# Verklarende woordenlijst biologie voor het secundair onderwijs/P

A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
* - P -
* Pinocytose
* P-generatie -
* pacemaker -
* paleontologie -
* palissadeparenchym -
* palynologie -
* pancreas -
* papillairspier -
* parasiet -
* parasitisme -
* parasympathisch zenuwstelsel -
* parenchym -
* paringsgedrag -
* parthenogenese -
* passieve immunisatie -
* pasteurisatie -
* pathogeen -
* PCB -
* pCO2 -
* pectinase -
* pectine -
* penicilline -
* penis -
* pepsine -
* pepsinogeen -
* peptase -
* peptidase -
* peptidebinding -
* perifeer zenuwstelsel -
* perikaryon -
* peristaltiek -
* peritonium -
* permeabel -
* peroxidase -
* persistente stof -
* pessarium -
* pesticide -
* pH -
* pigmentcel -
* pijpbeen -
* pikorde -
* pil -
* pinocytose -
* pioniersfase -
* piramide -
* placenta -
* placentahormoon -
* plant -
* plasma -
* plasma-eiwit -
* plasmacel -
* plasmagroei -
* plasmide -
* plasmodesma -
* plasmolyse -
* plastide -
* pleura -
* ploïdiemutatie -
* pneumothorax -
* pO2 -
* poikilotherm -
* poliep -
* pollen -
* polyandrie -
* polycondensatie -
* polyfaag -
* polygynie -
* polymeer -
* polymorfisme -
* polypeptide -
* polyploïd -
* polysacharide -
* poollichaampje -
* poortader -
* populatie -
* populatiedichtheid -
* populatiegenetica -
* populatiegroei -
* portier -
* postsynaptisch membraan -
* predatie -
* predator -
* prenatale diagnostiek -
* presynaptisch membraan -
* prikkel -
* prikkeldrempel -
* prikpil -
* primaire geslachtskenmerk -
* primaire productie -
* primaire structuur -
* primaire urine -
* primaat -
* prion -
* pro-enzym -
* producent -
* profase -
* progestageen -
* progesteron -
* prokaryoot -
* prolactine -
* prometafase -
* promotor -
* prooidier -
* proplastide -
* prostaat -
* protease -
* proteïne -
* protist -
* protocol -
* protoplasma -
* protozoa -
* protrombine -
* provitamine -
* puberteit -
* puntmutatie -
* pupil -
* pupilreflex -
* purine -
* pylorus -
* pyrimidine

## P-generatie

of parentale-generatie
Dit is de oudergeneratie bij de klassieke erfelijkheidsproeven van Mendel. Deze bestaat uit twee individuen die beiden homozygoot zijn voor het erfelijk kenmerk waarin ze van elkaar verschillen.

## pacemaker

Zie Wikipedia

## paleontologie

Zie Wikipedia

## palissadeparenchym

Zie Wikipedia

## palynologie

Zie Wikipedia

## pancreas

Zie Wikipedia

## papillairspier

Zie Wikipedia

## parasiet

Zie Wikipedia

## parasitisme

Zie Wikipedia

## parasympathisch zenuwstelsel

Zie Wikipedia

## parenchym

Zie Wikipedia

## paringsgedrag

Zie Wikipedia

## parthenogenese

Zie Wikipedia

## passieve immunisatie

Zie Wikipedia

## pasteurisatie

Zie Wikipedia

## pathogeen

Zie Wikipedia

## PCB

Zie Wikipedia

## pectinase

Zie Wikipedia

## pectine

Zie Wikipedia

## penicilline

Zie Wikipedia

## penis

De penis is het mannelijk copulatieorgaan, maar is tevens een van de uitscheidingsorganen . De penis is een buisvormig orgaan rond de urinebuis en bestaat grotendeels uit zwellichamen, die bij seksuele opwinding kunnen uitzetten (zie erectie). De penis eindigt in een verbreding de eikel, die omgeven wordt door de voorhuid.
* Penis uit Gray's anatomy
Zie Wikipedia

## pepsine

Zie Wikipedia

## pepsinogeen

Zie Wikipedia

## peptase

zie pepsine Zie Wikipedia

## peptidase

Zie Wikipedia

## peptidebinding

Zie Wikipedia

## perifeer zenuwstelsel

Zie Wikipedia

## perikaryon

Zie Wikipedia

## peristaltiek

Zie Wikipedia Peristaltische beweging = De knijpende beweging van een buisvormig orgaan. Bij peristaltiek trekken de lengtespieren en de kringspieren in de wand van dit buisvormige orgaan samen.

