OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Duits/Grammatica/Werkwoorden/Modale werkwoorden

<<Werkwoorden - Haben, sein en werden - Klankwissel tegenwoordige tijd - Regelmatig (zwak) tegenwoordige tijd - Voltooid deelwoord - Modale ww - Scheidbare ww - Lijdende vorm - Konjunktiv>>
In het Duits zijn er zeven modale werkwoorden. Dit zijn werkwoorden die in een zin aangeven met welk gevoel iets gebeurt. In het Duits zijn dit de woorden dürfen, können, mögen, müssen, sollen, wollen en wissen. Hieronder in het schema staan de vervoegingen.
| Persoon | dürfen (mogen) | können (kunnen) | mögen (houden van, lusten) | müssen (moeten) | sollen (moeten) | wollen (willen) | wissen (weten) |
| ich | darf | kann | mag | muss | soll | will | weiß |
| du | darfst | kannst | magst | musst | sollst | willst | weißt |
| er/sie/es | darf | kann | mag | muss | soll | will | weiß |
| wir | dürfen | können | mögen | müssen | sollen | wollen | wissen |
| ihr | dürft | könnt | mögt | müsst | sollt | wollt | wisst |
| Sie/sie | dürfen | können | mögen | müssen | sollen | wollen | wissen |
Je ziet dat bij elk van deze werkwoorden, op sollen na, de ich, du en er/sie/es vormen anders zijn dan de onderste drie.
<<Werkwoorden - Haben, sein en werden - Klankwissel tegenwoordige tijd - Regelmatig (zwak) tegenwoordige tijd - Voltooid deelwoord - Modale ww - Scheidbare ww - Lijdende vorm - Konjunktiv>>
# Duits/Grammaticasjabloon

Deze hoofding helpt de lezer zich te situeren in de grammatica. Ze komt bovenaan. Er wordt gelinkt naar: de overzichtspagina van de grammatica, de categorie waarin de tekst zich bevindt (bv. zelfstandig naamwoord, naamvallen,...) en naar de vorige en volgende pagina in de grammatica.
Kijk hier voor een voorbeeld.
grammatica | categorie | titel van deze pagina vorige pagina | volgende pagina

## Titel

Tekst

## Andere Bronnen

Sluit af met andere bronnen, hier kunnen links komen naar andere artikels op het internet over dit onderwerp
# Duits/Les 1
## Waarom Duits?

Duits is een West-Germaanse taal die gesproken wordt in Duitsland, Oostenrijk, een deel van Zwitserland, Luxemburg, Liechtenstein, een deel van België, en er zijn Duitse minderheden in Tsjechië, Polen, Rusland, Denemarken, Frankrijk, Italië en Nederland. Al met al meer dan 100 miljoen sprekers. Ook is Duitsland een vakantieland en een zakenpartner van Nederland. Duits is dus een belangrijke taal om te kennen in Nederland en België. Hieronder staat het alfabet in het Duits met een paar uitzonderingen.

## Het alfabet
#### Letters zonder accent

Het Duitse alfabet spreek je ongeveer uit als het Nederlandse, met een paar uitzonderingen. Hieronder staat het complete alfabet.
| Hoofdletter | kleine letter | Naam | Uitspraak | IPA |
| A | a | ah | "aa" | a |
| B | b | beh | "bee" | be |
| C | c | ceh zeh | "tsee" | t͡se |
| D | d | deh | "dee" | de |
| E | e | eh | "ee" | e |
| F | f | ef | "ef" | ɛf |
| G | g | geh | "kee" | ge |
| H | h | hah | "haa" | ɦa |
| I | i | ih | "ie" | i |
| J | j | jot¹ jeh² | "jot" "iëe" | jɔt je |
| K | k | kah | "kaa" | ka |
| L | l | el | "el" | ɛl |
| M | m | em | "em" | ɛm |
| N | n | en | "en" | ɛn |
| O | o | oh | "oo" | o |
| P | p | peh | "pee" | pe |
| Q | q | quh¹ queh² | "koe" "kwee" | ku kʋe |
| R | r | er | "err" | eʀ |
| S | s | es | "es" | ɛs |
| SS | ß | eszett³ | "estset" | ɛst͡sɛt |
| T | t | teh | "tee" | te |
| U | u | uh | "oe" | u |
| V | v | vau | "vouw" | vɑʊ |
| W | w | weh | "vee" | ʋe |
| X | x | ix | "ix" | ɪks |
| Y | y | ypsilon | "upsilon" | ʏpsilɔn |
| Z | z | zett | "tset" | t͡sɛt |
¹in Duitsland
²in Oostenrijk
³het woord "ringel-s" bestaat niet in het Duits.

#### Letters met accent en 2-klanken

In het Duits gebruiken ze nog een aantal speciale letters, die staan hieronder.
| Hoofdletter(s) | kleine letter(s) | Naam | Uitspraak | Uitspraak |
| Hoofdletter(s) | kleine letter(s) | Naam | Nederlands | IPA |
| Ä | ä | a umlaut | ee eh | e æ |
| Ö | ö | o umlaut | eu | ø |
| Ü | ü | u umlaut | uu | y |
| SCH | sch | | sj | ʃ |
| CH | ch | | g ch | ɣ x |
| EU | eu | | oi | ɔj |
| EI | ei | | ai | ɑj |
| AU | au | | au ou | ɑʊ |
Het woord "ringel-s "is door Nederlanders verzonnen en geeft de letter "ß" in ouder Duits aan (bijvoorbeeld in ich weiß nicht - ik weet (het) niet). In modern Duits wordt "ß" als ss geschreven, dus ich weiss nicht. Zeg je tegen een Duitse "Ringel-s", dan zal ze zich afvragen of zojuist de telefoon is afgegaan (dit omdat ze verstaat: ringelt es?)
Duits alfabet Beluister

## Geslacht van zelfstandige naamwoorden

Net als in het Nederlands en Frans hebben woorden voor dingen, wezens en begrippen (zelfstandige naamwoorden) in het Duits een geslacht, en wel mannelijk, vrouwelijk en onzijdig, bijvoorbeeld
Anders dan in het Nederlands wordt het mannelijk en vrouwelijk geslacht van zelfstandige naamwoorden in het Duits wél scherp onderscheiden en gebruikt.

