# Jan van Beverley

HIER BEGHINT DIE SEERE WONDERLIJKE HISTORIE VANDEN GOEDEN HEREMIJT IAN DES GRAVEN SOEN VAN BEVERLEY IN YNGHELANT GHEBOREN.
HIer voertijts woende een rijck ende machtich man in Inghelant ende was grave van Beverley welcke grave wedewaer was. want sijn gravinne ghestorven was. mair hi hadde van haren live behouden twee schoon kinderen. te weten eenen sone gheheeten Jan ende een dochter diemen noemde Colette welcke twee kinderen hi seer lieflijck ende vriendelijc opghevoedet heeft ghelijck een goet vader dat behoort te doene.

## HOE IAN VAN BEVERLEY DIE WERELT BLASPHEMEERDE ENDE OERLOEF NAM AENDEN GRAVE SIJNEN VADER ENDE WERT HEREMIJT.

ENde als dese ionghe Ian van Beverley tot mans ouder comen was ende verstant hadde van goet ende quaet. so wert hi in hem selven dinckende dat die werelt vol bedrochs was ende datmen hier mair eenen cleenen tijt hadde te leven op dese allendighe werelt. daer om maecte hi een opset in hem selven als dat hi de werelt soude laten ende al haer valsch bedrijf begheven doer die minne van onsen lieven heere ende seyde tot hem selven aldus.
Bedroch der werelt valsch ende loos [U sal ick verlaten nu ende altoos] Ghi en sijt niet dan een iammerdal Want dit leven es een sterven al Hier en es gheen blivende stadt Ic wil gaen soecken eenen anderen pat Dan mi die werelt heeft gheleert Want die hem tot der werelt keert Hi blijft daer seker bi ghehoont So wie die werelt dient die werelt loont Hier om willick die werelt begheven Ende gaen leyden een heylich leven Gode dienende in allen uren Ende ghaen ligghen in innicheden Ende bidden Gode in minen ghebeden Nacht ende dach vroech ende spade Dat hi vergheve mijn mesdade Ende my behoede van allen sonden Want ic mercke te desen stonden So wie sijn herte stelt aen Gode Ende hout die heylighe tien ghebode Dat hijs beteren loon ontfaet Dan die ter werelt dienst staet Hier om willick mijn ionghe iuecht Vroech gaen stellen totter duecht Want ic mercke in mijnen moet Dat duecht es dalder beste goet Daermen hemelrijck mede wint.
Ende die wijle dat dye goede ende heylighe ionghelinck Jan aldus die werelt stont en versmade soe quam sijn vader die grave van Beverley neven hem gaende ende was seer verwondert van den woerden dye sijn sone seyde als dat hi hem ende alle dye werelt begheven wilde ende seyde tot hem aldus. Mijn lieve ende wtvercoren sone Ian wat mescoemptU dat ghy mi mijn hof ende mijn lant begeven wilt ende ghi doch al hebt ende hebben moecht dat ghi begheert daerom verwondert mi seer dat ghi mi begheven wilt. dwelck my duchtic mijn leven costen sal. want ick gheen ander toeverlaet en hebbe dan u. Daerom biddic u mijn lieve sone dat ghy uwen sin veranderen wilt ende blijft bi mi. Ic sal u gout silver ende goets ghenoech doen ende ic sal u so rijcken wijf doen hebben als dat ghi daer bi eewelijc gheert sult sijn ende daer toe sal ic u heer maecken vanden lande ende graefscape van Beverley. Daerom so biddic u dat ghi by mi wilt bliven, Doen die ionghelinck den grave sinen vader aldus hoorde spreken so seyde hi tot hem met soeten woerden aldus. Mijn seer gheduchtige heer vader ghi bidt mi dat ic bi u blive. dwelck ic gheerne doen sal eest dat ghi my een bede ghedoen cont die ic u bidden sal. maer en condi dat niet ghedoen so en sal ic nemmermeer in u hof bliven al soudy my daerom ontliven. Ende die grave sijns soens woerden verstaende andwoerde hem aldus ende seide. Mijn lieve sone begheert van mi so wat ghi wilt het sal u van mi gheschien. Heer vader seyde die iongelinck so biddic u dat ghi die doot wt uwen lande bannen wilt als dat si hier nemmermeer en come noch oock eenigen mensch in dit lant en doode oft anders so wyllic terstont van u sceeden ende werden een heremijt mijn leven lanck in een woestine sonder emmermeer in u hof te comen, want rijcdom ende wellusten dese sijn al verganckelijck ende contrarie der sielen daerom lieve vader willic gaen soecken onverganckelijcke dinghen ende mijnder sielen salicheyt.
Doen die grave sijns soens woirden verstaen hadde wert hy seer weenende ende seyde tot hem met droeven woerden aldus.
O sone des haddic qualijc die macht Dies so en willic mi niet bestaen Der doot en can niemant ontgaen Daert God aen wilt ghestaden. Ic wou ic wist wie u dit heeft gheraden Ende wie u eerst in dit leven brachte.
Des graven sone
Vader alle mijnder sielen crachte Die heeft God beruert van binnen Dat ic hem boven al sou minnen Want hy es mijn heere mijn God Ooc es bevolen in deerste ghebodt Datmen hem sou minnen boven al Tes wel recht datmen hem minnen sal. Want hi onser alder vader es doe ic u weten Die inden hemel es gheseten Ende es om onsen wille neder comen Ende heeft menschclijcheyt aenghenomen Van eender suver maghet gheboren.
Die grave
Ian soen ghi hebt dat beste vercoren God gheve u altoos goeden wille Ic wil voort van u swighen stille Ende en moeyen mi ws nemmermeere Bidt voer my onsen heere Dat God sijn gracie ooc sende in mi Ende mijns sondaren ghenadich si Dies biddic u te desen stonden.
Ian des graven sone
Vader God vergheve alle u sonden Ende na dit leven sijn hemelrijcke Ende ooc ons allen ghemeynichlijcke Als wi scheeden wt deser tijt. Nu willic gaen werden een heremijt Ende wille mi van alle der werelt saten Vrienden ende maghen willic laten Ende wil gaen ligghen in een wout.
Ende na dese woerden heeft die sone den vader seer dicwijls ghecust mit weenenden ogen ende met suchtender herten. Ende na veel wenens ende suchtens sijn si van een ghescheiden ende die sone Ian es terstont ghegaen mit groter devocyen in eenen groten bosch ende heeft daer een hutte ghemaect om daer onsen lieven heere nacht ende dach te dienen met innicheit.

