OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Impieta e Violenza

| ← Im­pie­ta. God­loos­heyt | ‘Im­pie­ta e Vio­len­za sog­get­ta al­la Giu­sti­tia. God­loos­heyd en Ge­weld door de Iu­sti­tie of het Recht t’on­der­ge­bracht’ door Ce­sa­re Ri­pa | Cle­men­za. Goe­der­tie­rent­heyt → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 178. Publiek domein.
Impieta e Violenza ſoggetta alla Giuſtitia. Godloosheyd en Geweld door de Iuſtitie of het Recht t’ondergebracht.
EEn Hippotamus of een Nijlpaerd, ter aerden nedergeleyt, onder een Scepter daer een Oyevaer boven op ſtaet. De Hippotamus is een Dier, datter in de vloed Nilus leeft, gelijck Plinius ſeyt, heeft de rugge, hayren en het brieſſchen gelijck een Paerd, maer ſijn klauwen zijn geklooft, als de Oſſen, en de ſnuyt verheven, en de ſteert en de tanden krom, gelijck een wild Swijn, is van natuiren Godloos, want om ſijn Moeder te verkrachten, ſoo doot het ſijn Vaeder. De Oyevaer is in ’t tegendeel oprecht van gemoed, want hy is Godsdienſtigh tegens ſijne Ouders, haer in den Ouderdoom te hulpe komende, gelijck Baſilius en Plinius ſeggen. De verſcheyden natuyren van deſe twee Dieren, drucken ons voornemen ſeer wel uyt. Plutarchus ſeyt in ſijne uytleggingen, dat de aerdſche Dieren ſoo tochtigh niet zijn, als die in ’t water leven, Soo ghy, ſeyt hy, de Nijlpaerden by de Oyevaers vergelijckt, ſoo voeden deſe haere Vaeders, maer deſe Paerden, om datſe met haere Moeders mogen verſaemen, dooden dieſelve. Waer over Suidas, willende de Godloosheydt en ’t geweld die door ’t Recht t’ondergebracht was, vertoonen, ſeyt datſe een Oyevaer op een Scepter, daer een Hippotamus onder lagh, plaghten af te beelden. En dat om redenen die boven geſeyt zijn.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Indocilita

| ← Stu­pi­di­ta. Bot­tig­heyt, On­ver­stan­dig­heyt | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. In­do­ci­li­ta. Bot­tig­heyt, On­leer­saem­heyt, p. 69-70 | Ar­chi­tet­tu­ra. Bouw­konst → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Indocilita. Bottigheyt, Onleerſaemheyt.
EEn Vrouwe met een root aengeſicht, leggende op der aerde, houdende in haere ſlincker hand den toom van eenen Eeſel, die daer by ſtaet, leunende met haer rechter elleboge op een Swijn, dat oock ter aerden leyt, hebbende op haer hoofd een ſwart hulſel. Op de aerde leggende wortſe gemaelt, om dat de Bottigheyt met bequaem is op den wegh des Deughds te wandelen, maer ſtaet altijd traeghlijck by de vertoonde onwetenheyt, die door den Eeſel is uytgebeelt. Inſgelijx maelen de Egyptenaers den Eeſel met den toom in den mond, mede voor de onleerſaemheyt af, als een beeſt dat ſeer onbequaem is om wat te leeren. En door deſe reden ſeggen de Sterre-raeders of Astrologi, dat als een Menſch geboren wort onder den 16 graed van Leo, dat het als een voorteecken is, van ſijne onbequaemheyt in ’t leeren, verſierende, dat alſdan een Eeſel geboren wort met den toom in de mond. [ 70 ] Zy leunt op ’t Vercken, want gelijck Pierius ſeyt, ſoo is dit dier, boven alle andere, ſonder ſinnen en onleerlijck, en niet als andere dieren, die terwijlen zy leven, noch eenige beſondere neerſtigheyt hebben. Het ſwarte hulſel dat haer hoofd deckt, vertoont, dat, gelijck deſe verwe nimmermeer ander verwe aenneemt, dat oock alſoo de onleerſaeme is, weſende duchtigh noch bequaem om eenige onderwijſinge en leeringe aen te nemen, noch daer is geen ſoo kloecke leermeeſter, die haer van deſe vuyle en ſnoode dingen tot hooger ſaecken ſoude konnen trecken.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Indulgentia (1)

