OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amerikaanse literatuur/Common Sense

Common Sense ("Gezond verstand") is een pamflet, geschreven door Thomas Paine. Het werd voor het eerst anoniem gepubliceerd op 10 januari 1776 tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Sommige commentators stellen dat dit pamflet het begin betekende van een ontluikend nationaal sentiment. Hoe dan ook was dit briljant geschreven pamflet één van de invloedrijkste traktaten uit de periode van de Amerikaanse Revolutie.
Common Sense, ondertekend "Geschreven door een Engelsman", was meteen een bestseller, zowel in de koloniën als in Europa. Er verschenen verschillende edities van in Philadelphia en het werd heruitgegeven in alle delen van de Verenigde Staten.
Pains pamflet legde de schuld van het lijden van de kolonisten volledig bij de heersende Britse monarch George III. Common Sense sprak de Amerikaanse kolonisten sterk aan vanwege de argumentatie die Paine gaf om zich van de Britse heerschappij los te maken. Paine schreef en redeneerde op een manier die ook gewone mensen konden begrijpen. Hij zag af van de gebruikelijke Latijnse citaten en structureerde zijn boek als een preek. Met zijn Bijbelse citaten waren de lezers vertrouwder. De historicus Gordon S. Wood beschreef Common Sense als "het meest opruiende en populaire pamflet van het gehele revolutionaire tijdperk".

## Inhoud

In Common Sense stelt Paine dat gewone mensen de gelijke zijn van de landadel. Op die manier vertolkt hij de wrevel van de kolonisten die verlangen naar onafhankelijkheid van Groot-Brittannië. De enige basis van politieke legitimiteit, zegt Paine in Common Sense, is algemene, actieve instemming. "Belasting zonder vertegenwoordiging" (taxation without representation) is onrechtvaardig, en de mensen hebben het recht zich te verzetten wanneer het contract tussen regeerder en en geregeerden is verbroken.
Het pamflet bestond uit vier gedeelten: "Of the Origin and Design of Government In General," "Of Monarchy and Hereditary Succession," "Thoughts on the Present State of American Affairs," en "Of the Present Ability of America". Naast het leveren van een aantal overtuigende redenen om zich af te scheiden van Groot-Brittannië, deed het pamflet ook suggesties voor de toekomstige regering van het nieuwe land.

## Invloed

Common Sense had een grote invloed op de hoeveelheid steun die werd verkregen voor de groeiende opstand in de koloniën. Het lijdt geen twijfel dat deze tekst voor veel jongemannen een belangrijke stimulans betekende om zich door het Continental Army te laten rekruteren. Paine geloofde ook in de overwinning en schonk de opbrengst van het pamflet aan het leger van de opstandelingen, dat de strijd zou aangaan met het professionele leger van Groot-Brittannië.
# Amerikaanse literatuur/Amy Tan

Amy Tan is een Amerikaanse schrijfster van romans, essays en memoires. Ze werd geboren op 19 februari 1952 in Oakland in Californië, uit Chinese immigrantenouders. Tans werken draaien vaak rond moeder-dochterrelaties, Chinees-Amerikaanse identiteit en de immigrantenervaring. Tan groeide op in een overwegend blanke gemeenschap en worstelde om haar plaats als Chinese Amerikaan te vinden. Haar opvoeding en ervaringen zouden veel van haar schrijven gaan beïnvloeden. Naast haar werk als schrijver, is Tan ook een uitgesproken pleitbezorger voor verschillende doelen, waaronder alfabetisering en milieubehoud.
Een van haar meest populaire en veelgeprezen romans is haar debuut The Joy Luck Club, een bestseller gepubliceerd in 1989. Het boek vertelt de verhalen van vier Chinese immigrantenvrouwen in San Francisco en hun vier in Amerika geboren dochters. Het verhaal gaat in op de complexiteit van hun relaties en de intergenerationele conflicten waarmee ze worden geconfronteerd.
Andere bekende werken van Amy Tan zijn The Kitchen God's Wife (1991), The Hundred Secret Senses (1995), The Bonesetter's Daughter (2001) en Saving Fish from Drowning (2005). Tan combineert in haar schrijven vaak elementen uit geschiedenis, cultuur en persoonlijke ervaringen om rijke en emotioneel sterke verhalen te creëren.
Naast haar romans heeft Tan ook essays, korte verhalen en een autobiografie geschreven. Haar memoires, The Opposite of Fate: A Book of Musings, gepubliceerd in 2003 (vertaald als De keerzijde van het lot), reflecteert op haar leven, schrijfcarrière en de invloeden die haar als schrijfster hebben gevormd.
De werken van Amy Tan hebben veel bijval gekregen en zijn in meerdere talen vertaald. Ze heeft talloze prijzen en onderscheidingen ontvangen voor haar schrijven, waaronder de National Book Award en de Commonwealth Gold Award. Haar bijdragen aan de literatuur en haar verkenning van culturele en immigrantenervaringen hebben van haar een invloedrijke stem gemaakt in de hedendaagse Amerikaanse literatuur.
# Amerikaanse literatuur/As I Lay Dying

