OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Annales/Boek XV
### XLIV

... 2. Maar noch door menselijk toedoen noch door schenkingen van de keizer, noch door zoenoffers aan de goden, verdween het schandelijk gerucht als was de brand op bevel ontstaan (waarin geloof werd dat de brand bevolen was). Om dat geroddel dus de kop in te drukken vond Nero schuldigen uit en liet hen de meest geraffineerde straffen ondergaan : het waren mensen die door het gewone volk gehaat werden om hun schanddaden en Christenen worden genoemd door het gewone volk. 3. De stichter van die naam is Christus, een man die tijdens het bewind van Tiberius door toedoen van Pontius Pilatus dood werd gebracht; en alhoewel dat verderfelijk bijgeloof voorlopig de kop werd ingedrukt, toch vond het opnieuw ingang, niet alleen in heel Judea, de oorsprong van het kwaad, maar ook in heel de stad waar al wat wreed en schandelijk is vanwaar dan ook samenkomt en uitbreiding vindt. 4. Eerst werden dus zij opgepakt die bekentenissen aflegden en op hun aanwijzing werd de enorme menigte in staat van beschuldiging gesteld maar niet alleen de brand maar dan wel door hun haat tegenover het mensenras (kannibalisme), niet zozeer voor brandstichting dan wel voor hun haat jegens mensenras. En alhoewel ze moesten sterven toch werden ze nog spottend behandeld, ze werden namelijk bedekt met huiden van wilde dieren en werden verscheurd door honden ofwel werden ze aan kruisen vastgemaakt en wanneer de dag voorbij was (bij valavond) werden ze opgebrand als nachtverlichting. 5. Nero stelde zijn park ter beschikking voor dat spektakel en hield een circusvoorstelling en had zich gemengd onder het gewone volk in de uitrusting van een wagenmenner of hij stond op zijn renwagen. Van daardoor ontstond er medelijden alhoewel het dan ging om schuldigen en mensen die een nieuwe bestraffing verdienden, omdat ze werden opgeofferd, niet voor het gemeenschappelijke nut maar voor de wreedheid van één man.

### LXII

Onverschrokken vroeg Seneca om de documenten van zijn testament, en toen de honderdman dit hem weigerde, verklaarde hij plechtig, zich tot zijn vrienden wendend, dat hij, aangezien het hem verboden werd hen voor hun verdiensten te bedanken, hen naliet wat hij nu als enige en niettemin als mooiste bezit had: de aanblik van zijn leven, en dat zij, indien zij aan hem zouden denken, de roem van de schone kunsten als de vrucht van hechte vriendschap zouden verkrijgen. Tegelijkertijd riep hij nu eens in een gesprek, dan weer indringender op de wijze van iemand die terechtwijst hen op niet te huilen, maar flink te zijn, terwijl hij steeds vroeg waar de lessen in wijsheid waren (gebleven), waar de gedurende zovele jaren beoefende denkhouding tegenover de dingen die hen bedreigden. "Wie namelijk is de meedogenloosheid van Nero onbekend? Na de vermoording van zijn moeder en zijn broer blijft er niets anders over dan de dood van zijn opvoeder en leermeester hieraan toe te voegen."
# Annales/Boek XII
### LXVII

1. En alles is zo spoedig bekend gweorden, dat door de geschiedschrijvers van die tijd is overgeleverd, dat het vergif in een uiterst smakelijke boletum was ingespoten, en dat de kracht van het gif niet meteen doorzien is, hetzij door achteloosheid, hetzij door Claudius' dronkenschap; ook scheen een aanval van diarree zijn redding te zijn. 2. Daardoor is Agrippina hevig verschrikt geraakt en, omdat ze de strengste straffen gevreesd moest hebben, deed zij, met achteloosheid van haar reputatie, een beroep op zijn lijfarts, Xenofoon, van wie de medeplichtigheid bij de afschuwelijkheid al van tevoren was geregeld. Hij schijnt toen een veer, ingesmeerd met snel vergif, neer te hebben gelaten in de keel van hem, alsof hij de inspanning van het overgeven hielp, terwijl hij heel goed besefte dat de ergste misdaden beginnen met gevaar, en worden beloond met een premie.
# Annales/Boek II
### XLIII

