OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Programmeren in COBOL/Berekeningen/Oefeningen

Dit zijn oefeningen voor het hoofdstuk berekeningen. De opgaven zijn opgedeeld in theorie en praktijk. De opgaven komen als eerst en vanonder zijn de oplossingen. Let wel dat er meerdere mogelijke oplossingen zijn voor een opgave, zeker naarmate het moeilijker wordt.

## Opgaven
### Theorie

* Geef de 5 woorden waarmee je in COBOL kunt rekenen.
* Hoe wordt een macht gedaan in COBOL?
* Hoe kun je een getal afronden?

### Praktijk
#### Opgave 1: intrest

Vraag aan de gebruiker het geld dat wordt geleend en de rentevoet. Bereken dan de intrest via COMPUTE na 1 jaar.

#### Opgave 2: oppervlakte

Bereken via COMPUTE eerst de oppervlakte van een rechthoek, daarna dat van een een driehoek en daarna dat van een cirkel. Bij de recht- en driehoek wordt de basis en de hoogte gevraagd aan de gebruiker en bij de cirkel wordt de diameter gevraagd.

#### Opgave 3: zonder COMPUTE

Herhaal opgave 1 en 2 maar dan zonder COMPUTE.

## Oplossingen
### Theorie

* Geef de 5 woorden waarmee je in COBOL kunt rekenen.
       COMPUTE, ADD, SUBTRACT, MULTIPLY, DIVIDE
* Hoe wordt een macht gedaan in COBOL?
* Hoe kun je een getal afronden?
       ROUNDED

### Praktijk
#### Opgave 1: intrest

COBOL-code: intrest

#### Opgave 2: oppervlakte

COBOL-code: oppervlakte
# Programmeren in COBOL/Appendix B: file status

Wanneer je met bestanden werkt is de kans groot dat er iets misloopt. De bestanden kunnen niet worden gevonden of er gaat iets mis bij bewerkingen. Hiervoor dient de FILE STATUS in COBOL. Wanneer er iets misloopt, kun je aan de hand van de FILE STATUS zien wat er precies is fout gegaan. Je kunt dan je programma ook zodanig programmeren dat de gebruiker een foutbericht krijgt.
Naast fouten kan de FILE STATUS ook extra informatie geven, zoals bijvoorbeeld dat je aan het einde van een bestand bent gekomen of gewoonweg dat het openen van het bestand gelukt is. FILE STATUS bestaat uit 2 tekens(PIC XX). Het eerste teken staat voor het soort van FILE STATUS. In totaal zijn er 5 verschillende soorten.
Hieronder vind je een lijst van alle mogelijke inhoud van de FILE STATUS.
# Programmeren in COBOL/Bestandsorganisatie

In dit deel van het boek wordt bekeken hoe je met COBOL kunt omgaan met verschillende bestandsorganisaties. Zoals gewone sequentiële bestanden en relative bestanden.

## De inhoud van dit deel

* Sequentiële bestanden (Oef )
* Relatieve bestanden zonder hash (Oef )
* Relatieve bestanden met hash (Oef )
* Index-sequentiële bestanden (Oef )

## Overige

* Printversie
# Programmeren in COBOL/Appendix A: gereserveerde woorden

Dit hoofdstuk van het boek Programmeren in COBOL gaat over gereserveerde woorden. Deze woorden hebben een speciale betekenis in COBOL. Daardoor kunnen ze niet gebruikt worden als naam voor een variabel, groepsveld, ... Tenzij het woord deel uitmaakt van een ander woord. Bijvoorbeeld het woord "code" is een gereserveerd woord maar als het in "programmacode" is geschreven geldt het niet, zelfs al worden twee gereserveerde woorden gebruikt om samen een nieuw woord te vormen geldt het ook niet. Je kan natuurlijk ook gereserveerde woorden gebruiken in commentaar. De woorden staan in een alfabetische lijst en met een beetje uitleg.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Linnaeusklokje

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Linnaeusklokje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Lintvarenfamilie

De lintvarenfamilie (Pteridaceae) is een grote familie van varens.
De botanische naam Pteridaceae is afkomstig van het geslacht Pteris en van het Oudgriekse pteridion of pteris (varen).

