OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sociale geschiedenis van de hoge middeleeuwen/Inhoudsopgave

<<<Terug
Inleiding
Feodalisme en adel
Klooster
Kerk
Volk
Noord-Franse kastelen en donjons
Noord-Franse vestinghuizen
Inwoners Noord-Franse kastelen
Leven in de Noord-Franse kastelen
Huwelijk in de Noord-Franse kastelen
Opkomst van het individu
Bronnen en links :
Inhoudsopgave
Om een hoofdstuk van dit boek te kunnen bekijken, moet u in het vak rechts op een van de hoofdstukken klikken.
# Sociale geschiedenis van de hoge middeleeuwen/Bronnen en links

Inleiding
Feodalisme en adel
Klooster
Kerk
Volk
Noord-Franse kastelen en donjons
Noord-Franse vestinghuizen
Inwoners Noord-Franse kastelen
Leven in de Noord-Franse kastelen
Huwelijk in de Noord-Franse kastelen
Opkomst van het individu
Bronnen en links :
12. Bronnen en links

## Bronnen

Geschiedenis van het persoonlijk leven van het feodale Europa tot de renaissance Onder redactie van Georges Duby. Geschreven door:
* Georges Duby
* Dominique Barthélemy, wetenschappelijk medewerker aan de universiteit van Parijs. Aanvulling in de hoofdstukken 6 en 7.
ISBN: 90-5157-016-3 1985 Editions du Seuil, Paris 1988 Agon, Amsterdam
Voor de hoofdstukken 4, 5 en 9 zijn tevens de volgende bronnen geraadpleegd:
* Keith Thomas, Religion and the decline of magic, ISBN: 978-0-14-013744-6
* Joseph Klaits, Servants os Satan, ISBN: 0-253-35182-0.
* Dresen-Coenders, Het verbond van heks en duivel. ISBN: 90 263 0585 0

## Links

Bij Feodalisme en adel: Mundeburnium
# Sociale geschiedenis van de hoge middeleeuwen/Inleiding

Inleiding
Feodalisme en adel
Klooster
Kerk
Volk
Noord-Franse kastelen en donjons
Noord-Franse vestinghuizen
Inwoners Noord-Franse kastelen
Leven in de Noord-Franse kastelen
Huwelijk in de Noord-Franse kastelen
Opkomst van het individu
Bronnen en links :
1. Inleiding
Dit boekje beschrijft de Sociale geschiedenis van West-Europa van circa 1000 tot 1300. Deze periode wordt wel de hoge middeleeuwen genoemd.
1000 tot 1200 was de feodale periode van Europa. Beschreven wordt, hoe de Germaanse nadruk op privébezit leidde tot een verbrokkeling van de macht in talloze privé-"koninkrijkjes", waardoor er doorlopend onderlinge oorlogen uitbraken, hoe het volk door de adel tot horigheid werd gebracht en hoe de handel tot stilstand kwam door de onveilige situatie die was ontstaan. En hoe de kerk met de Godsvrede de situatie keerde, het centrale gezag weer langzamerhand werd ingevoerd, de handel weer opbloeide en de steden (die al in de late oudheid begonnen te ontvolken) weer belangrijker werden.
Dit boekje is voornamelijk in Noord-Frankrijk gesitueerd omdat dat toentertijd het culturele centrum van Europa was. Het leven van de adel op haar kastelen en het leven van de monniken in hun kloosters wordt uitvoerig beschreven.
* Over het gewone volk, de handwerkslieden en de keuterboertjes zou weinig bekend zijn. We kunnen veilig aannemen dat ze op zijn best net genoeg te eten hadden om niet dood te gaan, dat hun huisvesting slecht was, dat ze hard moesten werken voor hun karige maal, dat ze vaak ziek waren en vroeg stierven.
* Veel geschiedkundige zaken blijven onbesproken in de boeken van Ariès en Duby. Ze gaan er waarschijnlijk van uit dat de lezer al veel van geschiedenis weet. Om deze boekjes ook voor de welwillende leek toegankelijk en begrijpelijk te houden, heb ik geprobeerd om de gaten die in de grote lijn van de geschiedenis waren gevallen, op te vullen uit diverse andere bronnen.
* Misstappen van de kerk worden in de boeken van Ariès en Duby liefdevol maar nogal gemakkelijk onder het tapijt geveegd. Ik heb een en ander aangevuld uit: 'Religion and the decline of Magic' van Keith Thomas.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Klit

