# Kleinwalsertal

Het Kleinwalsertal is een dal en toeristische regio in het noordoosten van Vorarlberg, de meest westelijke deelstaat van Oostenrijk.

## Info

Het Kleinwalsertal is is een zij-dal van de Iller, die in noordelijke richting uitmondt in de Donau. Van de andere kanten wordt het dal omringd door 2000 m hoge bergen. De enige wegverbinding is via Oberstdorf in Duitsland. Het dal is een skigebied en een populaire bestemming voor dagtoeristen, vooral uit de Allgäu.

## Plaatsen

* Mittelberg
* Hirschegg
* Riezlern
De drie dorpen in het dal vormen sinds 1563 samen de gemeente Mittelberg.

## Geschiedenis

* Vanaf 1270: Verschillende Walser families migreren vanuit het zuiden (via de Tannberg en Hochalppass) naar het dal vanuit Wallis. Het hooggelegen dal, dat toen nog bebost was en als jachtgebied werd gebruikt, moest eerst door de nieuwkomers worden ontbost. Vanaf dat moment bewerkten ze het land als erfelijk leengoed van Zwabische adellijke families (baronnen of graven van Rettenberg tot (ca.) 1350, daarna eigendom van Adelheit von Waldburg, die het Breitachtal vervolgens weer verkocht aan de gebroeders Heimenhofen (ca. 1351).
* 1302: Vermoedelijk de eerste kapel in Mittelberg (vanaf 1391 werd Mittelberg een eigen parochie).
* 1451-1453: Het dal behoort tot Tirol (verovering door hertog Sigsmund van Tirol, neef van keizer Frederik III) en komt zo onder Habsburgs bestuur. Als gevolg hiervan moeten de inwoners van het dal veel vrijheden opgeven, maar deze worden rond 1519 door keizer Maximiliaan I teruggegeven.
* 1806: De vallei wordt een deel van Beieren als gevolg van de Vrede van Presburg. De Walser verliezen hun eerder toegekende rechten.
* 1814: Het gebied wordt teruggegeven aan Oostenrijk.
* 1891: Een Zollanschlussvertrag met Duitsland wordt gesloten. Dit zorgt voor vrij verkeer van landbouwproducten en andere handelsgoederen en creëert grote economische verlichting voor de bevolking. Het verdrag kan worden omschreven als de basis van de economische opleving (inclusief toerisme).
* 1938: Annexatie bij het Duitse Rijk.
* 1940: De eerste skilift (Parsennlift) in Riezlern wordt in gebruik genomen.
* Tweede Wereldoorlog: De oorlog onderbreekt de ontwikkeling van het toerisme in het Kleinwalsertal.
* Naoorlogse periode: Het dal beleeft een hernieuwde economische opleving dankzij het toerisme.
* 1995: Oostenrijk treedt toe tot de EU. De grens, die sinds de Zollanschlussvertrag van 1891 praktisch niet meer bestond, verliest zijn betekenis.

## Arriveren

Met de auto is het dal alleen via het grondgebied van Duitsland te bereiken; met de rest van Oostenrijk is het dal is alleen via wandelpaden verbonden. De enige straat leidt van Oberstdorf het dal in (Bundesstraße 19 of Landesstraße 201). Een wegverbinding over de bergen naar Oostenrijk is meerdere keeren gepland, maar nooit gerealiseerd. Bussen (Walserbus, lijn 1) rijden van het treinstation van Oberstdorf naar het dal. Voor de reis vanaf Oberstdorf kan men een kaartje kopen bij het loket naast het busstation.

## Rondreizen

Er is een goed busnetwerk in het dal, dat gratis gebruikt kan worden met de Walser Gästekarte. Er is zowel in de winter als in de zomer een zeer goede busverbinding door het hele dal. Er is zelfs een halfuurdienst op secundaire routes. Het gebruik van de Walserbus binnen het Kleinwalsertal is gratis met de Gästekarte.