## HOE DES GRAVEN DOCHTERE HAREN BROEDER BESOCHTE DIE INDEN BOSCH WOENDE.

ENde doen dye goede Ian een wijle inden bosch ghewoent hadde so dachte sijn suster dat si haren broeder wilde besoecken ende besien oft hi noch langhe in dien stranghen levene leven wilde ende oft hi altoos int bosch soude wonen. Dwelck si also ghedaen heeft ende es soe langhe ghegaen dat si ter plaetsen quam dair si haren broeder vant ende seyde tot hem aldus.
Des verwondert mi broeder menichfout Dat ghi u hier toe hebt begheven Ghi mocht wel leeden een heilich leven Al en sciedi u niet wt alle lieden Waert datmen u conde verbieden Dit leven dat ghi hebt vercoren Wi sijn van hoogher aert gheboren Ende ooc van edelen gheslachte.
Die heremijt
Suster weet dat ict cleen achte Want dat en es niet dan een ydelheyt Wat hulpter veel toe gheseyt En hebbe vrient noch maghe so groot Die voer my soude willen sterven die doot Die ic emmer sterven moet Maer God die es dat eewich goet Die heeft voer my die doot gheleden. Hier in dit iammerdal beneden Es hi ghestorven wt rechter minnen. Suster woudi dit versinnen Ghi sout u keeren van creaturen Ende dienen Gode in alle uren Al om sijn eewighe blischap claer.
Colette
Seker lan broeder ghi segt waer Ghi hebt my seer wel berecht Ende ghi segt mi die waerheyt slecht Maer gheen man so coene Hier int lant haddi sijns te doene Oft ooc van alle den lieden Die u sou dorren iet mesbieden Si moeten u selve al verdraghen Want ghi sijt rijck ende machtich van magen Men sal van u hier moeten houwen.
Die heremijt
Suster ic mercke bi u in trouwen Dat ghi wilt volghen na den vleessche Haddi ghesmaect der sielen heessche En kende ghi uwer sielen aert Ghy en sout niet spreken alselcken waert Oft consti hemelsche dinghen smaken Ghi en sout niet segghen alselcken saken Sekerlijck men spreect u toe Want ic sal u segghen hoe Die werelt die viant ende dat vleesch Als dese drie hebben haren heesch Dan blijft die edel siele verloren Die God so vriendelijck heeft wtvercoren Suster hier op wilt u versinnen Ende draecht een suver herte van binnen Gheciert met eenen reynen gronde In duechden sonder sonde Ende wilt u selven hier toe gheven Dat ghi wel hout u maechdelijck leven Ende een yoeffrouwelijken staet Dats uwer sielen eenen beteren raet Dan daer ghi mi wilt toe bringhen.
Colette
Broeder in allen goeden dinghen So moet u God altoes ghestercken Ende oec in allen goeden wercken Ende God wille my sijn gracie gheven Ic sals te beter sijn alle mijn leven Dat ghi mi hier hebt doen verstaen. Oerloef broeder ic wil gaen Weder al tot ons vaders hove Maer weetti broeder wat ic u ghelove Ic sal hier comen dicwijls met u spreken Ende sien oft u iet mach ghebreken Ende sal u doen al u gherief.
Die heremijt
In Gods namen suster tes my lief Comt inden name van onsen heere Maer suster groet my onsen vader seere Ende gaet God moet u gheleyden.
Ende na dese woerden es die maecht van haren broeder ghescheyden ende es indie stadt gegaen bi den grave haren vader daer si seer dicwijls om haren broeder dachte. Die goede heremijt Ian es alleene bleven in sijn hutte daer hi onsen heere seer innichlijck ende devotelijck ghedient heeft.