1. Daarom heeft hij deze en wat ik eerder heb vermeld over Armenië bij senatoren besproken, en dat het bewogen oosten tenzij door Germanicus wijsheid kon worden tot rust gebracht: want zijn (eigen) leven liep ten einde, Drusus was nog niet rijp genoeg (hiervoor). Toen ... 6. Terwijl Drusus als overgrootvader een Romeins ruiter, Pomponius Atticus, [had die] de Claudii hun beelden niet tot eer strekte: en Germanicus' gade, Agrippina, overtrof Livia, Drusus' echtgenote, in vruchtbaarheid en eerbaarheid. Maar de broers waren buitengewoon eensgezind en ongeschokt door de wedijver van verwanten.
# Angola Avante

Angola Avante! (Voorwaarts Angola!) is het volkslied van Angola. Het werd in 1975 geadopteerd na onafhankelijkheid van Portugal.

## Portugese tekst

Ó Pátria, nunca mais esqueceremos Os heróis do quatro de Fevereiro. Ó Pátria, nós saudamos os teus filhos Tombados pela nossa Independência. Honramos o passado e a nossa História, Construindo no Trabalho o Homem novo, (herhaal de laatste twee regels)
REFREIN Angola, avante! Revolução, pelo Poder Popular! Pátria Unida, Liberdade, Um só povo, uma só Nação! (herhaal het refrein)
Levantemos nossas vozes libertadas Para glória dos povos africanos. Marchemos, combatentes angolanos, Solidários com os povos oprimidos. Orgulhosos lutaremos Pela Paz Com as forças progressistas do mundo. (herhaal de laatste twee regels)
Refrein

### Vrije Nederlandse vertaling

O Vaderland, we zullen nooit vergeten O Vaderland, een saluut voor uw zonen Die voor onze onafhankelijkheid het leven gaven Wij eren de voorbije jaren en de geschiedenis Door ons werk bouwen we de Nieuwe Man (herhaal de laatste twee regels)
Refrein: Voorwaards, Angola! Revolutie door de kracht van het Volk Een verenigd Land, Vrijheid, Eén Volk, één natie! (Herhaal het refrein)
Laat ons onze bevrijdde stem verheffen Tot de glorie van de volken van Afrika Wij zullen marcheren, Angolese vechters, We zullen trots voor de vrede strijden Samen met de voortstrevende machten van de wereld (herhaal de laatste twee regels)
Refrein

## Externe links

* partituur en tekst
# Annales/Boek III
### XIX

3. Doch Drusus, Rome verlatend om opnieuw auspicia waar te nemen, trok weldra in ovatio binnen. En weinig dagen later overleed Vipsania, zijn moeder, de enige van al Agrippa's kinderen met een zachte dood: want de overigen stierven duidelijk door het zwaard of [hun dood] wordt vermoed door venijn of honger.

### LXV

3. Aan het nageslacht is over Tiberius overgeleverd, dat, zo vaak als hij de curia zou verlaten, hij gewoonlijk volgende Griekse woorden heeft geuit: "O mannen tot slavernij bereid!" Uiteraard nam zelfs hij, die de volksvrijheid niet gunstig gezind zou zijn, aanstoot aan zo'n slaafsheid van verachtelijke onderdanigheid.