## Bekijken

* Hoher Ifen: De 2230 m hoge Hohe Ifen is met zijn verticale rotswanden een van de meest opvallende bergen in de Allgäuer Alpen.
   * Gottesackerplateau: Het kale karstlandschap tussen de Ifenmauer en de Obere Gottesackerwänden is geologisch heel interessant. Het Gottesackerplateau werd gevormd door een gletsjer uit de laatste ijstijd, die tijdens de koude periode op het plateau lag. Tegenwoordig is het een natuurreservaat. Verlaat de gemarkeerde paden en hellingen niet vanwege het instortingsgevaar in het karstgebied.
   * Sesselbahn: Een stoeltjeslift loopt in twee delen van 1275 m tot meer dan 2000 m tot net onder de top (in de zomer alleen op het onderste deel tussen 1275 m en 1600 m). Vanaf het bergrestaurant op 2000 m heeft men een prachtig uitzicht op de Allgäuer Hochalpen. De 2230 m hoge top van de Hohe Ifen is alleen aan bergwandelaars zonder hoogtevrees aan te bevelen.
   * Wintersport: In tegenstelling tot het skigebied Fellhorn-Kanzelwand zijn de 21 km pistes op de Hohe Ifen nog relatief leeg (door beperkte transportcapaciteit). Vooral beginners vinden hier een aantal blauwe pistes.
   * Winterprogramma for niet-skiërs: Niet-skiërs kunnen in de winter ook de 2143 m hoge Hahnenköpfle beklimmen, met een prachtig uitzicht richting het Bodenmeer. Er is ook een winterwandelpad met een lengte van 3 km (korte ronde) of 5 km (lange ronde) op het Gottesackerplateau. Info: www.ifen.info
* Söllereckbahn: Kabelbaan naar de berg Söllereck. Zomerrodelbaan, klimpark en speeltuinen in de zomer en gemakkelijke pistes en winterwandelpaden in de winter.
* Kanzelwandbahn: De Fellhorn is een 2037 m hoge berg, de Kanzelwand is 2036 m. Samen vormen de twee bergen het grensoverschrijdende skigebied Fellhorn/Kanzelwand. Familieafdalingen, Funslope, Easypark, Crystal Ground, nachtskiën en een prachtige winterwandelroute trekken bezoekers in het koude seizoen. In de zomer kunnen toeristen gezinsvriendelijke wandelroutes met prachtige bergpanorama’s beleven.
* Aussichtsloge Walmendinger Horn: Hier is een grote kabelbaan (skibedrijf in de winter). Zomer: bergstation met uitzichtplatform en zonneterras. Een alpenbloemenpad tussen het bergstation en de top leidt langs meer dan 130 verschillende plantensoorten. In de winter biedt een skigebied in totaal 10 km aan pistes met een 4,2 km lange Talabfahrt, een afdaling terug her dal in.

## Doen

Routes voor verschillende bergsporten en informatie over hutten en weersomstandigheden zijn te vinden op de website van de Duitse Alpenclub. Dezelfde routes kunnen ook worden bekeken met de outdooractive app en een mobiel apparaat kan eenvoudig worden gebruikt voor navigatie.

### Zomer

* Bergwandelen
   * Hoher Ifen (2228 m) in de winter met de Ifenbahn tot 2030 m, in de zomer alleen tot het middenstation bij de Ifenhütte (1600 m). Wandeling: Panoramapad, (gemakkelijk, 30 min. zonder inspanning), naar de Hohe Ifen (kort steil gedeelte, alleen voor ervaren bergwandelaars) of 1 ½ uur klimmen naar het Bergadler bergrestaurant (2030 m). Vanaf hier een rondwandeling over het zeer interessante Gottesackerkarstplateau via het Hahnenköpfle (2080 m). De bergbaan is geopend in de zomer van half juni tot eind oktober. Enkele reis naar boven: € 6,50; heen en retour: € 8,50; kinderen € 3,50 / € 4,50.
   * Kanzelwand (2034 m) 30 min. Vanaf het bergstation (1957 m): Bergpad naar de Kanzelwand, gemiddelde moeilijkheid. Makkelijke rondwandeling 1 ½ uur op een hoogte van ca. 1900 m naar de Fellhornbahn, dan met de Fellhornbahn naar het bergstation Fellhorn en terugwandelen naar de Kanzelwandbahn.
   * Walmendinger Horn (1996 m) – bergbaan geopend van 8 mei tot 7 november. Enkele reis naar boven: € 17; heen en retour: € 21,50; kinderen € 6 / € 8,50.
* Klimmen: Mindelheimer Klettersteig
* Mountainbiken: Makkelijke maar ook zeer uitdagende routes.
* Rafting: Raften is populair op de rivier Breitach. Het instappunt ligt onder de Breitachklamm.
* Canyoning: Canyoning is erg populair in het Kleinwalsertal. Vooral de Schwarzwasserbach onder het Ifen biedt verschillende routes met verschillende moeilijkheidsgraden.