Als I Lay Dying (Toen ik op sterven lag) is een in 1930 gepubliceerde roman van de Amerikaanse schrijver William Faulkner.
Faulkner schreef het boek in zes weken, terwijl hij werkte op een elektriciteitscentrale. Zelf beschreef hij het als een "tour de force." Deze vijfde roman van Faulkner wordt algemeen gerekend tot de beste romans van de 20e-eeuwse literatuur. De titel is afgeleid van Boek XI van Homerus' Odysseus, waarin Agamemnon tot Odysseus spreekt: "Toen ik lag te sterven, wilde de vrouw met de ogen van de hond mijn ogen niet sluiten toen ik afdaalde in het dodenrijk."
De roman is bekend om zijn stream of consciousness-schrijftechniek, de meerdere vertellers en de hoofdstukken van sterk verschillende lengte. Zo bestaat het kortste hoofdstuk in het boek uit slechts vijf woorden: "My mother is a fish" (Mijn moeder is een vis.)
# Amerikaanse literatuur/Beyond the Horizon

Beyond the Horizon is een toneelstuk uit 1920 van de Amerikaanse dramaturg Eugene O'Neill. Het was O'Neills eerste grote werk, waarmee hij in 1920 ook de Pulitzerprijs voor Drama won.
Het stuk richt zich op de beschrijving van een familie, en in het bijzonder op twee broers, Andrew en Robert. In het eerste bedrijf staat Robert op het punt naar zee te trekken met zijn oom Dick, een zeekapitein, terwijl Andrew uitkijkt naar het huwelijk met zijn geliefde Ruth en zijn werk op de boerderij van de familie zodat hij voor zijn eigen gezin de kost kan winnen.

## Adaptaties

Het stuk werd in 1975 aangepast voor een televisiefilm die op PBS werd uitgezonden, geregisseerd door Rick Hauser en Michael Kahn.

## Revival

Het stuk werd voor het laatst nieuw leven ingeblazen door Royal & Derngate in Northampton in november 2009. Deze productie werd vervolgens overgebracht naar het Londense National Theatre in maart 2010.
# Amerikaanse literatuur/Bronvermelding Amerikaanse literatuur
## Bronnen