### LXXV

1. Dat jaar stierven de illustre mannen, Asinius Saloninus, gekend doordat hij Marcus Agrippa en Pollio Asinius als grootvaders, Drusus als broer had en voorbestemd als Caesars schoonzoon, en Capito Ateius, over wie eerder is gesproken, die door rechtskennis de eerste plaats onder burgers bereikte, maar die had als grootvader een centurio van Sulla, als vader een praetor. Augustus verhaastte zijn aanstelling tot consul, opdat hij Labeo Antistius, uitmuntend in dezelfde kunst, zou overtreffen door de waardigheid van zijn magistratuur.
# Kleine gedigten/Het Hondjen

| ← De Ledigheid | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen Het Hondjen | Het gebroken glas → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
HET HONDJEN.
Hoe dankbaar is mijn kleine hond Voor beentjes en wat brood! Hij kwispelstaart, hij loopt in ’t rond, En springt op mijnen schoot.
Mij geeft men vleesch en brood en wijn, En dikwijls lekkernij: Maar kan een beest zo dankbaar zijn, Wat wagt men niet van mij!
# Kleine gedigten/De zingende Willem, morgenlied

| ← Jantje en het konijn | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen De zingende Willem, morgenlied | De kleine zangster, avondlied → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
DE ZINGENDE WILLEM.
MORGENLIED.
Bij 't opgaan van de zon Zat Willem aan een bron, Van goeder hart, te zingen; Hij had den afgelopen nagt Verkwikkend doorgebragt; En kon zig langer niet bedwingen. God, riep hij, is zo goed, Dat ik hem loven moet!
Magtige Schepper! u heb ik te danken, Dat ik ontwaakte gezond en verheugd. Wijze Bestierder! 'k heb Jesus te danken, Dat ik u kenne in het eerst van mijn jeugd.
Prijst u de morgen, ik zal u ook eeren, Dat gij mij gunstig in 't leven bewaart; Prijst u de morgen, ach mogtze mij leeren, Heilig en dankbaar te leven op aard.
Naarstig, gehoorzaam, en vrolijk te wezen, Is me tot voordeel en 't is uw gebod. Vriendlijke Schepper! wie zou u niet vreezen! Wie u niet eeren, almagtige God!
Van u alleen moet ik alles verwagten; Wie is als gij algenoegsaam en mild. 'k Wil dan van daag uwe wetten betragten; Daar gij ook kinderen zegenen wilt.
# Kleine gedigten/Een godsdienstige jeugd maakt een gelukkige ouderdom

| ← Het geduld | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen Een godsdienstige jeugd maakt een gelukkige ouderdom | De koolmees → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
[ 56 ]
EEN GODSDIENSTIGE JEUGD MAAKT EEN GELUKKIGEN OUDERDOM.
Die in zijn jeugd
Het pad der deugd Heeft ingeslagen, En 't goede doet, Wagt welgemoed Zijne oude dagen.
Maar die zijn tijd Onnut verslijt, Zijn frische krachten Der zonde geeft, Moet afgeleeft, Verdriet verwagten.
Laat dan, o jeugd! Het pad der deugd U vroeg behagen, Dan slijt ge blij, Van wroeging vrij Uwe oude dagen.
Al zijtge een spot Van hun, die God Te stout veragten, Ge hebt veel meer Dan geld of eer Van hem te wagten.
Die God bemint Die wordt zijn kind; En moet hij sterven 't Zij vroeg of spaê. Hij zal genaê Bij God verwerven.
# Kleine gedigten/Eene vertelling van Dorisje

