OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Het Vaderland/Jaargang 54/26 januari 1922/Ochtendblad/Het Getij

TIJDSCHRIFTEN
HET GETIJ
van Januari ll. geeft den eersten uitslag van zijn curieuze enquête, welke zes boeken diverse litteratoren zouden medenemen, als zij eens op een onbewoond eiland moesten leven. Heyermans en Scharten schrijven, dat zij geen enkel boek zouden medenemen, veel te blij om nu eindelijk eens nièt te lezen, maar te leven. Nog zoo dom niet. De Chineesche Wijzen noemden dit „De Sûtra zonder Woorden”, want daar staat de hoogste Wijsheid in. Frederik Chasalle geeft een expressionistisch fantasietje: De Clowns en de Fantasten; J. Slauerhoff een gedicht: Het Doodeneiland; J. M. Hondius het begin van een roman (?? wat doet het er ook toe?) Sebastiaan; J. C. Kelk een beschouwing over Het Nieuwe in de Poëzie; Hendrik de Vries een vers Het Wezen; C. van W. een artikel over Picasso, en verder heeft dit Nr. de gewone rubrieken: van Renso van Telger over Tooneel, de Revue der Avant-Garde van Th. van Doesburg, e.a. Het belangrijkste in dit Nr. vind ik een artikel: de Roman en Wij (niet onderteekend; van de redactie?) en een ander: Uit het Manifest van een Jongere, door M. B. (waarom dit niet voluit onderteekend?) Niet omdat ik het met alle verwerpingen en waardeeringen daarin eens ben, want dat is het geval geenszins, maar omdat de schrijvers er van durven tornen aan „de standaard-genialiteit, waartoe zekere figuren bij ons verheven zijn”, en den heerlijken jeugdigen overmoed hebben naast de hunkerende onvoldaanheid, al brengen die licht onhebbelijkheid en schijnbare verwaandheid mede. Alles beter dan het zelf-voldane, gearriveerde „litteraire”!
# Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Avondblad/Alarm

ALARM.
Dit anarchistisch maandblad zendt ons een speciaal kunstnummer toe. De voorplaat toont al dadelijk een man met een kunstarm en een kunstbeen. Vervolgens schrijft de heer A. L. Constandse over de kunstmatigheid der kunst. En doet dit op charmante wijze; scheldwoorden, vieze woorden, allerlei onsmakelijks. Dan: litteratuur en proletariaat, een studie van Max Hermann Neisse. Volgen twee rare gedichten van Meyer Polak. Daarna een vertaald stukje over Tolstoi en Meyer Polak’s inzicht over ’s werelds verval. I. K. Bonset vraagt: Wat is dada? Ditmaal is dada zoo iets als katapeptisch-doorvreten-zijn. Ten slotte A. L. C. nog over Enkele Jongeren, een vers van Krul: Zondagavond (Boven de wereld schatert natuurlijk de hoonlach der dooden). J. de Haas schampert over de beschaving. Wim van Amstel maakt een prachtige teekening op het motto: Staat op, staat op, gij verdrukte proletaar!  Dit kwajongenswerk zou anarchie zijn!!
# Het Vaderland/Jaargang 54/15 november 1922/Avondblad/Haagsche Kunstkring

HAAGSCHE KUNSTKRING.
In het hoofdbestuur van den Haagschen Kunstkring hebben eenige mutaties plaats gehad. De heeren Romeyn en Steffelaar verlangden af te treden als voorzitter en penningmeester en zijn als zoodanig vervangen door den heer Broese van Groenau, voorzitter en den heer Lankhout, penningmeester.  De heer Aug. Heyting werd herkozen in het bestuur maar verlangde af te treden als secretaris daarvan. Hij werd als zoodanig vervangen door den heer Ezerman.  De heer Jan Wils wenschte af te treden als secretaris van Afd. II Architectuur en Nijverheid. Hij werd als zoodanig vervangen door den heer Suyver.

