# Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer/Bijlage I

| ← Journaal (1666) | Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer door Hendrik Hamel Berichten over de gevluchte schipbreukelingen | Berichten over de in vrijheid gestelde schipbreukelingen → |
[ 75 ]
Bijlagen
I. BERICHTEN OVER DE GEVLUCHTE SCHIPBREUKELINGEN.
Dagregister Japan.
Hendrick Hamel van Gurcum a$^o$ 1651 met de Vogel Struijs in India gecomen voor boss$^r$ naderhant verbetert tot bouckhouder met 30 gl. p$^r$ maent.
Govert Denijs van Rotterdam a$^o$ 1651 met N. Rotterdam int lant gecomen voor schiemansmaet.
Denijs Goverts zoon van do Govert, als boven in 't lant gecomen voor jongen met 5 gl.
Matthijs Bocken van Enckhuijsen a$^o$ 1652 met de schip N. Enckhuijsen in India gecomen voor Barbarot a 14 gl. p$^r$ maent.
Jan Pieters van Heerenveen, boss$^r$ van f 11 p$^r$ maent daer voor in India gecomen a$^o$ 1651 met d' Vogel Struijs.
Gerrit Jans van Rotterdam a$^o$ 1648 met Zeelandia in India g'co[ 78 ]men voor jongen, naderhant verbetert voor matroos met 10 guldens.
Cornelis Dirks van Amsterdam a$^o$ 1651 met 't schip de Walvisch in 't landt gecomen voor matroos met 8 gl. ter maent.
Benedictus Clerck van Rotterdam ao 1651 met Zeelandia in India gecomen voor jongen a 5 gl. ter maent.
'K en wil mijn selfs niet inlaeten nochte onderwinden om hier in 't lange te verhalen wat voornoemde personen in dien tijt van 13 jaeren diese onder d'Eijlanders van Corre hebben gesworven, is wedervaren, dewijle sulcx wel een breeder beschrijvinge op sigh selfs soude vereijschen maer sal slegts cortelijk seggen, hoe datte miserable menschen en nogh 28 persoonen die nevens haer tsamen 36 zielen van gemelte Jagt de Sparwer gesalveert en op voornde Quelpaerts Eijlant aen lant gecomen waeren, eerst den tijt van 8 maenden daer op bewaert en naderhant op d' eijlanden van Corre gebragt sijn, wordende dikwils van de eene plaets naer d'ander gevoert mitsgaders doorgaans seer sober en armelijck getracteert, sulcx nu en dan 20 personen van haer geselschap sijn komen te sterven en sij 16 starck overgeschooten welcke overige acht die op 't vertreck van voorsz, acht menschen uijt Corre, nogh in't leven en hier en daer in't lant verspreijt waeren, uijtgenomen drie diese om de minste suspitie te geven op hunne vlugt van daer in huijs gelaten, sijn genaemt Johannes Lampen van Amsterdam assistent Hendrick Cornelisz van Vrelant Jan Claes van Dort, cock Jacob Jans van Vleekeren Sander Boesquet van Lith Jan Jansz Spelt van Uijtrecht Anthonie Uldircksz van Grieten Claes Arentsz van Oostvoort.
Den Gouverneur Zinsabrod$^e$ als hij de eerste genoemde acht persoonen bij ons op 't Eijlant sont, liet ons daernevens door de Tolcken aenseggen dat we dezelve wel mogten tracteren en gedencken hoe wonderlijck dat se uijt haer elenden waeren verlost, ende om haer vrijdom te becomen met sulck een slechten vaertuijgh, soo verren wegh hadden bestaen haer leven te wagen, SijnEd$^{le}$ wilde daer over naer Jedo oock schrijven en ons naer becomen bescheijt ordre geven hoe wij't met dit volck dan wijders souden hebben te maecken. Wij lieten SijnEd$^{le}$ voor dese goede voor[ 79 ]sorge ten hoogsten bedancken en seggen dat we ons naer Zijn beveelen gehoorsaemelijck gedagten te schicken.
Voorsz. parsoonen waren den 4 deser des avonts met een cleen vaertuijgjen van Corre vertrocken en door een continueele noordewint tot beneffens d'Eijlanden van Gottho geleijt, alwaerse den 10$^{en}$ ditto door een stercke zuijdewint genootdruckt sijn geweest (hoe wel tegens haer danck) haven te soecken, sonder te weten waer datse waren en of se bij vrunden of vijanden quamen.
