OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Gele kornoelje

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant is winterhard tot meer dan -35°C. De gele kornoelje wordt meestal als vruchtboom aangeplant, hoewel de gele bloemen ook sierwaarde hebben. Rassen met grote vruchten zijn 'Jolico' en 'Kasanlak'. Na twee of drie jaar treedt de eerste bloei op en kunnen ook de eerste vruchten verwacht worden. De vruchten zijn eetbaar. De plant wordt daarom ook wel eetbare kornoelje genoemd. De kornoelje is een geliefde struik voor de tuin met een zeer divers uiterlijk door het jaar heen. In het voorjaar zijn de takken gesierd met bijzondere bloeiwijzen, ’s zomers ontstaan er decoratieve vruchten en in de herfst volgt een vlammende herfstkleur.
| Alle families? | Familie: Kornoelje (Cornaceae) Geslacht: Kornoelje Soort: Cornus mas |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | De bloemen verschijnen voor de bladeren. De bloemen staan in okselstandige schermen met vier gelige omwindselbladen. |
| Vrucht: | De wrangsmakende vruchten worden kersrood. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 200-600 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkhoudend. Zon Water ● ∼ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: gewassen uit de kensoort voor het ligusterverbond (Berberidion vulgaris). |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor de larven (waardplant voor) van antispila petryi, kleine kornoeljegaatjesmaker, acronicta americana, blauw smalsnuitje en azuurbladroller. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Gele kornoelje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| 11/6 | Verzorgen: Snoeien is niet beslist nodig, maar ze verdragen snoei uitstekend. Bij de meeste soorten is een lichte vormsnoei nodig om een goed gevormde struik te krijgen. Dit kan in de winter maar ook prima in de zomerperiode. | | | | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Gele morgenster

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Composieten (Asteraceae) Geslacht: Morgenster Soort: Tragopogon pratensis subsp. pratensis |
| Blad: | De bladeren van de gele morgenster zijn grasachtig. Ze zijn onbehaard. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot juni. Het bloemhoofdje van de gele morgenster sluit zich tegen de middag. De bloemsteel onder de hoofdjes is iets verdikt. De hoofdjes zijn alleenstaand. De enige bloemen die de plant draagt zijn gele lintbloemen. De acht of meer omwindselblaadjes kunnen buiten de bloem uitsteken, of zijn ongeveer even lang als de lintbloemen. De helmknoppen zijn geel, bruinachtig of bijna zwart. |
| Vrucht: | De plant draagt een nootje met gesteeld vruchtpluis. Als zodanig vormt zich een "pluizenbol". |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Matig voedselrijk, grazig. Zon Water ● ∼ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Gele morgenster? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Gele plomp

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De gele plomp is een plant die zich met zijn wortelstok en via zaad verbreidt. De gele plomp groeit in dieper water en draagt bij aan de hoeveelheid zuurstof in het water. De plant heeft er behoefte aan dat de grond ongemoeid wordt gelaten.
| Alle families? | Familie: Waterlelie (Nymphaeaceae) Geslacht: Plomp Soort: Nuphar lutea |
| Geschikt als/voor: | Waterplant. |
| Stengel/Tak: | De driekantige steel bevat luchtkanalen, waarmee zuurstof dat vanuit huidmondjes op de drijvende bladeren wordt opgenomen naar de wortels wordt geleid. Sommige insectenlarven maken van de luchtkanalen gebruik om te ademen. |
| Blad: | In het eerste jaar heeft de plant veelal alleen bladeren die onder water blijven. Daarna komen de drijfbladen. |
| Vrucht: | De vrucht is groen en flesvormig en drijft aanvankelijk op het water. Later valt de buitenste schil van de vrucht en splijt deze open, waarna de zaden tevoorschijn komen. Deze zinken uiteindelijk naar de bodem. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Diep water. Water ≋ |
| Gebruik: | De eetbare wortel bevat de stof nupharine, een giftige stof die teniet wordt gedaan door de wortel goed te koken. |
| Let op!: | De rauwe (ongekookte) wortel is giftig. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Gele plomp? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Gele maskerbloem

