad geven over religieuze zaken en levensvragen helpen te beantwoordden. De monniken zijn vaak hoogopgeleid en spreken meestal Engels. Gebeurtenissen zoals het verdrijven van Lucifer, de duivel, uit het koor der engelen, de betreurde val van Byzantium in 1453 zijn zaken die besproken worden door de monniken alsof deze gebeurtenissen gisteren plaats vonden. Men wacht op de wederopstanding en het verschijnen van Jezus Christus, wat volgens de monniken zal gebeuren op de heilige berg Athos. Tot die tijd bid en sterft de monnik. Om daarna enkele jaren in de aarde te rusten, waarna zijn botten keurig worden opgestapeld in het knekelhuis bij het klooster.
Het is op Athos alleen toegestaan te overnachten in de kloosters en sketae. Kamperen is verboden en er zijn geen hotels of pensions. Ook zwemmen en zonnebaden aan het strand is niet toegestaan. Een bezoeker wordt bij aankomst vriendelijk ontvangen met Griekse koffie, een glas koel water, tsipouro (sterke drank) en Turks fruit door de Archondaris, de gastenmonnik. U zult kloosters aantreffen die uitstekend verzorgd zijn en kloosters die ronduit vervallen zijn. De bezoekers overnachten in gastenkamers (archontariki). Dit zijn slaapvertrekken die vaak zeer sober zijn uitgerust en er is vaak geen badgelegenheid maar slecht koud water te beschikking. In veel van de kloosters zijn geen televisie, internet of kranten ter beschikking, sommige klooster hebben zelfs geen elektriciteit. Wel zijn er (2014) enkele kloosters die gemoderniseerd zijn met comfortabel gastenkamers en zelfs internet en centrale verwarming. Athos ligt in Noord-Griekenland waardoor het in de winter, het voor- en naseizoen erg koud kan zijn, vooral s'avonds en s'nachts. De verwarming van de gastenverblijven is vaak zeer primitief en bestaat meestal uit een (oude) hout- of petroleum kachel. Bij zonsopgang wordt men gewekt door een monnik die ritmisch op een Simandron (een houten plank) slaat, of er gaat een bel en soms zelfs verschijnt er zelfs een zingende monnik. Dit om aan te geven dat de ochtenddienst is begonnen. Een goede reden om vooral voor de orthodoxe pelgrims om zich nog eens lekker om te draaien tot het ontbijt. Roken en het gebruik van alcohol, behalve aangeboden door het klooster, is verboden.
Het is absoluut noodzakelijk van te voren een slaapplaats te reserveren en u moet zich voor zonsondergang gemeld hebben bij het kloosters. Daarna zit de poort onherroepelijk op slot. De telefoonnummers en faxnummers van de kloosters vindt u hier.
Het verblijf is gratis maar een gift wordt wel op prijs gesteld.

## Rondom

* De dichtstbijzijnde plaatsen zijn Ouranoupoli and Ierissos waar vandaan de ferryboten naar Athos vertrekken.
* De dichtstbijzijnde stad die een bezoek waard is is Thessaloniki.