'T is mijns oordeels aenmerckenswaerdigh dat als het gesalveerde volck van de Sperwer op't Eijlant Quelpaert waeren, en in 8 maenden niet en wisten wat men met haer voor hadde, uijt Corre daer bij haer gecomen is een out man gelijckende wel een Hollander (zijnde apparentelijck bij den Heer van gemelte Eijlant van den Coninck van Corre versogt en ontboden) die naer hun luijden een lange wijle besien te hebben, ten laetsten in cromduijts vraegde wat volck sijt ghij ende uijt haer verstaende dat se Hollanders waeren, seijde ik ben oock een Hollander, geboortich uijt de Rijp, en hiete Jan Jansz. Weltevreen ende heb hier al 26 jaren geweest, verhaelende wijders hoe hij a$^o$ 1627 op 't Jacht Ouwerskerck hadde gevaeren, Item dat hij op seecker joncque door gemelte Jagt in dit Noorse vaerwater genomen, over gezet zijnde, en omtrent dese Eijlanden vervallen was met eenige van sijn geselschap aen lant gevaeren om waeter te haelen en nevens twee andere persoonen door d' Chineesen gevangen geworden, mitsgaders dat voorn, twee mackers ten tijde als dese Eijlanden van de Tartaren wierden ingenomen, waeren dootgebleven; gemelte Jan Jansz. Weltevreen was op 't afscheijt van dikgenoemde 8 persoonen uijt Corre nogh in't leven ende een man van ruijm 70 jaren oudt. (Dagh, register ofte Dagelijckse aenteijckeninge van 't gepasseerde en voorgevallene in Japan ten Comptoire Nangasakij gehouden bij den oppercoopman Wilhelm Volger. Opperhooft, aldaer, beginnende den 28$^n$ October anno 1665 tot den 18 October 1666. Kol. Arch. no. 11689. In afschrift ook in Overgek. Brieven 1667 Tweede boek. K.A, no. 1149).
Missive Nagasaki naar Batavia.
Door de onwederhoudelijke en onbepaelde hand Gods sijn hier op 14$^{den}$ passado uijt de Correse Eijlanden op een wonderbaerlijke wijse teregt gecomen en door den Gouvernr Zinsabrod$^e$ bij ons op 't Eijlant gesonden 8 personen die a$^o$ 1653 het Jagt de Sperwer op't Quelparts Eijland (gelegen omtrent... mijlen benoorden Firando) hebben helpen verliesen, sijnde d'eene van haer d'Boechouder van gemelte schip genaemt Hendrik Hamel en d'andere 7 matroosen op haer vlugt met een kleen vaertuijgje; van haer sijn nog andere agt persoonen op gemelte Eijlanden van Corre gebleven; voorschreven hier aengecomen 8 personen gaen nevens desen met d'Esperance meede na Batavia uijt wien en uijt hetgeen daervan in ons Dagregr op voorschr, datum staet aengeteijkent UEd$^{le}$ alle omstandigheden nader gelieven te vernemen.
Nangasackij adij 18$^{en}$ October anno 1666.
Uwe Ed$^{ls}$ onderdanige dienaers en was getekent Wilhem Volger, Daniel Six, Nicolaes de Roij, Daniel van Vliet (Kol. Arch. no. 11725).
Rapport.