Secundaire literatuur
* Adams, Bella: Asian American Literature, Edinburgh University Press, 2008
* J. Bakker & Nelleke Rademaker, Britse & Amerikaanse literatuur van deze eeuw, 1991
* Bertens, Hans & D'haen, Theo: Geschiedenis van de Amerikaanse literatuur, De Arbeiderspers, Amsterdam, 1983
* Bertens, Hans & D'haen, Theo: Amerikaanse literatuur, een geschiedenis, Acco Leuven/Voorburg, 2008
* Brodwin, Stanley: The Old and New World Romanticism of Washington Irving, Greenwood Press, 1986
* Gray, Richard: A history of American literature, second edition, Wiley-Blackwell, 2011
* Grabo, Norman S.: The Coincidental Art of Charles Brockden Brown, University of North Carolina Press, 1981
* Halleck, Reuben Post: History of American Literature, eBooksLib, 2011
* Hayes, Kevin J.: A Journey through American Literature, Oxford University Press, 2012
* Hendin,Josephine: A Concise Companion to Postwar American Literature and Culture, Wiley-Blackwell, 2004
* Janssens, G.A.M. : De Amerikaanse roman: 1950 - 1975, Polak & Van Gennep, Amsterdam, 1976
* Jay, Gregory S.: American Literature & the Culture Wars, Cornell University Press, 1997
* Pizer,Donald: Realism and Naturalism in Nineteenth-Century American Literature, Southern Illinois University Press, 1984
* Sharp,Michael D.: Popular Contemporary Writers - Vol. 1, Marshall Cavendish Reference, 2006

### Anthologieën

* Baym, Nina en anderen: The Norton Anthology of American Literature - Third edition VOL I and II, 1989
* Baym, Nina en Levine, Robert S. The Norton Anthology Of American Literature, Volume E - Literature since 1945, Eighth edition, 2012
* Lyon,Thomas J.: The Literary West: An Anthology of Western American Literature, Oxford University Press, 1999

### Andere

* Aerts, J., Bachrach A.G.H. et al.: Moderne encyclopedie der wereldliteratuur, Brand & de Boer, Hilversum, 1963 - 1977.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Doorwas

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Doorwas? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Doorwaskervel

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Doorwaskervel? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Donkersporig bosviooltje

| 1 | 2 | 3 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
In Nederland is de plant vrij zeldzaam tot zeer zeldzaam.
| Alle families? | Familie: Viooltjes (Violaceae) Geslacht: Viooltje Soort: Viola reichenbachiana |
| Blad: | De bladeren zijn hartvormig-eirond. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Begin april tot begin mei. Paarse bloemen, die een iets roodachtige tint hebben. De zijdelingse kroonbladen bedekken de bovenste niet. De spoor van de bloem is diep paars, waaraan de plant haar Nederlandse naam te danken heeft. De spoor van de hybride Viola ×bavarica is lichter van kleur. De kelkaanhangsels zijn minder dan 1 mm lang. |
| Vrucht: | De vrucht is een driekleppige doosvrucht. De zaden hebben een oliehoudend aanhangsel (mierenbroodje), dat de mieren graag lusten. De mieren zorgen voor de verspreiding. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 5-25 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk of lemig. Zon Water ◑ ∼ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: Kensoort voor het eiken-haagbeukenbos. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Donkersporig bosviooltje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Doornappel

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant komt vrij algemeen voor op mesthopen in tuinen en bouwland, vooral op kalkrijke bodem, in Europa meestal wat zuidelijker dan Nederland. Cultivars worden wel geregeld in tuinen gekweekt. De plant geldt in Nederland als vrij algemeen in o.a. duinen en steden.
| Alle families? | Familie: Nachtschade (Solanaceae) Geslacht: Datura Soort: Datura stramonium |
| Stengel/Tak: | De stengel is onvertakt of vertakt. |
| Blad: | De alleenstaande en gesteelde bladeren zijn 8-20 cm lang en onregelmatig van vorm met brede tanden. De bladeren zijn niet behaard. De bovenzijde van de bladeren is donkerder dan de onderzijde |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni t/m september. De 5-10 cm lange trechtervormige bloemen zijn lang evenals de kelk die vijfkantig is. De bloemen zijn wit, en soms paars aangelopen. De bloemen staan in de oksels van de laderen. |
| Vrucht: | De doosvrucht is eivormig en vaak gestekeld. In de doosvrucht zitten (100) 300 - 500 (800) zwarte, niervormige zaden. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk, voedselrijk. Zon Water ● ≁ |
| Gebruik: | Door Indianen werd de plant wel gebruikt om hallucinaties op te wekken. Dit is niet ongevaarlijk en bij overdosering kan de afloop fataal zijn. Volgens overleveringen zou de doornappel door heksen gebruikt zijn in hun vliegzalf. Vroeger gebruikte men de bladeren voor 'astma-cigaretten'. Ook hier bleek een goede dosering niet mogelijk, zodat steeds vergiftigingen optraden. |
| Let op!: | Het is een zeer giftige plant die hallucinogene alkaloïden bevat. De giftige alkaloiden komen in alle delen van de plant voor, en varieren tot een factor 5 per plant. Ook binnen een plant kunnen er factoren verschil optreden tussen bijvoorbeeld verschillende bladeren. Wanneer de plant jong is, is de verhouding scopolamine tot atropine ongeveer 3:1; na de bloei is deze verhouding omgedraaid. Mede door deze grote variatie in de giftige bestanddelen treedt gemakkelijk een fatale vergiftiging op. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Doornappel? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Doornzaad