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Phrymaceae (Phrymaceae) Geslacht: Maskerbloem Soort: Mimulus guttatus |
| Blad: | De onregelmatig getande bladeren zijn eirond tot langwerpig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot september. De 3-4 cm lange, gele bloemen staan solitair in de bladoksels. Ze zijn tweelippig. De bovenlip staat opgericht en heeft twee lobben. De onderste lip heeft drie lobben, waarvan de middelste vaak roodgevlekt is. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 10-90 cm. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Gele maskerbloem? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Gele monnikskap

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Ranonkel (Ranunculaceae) Geslacht: Monnikskap Soort: Aconitum vulparia |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Blad: | De bladeren zijn niet tot de voet ingesneden en de bladslippen zijn breder dan 1 cm. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus. Bleekgele bloemen. Het bovenste, 2 cm hoge kelkblad heeft de vorm van een helm en is meer dan twee keer zo hoog als breed.. De bloeiwijze is een tros. De bovenste nectariën staan verticaal op een rechte nagel, dat een draadvormig ingerold spoor heeft. |
| Vrucht: | De vrucht is een kokervrucht, waarvan er meestal drie voorkomen. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 50-125 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk. Zon Water ◑ ≈ |
| Let op!: | Zeer giftig (zie blauwe monnikskap ). |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Gele monnikskap? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Bloedooievaarsbek

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Wordt gehouden als sierplant, maar komt ook verwilderd voor in open bossen en bosranden in Europa.
| Alle families? | Familie: Ooievaarsbek (Geraniaceae) Geslacht: Ooievaarsbek Soort: Geranium sanguineum |
| Geschikt als/voor: | Bodembedekker. |
| Wortel: | Deze plant vormt een kluwen van ondergrondse wortels. |
| Stengel/Tak: | Verschillende slanke stengels komen met een roodachtige schijn. |
| Blad: | Donkergroene bladen. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot augustus. Uit de bladoksels ontspringen roodpaarse of helderrode bloemen. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-40 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Matig voedselrijk. Kalkrijk. Zon Water ● ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Bloedooievaarsbek? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| ? | Zie vermeerderwijze. Vermeerdert zich met wortelstok. | | | | S | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Blonde zegge

| 1 | 2 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Cypergrassen (Cyperaceae) Geslacht: Zegge Soort: Carex hostiana |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | Vormt korte wortelstokken. |
| Stengel/Tak: | De stijve, rechtopgaande stengels zijn stomp driekantig. |
| Blad: | De tot 13,5 cm lange en 2-4 mm brede, vlakke, kale bladeren zijn licht- tot grijsgroen. De bladeren zijn korter dan de stengel. De bladscheden zijn ook kaal en sluiten dicht om de stengel. De grondbladige bladscheden zijn lichtgroen tot roodbruin en vezelachtig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot juni. De 10 mm lange en 2-3 mm brede, kort gesteelde vrouwelijke aren zijn dichtbloemig. De vrouwelijke bloem heeft drie stempels. Er is één, eindelings geplaatste mannelijke, 10-33 mm lange en 2-3 mm brede aar. De blonde zegge heeft roodbruine cladoprofyllums, die ongeveer 3 mm lang zijn en een vliezige rand hebben. Het 3-4 mm lange, niet gespikkelde urntje is geelgroen en heeft nerven. Het urntje is een soort schutblaadje dat geheel om de vrucht zit. |
| Vrucht: | De geelgroene, kale vrucht is een driekantig, 3-5 mm lang nootje met een lange, schuin omhoogwijzende, tweetandige snavel. De snavel is aan de buitenzijde ruw door talrijke tandjes, maar de snaveltanden zijn aan de binnenkant glad. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-50 cm. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Blonde zegge? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | Zie zaaitijd. Zie zaaitijd in het hoofdstuk 'De Siertuin'. | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Bochtig look

