# Basiskennis chemie/Naamgeving

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

# Naamgeving

In de chemie wordt met ontzettend veel verbindingen gewerkt, die soms heel erg veel op elkaar lijken. Een goed systeem voor het geven van namen aan verbindingen is dan, soms letterlijk, van levensbelang.

## Natriumchloride

    Dit is een witte, kristallijne verbinding die vooral als keukenzout, zeezout, himalayazout, en onder nog veel meer namen wordt verkocht. De meeste mensen eten er dagelijks behoorlijke hoeveelheden van, en pas bij een hoeveelheid van 30 gram in één keer wordt het een dodelijke ervaring.

## Kaliumcyanide

    Ook bekend als cyaankali, is een witte, kristallijne verbinding die vooral bekend is als ingrediënt van zelfmoordpillen in spionagefilms en moordwapen in detectiveseries op de tv. Gebruik van ook kleine hoeveelheden leidt al snel tot een letale ervaring.

## Geschiedenis

De grote tweedeling in de chemie, organisch en anorganisch, geldt ook in de regels over naamgeving. Dit hoofdstuk gaat over de nomenclatuur van de anorganische verbindingen.
De nomenclatuur van de anorganische verbindingen is ook weer in twee groepen verdeeld, die van de zouten en die van de moleculaire verbindingen. In onderstaan schema is een en ander aangegeven.
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Kation | Alleen metaal |
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Kation | samengesteld ion |
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Anion | Alleen niet-metaal |
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Anion | samengesteld ion |
| Nomenclatuur van Moleculaire Anorganische Verbindingen |||
| Organische Nomenclatuur ||||

# Nomenclatuur van zouten

Zouten zijn opgebouwd uit positieve en negatieve ionen.
* De positieve kationen bestaan meestal uit een metaal-atoom dat een of meer elektronen heeft afgestaan.
* De negatieve ionen zijn ofwel een atoom van een niet-metaal (rechtsboven in het periodiek systeem) dat een of meer elektronen heeft opgenomen, ofwel een samengesteld ion met meer elektronen dan nodig zijn om de totale kernlading te compenseren.

## Notatie en naamgeving van kationen

Als ionen worden beschreven wordt de lading altijd rechts-boven het symbool genoteerd, eerst de grootte, dan het positief of negatief zijn. De aanduiding "1" voor de grootte wordt weggelaten. Voor positieve ionen betekent dit bijvoorbeeld: ${\ce {Na^+, Ca^2+, Cr^3+}}$.
Voor de naam van positieve ionen bestaande uit een metaal-atoom dat een of meer elektronen heeft afgestaan geldt de regel: De naam van het positieve ion is de naam van het metaal. Indien nodig wordt de lading tussen ronde haakjes direct achter de naam van het metaal gezet. Bijvoorbeeld:
* ijzer(II) voor ${\ce {Fe^{2+}}}$
* ijzer(III) voor ${\ce {Fe^{3+}}}$

## Notatie en naamgeving van anionen

Net als bij de positieve ionen word ook bij negatieve ionen de lading rechts boven het element-symbool genoteerd. Omdat ook vaak samengestelde ionen als anion optreden is netjes noteren wel belangrijk: ${\ce {F^{-}, O^{2-}, N^{3-}, NO3^{-}, PO4^{3-}}}$.
De nomenclatuur van de negatieve ionen is lastiger, want veel negatieve ionen bestaan uit samengesteld ionen. Vaak is dat een atoom van een niet-metaal waar een of meer zuurstofatomen covalent aan gebonden zijn.
Het centrale deel van de naam is afgeleid van het niet-metaal. De "officiële" naam van het niet-metaal wordt gebruikt. Dat betekent: de naam waar het chemische symbool van is afgeleid. In onderstaande tabel is van de meest voorkomende elementen aangegeven hoe dit in zijn werk gaat:
| Element | Symbool | "Officiële" naam | deel in anion | zonder zuurstof | Voorbeeld met zuurstof |
| Koolstof | C | Carbon | carb | carbide | carbonaat |
| Stikstof | N | Nitrogenium | nitr | nitride | nitraat |
| Zuurstof | O | Oxygenium | ox | oxide | - |
| Fluor | F | Fluor | fluor | fluoride | - |
| Fosfor | P | Fosfor | fosf | fosfide | fosfaat |

## Verschillende aantallen zuurstofatomen

De naam is afhankelijk van het aantal zuurstof-atomen. In onderstaande lijst is de systematiek aangegeven voor de anionen waarin chloor het centrale atoom is:
| Beschrijving | Regel | met chloor | formule |
| Geen zuurstof | ~ide | chloride | ${\ce {Cl-}}$ |
| 1 zuurstof-atoom | hypo~iet | hypochloriet | ${\ce {ClO-}}$ |
| 2 zuurstof-atomen | ~iet | chloriet | ${\ce {ClO2-}}$ |
| 3 zuurstof-atomen | ~aat | chloraat | ${\ce {ClO3-}}$ |
| 4 zuurstof-atomen | per~aat | perchloraat | ${\ce {ClO4-}}$ |
${\ce {IO4^{-}}}$
${\ce {BrO3^{-}}}$
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |