OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Basiskennis chemie 2/Reactievergelijking gebruiken zeep maken

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

### Zeep maken

Voor de bereiding van zeep (natriumstearaat) uit vet (glyceroltristearaat) geldt de volgende reactie:
| glyceroltristearaat | + | 3 natriumhydroxide | geeft | 3 natriumstearaat | + | glycerol |
| ${\ce {C57H110O6}}$ | + | ${\ce {3 NaOH}}$ | ${\ce {\longrightarrow }}$ | ${\ce {3 C17H35COONa}}$ | + | ${\ce {C3H8O3}}$ |
De reactievergelijking hierboven geeft aan hoeveel moleculen tristearaat reageren met welk aantal moleculen natriumhydroxide. Dat gaat dus over aantallen deeltjes. In de chemie tellen we deeltjes per mol. De algemene rekenregel is:
       Moet je iets over een stof zeggen en heb je gegevens van een andere stof dan:
      * Heb je een reactievergelijking nodig en
      * moet je via het aantal mol rekenen.
       Begin met wat er gevraagd wordt.
De massa natriumhydroxide wordt gevraagd. Hierboven is aangegeven dat je via het aantal mol moet rekenen. In de formule voor de molaire massa kom je massa en aantal mol tegen. De derde grootheid, de molaire massa, kun je in tabellenboeken vinden. Via het ombouwen van de definitie voor de molaire massa vind je:
       ${\ce {M_{NaOH}\ =\ {\frac {m_{NaOH}}{n_{NaOH}}}\ \Longrightarrow \ m_{NaOH}\ =\ n_{NaOH}\times M_{NaOH}}}$
De laatste vergelijking kun je uitrekenen als je het aantal mol glyceroltristearaat weet. Daar weet je de massa van. Een vergelijking die de relatie legt tussen massa en aantal mol is die voor de molaire massa:
       ${\ce {M_{glyceroltristearaat}\ =\ {\frac {m_{glyceroltristearaat}}{n_{glyceroltristearaat}}}\ \Longrightarrow \ n_{glyceroltristearaat}\ =\ {\frac {m_{glyceroltristearaat}}{M_{glyceroltristearaat}}}}}$
Omdat je de molecvuulformule van glyceroltristearaat weet (${\ce {C57H110O6}}$) kun je de molaire massa uitrekenen:
       ${\ce {M_{C57H110O6}\ =\ 57\times 12,01\ +\ 110\times 1,008\ +\ 6\times 16,00\ =\ 891,45{\frac {gram}{mol}}}}$
Deze waarde kun je vervolgens gebruiken om het aantal mol glyceroltristearaat uit te rekenen. Houdt er rekening mee dat je het aantal kilogram glyceroltristearaat om moet zetten in grammen!
       ${\ce {n_{glyceroltristearaat}\ = \ {\frac {2000 gram}{891.45 {\frac {gram}{mol}}}}\ = \ 2,243535812 mol}}$ (meer cijfers gaf Excel niet)
Deze waarde kun je nu gebruiken om het aantal mol natriumhydroxide uit te rekenen:
       ${\ce {n_{NaOH}\ =\ 3\times 2,243535812mol\ =\ 6,730307437mol}}$ (Excel geeft nog steeds niet meer cijfers. De vorige waarde is direct gebruikt en niet overgetypt om dit resultaat te berekenen.)
De laatste stap is het uitrekenen van de massa NaOH. De molaire massa komt uit een tabellenboek.
       ${\ce {m_{NaOH}\ =\ n_{NaOH}\times M_{NaOH}\ =\ (6,730307437mol)\times (40,00{\frac {gram}{mol}})\ =\ 269,2242975gram}}$
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 2/Reactievergelijking opstellen

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

# Reactievergelijking opstellen

Voor het opstellen van een reactievergelijking heb je de volgende gegevens nodig:
* welke stoffen reageren
* welke stoffen ontstaan
* wat zijn de formules van deze stoffen
Bij het opstellen van een reactievergelijking gelden de volgende regels:
* Voor alle atoomsoorten geldt dat het aantal atomen dat de reactie "in" gaat, er ook "uit" komt. De aantallen voor en na de reactiepijl zijn gelijk.
* Als aantallen voor de moleculen worden alleen hele getallen gebruikt.
* Als getallen worden altijd zo klein mogelijke getallen gebruikt.
* De "1" wordt niet geschreven (maar wel gedacht).

