OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Stadsarchief 's-Hertogenbosch/Rechterlijke archieven 's-Hertogenbosch/Register 1250/fol. 342v
## Transcriptie

als dat die voirs.[eit] Goessen die twee vlogels der tafelen dienende opten hoghen autaer der kercken van sunt Jans bynnen deser stad van hoeren werck der scilderyen oft portatueren aengaende, wael ende lofbaerlyc opbereyden ende gereet maken zall, tussen dit ende Bamiss naestcomende tot hangens toe, sonder arge[nde]list, met zulken vorwerden oft hy Goessen voirss.[eit] dair nyet en dede, dat hy dan schuldich zall wezen den voirss.[eit] Melis gelovend den hoocht van Bamis voirs.[eit] te betalen propter witten scout die somme van vyftich Rynsch gulden tstuck tot 20 st. ende oick sonder droch oft argelist

## Vertaling

En ook dat de genoemde Goessen de twee vleugels van het altaarstuk in gebruik op het hoogaltaar van de Sint-Janskerk in deze stad hun schilderwerk en portraiture aangaande goed en deugdelijk zal voltooien tot en met het ophangen, tussen nu en aanstaande Bamis, zonder kwade opzet, met als voorwaarde dat wanneer de genoemde Goessen hier niet aan voldoet, hij aan genoemde Melis beloofd heeft op uiterlijk de genoemde Bamis [...] een bedrag van 50 Rijnsgulden en 20 stuiver zal betalen, eveneens zonder bedrog of kwade opzet.

## Noten

* ↑ Goessen van Aken (ca. 1440-1495/1499), schilder te 's-Hertogenbosch (zie het artikel Goessen van Aken op Wikipedia).
* ↑ De Sint-Janskathedraal te 's-Hertogenbosch (zie het artikel Sint-Janskathedraal op Wikipedia).
* ↑ Bamis, feestdag van Sint-Bavo op 1 oktober.

## Overige vindplaatsen

* Dijck, G.C.M. van (2001) Op zoek naar Jheronimus van Aken alias Bosch. De feiten. Familie, vrienden en opdrachtgevers, Zaltbommel: Europese Bibliotheek, ISBN 90-288-2687-4, pp. 170-171.
# Van zon en zomer/Geboorte

| ← De Hei | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Geboorte | Avond → |
[ 10 ]
GEBOORTE
Over de wereld fluisterden Donkere schimmen, Zij luisterden Aan de kimmen.
Over de wereld draaiden De winden te duizel, Een gele schat zwaaide Te gruizel.
Over de wereld holde Een zwarte veeg, Achteraan bolde Het zonnedeeg.
Een tinteling daalde Op aarde En verhaalde: — De hemel baarde!
Uit haar grooten schoot Klommen de zonnereuzen, Zij landden als 'n vloot Van watergeuzen.
Hen minde en loofde De moederblik, — Op hun blonde hoofden Klom de leeuwerik.
Toen traden zij de wallen Van Holland in Met het schallen Van 't zomerbegin.
# Van zon en zomer/In de avondzon

| ← De Verovering der gouden Vloot | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema In de Avondzon | Midzomermorgen → |
[ 34 ]
IN DE AVONDZON
Als 'n groote rozenstruik Vlamde de zonnepruik! — Ik lag in de schelven, En dacht aan niets.
Als 'n rijpe bloementros Bloeide de zonneblos! — Ik dacht aan mij zelven, En nog aan iets.
Als 'n woedende klaproos Leek de avond, zoo boos! — Ik dacht aan een ander, Te lange lest.
Als 'n rhododendron Stierf de avondzon! — Denken we aan elkander, Dat is het best!
# Van zon en zomer/Melancholische monoloog

| ← Zomer | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Melancholische Monoloog | De Krekels en de Wandelaar → |
[ 20 ]
MELANCHOLISCHE MONOLOOG
't Is triestig in den leegen morgen, Ik heb het, geloof ik, verbruid, Alleen de Zon is zonder zorgen — Lacht goedig de wereld wat uit.
Ai jij daar! rijke mooie moeder! Die je nooit aan 'n sterveling stoort, Ik ben hier maar een arme loeder En moet door de wereld nog voort!
't Is maklijk om zoo'n Aard te maken, Je bent er licht binnen gerold, — De vraag is hoe ze verder raken, Hoe 'n drommel de wereld doortolt!
Zie jij den boel beneê maar draaien, De kiekens maar al in de weer! — Niewaar? jij denkt: — laat ze maar waaien, 't Komt toch altijd op 't zelfde neer!
't Is triestig in den leegen morgen — —
Jij daarboven! lach ze maar uit! Met al er jammerlijke zorgen Gaat de wereld toch langzaam vooruit!
# Van zon en zomer/Mei

| Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Mei | Voorjaarsmiddag → |
[ 5 ]
MEI
Verliefde Mei, Verliefde wei. Verliefde feestgenooten! Mijn groene spruit, Gebloemde bruid, Mijn gladde jonge loten! Gegroet, volk van den zomertijd! Uw troebadoer. Uw feesttamboer Mint nooit een andre meid!
Mijn madelief, Mijn hartedief. Prinsesje van de weien! Mijn boterblom, Mijn mellekkom. Mijn roode arebeien! Gegroet, volk van den zonneschijn! Uw troebadoer Komt op den vloer. Een liedje aan de lijn
Een bloesemboom, Geschepte room, In 't groen een rosé zwijntje! Een witte geit.
Een boerenmeid, In 't vat een zomerwijntje! Gegroet, volk van den zonnenoen! Uw troebadoer Ligt op de loer Naar de eersten zomerzoen!
De zon versiert, De zon bestiert Die kostlijke vrijage! Wat doet ze daar? Wat maakt ze klaar? Zij stapelt de foerage! Gegroet, moeder van alle bloesem! Uw troebadoer O bestemoer Kust heel bescheide' uw boezem!
Een groene kuif, Een eierstruif Van paardebloeme' en grassen! Een schuimpastei Van melk en ei En wolke' en waterplassen! Gegroet! het vette maal vangt aan! Uw troebadoer Uw drinkebroer, Uw muzikant zit aan!
# Van zon en zomer/Midzomermorgen

| ← In de Avondzon | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Midzomermorgen | De Molen → |
[ 35 ]
MIDZOMERMORGEN
Het raam is opgeschoven. Ik zit stil voor mija ontbijt. Buiten staan de eerste schooven En ginder bloeit de boekweit.
't Is anders drukker 's morgens, Nu is het tuintje heel stil - Het lijkt of 't iets verborgens, Iets bijzonders zeggen wil.
Kijk, bij de rozenstokken Ligt 't bloeisel al op den grond, Tusschen de zonnevlokken Van den blonden morgenstond.
Ik hoor het windje loopen Door den donkren noteboom, - De dag de dag staat open! - Ik geloof dat ik nog droom.
Ik wilde wel iets grijpen, Maar ik ik weet niet wat - en Ik kan maar niet begrijpen Hoe ik zoo gelukkig ben !
# Van zon en zomer/Mijn hart!

| ← De Krekels en de Wandelaar | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Mijn Hart! | Zondagmorgen → |
[ 22 ]
MIJN HART
Slijt! slijt mijn hart! In de daavrende dagen, Neem den dronk dien ze dragen, Wie weet wat er morgen uit je stof wordt gebouwd! Proost! de smart en de vreugde! Wie zich beide niet heugde — Hem waar nimmer een teug uit dit leven betrouwd!
Lui! lui mijn hart! Lui in 't licht van den morgen, Lui den storm van je zorgen, Lui den oogst dien de dampende avond je laat! Lui den ernstigen, duren, Plechtigen plicht van de uren — Tot jij zelf eens rustig onze' angelus slaat!
Drijf! drijf mijn hart De vlugge spoel door 't leven! Zie: wij werken, wij weven De bloemen in 't kleed van het uur dat vervalt! Waak jij — werk, tot jij kil zijt, Tot eenmaal, als jij stil zijt, Ons doodshemd als goud van ons doodsbed afvalt!
Sla! sla mijn hart! Mijn tamboer! voor een makker, Houd een vriend van je wakker. Beluister niet zelf jouw verlangende lied! Het mooiste op de wereld Is een oog, dat bepereld Naar jouw liefde, jouw trouw, jouw vriendschap uitziet!
Zaai! zaai mijn hart! Zaai jouw bloed in de voren, Niets moois is ooit geboren Waar een mensch niet héél zijn heete hartebloed gaf! Geen oogstfeest zal er komen Waar wij zaaien met droomen — Zaai jouw bloed! — eens groeien de roze' om ons graf.
# Van zon en zomer/Klacht bij den dood van C.F.L.

