# Lessen en lesmateriaal

* Referentiekader maatschappijleer
* Toelichting maatschappijleer
* Alfabetische woordenlijst maatschappijleer
* Overzicht van politieke partijen

### Algemeen

* Drie blokuren politiek: hoe vrij zijn we eigenlijk?

### mavo

* Lessenserie 1 (Thema's Maatschappijleer vmbo-kgt: Maatschappijleer, Jongeren & Politiek)
* Lessenserie 3 (Thema's Maatschappijleer vmbo-kgt: Werk, Criminaliteit & Relaties)
* Maatschappijleer 3 vmbo-kgt
* Maatschappijleer 4 vmbo-kgt

### havo/vwo

* Maatschappijleer 5 vwo (Thema's Maatschappijleer vwo 2017)
* Maatschappijleer 3 havo - in ontwikkeling
* Wat is maatschappijleer? - in ontwikkeling
* Rechtsstaat - in ontwikkeling
* Parlementaire Democratie - in ontwikkeling
* Pluriforme Samenleving - in ontwikkeling
* Verzorgingsstaat - in ontwikkeling

### Lessen op basis van cijfermateriaal (of een onderzoekende werkvorm)

* De religieuze beleving van moslims in Nederland (2018)
* Vegetarische rookworst (2018)
* Het leesgedrag van Nederlanders (2018)
* Democratie en expertise (2018) - in ontwikkeling
* Voelt u zich wel eens onveilig? (2017) - in ontwikkeling
* Prestatiestress? - in ontwikkeling
* Even ademhalen - in ontwikkeling
* Apofenie en de voorkeur voor bevestiging - in ontwikkeling
* Wat is er nodig om Nederlander te zijn? - in ontwikkeling

### Presentatie en (beeld)materiaal

* Werkvormen
* Presentatie en materialen (van het bord)
* Videomateriaal
* Afbeeldingen
* Dia's
* Tabellen en grafieken
* Artikelen

# Toetsing

* Toetsing bij maatschappijleer
* Instaptoets mavo/havo/vwo
* Instaptoets bij Thema's Maatschappijleer havo/vwo
* Meerkeuzevragen
* Toets: Wereldwijd verbonden - in ontwikkeling
* Toets: media - in ontwikkeling
* Toets maatschappijleer en rechtsstaat 3 mavo/havo

# Principes en begrippen in de maatschappijleer

* Afhankelijkheid |
* Algemeen belang |
* Belang |
* Directe en indirecte democratie |
* Dominante cultuur |
* Gedragsregel |
* Gezin |
* Kenmerken parlementaire democratie |
* Normen |
* Samenleving |
* Sociale omgeving |
* Waarden
* De Nederlandse samenleving - in ontwikkeling
* Maatschappelijke problemen - in ontwikkeling
* Waarden, normen, belangen en macht - in ontwikkeling
* Informatie en betrouwbaarheid - in ontwikkeling

# Onderwijs, doelen en vaardigheden

* Onderwijs en samenleving
* Leerdoelen en lesdoelen (incl. exameneisen)
* Vaardigheden
* Handboek Vakdidactiek Maatschappijleer | Maatschappijleer Hoofdzaak
* Ebbens (Effectief leren & Samenwerkend leren)
* Het tienerbrein | Onderwijs in tijden van digitalisering | Van leertheorie naar onderwijspraktijk

## Onderzoek

* Onderzoeksopzet
* Onderzoeksvragen
* Ontwikkeling
* Tuckbox
* Bronnen
* Cases

# Rechtsstaat

* De Grondwet toegelicht
* Geschiedenis van de rechtsstaat - in ontwikkeling

# Criminaliteit

* Waarom worden mensen crimineel?

# (Parlementaire) democratie

* Politiek en democratie
* Sociale voorwaardenmodel

# Politiek

* Samenvatting van: Ons stipje op de waereldkaart - Piet de Rooy
* Woerdman, E. (2009). Politiek en politicologie (3e ed.).. Groningen/Houten, Nederland: Noordhoff.
* Hakhverdian, A. & Schakel, W. (2017). Nepparlement?: een pleidooi voor politiek hokjesdenken. Amsterdam University Press B.V.
* Wieringa, P (2017). Ik brul, dus ik ben: denkers over populisme. Boom Uitgevers Amsterdam.
* Mudde, C. & Rovira Kaltwasser, C. (2017). Elementaire Deeltjes 51: Populisme. Amsterdam University Press B.V.
* Buma, S. (2017). 'Verwarde tijden!’ die om richting vragen. HJ Schoo-lezing.
* Meer, T., van der (2017). Niet de kiezer is gek. Uitgeverij Unieboek|Het Spectrum bv, Houten
* Kievid, J., de (2012). Democratie: ideaal en weerbarstige werkelijkheid. HooibergHaasbeek, Meppel
* P‘t Hart, M. J. W., & van Twist, M. J. W. (2012). Openbaar Bestuur. Beleid, organisatie en politiek. Wolters Kluwer Nederland B.V.