## peritonium

Zie Wikipedia

## permeabel

Zie Wikipedia

## peroxidase

Zie Wikipedia

## persistente stof

Biologisch slecht afbreekbare stof, die zich kan ophopen in het milieu.

## pessarium

Zie Wikipedia

## pesticide

Zie Wikipedia

## pH

Zie Wikipedia

## pigmentcel

Zie Wikipedia

## pijpbeen

Zie Wikipedia

## pikorde

Zie Wikipedia

## pil

De pil: zie anticonceptiepil Zie Wikipedia

## pinocytose

Zie Wikipedia

## pioniersfase

Zie Wikipedia

## pioniersoort

Zie Wikipedia

## piramide

Zie voedselpiramide Zie Wikipedia

## placenta

Zie Wikipedia

## placentahormoon

Zie HCG Zie Wikipedia

## plant

Zie Wikipedia

## plasma

Zie Wikipedia

## plasma-eiwit

Eiwit in het bloedplasma. De belangrijkste plasma-eiwitten zijn albumine, fibrinogeen en globuline.

## plasmacel

Zie Wikipedia

## plasmagroei

De plasmagroei is het toenemen van de celmassa tijdens de G1-fase van de cellcyclus.

## plasmide

Zie Wikipedia

## plasmodesma

Zie Wikipedia

## plasmolyse

Zie Wikipedia

## plastide

Zie Wikipedia

## pleura

Zie Wikipedia

## ploïdiemutatie

Zie genoommutatie

## pneumothorax

Zie Wikipedia

## poikilotherm

Zie koudbloedig Zie Wikipedia

## poliep

Zie Wikipedia

## pollen

Zie stuifmeel Zie Wikipedia

## polyandrie

Zie Wikipedia

## polycondensatie

Zie Wikipedia

## polyfaag

Zie Wikipedia

## polygynie

Zie Wikipedia

## polymeer

Zie Wikipedia

## polymorfisme

Zie Wikipedia

## polypeptide

Zie Wikipedia

## polyploïd

Zie Wikipedia

## polysacharide

Zie Wikipedia

## poollichaampje

Zie Wikipedia

## poortader

Zie Wikipedia

## populatie

Zie Wikipedia

## populatiedichtheid

Zie Wikipedia

## populatiegenetica

Zie Wikipedia

## populatiegroei

Toename of afname van het aantal individuen in een populatie, in de loop van de tijd of generaties.

## portier

Zie maagportier Zie Wikipedia

## postsynaptisch membraan

Zie Wikipedia

## predatie

Zie Wikipedia

## predator

Zie Wikipedia

## prenatale diagnostiek

Zie Wikipedia

## presynaptisch membraan

Zie Wikipedia

## prikkel

Zie Wikipedia

## prikkeldrempel

Zie Wikipedia

## prikpil

Zie Wikipedia

## primaire geslachtskenmerk

Zie Wikipedia

## primaire productie

In een ecosysteem vormen de planten de producenten. Planten zetten via fotosynthese een fractie van de zonne-energie om in chemische energie (vooral in de vorm van ATP en glucose). Dit is de bruto primaire productie (BPP). Een gedeelte daarvan wordt door de planten zelf opnieuw verbruikt voor hun eigen stofwisseling. Wat overblijft stapelt de plant op onder de vorm van biomassa en dat uit zich door groei bij de plant. Deze toename in biomassa is de netto primaire productie (NPP). Alle biomassa bij de consumenten en de reducenten wordt rechtstreeks ( consumenten eerste orde) of onrechtstreeks ( consumenten hogere orde) door gebruik te maken van deze NPP.
De netto primaire productie van een ecosysteem kan dus vastgesteld worden door de toename van de totale plantenbiomassa in dat ecosysteem te meten (in ton per hectare en per jaar).
Interactieve afbeelding over NPP