| ← Zondagmorgen | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Klacht | Avondrust → |
[ 26 ]
KLACHT Bij den dood van C. F. L.
De Zomer stroomt van de glanzende loovers, En staat op als een bruid uit de zingende velden, Een zwerm van witte vlinders valt in de klaver, De morgendauw druipt van de struiken, Als van onze wangen de tranen — Want hij is gestorven!
Het koren ruischt, als de klagende branding, Die opstijgt uit ons hart tot de kusten onzer oogen. Boven ons dragen statig de wolken Een witte sarcophaag aan den hemel Van verre sneeuwwitte bergen — Daar is hij gestorven!
Onder ons slaat het vuur uit de wegen, Want onder de aarde ligt hij begraven, En zijn dapper hart brandde van liefde En lust om te vechten met het leven, En hij heeft eerlijk gevochten — En hij is gestorven!
Als de avond daalde van de bergen, Zag zijn hunkerend hoofd den gloed van het leven, Dat rijst op de weerld dat verging in zijn boezem, En zijn stem vroeg den sterren genezing — En stierf ver weg in de bergen — Toen is hij gestorven!
Maar onze strijd stuurt zijn echo's aan bergen en dalen! En roept hem weer, als het blaast tot den aanval. Als wij klimmen tot het licht op de bergen, Dan dreunt zijn gebeente van vreugde! En zijn ziel vecht met de voorsten — Maar hij is gestorven!
# Van zon en zomer/Kleinood

| ← Van Holland's Kleur | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Kleinood | De Verovering der gouden Vloot → |
[ 30 ]
KLEINOOD
Toen eens die groote schilder De wereld verven zou, Klom hij eerst in den hemel — Den hemel maakte hij blauw.
Drie droppels liet hij vallen Beneden op de aard, — Drie mooie kleine dingen Zijn daar altijd bewaard: —
De eerste viel in 't koren, Dat werd een korenbloem, Die bloeit in 't blauw naar boven, Dat is haar groote roem.
De tweede viel in 't heikruid, Dat werd een heikapel, Die vliegt altijd naar boven — Veel hooger wou ze wel.
De derde ging verloren, Men wist niet waar ze was, — Mijn liefste o mijn blijde meid! Ik vond jou in het gras!
Jouw hartje was de zonne, Die scheen den hemel uit, — Scheen uit jouw blauwe oogen, Mijn mooie kleine bruid!
Ik leid jou naar de heide, Dan door het korenland — — Leid jij mij naar den hemel. Leid jij mij bij de hand!
# Van zon en zomer/Resurrectio

| ← September blaas | Van zon en zomer (1918) door Adama van Scheltema Resurrectio | Afscheid → |
[ 55 ]
RESURRECTIO
Vouw in de bleeke avonden Uw matte stille handen Over al de warme wonden Van den dag - en zijn schande.
Over het leven gebogen En zijn eindeloosheden - Open uw schoone oogen, Twee teedere gebeden.
Rijs! rijs door de naakte nachten! Tot de onsterflijke rijen Van stralende starrenvrachten Over uw voorhoofd glijen!
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/De kunstnijverheid op de Brusselsche tentoonstelling