Klit (oude naam klis) (Arctium) is een geslacht uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). Deplant komt in het wild voor in Europa en Azië.

## Ecologie

De klit komt voor in bermen, ruigten en op open plekken in bossen. De vruchten worden verspreid doordat ze aan de vacht van dieren blijven hangen. Ook blijven ze aan kleding hangen.

## Groente

De penwortel van jonge planten kan gegeten worden als pastinaak. In Europa wordt de plant bijna niet meer gegeten, in het Verenigd Koninkrijk is er nog wel een populaire frisdrank te koop in de supermarkt die gemaakt wordt van paardebloem en klit. In Azië is het nog een populaire groente. De wortels worden in Nederland verkocht in Chinese supermarkten onder de Engelse naam "burdock". De wortels worden in het eerste groei-jaar in de herfst geoogst, dan heeft de plant nog geen bloemstengels/bloemen ontwikkeld (slechts de grote leerachtige bladen en de wortel). De wortels zijn vorstbestendig. Ze kunnen in de winter in de grond gelaten worden en vlak voor gebruik geoogst worden. Als u in het wild op zoek gaat naar deze plant kunt u het beste eerst zoeken naar de duidelijk herkenbare klittebollen, en vervolgens daar in de buurt zoeken naar planten uit het eerste jaar. De rode bladstelen zien er een beetje uit als rabarber, en de bladeren zijn leerachtig met een licht behaarde, witte onderkant.
Jonge bloemstengels kunnen in het late voorjaar voordat de bloemen verschijnen ook gegeten worden. De smaak lijkt wat op die van artisjok.

## Medicinaal gebruik

Voor medicinaal gebruik wordt de wortel in de herfst van het eerste groei-jaar of in het daaropvolgend voorjaar geoogst en gedroogd. De Klit is volgens de volksgeneeskunde vochtafdrijvend en bloedreinigend (let op: bloedreiniging is omstreden!). Zou ook tegen gewrichtsreuma, zweren, maagklachten, haaruitval en roos werkzaam zijn.

## Soorten

* Bosklit (Arctium nemorosum)
* Donzige klit (Arctium tomentosum)
* Gewone klit (Arctium minus)
* Grote klit (Arctium lappa)
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Klokjesfamilie

De Klokjesfamilie (Campanulaceae) is een familie van tweezaadlobbige planten.

## Geslachten

* Jasione
* Klokje (Campanula)
* Lobelia
* Rapunzel (Phyteuma)
* Spiegelklokje (Legousia)
* Wahlenbergia
De soorten staan beschreven in de hoofdstukken over de geslachten.

## Taxonomie

De familie Campanulaceae is universeel erkend door systemen van plantentaxonomie. Het APG II systeem (2003), onveranderd ten opzichte van het APG systeem (1998), erkent deze familie ook, maar staat twee verschillende omschrijvingen toe:
* in engere zin, exclusief de planten die de familie Lobeliaceae vormen.
* in brede zin, inclusief de planten die anders de familie Lobeliaceae vormen.
De 23e druk van de Heukels kiest voor de tweede mogelijkheid. De familie wordt ondergebracht in de orde Asterales, een orde die onder meer al de planten omvat die in het Cronquist-systeem (1981) werden ondergebracht in de orde Campanulales, zoals de klokjesfamilie.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Klokjesgentiaan

