OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Annales

Annales van Publius Cornelius Tacitus. (Links naar Wikisource editie)
* Boek I
* Boek II
* Boek III
* Boek IV
* Boek V
* Boek VI
* Boek VII - Boek VIII - Boek IX - Boek X (verloren gegaan)
* Boek XI
* Boek XII
* Boek XIII
* Boek XIV
* Boek XV
* Boek XVI

## Nederlandse vertalingen van de Annales (gedrukt)

Tacitus, Jaarboeken (Ab excessu divi Augusti Annales), trad. comm. J.W. Meijer, Baarn, 1990$^4$. ISBN 902631065X (Recensie: )
Tacitus, Annales: I-VI, trad. comm. M.A. Wes, ‘s Hertogenbosch, 1999. ISBN 90-5848-006-4. (Recensies: en )

## Externe links

* Latijnse tekst (Perseus).
* Latijnse tekst (The Latin Library) (PD).
* (On-line) Nederlandse vertaling van de volledige Annales door Ben Bijnsdorp, parallel met Latijnse tekst, voorzien van aantekeningen - Vlotte 21ste-eeuwse vertaling (ook voor de niet-classicus), evenwel schijnbaar niet gebaseerd op het meest up-to-date bronnenmateriaal.
# Bucolica

De Bucolica is een werk van Publius Vergilius Maro.
* Ecloga I - Ecloga II - Ecloga III - Ecloga IV - Ecloga V - Ecloga VI - Ecloga VII - Ecloga VIII - Ecloga IX - Ecloga X
# De Noordbrabanter/1840/Nummer 146/Parijs, 1 December

* Afkomstig uit de Noord-Brabander, zaterdag 5 december 1840, [p. 1]. Publiek domein.
PARIJS, 1 December.
Een groot verlies is het land en de wetenschappen wedervaren in den dood van den Burggraaf de Bonald, overleden den 23. November, op zijn kasteel van Monnat, bij Milhau, in den ouderdom van 87 Jaren. De Burggraaf was, in weêrwil zijner groote gaven, geen lid der Academie. De zuivere wijsbegeerte is hem grooten dank verschuldigd, wegens zijnen hevigen tegenstand aan de de waalbegrippen der achttiende eeuw: ook was hij ’t, die de filosofie van Loke en Condillac best heeft wedergelegd. — De Augsburgsche Gazette houdt, onder dagteekening van den 16. November, het berigt, dat de H. Vader thans geheel van al zijne krankheden is hersteld. — Men spreekt van een buitengewoon Consistorie, dat den 7. December te Rome zou gehouden worden, en waarin drie prelaten den Kardinaalshoed moeten ontvangen; onder dat getal noemde men: Monseigneur Belli, en Mons. Pianetti Bisschop van Viterbo. — In de Dagbladen van Maltha, gedagteekend 19. dezer, leest men, dat, daags na de inneming van St. Jan d’Acre , bijna geheel het Engelsch Eskader, onder bevel van den Admiraal-zelven naar Beyrouth is vertrokken, aangezien deze plaats door Ibrahim-Bassa, aan het hoofd van 15 duizend man, op nieuw bedreigd werd. — Men sprak te Parijs (den 30. November), dat de Heeren Guizot en Villemain door de Heeren Passy en Dufaure stonden vervangen te worden; anderen noemden de Heeren Guizol en Duchatel, af te lossen door de Heeren Molé en de Lamartine. — Men brengt een huwelijk ter baan tusschen de jonge koningin Isabella en den oudsten zoon van Don Carlos; anderen houden het op den Hertog van Montpensier, den jongsten zoon van Lodewijk Filips. — Gister (29 November), ten 11 ure ’s ochtends, zag men eenige honderden Polen in de oude Kerk van Saint-Germain-des-Prés te Parijs vereenigd, om voor het Altaar van den H. Casimir, en bij het graf van Polen’s laatsten Koning, God te bidden, dat hun het vaderland mogt terug gegeven worden; het was de tienjarige herinneringsdag van Warschau’s val. Grijsaards, vrouwen, kinderen, allen smeekten even vurig, en wekten de algemeene deelneming levendig op. — De Heer O’Conell heeft van uit de Darry-Nane-Abdij een brief aan den Heere Steele gezonden, om hem te berigten, dat hij het maal, hem door de werklieden van Limmerick aangeboden, zal komen bijwonen; hij voegt er bij, dat de Unie in voortgang is, en hij zich vleit, door bedaarde, vreedzame en wettige middelen tot de herroeping er van te zullen kunnen komen. — Het aantal oude Napoleontische hooge Staatsbeambten, die geroepen zullen worden, om de lijkstatie te komen volgen, is zeer gering; zoodanig heeft de dood er reeds onder gemaaid. De Heer Le Molt de la Marche (Vosges), voormalig Staats-Secretaris, op pensioen, is de oudste der thans nog levenden. — Het schijnt meer en meer geloof te verdienen, dat Mehemet-Ali, te vergeefs op Fransche tusschenkomst wachtende, zou besloten hebben, zich aan de voorschriften der vier verbonden Mogenheden te onderwerpen.
# Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Portugal