## Voorbeeld 1, synthese fosforzuur

${\ce {?\ P2O5\ +\ ?\ H2O\ ->\ ?\ H3PO4}}$
Om de vergelijking wiskundig kloppend te maken nemen we voor één van de stoffen aan dat daar 1 als getal bij hoort. Later kan dat dus nog veranderen.
${\ce {H3PO4}}$
${\ce {?\ P2O5\ +\ ?\ H2O\ ->\ 1\ H3PO4}}$
${\ce {P2O5}}$
${\ce {{\tfrac {1}{2}}\ P2O5\ +\ ?\ H2O\ ->\ 1\ H3PO4}}$
${\ce {{\tfrac {1}{2}}\ P2O5\ +\ 1{\tfrac {1}{2}}\ H2O\ ->\ 1\ H3PO4}}$
Stap 3 kun je ook met zuurstof maken. Maar zuurstof komt in drie stoffen voor, dat maakt het lastiger. Het resultaat is hetzelfde: Na reactie zijn er vier zuurstof-atomen. Voor de reactie is er ½ * 5 = 2½ zuurstofatoom aanwezig in het difosforpentoxide. Er moet dus nog (4 - 2½) = 1½ uit het water komen. Er zit maar één zuurstof-atoom in water, dus daar heb je anderhalf molecuul van nodig, en dat heb je in de vorige stap net gevonden.
${\ce {P2O5}}$
${\ce {P2O5\ +\ 3\ H2O\ ->\ 2\ H3PO4}}$

## Voorbeeld 2, verbranding butaan

Als tweede voorbeeld de verbranding van butaan (butagas, ${\ce {C4H10}}$). Verbranden wil altijd zeggen: reactie met zuurstof uit de lucht, koolstof wordt daarbij omgezet in koolldioxide (${\ce {CO2}}$) en waterstof in water, ${\ce {H2O}}$. Zuurstof in de lucht is altijd O$_2$. Hier heb je een voorbeeld van een reactie met een element. Het is vaak handig dit tot het laatst te "bewaren".
${\ce {?\ C4H10\ +\ ?\ O2\ ->\ ?\ CO2\ +\ ?\ H2O}}$
${\ce {1\ C4H10\ +\ ?\ O2\ ->\ ?\ CO2\ +\ ?\ H2O}}$
${\ce {1\ C4H10\ +\ ?\ O2\ ->\ 4\ CO2\ +\ ?\ H2O}}$
${\ce {1\ C4H10\ +\ ?\ O2\ ->\ 4\ CO2\ +\ 5\ H2O}}$
${\ce {1\ C4H10\ +\ 6{\tfrac {1}{2}}\ O2\ ->\ 4\ CO2\ +\ 5\ H2O}}$
${\ce {2\ C4H10\ +\ 13\ O2\ ->\ 8\ CO2\ +\ 10\ H2O}}$

## Voorbeeld 3, verbranding azijnzuur

${\ce {C2H4O2}}$
${\ce {1\ C2H4O2\ +\ ?\ O2\ ->\ ?\ CO2\ +\ ?\ H2O}}$
${\ce {1\ C2H4O2\ +\ ?\ O2\ ->\ 2\ CO2\ +\ ?\ H2O}}$
${\ce {1\ C2H4O2\ +\ ?\ O2\ ->\ 2\ CO2\ +\ 2\ H2O}}$
${\ce {1\ C2H4O2\ +\ 2\ O2\ ->\ 2\ CO2\ +\ 2\ H2O}}$
${\ce {C2H4O2\ +\ 2\ O2\ ->\ 2\ CO2\ +\ 2\ H2O}}$
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 2/Reactievergelijkingen