| ← Emu­la­tio­ne. Af­gonst van eere, of pri­ckel | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. In­dul­gen­tia. Af­laet, nae de uyt­beel­din­ge van An­to­nius Pius, p. 23 | In­dul­gen­tia van Se­ve­rus → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Indulgentia. Aflaet, nae de uytbeeldinge van Antonius Pius.
EEn ſittende vrouwe met een stock in de ſlincker hand, die zy een weynig voor uyt ſteeckt, in de rechter hand houtſe een ſchotel, waer mede zy eenige dingen uytreyckt. Zy hout den ſtock van haer af, want de Aflaet keert de hardigheyt der ſtraffe van haer af, en reyckt den ſchotel uyt door mildadigheyt, die zy doet als door een godlijcke mogentheyd.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Impieta (2)

| ← Im­pie­ta. God­loos­heyt | ‘Im­pie­ta. God­loos­heyt’ door Ce­sa­re Ri­pa | Im­pie­ta e Vio­len­za sog­get­ta al­la Giu­sti­tia. […] → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 178. Publiek domein.
Impieta. Godloosheyt.
EEn Vrouwe in koper-roeſtige verwe gekleet, wreed van geſichte, houdende in de ſlincker arm een Nijlpeerd, en in de rechter een brandende Fackel, waer mede zy een Pellicaen met haer Iongen in ’t neſt leggende, op der aerde verbrant. Godloosheyt is een ſonde die tegens de Godſaligheyt ſtrijdigh is, niet alleene tegens de Gerechtigheyt, maer oock tot ſchaede van het Vaederland, van Vaeder en Moeder en van haer ſelve. Met koper-roeſte verwe wortſe gemaelt, weſende dat ſelve een kenteycken van een quaedaerdige en ſchaedelijcke natuyre, diewelcke in die geene gevonden wort, die haere handelingh tot ſchade en verderf van haere weldaeders aenleggen. In de ſlincker hand voertſe een Nijlpaerd, want als dat Dier tochtigh wort om met ſijn Moeder te verſaemen, ſoo dood het ſijn eygen Vaeder, die ’t hem ſoeckt te beletten: Alſoo doet oock de Godlooſe, die om ſijne ongebreydelde hertztochten genoegh te doen, brenght ſijnen Weldoenders in verderf en ondergangh. In de rechter hand hout zy een ontſteecken Fackel, verbrandende den Pellicaen: Want de wercken van de Godlooſe zijn niet anders als verſtooringen van liefde en Godſaligheyt, ’t welck ſeer wel door den Pellicaen is uytgedruckt, gelijck wy elders breeder ſullen verhaelen.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Indulgentia (3)

| ← In­dul­gen­tia van Se­ve­rus | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. In­dul­gen­tia Gor­dia­ni, p. 23 | Of­fe­sa. Aen­ran­din­ge, be­scha­din­ge, on­ge­lijck → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Indulgentia Gordiani.
EEn vrouwe ſtaende tuſſchen een leeuw en ſtier, want de Aflaet betemt de dieren, en de wreede gemoederen. Of de Aflaet verſoet de hardigheyt.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Inganno (1)

| ← Frau­de. Be­drogh | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. In­gan­no. Loo­se Be­drie­ge­rye, p. 30 | In­gan­no. Be­drogh → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Inganno. Looſe Bedriegerye.
EEn man in ’t goud gekleet, en van ’t midden af nae de beenen toe, ſoo eyndigen ſijne beyde beenen in ſteerten van ſlangen, ter ſyden heeft hy een Panther-dier, met het hoofd tuſſchen de beenen. Bedriegen, is een ſchandige ſaecke die yemant onder een geveynſde ſchijn doet, en daerom heeft hy eens menſchen aengeſicht, zijnde met goud gekleet, maer het eynde is van ſlange ſteerten: vertoonende de bedrieger in ’t eerſte goedaerdigheyt en beleeftheyt in’t geſichte, om de eenvoudige te locken, en dieſelve in de vuyligheyt van ſijne eygen laegen in te wickelen, gelijck het Panther, ’t welck ſijn hoofd verbergende, en den rugge vertoonende, door de ſchoonheyt van ſijn bonte vel verſcheyden dieren aenlockt, die het daer nae met groote kracht aenvalt en verſcheurt.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Sollecitudine (1)

