OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34389/Avondblad/Congres voor documentatie

* Afkomstig uit het Algemeen Handelsblad, maandag 7 november 1932, Avondblad, derde blad, p. 9. Publiek domein.
CONGRES VOOR DOCUMENTATIE.
Het te Frankfort gehouden congres van het „Institut International de Documentation” werd bijgewoond door deelnemers uit vele landen, w. o. 11 uit Nederland en een vertegenwoordiger van den Volkenbond, den heer D. Secrétan. Het presidium werd waargenomen door mr. Alingh Prins, voorzitter van den Octrooi-raad. In zijn openingsrede in de raadszaal der stad noemde de voorzitter als het voornaamste doel van het I. I. D.: 1. De analyse en beschrijving van het document, benevens normaliseering der gegevens (universeele classificatie); 2. Normalisatie van den vorm van het document, en 3. Juiste verspreiding der documenten van de belanghebbenden. Ook de mede-oprichter van het I. I. D., de Belgische senator La Fontaine, gaf een exposé van het werk van het I. I. D. Vele referaten, zoowel met betrekking tot de bibliographie als tot de „Bedrijfsdocumentatie” werden gehouden. Men besloot over te gaan tot de reorganisatie en verbetering van den maandelijkschen periodiek „Documentatio Universales”, waarin naast artikelen en verslagen, de officieele aanvullingen op den decimalen-code geplaatst zullen worden. Tevens werden commissies voor „Terminologie van de documentatie” en voor het „Recht van reproductie van documenten” ingesteld.
# Algemeen Handelsblad/Jaargang 104/Nummer 34025/Avondblad/Nieuwe uitgaven

* Afkomstig uit het Algemeen Handelsblad, vrijdag 6 november 1931, Avondblad, vijfde blad, p. 18. Publiek domein in de EU.
NIEUWE UITGAVEN.
                Over onszelf (about ourselves) door prof. dr. H. A. Oversteet, vertaald door H. J. Smeding. (Wereldbibliotheek.)
Men zou dit werk kunnen noemen: psychologie in een notedop. Inderdaad doet het door zijn wijze van behandelen iets denken aan de „wereldgeschiedenis in een notedop.” De stof, lessen in zelfkennis en menschenkennis is luchtig eenvoudig en hoogst huiselijk behandeld en op welwillend humoristische wijze laat de schrijver zijn lezers een blik in hun binnenste slaan, door hun een spiegel voor te houden, waarin ze de uitingen van dat binnenste, hun gedragingen en ook hun fouten zien. Voor schokkende dingen uit het gebied der dieptepsychologie behoeft geen lezer bevreesd te zijn, het blijft alles aan de oppervlakte, maar het dwingt toch tot nadenken. De stóf blijft ver van de afgronden en de schrijver blijft met beide beenen op den grond. Iets kwaads kan uit het lezen van het boek niet voortkomen of het mocht dan zijn, dat een of andere lezer mocht meenen, nu voorgoed de geheele psychologie onder de knie te hebben. Als we tenslotte nog meedeelen, dat de denkbeelden van Overstreet stevig rusten op de basis der Individualpsychologie — Adler heeft een paar jaar geleden in Amerika reeksen lezingen gehouden over zijn stelsel — dan meenen we het boek recht te doen, door het ter lezing aan te bevelen aan hen, die vreemd staan tegenover deze materie. Ingewijden zullen er geen nieuws in vinden. De vertaling schijnt ons, voor zoover dat te beoordeelen is, zonder het origineel er bij te hebben, goed.
# Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34094/Avondblad/Theo van Doesburg

THEO VAN DOESBURG.
De tentoonstelling van de „Salon de l’Association artistique” te Parijs, die heden geopend werd, bevat een omvangrijke groep werken van den overleden Nederlandschen schilder Theo van Doesburg.
# Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34301/Avondblad/Voor het nieuwe museum te Roermond