## Kenmerken

Lintvarens zijn hebben lange of korte, opstijgende of rechtopstaande, beschubde rhizomen. De fertiele en steriele bladen zijn gelijkvormig of dimorf, soms ongedeeld maar meestal (meervoudig) gedeeld. De sporenhoopjes zitten tegen de bladrand of tussen de bladrand en de middennerf, en dragen geen echt dekvliesje maar worden dikwijls beschermd door de omgerolde bladranden.

## Habitat en verspreiding

De lintvarenfamilie is een familie met een kosmopolitische verspreiding, maar de meeste soorten zijn te vinden in tropische en aride streken. De familie telt zowel terrestrische, epifytische als lithofytische soorten.

## Taxonomie en fylogenie

Volgens de taxonomische beschrijving van Smith et al. (2006) omvat de familie ongeveer 50 geslachten en 950 soorten. Ze bevat dan ook de soorten die volgens ander auteurs in aparte families werden opgenomen, namelijk: Acrostichaceae, Actiniopteridaceae, Adiantaceae, Anopteraceae, Antrophyaceae, Ceratopteridaceae, Cheilanthaceae, Cryptogrammaceae, Hemionitidaceae, Negripteridaceae, Parkeriaceae, Platyzomataceae, Sinopteridaceae, Taenitidaceae, Vittariaceae.
Alhoewel de familie op zich een monofyletische eenheid vormt, zijn een aantal van de onderliggende geslachten duidelijk polyfyletisch of parafyletisch en zullen in de toekomst dus nog wijzigingen ondergaan.
Smith et al. delen de familie als volgt verder in:
De soorten staan beschreven in de hoofdstukken over de geslachten.

## Bronnen

Saumfarngewächse op de Duitstalige Wikipedia
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Linum

Linum (vlas) is een geslacht van ongeveer 200 soorten in de bloemdragende plantenfamilie Linaceae. Ze komen voor in gematigde en subtropische klimaten. Tot het geslacht behoort onder meer gewoon vlas (L. usitatissimum), waarvan de bast verwerkt wordt tot linnen en de zaden tot lijnzaadolie. De bloemen van de meeste soorten zijn meestal blauw of geel maar soms rood, wit of roze, en sommigen zijn heterostyleus. Er zitten gemiddeld 6 tot 10 zaden in één zaadbol.

## Kweek

Verschillende vlassoorten worden gekweekt als sierbloemen, waaronder de soorten L. narbonense, L. lewisii en L. perenne met blauwe bloemen; L. grandiflorum met rode bloemen; en L. flavum met gele bloemen.

## Soorten

* Tweejarig vlas (Linum bienne)
* Geelhartje (Linum catharticum)
* Vlas (Linum usitatissimum)

## (Nog) niet beschreven

* Linum alatum
* Linum arenicola
* Linum aristatum
* Linum australe
* Linum austriacum
* Linum berlandieri
* Linum campanulatum
* Linum carteri
* Linum compactum
* Linum cratericola
* Linum dolomiticum
* Linum elongatum
* Linum flavum
* Linum floridanum
* Linum grandiflorum
* Linum hirsutum
* Linum hudsonioides
* Linum imbricatum
* Linum intercursum
* Linum kingii
* Linum leoni
* Linum lewisii
* Linum macrocarpum
* Linum marginale
* Linum medium
* Linum narbonense
* Linum neomexicanum
* Linum perenne
* Linum pratense
* Linum puberulum
* Linum pubescens
* Linum rigidum
* Linum rupestre
* Linum schiedeanum
* Linum striatum
* Linum subteres
* Linum sulcatum
* Linum tenuifolium
* Linum trigynum
* Linum vernal
* Linum virginianum
* Linum westii

## Waardplant

Dit geslacht is waardplant voor onder andere de larven van vlinders:
* Mamestra brassicae (wkooluil)
* Anarta trifolii (spurrie-uil)
* Xestia c-nigrum (zwarte c-uil)
* Coleophora striolatella
Die laatste voedt zich uitsluitend met Linum narbonense.