| ← Con­ver­sio­ne. Be­kee­rin­ge | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­nis­se, p. 36 | Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Sollecitudine. Bekommerniſſe.
EEn vrouwe in ’t root en groen gekleet, houdende in de rechter hand een prickel of ſpoore, en in de ſlincker een fackel. Het roode en groene kleed, bediet te gelijck de hope en het verlangen, waer uyt de Bekommeringe voortkomt. De prickel bediet het krachtigh verlangen om een ſaecke te verkrijgen, of ten eynde te brengen. Daerom gebruyckte Theocritus dickwils de Bekommeringe voor een Minneſuchtige quetſinge of prickel der Liefde. Door de fackel wort mede te kennen gegeven het verlangen en de opmerckende Bekommeringe, diewelcke in ’t hert brandende, niet toe laet, datmen in vreede leeft, ’t en zy men tot een goed eynde gekomen is. De vlamme beteyckent de Bekommerniſſe: want zy doet met groote vierigheyt en ſnelligheyd haer werckinge, doch zy verteert allenskens ’t geene zy noodig heeft, om haer eygen glans en weſen te onderhouden.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Sollecitudine (3)

| ← Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge, p. 36 | Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Sollecitudine. Bekommeringe.
EEn ſchoone vrouwe ruſtende op twee vleugels, met een Haen aen haere voeten, en een Sonne die uyt de Zee komt oprijſen, hebbende in beyde handen eenen uyrwijſer. Deſe beeldeniſſe wort ſchoon gemaeckt, want de Bekommerniſſe vat de Gelegentheyt by de hayren, en houtſe vaſt met al het ſchoon en goed datſe met haer voert. De vleugels bedieden de ſnelligheyt, en de Haen de naerſtigheyt. En om te betoonen dat de Bekommernis geduerig ſal zijn, en datſe ſal prijſlijck zijn, ſoo worden de uyrwercken en de Sonne daer by gedaen, diewelcke door haere geſtaedige en ſnelle loop, gedurigh en blijvende is.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Speranza (2)

| ← Spe­ran­za. Ho­pe | ‘Spe­ran­za. Ho­pe’ door Ce­sa­re Ri­pa | Spe­ran­za. Ho­pe, van d’Oude af­ge­maelt → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 205. Publiek domein.
Speranza. Hope.
EEn Vrouwe in ’t geel gekleedt met een boſſel bloemen op ’t hoofd, ’t kleed ſal vol kruyden en planten weſen, houdende in de ſlincker hand een Ancker. De hoedaenigheden van ’t goede, die ons ſtaen aen te mercken, zijn tweederleye: de eerſte is het eerlijcke, d’ander het profijtlijcke. De eerſte, wort door de bloemen te kennen gegeven, weſende cierſels van de eere. De tweede, door ’t ancker, weſende een noothulp in ’t grootſte gevaer van de fortuyne. De Hope wort geel gemaeckt, en dit kleet wort oock Aurora of de Morgenſtond gegeven: En niet ſonder reeden naemden de Athenienſen de Hope voor de Morgenſtond, om dat de dagh door ’t aenbreken van dieſelve naedert, en alle dingen ſich daer in vernieuwen, beginnende van nieuws te hopen, nae ’t geene verlooren was.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Soccorso

| ← Equi­ta. Bil­lijck­heyt | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. Soc­cor­so. By­stant, Hul­pe, p. 64 | Ama­ri­tu­di­ne. Bit­ter­heyt → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Soccorso. Byſtant, Hulpe.
EEn gewapent Man, die een bloot ſwaerd in de rechter hand draegt, en in de ſlincker een eycken tack mette vruchten. De Hulpe heeft twee voornaemſte deelen: d’eene helpt en ſtaet den anderen by met nootdruft en onderhout des levens om den honger te verjaegen: en d’ander ſtaet ſijnen vyand tegen met gewelt, tot behoudenis van die geene die hy helpt. Daerom wort hy gewapent geſchildert, om dat hy den ſwacken en behoeftigen ſal helpen tegen al ’t gewelt der vyanden, en mette tack van eyckelen is hy gelaeden, om daer mede in den hongersnood onderſtand te doen: want door ’t behulp van deſe vruchten, hebben de Menſchen in oude tijden ſich daer mede geholpen en gereddet. Want deſe vrucht is Iupiter opgeoffert, om dat hy helpt en de geheele werelt byſtaet, weſende Iupiter de ſuyvere en gereynighde lucht, waer door wy ons aeſſem haelen en leven.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Speranza (3)