VOOR HET NIEUWE MUSEUM TE ROERMOND.
Voor het Dr. Cuypers-Luytenmuseum te Roermond, dat deze maand zal worden geopend, werden twee historische vaandels ontvangen: dat van de oude handboogschutterij „Willem Tell” uit 1849 en dat van de vroeger zeer bekende sociëteit „De Flarussen”.
# Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34389/Avondblad/Groenland

* Afkomstig uit het Algemeen Handelsblad, maandag 7 november 1932, Avondblad, derde blad, p. 9. Publiek domein.
GROENLAND.
De Oost-Groenland-expeditie, onder leiding van Knud Rasmussen, is 5 November te Kopenhagen teruggekeerd. Rasmussen verklaarde o.a., dat wetenschappelijke onderzoekingen de juistheid hebben aangetoond van de theorie van prof. Wegener, die beweert, dat Groenland zich jaarlijks 20 meter naar het Westen beweegt. De 600 km lange kunstlijn bij Angmagssalik is vanuit een vliegtuig gephotografeerd, zoodat thans nauwkeurige zeekaarten kunnen worden gemaakt.
# De Controleur/Nummer 1304/Een verfijnde verrassing in loopgravenstijl

* Kritische Contrôle.
* Een verfijnde verrassing in loopgravenstijl.
* In „Hofstad”, artistiek weekblad, no 26 komt ’n artikeltje voor getiteld „Aanteekeningen”. ’t Is onderteekend met de letter Z en het gaat over een woord: „Fijn”. Wat is fijn? niet het artikel. ’t Ding rammelt als een kinderrammelaar. ’t Is geen fijne zet ook. De schrijver (Zelling) komt, ondersteund, door Octave Mirbeau, — bloedarmoede? slechte spijsvertering? – ons vertellen waarom er nu eigenlijk oorlog is.
* Als ik dat vooruit geweten had, zou ik mijne „Meditaties aan de grenzen,” in „de Avondpost”, niet geschreven hebben. Er is oorlog om ... fijn ... fijn ... Wacht even. ’k Zou iets belangrijks vergeten. Laten wij eerste den schrijver laten uitleggen wat „fijnheid in kultuur en kunst” eigenlijk is. „wat fijn is is schoon, wijl de fijnheid verband houdt met de alleruiterste oppervlakte der dingen.” Iets verder zegt de schrijver: vergeestelijken en verfijnen is één.
* Dit laatste weerspreekt vierkant het eerste daar vergeestelijken ’n werking is aan de tegenover gestelde zijde van de „uiterste oppervlakte.” Maar nu komt het dames en heeren! „In (meen ik) de Figaro O. Mirbeau een nieuwen stijl gesignaleerd, welke geboren is in de brieven uit de loopgraven ... enz ... Zoo zou dus hier de schok van den oorlog noodig zijn geweest om een uiterste verfijning neer te slaan en aldus te behoeden voor verstarring, opdat in al inniger nieuwe cultuur-verfijningen de levenskracht van het volk zich steeds vollediger uite? (de cursiveering is van mij.) Tijd van verrassingen deze tijd, tijd van wedergeboorte rond onze grenzen (waar het stinkt van rottende lijnen! v. D.) enz.
* Haha!
* Weet ge het nu? Weet ge nu waarvoor die stapels lijken dienen? Weet ge nu waarom alle raven der aarde in het begin van de twintigste eeuw, in 1914–15, zich ’n indigestie gevreten hebben? Weet ge nu waarom het brood zoo duur is? Waarom mannen zoo zeldzaam zijn?
* A propos! Wat zullen er ’n raven geboren worden! Heele legers! na den oorlog: ravenplaag. Oorlog tegen de raven. Belemmering van alles. Natuurlijk; ravenplaag. Treinenverkeer staat stil. Voortdurend nacht! Handel, industrie ... alles stil ... behalve ... behalve fijne kunst, kunstverfijning in loopgravenstijl. Daarmee gaan we kalm door, begeleid door ravengekras. Haha! Wat ’n vergeestelijking! Alles om de „innigste cultuur-verfijning” te bereiken. Alles voor de verfijning der kunst. Lust ge nog verfijning? Lust ge nog verfijning, versch uit de loopgraven? Heerlijk! Belegd met bloed-gelei.
* Wie houdt er nu nog van gewone kost: Beethoven, Scriabin, Debussy? Bah! Wie is er nu nog geïnspireerd door religie, liefde, energie, hartstocht enz? Bah! Straks smullen we loopgravenverfijning!
* Al die kreten, de wanhoop, het waanzinnig gebrul der verschrikking, al die verlaten kinderen, vrouwen, moeders, vaders, al die harten, nieren, darmen, spieren, hersenen, beenderen, één hutspot: kunst, verfijnde kunst! Vergeestelijkte kunst! Loopgravenstijl!
* „O! Tijd van verrassingen, o, tijd van wedergeboorte rond om onze grenzen ...”
* Tilburg, 1915.
* THEO VAN DOESBURG.
# De Burgeroorlog in Frankrijk/I. 12 april 1871