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Klokjesgentiaan? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Klokje

Klokje (Campanula) is een geslacht van ongeveer 300 soorten planten uit de Klokjesfamilie (Campanulaceae). De botanische naam Campanula is het Latijnse woord voor 'klokje'.
De soorten van dit geslacht zijn verspreid over de gematigde streken van het noordelijk halfrond, met de grootste verscheidenheid in het mediterrane gebied ten oosten van de Kaukasus. Het geslacht bevat zowel eenjarige, tweejarige als overblijvende soorten, in hoogte variërend van minder dan 5 cm voor enkele subpolaire en bergsoorten tot bijna 2 m hoge soorten in graslanden en bossen in gematigde streken.
De zittende (ongesteelde) bladeren zijn afwisselend geplaatst en variëren ook op een enkele struik vaak in vorm. De onderste bladeren zijn groter en breder; de kleinere en smallere bladeren zitten bovenaan. De bladrand kan glad of getand zijn, waarbij beiden aan eenzelfde struik kunnen voorkomen. Veel soorten scheiden wit sap af in de bladeren en stengels. De klokvormige bloemen staan in meestal pluimen, maar bij enkele soorten apart. De kleur is meestal blauw tot paars of soms wit tot roze. De bloemkroon is klokvormig, opgebouwd uit vijf vergroeide kroonbladen en vaak 2-5 cm lang. De vrucht is een doosvrucht met talloze kleine zaadjes.
Bekende soorten zijn het Noord-Europese Grasklokje en het Zuid-Europese Campanula medium.
In België en Nederland komen naast het genoemde grasklokje het Ruig klokje en het Rapunzelklokje in enkele streken algemeen voor.
Het sprookje Raponsje van de Gebroeders Grimm is naar het Rapunzelklokje genoemd.

## Soorten

* Akkerklokje (Campanula rapunculoides)
* Breed klokje (Campanula latifolia)
* Grasklokje (Campanula rotundifolia)
* Kluwenklokje (Campanula glomerata)
* Prachtklokje (Campanula persicifolia)
* Rapunzelklokje (Campanula rapunculus)
* Ruig klokje (Campanula trachelium)
* Weideklokje (Campanula patula)

## Waardplant

Dit geslacht is waardplant voor onder andere larven van een aantal Lepidoptera-soorten en een aantal soorten wilde bijen:
* Amphipyra tragopoginis (Boksbaardvlinder)
* Andrena curvungula (Gewone klokjeszandbij)
* Chelostoma campanularum (Kleine klokjesbij)
* Chelostoma rapunculi (Grote klokjesbij)
* Diarsia mendica (Variabele breedvleugeluil)
* Eupithecia centaureata (Zwartvlekdwergspanner)
* Eupithecia denotata (Klokjesdwerg-spanner)
* Eupithecia vulgata (Gewone dwergspanner)
* Maurica breveti
* Melanchra persicariae (Perzikkruiduil)
* Melitta haemorrhoidalis (Klokjesdikpoot)
* Polymixis flavicincta (Gele granietuil)
* Standfussiana lucernea
* Udea nebulalis

## Referenties en externe links

* The Wild Flowers of Britain and Northern Europe; by R and A Fitter; publisher Collins 1974
* See here for a more complete list of species
* Heukels' Flora van Nederland, 1996
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Klokwinde

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Klokwinde? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Kluitsla

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Kluitsla? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Kluwenhoornbloem

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Kluwenhoornbloem? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Kluwenzuring

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Zuring Soort: Rumex conglomeratus |
| Blad: | De bladeren zijn lancetvormig. De pluimtakken zijn tot over de helft bebladerd. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 50-100 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zeer voedselrijk. Water ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Kluwenzuring? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Knarkruid

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Knarkruid? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Kluwenklokje

