# Sinne- en minnebeelden IX

| ← Buyght, oft breeckt | Sinne- en minnebeelden (1627) door Jacob Cats EX VULNERE PVLCHRIOR | Die wont maeckt ghesont → |
* Uitgegeven in Rotterdam door Victor van Waesberge.
[ 50 ]
EX VULNERE PVLCHRIOR. IX.
OVID. DE REMED. AMOR. LIB. I.
DAN. HEYN. MON. EL. II.
Die wont maeckt ghesont.
Ex vulnere, pulchrior.
Ce que blesse, me dresse.
Ruyckende kruyden, stinckende luyden.
Non bene olet, qui bene semper olet.
Dessoubs la couverture, se trouvera l'ordure.
NON BENE OLET, QUI BENE SEMPER OLET.
INsolita omnia meritò suspecta esse, prudentiores monent. Nunquam, nisi gravi de causa, in sordido splendorem, in prodigo parsimoniam, in hoste amicitiam aliquis expertus est; nunquam gratuita in superbo comitas, in avaro liberalitas fuit. Nota est pistoris dulciarii frequens fallacia, cui ambustam placentæ partem densiori saccharo tegere, nota acu-pictricis puellulæ fallax solertia, cui pannum, parte qua decolor aut maculosus, auto obducere moris est. Nunquam bona fide (alt Seneca) vitia mansuescunt; submittunt feritatem, magis quam exuunt, &, quum minus exspectaveris, exasperantur; torvitas mitigata cito in naturam suam recedit. Acutè, ut omnia. Tacitus, certissimum sævæ cogitationis indicium est, inquit, in irato homine, iræ occultatio. Tu, cui hæc eveniunt, cave canem; & hostem veterem difficulter amicum, amicum veterem non facile hostem fieri certo tibi persuade.
IUVENAL.
TERTUL. DE CULTU FŒMIN.
QUantum a nostris disciplinis aliena sunt, faciem fictam gestate, quibus simplicitas omnis indicitur: effigiem mentiri quibus lingua non licet! appetere quod datum non sit, quibus alienis abstinendum! speciem exercere, quibus studium pudicitiæ est; edite mulieres Christianæ, quomodo præcepta Dei custodiatis, lineamenta non custodientes.
'Tis een streeck van voorsichtigheyt alle ongewoone dinghen voor verdacht te houden. Niemant en heeft oyt, sonder merckelijcke oorsaken, besetheyt in een sloef, sparigheyt in een opsnapper, riendelickheyt in sijn vyandt gesien: noyt en werter heusheyt by den trotsen, mildicheyt by den gierighen te vergheefs ghepleecht. Daer de taerte meest verbrant is, stroyt den pasteybacker het meeste suycker: daer het satijn meest ghepleckt is, voecht den borduerwercker het meeste gout. De gebreken der menschen en werden noyt ter goeder trouwen getemt, seyt Seneca, sy houden veel eer haren aert en wreetheyt in, alse die afleggen, en alsmen der minst op verhoet is, so breken sy weder uyt, en wandelen den ouden karre-pat. Wanneer een gram mensche, seyt Tacitus, sijn gramschap inkropt, let dan vry op u stuck, want 'tis een ghewis teycken van een wreet voornemen.
[ 54 ]
IACOB. 1. 12.
Salich is den man die verfoeckingbe verdraecht, want als hy beproeft sal zijn, sal hy de kroone der heerlickheyt ontfanghen.
Sanat, quod perculit.
D'un costé Dieu oingt, de l'autre it poingt.
SANAT, QUOD PERCULIT.
QUod in bysso virgo acu-pictrix, id in nobis agit Deus. Quem, pretor, unquam honoravit magnus ille opifex, quem non antè oneravit? Quem unquam è suis aut gratia spirituali imbuit, aut honore corporali egregiè decoravit, nisi præmissa, in utroque, insigni aliqua calamitate? Non antè patriarcha Iacob opulentus, & ingenti famulitio, tanquam exercitu, stipatus ad suos redijt; quam solus bacillo innixus in exteras regiones profugus abijsset. Non antè Iosephus regali splendore emicuit, quam carceris squallore sorduisset. In spiritualibus: non antè Paulus impios a morte revocavit, quam in piorum mortem consensisset; Ecclesiam non propugnavit, quam eam oppugnasset; lucem denique Evangelii, nisi cæcus, non vidit. Quid multa? utiles sunt fidelibus afflictiones, etiam animi. Si quando ergo affligi te contigerit, 0 mens pia, corpore, sive animo in solatium tui hoc, aut simile, argumentum deprome. Deo est propositum me honorare, infamia enim afficior: me firmare, quippe debilitor: divitijs me cumulare, in paupertatis angustias detrudor: gaudio me afficere, doloribus cruciandum me tradidit. Nam ut ait:
AUGUST. SUP. PSALM. 21.
INtelligat homo medicum esse Deum, & tribulationem medicamentum esse ad salutem, non poenam ad damnationem, sub medicamento positus ureris, secaris, clamas: Non audit medicus ad voluntatem, sed audit ad sanitatem.
Perkin. Tract. de Spirit. Desert.
DEi gratia incipit, perficitur, ut plurimum; per contraria.
APOCALYP. 2. 10.
NE crain rien des choses que tu as a souffrir: Sois fidelle jusques a la mort; je te donnerai la couronne de vie.
GHelijck een maghet met haer borduyrwerck, so handelt de goede Godt metten mensche. Wie heeft hy oyt vereert, die hy te voren niet belast en hadde? wie wande sijne heeft hy oyt tijdelijck oft gheestelijck gheseghent, die hy te voren in beyde niet en hadde besocht? den oudtvader Iacob en is niet eer met vrouwen, kinderen, knechten, maechden, en vee als met een heyrlegher omringhelt totte sijne ghekeert, voor by met een staff alleene inde handt veltvluchtich was vertrocken. Ioseph en is niet eer tot conincklijcken glans verheven gheweest, voor by in't duyster des kerckers was nederghelaten. In gheestelijcke saecken: Paulus en heeft niet eer de goddeloose uyt den doodt ghetoghen, voor hy inde dood vande Godtsalighe hadde bewillicht: hy en heeft voor Godes kercke niet eer ghestreden, voor hy die wel heftelijck te voren hadde bestreden: hy en heeft het licht des Evangeliums niet ghesien, dan doen hy steke-blint gheworden was. Om kort te maecken, den Godtsalighen strecken selfs hare swaricheden, 'tzy in ziele of in lichame, gantsch en al ten goede: ende daerom mach een Christelijck ghemoet wel sekerlijck aldus reden kavelen: de Heere wil my tot eeren verheffen, en waerom doch? want my wert oneere aenghedaen. Hy wil my verstercken, want ick ghevoele mijne swackheyt. Hy wil my verrijcken, want hy besoeckt my met armoede: hy wil my verblijden, want hy zo treft my met droefheden. Siet daer! een seltsame, doch een vaste, maniere van reden cavelen vande kinderen Gods.