* Afkomstig uit de Nederlandsche Staats-Courant, maandag 15 september 1828, [p. 2]. Publiek domein.
PORTUGAL.
Men herinnert zich, dat Lord Strangford van wege de Engelsche Regering met eene zending naar Brazilie belast is geworden, en dat aangaande het doel dier zending zeer uit een loopende gissingen gemaakt zijn. In eenen brief uit Lissabon van 2 September, door het Journal des Débats medegedeeld, wordt beweerd, dat Engeland bij Don Pedro pogingen doen wil, om te bewerken, dat hij Don Miguel als Koning van Portugal erkenne, onder de hoofdvoorwaarde dat het huwelijk tusschen dien Vorst en de dochter van Don Pedro plaats hebbe. Intusschen zoude de tegenwoordige Portugesche Regering omtrent den uitslag dier onderhandelingen niet zeer gerust, en op het nemen van maatregelen bedacht zijn, om zich te kunnen verdedigen, in geval Don Pedro iets vijandelijks tegen Portugal mogt ondernemen. Te dien einde was er eene Kommissie van Ingenieurs benoemd, om de vestingwerken op verschillende punten der kust te ontlerzoeken, diegene aan te wijzen, welke versterking behoeven, en voor al die plaatsen op te geven waar verdedigings-werken tegen eene mogelijke landing behoorden gemaakt te worden.
Van een anderen kant werden ook op verschillende wegen van Lissabon naar binnenslands werken aangelegd, hetwelk tot allerhande geruchten aanleiding gaf.
In dit niet zeer veel beteekenende berigt wordt voorts uit Oporto gemeld, dat de bevelhebber dier stad, ten einde berging voor de ontelbare gevangenen te vinden, voor welke in de gevangenissen geene plaats meer is, de Monniken van twee kloosters der zelfde orde gelast heeft, zich in één dier beide kloosters te vereenigen, om het andere voortaan als gevangenis te kunhen gebruiken.
De Fransche oorlogs-korvet le Tarn zoude den 2den September uit den Taag vertrekken, om eenige Brazilianen en geborene Portugezen, die zich aan de naspeuringen der Politie hadden weten te onttrekken, naar Rio-Janeiro te brengen.
Ook de Portugesche uitgewekenen, die zich te Plymouth bevinden, en welker getal reeds over de duizend beloopt, zouden, volgens den Times, hunne begeerte te kennen gegeven hebben, om naar Brazilie gebragt te worden. De Times verwondert, zich zeer, dat deze Portugezen, grootendeels krijgslieden, naar Brazilie willen trekken, waar zij hunnen meester van geen nut hoegenaamd zijn, in plaats van zich naar Madeira te begeven, en den manhaftigen Bevelhebber van dat eiland, in de verdediging dier laatste bezitting van hunnen Koning, tegen de aanslagen van eenen overweldiger, de behulpzame hand te bieden.
De sluiting van Funchal zoude, volgens genoemd blad, hiervoor geen beletsel opleveren, daar er plaatsen genoeg aan de kust van Madeira zijn, waar men krijgsvolk aan land zoude kunnen zetten.
Doch zoude men het niet voor dwaas kunnen houden, dat deze lieden zich naar een eiland begaven, welks bezit Engeland, welligt door eene bloote verklaring, aan Den Pedro, had kunnen verzekeren, terwijl het, in tegendeel, de sluiting van Funchal erkent, en dus de verdediging van Madeira op den duur onmogelijk schijnt te maken?
# Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Frankrijk