| ← De haas | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen Eene vertelling van Dorisje | Jesus, een zangstukje → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
[ 24 ]
EENE VERTELLING VAN DORISJE.
WWij zaten laatst bij Saartje,
Onze oude goede baker, Die sprookjes kan vertellen. Wij dronken chocolade, En deden honderd vragen.
In 't einde zei ons Saartje: Wel nu, mijn hartediefjes! Gij kent de vier getijden, Wat houdt gij voor het beste?
Toen zei mijn zusje Mietje, Die tijd is mij de liefste, Wanneer de boomen bloeien. Dan krijgt men mooie bloempjes, Om tuiltjes van de vlegten. Dan ziet men duizend vogels Op groene takjes zingen. Is dat niet in de lente?
De winter, lieve Saartje! Zei Pietjen, is de beste, Dan hooren wij vertellen, En drinken chocolade, Of eeten dikke wafels.
Neen ik verkies den zomer Zei Keesje, dan is 't kermis. Dan hoef ik niet te leeren.
Maar ik zei, 't is het beste, Als meest de vrugten rijp zijn. Dan valt er braaf te knappen. Dan heeft men abricoozen, En pruimen, en morellen, En perzikken, en peeren: En is dat niet in 't najaar.
Hoort kinders, zeide Saartje. De winter moet de velden En tuinen vruchtbaar maken. Met moet de boomen snoeien; Den akker moet men mesten; Dat doet men in de winter. De boomen moeten bloeien,
Om vrugten ons te geven; Dat doen zij in de lente. De vrugten moeten groeien; Dat doen zij in de zomer. Men moet de vrugten plukken; Dat doet men in het najaar.
Dus moet gij, lieve kinders, In alle jaargetijden Gods wijze goedheid loven, En wel te vrede wezen.
# Kleine gedigten/Gods goedheid

| ← Winterzang | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen Gods goedheid | Gods wijsheid → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
GODS GOEDHEID.
God is goed, daar valt de regen Op het uitgedroogde land: Vader bad om zulk een zegen, Zonder regen, Zegt hij, groeit geen kruid noch plant.
Lieve droppels valt op de aarde! Valt in grooten overvloed, 't Goud is niet van zulk een waarde Voor onze aarde. God verhoort ons: God is goed!
# Kleine gedigten/Een brief van Carel aan zijn zusje Caatje

| ← Het geweten | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen Een brief van Carel aan zijn zusje Caatje | De zwaluwen. Een vertelling → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
[ 86 ]
EEN BRIEF VAN CAREL AAN ZIJN ZUSJE CAATJE
ZZusje lief! ik laat u weten, Dat ik sedert uw vertrek, In mijn kamer heb gezeten, Meid lief! met een stijve nek. 'k Dagt, ik zal u tog eens schrijven, Want het weder is zo guur, Dat ik steeds in huis moet blijven, En dat smaakt niet op den duur. 'k Heb met u vrij wat te praten; Dikwijls denk ik, wasze hier! Maar dat denken kan niet baten, Daarom praat ik op papier, Schrijven, moet men, zegt Papaatje, Even zo, als of men praat; Daarom zal ik, lieve Caatje, U vertellen, hoe 't mij gaat.
'k Was eerst knorrig, dat Clorinde U van huis en met zig nam; 'k Was wel blij, datze u beminde, Maar wat doetze te Amsterdam, Zei ik - wasze hier gebleven, 'k Had haar graag mijn beste prent Voor een nieuwejaar gegeven; O wij zijn zo saam gewend. Maar wat hielp tog al dat klagen, Caatje zus was heen gegaan: 'k Wende dies, in weinig dagen, Schoon uit nood, daar langzaam aan. Daarop, door me in 't zweet te loopen, Heb ik zware kou gevat; 'k Moest dat speelen duur bekopen; Ach, wat heb ik pijn gehad: 'k Mogt dan dit, dan dat niet eeten;
En ik wou geduurig weeten, Of het haast gedaan zou zijn. 'k Had geen lust in lezen, schrijven, Ja zelfs in mijn prenten niet;
En zo lang in 't bed te blijven Gaf mij telkens veel verdriet. Vader wilde mij vermaken; Moeder lief deed, watze kon; Maar zij moesten 's schielijk staken, 'k Was al moede eer ik begon. 'k Vreesde dat het nooit zou lukken, En wanneer ik ledig zat, Kreeg ik bijster kwade nukken, Wijl ik geen geduld meer had. 'k Zei in 't eind - dat ledig wezen Kan tog nooit voordeelig zijn. 'k Nam een boek; ik ging wat lezen; En ik voelde minder pijn. Ook begon ik wat te schrijven, En wanneer ik prenten zag, Kon ik op mijn kamer blijven, Met vermaak, den heelen dag. Vader zag mij eens beginnen Aan een kleine teekening, Moeder lief kwam daar op binnen; Om te zien hoe 't met mij ging.
'k Was, zij zagen 't, wel te vrede; 'k Was niet knorrig als voorheen; 'k Praatte nu en dan eens mede; 'k Zei inet kort af ja of neen. Zo versleet ik gansche dagen, Schoon op ver na niet hersteld, Maar dat kniezen en dat klagen, Heeft mij sinds niet meer gekweld. Vader zegt, 't kan meer gebeuren, Dat ik niet welvarend ben; Maar ik zal te minder treuren. Hoe ik meer daar aan gewen. Die zig naar Gods wil kan voegen, (Zegt hij) met een stil gemoed, Smaakt in ziekte zelfs genoegen; God is altijd wijs en goed. Nu vaarwel, aanminnig meisjen! Ieder in ons huis verlangt, Datge een eind maakt van uw reisjen, Als gij deze brief ontfangt.
# Kleine gedigten/Flipje, de vader en de tuinman