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

# Reactievergelijkingen
## Uitgangsstof en product

Al vroeg in de chemie was duidelijk dat goed kunnen noteren hoe stoffen (met elkaar) reageren belangrijk was. Ook vandaag doen we dat in de gewone taal ook:
* ijzer vormt roest.
* koper geeft kopergroen.
* planten maken suiker en zuurstof van koolzuurgas en water.
Rond 1800 was duidelijk geworden dat stoffen in bepaalde massaverhoudingen met elkaar reageren. Reacties konden weergegeven worden in reactieschema's:
Voorbeelden zijn (voor de drie voorbeelden hierboven):
* IJzer + Zuurstof → Roest (= ijzer(III)oxide)
* Koper + Zuurstof + Kooldioxide → Kopergroen (=koper(II)carbonaat)
* Kooldioxide + water → suiker + zuurstof
De reactieschema's zeiden wel welke stoffen nodig waren en welke stoffen ontstaan, maar over de hoeveelheden zeiden ze niets. De vast verhoudingen in de massa was juist de achtergrond om atomen te zien als basis van alle stoffen. Met de lijst van molaire atoommassa en het begrip mol kon hier wat aan gedaan worden. Er werd gezegd:
* 4 mol ijzer reageert met 3 mol zuurstof tot 2 mol ijzer(III)oxide
* 2 mol koper reageert met 1 mol zuurstof en 2 mol kooldioxide tot 2 mol koper(II)carbonaat
* 6 mol kooldioxide reageert met 6 mol water tot 1 mol suiker en 6 mol zuurstof
Om dezelfde reden als de invoering van de chemische symbolen werd ook hier overgestapt op juist die symbolen. Bovenstaande reacties werden genoteerd als:
* ${\ce {4\ mol\ Fe\ +\ 3mol\ O2\ ->\ 2\ mol\ Fe2O3}}$
* ${\ce {2\ mol\ Cu\ +\ 1\ mol\ O2\ +\ 2\ mol\ CO2\ ->\ 2\ mol\ CuCO3}}$
* ${\ce {6\ mol\ CO2\ +\ 6\ mol\ H2O\ ->1\ mol\ C6H12O6\ +\ 6\ molO2}}$
De herhaling van elke keer "mol" is uiteindelijk weggelaten, en ook is de wiskundige gewoonte overgenomen om de 1 niet te noteren. De bovenstaande reactievergelijkingen worden dan:
* ${\ce {4 Fe \ + \ 3 O2 \ -> \ 2 Fe2O3}}$
* ${\ce {2 Cu \ + O2 \ + \ 2 CO2 \ -> \ 2 CuCO3}}$
* ${\ce {6CO2\ +\ 6H2O\ ->\ C6H12O6\ +\ 6O2}}$
In een reactievergelijking zie je
* welke stoffen reageren
* hoeveel deeltjes van elke stof aan de reactie deelnemen
* welke stoffen ontstaan
* hoeveel deeltjes van elk van die stoffen ontstaan
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 2/Triviale namen

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |

# Triviale namen

Onderstaande lijst bevat een aantal triviale namen die je nog regelmatig in het laboratorium tegen komt. Net als voor de elementsymbolen geldt: je kunt ze altijd opzoeken, maar als je ze uit je hoofd weet, lezen chemische teksten een stuk makkelijker.
| Triviale naam | Systematische naam | Omschrijving |
| Natronloog | NaOH in H$_2$O | Oplossing van natriumhydroxide in water |
| Kaliloog | KOH in H$_2$O | Oplossing van kaliumhydroxide in water |
| Kalkwater | Ca(OH)$_2$ in H$_2$O | Oplossing van calciumhydroxide in water |
| Barietwater | Ba(OH)$_2$ in H$_2$O | Oplossing van bariumhydroxide in water |
| Ammonia | NH$_3$ in H$_2$O | Oplossing van ammoniak in water |
| Zoutzuur | HCl in H$_2$O | Oplossing van waterstofchloride in water |
| Salpeterzuur | HNO$_3$ in H$_2$O | Oplossing van waterstofnitraat in water |
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |
* ↑ De Lijst van triviale namen van chemische verbindingen geeft een ruimer, maar ook niet uitputtend, overzicht van triviale namen.
# Basiskennis chemie 2/Zouten en water

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |

### Zouten en water

Bij de bespreking van de polair-covalente binding is het watermolecuul als voorbeeld genoemd. Het zuurstof-atoom is de negatieve kant van het molecuul, de waterstof-atomen de positieve kant. Watermoleculen hebben dus ook, net als de zoutkristallen positieve en negatieve plekken. De negatieve kant van een watermolecuul kan zich hechten aan een positief ion in het zoutkristal. Soms kunnen dat wel zes of acht watermoleculen zijn rond 1 positief ion. Afhankelijk van hoe stevig het positieve ion in het zoutkristal vastzit en hoe goed de watermoleculen zich aan het ion kunnen binden zijn er twee mogelijkheden:
* Het ion blijft zitten waar het zit. Het zit stevig in het kristal en de watermoleculen kunnen het er niet uitkrijgen.
* Het ion omringt zich met watermoleculen, maar is daardoor wel groter geworden en past nu niet meer in het kristal, het gaat met de watermoleculen deel uitmaken van de vloeistof: het is opgelost!
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |
# Visual Basic/ComboBox
## Wat is een ComboBox?