* Afkomstig uit de Nederlandsche Staats-Courant, maandag 15 september 1828, [p. 2]. Publiek domein.
FRANKRĲK.
De Koning is den 7den September van Saverne te Strasburg aangekomen. De Koning van Wurtemberg en de Groot-Hertog van Baden hebben aldaar een bezoek bij denzelven afgelegd, terwijl de Vorst van Loewenstein aan Z. M., uit naam van zijnen meester, den Koning van Beijeren, eenen brief overhandigd heeft.
— Niettegenstaande men vooraf heeft aangekondigd, dat de Koning, gedurende zijne reis, op iets beters, dan van buiten geleerde aanspraken, zoude worden onthaald, zijn echter de Fransche dagbladen daarmede en met de daarop gegevene antwoorden opgevuld. Onder deze aanspraken onderscheidt zich door loffelijke kortheid, die, waarmede de Aarts-Bisschop van Strasburg aan het hoofd zijner geestelijkheid, den Koning verwelkomd heeft. »Ik heb,” zeide hij, »de eer Uwer Majesteit de geestelijkheid van den Benedenrijn voor te stellen, wier eenig streven is, om zielen voor God en harten voor den Koning te winnen.”
# Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Het Journal de Commerce

* Afkomstig uit de Nederlandsche Staats-Courant, maandag 15 september 1828, [p. 2]. Publiek domein.
[ 2 ]Het Journal de Commerce maakt melding van het niet zeer waarschijnlijke gerucht, dat de Sultan eenige nieuwe Turksche krijgsbenden naar Griekenland gezonden had, en vraagt dan, of het niet mogelijk zoude zijn, dat de Porte de Fransche onderneming naar Morea als eene vijandelijke daad aanmerkte, en of in dat geval de Fransche handel in de Middellandsche zee geen gevaar zoude loopen, van door de Barbarijsche roofschepen aanmerkelijk benadeeld te worden. Dat dagblad schijnt uit het oog te verliezen, dat de Barbarijsche roofstaten sedert langen tijd gewoon zijn, bij uitsluiting hunne eigene belangen, meer dan die van den Grooten Heer te behartigen. Het had slechts om de tegenwoordige betrekkingen tusschen Frankrijk en Algiers behoeven te denken, om zich daarvan te overtuigen.
De bedenking, die het Journal de Commerce vervolgens maakt, dat de Porte, in een oogenblik van drift, wel de hand zoude kunnen slaan aan de Fransche eigendommen en personen in de havens van het Oosten, schijnt eenigen meerderen grond te hebben. Intusschen wanneer men zich herinnert, dat eene dergelijke onderneming, als die der Franschen naar Morea, door de Porte vroeger of later, als een noodzakelijk gevolg van het Verdrag van 6 Julij, verwacht moest worden, dan begint ook deze zwarigheid hare kracht te verliezen. De Porte bevindt zich daarenboven op dit oogenblik in eenen toestand, die haar het maken van nieuwe vijanden als geheel ongeraden moet doen voorkomen, en men heeft na den zeeslag vah Navarino gezien, dat zij kracht, van geest genoeg bezit, om hare gevoeligheid aan hare wel begrepene belangen op te offeren.
# Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/De Hertog van Clarence