| ← Het vandalisme van de “beschermers der beschaving” | De Burgeroorlog in Frankrijk (1936) door Karl Marx, vertaald door W.C. Siewertz van Reesema Uit brieven aan Kugelmann over de Parijse Kommune I. 12 april 1871 | Uit brieven aan Kugelmann over de Parijse Kommune II. 17 april 1871 → |
* Uitgegeven in Amsterdam door „PEGASUS”.
DRIE BRIEVEN VAN KARL MARX AAN DR. KUGELMANN.
I.
Waarde Kugelmann,
... Wanneer je het laatste hoofdstuk van mijn „Achttiende Brumaire" naleest, zul je vinden, dat ik als eerstvolgende poging van de Franse revolutie verwacht, dat niet meer als vroeger zal worden getracht, de burokratisch-militaire machine van de ene hand in de andere over te dragen, maar haar te breken, want dit is de eerste voorwaarde voor een werkelijke volksrevolutie op het vasteland.
Dit is ook de poging onzer heldhaftige Parijse partijgenoten. Welk een veerkracht, welke een historisch initiatief, welk een opofferingsgezindheid in die Parijzenaars! Na zes maanden uithongering en ondergang in ellende, nog meer door verraad van binnen dan door den buitenlandsen vijand, komen zij onder de Pruisische bajonetten in opstand, alsof er nooit een oorlog tussen Frankrijk en Duitsland had bestaan, en alsof de vijand niet nog voor de poorten van Parijs stond. De geschiedenis kent geen dergelijk voorbeeld van gelijksoortige grootheid! Wanneer zij worden verslagen, is dit alleen te wijten aan hun „zachtmoedigheid”. Men had onmiddellijk naar Versailles moeten optrekken, nadat eerst Vinoy en vervolgens het reaktionaire deel der Nationale Garde het veld had geruimd. Uit gewetensbezwaren lieten zij het goede ogenblik voorbij gaan. Men wilde de burgeroorlog niet beginnen, alsof de mischievous avorton, Thiers de burgeroorlog niet reeds was begonnen met zijn poging tot ontwapening van Parijs!
Tweede fout: — het Centraal Komitee gaf zijn macht te vroeg uit handen, om voor de Kommune plaats te maken. Alweer uit al te „eerwaardige” nauwgezetheid van geweten. Hoe het ook zij, de huidige opstand in Parijs, al moet hij ook bezwijken tegen de wolven, de zwijnen en de gemene honden van de oude maatschappij, is de roemrijkste daad onzer partij sedert de Juni-opstand. [ 79 ] Vergelijk eens met deze hemelbestormers van Parijs de hemelslaven van het Duitsch-Pruisische heilige Roomse Rijk, met zijn posthume maskerades, riekende naar kazerne, kerk, kooljonkers en vooral naar filisterdom.
A propos. In de officiële publikatie der direkt uit L. Bonaparte's kas gesubsidiëerden is een aantekening gevonden, dat Vogt in Augustus 1859 40.000 Franks heeft ontvangen! Ik heb dit feit aan Liebknecht meegedeeld om er verder gebruik van te maken.
# De Burgeroorlog in Frankrijk/II. 17 april 1871

