OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rosa Luxemburg

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| DBNL | pagina in DBNL |
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
Rosa Luxemburg (5 maart 1871 - 15 januari 1919) was een Duits marxistisch politica en filosofe.
   * Origineel in het Duits: “Freiheit nur für die Anhänger der Regierung, nur für Mitglieder einer Partei – mögen sie noch so zahlreich sein – ist keine Freiheit. Freiheit ist immer nur Freiheit des anders Denkenden. Nicht wegen des Fanatismus der ‚Gerechtigkeit‘, sondern weil all das Belehrende, Heilsame und Reinigende der politischen Freiheit an diesem Wesen hängt und seine Wirkung versagt, wenn die ‚Freiheit‘ zum Privilegium wird.”
   * Bron: Rosa Luxemburg, Zur russische Revolution, 1918.
   * Aanhaling(en): A.L. Constandse, Anarchisme van de daad, Kruseman, 1969.

## Onbewezen aan Rosa Luxemburg toegeschreven

* „Wie vecht, kan verliezen. Wie niet vecht, heeft al verloren.”
   * Origineel in het Duits: “Wer kämpft, kann verlieren. Wer nicht kämpft, hat schon verloren.”
   * Bron: onbekend
   * Aanhaling(en): B. Boersma, Neonazi’s zien het toch anders, Spits, 3 februari 2012.
   * Wordt ook wel aan Bertolt Brecht toegeschreven, maar ook daarvoor bestaat geen bewijs.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Honoré de Balzac

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| | bron(nen) in Wikisource |
| Informatie in externe bronnen: ||
| DBNL | pagina in DBNL |
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
Honoré de Balzac (20 mei 1799 – 18 augustus 1850) was een belangrijk Frans schrijver uit de 19$^e$ eeuw.
   * Origineel in het Frans: “Les lois sont des toiles d’araignées à travers lesquelles passent les grosses mouches et où restent les petites.”
   * Bron: Honoré de Balzac, La Maison Nucingen (1837), éd. Werdet, 1838, p. 341
   * Aanhaling(en): Vera Vrancken in Klokkenluidster Vera Vrancken schrijft een boek (22/06/2012), Het Belang van Limburg, 1 oktober 2012.
   * Origineel in het Frans: “L'amour est un trésor de souvenirs.”
   * Bron: Honoré de Balzac, Oeuvres illustrées de Balzac, 5-6, 1867
   * Aanhaling(en): De definitie van liefde is..?, antwaa.blogse.nl
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Hugo Claus

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| BP | pagina in Biografisch portaal |
| DBNL | pagina in DBNL |
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
| RKD | pagina in RKD |
Hugo Claus (1929-2008) was een Vlaams dichter en schrijver.
   * Bron: HUgo Claus, Lucius Annaeus Seneca, Thyestes, De Bezige Bij, 1966, p. 25.
   * Aanhaling(en): Johan Velter, seneca. masker, sfcdt.wordpress.com
   * Kijkend naar de oorspronkelijke tekst van Seneca ("Maius hoc ira est malum.") is dit meer een "interpratie op basis van" door Claus, dan een vertaling van het werk van Seneca.
   * Bron: ﻿Claus over "Vrijdag", Humo, 11 december 1980.
   * Aanhaling(en): Afsluiter van de week, NeTTieS, Jaargang 13, Nummer 627, 28 november 2009.
   * Bron: Interview Literatuur wordt door zieken gemaakt. Wie gezond is, schrijft geen boeken., Humo, 5 februari 1992.
   * Aanhaling(en): wordt blijkens een Google-zoekopdracht op de volledige tekst regelmatig aangehaald op sociale media.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Humor

Informatie bij zusterprojecten: :
* artikel in Wikipedia
* omschrijving in WikiWoordenboek
* media bij Commons
Humor is het vermogen om iets wat grappig, amusant of geestig is aan te voelen, te waarderen of tot uitdrukking te brengen:
   * Bron: Godfried Bomans, Humor is overwonnen droefheid, 1983.
   * Aanhaling(en): Coen van Beelen, Humor is overwonnen verdriet, Trouw, 23 maart 2013.
   * Origineel in het Frans: “L'humour: la politesse du désespoir”
   * Bron: Chris Marker, La Nef, december 1950-januari 1951, p. 100
   * Aanhaling(en): Paul Claes, Gouden vertaalregels, 2018, p. 14