## Overige vindplaatsen

* Anoniem (17 november 1922) ‘Haagsche Kunstkring’, De Tijd, Tweede blad, [p. 3].
# Het Vaderland/Jaargang 55/15 augustus 1923/Avondblad/Weekbladen

WEEKBLADEN.
Het Panorama brengt een viertal foto’s van den Juweelenstoet te Antwerpen en een reeks interessante kieken van duikers en hun onderzeeschen arbeid. Voorts: De overlandvlucht Rotterdam–Gothenburg, Indische tempels, twee mooie foto’s van Parijs, president Coolidge den eed afleggend, gemengd geillustreerd nieuws en de ontspanningsrubrieken.  De bijlage van De Kunst geeft het portret van Sessue Hayakawa, de bekende Japansche filmacteur, N. H. Wolf bespreekt de nieuwe gemeentewet. Het opstel over de Mij. Rembrandt wordt besloten. Van Jan Klopper en P. v. d. Braken: gedichten. Wolf heeft een interview gehad met William Fox. Ten slotte een en ander over het tooneelgezelschap Het Voetlicht.  In Architectura wordt de dood van Jacoba v. Heemskerk herdacht. Theo v. Doesburg wijdt een artikel aan voorwaarden tot een nieuwe architectuur. Van Herman Hana een satire: Rosé gordijnen.
# Het Vaderland/Jaargang 55/19 mei 1923/Avondblad/De spoor-motortram

DE SPOOR-MOTORTRAM.
In het spoorwegstation Nijmegen is aangekomen een spoor-motortram, welke van Kiel over Bentheim naar ons land was gereden en langs de Nederlandsche spoorlijnen naar Nijmegen was gekomen, om na een half uur oponthoud door te gaan naar het eindpunt, Roermond, waar de tram in dienst zal worden gesteld van de Limburgsche Tramwegmaatschappij op de lijn Roermond—Echt, enz.  Deze spoor-motortram was afkomstig van de Deutsche Werke A.G. Werft Kiel en een verbeterde uitgave van dergelijke voor eigen motorische kracht voortbewogen trams, welke in gebruik zijn bij de Geld.-Westfaalsche Tram-Mij. en de Westlandsche Stoomtram-Mij.
# Anoniem/Het zwemstadion

HET ZWEMSTADION.
In een der Amsterdamsche bladen heeft een bericht gestaan, dat het Olympisch Zwemstadion zou verzakken en scheuren. Wij hebben den architect Jan Wils gevraagd naar de juistheid van dit bericht. De bouwmeester machtigde ons het ten stelligste tegen te spreken.

## Overige vindplaatsen

* Anoniem (2 augustus 1928) ‘Een valsch gerucht over het Olympisch Zwemstadion’, Tilburgsche Courant, Tweede blad, [p. 2] (gedateerd 1 augustus).
* Anoniem (2 augustus 1928) ‘Het zwemstadion’, Het Vaderland, Ochtendblad, p. 2.
* Anoniem (2 augustus 1928) ‘Het zwemstadion in verzakking?’, De Tijd, p. 11.
* Anoniem (2 augustus 1928) ‘Het zwemstadion in verzakking?’, Het Centrum, Eerste blad, [p. 3].
* Anoniem (2 augustus 1928) ‘Het zwemstadion in verzakking?’, Het Volk, [Eerste blad, p. 1].
* Anoniem (2 augustus 1928) ‘Het zwemstadion in verzakking?’, Voorwaarts, Derde blad, [p. 1].
# Anoniem/Het spel is begonnen

| Groep A: | Britsch-Indië—Oostenrijk | 6—0 |
| | Denemarken—Zwitserland | 2—1 |
| Groep B: | Nederland—Frankrijk | 5—0 |
| | Duitschland—Spanje | 5—1 |
Stand groep A. :
| Britsch-Indië | 1 | 1 | 0 | 0 | 6—1 | 2.— |
| Denemarken | 1 | 1 | 0 | 0 | 2—1 | 2.— |
| Zwitserland | 1 | 0 | 0 | 1 | 1—2 | 0.— |
| Oostenrijk | 1 | 0 | 0 | 1 | 1—6 | 0.— |
| België | — | — | — | — | — | — |
| Stand groep B. |||||||
| Nederland | 1 | 1 | 0 | 0 | 5—0 | 2.— |
| Duitschland | 1 | 1 | 0 | 0 | 5—1 | 2.— |
| Spanje | 1 | 0 | 0 | 1 | 1—5 | 0.— |
| Frankrijk | 1 | 0 | 0 | 1 | 0—5 | 0.— |
# Anoniem/Het vergrooten van het Olympisch Stadion