| ← Uit brieven aan Kugelmann over de Parijse Kommune I. 12 april 1871 | De Burgeroorlog in Frankrijk (1936) door Karl Marx, vertaald door W.C. Siewertz van Reesema Uit brieven aan Kugelmann over de Parijse Kommune II. 17 april 1871 | Uit brieven aan Kugelmann over de Parijse Kommune III. 18 juni 1871 → |
* Uitgegeven in Amsterdam door „PEGASUS”.
II.
Waarde Kugelmann.
Hoe je kleinburgerlijke demonstraties à la 13 Juni 1849 met de tegenwoordige strijd te Parijs kunt vergelijken, is mij totaal onbegrijpelijk.
De wereldgeschiedenis ware zeker al zeer gemakkelijk te maken, als de strijd slechts onder de voorwaarde van onfeilbaar gunstige kansen kon worden opgenomen. Anderzijds zou zij een zeer mystiek karakter hebben, als „toevalligheden” geen rol speelden. Deze toevalligheden zijn er natuurlijk in de algemene gang der ontwikkeling altijd, maar zij worden door andere toevalligheden weder gekompenseerd. Versnelling en vertraging in de beweging der geschiedenis hangt van deze toevalligheden af, waaronder ook het „toeval” van het karakter der personen, die het eerst aan de spits der beweging staan, figureert.
Het doorslag gevende ongunstige „toeval” is ditmaal in geen geval te zoeken in de algemene voorwaarden van de Franse maatschappij, maar in de aanwezigheid der Pruisen in Frankrijk en in hun stelling vlak voor Parijs. Dat wisten echter ook de burgerlijke canailles van Versailles en juist daarom stelden zij de Parijzenaars voor het alternatief, de strijd op te nemen of zonder strijd de nederlaag te lijden. [ 80 ]
In het laatste geval zou de demoralisatie der arbeidersklasse een veel groter ongeluk zijn geweest dan de ondergang van een willekeurig aantal „leiders”.
De strijd van de arbeidersklasse met de kapitalistische klasse en haar staat is door de Parijse strijd in een nieuwe fase getreden. Hoe de zaak ook nu zal lopen, een nieuw uitgangspunt van wereld-historische betekenis is gewonnen.
# De Burgeroorlog in Frankrijk/III. 18 juni 1871

| ← Uit brieven aan Kugelmann over de Parijse Kommune II. 17 april 1871 | De Burgeroorlog in Frankrijk (1936) door Karl Marx, vertaald door W.C. Siewertz van Reesema Uit brieven aan Kugelmann over de Parijse Kommune III. 18 juni 1871 | De Internationale Arbeidersassociatie tegen de laster van Jules Favre → |
* Uitgegeven in Amsterdam door „PEGASUS”.
III.
Waarde Kugelmann,
...Je weet, dat ik tijdens de gehele Parijse revolutie voortdurend als de „grand chef de l'Internationale” door de bladen van Versailles (met medewerking van Stieber) en „par répercussion” door de bladen hier, gedenunciëerd ben geworden. Nu nog iets over het adres (n.l. het adres van de Algemeene Raad over de Burgeroorlog in Frankrijk), dat je ontvangen zult hebben! Het veroorzaakt een duivels rumoer en ik heb de eer, at this moment the best calumniated and the most menaced man of London te zijn. Dat doet iemand waarlijk goed, na een zeer vervelend-eentonige, twintigjarige moeras-idylle.
Het blad van de regering, — de „Observer” — dreigt met gerechtelijke vervolging. Qu'ils osent! Je me moque bien de ces canailles là. Ik voeg hierbij een uitknipsel van de „Eastern Post”, omdat daarin ons antwoord is op het rondschrijven van Jules Favre. Oorspronkelijk verscheen dit antwoord in de „Times” van 13 Juni. Dit blad van eer heeft voor deze onbescheidenheid een lelijke uitbrander gekregen van den heer Bob Low (kanselier der schatkist en lid der kommissie van toezicht op de „Times”).
* ↑ Leider van de Pruisische politieke politie. — Red.
* ↑ Op dit ogenblik de man van Londen te zijn, die het meest wordt belasterd en bedreigd. — Red.
* ↑ Laten zij het maar wagen. Ik heb maling aan dit canaille. — Red.
# De Controleur/Nummer 1315/Fabricius onder 't mes