## Onbewezen toegeschreven

* „Humor is een deur naar de eeuwigheid.”
   * Bron: Onbewezen toegeschreven aan Martin Heidegger
   * Aanhaling(en): Homohuwelijk, Trouw, 18 maart 2013.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Holocaust

Informatie bij zusterprojecten: :
* artikel in Wikipedia
* omschrijving in WikiWoordenboek
* media bij Commons
De Holocaust ook wel Shoah, Shoa of Sjoa (Hebreeuws: השואה Ha-Shoah) genoemd, was de systematische Jodenvervolging door de nazi's en hun bondgenoten voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog:
   * Origineel in het Duits: “Was sind das für Zeiten, wo Ein Gespräch über Bäume fast ein Verbrechen ist Weil es ein Schweigen über so viele Untaten einschliesst!”
   * Bron: Bertolt Brecht, gedicht An die Nachgeborenen, in de bundel Svendborger Gedichte, Malik-Verlag, 1939
   * Aanhaling(en): Jacq Vogelaar, Zinnen in hun context, 1999
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Homeros

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| | bron(nen) in Wikisource |
| Informatie in externe bronnen: ||
| BP | pagina in Biografisch portaal |
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
Homeros (ca. 800 - 750 v.C.) was een Grieks eposdichter.
   * Origineel in het Grieks: “Μῆνιν ἄειδε, θεὰ, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος οὐλομένην, ἣ μυρί' Ἀχαιοῖς ἄλγε' ἔθηκε.”
   * Bron: Ιλιάς (Ilias), 1.1
   * Aanhaling(en): Nora Sinnema, Het boek is beter, 8weekly, 14 mei 2004.
   * Origineel in het Oudgrieks: “Οὐ μὲν γάρ τί πού ἐστιν ὀϊζυρώτερον ἀνδρὸς πάντων, ὅσσά τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει.”
   * Bron: Ιλιάς (Ilias), 17.446-447
   * Aanhaling(en): De huilende paarden van Achilles, ShakingZen.nl, 24 januari 2016
   * Bedenking van Zeus wanneer hij de twee paarden van Patroklos zag wenen om zijn dood.
   * Aangehaald in de vertaling van Imme Dros.
   * Origineel in het Grieks: “Ἄνδρα μοι ἔννεπε, μοῦσα [...]”
   * Bron: Odyssee 1, 1
   * Aanhaling(en): Hans Beerekamp, Parate kennis in tv-quiz: wijn wint van Homerus, NRC, 30 mei 2011.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Horatius

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| | bron(nen) in Wikisource |
| Informatie in externe bronnen: ||
| KB | pagina in KB-catalogus |
Quintus Horatius Flaccus (65-8 v. Chr.) was een Romeins dichter.
   * Origineel in het Latijn: “Sapere aude!”
   * Bron: Epistularum liber primus, I.2.40, 20 v. Chr.
   * Aanhaling(en): Noodzakelijke scepsis, 8weekly.nl, 31 oktober 2014 Coen Simon, Filosoferen is makkelijker als je denkt: leren denken zonder dogma's, 2015
   * Het citaat werd eerst gebruikt door de Romeinse dichter Horatius in een brief aan Lolius, maar nadat Immanuel Kant het gebruikte in zijn essay Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung? (1784) werd het bekend als motto van de Verlichting. Zie ook Sapere aude.
   * Origineel in het Latijn: “Brevis esse laboro, obscurus fio.”
   * Bron: Ars poetica, v. 25-26
   * Aanhaling(en): Jan Veering, "Recht en regel" in: Onze Taal, 1971, p. 25
   * Origineel in het Latijn: “[H]aec placuit semel, haec deciens repetita placebit.”
   * Bron: Ars poetica, v. 365
   * Aanhaling(en): Simon Vestdijk, Het vijfde zegel, 1969, p. 62
   * Timmermans (1939) vertaalt met 'Niet elk succes houdt bij herhaling stand', Schrijvers (2016) met 'uitgekeken ben je soms meteen, soms nooit'. Een afgeleide spreuk is feitelijk bekender en bestaat in diverse varianten: (Bis) repetita (non) placent (Herhalingen vallen wel/niet in goede aarde).
   * Origineel in het Latijn: “[O]mne tulit punctum, qui miscuit utile dulci.”
   * Bron: (LA) Ars poetica, v. 343; (NL) Ars poetica, vert. P.H. Schrijvers, 1980
   * Aanhaling(en): Jaap Engelsman, "Horatius gevleugeld" in: Onze Taal, 2000, p. 184
   * Bron van de uitdrukking 'het nuttige aan het aangename paren'. Leerzaam vermaak als doel van de literatuur.
   * Origineel in het Latijn: “Dulce et decorum est pro patria mori.”
   * Bron: Carmina, 3.2.13
   * Aanhaling(en): Paul Claes, Kinderen van Rousseau. Een pamflet tegen de tijdgeest, 2014, p. 60
   * Origineel in het Latijn: “Nunc est bibendum.”
   * Bron: Carmina, 1.37.1
   * Aanhaling(en): Hoe is de Michelin Man ontstaan?, blog.trucks.nl (bezocht 17 januari 2024)
   * Met deze regel opende Horatius in 30 v.Chr. zijn ode aan de dood van Kleopatra. Hij richtte zich naar het vers waarmee Alkaios de dood van de tiran Myrsilos had gevierd (νῦν χρῆ μεθύσθην). In studentenliederen is het citaat zeer populair. Ook het Michelinmannetje Bibendum, dat spijkers 'drinkt', is ernaar vernoemd.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Hugo Brandt Corstius