HET VERGROOTEN VAN HET OLYMPISCH STADION.
De architecten Jan Wils en ir G. J. en ir A. J. Langhout hebben namens de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van het Nederlandsch Sportpark te Amsterdam aanbesteed het vergrooten van het Olympisch Stadion te Amsterdam met tribunes van gewapend beton met bijbehoorende werken.  Ingekomen 36 biljetten. Laagste inschrijver de heer P. van Wijk, Duivendrecht, met
# Anoniem/Huldeblijk aan den burgemeester van Den Bosch

Huldeblijk aan den burgemeester van Den Bosch.
De burgemeester van Den Bosch heeft uitdrukkelijk verklaard voor zich zelf geen tastbaar bewijs van belangstelling te wenschen, doch het Comité heeft gemeend hem, in verband met het „luistervinken”-bezoek aan Den Bosch, toch een bewijs van waardeering te moeten aanbieden. Van het restant der bijdragen zal een fonds worden gevormd tot oprichting van een standbeeld van Hieronymus Bosch, een groot schilder en plaatsnijder, die omstreeks 1462 in Den Bosch werd geboren.  De burgemeester gaf reeds meermalen het verlangen te kennen in de stad een standbeeld van den grooten zoon te zien verrijzen.
# Anoniem/Hongaarsche onderscheidingen

HONGAARSCHE ONDERSCHEIDINGEN.
De Hongaarsche rijksbestuurder heeft aan de heeren prof. H. J. Wolter, van de Rijksacademie van beeldende Kunsten te Amsterdam, aan den architect Jan Wils en aan de kunstschilders S. Moulijn en Focco Mees, het Hongaarsch Officierskruis van Verdienste verleend, uit erkentelijkheid voor hun bemoeiingen ter versterking der cultureele banden tusschen Nederland en Hongarije.

## Overige vindplaatsen

* Anoniem (16 augustus 1934) ‘Hongaarsche onderscheidingen’, Het Vaderland, Ochtendblad A, [p. 1].
# Anoniem/Hieronymus Bosch/1

* HIERONYMUS BOSCH.
* Men schrijft ons uit Amsterdam:
* In één der zalen van den kunsthandel der firma J. Goudstikker heeft gisterenavond dr. Ludwig Baldasz, custos van het Museum te Weenen over Hieronymus Bosch en de oud-Hollandsche schilderkunst gesproken.
* Dr. Baldasz rekent Hieronymus Bosch tot de Noord-Nederlandsche schilders, niet omdat hij te ’s-Hertogenbosch geboren is, want deze plaats ligt even ver van Haarlem als van Antwerpen, maar omdat hij door zijn wezen en door zijn groote verscheidenheid van uitbeelding moeilijk tot de Zuid-Nederlanders kan worden gerekend.
* Hetgeen hem kenmerkt zijn allereerst de allegorische stukken, de helsche voorstellingen en de diableries.
* Men behoeft hiervoor slechts den door hem vervaardigden Kruisdragenden Christus, welke in het Escorial is ondergebracht, nader te beschouwen, met de rondom den als mensch gekarakteriseerden Jezus aangebrachte personen met de haatdragende gelaatstrekken vol uitdrukking. De schilder streeft hierbij steeds er naar het innerlijke naar voren te brengen door het geven van een uitbeelding van het gemeenzame lijden. Het beste is hij in zijn bijbelsche stukken, waarin hij iets vertellen kan. Daarnaast treffen we werken aan van geheel anderen aard, waaruit een groote verbeeldingskracht spreekt.
* Een eenzame is Hieronymus Bosch in de oud-Nederlandsche schilderkunst. Hij blijft onaangetast door de heerschende tijdsstroomingen. Voorgangers zijn moeilijk aan te wijzen, al is een zekere verwantschap met den anonymen schilder, die gewoonlijk aangeduid wordt met den naam van den Meester der Virgo inter Virgenes aan te wijzen. Maar ondanks verschillende overeenkomsten is Hieronymus Bosch veel meer een prediker; hij wil onderrichten en legt zich in het bijzonder toe op de physionomie van zijn karakters. Eigenlijke leerlingen heeft hij niet gehad, maar wel kan men navolgers noemen als Pieter Brueghel de Oude. Nooit zal men Hieronymus Bosch den representant van de Hollandsche schilderkunst in een bepaald tijdperk kunnen noemen door zijn bijzondere plaats welke hij hier inneemt.
* De lezing werd door lichtbeelden verduidelijkt.
# Anoniem/Het schilderen van den Kruisweg