* Kritische Contrôle.
* (Buiten verantwoordelijkheid der redactie).
* Fabricius onder ’t mes.
* In het Kunst- en Advertentieblad, in het blad van de Perry waterproofs, de corsets sur mesure, de oud-porcelein-antiek-meubelen, de Engelsche noga, de Eaux et Vinaigres de Toilette, de Kunstweefschool, de kleintjes koffie, de Haagsche steenkolen .. gij snapt het al? in .. „De Hofstad” pleegt iemand critiek.
* Hij heet: Fabricius, weet niets van schilderkunst, zooals hij zelf zegt: „wat moet nu ik – niet schilder! – van De Budt’s (’t slachtoffer) werk zeggen? O ja, ik heb de overtuiging, dat in hem een krachtige voorganger zit en dat hij binnenkort zeer bekend zal zijn ....”
* De Budt is toevallig het tegenovergestelde van een voorganger: ’n nakomertje. Heel naïf étaleert dezetooneelspelen-fabriceerende-kritiek-schrijver-over-de-hem-vreemde-schilderkunst (heel aardig op ’n adreskaartje) zijn wijsheid als volgt: „Kijk, als ik ergens een stilleven zie hangen, een stuk of wat vruchten zie geschilderd, of een pot met rozen, dan denk ik altijd: wie weet, misschien is dit wel heel knap geschilderd, en de schilder een meester in de techniek, maar waarom heeft hij het gedaan?”
* Ha ha! Waarom heeft hij het gedaan? Ha, ha! Ik denk om dezelfde reden, waarom Fabricius over schilderkunst schrijft. Luister maar eens wáárom:
* „Een vriendinnetje nam me dezer dagen onder den arm en vroeg me:
* „Wil je eens wat moois zien?”
* „Graag.”
* „Loop dan mee op.”
* Zoo schrijft men in de Engelsche-noga-kunstkrant, kritiek! Klinkt het niet als ’n mop in ’n café-chantant, 3e rangs?
* En denkt de heer Fabricius nu, dat we niet deksels goed begrijpen, waarom hij met dat dametje naar de Beursstraat 37 eerste verdieping is geweest...
* Ondeugd!
* THEO VAN DOESBURG.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Ira (1)

| ← Be­ne­vo­len­za o Af­fet­tio­ne. Goed­wil­lig­heyt of Ge­ne­gent­heyt | ‘Ira. Gram­schap, Toorn’ door Ce­sa­re Ri­pa | Ira. Gram­schap, Toorn → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 185-186. Publiek domein.
Ira. Gramſchap, Toorn.
EEn jonge Vrouwe, ros van verwe en duyſter van geſicht: en om dat dit paſt totte [ 186 ]hoedanigheyt van toornige Menſchen, gelijck Ariſtoteles in ſijn vi en ix cap. van ſijn Phyſiogn. verhaelt, ſoo ſal zy met breede ſchouders, opgeblaſen kaecken, vierige roode oogen, een rond voorhooft, en een ſcherpe neuſe met wijde gaeten geſchildert zijn, ſoo men ’t kan te paſſe brengen. Zijnde op haeren Helm gewapent met een Beyre kop, die vier en roock uytſpouwt, houdende in de rechter hand een bloot ſweerd, en in de ſlincker een brandende toortſe, heel in ’t root gekleet. De Gramſchap wort jongh gemaelt, want Ariſtoteles ſeght, dat de Iongelingen haeſt tot Toorn en Gramſchap konnen werden verweckt, en zijn oock vaerdigh om haeren toornigen aenval uyt te voeren, waer van zy dickwijls overwonnen werden. Maer om datſe eergierigh zijn, ſoo konnen zy niet lijden, datſe werden veracht, waerover zy bitterlijck ſullen treuren alſſe bevinden datſe worden gelaſtert. Het Beyre hoofd ſtaet op ſijnen Helm, om dat dit Dier, boven maeten, tot Gramſchap is genegen, waer uyt dit ſpreeckwoort voortkomt, Fumantem urſi naſum ne tetigeris, dat is, Raeckt den roockigen neuſe van den Beyr niet aen. Als zijnde vol roock en vier, dat daer by geſchildert wort, om dat de Gramſchap een ontſteltniſſe van ’t gemoed is. De bloote Deegen bediet, dat de Gramſchap de hand haeſtigh aen ’t geweer ſlaet, om ſich te wreecken. Door de ontſteecken Fackel wort het hert van den toornigen Menſch verſtaen, ’t welck geſtadigh aen, verbrant en verteert wort. De opgeblaeſen kaecken bedieden, dat de Gramſchap ſich dickwijls ontſtelt, en ’t licchaem verandert door de opſiedinge van ’t bloet, die oock de oogen, als vier, doet ontſteecken.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Insidie (1)

