# Etiquette voor het internationaal zakendoen/Zwitserland
## Introductie

Zwitserland is een land in Europa en ligt tussen Duitsland, Frankrijk, Italië en Oostenrijk, wat tegelijk de belangrijkste handelspartners zijn. Het heeft 7,5 miljoen inwoners; de belangrijkste handelscentra zijn Bazel (farmaceutische en chemische industrie), Zürich (banken, verzekering en dienstverlening) en Genève (internationale organisaties).
Het klimaat is vergelijkbaar met dat in de Lage Landen, hoewel er minder wind is en de temperatuur vaak net een paar graden hoger is in de zomer en een paar graden lager in de winter.
Zwitserland is relatief conservatief en traditioneel in zaken; het is een hoogontwikkeld land met een hoge opleidingsgraad.

## Reizen

De belangrijkste vliegvelden zijn Zürich, Genève en Bazel. Binnen Zwitserland kan je het land bereizen met het openbaar vervoer (trein) en met de auto (autoverhuur vindt men overal). Zwitserland is ook goed bereikbaar met de auto en met de internationale treinen.

## Uiterlijk

Normaal pak met gebruikelijke Europese flair. Zwitserland is in kleding echter minder conservatief dan Duitsland en Italië.

## Manieren

Begroeten: handdruk. Hoewel minder formeel dan in Duitsland gebruik altijd de U-vorm (Sie, Vous). Het je zal op een gegeven moment wel worden aangeboden (maar laat het initiatief bij de Zwitser), hoewel in een leverancier-klant relatie dit niet gebruikelijk is.
Binnen bedrijven wordt echter wel vaak/vaker getutoyeerd.
Normaliter wordt het "je" aanbieden als volgt gedaan:
* De hiërarchisch hogere biedt aan
* De oudere biedt het "je" aan
* Bij de relatie man-vrouw is het soms aan de vrouw om het aan te bieden.
Hoe dan ook: het duurt enige tijd voor dat dit gebeurt. Een feest of iets dergelijks is het beste moment voor dit ritueel.

### Levertermijn

Een Zwitser zal eerder een lange leveringstermijn aangeven, omdat hij er zeker van wil zijn dat hij de leveringstermijn haalt en niet hoeft te verschuiven. Hij verwacht dat eigenlijk ook van een buitenlander. Een afgesproken termijn is als een belofte die moet worden gehouden.

## Dagindeling

De Zwitser begint vroeg. U kunt de Zwitser soms al om 7 uur bereiken en zeker voor 8 uur is iedereen aan het werk.
Tussen de middag wordt een langere pauze genomen, zodat de bereikbaarheid van 11:30u tot 14:00u minder goed is.
De dag wordt beëindigd vanaf 16:00u, maar men kan vaak een Zwitserse relatie nog bereiken tot 17:30u.
Er is geen arbeidstijdverkorting in Zwitserland. De Zwitser werkt normaliter nog meer dan 40 uur per week, zodat de aanwezigheid tijdens de werkweek vrijwel continu is. In tegenstelling tot Duitsland wordt in Zwitserland op vrijdagmiddag nog volop gewerkt.

## Eten en drinken

De Zwitser eet zijn warme maaltijd rondom het middaguur. Het samen eten met een zakenrelatie wordt gewaardeerd en hoort erbij.
Het eten is Westers met Zwitserse accenten.

## Communicatie

De Zwitserse zakenrelatie is meestal goed bereikbaar (zie ook dagindeling). De telefoon is de meest gebruikte weg, ook telefax is nog altijd belangrijk. Steeds meer communicatie gaat via e-mail, zeker met de jongeren.

## Fooi

Er worden nauwelijks fooien gegeven in Zwitserland. Het is niet noodzakelijk. In een restaurant wordt afgerond naar een heel bedrag bij bijvoorbeeld een kopje koffie. Bij eten zijn enige Franken in orde.

## Visa

Zwitserland hoort sinds 15 december 2008 bij de Schengenlanden. Pascontrole wordt niet meer doorgevoerd bij de grenzen, maar er blijft douanecontrole op goederen bestaan. Een visum is voor de Europese bezoeker niet noodzakelijk.