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Het is een grijsviltig behaarde plant die minimaal 30 centimeter hoog wordt. De soort wordt als sierplant gekweekt, maar groeit ook in het wild. In het wild is de soort te vinden op grazige plekken in bermen en bij rivierdijken.
| Alle families? | Familie: Klokjes (Campanulaceae) Geslacht: Klokje Soort: Campanula glomerata |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Beschermd. | Deze plant is wettelijk beschermd in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Blad: | De onderste bladeren zijn eivormig tot langwerpig en gesteeld. De bovenste bladeren zijn stengelomvattend of zittend en zijn eivormig of lancetvormig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot oktober. Het kluwenklokje heeft zittende bloemen, waarvan de bloemkroon blauwpaars is. Gekweekt komt de soort ook voor met dubbele bloemen. De kelkslippen zijn lancetvormig en spits. |
| Vrucht: | Zoals bij de hele klokjesfamilie draagt deze soort doosvruchten. Ze springen open en hebben gaatjes aan de voet. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30> cm. |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor Boksbaardvlinder, zwartvlekdwergspanner en klokjesdwergspanner. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Kluwenklokje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Basiskennis chemie 4/Organische chemie/Terugtitratie Antwoorden

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |
Foutmelding: LinkVooraf gebruikt

# Terugtitraties

Naar de vragen
${\ce {C6H8O6}}$
       2 Tabletten supplement worden fijngemalen en in een erlenmeyer met stop overgebracht. Er wordt 50 mL uitgekookt water toegevoegd. Aan de suspensie wordt met een pipet 50 mL I$_2$-oplossing, c(Jood) = 0,0483 mol/L. Na afsluiten van de erlenmeyer wordt deze 30 minuten in het donker weggezet, waarna getitreerd wordt met natriumthiosulfaat (0,0930 mol/L) tot bijna kleurloos. Na toevoegen van een stijfseloplossing wordt verder getitreerd tot kleurloos. Daarvoor is 40,12 mL nodig.

      ## Reactie van vitamine C met jood

          ${\ce {C6H8O6\ +\ I2\ ->\ C6H6O6\ +\ 2HI}}$

      ## Reactie van jood met thiosulfaat

          ${\ce {I2\ +\ 2S2O3^{2-}\ ->\ 2I^{-}\ +\ S4O6^{2-}}}$

      ## a.

          Bereken het gehalte vtamine C per tablet in mg.

      ## b.

          De gevonden waarde mag 2% afwijken van de opgegeven waarde. Voldoet het monster hieraan?

## a.

    48,4 mg Vitamine C per tablet.

## b.

    Het gehalte is 3,2% te laag, de tabletten voldoen niet aan de norm
${\ce {Br2}}$
       Het broomadditie-getal is het aantal mg ${\ce {Br2}}$ dat aan 100 gram olie kan binden.
       Het volgende experiment wordt uitgevoerd:
       287,0 mg olijfolie wordt in een erlenmeyer met stop opgelost in 75 mL ethanol. Dan wordt 25 mL broom-oplossing toegevoegd, c(broom) = 0,0812 mol/L. Na 10 minuten in het donker met de stop op de erlenmeyer wordt getitreerd met thiosulfaat (c(thio) = 0,0498 mol/L). Hiervoor is 32,17 mL nodig.

      ## Reactie van broom met thiosulfaat

          ${\ce {Br2\ +\ 2S2O3^{2-}\ ->\ 2Br^{-}\ +\ S4O6^{2-}}}$

      ## Vraag

          Bereken het broomadditie-getal.
          68432 (mg Br$_2$ per 100 gram olie)
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |
# Basiskennis chemie 4/Organische chemie/Alkynen