Torilis of Doornzaad is een plantengeslacht uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1763 door Michel Adanson. De planten komen voor in Eurazië en Noord-Afrika, maar zijn ook in andere delen van de wereld ingevoerd.
Er zijn een veertiental soorten of ondersoorten beschreven. In Nederland komen voor:

## Soorten

* Akkerdoornzaad (Torilis arvensis)
* Heggendoornzaad (Torilis japonica)
* Knopig doornzaad (Torilis nodosa)

## Externe link

Torilis op SoortenBank.nl
* ↑ M. Adanson. Familles des plantes, II. Partie. Parijs, 1763, blz. 99
* ↑ National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine: Taxonomie voor Torilis.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Doperwt

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Peultjes zijn jong geoogste vruchten van de doperwt en worden geheel (omhulsel en zaad) gegeten. Er zijn langstro en kortstro rassen. De langstro rassen moeten aan gaas worden geteeld. Bekende langstro rassen zijn Record en Heraut en kortstro rassen Norli en Agio.
| Alle families? | Familie: Vlinderbloemen (Leguminosae) Geslacht: Pisum Soort: Pisum sativum |
| Geschikt als/voor: | Groente. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk Zon Water ◑ ∼ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: aardappel, aardbei, aardpeer, andijvie, komkommer, kool, maïs, meloen, raap, radijs, rode biet, sla, spinazie, tomaat, tuinboon, wortel en zuring. |
| Slechte buren: | Slechte buren voor deze plant: gladiool, knoflook, sjalot en ui. |
| Weren: | Deze plant weert de coloradokever. |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor de erwtenpeulboorder. |
| Gebruik: | Gedroogde erwten moeten voor de bereiding eerst een etmaal geweekt worden. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Doperwt? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| 2-3 WM | Zie zaaitijd. In februari kan in de bak gezaaid worden. Voor de maartzaai eerst rijshout (takken van ten minste 1,5 meter) in de grond steken tussen het zuiden en het zaad (of de plantjes) in, want ook doperwten groeien naar de zon. Strooi wat kalk. Latere zaai is moeilijk want erwten houden niet van warm weer, dus niet in de volle zon zaaien. | 3-7 | 10 | 1 | | 3 | | |
| 3 WM | Zie (uit)planten. Zaaigoed uit de bak of kas nu uitplanten langs rijshout. | | | | | | 3 | 120 |
| 5-8 | Verzorgen: Strooi af en toe wat kalk (fijngestampte eierschalen). Aanaarden als de plant 15-20 centimeter hoog is. Als de bloei begint kan je het best bespuiten tegen de erwtenpeulboorder met een kruidenextract. | | | | | | | |
| 5-8 | Zie oogsten en bewaren. Vroeg geoogst kunnen doperwten als peultjes worden gegeten. Als de peul bruin wordt de planten eruit trekken en laten drogen. Beschermen tegen vogels. Daarna (meestal november) peulen eraf halen en zaden eruit slaan. Gedroogd kan je ze lang bewaren. | | | | | | | |
| 5-8 | Zie vermeerderwijze. Selecteer op het niet meelachtig zijn van de erwten. Erwten worden over het algemeen vroeg geteeld, dus is vroegheid een goede eigenschap. Merk de planten met een korte en gespreide bloei. Lage en hoge rassen mogen nooit gelijktijdig bloeien (kruisbestuiving). Zaai de erwten normaal en laat de lage rassen ontwikkelen, hoge rassen knijp je na de achtste bloem in. Zaadwinners niet oogsten. Apart houden, maar verder als de normale oogst. Zie verder ook bij bonen. | | | | Z | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Doorgroeid fonteinkruid