## primaire structuur

Eiwitten hebben een driedimensionale vorm. Die driedimensionale vorm is cruciaal voor het goed functioneren van het eiwit. Deze vorm wordt bepaald door de onderlinge aantrekking- en afstotingkrachten van de opeenvolgende aminozuren in de eiwitketen. Deze interactiekrachten spelen op vier niveaus, die primaire, secundaire, tertiaire en quaternaire structuren genoemd worden. Voor een volledige beschrijving hiervan: zie eiwitstructuur.
De primaire structuur is gewoon de aminozuursequentie: de volgorde waarin de soms wel duizenden aminozuren via peptidebindingen aan elkaar gehecht werden. Zie Wikipedia

## primaire urine

Zie voorurine Zie Wikipedia

## primaat

Zie Wikipedia

## prion

Zie Wikipedia

## pro-enzym

Zie Wikipedia

## producent

Zie Wikipedia

## profase

De profase is de eerste fase van de celdeling en dit zowel bij de mitose als bij de meiose. Tijdens de profase
* condenseert het chromatine-netwerk zich tot chromosomen;
* verdwijnt, bij dierlijke cellen, ook de nucleolus of het kernlichaampje;
* verplaatsen, ook bij dierlijke cellen, de centrosomen zich naar tegenoverliggende polen in de cel;
* ontstaat de spoelfiguur van pool tot pool;
* en verdwijnt ook het kernmembraan.
In recente vakliteratuur wordt het verdwijnen van het kernmembraan en het aanhechten van de centromeren van de chromosomen aan de spoeldraden gesitueerd in de prometafase.
Zie Wikipedia

### Afbeeldingen van Wikimedia Commons

* Profase-schema uit Gray's Anatomy
* Situering van de profase in de celcyclus
* Mitotische profase-schema
* Cel in profase
* Foto's van de profase bij een delende muizencel (3D Structured Illumination Microscopy-opname)
* Bovenaan een cel in profase (worteltopmeristeem van een ajuin)

## progestageen

Zie Wikipedia

## progesteron

Zie Wikipedia

## prokaryoot

Een prokaryote cel is een cel zonder kern.Het DNA bevindt zich niet in een door een membraan afgescheiden compartiment (de cel kern) binnen de cel , maar zwerft los door de cel. Ook ontbreken gewoonlijk andere organellen. Zie Wikipedia

## prolactine

Zie Wikipedia

## prometafase

Deze fase situeert zich tussen de profase en de metafase van de celdeling in. Tijdens de prometafase lost het kernmembraan op. De microtubuli van de spoeldraden dringen door in de kern. Op beide chromatiden van elk chromosoom ontwikkelt zich bij het centromeer een aanhechtingsstructuur: het kinetochoor. De microtubuli van het spoellichaampje hechten zich hieraan vast.
In de Nederlandstalige middelbare schoolboeken worden deze twee processen (verdwijnen van celmembraan en aanhechting van de chromatiden aan de spoeldraden) bij de profase gesitueerd. (De prometafase wordt dus niet als aparte fase behandeld.)

### Afbeeldingen van Wikimedia Commons

* Prometafase uit Gray's anatomy
* Situering van de prometafase in de celcyclus
* Mitotische prometafase-schema
* Prometafase schema (Eng.)
* Cel tijdens prometafase

## promotor

Zie Wikipedia

## prooidier

Zie Wikipedia

## proplastide

Zie Wikipedia

## prostaat

Zie Wikipedia een klier die onder de blaas zit bij de man. Deze klier produceert een aantal hulpstoffen die aan het sperma worden toegevoegd. De prostaat voorkomt dat er sperma in de blaas kan stromen.

## protease

Zie Wikipedia

## proteïne

Zie Wikipedia

## protist

Zie Wikipedia

## protocol

Zie Wikipedia

## protoplasma

Zie Wikipedia

## protozoa

Zie Wikipedia

## protrombine

Zie Wikipedia

## provitamine

Zie Wikipedia

## puberteit

Zie Wikipedia

## puntmutatie

Zie Wikipedia

## pupil

Zie Wikipedia

## pupilreflex

Zie Wikipedia

## purine

Zie Wikipedia

## pylorus

Zie maagportier

## pyrimidine

Zie Wikipedia
A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z