| ← Spe­ran­za. Ho­pe | ‘Spe­ran­za. Ho­pe, van d’Oude af­ge­maelt’ door Ce­sa­re Ri­pa | Spe­ran­za. Ho­pe → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 205. Publiek domein.
Speranza. Hope, van d’Oude afgemaelt.
EEn jongh vrolijck Maeghdeken met een lang doorſchijnend kleet, ſonder gordel, houdende in de twee vingers van de hand een klaver van drie blaeders, lichtende met d’ander hand haer kleed op, ſchijnende als ofſe op de tippen van de toonen gingh. De Hope wort Iongh gemaelt, om datſe begint als de kinderkens, want alſoo men de Hope van haer heeft, datſe goed ſullen worden, alſoo oock in ’t geene de Menſche hoopt, ſoo kan hy ſich noch niet volkomelijck verblijden. Vrolijck wortſe vertoont, om dat al het gevolgh dat de Mensche hoopt hem vrolijckheyt aenbrenght. Oock vertoont het langh en doorschijnend kleet, dat alle Hope langh is, en men ſiet ſijn begeerte of verlangen door ’t kleed heen. Met een kleed ſonder gordel wortſe vertoont, om dat de Hope de waerheydt niet bind noch grijpt, maer vat alleene dat geene, wat hem hier en daer uyt de locht mocht aen waeyen. Het trifolium of klaver drie-blad met dryen, is het eerſte dat van alle geſayde kruyden voortkomt; En dit is ’t, dat genaemt wort, het groen van de Hope. Zy gaet op de tippen van de voeten, om dat de Hope niet vast staet, en zy voegt ſich nimmermeer ten zy by geval, en altijt dunkt ons ’t geene, waer nae wy hopen, veel grooter, als ’t geene wy hebben en beſitten.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Solitudine

| ← No­bil­ta | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. So­li­tu­di­ne. Een­saem­heyt, p. 100-101 | Par­tia­li­ta. Een­sy­dig­heyt, Par­ty­schap → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Solitudine. Eenſaemheyt.
EEn Vrouwe in’t wit gekleet met een eenſaeme Muſch op den top van ’t hoofd, houdende een Haſe onder den rechter arm, en in de ſlincker een Boeck, ſtaende in een afgeſcheyden en eenſaeme plaetſe: en hierom ſeytmen dat de eenſaemheyt een wooninge is van luyden die op ’t land by de boeren woonen, en verre afgeſcheyden van den ommegangh van ’t volck, en van de gemeene en beſondere beſtieringen van ’t Vaederland, ſich oefnende in den Godsdienſt, of eenige deughdlijcke handelinge. Hierom ſeyt Petrarcha in ſijn cxxii klinckdicht:
Ick mijmer ſteets in ’t woest alleen, En meet het veld met traege ſchreen.
De witte verwe van ’t kleed, bediet de aendacht die die geene heeft, die in eenſaemheyt leeft, ’t welck is om ſich reyn en ſuyver te houden van alle ſlagh van beſmettinge, die de ziele konnen beſoedelen, ’t zy door dingen die haer ſchoon voor d’oogen ſtaen, of door de Werltſche Liefde, die haer verduyſteren. Waer over Petrarcha wijder ſingt,
’k Heb ſteets nae d’Eenſaemheyt gejaeght, En ſulx ſtrand, veld en boſch geklaeght: Dat ick wou vlieden ’t loos geſpuys, }Oock die verlaeten ’s Hemels huys.
De Muſch gelijck geſeyt is uyter natuere een eenſaeme Vogel, gelijck de xc Pſalm ſeyt: Ick ben geworden als een eenſaeme Muſch onder ’t dack. Onder den rechter arm hout zy een Haeſe, want de Ægyptenaers willende, gelijck Pierius verhaelt, een eenſaem Man afbeelden, ſoo maelden zy een Haſe in ſijn hol, om dat dat Dier veeltijts alleene is, en men vinter ſelden twee in een ſelfde hol, en alſſe noch al by een ander zijn, ſoo ſtaenſe noch een ſtuck weeghs van malkanderen. Het Boeck vertoont, dat het ooghwit van een eenſaem Man moet weſen de liefde van de wijsheyd en van de leeringe, anderſins is d’Eenſaemheyt een ſake die laſterens waerdigh is. Hierom ſeyt Ariſtoteles in ’t i boeck van ſijne Staetbeſtieringe, dat een eenſaem Man, of een Engel of een Beeſt is. Verſtaende door den Engel de ſatheyt van de Werreltſche dingen, om ſich te keeren totte ſpieglingen, ſich verheugende over de Engelen, Menſchen, Planten, jae in alle dingen ſijnen Heere en Schepper lovende. Door het beeſt, van d’ander ſyde, verſtont hy die geene die in eenſaemheyt leefde, als een luyert en vuyl Menſch. Want het eenſaeme leven, waer by geen opmercken en leeringe is, is vol ontrouwigheyt en vreeſe, [ 101 ]gelijck Cicero ſeyt. En voor die geene, die geen Godsdienst heeft, is ’t laſterlijck en ſchandigh.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Sollecitudine (2)

| ← Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­nis­se | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge, p. 36 | Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Sollecitudine. Bekommeringe.
EEn jonge dochter met vleugels aen de ſchouders en voeten, hebbende de armen en beenen bloot, hebbende een roode dwersſluyer, met een geſpannen booge in de ſlincker hand, treckende mette rechter een pijle uyt den koocker, en voor haere voeten ſal een Haene ſtaen. De vleugels aen de ſchouderen en voeten, bedieden de ſnelligheyt en de Bekommerniſſe, en daerom ſeyt men, hy heeft de vleugels aengepaſt, wanneer yemant Bekommert is over ſijne wercken, daerom ſinght Virgilius als Cacus de dief vervolght was van Hercules,
De vreeſe past hem wiecken aen, Dat hy vlucht in een holle baen.
De naeckte armen en beenen, bedieden de ſnelligheyt en vaerdigheyt: en de roode verwe komt door de gelijckeniſſe van ’t vier, ’t welck Bekommerniſſe bediet, door reden die alreede geſeyt is. De geſpannen booge en de vaerdige pijlen om te ſchieten, zijn de geſtadige opmerckingen van ’t gemoed, diewelcke de gedachten tot het werck, als nae haer eynde ſtieren. Een Haene worter by gedaen, weſende een bekommert dier, ’t welck op ſijn bepaelde uyren, wacker wort om te kraeyen, en daerom laet de Bekommerniſſe hem niet toe, dat hy ſijnen ſlaep magh vol uyt ſlaepen, gelijck Homerus ſeght.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Speranza (4)

| ← Spe­ran­za. Ho­pe, van d’Oude af­ge­maelt | ‘Spe­ran­za. Ho­pe’ door Ce­sa­re Ri­pa | Spe­ran­za. Ho­pe → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 205-206. Publiek domein.
Speranza. Hope.
IN de Medaglien van Claudius is een Vrouwe gemaelt in ’t groen gekleet, met een Lely in de hand, om dat die bloeme de Hope vertoont, diewelcke een verwachtinge is van ’t goed, gelijck in ’t tegendeel de vreeſe een ontroeringe is van ’t gemoed in de verwachtinge van ’t quaed. Waer over als wy de bloemen ſien, ſoo plachten wy nae de vrucht te hopen, diewelcke ons in korte dagen door den loop van de Natuyre wordt gegeven, om onſe Hope niet te bedriegen, en alhoewel alle bloemen in ons de Hope verwecken, niet te min, ſoo brenght de Lely als een bloeme die aengenaemſt is boven alle andere, de meeſte Hope aen, gelijck Pierius ſeyt. [ 206 ] In ’t groen is zy gekleet, nae de gelijckniſſe van de kruyden, diewelcke Hope geven van een goede inkomſt of ooghſt.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Sollecitudine (4)

| ← Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. Sol­le­ci­tu­di­ne. Be­kom­mer­in­ge, p. 36-37 | De­ri­sio­ne. Be­lach­in­ge, Be­spot­tin­ge → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Sollecitudine. Bekommeringe.
EEn vrouwe met een uyrwerck in de hand. Het uyrwerck wort voor den tijd geſtelt, diewelcke ſoo ſnel is, dat men eygentlijck haer gangh een vlucht magh noemen, en vermaent ons allen, dat wy in onſe handelinge ſullen veerdigh zijn en bekommert, [ 37 ]ten eynde wy door ’t vertraegen, van haer niet onderdruckt, en gevangen worden in de liſtige laegen, die ons altijd worden geleyt.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Speranza (1)