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant komt voor in zoet en zwak brak water.
| Alle families? | Familie: Fonteinkruid (Potamogetonaceae) Geslacht: Fonteinkruid Soort: Potamogeton perfoliatus |
| Geschikt als/voor: | Vijverplant. |
| Wortel: | Sterk vertakte wortelstok |
| Stengel/Tak: | De vrij rechte stengels van de plant worden 30-200 cm lang. |
| Blad: | De bladeren zijn ondergedoken, rondachtig tot langwerpig-eirond en hebben een hartvormige, stengelomvattende voet. De jonge bladeren hebben een zeer fijn getande rand. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot september. Groen, 2-4 cm lange aar. |
| Vrucht: | Nootje, de zaden zijn 3-3,5 mm groot. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-200 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedselrijk water. Zon Water ◑ ≋ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Doorgroeid fonteinkruid? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Doorgroeide boerenkers

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant komt voor op open plaatsen op hellingen met vochtige, kalkrijke grond en tussen het graan.
| Alle families? | Familie: Kruisbloemen (Brassicaceae) Geslacht: Boerenkers Soort: Thlaspi perfoliatum |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | Rolronde stengel. |
| Blad: | De stengelbladeren hebben een hartvormige voet en zijn gaafrandig of iets getand. De 5 cm lange rozetbladeren zijn ei- tot spatelvormig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Maart tot mei Witte bloemen. De kroonbladeren zijn 2-3 mm lang. De helmknoppenzijn geel. De bloeiwijze is een tros. |
| Vrucht: | De 4-5 mm lange vrucht is een gevleugeld hauwtje. Aan de voet zijn de vleugels zeer smal en aan de top ongeveer 1 mm breed. Aan de top zit een 0,1-0,3 mm lange snavel. Per hokje komen drie tot vier gladde, eivormige zaden voor. De zaden bevatten 20-30% olie. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 7-25 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk Zon Water ● ≈ |
| Gebruik: | De bladeren bevatten veel vitamine C en mosterdolie en worden daarom in andere landen wel als keukenkruid gebruikt. De zaden bevatten 20-30% olie. |
| Vitamine(s) en mineralen: | De bladeren bevatten veel vitamine C. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Doorgroeide boerenkers? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
| | | | | | Z | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Donzige klit