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| DBNL | pagina in DBNL |
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
Hugo Brandt Corstius (1935) (pseudoniemen: Piet Grijs, Stoker, Raoul Chapkis en Battus) is een Nederlands schrijver en columnist.
   * Bron: Piet Grijs, Blijf met je fikken van de luizepoten af!, Querido, 1972, ISBN 9789021410449, p. 130.
   * Aanhaling(en): Simon Carmiggelt, De kuise drinker & schemeren, Singel Uitgeverijen, 2011, ISBN 9789029581226, p. 8.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Georges Bataille

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| DBNL | pagina in DBNL |
| KB | pagina in KB-catalogus |
| RKD | pagina in RKD |
Georges Bataille (Billom (Puy-de-Dôme), 10 september 1897 - Parijs, 9 juli 1962) was een Frans schrijver, filosoof, dichter en dissident surrealist.
   * Origineel in het Frans: “Nous ne sommes pas tout, n'avons même que deux certitudes en ce monde, celle-là et celle de mourir.”
   * Bron: Georges Bataille, L’Expérience Intérieure, (eerste uitgave: 1943), Gallimard, 1967, p. 11.
   * Aanhaling(en): L. ten Kate (Red.) Voorbij het zelfbehoud: gemeenschap en offer bij Georges Bataille, Garant, 1991, ISBN 9789053500422, p. 41.
   * Bron: Georges Bataille, Le sacré au XXe siécle, Te vinden in Conférences 1951-1953 in band VIII van Bataille's verzamelde werk, p. 187-189.
   * Aanhaling(en): Bataille: kunst geweld en erotiek als grenservaring, Redactie en vertaling: Ineke van der Burg en Debora Meijers, 1987, p.13.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# George Washington

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| | bron(nen) in Wikisource |
| Informatie in externe bronnen: ||
| BP | pagina in Biografisch portaal |
| KB | pagina in KB-catalogus |
George Washington (22 februari 1732 – Mount Vernon, Virginia, 14 december 1799) was generaal, opperbevelhebber tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog en vervolgens de 1e president van de Verenigde Staten.
   * Origineel in het Engels: “[...] the freedom of speech may be taken away, and dumb and silent we may be led, like sheep to the slaughter.”
   * Bron: From George Washington to Officers of the Army, 15 March 1783, National Archives.
   * Aanhaling(en): VRT NWS op Facebook, 7 juni 2017, naar aanleiding van het artikel "Freedom of speech"? Niet voor kritische Twittervolgers van Trump, DeRedactie.be, 7 juni 2017, waarin het citaat overigens alleen in het Engels wordt aangehaald.
   * Origineel in het Engels: “Europe has a set of primary interests, which to us have none, or a very remote relation.”
   * Bron: Farewell Address, gepubliceerd op 19 september 1796
   * Aanhaling(en): H.W. van den Doel , Europa En Het Westen, Uitgeverij Bert Bakker, 2004, p. 35, in de oorspronkelijke Engelse tekst In het Nederlands geparafraseerd aangehaald in CDV Allemachtig Amerika!, herfst 2003
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# George Sand