## HOE DIE DUVELE TOT DEN HEYLYGHEN HEREMIJT IAN COMEN ES IN DIE GHEDAENTE EENS ENGHELS.

DIe duvel merckende dat dese heylige man aldus volstantich ende vierich bleef inder liefden van onsen lieven heere dwelck hi wtermaten seer benijt heeft ende dachte in hem selven hoe hy den voerseyden heremijt van der gracien ende ontfermherticheyt [ons liefs heeren] trecken ende berooven mochte, Dwelcke hy wel meende te doene ende es daerom ghegaen in die gedaente van eenen enghel ter plaetsen daer hi desen heylighen heremijt ghevonden heeft ende sprac met eender soeter gheveynsder stemmen tot hem aldus. Ian ic ben hier ghesonden van mijnen oversten heere die u ontbiedt ende beveelt dat ghi van desen .iij. sonden te weten droncken drincken. vrouwencracht oft moert [een] doen moet oft anders suldi ten eewighen daghen verdoempt wesen want ghi hem verthornt hebt om des wil dat ghi u selven verheven hebt in uwer heylicheyt daerom seg ic u anderwerf eest dat ghi niet en volbrenct eenich van desen drie sonden so suldi ten eewighen daghen verdoempt wesen dairom siet wel toe wat ghi doen wilt. Ende mit desen woerden es die duvel van daer ghescheeden ende die heylighe man bleef daer alleene seere bedroeft van herten ende van sinne vander tidingen die hi van dien enghel ontfanghen hadde ende was in grooten twijffele welcke sonde hi doen mochte voer die minste. want si alle .iij. seer groot ende quaet waren. Ende doen hy aldus langhen tijt in deser twijffelinghen hadt ghestaen so coes hi droncken drincken meenende dat die de minste sonde ware van drien nochtans duchte hi dat hem dair noch groot quaet af comen soude ende seyde tot hem selven met weenenden ooghen aldus.
Och God nu gheeft mi dit te goede Want mijn herte wert my so swaer Ick hebbe van binnen so grooten vaer Daer ic duchte in mijnen moet Datter my nemmermeer af en coemt goet Want ic en dede nie dinck so noode. Ic storve mi liever [daer]voer twee doode Ende mi God des woude verdraghen.
Met dien dat hy dus stont en claechde so quam sijn suster tot hem. haer seer verwonderende vander clachten haers broeders ende seide tot hem.
Ian broeder mi dunct ic hoor u claghen Ic duchte dat u yet moet ghebreken Dat hoor ick wel aen u spreken Oft ghi hebt yet in therte dat u deert Weetti yet des ghi begheert Diens ghi drincken wilt oft eten.
Die heremijt
Ia ic suster doe ic u weten Ic soude eens gheerne drincken wijn Ende dat ghi hier bi mi wout sijn Tot dat den dach ten avonde quame Oft ic yet wijns te veel name Dat ghi mijns dan wout nemen ware Ic heb van binnen so grooten vare Oft my yet archs mocht gheschien.
Colette
Ian broeder en wilt u niet ontsien Ick sal u doen al u ghevoech Drinckt tot ghijs hebt ghenoech Ende verslaet uwen lost Ende en spaert gheenen cost Tes wijns ghenoech in ons vaders hof Dies moet God hebben danck ende lof Hi es die alle goet can gheven.

## HOE SINT IAN DIE HEREMIJT DRONCKEN DRANCK UNDE HOE HI SIJNDER SUSTER VERCRACHTE ENDE VERMOERDE. DWELCKE HEM NAMAELS SEER LEET WAS GHELIJCK GHI HIER NA HOOREN SULT.