* Afkomstig uit de Nederlandsche Staats-Courant, maandag 15 september 1828, [p. 2]. Publiek domein.
[ 2 ]De Hertog van Clarence heeft, volgens de Engelsche berigten, een hevigen aanval van kramppijnen gehad, die aanvankelijk voor ernstige gevolgen deed vreezen. Deszelfs toestand scheen intusschen den 9den September aanmerkelijk verbeterd te zijn.
# Wetboek van Strafregt (1867)/Wet van den 29 Junij 1854 Staatsblad 103

| ← Wet van den 29 Junij 1854 Staatsblad 102 | Wetboek van Strafregt (1867) (Code Pénal -1810) (1867) door Overheid Wet van den 29 Junij 1854 Staatsblad 103 | Wet van den 25 December 1860 Staatsblad 102 → |
* Uitgegeven in Middelburg door J. C. & W. Altorffer.
[ 183 ]
WET van den 29 Junij 1854, HOUDENDE UITBREIDING VAN DE REGTSMAGT DER KANTONREGTERS IN STRAFZAKEN. uitgegeven den 12 augustus 1854. Staatsbl. 103.
Artikel 1.Ter kennisneming der kantonregters worden in eersten aanleg gebragt en in zooverre aan de regtsmagt der arrondissements-regtbanken onttrokken: a. de enkele diefstallen en de pogingen daartoe, opgenoemd in art. 18 der wet houdende eenige veranderingen in de straffen op misdrijven gesteld; b. de overtredingen der wet op de jagt en visscherij van den 6 Maart 1852 (Staatsblad no. 47); c. de overtredingen strafbaar gesteld in art. 1 der wet van den 6 Maart 1818 (Staatsblad no. 12); d. de overtredingen der verordeningen op den voet van art. 5 derzelfde wet vastgesteld.
2. Art. 88, 2$^e$. lid van het Wetboek van Strafvordering is op de diefstallen, bedoeld in art. 1, lit. a dezer wet, niet toepasselijk.
3. Op het regtsgeding ter zake der misdrijven, in deze wet bedoeld, is de VII. titel van het Wetboek van Strafvordering toepasselijk. Art. 253 no. 1 van dat wetboek wordt echter voor deze misdrijven in dien zin gewijzigd, dat de gedaagde zich bij de vervolging wegens diefstal niet door eenen gematigde kan doen vertegenwoordigen, maar in persoon moet verschijnen.
4. Het hooger beroep van de vonnissen der kantonregters, krachtens art. 1 dezer wet geslagen, wordt gebragt voor de arrondissements-regtbanken waaronder zij behooren.
5. De wet van 28 Junij 1851 (Staatsblad no. 68), is niet van toepassing bij veroordeeling tot gevangenisstraf ter zake der misdrijven, in deze wet ter kennisneming der kantonregters gebragt.
6. De misdrijven, door deze wet ter kennisneming der kantonregters gebragt, verliezen hun kenmerk van wanbedrijf niet. Art. 233 van het Wetboek van Strafvordering geldt echter ook wanneer eene regtbank bevindt dat het feit een der misdrijven daarstelt, welke krachtens deze wet ter kennisneming der kantonregters staan.
7. Deze wet treedt in werking met den 1 September 1854. Zij is van toepassing ook ten aanzien der misdrijven vóór haar in werking treden gepleegd. De misdrijven in deze wet bedoeld, ter zake waarvan vóór den 1 September 1854 voor eene arrondissements-regtbank mogt zijn gedagvaard, worden aldaar, doch slechts in eersten aanleg, beregt.
# Wetboek van Strafregt (1867)/Wet van den 25 December 1860 Staatsblad 102

| ← Wet van den 29 Junij 1854 Staatsblad 103 | Wetboek van Strafregt (1867) (Code Pénal -1810) (1867) door Overheid Wet van den 25 December 1860 Staatsblad 102 | Wet van den 22 April 1864 Staatsblad 29 → |
* Uitgegeven in Middelburg door J. C. & W. Altorffer.
WET van den 25 December 1860, HOUDENDE AANVULLING VAN ART. 10 DER WET VAN DEN 29 JUNIJ 1854 (STAATSBLAD Nº. 102) OMTRENT STRAF- BARE POGING TOT MISDAAD. UITGEGEVEN DEN 31 DECEMBER 1860, Staatsbl. 102.
Eenig artikel. Art. 10 der wet van 29 Junij 1854 (Staatsblad nº. 102) wordt aangevuld met de volgende bepaling: Poging tot misdaad wordt gestraft, indien tegen de misdaad zelve tuchthuisstraf van vijf tot twintig jaren bedreigd is, met tuchthuisstraf van vijf tot vijftien jaren.
# Wetboek van Strafregt (1867)/Koninklijk besluit van den 6 Augustus 1864 Staatsblad 89