## Referenties

* ↑ Linum. The Jepson Manual.
* ↑ Muravenko, O. V., et al. (2010). Karyogenomics of species of the genus Linum L. Russian Journal of Genetics 46(10), 1182-85.
Dit artikel of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) vertaald vanaf de Engelstalige Wikipedia, die onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

## Externe links

* Linum. Noord-Amerikaanse soorten. Plantendatabank van het Landbouwdepartement van de Verenigde Staten.
* Zoekopdracht bij IPNI
* Linum lepagei typeblad van het Louis-Marie-Herbarium (Laval University|).
* De Vlasraad van Canada
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Liparis

Liparis (de wetenschappelijke naam wordt ook in het Nederlands gebruikt) is een wereldwijd voorkomend geslacht met ongeveer 250 tot 350 soorten orchideeën. De meeste soorten komen voor in de tropische streken van Azië. Er is één Europese soort, de Groenknolorchis (Liparis loeselii). Deze komt onder andere voor in België en Nederland.
Liparis is sterk verwant aan het geslacht Malaxis. De botanische naam is afkomstig van het Griekse 'lipos', vet, wat slaat op de glanzende, wat vettig lijkende bladeren. De Liparis-soorten zijn kleine tot middelgrote epifytische, litofytische of terrestrische orchideeën. Ze hebben eivormig tot cilindrisch verdikte pseudobulben.
Opvallend zijn de glanzend groene stengelbladeren bij vele soorten. De kroonbladeren zijn vaak draadvormig, de lip naar beneden gebogen. Het gynostemium is gevleugeld bij de top en langer dan bij Malaxis, waar ze verder wel op lijken.
De bloemen hebben dikwijls een sterke maar onwelriekende geur.
De leden van het geslacht Liparis komen voor in zeer uiteenlopende biotopen, van het regenwoud over vochtige bossen tot rotsen en open grasland.
Het geslacht komt wereldwijd voor, maar voornamelijk in de tropische streken van Azië en Oceanië. In Nieuw-Guinea komen meer dan 100 Liparis-soorten voor. Het geslacht is minder algemeen in gematigde streken van het Noordelijk halfrond.
Liparis wordt samen met de geslachten Malaxis en Hammarbya tot de tribus Malaxideae gerekend.
Het geslacht telt naargelang de auteur van 250 tot 350 soorten. In België en Nederland komt slechts één soort voor.

## Bronnen

* Pierre Delforge, 1994.:Guide des orchidées d'Europe, d'Afrique du Nord et du Proche-Orient, Delachaux et Niestlé, ISBN: 2-603-01323-8
* (en) Voorkomen van Liparis in Nieuw-Guinea
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Lipbloemenfamilie

De lipbloemenfamilie (Labiatae oftewel Lamiaceae: beide namen zijn toegestaan) omvat veel soorten. De familie dankt haar naam aan de typische vorm van de kroonbladeren, die samengegroeid zijn tot een boven- en onderlip.
Er is geen unanieme overeenstemming over de omschrijving van de familie; tegenwoordig wordt meer geslachten in deze familie ondergebracht dan vroeger. De familie omvat veelgebruikte keukenkruiden zoals tijm, munt, basilicum, wilde marjolein, salie en rozemarijn. Sommige soorten zijn struiken, maar zelden bomen of klimplanten. Een aantal soorten in de familie bevatten aromatische oliën in de bladeren.
De bladeren staan paarsgewijs tegenover elkaar, ieder paar kruislings ten opzichte van het vorige paar. De bloemen zijn bilateraal symmetrisch met vijf samengegroeide kroonblaadjes en vijf samengegroeide kelkblaadjes. De bloemen staan in schijnkransen.
Veel soorten hebben vierkantige stengels.