ENde na dese woerden es sint Ians suster in haers vaders hof ghegaen ende heeft daer ghehaelt vanden besten wijne ende vander bester spisen die si crighen conde ende bracht die haren broeder. Die welcke so overvloedelic vanden wijne dranck als dat hy soe droncken wert dat hi niet en wiste wat hy seyde oft dede. Ende die duvel dit merckende dat hy den goeden man alsoe bedroghen hadde ende tot der dronckenscap bracht dachte in hem selven dat hi hem nu wilde tempteren metter oncuysheit dwelck hi dede ende hi tempteerden soe wtermaten seere als dat die goede man so seere metter oncuysheyt onsteken ende van binnen bernende wert dat hi begheerte creech tot sijnder suster om met haer sijnen wylle te doene ende seyde tot haer aldus.
Desen wijn can doen met vruechden leven Suster dit es een edel traen Ic werder af verhuecht wel saen Dat ict ghevoele al in mijn lijf Suster ghi sijt een suverlijc wijf Ghi sout mi sciere al wel behaghen.
Colette
Och broeder hoe dordi my des ghewaghen Des verwondert my wel seere Ghi souwes u scamen voer onsen heere Ic peyse ghi sijt wt uwen sinne Oft het gheeft u die viant inne Die ons gheerne soude bederven Ic souder liever die doot om sterven Eer ic die sonde met u dade Ghi leerdet my doch in uwen rade Dat ic alle sonden soude begheven Ende leyden een suver maechdelijck leven Dit hebdi my doch selve gheleert Ooc souden wi daer bi sijn onteert Want ghi heet een heylich man.
Die heremijt
Suster weet dat icx niet ghelaten en can Dat seg ic u met woerden snel Ic sal met u spelen der minnen spel Weert u leet si ofte lief Ic sal met u doen mijn gherief Ende mijn wille met u bedriven.
Ende na desen heeft hi sijnder suster in beyde sijn armen ghenomen ende werpse foertselinghe in dat gras ende deder sijnen wylle mede ende doen hi sijnen wille volbracht hadde wert hi duchtende dat sijt haren vader claghen soude ende seyde in hem selven aldus.
Nu sorch ic boven alle werck Datsi mi sal te scanden bringhen Eest dat si seyt van desen dinghen Ende bederven mi met haren woerden Het es best ga icse vermoerden Dat dunct my nu in mijnen ghedachte Dan dat sy mi te scanden brachte Ende in eene put gaen steken Soe en sal nemmermeer mensche weten Waer dat si es gevaren Ic en salse niet langher sparen Ic sal haer rechtevoert gaen nemen dleven.
Ende doen hise vermoert hadde so groef hi haer in eenen put om dat niemant weten soude ende doen hy haer begraven hadde wert hi met so grooten vaeck bevanghen als dat hy moeste slapen ende doen hi sadt en sliep rieper een stemme wten hemel ende seide tot hem aldus.
Och Ian wat sonde hebdi ghewracht Ghi waert te male een heylich heremijt Nu sidy al uwer heylicheyt quijt Ende van al uwer duecht berooft Om dat ghi den viant hebt ghelooft Die u valschelijc heeft bedroghen. Om dat hi u heeft beloghen Soe drijft hy nu groote feeste.
Ende doen die heremijt wt sijnen slaep onwaecte was hi wtermaten seere verscrict ende vervaert in hem selven, als dat hi van groter vervaertheyt nauwelijck en conde ghegaen noch ghestaen ende seyde al weenende aldus.
Ic werde verscrict in mijnen gheeste Hier aldaer ic sadt en sliep Hoordic dat mi een stemme toe riep Dat ic van binnen ben verveert Ic hebbe ghedaen dat mi seer deert Want mijn consciencie es al versaecht Och waer sidi schoone maecht Die alder liefste suster myn Och heere God waer machse sijn Ic duchte[t] niet wel met haer en es Want ic vinde hier al bebloet mijn mes Ic duchte ic hebber my aen mesgaen Dat coomt mi nu wel voerstaen Dat ic wel weet dat icse vercrachte Ende met foertsen daer toe brachte Ende dat icse ooc hebbe vermoert. Dat wet ic nu wel rechtevoert Dat dronckenschap des sijt ghewes Wortel van allen quade es Al coes icse voer die minste sonde Het es die meeste van quaden gronde. Nu sie ic wel met mijnen oghen Dat my die viant valschclijc heeft bedroghen Dwelck mi eewelijck sal rouwen. Nochtan en willic my niet mestrouwen Ghelijck als Iudas dede Ic wil gaen besoeken die romsche stede Ende biechten daer mijn sonden algader Voerden paus onsen eertschen vader Ic en weet op eerde mijns anders geen raet Dan den priesterlijcken staet.
Ende na dese woerden heeft die goede heremijt met weenenden ooghen met droever herten ende met grooten berouwe sijnder sonden den wech begonst na Rome om hem te biechten teghen den paus hopende daer penitencie te ontfanc van sijnen sonden ende daer nae gheabsolveert te werden vanden paus.