SUSTEREN.
Het schilderen van den Kruisweg.
Het schilderen van de nieuwe kruiswegstaties in de kerk te Mariaveld is opgedragen aan den kunstschilder Fons Windhausen te Roermond. Zoo spoedig mogelijk zal met het werk begonnen worden.

## Overige vindplaatsen

* Anoniem (12 april 1937) ‘Susteren. Het schilderen van den Kruisweg’, De Limburger, eerste blad, [p. 2].
# Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Wahlwiller, 20 Dec.

* Afkomstig uit de Limburger Koerier, donderdag 22 december 1892, [p. 2]. Publiek domein.
[ 2 ]WAHLWILLER, 20 Dec. Dezer dagen had de landbouwer J. alhier het ongeluk, van eene ladder te vallen, die hij gebruikte om zijn zoon behulpzaam te zijn, en werd zoodanig verwond, dat men genoodzaakt was geneeskundige hulp in te roepen. Zijn toestand is zorgwekkend.
# Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Venloo, 21 Dec.

* Afkomstig uit de Limburger Koerier, donderdag 22 december 1892, [p. 3]. Publiek domein.
[ 3 ]VENLOO, 21 Dec. De arrondissements-rechtbank te Roermond veroordeelde gisteren de goochelaarster Elise G., alias Anna Blum uit Cöln, die op 10 Nov. ll. bij het zoeken naar kwartjes van zeker jaartal, zich daarbij op behendige wijze geld uit de winkellade van den heer P. H. toeëigende, tot een gevangenisstraf van 3 maanden. Haar vader, die met haar tegelijkertijd aangehouden werd, is reeds vroeger ontslagen.
– Hedenmorgen werd, door de huzaren alhier in garnizoen, een oefening gehouden in het opslaan van bruggen over de beek, die den Oost-Binnensingel scheidt van de militaire terreinen.
Deze bruggen moeten in oorlogstijd dienst doen, om het vervoer van het oorlogsmateriaal vlugger en gemakkelijker te doen plaats hebben.
# Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Venraai, 20 Dec.

* Afkomstig uit de Limburger Koerier, donderdag 22 december 1892, [p. 3]. Publiek domein.
[ 3 ]VENRAAI, 20 Dec. Onze medeburgers, de heeren Hanraths, Poels en van Meyel zullen in het laatst van deze maand naar Amerika vertrekken ten einde aldaar schapen op te koopen, en deze dan naar Europa importeeren. Zulke reizen pleiten niet alleen voor den ondernemingsgeest dezer heeren, maar ook voor de verbazende uitgebreidheid van hunnen handel.
# Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Venloo, 19 Dec.