### Winter

Het Kleinwalsertal heeft drie alpiene skigebieden - Hoher Ifen, Fellhorn-Kanzelwand en Walmendinger Horn - met in totaal ongeveer 120 pistekilometers; je kunt er ook snowboarden. In het dal werd de moderne Heuberg Arena tussen 2003 en 2008 gebouwd uit oude faciliteiten, waaronder twee moderne liften en een besneeuwsysteem. Er zijn gezamenlijke meerdaagse tickets voor alle skigebieden. Er zijn ook aparte dagkaarten verkrijgbaar voor de Heuberg Arena en de andere dal-liften.
Er is een uitgebreid netwerk van bus routes in het dal, die ook naar de dalstations van de skigebieden rijden.

#### Skigebied Fellhorn-Kanzelwald

Met 25 km aan pistes is het skigebied Fellhorn-Kanzelwand het grootste van de drie hoogalpine skigebieden in Kleinwalsertal. Het grootste deel van het gebied ligt tussen 1600 m en bijna 2000 m boven zeeniveau en heeft vooral uitdagende, middelzware pistes. Voor ervaren skiërs is bijvoorbeeld de op sommige plekken zeer uitdagende dalafdaling naar Riezlern leuk om te doen, die met een lengte van 4,4 kilometer de langste afdaling in het gebied is.

#### Skigebied Hoher Ifen

Vergeleken met het skigebied Fellhorn-Kanzelwand zijn de pistes op de Ifen nog relatief rustig, zelfs in het hoogseizoen. De reden hiervoor is de beperkte transportcapaciteit. Afhankelijk van je aankomsttijd kan het zijn dat je langer moet wachten bij de stoeltjeslift in het dal, maar je kunt wel genieten van de prachtige panoramische pistes zonder de drukte. Op het Ifen zijn er een aantal pistes die geschikt zijn voor beginners, die kunnen genieten van de rust op de blauwe pistes – eerste pogingen zijn veel minder stressvol op pistes met minder activiteit. Er zijn ook geschikte pistes voor ervaren skiërs, zoals de 1,6 km lange, zwarte Olympische piste. Bij de dal-afdaling opent zich een aantrekkelijk landschapspanorama met uitzichten over de bergen van het Kleinwalsertal richting de Allgäuer Alpen.

#### Langlaufen

In de hele vallei zijn verschillende langlaufloipes geprepareerd. Geen kosten voor langlaufen als je de ‘’’Walser Gästekarte’’’ hebt. Er zijn in totaal 42 kilometer aan langlaufloipes verspreid over verschillende circuits.

## Eten

Er is een groot aantal restaurants en cafés in elk dorp. Elke vrijdag van 9.00 tot 12.30 uur bieden Walser winkeliers hun regionale producten/specialiteiten aan op de Walser weekmarkt in Hirschegg op het dorpsplein bij het Walserhaus.

## Uitgaan

* Casino Kleinwalsertal
* Tanzbar: Club in Riezlern, in de kelder van het casinogebouw

## Overnachten

Het dal biedt een ruim aanbod aan logeerbedden in hotels, pensions, privékamers en vakantiewoningen (Kleinwalsertal Tourismus).

## Klimaat

De beste tijd voor zomertoerisme is van juni tot augustus, omdat de temperaturen dan mild zijn en er nauwelijks regen valt. December tot februari zijn de beste maanden voor het winterseizoen.