## HOE DIE HEYLIGHE HEREMIJT SINT IAN TE ROME QUAM ENDE HEM BIECHTE TEGHEN DEN PAUS.

[NU heeft sint Ian die goede Heremijt alsoo langhe met grooten arbeyde ende berouwe van sinen sonden ghegaen, als dat hi in die stadt van Romen ghecomen is, ende is terstont tot den paeus gegaen, voor den welcken hi seer ootmoedelijcken op beyde sijn knyen gevallen is, ende wert so wter maten seer weenende dat hy niet een woort ghespreken en conde van grooter weemoedicheit Die paeus dit siende verwonderde hem des wtermaten seer ende seyde met soete woorden tot hem aldus.
Pelgrim mi dunct dat ghi mi mint Dat sie ick wel aen u divijse God die sterf aen des cruycen rijse Die wil u hebben in sijn hoede Mi dunckt aen u dat ghi zijt moede Dat dunct mi wel aen u maniere Pelgrim wilt mi berechten schiere Wt wat lande bistu gheboren
Sint Ian
Och eertsch vader wtvercoren Dat sal ick u doen bekant Ick ben gheboren wt Enghelant Ende van daer ben ic hier ghecomen Ende ick hebbe dese bevaert aenghenomen Op dat ick mocht hebben Gods ghenade Ick ben met also grooten sonden beladen Och eertsch vader ick wil dat ghi dat wet Ick ben met so grooten sonden besmet Ick ben die meeste sondaer een Daer heden den dach oyt op scheen Wildy mi hooren paeus eertsche vader Ick salse u segghen alle gader Ende u alle mijn sonden openbaren
Die paeus
Ia ick pelgrim wilt mi verclaren Alle u sonden groot ende smal Ick hope dat u God ontfermen sal Ende met Gode suldi ghecrighen soene Op dat ghijse niet meer en meynt te doene Ende u berouwen ende sijn leet Ende ghi te beteren sijt bereet Met penitencien diemen u sedt
Sint Ian
Ia ick eertsche vader dat ghy[t] wet Op dat ick mach crijghen Gods ghenade So wil ick doen alle uwen rade Eertsche vader nu hoort mi ende verstaet Ick hebbe ghedaen die quaetste daet Die noyt sondare heeft ghewracht Dat is dronckenscap moort ende vrouwencracht Hoort eertsche vader ic maket u vroet Ick hadde een suster schoone ende goet Op eenen tijt gheviel mi das Dat ick herde droncken was So dat ick op dien selven dach Dede dat mi langhe rouwen mach Van mijnder suster ick segghe dat Die met mi dranck ende adt So dat icse daer neder swanck Ende met foortsen daer toe dwanck Dat icse vercrachte dat schoone wijf Ende doen vermoorde ende nam haer dat lijf Ende begroefse doen onder die mouwe Des mijn herte [leet] grooten rouwe Als ick tot mi selven quam
Die paus
Deser sonden gelijcke ick nie en vernam Noch so en quam mi nie te vooren U herte mach van rouwen schoren Als ghi hier op coemt te dincken Die lucht mach van uwen sonden stincken Tis wonder dat ghi niet en versinct Noch in daerde niet en verdrinct En wister God gheen beter inne
Sint Ian
Eertsch vader ick weet wel ende kinne Dat ick grootelijck hebbe misdaen Daer wil ic gaerne voor ontfaen Penitencie ende tuwaert blijven Al woudy mi daerom ontlijven Ende oock ontleen van leen tot leen Mach mi Gods ontfermherticheyt gheschien Ende ick behouden mach blijven Ick wil mi gheerne laten ontlijven Ende sterven gheerne die bitter doot
Die paus
Pelgrim uwen rouwe is seer groot Dat merck ick wel aen u ghelaet Maer ick en can vinden ghenen raet Noch oock ghegheven te desen stonden En weet geen penitencie voor sulcke sonden Maer des so en wilt u niet verslaen Ick sal u ymmer troosten saen Dat mi vertoont [is] inden gheest In Inghelant staet een foreest [Daer in woont een heremijt] Ende sinen naem des seker sijt Is Ian van Beverlay In allen duechden is hi fray Hi staet voor Gode in grooter weerden Is mi vertoont hier opter eerden Dat hem God heeft wtvercoren Ghi sijt wt Enghelant gheboren Tis wonder ghijs niet en kint
Die Heremijt
Ia ic eertsch vader dat ghijt versint Veel baet dan yemant die mach leven God die wil hem gratie gheven Dat hi mach crijghen Gods ghenade Ende hem voort hoeden van allen quaden Dies bid ick Gode door sijn ontfermhertichede Hi weet al mijn verholenthede Ende mijn sonden groot en smal Ende mijn quale die weet hi al Met hem heb ic den raet ghenomen Dat ic om gracie aen u ben comen Daerom eertsch vader bid ick dat ghy Hebt ontfermenisse op my Ick wil beteren mijn misdaet
Die paus
Pelgrim ick en can vinden gheenen raet Wat penitencie ick u mocht setten Daerom gaet sonder langher letten Wederomme nu te hant Aldaer ghi woont in Enghelant Ende bespreect u met Ianne van Beverlaeye Ende leeft bi sinen raeye Dat beveel ic u bi ghehoorsaemheyt Hi is so wijs ende so bescheyt Ende met God so liefghetal Ick hope hi u wel segghen sal Wat God met u wil hebben ghedaen Ende voort so doe ick u verstaen Als hi u die penitencie sedt Dan sal hi u absolveren net Ende als hi dat doet die heylighe heremijt Dan in dier tijt So gheve ick hem alle mijn macht Die ick hebbe vander Gods cracht Ende door die verdiente van onsen heere Nu gaet henen met snellen keere Den wech van daer ghi comen sijt
Dese woorden gheeynt sijnde is die heylige heremijt sint Ian vanden paus gescheyden ende wter stadt van Romen gegaen met grooter droefheit om dat hi sijns geenen anderen raet en wiste, segghende aldus.
Och eertsche vader ghebenedijt En weet ghi mijns anders gheenen raet Dat is mi een cranck toeverlaet Dat ick aen mi selven ben ghewijst O fonteyne die alle die werelt prijst Maria troost alle sondighe creatueren Ghedenct mijns te deser uren Alder werelt hope troost ende toeverlaet Bidt voor mijn sondichlijcke misdaet Christum uwen wel lieven kinde Dat hi mi zijn gratie sinde Ende sijn ontfermherticheyt daer mede Fonteyne alder ootmoedichede Gods moeder ghebenedijt Helpt mi nu daer ghi sijt Ick bidde u coninghinne maghet schoone Keyserinne des hemels throone Laet mi sijn in uwen ghebede Mijn herte roept aen u ter stede Niet en wilt mi verloren laten O moeder alder charitaten Pijnt u voor mi te bidden schiere Quijt mi vanden helschen viere O alder ootmoedichste creatuere Reyne maghet suver ende puere Schoone maghet hoort mijn kermen Suyver maghet wilt mijns ontfermen Toont mi in die ure mijnder doot U aenschijn dat is een blijscap groot U heylich leven is een aenschouwen Een exempel alle goede vrouwen In deser werelt ende hier boven Suyver maghet moetmen u loven Mi en can niemant in aertrijcke Conterfeyten ws ghelijcke Wortel van vrouwen moetty blijven Ist oost ist west ick derft wel scrijven