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Look (Alliaceae) Geslacht: Look Soort: Allium zebdanense |
| Geschikt als/voor: | De geurige soort is zeer zeldzaam en als stinsenplant min of meer ingeburgerd. |
| Stengel/Tak: | Ronde, vaak wat bochtige stengel. |
| Blad: | Lijnvormige, glimmende, half-cilindervormige tot vlakke bladeren die tenslotte achterwaarts omkrullen. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei en juni. De bloemschede is kort toegespitst en korter dan de bloeiwijze die zuiver witte bloemen en nooit broedbolletjes draagt en in Nederland nooit vruchten voortbrengt. De binnenste helmdraden zijn driedelig en steken niet buiten het bloemdek uit. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-50 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Puinhellingen. Goed doorlatende en kalkrijk. Zon Water ● - ◕ ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Bochtig look? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Bochtige smele

| 1 | 2 | 3 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Grassen (Poaceae) Geslacht: Smele Soort: Deschampsia flexuosa |
| Stengel/Tak: | Ruwe, taaie stengels, die vaak roodachtig van kleur zijn. |
| Blad: | Het blad is lichtgroen en onbehaard. De 0,3-0,8 mm brede bladeren zijn borstelvormig opgerold en kunnen ongeveer 20 cm lang worden. Het tongetje (ligula) is 0,5-3 mm lang en heeft een stompe punt. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot juli. Glanzend bruin, purperkleurig of zilverwit. De aartjes zijn tot 6 mm lang, hebben een zeer korte spil en bestaan meestal uit twee bloemen, die niet boven het bovenste kelkkafje uitsteken. |
| Vrucht: | De vrucht is een graanvrucht. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-70 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zand Zon Water ○-◑ ≁ |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor Bochtige smele is waardplant voor de microvlinders Tweebandgrasmineermot en Scherphoekgrasmot. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Bochtige smele? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
| | | | | | Z | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Bochtige klaver

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Vlinderbloemen (Leguminosae) Geslacht: Klaver Soort: Trifolium medium |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Blad: | De bladeren zijn donkergroen met vaak een onduidelijke vlek dit in tegenstelling tot rode klaver. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus Lilarood. Aan de top van de hoofdjesachtige tros staan afstaande bloemen, waardoor de hoofdjes een afgeplatte vorm hebben. De kelkbuis is niet behaard in tegenstelling tot die van de rode klaver (Trifolium pratense). |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-45 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Lemig Zon Water ◑ ∼ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Bochtige klaver? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
| | | | | | Z | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Boekweit

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Boekweit is behalve een voedselgewas ook een snelgroeiende bijenplant. Wordt gebruikt als groenbemester (4 gr/m²), maar neemt ook veel voedingsstoffen op uit de bodem dus kan beter een bodembedekker genoemd worden. Het verstikt en verdelgt onkruid. Ook geschikt als diervoeder. Heeft een licht kerrie-aroma.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Fagopyrum Soort: Fagopyrum esculentum |
| Wortel: | Het wortelstelsel omvat een zich sterk vertakkende penwortel. |
| Stengel/Tak: | Een holle rechtopgaande, zich meermalen vertakkende, rode stengel. |
| Blad: | De bladeren zijn driehoekig tot hartvormig. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 100 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zand/Zuur Zon ● |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor Bijen. |
| Gebruik: | Voor de consumptie moet het zaad gepeld worden. Het meel dat voor poffertjes wordt gebruikt, is een combinatie van boekweit en tarwemeel. Ook geschikt als diervoeder. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Boekweit? |
| Maan(d) | Werk | LT | VW | RA |
| 5 | Zie zaaitijd. Vorstgevoelig dus pas zaaien als er geen vorstgevaar meer is. | 1 | | |
| | | | | 35 |
| 9 | Zie oogsten en bewaren. Wanneer het eerste zaad op de grond valt de hele plant afsnijden en nadrogen. | | | |
| 9 | Zie vermeerderwijze. Het (droge) zaad kan bewaard worden tot het jaar erop. | | Z | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Boerenjasmijn

Philadelphus (Boerenjasmijn) is de botanische naam van een geslacht van tweezaadlobbige planten uit de Hortensiafamilie. Het geslacht bevat populaire sierplanten.

## Soorten

Soorten zijn nog niet beschreven.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Bloedzuring

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Groeit op vochtige, matig voedselrijke grond die zelden tot nooit uitdroogt.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Zuring Soort: Rumex sanguineus |
| Blad: | De bladeren zijn lichtgroen, maar soms hebben ze paarse nerven. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni en juli. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 60-120 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Leemgrond en beekdalen. Zon Water ◑ ≈ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: De bloedzuring is een kensoort voor het verbond van els en gewone vogelkers |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Bloedzuring? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Boerenkers

Boerenkers (Thlaspi) is een geslacht van eenjarige, tweejarige en overblijvende meest kruidachtige planten in de Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae).
Het geslacht kent ongeveer 75 soorten in de gematigde streken van het euraziatisch continent. Veel soorten komen voor in zuidwest Azië en in west en Midden-Europa. 2 soorten zijn endemisch in China..