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), p. 103. Publiek domein.
[ 103 ]DE KUNSTNIJVERHEID OP DE BRUSSELSCHE TENTOONSTELLING.
’t Volgend uit de brusselsche kranten. „De minister van schoone kunsten heeft saamgesteld de jury voor de toelating en plaatsing van de kunstindustrieën (groep XXI). Zij zijn: ch. van der stappen, octave maus, paul du bois, h. van de velde, a crespin en v. bernier. De afdeeling van deze groep, die binnenkort zal worden saamgesteld, neemt in 3 zalen, grenzend aan ’t salon des Beaux-Arts; zij belooft te worden van groot belang. ’t Beheer der burgergebouwen vol-endt ’t maken der vitrines bestemd tot bevatten der kunstvoorwerpen. Meer dan 60 artisten hebben hun medewerking beloofd, onder die: f. khnopff, g. lemmen, t. van rysselberghe, a. w. finch, ch. van der stappen, p. du bois, r. wytsman, ch. samuel, j. barbier, p. hankar, g. combaz, ch. baes, c. montald, h. le roy, g. morren, h. meunier, f. toussaint, v. mignot, m. romberg, l. dardenne, privat-livemont, h. ottevaere, a. heins, a. lynen, a. crespin, ch. doudelet, g. devreese, g. lanneau, o. coppens, j. herbays, f. nys, ph. hauman, a. laureys, a de mol, th. et g. fumière, l. van strydonck, f. coosemans, e. lyon-claesen, j. schavye, schildknecht, desamblanc, p. claessens, de contini, evaldre, l. sacré, f. villers, enz. Zoo — wettig vereenzelvend de kunstnijverheid met de eigenlijk — of oneigenlijk — gezegde kunstwerken, gevend den eersten en laatsten dezelfde rechten (kostlooze plaats en verzending), de regeering van België heeft genomen een gelukkig initiatief. De moeite door ’t comité gedaan, tot voorgoed beslissen dezer belangrijke kwestie, zal worden gewaardeerd vooral door frankrijk en engeland, bij die de administratieve sleur heeft doen mislukken de onderhandelingen tot ditzelfde doel. De Fransche regeering heeft — door eene zonderlinge afdwaling — niet willen ontvangen in de afdeeling „schoone kunst” de kunstvoorwerpen van nijverheid en sier. Gevolg: de artisten, die vertegenwoordigen dezen belangrijken tak, hebben hun meewerking tot de tentoonstelling geweigerd — liever zich terugtrekkend dan gerangschikt wordend onder handelaars en fabrikanten. De Engelsche werkers dezelfde beslissing. Alleen belgië heeft begrepen dat de kunst — bekleedend een ding van behoefte — niks van zijn waardigheid verliest, dat een affiche of een boekband kunnen bezitten ’n kunstwaarde, gelijk, zoo niet boven — dat of dat landschap — dat of dat stil leven, (nature morte), dat of dat genrestuk, hoogmoedig gevat in goud. ’t [s ’n stap in de kunstgroei van onzen tijd — en ’t besluit genomen is geheel tot de eer van belgië.” .................. Ja, ’t is ’n stap. Maar geen in werk. Alleen in erkenning van ’t werk. ’n Stap — maar de weg is lang — gelukkig! Nog veel misvat — ’t is bloot — ook in dit stuk, met al dat „kunst,” „artist,” vooral ’t is bloot in „kunst, ’n ding bekleedend.” Dan — nogmaals ’t gezegd — geen anhang van ’n ding is kunst. Gelijk ons ziel — geest geen anhang an ons zelf!
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/De Heer H. W. Mol

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), p. 104. Publiek domein.
[ 104 ]— De Heer h. w. mol te arnhem is benoemd tot leeraar aan de Ambachtsschool aldaar.
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/Behalve de in de nieuwsbladen gemelde eerbewijzen

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), p. 104. Publiek domein.
[ 104 ]— Behalve de in de nieuwsbladen gemelde eerbewijzen is aan dr. cuypers nog aangeboden het eere-lidmaatschap van de Maatschappĳ van Bouwmeesters te antwerpen en van het Gilde van St. Thomas en Lucas te gent.
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/Dienstaanbiedingen en vacante betrekkingen

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), p. 104. Publiek domein.
| Opz. | Teeken., | leeft. | 21 | jaren, | verlangd | salaris | f | 65 | p. | maand |
| „ | „ | „ | 25 | „ | „ | „ | „ | 85 à 90 | „ | „ |
| „ | „ | „ | 23 | „ | „ | „ | „ | 60 | „ | „ |
| „ | „ | „ | 30 | „ | „ | „ | „ | 60 à 80 | „ | „ |
| „ | „ | „ | 29 | „ | „ | „ | „ | 60 à 80 | „ | „ |
| „ | „ | „ | 23 | „ | „ | „ | „ | 80 à 90 | „ | „ |
| Opz. of Uitv. | Opz. of Uitv. | „ | 43 | „ | „ | „ | „ | 60 à 70 | „ | „ |
| „ | „ Tekenaar | „ | 28 | „ | „ | „ | „ | 80 à 90 | „ | „ |
| „ | „„ | „ | 32 | „ | „ | „ | „ | 90 | „ | „ |
| Teekenaar | Teekenaar | „ | 22 | „ | „ | „ | „ | 50 | „ | „ |

## Overige vindplaatsen

* Anoniem (5 juni 1897) ‘Dienstaanbiedingen en vacante betrekkingen’, Architectura, jrg. 5, nr. 23, p. 112.
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/Mededeelingen betreffende het Genootschap