| ← Su­bli­mi­ta del­la Glo­ria. Hoog­heyt van Eere | ‘Spe­ran­za. Ho­pe’ door Ce­sa­re Ri­pa | Spe­ran­za. Ho­pe → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 205. Publiek domein.
Speranza. Hope.
EEn Maeghdeken in ’t groen gekleet, met een bloemekrans, houdende een Cupido in den arm, dien zy haer eygen borſten te ſuygen geeft. De bloemekrans om reeden, die in de Medaglie van Claudius van de Lely is geſeyt, bediet de Hope, om dat wy de bloemen ſiende geopent, de aenſtaende vrucht verwachten. De Cupido die de borſten ſuyght, is een teycken waer door vertoont wert, dat de Hope een waerachtigh voedſel van de Liefde is, en waer de Hope ontbreeckt daer verdwijnt de Liefde in aller haeſt, want om dat zy is een ontſtellende quellinge van ’t verlangen, om de beminde ſaecke te genieten, ſoo iſſer geen twijfel aen, of zy kan niet ſonder de liefde, noch de liefde kan ſonder de Hope beſtandigh zijn. En gelijck men nimmermeer nae ’t quaed ſal verlangen dat een Menſch heeft, ſoo hoopt hy altijt nae ’t goede, te weten van een Man, die wel nae de Natuyre en nae de reeden leeft: En gelijck het goede lichtlijck is te kennen, ſo beweegt het oock den Menſch lichtlijck om ’t ſelve te beminnen, te hopen, te beſitten en ſich daer in te verblijden. Waer over Auguſtinus over den 104 Pſalm ſeyt, dat de Liefde ſonder de Hope niet kan komen tot het wit van haere begeerte.
# Merck toch hoe sterck

Merck toch hoe sterck is een van de bekendste Nederlandse geuzenliederen. Het is bekend geworden door de Nederlandtsche Gedenck-clanck uit 1626 van Adriaen Valerius. Het 'Merck toch hoe sterck' is niet gecomponeerd door Valerius. Deze ontdekking is recent gedaan door de Bergenaar Ben Goossens.
Dit lied, ook wel Het Beleg van Berg-op-Zoom genoemd, is het overwinningslied over het ontzetten, op 2 oktober 1622, van Don Louis de Velasco en zijn troepen na een drie maanden durend beleg.

## De tekst van het lied

Merck toch hoe sterck nu in 't werck sich al steld, Die 't allen tijd so ons vrijheit heeft bestreden. Sie hoe hij slaeft, graeft en draeft met geweld, Om ons goet en ons bloet en onse steden. Hoor de Spaensche trommels slaen! Hoor Maraens trompetten! Siet hoe komt hij trecken aen, Bergen te bezetten. Berg op Zoom hout u vroom, Stut de Spaensche scharen; Laat 's Lands boom end' sijn stroom Trouwlijck doen bewaren!
't Moedige, bloedige, woedige swaerd Blonck en het klonck, dat de vonken daeruijt vlogen. Beving en leving, opgeving der aerd, Wonder gedonder nu onder was dan boven; Door al 't mijnen en 't geschut, Dat men daeglijcx hoorde, Menig Spanjaert in sijn hut In sijn bloed versmoorde. Berg op Zoom hout sich vroom, 't Stut de Spaensche scharen; 't Heeft 's Lands boom end' sijn stroom Trouwlijck doen bewaren!
Die van Oranjen quam Spanjen aen boord, Om uijt het velt als een helt 't geweld te weeren; Maer also dra Spinola 't heeft gehoord, Trekt hij flux heen op de been met al sijn heeren. Cordua kruijd spoedig voort, Sach daer niets te winnen, Don Velasco liep gestoord: 't Vlas was niet te spinnen Berg op Zoom hout sich vroom, 't Stut de Spaensche scharen; 't Heeft 's Lands boom end' sijn stroom Trouwlijck doen bewaren!

## Externe links

* beperkte aanvullende informatie VUB codex
# P/Jan Wils' Olympisch Stadion/3

* (Foto Weenink en Snel).
# Paarde- en wormbezwering

Uit het einde van de 9e eeuw zijn twee bezweringsformules bewaard gebleven.

## 1

| Visc flot aftar themo uuatare. | Een vis dreef over het water, |
| uerbrustun. sina uetherun. | vermorzeld zijn vinnen. |
| tho gihelida. ina. use druhtin. | Toen genas hem onze Heer. |
| the seluo druhtin. thie thena uisc gihelda. | Dezelfde Heer, die deze vis genas, |
| thie gihele. that hers theru. spurihelti. AMEN | Moge die genezen het paard van deze lamheid. AMEN |

## 2

| Contra vermes | Tegen wormen |
| Gang ut nesso mid nigun nessiklinon, | Ga eruit, worm. Met negen wormpjes. |
| ut fana themo marge. | uit het merg. |
| an that ben; fan themo bene | in het been; uit het been |
| an that flesc, ut fan themo flesgke | in het vlees, uit het vlees |
| an thia hud; ut fan theru hud | in de huid; uit de huid |
| an thesa strala. drohtin uuerthe so | uit deze straal. God, zo zal het zijn |