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
| RKD | pagina in RKD |
George Sand (1804 – 1876) was een Frans schrijfster en feministe.
   * Origineel in het Frans: “La vie ressemble plus souvent à un roman qu'un roman ne ressemble à la vie.”
   * Bron: Metella (1833). Heruitgave 1994 door Kemper Conseil Publishing. p.20
   * Aanhaling(en): Jan Pieter Hendrik van Gilse, Hans van Dijk, Mémoires Jan van Gilse (1917-1922), Walburg Pers, 2003, p. 334.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# George Santayana

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| KB | pagina in KB-catalogus |
George Santayana (1863-1952) was een Spaans-Amerikaans schrijver en filosoof.
   * Origineel in het Engels: “Those who cannot remember the past are condemned to repeat it.”
   * Bron: George Santayana, The Life of Reason or The Phases of Human Progress, vol. 1, Reason in Common Sense, 1905, p. 284
   * Aanhaling(en): Stefan Paas, Gert-Jan Roest en Siebrand Wierda, Eten met Jezus. Bijbelstudies over maaltijden in Lucas, 2012
   * Origineel in het Engels: “Fanaticism consists in redoubling your efforts when you have forgotten your aim.”
   * Bron: George Santayana, The Life of Reason or The Phases of Human Progress, vol. 1, Reason in Common Sense, 1905, p. 13
   * Aanhaling(en): Fanatisme bestaat erin dat je je inspanningen verdubbelt als je je doel bent vergeten, Faidros, 7 juli 2014
   * Origineel in het Engels: “There is no cure for birth and death save to enjoy the interval.”
   * Bron: George Santayana, Soliloquies in England, 1922, p. 97
   * Aanhaling(en): Ton Roumen, Lichtvoetig, Bezinning en bezieling, 5 maart 2018; Manfred Florian en R. Kets de Vries, Seks & Geld, Geluk & Dood, 2008
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# George Soros

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
| RKD | pagina in RKD |
| TW | pagina bij Twitter |
George Soros (12 augustus 1930) is een Hongaars-Amerikaans zakenman en filantroop.
   * Origineel in het Engels: “I consider the Trump administration a danger to the world”
   * Bron: Remarks delivered at the World Economic Forum, 25 januari 2018
   * Aanhaling(en): Michiel Dijkstra, Wie is de gehate filantroop George Soros?, Elsevier Weekblad, 1 november 2018
   * Origineel in het Engels: “I must be doing something right to look at who my enemies are”
   * Bron: George Soros Bet Big on Liberal Democracy. Now He Fears He Is Losing., The New York Times, 17 juli 2018
   * Aanhaling(en): Michiel Dijkstra, Wie is de gehate filantroop George Soros?, Elsevier Weekblad, 1 november 2018
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Mark Twain