## VANDER PENITENCIEN DIE DE HEYLIGHE HEREMIJT SINT IAN DEDE DOEN HI WEDER IN ENGHELANT COMEN WAS.

ALs dese heremijt sinte Ian so lange heeft ghegaen met groten arbeyde ende grooten rouwe van sinen sonden is hi na veel reysens totter selver plaetsen daer hi sijn suster vermoorde. Ende doen hy de plaetse sach seyde hi aldus.
Nu ben ic hier al by der stede Daer ick die groote sonden dede Nu wil ick sonder eenich letten My selven penitencie setten Ende setten mi selven hier Dat ick sal cruypen als een dier Op handen op voeten als een beeste Mijn leven lanck in desen foreeste Ende drincken water ende cruyt eten Dies en sal ick niet vergheten So en spreect ooc nemmermeer mijnen mont Voor der tijt ende der stont Dat een moeder brengt een dracht Een knapelijn kint van eender nacht Dat tot mi spreect ende tot my seet Dat God mijn sonden vergheven heet Ende nemmermeer soo en spreec ick eer
Na dese woorden knyelde hy neder op beyde sijn knyen settende beyde sijn handen opter aerden, ende bestont te gaen op handen ende voeten ghelijck een beeste, dwelck hy dede seven iaer oft daer ontrent, sonder anders te eten dan cruyt ende niet sprekende, maer stom ghelijck een beeste Nu sal ic swijgen vanden heylighen heremijt sint Ian van Beverley ende scrijven vanden grave die doe regneerde in dat lant.

## HOE DIE GRAVE VAN BEVERLEY GHINCK IAGHEN, ENDE HOE DIE HEYLIGHE HEREMIJT SINT IAN GHEVANGHEN WERT, VAN DES GRAVEN IAGHER.