| ← Ri­so. Lach | ‘In­si­die. Lis­ti­ge lae­gen, hin­der­list’ door Ce­sa­re Ri­pa | In­si­die. Lis­ti­ge lae­gen → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 279. Publiek domein.
Insidie. Liſtige laegen, hinderlist.
EEn gewapende Vrouwe, die een Vos op haeren Helm heeft, rontom met een dicke nevel beſet, houdende een bloote Pogniaert in de rechter hand, en in de ſlincker drie pijlen: op de aerde ſal een Slange leggen, wiens hoofd, tuſſchen de groene kruyden, een weynigh uytſteeckt. Liſtige aenſlaegen, zijn verborgen handelingen, die toegeleyt zijn om zijn evennaeſte te beſchaedigen, en daerom is zy gewapent, om dat zy al gereet ſtaet metten Pogniaert en Pijlen te quetſen, ſoo wel die daer na by, als die daer verre af zijn. Zy heeft een Vos op haeren Helm, om dat haere voornaemſte gedachten tot looſheyt ſtrecken. De dicke nevel, is de ſtilligheyt en verborgen gangh, die den wegh totte liſtige aenſlagen ſeecker maeckt. De Slange gelijckt de liſtige, nae ’t gemeen ſpreeckwoord, latet anguis in herba, dat is, daer ſchuylt een boefjen onder, ’t welck van de uytleggers op de liſtige gepaſt wort.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Interesse

| ← In­te­res­se pro­prio. Ey­gen-baet | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. In­te­res­se. Ey­gen-baet, p. 96-97 | Con­cor­dia di pa­ce. Een­dracht van Vree­de → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Interesse. Eygen-baet.
EEn lelijck mager en naeckt Man, die een Wolfshuyd over ſijne ſchouderen heeft, [ 97 ]met Wolfs ooren aen ’t hoofd, die een ronde kloot, waer door de Werlt bediet wort, met groote begeerlijckheyt, omarmt. Aldus is dieſelve van Hier. Maffæus, een ſeer verſtandigh Schilder, vertoont.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Interesse proprio