* Afkomstig uit de Limburger Koerier, donderdag 22 december 1892, [p. 3]. Publiek domein.
[ 3 ]VENLOO, 19 Dec. Voor ongeveer een jaar werd door de beroemde „Züricher Liederbuchanstalt“ te Zürich een prijsvraag gericht tot alle toonkunstenaars van Europa ten einde zoodoende een verzameling van liederen voor gemengde koren te verkrijgen, gecomponeerd door de eerste meesters. Dit werk, door de muzikale wereld met groote belangstelling te gemoet gezien is thans verschenen, en biedt zoo’n rijkdom van uitgelezen stukken aan, als waarop waarschijnlijk voor dien geen enkele uitgave bogen kan. De grootste componisten, met wereldberoemde namen, hebben er na gestreefd een liederenboek te veroveren. Daarom is de onderscheiding zooveel te grooter, die onzen stadgenoot, den heer G. Hamm, muziekdirecteur, is te beurt gevallen, door dat drie zijner toonzettingen voor de liederen: „Gebet“, „Vertrauen“ en „Frühlingspracht“ zich een eervolle plaats in de „Sammlung von Volksgesangen für Gemischte Chöre“ verworven hebben. De heer Hamm ontvange onze hartelijke gelukwenschen met de buitengewone onderscheiding hem te beurt gevallen.
– Als een curiositeit kunnen wij vermelden, dat door den bediende H. K. alhier een jonge valk gegrepen werd. Is het uiterst zeldzaam, dat hier deze vogels gezien worden, nog zeldzamer is het dat men een dezer dieren vangt.
De valk is springlevend en onderscheidt zich door zijne kwaadaardigheid.
– Voor politie-agent hebben zich tot heden, zonder dat er een openbare oproeping geschied is, zeven sollicitanten aangemeld.
Aan deze betrekking is verbonden een jaarwedde van f 400 – benevens vrije woning en bovenkleederen.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Italien (3)

| ← Ita­lien nae de Me­dag­lie met­te vol­gen­de van Ro­men […] | ‘Ita­lien nae de Me­dag­lie van den Key­ser Adria­nus’ door Ce­sa­re Ri­pa | Ita­lia & Ro­ma → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 228. Publiek domein.
Italien nae de Medaglie van den Keyſer Adrianus.
EEn ſtaende Vrouwe met een ſpieſſe in de rechter hand, en den Overvloets Hooren in de ſlincker. Adolph Occo ſtelt deſe onder het derde Burgemeeſterſchap Adriani, in ’t Iaer nae de opbouwinge van Romen 876, hoewel het derde Burgemeeſterſchap Adriani nae de rekeninge van Pacuinus valt in ’t Iaer 872. Men kan Italien kroonen met eycken blaeders, om dat Plinius Italien by de gedaente van een eycken blad gelijckt. Men kan oock in een ſchild, dat aen een Spieſſe leunt, ſchilderen een Peerdshoofd, dat nae de meninge van ſommige, het beeld is van Italien. En dat houden ſommige Medaglien in, die een Paerds hoofd hebben, met het opſchrift Roma, alhoewel Pierius dat ſelve neemt voor een teycken van ſnelligheyt en raſſigheyt, alſo de Romeynſche en Italiaenſche Ruyterye met groote ſnelligheyt de geheele Werreld heeft doorloopen, zijnde oock over al in groote achtinge.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Ispiratione