## Geslachten

In Nederland komen de volgende geslachten voor:
* Andoorn (Stachys)
* Ballota
* Basilicum (Ocimum)
* Bonenkruid (Satureja)
* Brunel (Prunella)
* Dovenetel (Lamium)
* Dropplant (Agastache)
* Gamander (Teucrium)
* Glechoma
* Glidkruid (Scutellaria)
* Hennepnetel (Galeopsis)
* Hyssopus
* Kattenkruid (Nepeta)
* Lamiastrum
* Lavendel (Lavandula)
* Leonurus
* Lycopus
* Marjolein (Origanum)
* Melissa
* Munt (Mentha)
* Rosmarinus
* Salie (Salvia)
* Tijm (Thymus)
* Zenegroen (Ajuga)

## Nog niet beschreven

* Clinopodium (Steentijm)
* Haplostachys
* Hemiandra
* Marrubium
De soorten staan beschreven in de hoofdstukken over de geslachten.

## Externe links

* Dicrastylidaceae , Labiatae
* Familietyperingen - UvA - IBED
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Lisdodde

Lisdodde (Typha) is een geslacht uit de lisdoddefamilie (Typhaceae).

## Soorten

In de Benelux komen twee soorten uit dit geslacht voor:
* Grote lisdodde (Typha latifolia)
* Kleine lisdodde (Typha angustifolia)
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Limodorum

Limodorum is een klein Europees geslacht met naar indeling van de taxonoom één tot dertig soorten orchideeën. Het geslacht komt met één soort in Wallonië voor.
Het geslacht werd lange tijd (en door sommige auteurs nog steeds) als monotypisch beschouwd, met de paarse aspergeorchis als enige soort.

## Kenmerken

De soorten van het geslacht Limodorum zijn terrestrische, overblijvende planten (geofyten), die overwinteren met een korte wortelstok. Het zijn mycoheterotrofe planten, die in symbiose leven met een schimmel. De planten hebben geen echte bladeren, maar bladgroenloze schubben.
De bloem heeft vrijstaande sepalen en petalen Het gynostemium is verlengd, de beide pollinia zitten vast met een enkel viscidium.
# Sociale geschiedenis van het Romeinse rijk/Technologie