# Macht en zeggenschap

* Compartimenten van vernietiging - Abram de Swaan

# Lokaal bestuur

* Lokaal Bestuur

# Pluriforme samenleving

* Begrippenkaartjes
* Verschillende cultuurgroepen - in ontwikkeling

# Cultuur en socialisatie

* Kijken naar samenlevingen - in ontwikkeling
* Betoog kijken naar samenlevingen
* Wereldreligies
* Religie en het cultuurdilemma
* Aangeboren of aangeleerd? - in ontwikkeling

# Ethiek

* Ethiek
* Bolt, L. L. E., Verweij, M. F., & Delden, J. J. M. van (2010). Ethiek in praktijk (3e ed.). Assen, Nederland: Koninklijke van Gorcum B.V.
* Savater, F. (2010). Het goede leven (9e ed.). Utrecht, Nederland: Erven J. Bijleveld.

# Verzorgingsstaat

* De Nederlandse verzorgingsstaat vanaf WOII
* Geschiedenis sociale wetgeving
* Samenvatting van Elementaire deeltjes 39: De Verzorgingsstaat
* Samenvatting van het hoofdstuk Verzorgingsstaat uit Thema's Maatschappijleer VWO 2012
* Samenvatting van Het land van beloften (Flip de Kam)

# Werk (arbeid)

* Maatschappelijke ladder
* Piramide van Maslow
* Mok, A. L. (2011). Arbeid, bedrijf en maatschappij (6e ed.). Groningen/Houten, Nederland: Noordhoff.

# Massamedia

* Communicatiekaart van Nederland
* Media en publiek

# Burgerschap (mbo)

* Burgerschap in het onderwijs
* Onderwijsvisie
* De sociaal maatschappelijke dimensie

# Mens en maatschappij (onderbouw vo)

* Mens en maatschappij
* Schooltaalwoorden
* Flitskaarten Mens en maatschappij
* Wereldreligies
* Aardrijkskunde

# Overige samenvattingen

* De mensenmaatschappij - Abram de Swaan
* Chang, H. (2014). Economie. De gebruiksaanwijzing . Amsterdam, Nederland: Nieuw Amsterdam.
* Samenvatting Samenlevingen, Inleiding in de sociologie - Nico Wilterdink & Bart van Heerikhuizen

# Begrippenlijsten

* Basisbegrippen maatschappij mavo/havo/vwo
* Basisbegrippen maatschappij voortgezet onderwijs
* Basisbegrippen maatschappijleer
    Begrippen wat is maatschappijleer?
    Begrippen rechtsstaat
    Begrippen verzorgingsstaat
* Kennisbasisbegrippen
    Thema 1: Sociale wetenschappen en de benaderingswijzen
    Thema 2: Politiek, rechtsstaat en democratisch burgerschap
    Thema 3: Massamedia en –communicatie
    Thema 4: Criminaliteit en veiligheid
    Thema 5: Arbeid en verzorgingsstaat
    Thema 6: Pluriforme samenleving
    Thema 7: Cultuur en socialisatie
    Thema 8: Mondiale vraagstukken

# Opdrachten

* Profielwerkstuk
* Samenvatten Thema's Maatschappijleer
* Miniatuurtekening
* Werkstuk naar aanleiding van een lessenserie (periodeschrift)
* Oprichting politieke partij
* Schrijfplan betoog over macht (incl. beoordelingsmodel)
* Schrijfplan Levensbeschouwing
* Schrijfplan Levensbeschouwing (kort)
* Schrijfplan Appen op de fiets?
* Schrijfplan Feiten en fabels over eten
* Mijn toekomst
* Op een onbewoond eiland
* Factsheet
* Tinycards
* Betoog over het Chinese sociaal kredietsysteem
* Betoog: de beste straf
* Artikel schrijven voor wikijunior
* Werkboek maken voor de brugklas
* Brochure over een onderwerp
* Alternatieve toets maatschappijleer en rechtsstaat
* Publicatie over een onderwerp

# Links

* https://www.expertisecentrum-maatschappijleer.nl/
* https://www.prodemos.nl/
* https://derdekamer.nl/
* https://histoforum.net/toetsmateriaaltijdvakken/
* https://www.wbs.nl/
* https://www.weetmeer.nl/2012/11/politieke-landkaart-2012/
* https://www.sevendays.nl/
* https://froot.nl/posttype/froot/de-raarste-feitjes-over-china-op-een-reitje/
* https://www.mediawijzer.net/de-beste-filmpjes-over-beeldvorming-in-de-media/
* Syllabus maatschappijkunde 2018 vmbo tl
* Samenwerkend leren
* Datagraver
* Schooltaalwoorden Biologie
* https://maatschappijleer.reneecools.nl/