| ← Het vogelnestjen | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen Flipje, de vader en de tuinman | De eenzaamheid → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
FLIPJE, DE VADER, EN DE TUINMAN.
FLIPJE.
Wel waarom snoeitge tog de boomen, Zeg trouwe Piet? Daar aan die takjes vrugt zou komen, Gelijkge ziet.
DE TUINMAN.
Een boom, die al te veel moet dragen, Verliest zijn kragt, Ook zou de vrugt zo niet behagen, Als gij verwagt. Uw vader heeft graag goede peeren!
DE VADER.
't Is wel gezegd: En 't deel van die te veel begeeren Is doorgaands slegt.
# Kleine gedigten/Gods wijsheid

| ← Gods goedheid | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen Gods wijsheid | De edelmoedige wedervergelding → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
GODS WIJSHEID.
God is wijs, die malsche regen Houdt nu op: het dorre gras Heeft weer zo veel vogt gekregen, Als voor 't groeien noodig was.
Viel er al te zware regen, Zag men nimmer zonneschijn, Dan zou 't langer niet tot zegen, Maar tot schade voor ons zijn.
God is wijs, die malsche regen Houdt weer op: de dorre grond Heeft nu zo veel vogt gekregen, Als Gods wijsheid noodig vond.
# Kleine gedigten/De zon

| ← De zwaluwen. Een vertelling | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen De zon | Het lijk → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
[ 92 ]
DE ZON.
Als ik de zon zie schijnen,
Die met haar lieve stralen Deze aarde vrolijk koestert; Op dat er kruiden groeien, Om vee en mensch te spijzen; Die 't licht ons doet genieten, Om tog verheugd te werken, En vergenoegd te leven, Dan denk ik, met aanbidding, Hoe groot moet God niet weezen! De zon heeft hij geschapen! En dat uit enkel liefde!
# Kleine gedigten/De zwaluwen

| ← Een brief van Carel aan zijn zusje Caatje | Kleine gedigten voor kinderen (1779) door Hieronymus van Alphen De zwaluwen. Een vertelling | De zon → |
* Uitgegeven in Utrecht door de wed. Jan van Terveen en zoon.
[ 90 ]
DE ZWALUWEN. EENE VERTELLING.
Kees zou voor 't eerst naar school toe gaan, Maar was de stoep pas afgetreden, Of 't scheen, hij was niet wel te vreden; En bleef, het hoofd om hoog, een poos verwonderd staan. Hij zag de zwaluwen zo heen en weder zweeven, En zei, dat heet eerst regt op zijn vermaak te leven. Een man die zig op straat bevond, En Keesjes meening ras verstond, Trok hem, al lachend wat ter zijden; En zei: wel weetge niet, dat zij dit moeten doen; Zij vangen vliegjes, om hun jongen mee te voên, Die anders honger moesten lijden. Noemt gij dit slegts vermaak, neen Keesje! dat is mis, Maar weet gij wat hier uit voor u te leeren is?
Zij kunnen, door dit lustig zweven, Aan u een voorbeeld geven, Hoe men met vlijt en vreugd zijn werk verrigten moet: En dat het lelijk staat, als men 't gedwongen doet.
Ik loop naar school, zei Kees, die les is zeker goed!
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 3/Architectura schetsprijsvragen 1897