ENde als die heylighe heremijt sint Ian te Roomen was sterf sijn vader die grave van Beverley. Ende na sijn doot kosen die vanden lande eenen anderen grave die welcke van des overleden grave naesten maechscap was. Ende doen die grave somige iaren gheregneert hadde so gheschiedet dat sijn huysvrouwe bevrucht wert, ende swaer ghinck van kinde. Ende als den tijt vervult was baerde si eenen schoonen sone door die gratie ende den wille Gods. Waer om die grave seer blijde was, ende des morghens vroech reedt hi wt iaghene, op dien selven dach datmen dat kint kersten doen soude. Ende als die grave ende sijn iagher langhen tijt int wout geiaecht hadden, so sach die iager den heyligen heremijt gaen op sijn handen ende voeten, ende hy hadde ghemeynt dattet een vreemt dier geweest had, want hi al rouwich ende harich was. Die iagher niet wetende wat dier dattet was, seyde totten grave aldus.
Nu sie ick dat meeste wonder groot Dat ick noyt en sach in desen foreeste Want heere ick sie een [dat] wonderlijckste beeste Ick soude my daer af vervaren schier Het is dat wonderlijcste dier Dat mijn ooghen oyt saghen
Die grave
Gheringe blaest den hooren latet ons iaghen Ende laet die honden loopen daer na Lichtelijc dattet ons niet ontgae Maer al ist dat wijt vaen Wi en willent smijten dooden noch slaen Maer wi sullent vaste binden Ende also te hove sinden Ende doen daer binnen op die sale Daer sullent sien die vrouwen altemale Ende tot wonder aenschouwen ende mercken Alsmen mijnen sone draecht ter kercken Die tonsent te nacht was gheboren Van mijnder vrouwen wtvercoren Die te nacht is gheleghen
Die iagher
Bi lode heere ick heb ons dat dier ghecreghen Sonder smijten oft sonder slaen Het liet hem als een lammeken vaen Het en weerde hem niet en twint
Die grave
Dat is goet siet dat ghijt vaste bint Dat u niet en ontloope
Die iagher
Neent ic salt so vaste knoopen Sonder eenich langher beyen Dan sal ict neven my gaen leyen Siet hoe ghemackelijck dat gheet Het en is te mael niet wreet Het laet hem leyen als een lam Ick en sach noyt beeste so tam Het gaet al daerment hebben wille
Die grave Leyet int hof ende swijghet al stille Daer binnen inder kimmenaden Ende latet gaen met goeder staden Sonder smijten oft sonder iaghen

## HOE DES GRAVEN KINT IAN CONDICHDE DAT HEM SIJN SONDEN VERGHEVEN WAREN

MEt dese woorden sijn die grave ende die iagher met sint Ian in die stadt ghecomen, niet anders wetende dan dat een vreemt dier gheweest ware ende henlieden quamen int gemoete veel vrouwen die des graven sone ter kercken droeghen om aldaer sijn heylich doopsel te ontfangen Ende doen si metten kinde quamen daer die grave ende de iagher stonden metten heylighen heremijt sint Ian, den welcken si wel vaste ghebonden hadden, ende niet anders wetende dan dat een vreemt wilt dier gheweest hadde, so riep dat kint met luyder stemmen segghende tot sint Ian den heremijt aldus.
Staet op Ian van Beverlay Dat beveel ic u te desen stonden God heeft vergheven al u sonden. Doer die penitencie die ghi hebt ghedaen Suldy den eewighen loon ontfaen Als ghi hier niet langher en sijt.
Sint Ian die heremijt
Dies moet God sijn ghebenedijt Ende ghebenedijt moet sijn tkint Daer God sijn stemme doer heeft gesint Ende gebenedijt moet sijn der moeder dracht Die u nie ter werelt bracht. Dat ic den dach doch hebbe gheleeft Dat God mijn sonden vergheven heeft Dies es mijn herte wel te vreden.
Die grave
Nu en hoordic tot den dach van heden Noyt meerder wonder op een ure Sidi een mensche een creature Van Gods weghen in deser tijt.
Sint Ian die heremijt
Ia ic. ic ben Ian van Beverley een heremijt Die hier gheleghen heeft in desen foreeste Ic hebbe ghegaen als een beeste Op handen op voeten wel seven iaer Noch noyt sint so en spraeckic voerwaer [Een woort van eenigher talen. Men doe mi eenen priester halen] Dien sallict al openbaren Ende alle mijn leven verclaren Rechtevoert so ic eerst can.
Die grave
Men salt doen heylich salich man Van Beverley wel lieve neve U vader was doch een edel greve Ende wy sijn beyde doch van eenen bloede Daerom van weerdicheden nemet int goede Ic sal u selve eenen bisschop halen Sonder eenich langher talen Den alder weerdichsten becant Die ic can vinden in Inghelant.
Ende na dese woerden es die grave selve gegaen om den bisschop van Cantelberghe dien hi vertelde alle die geschienesse hem biddende dat hy met hem in sijn hof gaen wilde. want daer een heylich man ware die hem biechten wilde. Dye bisscop des graven woerden verstaende ghinc terstont met hem tot in sijn pallays daer hy den heylyghen heremijt sint Ian vonden heeft. die welcke hem teghen den bisscop biechte. Ende doen die bisscop die biechte gehoort hadde was hi seer verwondert ende seyde aldus.
So en hoordic noyt selcken wercken Als ic in biechten nu heb verstaen [Ick bid u Ian nu segt mi saen Doen ghi uwer suster naemt haer lijf] Waer begroeft ghi dat overschoone wijf Wilt mi dat wijsen op desen dach God is die alle dinck vermach Met sijnder godlijcker cracht So heeft hi alle dinck wel macht Die almachtighe God van hemelrijcke Sijn wercken sijn wonderlijcke Daer u dese ghenade is gheschiet Vrijelijck daer sonder en ist oock niet U suster en heeft ooc ghenade ontfaen Dat moechdi mercken ende verstaen Ghi waert een aenleggher van dat dinc Si was die onsculdelijck die doot ontfinc Ende sterf voorwaer een martelersse Ick hope dat God voor haer persse Oock ghedaen heeft ghenadichede
Sint Ian
Nu wil ic gaen totter stede Daer icse begroef sijt seker das Met loveren ghedect onder dat gras Dat mi eewelic sal rouwen Och God mocht icse noch aenscouwen Ende teghen haer noch spreken Soo waer mijn blijschap onghemeten Die ick soude hebben int herte binnen Nu so wil ick gaen beghinnen