## Soorten

* Doorgroeide boerenkers (Thlaspi perfoliatum)
* Witte krodde (Thlaspi arvense)
* Zinkboerenkers (Thlaspi caerulescens)

## Bronnen

* 1 2 Zipzoo
* ↑ duitstalige wiki
# Maatschappijleer/Parlementaire democratie/Politiek en democratie
## De parlementaire democratie

In een parlementaire democratie hebben burgers grondrechten en zijn er duidelijke afspraken over politieke besluitvorming.
# Maatschappijleer/Pluriforme Samenleving
## Overzicht

Pluriformiteit in Nederland :
| Nr | Domein | Hoofdstuk | Onderdeel | Inhoud |
| 1 | Pluriforme Samenleving | Pluriformiteit in Nederland | Wat is cultuur? | Cultuur - Normen - Waarden - Gewoonten - |
| 2 | Pluriforme Samenleving | Pluriformiteit in Nederland | Dominante cultuur | |
| 3 | Pluriforme Samenleving | Pluriformiteit in Nederland | Subcultuur | |
| 4 | Pluriforme Samenleving | Pluriformiteit in Nederland | Tegencultuur | |
| 5 | Pluriforme Samenleving | Pluriformiteit in Nederland | Culturele diversiteit | |
| 5 | Pluriforme Samenleving | Pluriformiteit in Nederland | Cultuur in beweging | X |
Cultuur en identiteit :
| Nr | Domein | Hoofdstuk | Onderdeel |
| 1 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Nature of nurture? |
| 2 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Cultuuroverdracht |
| 3 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Waar vindt socialisatie plaats? |
| 4 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Hoe vindt socialisatie plaats? |
| 5 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Internalisatie |
| 6 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Identiteit |
| 7 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Individualisme en collectivisme |
| 8 | Pluriforme samenleving | Cultuur en identiteit | Masculiniteit en feminiteit |
Nederland is veranderd :
| Nr | Domein | Hoofdstuk | Onderdeel |
| 1 | Pluriforme samenleving | Nederland is veranderd | Wat was Nederland voor samenleving? |
| 2 | Pluriforme samenleving | Nederland is veranderd | Groeiende welvaart |
| 3 | Pluriforme samenleving | Nederland is veranderd | Ontzuiling en ontkerkelijking |
| 4 | Pluriforme samenleving | Nederland is veranderd | Individualisering |
| 5 | Pluriforme samenleving | Nederland is veranderd | Ontstaan jongerenculturen |
| 6 | Pluriforme samenleving | Nederland is veranderd | De emancipatiebeweging |
| 7 | Pluriforme samenleving | Nederland is veranderd | Globalisering |
Migratie naar Nederland :
| Nr | Domein | Hoofdstuk | Onderdeel | Inhoud |
| 1 | Pluriforme samenleving | Migratie naar Nederland | Motieven voor migratie | |
| 2 | Pluriforme samenleving | Migratie naar Nederland | Een korte geschiedenis | |
| 3 | Pluriforme samenleving | Migratie naar Nederland | Het Nederlandse immigratiebeleid | X |
| 4 | Pluriforme samenleving | Migratie naar Nederland | Internationale wetten en verdragen | X |
Samenleven betekent integreren :
| Nr | Domein | Hoofdstuk | Onderdeel | Inhoud |
| 1 | Pluriforme samenleving | Samenleven betekent integreren | Hoe gaan we met elkaar om? | |
| 2 | Pluriforme samenleving | Samenleven betekent integreren | De open samenleving | |
| 3 | Pluriforme samenleving | Samenleven betekent integreren | Europese dilemma's | X |
| 4 | Pluriforme samenleving | Samenleven betekent integreren | Protectionisten | X |
| 5 | Pluriforme samenleving | Samenleven betekent integreren | Internationalisten | X |
# Maatschappijleer/Parlementaire democratie/Drie blokuren politiek: hoe vrij zijn we eigenlijk?
## Hoe vrij zijn we eigenlijk?