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

# Alkynen
## Namen van alkynen

De naamgeving van alkynen wordt door de volgende regels bepaald:
* Zoek de langste keten waarin ook de drievoudige binding is opgenomen. De naam is gelijk aan het alkaan met hetzelfde aantal koolstofatomen, maar de uitgang ~aan wordt vervangen door ~yn.
* Net als bij de alkenen kan het nodig zijn de positie van de drievoudige band in de keten aan te geven. De nummering in de langste keten wordt zodanig gekozen dat de atomen van de drievoudige band een zo laag mogelijk nummer krijgen. Zie bijvoorbeeld de twee isomeren (nummer 2 en 3) en nummer 5. Voor cyclo-octyn hoeft geen nummer opgegeven te worden, de twee koolstofatomen van de dubbele binding zijn automatisch nummer 1 en 2.
* In de naam van de verbinding wordt alleen het eerste koolstofatoom van de drievoudige band vermeld, het tweede koolstofatoom van deze band is automatisch het volgende.
Hieronder staan enkele alkynen als voorbeeld weergegeven:

## Reacties van alkynen

De reacties van alkynen verschillen niet veel van die van de alkenen:

### Reactie met zuurstof

    Met voldoende zuurstof wordt de koolwaterstof geheel omgezet in kooldioxide en water. Bijvoorbeeld voor propyn:
          ${\ce {HC#C-CH3 \ + \ 4 O2 \ -> \ 3 CO2 \ + \ 2 H2O}}$

### Reactie met halogenen

    De koolstofketen blijft intact. Alleen na de eerste reactie blijft er een alkeen over, dat opnieuw met het halogeen kan reageren:
          ${\ce {HC#C-CH3 \ + Cl2 -> ClHC=CCl-CH3}}$
          ${\ce {ClHC=CCl-CH3\ +\ Cl2\ ->\ CHCl2-CCl2-CH3}}$

## Ethyn

Voor de meeste verbindingen geldt dat er energie vrijkomt als de verbinding uit de elementen wordt opgebouwd. Ethyn is een van de verbindingen waarbij juist energie vrijkomt als de verbinding ontleedt naar zijn elementen:
          ${\ce {C2H2\ ->\ 2C\ +\ H2\ +\ warmte}}$
Technisch is de belangrijkste toepassing te vinden in het autogeen lassen. De vlam is zeer heet, doordat er in feite drie warmtebronnen tegelijkertijd werken:
* De ontledingsreactie van ethyn:
       ${\ce {C2H2\ ->\ 2C\ +\ H2\ +\ warmte}}$
* De reactie van het gevormde waterstof met zuurstof:
       ${\ce {2H2\ +\ O2\ ->\ 2H2O\ +\ warmte}}$
* De reactie van het gevormde koolstof met zuurstof:
       ${\ce {C\ +\ O2\ ->\ CO2\ +\ warmte}}$
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 4/Organische chemie/Alkynen Opgaven

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

## Theorie

Zie voor de de theorie van deze opgaven hier.
Op onderstaande pagina zijn alleen de vragen zichtbaar in een kader op een afwijkende ondergrond. Binnen het kader is rechts een knop zichtbaar: "Uitklappen", vergelijkbaar met de knop om deze tekst te openen. Door op deze knop te klikken wordt het antwoord van de betreffende vraag zichtbaar. Vaak, maar niet altijd is er ook een uitwerking bij de vraag aanwezig. Deze blijft bij het openen van het antwoord nog onzichtbaar, maar opnieuw is, als een uitwerking beschikbaar is, een knop "Uitklappen" aanwezig om de uitwerking zichtbaar te maken. Ontbreekt bij het antwoord de knop "Uitklappen", dan is geen uitwerking bij de vraag beschikbaar.