... Wij en hadden in't alderminste niet getwijffelt gelijck in meergenoemde missive oock is geschreven off de acht persoenen van 't verongeluckte Jacht de Sperwer souden benevens naer Batavia gegaen ende voor UEd verschenen hebben om de ellenden die haer 13 jaeren in de [ 81 ]eijlanden van Corre sijn bejegent mondelingh en schriftelijck te verhaelen. Hoewel 't tot mijn en insonderheijt deser arme luijden groote droefheijt heel anders is uijtgevallen aengesien den Gouverneur Gonnemond dien ick daegs voor mijn afscheijt uijt Nangasackij om licentie tot haer vertreck liet versoecken 't selve plat af heeft geslaegen met voorgeven dat hij daertoe nogh geen ordre van 't Jedose Hof had becoomen seggende wijders dat hij twijffelde of gemelte persoenen niet noch eerst in Jedo souden ontbooden en aen de Rijcxraden moeten vertoont worden bevoorens haer toegestaen wierde van hier te vertrecken; tot wat eijnde — offt al gebuerde — dit dan noch geschieden soude, seijde hij niet; 't is evenwel niet apparent dattet daer toe comen sal gelijck UEd binnen corten pr d'een of d'andere joncque van daer wel aengeschreven staet te werden. Ondertusschen valt 'et voor deese bedroefde zielen moeijelijck noch een ront jaar te moeten overblijven eerse haer volle vrijheijt mogen genieten. Ick ben van haer luijden versocht en heb aengenomen om UwEdlen haerenthalven te bidden, gelijck ick mits desen in alle nedericheyt doe dat 'et UweEdlen doch wilde believen d'oogen van barmherticheijt over hunne armelijcke conditie te laeten gaen ende soodanige ordre te geeven datse wederom in 's Compes soldij boucken ingetrocken ende tot onderhout ijets genieten mochten, wij ende sij bidden noghmaels dat UwEd$^{ls}$ hierin naer Haere aengeborene goedertierentheijt gelieven te handelen. (Overgek. Brieven 1667, Tweede boek. Kol. Arch. no. 1149; ook in Kol. Arch. no. 11725).
In de missive van de Bataviasche Regeering d.d. 20 April 1667 wordt naar Nagasaki bericht dat de Espérance 30 November 1666 te Batavia is aangekomen en dat is "overgeleverd door den E. Willem Volger [die aan boord van de Espérance was medegekomen] UE, aangename missive van 18 October ao verleden, mitsgaders desselfs particulier rapport".
In hare beantwoording (d.d. 9 Mei 1667) van den brief van 18 Oct. t. v. zegt de Bataviasche Regeering: "Wij willen ook niet twijffelen of de Gouverneurs [van Nagasaki] zullen de 8 personen die van Corre soo miserabelijcken tot Nangasacki overgecomen ende 't verleden jaar daer overgehouden sijn, nu largeren en herwaerts laten comen".
Dagregister Japan.
Missive Nagasaki naar Batavia, 13 Oct. 1667.
Dagregister Japan.
Heden bequamen licentie dat de 8 personen uijt Corea hier aengecomen, zullen mogen vertrecken.
Missive Nagasaki naar Batavia, 22 Oct. 1667.
Resolutie Gouverneur Generaal en Raden, 2 Dec. 1667.
Generale Missive, 25 Jan. 1667.
Generale Missive, 23 Dec. 1667.
De acht Nederlanders verleden jaer uijt haer dertienjarige gevanckenis in Corea verlost, sijn nu met de fluijt de Spreeuw alhier behouden aengelandt. (Overgek. Brieven 1668, Eerste Boek (Japan). Kol. Arch. no. 1152).
Patriasche Missive
20 Nov. 1667.
22 Aug. 1668.
Resoluties Heeren XVII.
10 Aug. 1668.
11 Aug. 1668.
13 Aug. 1668.
| Govert Denijs uijtgevaren voor quartier M$^r$ à f 14 p$^r$ mt | f300. |
| Jan Pietersz uijt voor bootsgesel tot f 11. | f250. |
| Gerrit Jansz tot 9 gl. | f200. |
| Cornelis Dircksz tot 8 gl. | f180. |
| Dionijs Govertsz tot 5 gl. | f150. |
| Benedictus Clercq tot 5 gl. | f150. |
| Mattheus Ybocken voor derde barbier tot 14 gl. | f 300. |
| | f 1530. |
* ↑ Deze en volgende cursiveeringen in de Bijlagen zijn bij den druk aangebracht.
* ↑ Niet ingevuld.
* ↑ In het afschrift voorkomende onder de Overgek. Brieven 1667, Tweede boek (Kol. Arch. no. 1149) staat: beneeden.
* ↑ van 18 Oct. 1666.
* ↑ Daniel Six opvolger (sedert 18 October 1666) van Willem Volger als opperhoofd van ons comptoir te Nagasaki.
* ↑ Kol. Arch, no. 457.
* ↑ Kol. Arch. no. 255.