# Nederlands/Spelling/Interpunctie/Komma

Inleiding
Inleiding
Nederlands taalgebied
Nederlands geschiedkundig
Lezen
Lezen
Samenvatting
Onderdelen van een tekst
Verbanden
Schrijfdoel en tekstsoort
Schrijven
Correspondentie
Uitdrukkingen en gezegden
Stijlfiguren
Briefindeling
Betoog en beschouwing
Recensie
Enquête
Spreken en luisteren
Instructie
Vragen stellen
Het intakegesprek
De discussie
Het debat
Uitspraak en klemtoon
Etymologie
Grammatica
Grammatica
Zinsleer
Zinsontleding
Woordontleding
Voornaamwoorden
Wederkerende voornaamwoorden
Wederkerige voornaamwoorden
Aanwijzende voornaamwoorden
Persoonlijke voornaamwoorden
Ik
Jij
Gij
Du
U
Hij
Zij
Wij
Jullie
Hen
Hun
Jou of jouw
Hen, hun of zij
Zelfstandige naamwoorden
Meervoud
Verkleinwoord
Bezits-s
Bijvoeglijke naamwoorden
Trappen van vergelijking
Verbuiging
Bijvoeglijke bepalingen
Lidwoorden
Voegwoorden
Als of dan
Als, wanneer of indien
Werkwoorden
Uitgangen
Vervoeging
Hulpwerkwoord, koppelwerkwoord en zelfstandig werkwoord
Regeltjes voor dt
't Kofschip
Gezegde
Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden
Kennen of kunnen
Bijwoorden
Telwoorden
Verwijswoorden
Haar-ziekte
Lijst van veelvuldig gemaakte fouten in het Nederlands
Woorden die veel op elkaar lijken
Hete hangijzers in het Nederlands
Naslag Nederlands
Spelling
Nederlands/Spelling
Open lettergreep
Tussen-n
Paarde(n)bloemregel
Tussen-s
Trema
Accentteken
Interpunctie
Komma
Puntkomma
Haakjes
Dubbele punt
Beletselteken
Koppelteken
Afbreken
Weglatingsteken
Apostrof
Liggend streepje
Ei of ij
Au of ou
Zij of zei
Nog of noch
C of k
Qu of kw
Alle of allen
Hoofdletter
Aardrijkskundige namen
Dieren- en plantennamen
Achternamen
Gebruik van spellings- en grammaticacorrector
Alternatieve spelling
Woorden van vreemde herkomst
Toets
Toets Nederlandse grammatica
Fictie
Rijm
Dichtvormen
Dichterlijke vrijheid
Recensie
Genre en thema
Cabaret
Toetsenbank Nederlands
Toetsenbank Nederlands
Centraal Schriftelijk Eindexamen
Centraal Schriftelijk Eindexamen :
De komma is het meest gebruikte interpunctieteken.

## Gebruik
### Aaneenschakelen van zinsdelen

* Om het verband tussen twee zinsdelen extra te benadrukken:
** Pas op, Jan!

### Hoofd- en bijzinnen

* Om een hoofd- en een bijzin met elkaar te verbinden. Als de bijzin niet vooraan in de samengestelde zin staat (zoals bijv. in deze zin wel het geval is), staat er direct na de komma meestal een onder- of nevenschikkend voegwoord. Een komma is dan vaak niet verplicht, maar wel sterk gewenst omwille van het leesgemak:
** Ze komt daar graag(,) omdat de sfeer er heel goed is.
** Hij is ziek(,) want hij heeft koorts.
** Hij weet zeker dat hij komt(,) maar het kan wel lang duren.
Een uitzondering hierop vormen beknopte bijzinnen aan het begin van een samengestelde zin. In dit geval is een komma doorgaans overbodig:
* Zonder een spier te vertrekken legde hij de aas op tafel.
* Een komma is hier weer wèl gewenst als de beknopte bijzin eindigt op een deelwoord:
* Door Toscane trekkend, hebben we veel mooie steden gezien.
Bij bijvoeglijke bijzinnen hangt het af van de betekenis. Er moet er wel een komma voor uitbreidende, maar juist niet voor beperkende bijvoeglijke bijzinnen worden geplaatst:
* De journalisten, die de verklaring niet ondertekend hadden, werden opgepakt. (uitbreidend; geen van de journalisten heeft de verklaring ondertekend).
* De journalisten die de verklaring niet ondertekend hadden werden opgepakt. (beperkend; sommige journalisten hebben de verklaring wel ondertekend).

### Opsommingen

* In een opsomming. Meestal staat er dan alleen voor het laatste lid van de opsomming dan geen komma, maar en (zie ook onder).

## "En"/komma

Aangezien het nevenschikkend voegwoord en van zichzelf al een pauzerende functie heeft, is een komma voor en doorgaans overbodig. In sommige gevallen is het echter toch gewenst om en vooraf te laten gaan door een komma:
* Als dit het leesgemak duidelijk ten goede komt, m.n. in erg lange en tevens nevengeschikte zinnen.
* Als er zonder de komma dubbelzinnigheid kan ontstaan: Hij maakt schilderijen, sculpturen van gaas en hout, en kleifiguren.

## Komma voor e.d., enz., etc.

Voor de afkortingen e.d., enz. en 'etc. - die dienen om een opsomming af te sluiten - staat in het algemeen geen komma.

## Komma's na citaten

Het is tegenwoordig het meest gebruikelijk om na een citaat dat eindigt met 2 leestekens (meestal een vraag-/uitroepteken gevolgd door een aanhalingsteken ter afsluiting van het citaat) geen komma te laten volgen:
* "Wat een prachtig cadeau!" riep hij.
* "Je gaat toch wel mee, hè?" vroeg mijn moeder.
Staat er voor het aanhalingsteken geen ander leesteken, dan is een komma na het citaat echter verplicht:
* "Verbazingwekkend", zei hij.

## Bronnen

* taaladvies.net