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 3 (zaterdag 16 januari 1897), p. 18. Publiek domein.
ARCHITECTURA SCHETSPRIJSVRAGEN 1897.
I. Ontwerp voor een brievenbus voor het genootschap
A. et A. van geslagen en gesmeed ijzer.
Prijs ƒ 12.50.
Tijd van inlevering vòòr of op Donderdag 25 Februari e.k.
II. Ontwerp voor een gemetselde open spiltrap.
Prijs ƒ 12.50.
Tijd van inlevering vòòr of op Donderdag 11 Maart e.k.
Algemeene bepalingen.
De ontwerpen moeten uiterlijk ten 4 ure des namiddags op den datum van inlevering voor de verschillende prijsvragen hierboven genoemd, vrachtvrij ontvangen zijn aan het adres van den 1en Secretaris van het genootschap A. et A., American-hotel te Amsterdam. Alle ontwerpen moeten vergezeld zijn van een verzegelden naambrief; op den omslag daarvan moet voorkomen: 1e. het motto waaronder het ontwerp is ingezonden; 2e. een correspondentieadres om zoo noodig met den ontwerper in briefwisseling te kunnen treden; 3e. nauwkeurige opgave, van het jaartal en het nummer, de soort der prijsvraag en van den datum van inzending. De naam van den vervaardiger mag op de teekeningen niet voorkomen. Wanneer aan bovenstaande bepalingen niet wordt voldaan, zullen de ontwerpen niet voor mededinging in aanmerking komen. De jury heeft het recht om, ingeval geen bekroning wordt toegekend, de beschikbare gelden geheel of gedeeltelijk te verdeelen tusschen die ontwerpen welke volgens haar oordeel op een dergelijke belooning kunnen aanspraak maken. Juryleden zijn de heeren W. Kromhout Cz., H. G. Jansen en K. de Bazel.
PROGRAMMA’S.
I. Ontwerp voor een brievenbus voor het genootschap
A. et A. van geslagen en gesmeed ijzer.
De bus moet zoodanig zijn vervaardigd dat deze geschikt is om tegen een muur of schutwerk te worden opgehangen – en zoo eenvoudig mogelijk worden samengesteld. Hoogte 0,61 M. Breedte 0,35 „ Diepte 0,16 „ De inworp voor brieven, drukwerken, tijdschriften en boeken moet zoodanig in het bovenvlak worden aangebracht dat deze daardoor eenmaal ingeworpen, langs dien weg niet meer verwijderd kunnen worden; de maat van dezen inworp is: lengte 0.24 M., breedte 0,02½ M. In de voorzijde moet een langwerpig deurtje zijn aangebracht aan de onderzijde daarvan een ruitje voor controle. Gevraagd worden: voor-, zijaanzicht, doorsneden en details alles op ware grootte geteekend als werkteekening. Behandeling der teekening wordt vrijgelaten.
II. Ontwerp voor een gemetselde open spiltrap.
Deze trap wordt verondersteld te zijn gelegen in een aan de buitenlucht grenzend torentje of uitbouw, ter verbinding van twee verdiepingen, hoogte van vloer tot vloer 4.50 M., de straal van de spilopening minstens 0.20 M., de straal van den binnenwand 1.30 M. De trap moet worden geteekend in verband met de indeeling van den wand door vensters en leuning.
Gevraagd worden: plannen, opstanden, doorsneden op schaal 1 à 10, enkele hoofdzakelijke details van profileeringen op ware grootte. De teekeningen moeten in zwarte inktlijnen zonder schaduw worden vervaardigd.
* JOSEPH CUIJPERS, Voorzitter. J. L. M. LAUWERIKS, 1e Secretaris.
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 29/Voor een nieuw geschilderd glasraam