| ← Ge­lo­sia. Ie­lours­heyt | ‘Is­pi­ra­tio­ne. In­blae­sin­ge, In­stor­tin­ge’ door Ce­sa­re Ri­pa | Ima­gi­na­tio­ne. In­beel­din­ge → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 215-216. Publiek domein.
Ispiratione. Inblaeſinge, Inſtortinge.
MEn ſal uyt de heldere Hemel vol ſterren, een vlammige ſtraele ſien, diewelcke nederſchietende valt op den borſt van een Iongelingh, die in ’t geel gekleet is, hebbende [ 216 ]harde hoofdhayren, vol Slangen gemenght, ’t geſicht ten Hemel keerende, waer in hy met groot opmercken ſiet, hy hout in den rechter hand een bloot ſweerd, mette punt op der aerde, en in de ſlincker heeft hy een Sonne-bloem. Door de klaere geſterde Hemel, waer uyt een vlammige ſtraele ſchiet, vallende op den borſt van een Ionghman, als geſeyt is, wort verſtaen, dat deſe klaere Hemel vol ſterren, is de goedertierentheyt van den Almachtigen God, diewelcke door ſijne oneyndige goedigheyt den ſondaer ontſteeckt en verlicht. Christus ſeyt, Ick ben gekomen om vier op der aerde te ſenden, en wat wilde ick anders dan dat het brande? En daerom bid de H. Kercke altijd, dat de Heere haere herten wil ontſteecken met het vier ſijner Liefde. Hy wort met geel gekleet, om dat door deſe verwe de gewoonte tot quaed doen, wordt uytgedruckt, als niet konnende tot eenige Deughd gepaſt worden, waer over wy, ſonder de hulpe en inſtortinge Godes, ons lichtlijck werpen in den afgrond van alle ellenden. De harde hoofdhayren met Slangen, bedieden, dat terwijlen de Sondaer het eerlijcke verlaet en in de ſonde verſopen leyt, ſoo kan hy niet anders hebben als quaede en ſchricklijcke gedachten, gelijck Gregorius ſeyt, hy kan de quaede gedachten niet ontvlieden, die geen eerbaerheyt by hem heeft. Het Rapier mette punt ter aerde gekeert, bediet dat dit een werck is van Godlijcke inſtortinge, want het werck des Menſchen, die ten quade genegen is, verdient geen loon by God, ten zy door ſijn genaede; van de welcke hy een rijck vergelder is aller goeder wercken, gelijck David ſeght, Eere en genaede ſal hem de Heere geven. Dat hy ’t hoofd ten Hemel keert, alwaer hy met groot opmercken nae toe ſiet, druckt uyt, datmen ſonder de genaede en Godlijcke inſtortinge, het gemoed en ’t verſtand niet kan opheffen van deſe gevoelijcke en aerdſche dingen: gelijck Auguſtinus ſeyt, u genaede doet het dat de ſonde in ons niet heerſche. De Sonne-bloem hout hy in de ſlincker hand, om te betoonen, dat gelijck ſich deſe bloem geſtadigh nae de Sonne keert, alſoo keert en draeyt ſich de verlichte Sondaer, en die van de Liefde Godes ontſteecken is, met ſoodaenige groote genegentheyt, ſoo veel mogelijck is, nae dien grooten God.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Koets van Aurora

| ← Koets of Wa­gen van Bac­chus | ‘Koets van Au­ro­ra of Mor­gen­licht’ door Ce­sa­re Ri­pa | Car­ro del Gior­no Na­tu­ra­le. Koet­se van den na­tuyr­lij­ken dagh → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 276-277. Publiek domein.
Koets van Aurora of Morgenlicht.
EEn Maeghdeken van ſoodanige ſchoonheyt, als de Poëten ſich benaerſtigen om dieſelve uyt te drucken: opgeſmuckt zijnde met Rooſen, goud, purper, en met den dauw, of peerlen, ’t welck is ſoo veel de Verwe en de carnagione of uyterlijcke vleeſachtigheyt belanght. Soo veele ’t kleed aengaet, is dit te bedencken om dat gelijck dit kleed uyt dryerley dingen beſtaet, ſoo heeft het oock drie onderſcheydene verwen, gelijck oock drie naemen, te weeten wit, root en geel, en van deſe Verwen maecktmen haer kleed, totten gordel toe; en wit, licht en als doorſchijnende van her gordel af, totte knyen toe, met een opperkleed van ſcharlaecken of purper, met ſeekere hackſels en ſneeden, als naebootſende den weerſtuyt of het doorbreecken van de wolcken. Wanneer Aurora root is, ſoo ſal ’t kleed van de knyen af totte voeten toe als goud weſen, om te vertoonen, dat wanneer zy geel is, dat dan tot waerſchouwinge het kleed dient geſleten, beginnende van de ſijde af, om de naeckte beenen te vertoonen: En ſal het kleed, als mede het opperkleed, van den wind werden opgeheven, maeckende eenige ſwierſels en ployen. De armen moeten naeckt zijn en van rooſachtige verwe, ſtroyende met d’eene hand verſcheyden bloemen, want in haer komſte, openen ſich alle dingen, die door den nacht waeren toegeſloten. Zy heeft Vleugels van verſcheyden verwen aen haere ſchouders, bewijſende daer mede de ſnellicheyd van haeren loop, want van de Sonne ſtraelen deurboort weſende, ſoo verdwijntſe terſtont. Op ’t hoofd heeftſe een Rooſekrans, en in de ſlincker hand een ontſteken fackel, die ’t morgen licht betekent, ’t welck men ſiet, al eer de Sonne op komt, en als de hemel wit wort. Of zy ſent een Cupido of Liefdeken ’t welck een fackel draeght, voor uyt, en een ander daer nae, die met een ander fackel Titan opweckt. Zy ſit in een gulden ſtoel, op een koets, die van ’t Paerd Pegaſus wort voortgetrocken, om dat Aurora een vriendinne is van de Poëten, en van alle konſt beminders: ofte van twee Paerden, waer van ’t eene witt en blinckende is, en ’t ander blickrig root. Het witte, gelijck Boccatius verhaelt, bediet, wanneer ’t morgen root voortkomt, datter dan van den hemel ſoodanigen klaricheyd verſchijnt, die Aurora genaemt wort, en het roode [ 277 ]Paerd is het begin van den Morgenſtond, die de dampen verdrijft, die van der aerde op gelicht worden, terwijl de Sonne op weg is, want door ’t vertrecken van Aurora ſoo wort de Hemel root.
# Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants/Koets van Venus