## HOE SINT IANS SUSTER VANDER DOOT OP STONT DYE HY VERCRACHT ENDE VERMOORT HADDE

DIe heylige heremijt sint Ian is terstont ghegaen daer hy sijn suster begraven hadde ende hy brack dat graf op met weenenden ooghen, ende also haest als dat graf op ghedaen was so stont si wten grave op ende si seide met luyder claerder stemmen aldus.
Och wie is die creature Die mi wt mijnder rusten wect Het dunct mi mijn broeder die daer sprect Dat hoore ick wel aen sijn tale
Sint Ian
Wat leefdy noch cuyssche smale Die alderliefste suster mijn Och heere hoe mach dit sijn Ende ick dy aen dede so quaden doot
Colette
Och lieve broeder ick en hebbe gheen noot Ick leve met vruechden in mijnen gheeste Ic hebbe ghesien menighe hooghe feeste Menigen enghel van grooter weerden Heeft tot mi ghecomen hier opter eerden Met grooter hemelscher melodijen Dat ick mi daer inne moeste verblijen Ick hebse hier dicwils bi mi ghesien Ende uwen goeden enghel heb ick vernomen Met grooter blijscap tot mi comen Ende seyde mi u heylich stranghe leven Daer ghi u selven toe hebt ghegheven Ende mijn goede enghel heeft mi doen verstaen Dat ick maechdeliken loon sal ontfaen Al hadt ghi mijn reynicheyt ghenomen af Om dat ick mijnen wille daer niet toe en gaf Ende het was teghen mijnen clanck Daer u dronckenschap toe dwanck Ende om dat u die quade enghel daer toe bracht Dat ghi aen mi dedet moort ende cracht Daerom hebben die Enghelen ende die archangeli Alle daghe comen troosten mi Si seyden mi ooc ten selven stonden Dat God vergheven hadde u sonden Doen sandt God dien alle duecht is bequame Weder mijn siele in mijnen lichame Om dat ick u soude doen weten Een ghewarighe biechte spreken Ende ontfanghen dat heylige sacrament Eer hier mijn leven worde gheent So wil ick mi nu daer toe ghaen bereyden
Sint Ian
God si ghelooft der weerdicheden Die hi ons beyde heeft ghedaen Nu coemt suster ende laet ons gaen Daer wy den Bisschop moghen vinden Dat hi dit mach weten ende verstaen Ende hem vertellen onser beyder leven Hem biddende dat hi ons wil gheven Dat weerde heylighe sacrament verheven Op dat wi na dit leven vol allinden Moghen comen by Jesum den gheminden Daer ons wil brenghen God die vader Nu segt Amen alle gader
AMEN
Hier es voleyndt dat leven vanden heylygen heremijt sint Ian van Beverley. Ende geprent tot eenen trooste van allen sondaren. In die prinsselijcke stadt van Bruessel By my Thomas vander Noot In die Steen strate wonende Inden Zeeridder.