| ← Wet van den 22 April 1864 Staatsblad 29 | Wetboek van Strafregt (1867) (Code Pénal -1810) (1867) door Overheid Koninklijk besluit van den 6 Augustus 1864 Staatsblad 89 | Lijst van speciale wetten → |
* Uitgegeven in Middelburg door J. C. & W. Altorffer.
KONINKLIJK BESLUIT van den 6 Augustus 1864, TER UITVOERING VAN ART. 5. EERSTE LID, DER WET VAN DEN 22 APRIL 1864 (STAATSBLAD Nº. 29), HOUDENDE BEPALINGEN VOOR HET GEVAL VAN WANBETALING VAN BOETEN IN STRAFZAKEN, UITGEGEVEN DEN 12 AUGUSTUS 1864, Staatsbl. 89.
Artikel 1. Tot het doen van de aanmaningen, bevolen bij de wet van 22 April 1864 (Staatsblad nº. 29), zijn de deurwaarders en alle dienaren der openbare magt, ieder binnen den kring van het gebied waarvoor hij is aangesteld, gelijkelijk bevoegd. [ 187 ] In de gevallen, waarin de opbrengst der geldboete komt ten voordeele van een waterschap, is de bode of bediende van dat waterschap tot het doen van de aanmaning mede bevoegd.
2. Bij voorkeur wordt het doen van de aanmaning opgedragen: zoo de opbrengst der geldboete komt ten voordeele eener gemeente, aan een ambtenaar der gemeente-politie, of, in zake van belasting, aan een ambtenaar der plaatselijke belastingen; zoo de opbrengst der geldboete komt ten voordeele van een waterschap, aan den bode of bediende van dat waterschap.
3. De aanwijzing van den deurwaarder of rijksveldwachter, die met het doen der aanmaning wordt belast, geschiedt, zoo het exploit moet worden gedaan binnen het kanton, waarin de regtbank is gevestigd, in overleg met den officier van justitie, of, zoo het exploit moet worden gedaan in een ander kanton, in overleg met den regter van dat kanton. Moet de aanmaning worden gedaan door een ambtenaar der gemeentepolitie, de aanwijzing geschiedt in overleg met den burgemeester.
4. Dit besluit treedt in werking den 1$^{sten}$ September 1864.
# Wetboek van Strafregt (1867)/Alphabetische inhoudsopgave

| ← Lijst van speciale wetten | Wetboek van Strafregt (1867) (Code Pénal -1810) (1867) door Overheid Alphabetische inhoudsopgave op het wetboek van strafregt |
* Uitgegeven in Middelburg door J. C. & W. Altorffer.
[ 238 ]
ALPHABETISCHE INHOUDSOPGAVE OP HET WETBOEK VAN STRAFREGT.
Add.
Bl. 160, art. 458.
          Zie verder hierachter: Lijst van Speciale Wetten enz, i. v. Fabrijken.
Bl. 191. Bieren en Azijnen. Wet 7 Julij 1867, Stbl. 84, houdende nadere bepalingen omtrent den accijns op de binnenlandsche —. Bl. 230. Veeziekte. Wet 29 Dec. 1866, Stbl. 233, houdende verlenging van den termijn, gedurende welken de Wet 17 Oct. 1865, Stbl. 121, van kracht.
# Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Napels den 29 Augusti

* Afkomstig uit de Amsterdamse Saturdaegse Courant, 23 september 1690, [p. 1]. Publiek domein.
[ 1 ]NApels den 29 Auguſti. Men heeft weder een goede ſomme Contanten aan den Gouverneur van Milanen, door order van ’t Spaanſſe Hof geſonden, en worden verſcheyde Goederen van ’t Hof te koop geſteld, om geld te bekomen. In de Zee van Calabrien heeft men eenige Turkſche Galootten en Caraveelen geſien, die verſcheyde Barquen hebben geroofd. Uyt de Provincie van Abbruzzo en van Monte Tusco zyn eenige Hoofden van Bandyten gebracht; en verſcheyde andere die gevangen ſijn, ſal men doen ſterven ter plaatſe daer zy gegreepen zijn.
# Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Romen den 2 September