Een ComboBox is een keuzelijst met een invoervak.
Als je het programma start, zie je een invoervak met aan de rechterkant een pijltje naar beneden. Als je daarop klikt, verschijnt daaronder een keuzelijst. De gebruiker kan dan een regel uit de keuzelijst aanklikken.
# Visual Basic/Het schrijven van bestanden
## Het schrijven van bestanden

Om een bestand te kunnen lezen moet het natuurlijk eerst geschreven zijn. Daarom gaan we een programma maken om een bestand aan te maken en te vullen met gegevens.
Start Visual Studio en maak een console-toepassing met de naam console004. Breid de module als volgt uit:
Zoals je ziet, kun je meerdere bestanden tegelijk openen en afwisselend naar verschillende bestanden schrijven. Door gebruik te maken van FreeFile hoef je je geen zorgen te maken om de bestandsnummers.
# Visual Basic/Het werken met komma-bestanden
## Het werken met komma-bestanden

Als de gegevens in een bestand wordt gescheiden door komma's, moet je ze op een andere manier lezen en schrijven. Het lezen gebeurt met Input in plaats van LineInput.
Als voorbeeld schrijven we naam, adres en woonplaats gescheiden door komma's naar een bestand en lezen het daarna weer in.
Start Visual Studio en maak een console-toepassing met de naam console005. Breid de module als volgt uit:
De uitvoer is:
Zoals je ziet kun je een regel als één geheel wegschrijven of de strings (of variabelen) gescheiden door komma's samen doorgeven als parameter.
# Visual Basic/Het lezen van bestanden
## Het lezen van bestanden

In onderstaand voorbeeld gaan we de bestanden lezen en de voor- en achternamen aan elkaar koppelen.
Start Visual Studio en maak een console-toepassing met de naam console005. Breid de module als volgt uit:
In de regel die begint met Do While wordt getest of van beide bestanden nog een regel gelezen kan worden. Dit wordt zo gedaan omdat in theorie het ene bestand korter kan zijn dan het andere. Als het ene bestand aan het einde is en het andere niet en je leest toch een nieuwe regel, geeft het programma een foutmelding en stopt de verwerking. En dat wil je natuurlijk niet.
De uitvoer van het programma is:
# Litouws/Les02
## Les 2

Les 2 behandelt enkele veelgebruikte (werk)woorden.

## Gesprek

- Laba diena! Aš (esu) Haris Brašelis. Aš (esu) dėstytojas. Kas Jūs esate? = Goedendag! Ik ben Haris Brašelis. Ik ben een docent. Wie ben jij?
- Aš (esu) Evaldas. Aš (esu) mokinys. = Ik ben Evaldas. Ik ben de leerling.
- Aš (esu) lietuvis. Ar Jūs (esate) vokietis? = Ik ben Litouws. Bent u Duits?
- Taip. Aš (esu) vokietis. = Ja. Ik ben een Duitse.

## Grammatica

* Het hulpwerkwoord būti zijn kan in de tegenwoordige tijd in het Litouws meestal worden weggelaten.
* De persoonlijke voornaamwoorden en de verbuiging van būti in de tegenwoordige tijd:
| Pron. S. | būti | Pron. Pl. | būti |
| aš | esu | mes | esame |
| tu | esi | jūs | esate |
| jis | yra | jie | yra |
| ji | yra | jos | yra |
* Vragen worden in het Litouws ingeleid met 'ar', ook als er in het Nederlands geen vraagwoord (bijvoorbeeld wie?) wordt gebruikt. Dit woordje 'ar' betekent 'of', maar wordt als zodanig niet vertaald in het Nederlands.

## Woorden

| Litouws | Nederlands |
| aš | ik |
| būti | zijn |
| dėstytojas | professor |
| ji | zij (v. ev.) |
| jie | zij (m. mv.) |
| jis | hij |
| jos | zij (v. mv.) |
| jūs/Jūs | jullie/U |
| kas | wat |
| Laba diena! | Goedendag! |
| lietuvis | Litouwer |
| mes | wij |
| mokinys | scholieren |
| taip | ja |
| tu | jij |
# Litouws/Inhoudsopgave
## De taal

Het Litouws (Lietuviškai) is een Baltische taal, verwant aan onder meer het Lets en het uitgestorven Oudpruisisch. Het Litouws wordt door zo'n 3 miljoen mensen als moedertaal gesproken in Litouwen en de omringende gebieden. Ooit was het Litouws veel belangrijker dan nu (zie de Geschiedenis van Litouwen).