| ← Vbra­chiez­za. Dron­cken­schap | Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants (1644) door Cesare Ripa et al. In­te­res­se pro­prio. Ey­gen-baet, p. 96 | In­te­res­se. Ey­gen-baet → |
* Uitgegeven in Amstelredam door Dirck Pietersz Pers.
Interesse proprio. Eygen-baet.
EEn oud Man in ’t ſwart gekleet, houdende in d’eene hand een Viſſchers hangelroe, en met d’ander een egge, hebbende van d’een ſyde eenen Haen, en van d’ander een Wolf. Eygen-baet is een ongeregelde begeerlijckheyt van eygen profijt, ſich uytſtreckende tot veele en verſcheyden voorvallen, nae de genegentheyt der Menſchen, maer gemeenlijck in ’t verkrijgen en bewaeren der goederen: en daerom wort hy oud gemaelt, om dat d’Ouderdom, gelijck Ariſtoteles ſeght uyter natuere meeſt tot gierigheyd, die een beſonder hoofdſtuck van de Eygen-baet is, genegen is. De Angelroe met het aes, betoont, dat Eygen-baet ſich dickwijls pijnt om andere weldaed te doen, doch al met meeninge van Eygen-baet, en niet alleen om de deughd, ’t welck ten laeſten van ſich ſelve, oock geen goede uytkomſt kan hebben. Want de Viſſchers werpen den Viſſchen het aes wel toe, doch al met meeninge van Eygen-baet, om dieſelve te vangen, en buyten ’t waeter te trecken. Dieſelve aert van eygen genegentheyt wort oock door de egge vertoont, een wercktuygh, dat by de Boeren gebruyckt wort, nergens anders toe dienende, dan om nae ſich te trecken. Met ſwart is hy gekleet, om dat, gelijckmen deſe verwe in andere verwen niet kan veranderen, alſo blijft de Eygen-baet, altijd vaſt op haer eygen profijt: en boven dat, is de Eygen-baet een vlacke, die van alle kanten de ſuyverheyt van de Deughd beſoedelt: en om dat de Eygen-baet een ander afgunſtigh is, om haer eygen profijt, houdende geſtadige wacht, ſoo wel in ’t gemoed als in de ſinnen, ſoo iſſer de Haen, als boven geſeyt is, bygeſtelt. De Wolf ſtaeter ter ſyden, om dat Eygen-baet van eender natuere is als de Wolf, weſende altijd roofachtigh en inſlockende.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Ira (2)

| ← Ira. Gram­schap, Toorn | ‘Ira. Gram­schap, Toorn’ door Ce­sa­re Ri­pa | Ge­ne­ro­si­ta. Groot- of Eedel­moe­dig­heyt → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 186. Publiek domein.
Ira. Gramſchap, Toorn.
EEn Vrouwe in ’t rood gekleed, met ſwart gekoort, zijnde blind, ſchuymbeckende, hebbende tot een cierſel op ’t hoofd, een kop van een Rinoceros, en ter ſyden een Cinocephalus. Statius beſchrijvende ’t huys van Mars in ’t land van Thracien, ſeyt onder veele andere, dat de Gramſchap root was. Want zy komt door ’t ontſtellen van ’t bloed, en verweckt altijd wraecke, tot ſchaede en ondergangh van andere luyden, en daerom is zy met ſwart gekoort. De Rinoceros is een Dier dat ſeer traegh is tot Gramſchap, en moet langh geterght zijn, maer als ’t vergramt is, is ’t wreeder als eenige andere dieren. En als de Egyptenaers de Gramschap wilden uytbeelden, ſoo maelden zy een Cinocephalus, zijnde het gramſte Dier van allen. Blind en ſchuymbeckende iſſe vertoont, om dat de Menſch, die van de Gramschap overheert is, het licht van de reeden verlieſt, ſoeckende met woorden en wercken een ander te beſchadigen. Waer van deſe Dichten zijn gemaeckt:
Gramſchap is een wreed bewegen, Die de ziele maeckt verlegen, En met donckre mist bedeckt: Die het hert doet bitter ſieden, En voert in den dood die lieden, Als ’t ſchuym op haer lippen treckt. Die de borst vol vlam ontſteecken, Drijft tot wraeck en booſe treecken, En verblint dat eel verſtand: Dat in onbedachte ſtoutheyd, Vol gevaer en vol benoutheyd, Werpt Gods goedheyt van der hand. En ſtort ſoo d’ellende ziele, In een doodelijck vernielen, Dat zy is van God berooft. Soo dat zy Gods gunst verduyſtert, ’t Recht en al de Reeden kluyſtert, En haer ſchoone glants verdooft.
Petrarcha ſinght:
Toorn is korte Raeſernye, Sooſe ſtrax niet wort geſtut, Anders baertſe dollerye, Die ſijn Meeſter graeft een put.