* Afkomstig uit de Amsterdamse Saturdaegse Courant, 23 september 1690, [p. 1]. Publiek domein.
[ 1 ]Romen den 2 September. De bewuſte Gabrieli blyft noch al naeuw opgeſlooten in ’t Kaſteel St. Angelo; en vermits de menigte zyner Complicen, die men nog dagelyks ontdekt, en waer van ’er deſe week nog veel in hechteniſſe genomen zyn, gelooft men dat ſijn proces nog ſoo haeſt geen voortgang ſal hebben. De Cardinael Goes hebbende de viſite aen den Cardinael Albani gegeven, heeft een lange conferentie met hem gehad wegens de verſchillen tuſſchen dit Hof, en dat van Weenen; en ſpreeht men veel van de goede Wille des Paus, indien ſich iemand tot Mediateur aenbood. De Cardinael Goes liet ondertuſſchen zyn mishagen blyken, om dat men aen Nicoli, die nog in Campidoglio, alwaer hy goed tractement geniet, wandelende ſomtyds in de Kamer van den Fiſcael, gevangen blyft, eeten had geſonden uyt het huys van den Cardinael Ottoboni; en men weet niet hoe men de gemelde Goes met die gevankenis beſt ſal voldoen; vermits hy verſtaet dat de aengeſeyde ſtraffe behoorde uytgevoerd te worden: want wanneer Albani iets tot faveur van Nicoli inbragt, ſo gaf Goes tot antwoord, dat hy na geen voorſlagen kon luyſteren voor dat hy antwoord van den Keyſer had. Ondertuſſchen verſtaet men van elders dat men in ’t naſien der rekening groot manquement aen Nicoli bevonden heeft. De Canoniſatie der 5 Santen is tot nog toe uytgeſteld; en vermits de Schriften der ſelve door Monſr. Gabrieli, als Protonotarius Apoſtolicus, moſten getekend worden, en men nu bevonden heeft dat hy ſoo een ſchadelyk perſoon voor de H. Kerk is, ſoo heeft de Paus geordineerd datſe van een ander ſullen geteekend worden. De Reſident Gubernati van Savoyen, die door nieuwe ordre van dien Hertog weer aen dit Hof gekomen is, in plaets van na Londen te gaen, heeft van deſe week audientie by den Paus gehad. Op de tyding van ’t overgaen van Malvaſia ging de Paus Donderdag ’s namiddags na’t Sacro Collegio in Santa Maria Maggiore, alwaer het Te Deum geſongen wierd; daer na wierd het Geſchut van ’t Kaſteel geloſt, en de Venetiaenſche Ambaſſadeur door de Princen Regenten en de Cardinalen en Prelaten gecongratuleerd, en giſteren had gemelde Ambaſſadeur een lange Audientie by den Paus. De Cardinael de Bouillon maekt ſich gereed om weer na Vrankryk te keeren, ſullende aldaer ’t Ampt van Aelmoeſſenier des konings bedienen.
# Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Turin den 2 September