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), [p. 101]. Publiek domein.
[ 101 ]MEDEDEELINGEN BETREFFENDE HET GENOOTSCHAP
1. Op een der gewone vergaderingen werd besloten aan dr. cuypers op den 70sten gedenkdag zijner geboorte een passend huldeblijk te brengen, en gekozen eene commissie bestaande uit Mej. cato e. gruntke, de Heeren johs. b. lambeek jr., k. p. c. de bazel, j. van der sluijs veer en w. kromhout czn. Deze commissie vereenigde zich met het bestuur en in een der vergaderingen werd, onder meer voorstellen, besloten een feestnummer uit te geven, en de uitvoering daarvan aan de redactie van a. et a. opgedragen. Vooraf was reeds door het bestuur aan de leden een circulaire toegezonden waarin hen verzocht werd voor het huldeblijk aan dr. cuypers bij te dragen, terwijl in voornoemde gewone vergadering tevens besloten was voor dit doel eene bijdrage uit de genootschapskas te doen. Den 17en mei jl. werd den meester, eerelid van a. et a. in de groote Hal van ’s Rijks-Museum, door voornoemde gecombineerde commissie, namens het genootschap een feestnummer van architectura aangeboden. Dit exemplaar in perkamenten omslag met gouden titel bedrukt, bevatte 2½ vel druks, benevens een achttal platen naar eenige der beste werken en teekeningen van den meester. Tekst en platen op Japansch papier. De leden en zij die medewerkten aan het totstandkomen van dit feestnummer, ontvingen een exemplaar in blauw omslag door de firma m. j. p. van santen alhier, die het topografisch gedeelte verzorgde, op Hollandsch papier van van gelder gedrukt. h. kleinmann & co. te haarlem leverde de platen. Eene naamlijst der bijdragende leden was gevoegd bij het feestnummer dat dr. cuypers werd aangeboden, eene gelijke lijst ligt in het Genootschapslokaal op de leestafel om daarna in het archief te worden gedeponeerd. Blĳkens de annonce in het feestnummer zĳn nog eenige exemplaren daarvan te bekomen bĳ den uitgever of bĳ den 1en Secretaris, na toezending van één gulde}}n.
2. In het genootschapslokaal zijn geëxposeerd de zes antwoorden op de 3e schetsprijsvraag 1897: „Omslag om de leescirkelportefeuille voor a. et a.”
3. Idem de drie antwoorden op de 4e schetsprijsvraag: „Ontwerp voor een verandah.”
4. Idem de antwoorden op eene door de vereeniging bouwkunst en nijverheid uitgeschreven prijsvraag: „Ontwerp voor eene bad- en zweminrichting.” Deze antwoorden blijven van af zaterdag 22 tot maandag 24 mei tentoongesteld.
5. De antwoorden op de 12 schetsprijsvragen van 1896 kunnen door de inzenders worden afgehaald aan het genootschapslokaal op donderdag 27 mei a.s. van 2—6 ure ’s namiddags. De 1e Secretaris zal zich met de afgifte belasten.
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/Boeken

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), p. 103. Publiek domein.
[ 103 ]BOEKEN.
1. Het bouwkundig tijdschrift deel XV bevat een artikel over „Brons-industrie te parijs,” toegelicht met eenige cliché’s, van l. f. edema van der tuuk. Van c. t. j. louis rieber een stukje getiteld: „Een zeldzaam gezicht op de Nieuwe kerk te amsterdam, met eene plaat van het kooraanzicht dier kerk.
2. Te freiburg in breisgau is verschenen en door elken boekhandelaar te bekomen, eene monographie van „Unser lieber Frauen münster zu freiburg in breisgau” in 68 lichtdrukplaten groot 35 × 49 cM., uitgegeven door de „Freiburger Münster bauverein.”
3. Bij denzelfden uitgever verscheen: „Geschichte der Christlichen Kunst von frans xavier kraus.”
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/Technische Vakvereeniging (2)