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| | bron(nen) in Wikisource |
| Informatie in externe bronnen: ||
| DBNL | pagina in DBNL |
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
| RKD | pagina in RKD |
Mark Twain (1835 - 1910) was een Amerikaans schrijver en essayist.
   * Origineel in het Engels: “One who knows the Mississippi will promptly aver – not aloud, but to himself – that ten thousand River Commissions, with the mines of the world at their back, cannot tame that lawless stream, cannot curb it or confine it, cannot say to it, Go here, or Go there, and make it obey”
   * Bron: Mark Twain, Life on the Mississippi, H.28, 1863.
   * Aanhaling(en): Mississippi laat zich nog niet temmen, Nieuwsblad van het Noorden, 16 juli 1993.
   * Origineel in het Engels: “Whenever the literary German dives into a sentence, that is the last you are going to see of him till he emerges on the other side of his Atlantic with his verb in his mouth.”
   * Bron: A Connecticut Yankee in King Arthur's Court H.22, Harper & Brothers, 1889.
   * Aanhaling(en): Dirk Linthout - Lezingen, ongedateerd.
   * Origineel in het Engels: “OCTOBER: This is one of the peculiarly dangerous months to speculate in stocks in. The other are July, January, September, April, November, May, March, June, December, August, and February.”
   * Bron: Mark Twain, Pudd'nhead Wilson H.13 , 1894.
   * Aanhaling(en): Niet bang zijn voor de beursmacho, De Telegraaf, 21 april 1990.
   * Origineel in het Engels: “The very ink with which all history is written is merely fluid prejudice.”
   * Bron: Mark Twain, Following the Equator, 1897.
   * Aanhaling(en): Paul van der Steen, Een mikwe in Venlo, de droom die niet uikwam, Zuiderlucht.eu, 2 januari 2014.
   * Origineel in het Engels: “Man is the Only Animal that Blushes. Or needs to.”
   * Bron: Mark Twain, Following the Equator, 1897.
   * Aanhaling(en): Michael A. Jawer, Marc S. Micozzi, Welk gevoelenstype ben jij: kies de therapie die bij je past, Gottmer Uitgevers Groep, 2012, ISBN 9789401300735.
   * Origineel in het Engels: “Don't part with your illusions. When they are gone you may still exist, but you have ceased to live.”
   * Bron: Mark Twain, Following the Equator, 1897.
   * Aanhaling(en): John Kenneth Galbraith, De crash van 1929, Ambo/Anthos, 2011, ISBN 9789026324864.
   * Origineel in het Engels: “The reports of my death are greatly exaggerated.”
   * Bron: Telegram van Twain vanuit Londen naar Associated Press, 1897.
   * Aanhaling(en): Arend Clahsen, Stort de dollar ooit nog eens in elkaar?, FD, 31 januari 2015.
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Marco van Basten

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| IMDb | pagina in IMDb |
| KB | pagina in KB-catalogus |
| TW | pagina bij Twitter |
Marco van Basten (31 oktober 1964) voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer.

## Citaten over Van Basten

* „De manier waarop hij voetbalde was tijdloos. Hij moest stoppen toen hij 28 was. Een operatie aan zijn enkel. Het was echt zo zonde. Met rechts, met links of met het hoofd. Zo sterk, zo snel. Hij kon scoren en passen. Hij was de allerbeste.”
   * Origineel in het Engels: “Right foot. Left foot. Heading, so strong, fast. He could score, he could pass the ball. He was the best. The way he played was timeless. He had to quit when he was 28. Surgery. Stupid surgery to the ankle. It was such a pity”
   * Bron: Paolo Maldini interview: Read the full transcript as AC Milan legend sits down with Liverpool hero Jamie Carragher, Daily Mail, 22 mei 2015
   * Aanhaling(en): Maldini: Van Basten beste met wie ik samenspeelde, Parool, 23 mei 2015.
   * Paolo Maldini over Van Basten
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Marie-Antoinette

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| Informatie in externe bronnen: ||
| KB | pagina in KB-catalogus |
Marie-Antoinette (2 november 1755 - 16 oktober 1793) koningin van Frankrijk van 1774 tot 1792.

## Onbewezen toegeschreven

* „Mijnheer, ik vraag u om vergeving, ik deed het niet expres.”
   * Origineel in het Frans: “Monsieur, je vous demande pardon. Je ne l'ai pas fait exprès.”
   * Bron: onbekend
   * Aanhaling(en): Tonie Mudde, Sterfbedzinnen, De Volkskrant, 7 april 2012.
   * Dit zou ze hebben uitgesproken nadat ze per ongeluk op de voet van de beul was gaan staan. Het zouden haar laatste woorden zijn geweest, voordat ze werd onthoofd.