Hieronder een docentenhandleiding en een leerlingenboek bij de lessenserie Politiek: hoe vrij zijn we eigenlijk?. Gemaakt voor een opdracht Vakdidactiek in het derde leerjaar van de 2e graads opleiding Docent Maatschappijleer. De docenthandleiding bevat de verantwoording en in de lesplannen is en een overzicht van het gebruikte materiaal. Het leerlingenboek is voor gebruik in en buiten de les en is in ontwikkeling.
Het beeldmateriaal in zowel de handleiding als het leerlingenboek is vrij van auteursrechten. De overige inhoud is ook vrij te gebruiken en te verspreiden.
* Leerlingenboek - in ontwikkeling
* Docentenhandleiding
* Lesplannen met links naar het lesmateriaal
* Overig lesmateriaal
* Toetsvragen (inclusief antwoordmodel) - in ontwikkeling
# Les 1: de Nederlandse politiek
## Lesdoelen bij les 1

De Nederlandse politiek
Waar bemoeien politici zich mee?
Aan het einde van de les kunnen de leerlingen:
→ voorbeelden geven van algemene belangen;
→ uitleggen wat het begrip democratie inhoudt en kenmerken van een parlementaire democratie noemen;
→ uitleggen wat het begrip autocratie inhoudt en kenmerken van een autocratie noemen;
→ vrijheden/rechten van de Nederlandse burgers benoemen en beschrijven;
→ een beargumenteerde mening geven over de mate van vrijheid van de Nederlandse burger.

## Aandachtsrichter en inleiding: Leviathan

Hobbes versus Kant | zie comment
Leviathan: de staat als noodzakelijk kwaad.

## Evaluatie les 1

Lesdoelen bij les 1
EVALUATIE
Schrijf een beargumenteerde mening over de mate van vrijheid van de Nederlandse burger. Gebruik hierin de volgende begrippen:
| algemeen belang | democratie | parlement |
| autocratie | vrijheden | rechten |
Doe dit in vijf minuten. Hierna lezen twee mensen hun stukje voor en is er ruimte voor reflectie.

# Les 2: politieke stromingen
## Lesdoelen bij les 2

Politieke stromingen
Welke soorten vrijheid kennen we?
Aan het einde van de les kunnen de leerlingen:
→ beschrijven over welk soort ideeën een ideologie gaat;
→ de drie politieke hoofdstromen noemen;
→ het verschil uitleggen tussen links en rechts en tussen progressief en conservatief;
→ standpunten over vrijheid van drie hoofdstromingen verwoorden;
→ het eigen perspectief op vrijheid beschrijven en beargumenteren.

## Aandachtsrichter: ideologieën

Wat is de ideale samenleving?

## Evaluatie les 2

Lesdoelen bij les 2 | namenloten.nl
EVALUATIE
Beschrijf in een paar zinnen (30-40w) welke vorm van vrijheid het meest beschermd moet worden volgens jou en waarom.
→ Doe dit in de vorm van een stelling.
→ Denk aan de vier vrijheden van Roosevelt.
Vijf mensen pitchen dit in 30 s. tot max. 1 minuut voor de groep.

# Les 3: politieke partijen

Wie hebben in Nederland de macht?

## Lesdoelen bij les 3

Politieke partijen
Wie hebben in Nederland de macht?
Aan het einde van de les kunnen de leerlingen:
→ uitleggen wat de rol van politieke partijen is;
→ het verschil tussen politieke partijen, belangengroepen en actiegroepen beschrijven;
→ standpunten van VVD, PvdA en CDA noemen;
→ benoemen, beschrijven en beargumenteren wie er in Nederland veel macht hebben;
→ een beargumenteerde mening geven over wie de uiteindelijke macht hebben in Nederland.

## Aandachtsrichter: campagneposter

Opmerkelijke verkiezingsposters
Wat maakt een goede verkiezings-campagne?

## Terugblik op de lessen

Lesdoelen bij les 1 | Lesdoelen bij les 2 | Lesdoelen bij les 3
TERUGBLIK
Wat is je het meest bijgebleven uit de lessen?
Waar wil je het een volgende les nog over hebben?
# Maatschappijleer/Politicologie
## Literatuur

Politiek en politocologie - Edwin Woerdman
Ons stipje op de waereldkaart - Piet de Rooy