Inleiding
Ouders
Kinderen
Slaven
Huisgenoten
Vrijgelatenen
Beschermheerschap
Openbare ambten
Mecenaat
Werk
Technologie
Vermogen
Rechtspraak
Publieke opinie
Vermaak
Keuken
Kleding
Seksualiteit
Notabel gedrag
Magie
Religie
Filosofie
Bronnen en links :
11. Technologie
Er wordt wel beweerd dat de geleerden van de oudheid geen praktische toepassingen voor hun (toch vergevorderde) wetenschap kenden, omdat ze pure wetenschap als ideaal hadden of omdat ze neergekeken zouden hebben op de praktische toepassingen ervan.
De Romeinen hadden echter wel degelijk interesse voor de praktijk en voor economische winst. De grootgrondbezitters lieten al machines gebruiken om het koren te maaien. Er zijn echter in de oudheid wetenschappelijke ontdekkingen gedaan die toen nog niet technologisch toegepast konden worden.
Zo vonden de Grieken de theodoliet uit. Die werd echter alleen in de astronomie gebruikt en niet in de landmeetkunde. Dat was niet omdat men de astronomie verhevener achtte dan de landmeetkunde, maar omdat de graadverdeling pas in de 16de eeuw werd uitgevonden. Door die graadverdeling werd de theodoliet nauwkeuriger en kon daardoor ook in de landmeetkunde gebruikt worden. Ook vonden Griekse technici apparaten uit die werkten op de uitzetting van stoom, maar daar konden ze de stoommachine niet van afleiden omdat men de krukas en de drijfstang pas in de middeleeuwen uitvond.
In het theater en amfitheater werden zeer vernuftige machines gebruikt (lieren, liften, sluizen, op afstand bediende luiken). Er bestonden al geografische kaarten en plattegronden (hoewel die door de meeste mensen als wel erg wonderlijk werden gezien).
Er werden enorme bouwwerken opgericht. Ingenieurs leverden, mede dankzij de uitvinding van het beton, grote projecten op: wegen, tunnels, bruggen, aquaducten, kanalen. Toen de zonnewijzer was uitgevonden, wilde elke stad er een hebben.
Officiële documenten werden op het dure papyrus of perkament gemaakt. Dit werd meestal maar aan één kant beschreven en vaak werden teksten die geen nut meer hadden met water uitgewist, zodat men het papyrus of perkament opnieuw kon gebruiken. Voor de meer dagelijkse teksten gebruikte men met was bestreken houten plankjes. De tekst werd in de waslaag gekrast. Er zijn plankjes gevonden met lijsten aangaande de bevoorrading van verdedigingswerken, prijzen van levensmiddelen en dranken enzovoort.
# Songbook

Songbook met auteursrechtenvrije muziek
met liedteksten en akkoorden
→ Inhoud → Toelichting

## Vragen of suggesties?

Heb je opmerkingen of voorstellen over de uitwerking van het "Songbook", neem dan contact op met de hoofdauteur(s) van dit wikibook: zie Infobox.
# Songbook/Acres of Clams

Acres of Clams
Traditional – Alternatieve titel: Old Settler’s Song, Lay of the Old Settler, Rosin the Beau, ... Tekst en melodie: Francis D. Henry (1874) Arrangement door Pianolo
| Gitaar | Ukulele (gcea) |
| | C Am G7 |

# Acres Of Clams
## 1$^e$ strofe

    I've C wandered all over this country, prospecting and digging for Am gold
    I've C tunneled, hydraulicked and cradled and I nearly G7 froze in the C cold
    And C I nearly froze in the cold (me boys), and I nearly froze in the Am cold
    I've C tunneled, hydraulicked and cradled and I nearly G7 froze in the C cold

## 2$^e$ strofe

    For C one who got wealthy by mining, I saw many hundreds get Am poor
    I C made up my mind to go digging for something a G7 little more C sure
    For C something a little more sure (me boys), for something a little more Am sure
    I C made up my mind to go digging for something a G7 little more C sure

## 3$^e$ strofe

    I C rolled up my grub in my blanket, I left all my tools on the Am ground
    I C started one morning to shank it for the country they G7 call Puget C Sound
    For the C country they call Puget Sound (me boys), for the country they call Puget Am Sound
    I C started one morning to shank it for the country they G7 call Puget C Sound

## Laatste strofe

    No C longer a slave of ambition, I laugh at the world and its Am shams
    And I C think of my happy condition, surrounded by G7 acres of C clams
    Sur- C rounded by acres of clams (me boys), surrounded by acres of Am clams
    And I C think of my happy condition, surrounded by G7 acres of C clams

## Akkoorden

| | C | | - | | - | | - | || C | | - | | Am | | - | || C | | - | | - | | - | || C | | G7 | | C | | - | || | (2x) |

## Beluisteren

* Beluister en speel mee (zet capodastro op eerste fret!) (YouTube)
# Songbook/Auld Lang Syne
## Strofe 1

    Should C auld acquaintance G be forgot
    And C never brought to F mind?
    Should C auld acquaintance G be forgot
    And (C days of Am) auld lang C syne?