| ← Koet­se van Mer­cu­rius | ‘Koets van Ve­nus’ door Ce­sa­re Ri­pa | Koet­se van de Son­ne → |
* Afkomstig uit Cesare Ripa et al. (1644) Iconologia of Uytbeeldinghen des Verstants, Amstelredam: Dirck Pietersz Pers, p. 271-272. Publiek domein.
Koets van Venus.
VEnus wort Iongh en ſchoon geſchildert met een krans van Rooſen en Mirthen, houdende in d’eene hand een Zeeſchelpe. Venus was naeckt gemaeckt, om de genegentheyt van de dertele omhelſingen, of om dat die geene die altijt te rugge gaet nae de dertle welluſten, dickwijls wert berooft van al het goede. Want de Rijckdommen worden van geyle Vrouwe verſlonden, het licchaem wort verſwakt, en de Ziele wort met ſoodanige vuylicheyt bemorſt, datter oock niet goeds noch ſchoons overblijft. De Rooſen en Myrthen zijn deſe Goddinne toegeheylight, door de gelijckheyt, die deſe reucken met Venus hebben, en door de aenſtoockingen en kracht, die de Mirth aen de geylheyt doet. Waer over de Comedyſchrijver Futurius, terwijl hy Digon de hoere afſchildert, ſeyt datſe hem de Mirth ſullen brengen, die hem krachtiger totte Minneluſten ſouden opſtoocken. De Zeeſchelp die zy in de hand heeft, bediet, dat Venus uyte Zee ſoude zijn gebooren, gelijck van veele wort verhaelt. Haer koetſe wort van twee duyven, gelijck Apulejus ſeyt, voortgetrocken, en ſoo men die beſchrijft, zijnſe boven maeten geyl, want naulijx iſſer tijd in ’t Iaer, datſe niet minne becken. Doch Horatius, Ovidius en Statius ſeggen, dat Venus van Swaenen is voortgetrocken, om te vertonen dat de Minne janckingen het geſangh der Swanen gelijck zijn, die ſoo veel te ſoeter ſingen, alſſe naeder [ 272 ]aen de dood zijn, en ſoo veel te meer verblijt ſich de verliefde, hoe hy meerder quellinge in de Liefde heeft. En om eenige verſcheydentheyt in deſe beeldniſſe te maken, ſeyt Giraldus, dat Venus koſt naeckt werden vertoont, op een Koetſe, voortgetrocken zijnde van twee Swaenen en twee Duyven. Haer hoofd ſoude men met Mirthe omkranſſen, hebbende voor haer borſt een vlamme Viers, en in de rechter hand een ronde Werrelts kloot, in de ſlincker hand ſoudeſe drie goude Appels hebben, en neffens haer ſouden de drie Gratien of bevalligheden ſtaen, mette armen over malkanderen geſlagen. De Globe of kloot bewijſt, dat Venus heerſcherinne en behoedſter is van de geheele Werrelt. De drie Appels zijn ter gedachtniſſe van ’t oordeel van Paris, tot lof van hare ſonderlinge ſchoonheyt. De Gratien zijn de Kamenieren van Venus, die de gemoederen, van die niet wel in de Deughd zijn geveſtight, lichtlijck aenlocken en vervoeren.