## Het land

Lietuva is klaar om als vakantieland ontdekt te worden. Met zijn groene heuvels en vele bossen is het een waar paradijs voor natuurliefhebbers. Maar ook cultuurliefhebbers komen er aan hun trekken vanwege de vele kerken en traditionele dorpen. Nu Litouwen na het communisme is opgeknapt is het een interessant land voor toeristen geworden.
# Litouws/Les01
## Les 1

Les 1 van de cursus Litouws gaat over het alfabet en de uitspraak van het Litouws.

## Alfabet (Abėcėlė)

Het Litouwse alfabet (Lietuviškoji abėcėlė) is wat anders dan het Nederlandse alfabet:
A a, Ą ą B b C c (Ch ch) Č č D d E e, Ę ę, Ė ė F f G g H h I i, Į į, Y y J j K k L l M m N n O o P p R r S s Š š T t U u, Ų ų, Ū ū V v Z z Ž ž

## Uitspraak

De uitspraak van het Litouws is als volgt:

### Klinkers

* a: als korte a, zoals in 'kat' of als heldere a, zoals in sta!
* ą: altijd als heldere a.
* e: korte e zoals in rem
* ę: altijd als heldere e
* ė: een lange e, zoals in veel
* i: altijd als een korte i, zoals in kit.
* y: wordt uitgesproken als 'ie' zoals in dier.
* o: als heldere o, zoals in oom.
* u: als korte oe, zoals in boek
* ų, ū: als lange u, zoals in boer

### Medeklinkers

* ch: als Nederlandse ch.
* c: als ts. (Duitse z)
* č: als tsj.
* r: als sterk rollende r.
* š: als sj.
* v: als w.
* z: stemhebbende s zoals in stem.
* ž: als franse g, zoals in garage.
De rest wordt net zo uitgesproken als in het Nederlands.

### Tweeklanken

* ai: als ai of als eey, zoals in het Engelse pay. Staat voor 'ai' een i, wordt deze klank altijd als eey uitgesproken.
* au: als au of als een lange o.
* ei: als eey in pay.
* ie: als 'ia', maar de letters versmelten als het ware.
* ui: als ui
* uo: als 'ua'.
# Maatschappijleer/Afbeeldingen
### Beeldvorming/perspectief

* The nearest country to you, when in Russia
* A utility worker giving mouth to mouth after a co-worker contacted a high voltage wire
* Arial photo of New York
* Earth and moon from Saturn
* Pencil miniature
* Gewichtsheffen
* Electriciteit in de 19e eeuw
* Ei?
* Realistische wereldkaart

### Stereotypering

* Battleship
* Discriminatie?
* Neonazi

### Historisch / vergelijkend

* Coca Cola flessen: vroeger tot nu
* Broeken raspen
* Kledingreclame 1947
* Moscow flats
* Kauwgom Japan
* Mercator projection VS the true size of countries

### Cijfers & statistieken

* The City is Alive: The Population of Manhattan, Hour-by-Hour

### Discussie

* Vliegenmepper met uitweg

## Politiek
### Internationale politiek

* Trump & Kim
* Frankrijk haalt vrijheidsbeeld weg

## Echt of niet?

* Rups
* Vast in lift
* Wetenschapper ontvoerd om hond onsterfelijk te maken
# Litouws/Les03
## Les 3

Deze les gaat verder met grammatica en woorden.

## Zinnen (Prašom susipažinti)

| Tai mano draugas. | Tai mano draugė. |
| Tai mūsų kaimynas. | Tai mūsų kaimynė. |
| Tai jos vyras. | Tai jo žmona. |
| Tai jų gydytojas. | Tai jų gydytoja. |
| Tai jūsų mokytojas. | Tai jūsų mokytoja. |
| Tai tavo senelis. | Tai tavo senelė. |

## Lees de volgende zinnen en daarna de dialoog

* Tai mano kambarys = Dit is mijn kamer
* Tai anas vanduo = Dit is anas water
* Tai mano kolega = Dit is mijn collega
* Tai mano dėdė = Dit is mijn oom
Dialoog
- Prašom susipažinti. Tai mano sūnus. Jo vardas Juozas. Jis pardavėjas = Dit is mijn zoon. Zijn naam is Juozas. Hij is een verkoper.
- Labai malonu. Aš Andrius. Aš taip pat pardavėjas = Heel leuk. Ik ben Andrius. Ik ben ook een verkoper.
- Kas ši moteris? = Wie is deze vrouw?
- Tai mano sesuo. Jos vardas Sigita. Ji gydytoja. = Dit is mijn zus. Haar naam is Sigita. Zij is een arts.
- Kas kita moteris? = Wie is de andere vrouw?
- Tai mano marti. Jos vardas Regina. Ji studentė. = Dit is mijn dochter. Haar naam is Regina. Zij is een studente.