### Alkynen

| 1. But-1-yn | 2. 4-Methylhex-2-yn | 3. 3-Methylhex-1-yn Docent |
| 4. 3,3-Dimethylbut-1-yn | 5. 3-Chloorpropyn | 6. Hept-2-yn |
| 7. Cyclo-octyn | 8. But-2-yn | 9. 3,4-Dimethylpent-1-yn |
| 10. 4-Methylpent-2-yn | 11. 3-Methylbut-1-yn | 12. Pent-1-yn |

### Structuurformule vanuit de stofnaam

| 13. Propyn | 14. But-1-yn | 15. Hexa-1,5-diyn |
| 16. Pent-2-yn | 17. Ethyn | 18. But-2-yn |
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 4/Organische chemie/Carbonzuren opgaven

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
Op onderstaande pagina zijn alleen de vragen zichtbaar in een kader op een afwijkende ondergrond. Binnen het kader is rechts een knop zichtbaar: "Uitklappen", vergelijkbaar met de knop om deze tekst te openen. Door op deze knop te klikken wordt het antwoord van de betreffende vraag zichtbaar. Vaak, maar niet altijd is er ook een uitwerking bij de vraag aanwezig. Deze blijft bij het openen van het antwoord nog onzichtbaar, maar opnieuw is, als een uitwerking beschikbaar is, een knop "Uitklappen" aanwezig om de uitwerking zichtbaar te maken. Ontbreekt bij het antwoord de knop "Uitklappen", dan is geen uitwerking bij de vraag beschikbaar.

### Carbonzuren, naam naar structuur

| 1. Ethaanzuur | 2. Pentaanzuur | 3. 3-Chloorpropaanzuur | 4. 4-Hydroxtbutaanzuur |
| 5. Benzeencarbonzuur | 6. 3-Chloorbenzeencarbonzuur | 7. But-3-eenzuur | 8. 2-Metylbut-2-eenzuur |

### Carbonzuren, structuurformule naar naam

| 9. Methaanzuur | 10. Pentaanzuur | 11. 2-Hydroxypropaanzuur | 12. 2-Methylprop-2-eenzuur De pLaatsaanduiding van de dubbele band is strikt genomen niet noodzakelijk. |
| 13. 2-Hydroxybenzeencarbonzuur | 14. Benzeen-1,2-dicarbonzuur | 15. 3-Methylbutaanzuur | 16. 3,4,5-Trihydroxybenzeencarbonzuur |

### Carbonzuren, Triviale naam naar systematische naam

| 13. Wat is de ystematische naam van PropionzuurPropaanzuur | 14. Wat is de ystematische naam van AzijnzuurEthaanzuur | 15. Wat is de ystematische naam van BenzoëzuurBenzeencarbonzuur | 16. Wat is de ystematische naam van BoterzuurButaanzuur |
| 17. Wat is de ystematische naam van AcrylzuurPropeenzuur | 18. Wat is de ystematische naam van Salicylzuur2-Hydroxybenzeencarbonzuur | 19. Wat is de ystematische naam van MierenzuurMethaanzuur | 20. Wat is de ystematische naam van Melkzuur2-Hydroxypropaanzuur |
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Oudgrieks/Blok 1/1-Tekst in vertaling

-- Inleiding --
-- Basiscursus --
Inleiding
Een korte geschiedenis
De Donkere Eeuwen
Een bloei van beschaving
Oorlogen en conflicten
De Klassieke Periode
Alexander de Grote en de Hellenistische Periode
Blok 1
Blok 2
Blok 3
Blok 4
Blok 5
Blok 6
Samenvatting
Afsluiting
-- Taaloverzicht --
Klankleer
Alfabet
Vormleer
Lidwoorden
Zelfstandige naamwoorden
Adjectieven
Bijvoeglijke naamwoorden
Werkwoorden
Voornaamwoorden
Bijwoorden
Telwoorden
Syntaxis
De zin
-- Woordenlijst --
WSBN nl-4-42-422-00001 :
Attica is een streek in Griekenland en in Attica is (er) een stad: de mensen noemen de stad Athene. Athene heeft een haven, en de matrozen noemen (hem) Piraeus.
De matrozen zijn in het schip en eerst vaart het schip niet, maar vervolgens maakt een matroos het schip los. Het schip vaart weg naar de zee.
De twee mensen zijn in de haven. Ze zien het schip*. Vervolgens gaan de mensen naar de stad.
* ← Blok 1/Les 1/Grammatica: oefeningen || Blok 1/Les 1/Tekst in vertaling || Blok 1/Les 1/Antwoorden oefeningen →
# Oudgrieks/Blok 1/2-Grammatica: het werkwoord