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Composieten (Asteraceae) Geslacht: Klit Soort: Arctium tomentosum |
| Blad: | De onderste bladeren zijn tot 50 cm lang. De hartvormige bladeren zijn aan de onderkant meer of minder dicht, viltig behaard en hebben in tegenstelling tot de grote klit een niet met merg gevulde bladsteel. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus. De hoofdjes staan in een tuil. Het ongeveer 3 cm hoge en 2-4 cm brede hoofdje is spinnenwebachtig behaard, vaak met een rode spits, maar ook bijna kale komen voor. De bloemen zijn donkerrood met blauwe helmknoppen. De buitenste omwindselblaadjes zijn groen met een haakvormige top en smaller dan de binnenste omwindselblaadjes. De binnenste, lintvormige omwindselblaadjes zijn paars met een korte rechte stekelpunt, 0,5-3,5 mm lang en korter dan de bloempjes. De bloempjes op het hoofdje bestaan uit buisbloempjes. De bloemkroon is vrij dicht bezet met klierharen. |
| Vrucht: | De vrucht is een nootje met een pappus. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-150 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedselrijke kleigrond. Zon Water ● ≈ |
| Gebruik: | De penwortel van jonge planten kan gegeten worden als pastinaak. In Europa wordt de plant bijna niet meer gegeten, in het Verenigd Koninkrijk is er nog wel een populaire frisdrank te koop in de supermarkt die gemaakt wordt van paardebloem en klit. In Azië is het nog steeds een populaire groente. De wortels worden in Nederland verkocht in Chinese supermarkten onder de Engelse naam "burdock". De wortels worden in het eerste groei-jaar in de herfst geoogst, dan heeft de plant nog geen bloemstengels/bloemen ontwikkeld (slechts de grote leerachtige bladen en de wortel). De wortels zijn vorstbestendig. Ze kunnen in de winter in de grond gelaten worden en vlak voor gebruik geoogst worden. Als u in het wild op zoek gaat naar deze plant, kunt u het beste eerst zoeken naar de duidelijk herkenbare klittebollen, en vervolgens daar in de buurt zoeken naar planten uit het eerste jaar. De rode bladstelen zien er een beetje uit als rabarber, en de bladeren zijn leerachtig met een licht behaarde, witte onderkant. Jonge bloemstengels kunnen in het late voorjaar voordat de bloemen verschijnen ook gegeten worden. De smaak lijkt wat op die van artisjok. |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij vochtafdrijving en bloedreiniging. Voor medicinaal gebruik wordt de wortel in de herfst van het eerste groei-jaar of in het daaropvolgende voorjaar geoogst en gedroogd. Zou ook tegen gewrichtsreuma, zweren, maagklachten, haaruitval en roos werkzaam zijn. Maar let op: bloedreiniging is omstreden! |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Donzige klit? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 2 | | | | |

## Bronnen

* Ursing, B. (1975) ELSEVIERS PLANTENGIDS VELDFLORA met 900 Europese planten in kleur. Amsterdam/Brussel: Elsevier Nederlands B.V.
# Jazz standards/If I Should Lose You

If I Should Lose You is een lied, gecomponeerd door Ralph Rainger, met tekst van Leo Robin. Het werd in 1935 geïntroduceerd in de film Rose of the Rancho, een adaptatie van een succesvolle Broadwayshow van David Belasco en Richard Walton Tully.
Het lied sloeg na de musical niet meteen aan. In 1936 werd het opgenomen door Richard Himber en zijn orkest, een populaire radioband met zanger Stuart Allen, waarna het in de hitlijsten steeg tot nummer 15. Een van de bekendste instrumentale vertolkingen is die van de altsaxofonis] Charlie Parker op zijn plaat Charlie Parker with Strings uit 1950.

## Bekende covers

* Charlie Parker - Charlie Parker with Strings (1950)
* Hank Mobley - Soul Station (1960)
* Dinah Washington - Tears and Laughter (1962)
* Aretha Franklin - Unforgettable: A Tribute to Dinah Washington (1964).
* Nina Simone - Wild is the Wind (1966)
* Frank Sinatra - L.A. Is My Lady (1984)
* Keith Jarrett - Standards (1985)
# Jazz standards/Greensleeves

Greensleeves is een oud Engels volksliedje, een traditional, in de vorm van een "romanesca".
Een ballade met deze naam werd door Richard Jones in september 1580 geregistreerd bij de Londense Stationer's Company. De melodie is te vinden in verschillende laat 16e-eeuwse en vroeg 17e-eeuwse bronnen, zoals het Ballet MS Lute Book en Het Luitboek van Thysius, en wordt eveneens in een aantal handschriften bewaard in de Seeley Historical Library van de Universiteit van Cambridge. Volgens de overlevering zou Greensleeves gecomponeerd zijn door Henrdrik VIII voor zijn geliefde, de toekomstige koningin Anne Boleyn.
In de 20e eeuw werd het een jazzstandard met uitvoeringen van onder meer Coleman Hawkins op tenorsaxofoon en John Coltrane op sopraansaxofoon.