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 29 (zaterdag 17 juli 1897), p. 138. Publiek domein.
[ 138 ]— Voor een nieuw geschilderd glasraam, dat ter gelegenheid van het kroningsfeest in ’98 in het zuider transept van ds Nieuwe Kerk geplaatst zal worden, heeft de commissie de vervaardiging van het ontwerp opgedragen aan otto mengelberg te rijsenburg. De firma schouten te delft zal het glas branden. De kosten worden geraamd op f 35.000.
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 3/Aan de Redactie

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 3 (zaterdag 16 januari 1897), p. 19. Publiek domein.
Eenigen tijd geleden had er in een naburig dorp eene aanbesteding plaats voor den bouw eener kerk. Er waren 3 inschrijvers, waaronder 1 uit het dorp en 2 uit de stad. De aannemer uit het dorp was met zijne inschrijving een goede 20 gulden hooger, dan de laagste inschrijver der 2 aannemers uit de stad, doch zijn bijgevoegde eenheidsprijzen waren lager, dan die van den anderen aannemer. Het werk werd niet gegund; er zou nog eens over geslapen worden[.] De aannemer uit het dorp stond bij zijn dorpsgenooten goed in den pas, en overal hoorde men zeggen, dat hij de kerk wel zou bouwen, temeer daar hij ingezetene der gemeente was en reeds de fundeering der kerk daargesteld had. Het Kerkbestuur zat naar het scheen in eene leelijke positie. Den aannemer uit de stad kwam eigenlijk het werk toe, omdat hij laagste inschrijver was, doch de aannemer uit het dorp had lagere prijzen in zijn bijgevoegde staten in geval van meerder werk en men moest ook niet vergeten, hij was ingezetene der gemeente. (Zoo was het praatje.) Men wachtte dus op den uitslag. Het werk werd nog niet gegund. Er zouden nu drie aannemers benoemd worden; een door het kerkbestuur, een door den eersten en een door den tweeden aannemer, en deze moesten de zaak dan beslissen. Wat gebeurt? — Deze weigeren. Er moest nu wederom beraadslaagd worden. Het kerkbestuur zou nu definitief beslissen en gevolg: de aannemer van het dorp werd aannemer v. d. bouw. 1$^o$. Wat dunkt U, Geachte Redactie, aan wien op den dag der aanbesteding het werk had moeten toegewezen worden? en 2$^o$. Verdiende bovengemelde benoeming van 3 aannemers goedkeuring? Ik voor mij zoude 1$^o$ het werk aan den dorpsaannemer gegund hebben. 2$^o$ de benoeming van 3 aannemers afgekeurd hebben. Ik zoude daarom gaarne, door middel van uw veelgelezen blad, van UEd. eenig antwoord verwachten omtrent de beslissing in zoo’n volgend geval.
Weder een van de vele toepassingen van het moderne publieke aanneemstelsel. Logisch is, dat bij publieke inschrijvingen het werk bij genoegzamen waarborg, ook aan den laagsten inschrijver wordt gegund, en dat daarvan niet om plaatselijke voorkeur mag worden afgeweken, in welk geval voor aannemers, de toch reeds niet aanlokkelijke concurrentie, alle zekerheid mist. Bepaalt plaatselijke voorkeur de gunning, dan dient de gelegenheid tot inschrijven ook tot de betrokken plaats beperkt te worden, daar het onredelijk is, de vrijheid in de aanneemloterij zoover te rekken, dat van velen vooraf bepaald nutteloos werk wordt gevergd.