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), p. 104. Publiek domein.
[ 104 ]
| TECHNISCHE VAKVEREENIGING. | afd. utrecht. ver­ga­de­ring op 14 mei 1897. |
Bij de opening dezer vergadering deelde de voorzitter mede, dat twee leden der rotterdamsche en één der amsterdamsche afdeeling naar utrecht zijn overgekomen. De voorzitter heette deze heeren welkom en spoorde hen aan om hunne krachten voortaan aan de utrechtsche afdeeling te wijden, teneinde door gezamenlijke krachtsinspanning datgene te verkrijgen, wat eene vereeniging als deze moet geven, zal ze aan haar doel beantwoorden. Aan de orde van behandeling is nu het concept huishoudelijk reglement, door ’t bestuur ineengezet, ’t welk den leden werd voorgelezen. Na verschillende meeningen daarover gehoord te hebben, besloot de vergadering dit concept-reglement niet meer artikelsgewijze te behandelen in eene ledenvergadering maar het zoo ter inzage aan ’t Hoofdbestuur toe te zenden. Niets meer aan de orde zijnde, wordt de vragenbus geopend, welke één vraag bevat en wel: „Is houtcement dakbedekking aan te bevelen en welk fabrikaat is dan te prefereeren?’ De beantwoording dezer vraag wordt tegen de volgende vergadering door den Heer adr. koopman op zich genomen, waarna de voorzitter na de gewone rondvraag deze vergadering sloot.
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/Technische Vakvereeniging (1)

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 21 (zaterdag 22 mei 1897), p. 104. Publiek domein.
[ 104 ]
| TECHNISCHE VAKVEREENIGING. | afdeeling „rotterdam.” |
Op de ledenvergadering van 10 mei der Afd. Rotterdam der T. V. werd door den heer j. c. h. van duijl, chef-machinist der Centrale Guanofabrieken te kralingsche veer, tentoongesteld een door hem uitgevonden moersleutel, in den handel gebracht onder den naam van „Hollandsche sleutel.” Een hoogst curieuse collectie van een dertigtal modellen van z.g. Engelsche sleutels door spreker bijeengebracht toonde duidelijk aan hoezeer reeds lang van alle kanten gezocht is, om te voldoen aan de behoefte aan een moersleutel waarmede men op doelmatige wijze een reeks moeren van zeer uiteenloopende afmetingen kan aanzetten, en zonder gevaar van breken of ontzetten de gevorderde krachtsinspanning kan toepassen. De nieuwe sleutel gelijkt in hoofdvorm op een bekend model van Engelsche sleutel. Het eene gedeelte vormt de vaste bek met den steel. Het andere gedeelte vormt de losse of verstelbare bek die met een staart schuift in den uitgeholden steel, en aldaar door middel van een opgesloten stelmoer op zijn plaats wordt gehouden. En nu bestaat de uitvinding daarin: dat aan de rugzijde der vaste bek, dus één stuk met den steel, is aangebracht een verlengstuk vormende een onwrikbare geleiding voor de losse bek, zoodat zelfs wanneer deze geheel is uitgeschoven, de bek toch nog een krachtigen steun vindt tegen het achterover of zijdelings verbuigen. Op verrassend eenvoudige wijze is aldus eene verbetering verkregen die dezen sleutel ver boven andere verheft. Het bewijs hiervoor is overtuigend gebleken uit de vergelijkende proeven genomen op de laatstgehouden rijwielententoonstelling te Amsterdam; met dezen sleutel tegenover verschillende Engelsche sleutels van erkend goed fabrikaat, en van grooter gewicht en meerdere capaciteit waarbij deze Engelsche sleutels zich allen begaven en de Hollandsche sleutel niet de minste afwijking vertoonde. Het geopperde bezwaar als zoude de vooruitstekende rugsteun lastig zijn om een moeielijk bereikbare moer beet te pakken, toonde spreker met een model aan dat dit niet een speciaal gevolg is van de rugsteun, maar eenvoudig een bezwaar dat alle verstelbare sleutels met elkaar gemeen hebben ten gevolge van de eigenaardige constructie. Voor bijzondere gevallen zal men steeds een bijzonder gevormd stuk gereedschap moeten gebruiken. Spreker vond een zeer geanimeerd gehoor. De vergadering toonde zich zeer ingenomen met deze uitvinding, en vele bevoegde deskundigen spraken eenstemmig een gunstig oordeel uit over de „Hollandsche sleutel.”
# Architectura/Jaargang 5/Nummer 28/Het vakblad de Timmerman

* Afkomstig uit Architectura, jrg. 5, nr. 28 (zaterdag 10 juli 1897), p. 134. Publiek domein.
[ 134 ]— Het vakblad „de Timmerman” Orgaan van den algemeenen Nederlandschen Timmerliedenbond, is met het eerste nummer van den 8sten jaargang in vergroot formaat verschenen. Vele vakbladen worden den laatsten tijd vergroot en uitgebreid, een bewijs dus dat de arbeidersorganisaties steeds in kracht vooruitgaan.