   ## Refrein

       'F' For C auld lang G syne, my dear
       'F' For C auld lang F syne
       We'll C take a cup o' G kindness yet
       For (C auld Am) lang C syne

## Strofe 2

    We C twa hae run a- G bout the braes
    And C pou'd the gowans F fine
    But we've C wander'd mony a G weary fitt
    Sin' (C auld Am) lang C) syne.

   ## Refrein
## Strofe 3

    We C twa hae paidl'd G in the burn
    Frae C morning sun till F dine
    But C seas between us G braid hae roar'd
    Sin' (C auld Am) lang C) syne.

   ## Refrein
## Strofe 4

    And C there's a hand, my G trusty feire ( = frend)
    And C gie's a hand o' F thine
    And C we'll tak a G right gude ( or: willie waught
    For (C auld Am) lang C) syne.

   ## Refrein
## Strofe 5

    And C surely ye'll be your G pint-stowp
    And C surely I'll be F mine
    And C we'll tak a cup o' G kindness yet
    For (C auld Am) lang C) syne.
# Aura Lee
## 1$^e$ Strofe

    C As the blackbird D in the spring G7 'neath the willow C tree
    C Sat and rocked, I D heard him sing, G7 singing Aura C Lee

   ## Refrein

       C Aura Lee, Aura Lee, maid with golden hair
       C Sunshine came a- D long with thee and G7 swallows in the C air

## 2$^e$ Strofe

    C Take my heart and D take my ring I G7 give my all to C thee
    C Take me for e- D ternity G7 dearest Aura C Lee

   ## (Refrein)
## 3$^e$ Strofe

    C In her blush the D rose was born 'twas G7 music when she C spoke
    C In her eyes the D light of morn G7 sparkling seemed to C break

   ## (Refrein)
## Laatste strofe

    C Aura Lee the D bird may flee the G7 willow' golden C hair
    C Then the wintry D winds may be G7 blowing ev'ry- C where

   ## Laatste Refrein

       C Yet if thy blue |eyes I see |gloom will soon depart
       C For to me sweet D Aura Lee is G7 sunshine to the C heart

## Beluister en speel mee

* Aura Lee op YouTube
(Gebruik de akkoorden van dit wikibook)
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Naaldwaterbies

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Naaldwaterbies? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Nachtorchis

Nachtorchis (Platanthera) vormt een groot geslacht met tachtig tot honderd soorten terrestrische orchideeën. Ze komen vooral in de gematigde streken van het noordelijk halfrond voor. Twee soorten zijn ook in België en Nederland te vinden.

## Kenmerken

De soorten van het geslacht Platanthera zijn terrestrische, overblijvende planten (geofyten), die overwinteren met twee ei- tot raapvormige wortelknollen.
Het zijn middelgrote, slanke, tot 40 cm hoge planten, met meestal twee grote ovale bladeren aan de basis en hogerop de stengel een aantal smalle, schutbladachtige blaadjes.
De bloeiwijze is een losbloemige aar met vijf tot vijfentwintig kleine, sterk ruikende bloemen. De zijdelingse sepalen zijn afstaand, de bovenste sepaal en de petalen vormen een helm. De lip is ongedeeld, lang en tongvormig, met een lang met nectar gevuld spoor. Het stigma is ongedeeld en vlak. De pollinia staan aan de basis ver uit elkaar.
De meeste nachtorchissen bloeien aan het einde van de lente of in de vroege zomer.
Nachtorchissen zijn over het algemeen planten van kalkrijke, vochtige of droge bodems op zonnige of lichtbeschaduwde plaatsen, zoals kalkgraslanden, lichte bossen en struwelen. Sommige soorten komen echter ook in zure milieus voor zoals in heide en moerassen.
Het geslacht is nauw verwant aan de geslachten pseudorchis, gymnadenia en dactylorhiza.
Naargelang de taxonoom telt het geslacht 80 tot 100 soorten. In Europa komen er acht voor, in België en Nederland twee:

## Soorten

* Bergnachtorchis (Platanthera chlorantha)
* Welriekende nachtorchis (Platanthera bifolia)

## Bronnen

* Pierre Delforge, 1994.:Guide des orchidées d'Europe, d'Afrique du Nord et du Proche-Orient, Delachaux et Niestlé.
* Ouvrage collectif sous l'Egide de la Société Français d'Orchidophilie, 1998.: Les Orchidées de France, Belgique et Luxembourg, Collection Parthenope.
* R. van der Meijden, 2005.: Heukels' Flora van Nederland, Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten.

## Externe links

* (en) Fylogenie van de orchideeën
* Platanthera in de Flora of North America
* Platanthera in de Flora of Missouri
* Platanthera in de NCBI Taxonomy Browser
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Naaldvaren

Naaldvaren (Polystichum) is een wereldwijd voorkomend geslacht van ongeveer 180 tot 260 soorten terrestrische varens uit de niervarenfamilie (Dryopteridaceae). In België in Nederland zijn er drie vertegenwoordigers die allen zeldzaam zijn.
Polystichum komt van het Griekse 'polus' (= veel) en 'stychos' (= rij), wat waarschijnlijk slaat op de rijen van sporenhoopjes op de blaadjes van deze varen.
De Nederlandse naam 'naaldvaren' slaat op het getande of genaalde zijranden en toppen van de blaadjes.

## Kenmerken

Naaldvarens hebben allen een korte, rechtstaande of kruipende wortelstok waaruit een platte bundel bladen of veren groeit. De bladen zijn 0,3-2 m lang, bladeren zijn lancetvormig of ovaal en enkel- tot drievoudig geveerd. In vergelijking met de Niervarens (Dryopteris) zijn de bladen steviger, dikwijls leerachtig en voelen ze ruwer aan. Ze blijven ook in de winter. Op één uitzondering na is er geen onderscheid tussen vruchtbare en onvruchtbare bladen.
Een belangrijk kenmerk dat alle naaldvarens delen, is de asymmetrische bladvoet van de blaadjes ter hoogte van de bladspil: de kant die naar de top van het blad wijst is groter dan de andere kant.
De ronde sporenhoopjes zitten in één of meer rijen op de onderzijde van de blaadjes en worden meestal afgedekt met een eveneens rond dekvliesje.
Naaldvarens staan bekend om hun frequente hybridisatie.

## Soorten

In Europa komen ongeveer acht soorten van nature voor, waarvan drie in België en Nederland:
* Lansvaren (Polystichum lonchitis)
* Stijve naaldvaren (Polystichum aculeatum)
* Zachte naaldvaren (Polystichum setiferum)

## Bronnen

R. van der Meijden, 2005.:

### Externe links

* Polystichum in de Flora of North America
* Checklist of World Ferns: soortenlijst
* The Polystichum website: beschrijving en afbeeldingen
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Nachtkoekoeksbloem

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Anjer (Caryophyllaceae) Geslacht: Silene Soort: Silene noctiflora |
| Stengel/Tak: | Rechtopstaande stengel. |
| Blad: | Grote bladen die bedekt zijn met kleverige klierharen. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot september. De bloemen hangen in trosjes paarsgewijs aan het einde van de stengel. Overdag zijn de bloemen opgerold en hebben ze een gele kleur. 's Avonds wanneer het koeler wordt gaan de bloemen open en worden de bleekroze kroonbladen zichtbaar. |
| Vrucht: | Eivormige zaaddozen na de bloeitijd die zich van boven openen om de zaden te verspreiden. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-45 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Licht zandige akkergrond. Zon Water ○ - ◑ ∼ |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor De plant is gekend als gastheer voor bacteriën die zich kunnen overzetten op gewassen, waaronder op de tabaksplant. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Nachtkoekoeksbloem? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
Sjabloon:Wiktionaryionary