## Ten onrechte toegeschreven

* „Hebben ze geen brood? Laat ze dan brioche eten!”
   * Origineel in het Frans: “S'il n'y a pas de pain on mangera de la brioche” (Karr) “S'ils n'ont pas de pain, qu'ils mangent de la brioche.” “Ils n'ont pas de pain? Qu'ils mangent de la brioche!”
   * Bron: Alphonse Karr, "Sur les mendians" in: Les guêpes, november 1841, p. 61
   * Aanhaling(en): Petra Kuiper, Brood op reis: Frankrijk, brood.net, 26 oktober 2016
   * Een uitspraak over honger, brood en brioche komt al voor bij Jean-Jacques Rousseau (Confessions, livre VI, 1782), maar de "grote prinses" aan wie hij ze toeschreef kan niet Marie-Antoinette zijn geweest, want hij sprak van het jaar 1740. Het is pas bij Alphonse Karr dat de woorden voor het eerst op schrift in verband worden gebracht met Marie-Antoinette. In zijn satirische blad Les guêpes haalt hij ze aan als een gerucht dat de ronde deed en door haar vijanden in het leven was geroepen. De verhalende context van de Mars op Versailles werd in 1931 bedacht in het moraliserende Duitse kinderboek Puntje en Anton van Erich Kästner. Hoewel historisch dus niet te verantwoorden, heeft het citaat ervoor gezorgd dat een levendige herinnering bleef bestaan aan de "schandaalkoningin" Marie-Antoinette, zelfs nu het apocriefe karakter er dikwijls bij wordt vermeld. Behalve van Marie-Antoinette is de uitspraak ook in de mond gelegd van Madame Victoire, koningin Marie-Thérèse d'Autriche, Madame de Pompadour en Madame du Barry. Telkens gaat het om hoge aristocrates die op een naïeve of sarcastische manier tonen hoe weinig voeling ze hebben met het gewone volk.
   * Het motief is bekend als ATU 1446: "Let them eat cake!" Er bestond een Grieks spreekwoord dat Desiderius Erasmus behandelt in zijn Adagia (2.4.61) en dat voortleefde in het laatmiddeleeuwse Spanje. In het Arabisch circuleerde het motief ook. Een Letse traditie neemt de Duitse landadel op de korrel.

### Referenties

* ↑ Jean-Christophe Piot, Le coup de la brioche, En marge blog, 22 november 2022
* ↑ Cécile Berly, La Reine scandaleuse. Idées reçues sur Marie-Antoinette, 2012, p. 110
* ↑ Cécile Berly, La Reine scandaleuse. Idées reçues sur Marie-Antoinette, 2012, p. 107
* ↑ Ulrich Marzolph, Ignorance Concerning the Use of Flour (ATU 1446) in: 101 Middle Eastern Tales and Their Impact on Western Oral Tradition, 2020
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |
# Marcus Tullius Cicero

Informatie bij zusterprojecten: :
| | artikel in Wikipedia |
| | media bij Commons |
| | bron(nen) in Wikisource |
| Informatie in externe bronnen: ||
| KB | pagina in KB-catalogus |
Marcus Tullius Cicero (3 januari 106 v.Chr. – 7 december 43 v.Chr.) was een Romeins redenaar, staatsman, schrijver en filosoof.

##### De eerste Catilinarische redevoering

* "Hoelang nog, Catilina, zult u ons geduld op de proef stellen?"
   * Origineel in het Latijn: "Quousque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?"
   * Aangehaald in: Cecile Kenis, "Hoelang nog" in: Het Poelaertplein, 2018, nr. 5, p. 7
   * Met deze woorden begon Cicero op 7 november 63 v.Chr. zijn uitval tegen Catilina in de senaat.
* "O tijden! O zeden!” “Wat een tijd! Wat een moraal!"
   * Origineel in het Latijn: O tempora! O mores!
   * Aangehaald in: Paul van Dellen, Misdaad en straf in Nederland, Uitgeverij Van Gorcum, 1987, ISBN 9789023222682, p. 1.
* Bron: Oratio in L. Catilinam prima
* „Niets is zo wezenlijk als het inzicht dat wij tot rechtvaardigheid geboren zijn en dat het recht niet gebaseerd is op opinie, maar op de natuur.”
   * Origineel in het Latijn: “Nihil est profecto praestabilius, quam plane intellegi, nos ad iustitiam esse natos, neque opinione sed natura constitutum esse ius.”
   * Bron: Marcus Tullius Cicero, De legibus, 1.28
   * Aanhaling(en): Joost Eskes, Tegen tirannie – hoe Cicero de Romeinse republiek wilde redden, historiek.net, 4 december 2023
   * Aangehaald in de vertaling van Maarten Klink (Wet en rechtvaardigheid, 2023)
| Personen | Thema's | Literatuur | Films | Televisie | Spreekwoorden |