Misschien heb je al enkele nieuwe werkwoordsuitgangen gezien in deze tekst die je al dan niet kon vertalen doordat er een persoonlijk voornaamwoord bij stond. In deze tekst kwamen de overige vier vormen voor: eerste en tweede persoon enkel- en meervoud; ik, jij, wij en jullie. Ook van het werkwoord zijn is een aantal nieuwe vormen voorgekomen. Hieronder staan de uitgangen van de regelmatige werkwoorden en het volledige rijtje van zijn, εἰμὶ.

#### Praesens actief

| | enkelvoud | meervoud |
| eerste | λύω | λύομεν |
| tweede | λύεις | λύετε |
| derde | λύει | λύουσι(ν) |

#### Het werkwoord zijn

| | enkelvoud | meervoud |
| eerste | εἰμὶ | ἐσμέν |
| tweede | εἶ | ἐστέ |
| derde | ἐστί(ν) | εἰσί(ν) |
* ← Blok 1/Les 2/Grammatica: vocativus || Blok 1/Les 2/Grammatica: het werkwoord || Blok 1/Les 2/Grammatica: oefeningen →
# Oudgrieks/Blok 1/2-Grammatica: oefeningen
#### Oefening 1

Zet het juiste persoonlijk voornaamwoord voor de onderstaande vormen. Gebruik voor de derde persoon ἄνθρωπος. :
* λέγεις
* λύω
* δικάζομεν
* ἐστέ
* βαίνει
* καλοῦσιν
* βαδίζετε
* εἶ
* πλεῖς
* ἐσμέν

#### Oefening 2

Vervoeg λύ- en het werkwoord zijn. :
| | λύ- |
| εγώ | λύ... |
| σύ | λύ... |
| ὁ ἄνθρωπος | λύ... |
| ἡμεῖς | λύ... |
| ὑμεῖς | λύ... |
| οἱ ἄνθρωποι | λύ... |
* ← Blok 1/Les 2/Grammatica: het werkwoord || Blok 1/Les 2/Grammatica: Oefeningen || Blok 1/Les 2/Tekst in vertaling →
# Oudgrieks/Blok 1/3-Grammatica: het werkwoord

In les 2 werd het praesens van de werkwoorden uitgelegd, maar het Grieks heeft ook werkwoorden die een epsilon in de stam hebben. Deze werkwoorden hebben een iets andere vervoeging dan de werkwoorden die geen epsilon in de stam hebben. Hieronder staat de vervoeging van dit soort werkwoorden.

#### Praesens actief

| | enkelvoud | meervoud |
| eerste | ποιεω/ποιῶ | ποιοῦμεν |
| tweede | ποιεῖς | ποιεῖτε |
| derde | ποιεῖ | ποιοῦσι(ν) |
Hier is te zien dat werkwoorden met een epsilon in de stam, vooral in het meervoud, een andere vervoeging hebben. Dit heeft te maken met het ontstaan van tweeklanken bij dubbele klinkers:
* ε + ο = ου (1e persoon meervoud)
* ε + ε = ει (2e persoon meervoud)
Wat ook belangrijk is, is dat alle vormen (op de imperativus enkelvoud na) van dit soort werkwoorden in de praesens een kringetje op de laatste letter van de tweeklank staat. Hierbij vormt de 1e persoon enkelvoud ook een uitzondering, deze heeft geen tweeklank als uitgang, maar vaak wordt deze op de manier van ποιεω in plaats van ποιῶ geschreven. Dit kringetje is de 'verborgen epsilon', dit is namelijk de epsilon uit de stam die niet in het woord zelf verder zichtbaar is.