# Heraclitus over de natuur/De onbekwame mensen

Gedetailleerde inhoudsopgave
Het leven van Heraclitus
Het boek van Heraclitus
Inleiding tot de fragmenten
De fragmenten
Het woord, het ene wijze, het universele, het particuliere
De voorgangers en de onbekwaamheid
De methode en de bekwaamheid
De strijd, het zich afzonderende, het sturende en de rechtvaardigheid
De fraaie ordening van het veranderende vuur
De wet
Het goddelijke
De onmondigen en de volwassenen, de goden en de mensen
De wisseling der seizoenen, de wisseling van dag en nacht, de verandering van het weer
De zon als het levengevende
De voeding
Ziekte en genezing
Leven en dood, waken en slapen, de levensloop
De ziel, het gemoed, de verandering in ons
De mensen en de dieren; de landbouw
De arbeid en het menselijke kunstproduct
De godsdienstige mensen
Het onjuiste handelen
Het juiste handelen
Aantekeningen bij de fragmenten
Fragmenten, begrippen en gedachten bij Pseudo-Hippocrates
Andere projecten en externe links :
| (grc) « ἀκοῦσαι οὐκ ἐπιστάμενοι οὐδ' εἰπεῖν. » | (nl) « Zij weten niet te luisteren, noch te spreken. » |
| (Heraclitus, fragment DK 22 B 19.) ||
Hierbij moet onderscheid gemaakt worden tussen het luisteren en spreken zoals de grote massa der mensen dat dagelijks tijdens gesprekken doet en het luisteren en spreken zoals dit gebeurt in een meer filosofische situatie, waaraan de Efeziër de voorrang lijkt te geven. En het zijn juist de mensen die niet geschikt zijn voor de meer filosofische conversatie, omdat daar veel voor vereist is, zoals inzicht en kennis van zaken, dat nu juist de meeste mensen moeten ontberen. Doordat het hun hieraan ontbreekt, zullen zij ook niet begrijpen wat de wijze mededeelt en kunnen zij niet op gelijk niveau met hem in gesprek treden. Anderzijds zijn zij niet verbonden met het ware en universele, omdat dit hun ontgaat, zodat zij ook daarover geen verklaring kunnen afleggen en het ook niet begrijpen, omdat zij er niet bekend mee zijn.
| (grc) « ἀξύνετοι ἀκούσαντες κωφοῖσιν ἐοίκασι• φάτις αὐτοῖσι μαρτυρεῖ παρ’ εόντας ἀπεῖναι. » | (nl) « Zonder begrip luisterenden lijken doven: het gezegde getuigt van hen: “bij het werkelijke afwezig”. » |
| (Heraclitus, fragment DK 22 B 34.) ||
De mensen zijn niet betrokken bij het proces dat bestaat uit het vernemen van uitspraken enerzijds en het duiden van uitspraken anderzijds, waarbij zij wat gezegd wordt niet vernemen, omdat zij niet kunnen duiden, daar zij zowel de ware betekenis van de uitspraak niet begrijpen, alsook niet bekend zijn met het universele dat waar is en waarnaar de ware uitspraak verwijst. Zij kunnen worden vergeleken met de doven, omdat datgene wat gezegd wordt ook hun ontgaat. Hun ontbreekt het immers aan het vermogen om met het oor waar te nemen, terwijl het hun die zonder begrip luisteren ontbreekt aan het vermogen om uitspraken te vernemen. Zowel de doven als zij die niet weten te luisteren zijn niet in staat om datgene wat hun ter ore komt te vernemen.
| (grc) « βλὰξ ἄνθρωπος ἐπὶ παντὶ λόγῳ ἐπτοῆσθαι φιλεῖ. » | (nl) « Een dom mens pleegt bij alle woorden in de war te raken. » |
| (Heraclitus, fragment DK 22 B 87.) ||
| (grc) « ᾧ μάλιστα διηνεκῶς ὁμιλοῦσι τούτῳ διὰφέρονται, καὶ οἷς καθ΄ ἡμέραν ἐγκυροῦσι, ταῦτα αὐτοῖς ξένα φαίνεται. » | (nl) « Waarmee zij het meest aan een stuk verkeren, daarvan zonderen zij zich af, en waar zij dagelijks op stuiten dat schijnt hun vreemd toe. » |
| (Heraclitus, fragment DK 22 B 72.) ||
Dat waarvan de mensen onderdeel zijn ontgaat hun, zoals wij bijvoorbeeld in de slaap niet weten wat wij doen of waar wij zijn, terwijl wij er toch mee verbonden zijn (fg. 1c), zoals mensen in de war raken of versteld staan bij dat wat zij niet begrijpen. Het komt hun daarmee ook vreemd voor. Heraclitus spreekt in dit verband over dat wat met de dag komt en dat wat ons toeschijnt. Wat met de dag komt is het zichtbare, dat duidelijk waar te nemen is door het licht van de zon. Zijn licht schijnt echter voor de mensen op een vreemde wijze, omdat zij de verschijnselen die met de dag komen niet begrijpen en doorgronden.
| (grc) « οὐ γὰρ φρονέουσι τοιαῦτα πολλοί, ὁκόσοι ἐγκυρεῦσιν, οὐδὲ μαθόντες γινώσκουσιν, ἑωυτοῖσι δὲ δοκέουσι, κατὰ τὸν γενναΐον Ἡράκλειτον. » | (nl) « Want velen denken niet aan zulke dingen, waarop zij stuiten, ook kennen zij hun lessen niet, maar zij houden vast aan hun overtuigingen, volgens de adellijke Heraclitus.  » |
| (Heraclitus, fragment DK 22 B 17, bij Clemens van Alexandrië, Stromata, II, 8, 1.) ||
De mensen blijven onwetend en blijven vasthouden aan hun particuliere en leugenachtige overtuigingen, die dat zijn omdat die niet in overeenstemming zijn met het universele en ware.