* Afkomstig uit de Amsterdamse Saturdaegse Courant, 23 september 1690, [p. 1]. Publiek domein.
[ 1 ]Turin den 2 September. De Marquis de Bruene, zynde Maendagh hier gekomen van Milaanen, alwaar hy geſonden was van onſen Hertog, wegens de tegenwoordige voorvallen, heeft uyt de naam van dien Gouverneur verſeekering mede gebracht van nieuw ſecours van Ruytery en Voetvolk; ook zyn de 3500 beloofde Duytſchers reeds by onſe Armee te Moncalieri aengekomen, waar by ſig reeds 2150 man te voet van ’t Lotharings Regiment vervoegd hebben; ſulks dat ons Heir aldus verſterkt zynde, wel haaſt ſtaat op te breeken. Syn Koninklyke Hoogheyd heeft ſig op Maandag derwaerts vervoegt, na dat alvooren de Gaſthuyſen beſocht, en alle de gequetſten ieder een ſtuk Gelds gegeven had. Daer wort een groote quantiteyt vleeſch vervaardigd om aen de Waldenſen uyt te deelen; en op Donderdag wierden 10 ſtukken Canon na ons Leeger gevoerd. Ondertuſſchen ſtaat den Vyand by Savigliano gecampeerd, en heeft binnen Saluzzo 2 Regimenten, en eenige Militie in Feſſano gelegd, eyſſchende in alle die plaatſen contributien; ook heeft deſelve aen ’t gantſche Marquiſaatſchap van Saluzzo belaſt om hare Wapenen en Krygs-Ammunitie in ’t Kaſteel van die Stad te brengen; hebbende ’t Canon, dat daar was, beneffens de gequetſten, van daer na Savigliano doen voeren, alwaar zy ſig verſterken. Op Donderdag avond zag men een myl van Carmagnola een groot Detachement Franſche Ruytery; dog ſy bedreven geen hoſtiliteyt. De Franſchen hebben een bevel uytgegeven dat alle Savoyaerds, die buytenlands zyn, ſullen hebben weder te keeren, op pœne van Confiſcatie. De Graaf de Brandizzo is van zyne quetſuur, by Lucern ontfangen, geſturven, gelyk ook de Ridder van Lance in Carmagnola; maer de andere gequetſte Ridders, Officiers, en Soldaten komen weer op; ook is de Graaf de Moneſtarolo buyten alle perykel.
# Amsterdamsche Courant/1690/23 september/Milaen den 6 September

* Afkomstig uit de Amsterdamse Saturdaegse Courant, 23 september 1690, [p. 1]. Publiek domein.
[ 1 ]Milaen den 6 September. Soo dra de Marquis de Bruné, van den Hertog van Savoyen afgeſonden, om eenige beſoignes voor te dragen, hier te poſt gekomen was, gaf onſe Gouverneur, ſchoon hy ſich onpaſſelyk bevond, terſtond ordre aen eenige Officiers van de Monſtering om ſich na Turin te begeven, de Militie te monſteren, en een lyſt van de dooden, gequetſten en gevangenen te maken; om daer tegen te konnen voorſien. Ondertuſſchen heeft men nieuwe paerden van particulieren opgekoft, en na ’t Leger van Savoyen geſonden; ’t welk by Moncalier ſich weer vereenigt: En dien Hertog vervaerdigt alles om met den eerſten den Vyand tegen te trekken, te meer om dat men verſtaet dat de Hertog van Nieuwburg, op inſtantie van de Keyſer, nog eenige Ruytery en voetvolk herwaerds ſtaet te ſenden, behalven de Duytſche Troepen die reeds in Piemont zyn. Ondertuſſchen heeft Mr. Catinat ook een renfort van 4000 man bekomen, en bevindt ſich tegenwoordig 13000 man ſterk; hebbende een Proclamatie laten uytgaen dat alle afweſende perſoonen, uyt de plaetſen door hem ingenomen, binnen een zekere tyd weer in hunne huyſen ſullen moeten komen op peene van Confiſcatie hunner goederen. De Savoyſche Armée met het Duytſche Voetvolk en de verwachte Ruytery verſterkt, beſtaet nu uyt 16000 man. De Generael onſer Cavallery en de Hertog van Seſto zyn van hunne ligte quetſuuren in’t laetſte gevecht bekomen, reeds geneſen, gelyk ook verſcheyde Officiers; en men bevindt dat het getal der dooden, ſoo van de onſen als de Savoyſche, veel minder is als in ’t eerſt was gemeld. Mr. Parella bevindt ſich tot Chieraſco, ſtellende het geweſt daer ontrent in ſtaet van defenſie; en na Cuneo zyn Soldaten en Canon geſonden, om dat men twyfelt of de Franſſen, wel ’t oog op die plaets mochten hebben, gaende dikwijls met partyen uyt Gaſal ſtroopende niet alleen in Savoyen, maar ook in deſen Staet, en veel boere huyſen in de brand ſtekende.