## Grammatica
### Het geslacht van zelfstandige naamwoorden

| m. | v. |
| -as, -is, -ys, -us, -uo | -a, -ė, -is; zelden -i en -uo |
| draugas, kaimynas, vyras, gydytojas, mokytojas, senelis, sūnus, kambarys, vanduo | draugė, kaimynė, žmona, gydytoja, mokytoja, senelė, moteris, sesuo, marti |
* De zelfstandige naamwoorden kolega (collega) en dėdė (oom) zijn mannelijk, ook al hebben ze vrouwelijke uitgangen.

### Aanwijzende voornaamwoorden

| m. | v. | onpersoonlijke vorm | Nederlands |
| šitas | šita | šitai | deze/dit hier |
| šis | ši | | deze/dit hier |
| tas | ta | tai | de/het daar |
| anas | ana | | die/dat |
| kitas | kita | | andere |
* Zinnen die in het Nederlands met "Dat is..." of "Dat zijn" beginnen, beginnen in het Litouws met "Tai...".

### Bezittelijke voornaamwoorden

| mano | mijn | mūsų | onze |
| tavo | jouw | jūsų | jullie |
| | | Jūsų | uw |
| jo | zijn | jų | hun/hen |
| jos | haar | jų | hun/hen |
* Voor de beleefdheidsvorm is er naast Jūsų ook nog tamstos Uw (voor een persoon) en tamstų Uw (voor meerdere personen)

## Woorden

| Litouws | Nederlands |
| dėdė | oom |
| draugas/draugė | vriend/vriendin |
| gydytojas/gydytoja | arts |
| kambarys | kamer |
| kaimynas/kaimynė | buurman/buurvrouw |
| kolega/kolegė | collega |
| dukra | dochter |
| marti | schoondochter |
| mokytojas/mokytoja | leraar/lerares |
| moteris | vrouw |
| pardavėjas/pardavėja | verkoper/verkoopster |
| Prašom susipažinti. | Maakt u zich alstublieft bekend./Maken jullie je alsjeblieft bekend. |
| senelis/senelė | opa/oma |
| sesuo | zus |
| studentas/studentė | student/studente |
| sūnus | zoon |
| taip pat | ook |
| vanduo | water |
| vardas | voornaam |
| vyras | man, echtgenoot |
| žmona | echtgenote |
# Maatschappijleer/Aangeboren of aangeleerd?
## Nature-nurturedebat

Wordt ons gedrag meer bepaald door opvoeding (nurture) of door onze erfelijkheid (nature)?
# Maatschappijleer/Afhankelijkheid

In de maatschappijleer wordt het begrip afhankelijkheid gebruikt om aan te duiden dat niemand zonder andere mensen kan leven. We zijn allemaal afhankelijk van anderen. Zij zorgen voor de dingen die we dagelijks nodig hebben, zoals eten/drinken, woningen en energie maar ook kennis. Ook praten we met anderen over de dingen die ons bezighouden en ondernemen we activiteiten zoals sporten en uitgaan.
Daarnaast is er van alles geregeld waar we gebruik van kunnen maken. Zoals openbaar vervoer, parken en internet.
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/AxesOff
#### Syntax

TI-Basic-code:

#### Resultaat

Schakelt de weergave van de assen van de grafiek uit.

#### Plaatsing

Staat onder: FORMAT:AxesOff
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/ClrHome
#### Resultaat

Wist het basisscherm.

#### Plaatsing

Staat onder: PRGM:I/O:8:ClrHome
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/AxesOn
#### Syntax

TI-Basic-code:

#### Resultaat

Schakelt de weergave van de assen van de grafiek in.

#### Plaatsing

Staat onder: FORMAT:AxesOn
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/ClockOff
#### Resultaat

Schakelt de klokweergave op het modescherm uit.

#### Plaatsing

Staat onder: CATALOG:ClockOff
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/Connected
#### Resultaat

Stelt de modus zo in dat geplotte punten met elkaar worden verbonden; alle instellingen voor de grafiekstijl in de Y= -editor worden ingesteld op \.

#### Plaatsing

Staat onder: MODE:Connected(