## Getallen

Tellen in het Duits gaat zo:
# Duits/Grammatica/Werkwoorden/Lijdende vorm

<<Werkwoorden - Haben, sein en werden - Klankwissel tegenwoordige tijd - Regelmatig (zwak) tegenwoordige tijd - Voltooid deelwoord - Modale ww - Scheidbare ww - Lijdende vorm - Konjunktiv>>
De lijdende vorm wordt in het Duits Passiv genoemd en is het tegenovergestelde van de actieve vorm (Aktiv).

## Lijdende vorm

In tegenstelling tot het Nederlands, gebruikt het Duits in de voltooide tijd het hulpwerkwoord worden.
| Tijd Nederlands | Tijd Duits | Voorbeeld Nederlands | Voorbeeld Duits |
| Onvoltooid tegenwoordige tijd | Präsens | Het huis wordt gebouwd. | Das Haus wird gebaut. |
| Onvoltooid verleden tijd | Präteritum | Het huis werd gebouwd. | Das Haus wurde gebaut. |
| Voltooid tegenwoordige tijd | Perfekt | Het huis is gebouwd. | Das Haus ist gebaut worden. |
| Voltooid verleden tijd | Plusquamperfekt | Het huis was gebouwd. | Das Haus war gebaut worden. |
De zinnen hebben de volgende betekenis:
* Präsens: Het huis wordt op dit moment door iemand gebouwd.
* Präteritum: In het verleden waren ze bezig om het huis te bouwen.
* Perfekt: Het huis is door iemand gebouwd en is nu af.
* Plusquamperfekt: Op een bepaald tijdstip in het verleden was het huis af.

## Lijdende vorm met modale werkwoorden

| Tijd Nederlands | Tijd Duits | Voorbeeld Nederlands | Voorbeeld Duits |
| Onvoltooid tegenwoordige tijd | Präsens | Het huis moet gebouwd worden. | Das Haus muss gebaut werden. |
| Onvoltooid verleden tijd | Präteritum | Het huis moest gebouwd worden. | Das Haus musste gebaut werden. |
| Voltooid tegenwoordige tijd | Perfekt | Het huis heeft gebouwd moeten worden. | Das Haus hat gebaut werden müssen. |
| Voltooid verleden tijd | Plusquamperfekt | Het huis had gebouwd moeten worden. | Das Haus hatte gebaut werden müssen. |
<<Werkwoorden - Haben, sein en werden - Klankwissel tegenwoordige tijd - Regelmatig (zwak) tegenwoordige tijd - Voltooid deelwoord - Modale ww - Scheidbare ww - Lijdende vorm - Konjunktiv>>
# Alexander de Grote
## Inleiding

Alexander de Grote was de Macedoniër die de (toen) bekende wereld veroverde. In dit boek volgen wij Alexanders leven, vanaf zijn geboorte tot zijn dood. Maar we bekijken ook Alexanders tactieken en zijn gewone leven. En wat gebeurde er na zijn dood?

## Inhoud

* Alexanders jeugd
* Opstanden in Griekenland
* De strijd met Perzië
* De val van Perzië
# Alchemie/Islamitische alchemie

Introductie
Doel
Steen der wijzen
Geschiedenis
Chinese alchemie
Indiase alchemie
Egyptische alchemie
Hellenistische alchemie
Romeinse alchemie
Islamitische alchemie
Middeleeuwse alchemie
Renaissance-alchemie
Ondergang
Principes
Microkosmos en macrokosmos
Prima materia
Het Magnum Opus
Psycholgische interpretatie
Beroemde alchemisten
Alchemistische geschriften
Alchemistische iconografie
Alchemie en cultuur
Bronvermelding en literatuur :
Na de val van het Romeinse Rijk verschoof de focus van de alchemistische ontwikkeling naar de islamitische wereld. Heel wat vroege geschriften over alchemie zijn dankzij islamitische vertalingen overgeleverd en de islamitische alchemie is goed gedocumenteerd. Het woord 'alchemie' zelf is afgeleid van het Arabische woord al-الكيمياء kimia. De islamitische wereld was een smeltkroes voor de alchemie, waarbij vooral in de 7e en 8e eeuw elementen uit het platonische en aristotelische denken werden toegeëigend door de hermetische wetenschap.
Belangrijk voor de alchemie als praktische wetenschap was Jabir ibn Hayyan (gekend als "Geber" in Europa). In de 8e eeuw introduceerde hij een nieuwe benadering van alchemie, gebaseerd op een wetenschappelijke methodiek, met in een laboratorium gecontroleerde experimenten. Dit in contrast met de oude Griekse en Egyptische alchemisten wier werk vaak allegorisch en (dus) onbegrijpelijk was. Door velen wordt Jabir dan ook beschouwd als 'de vader van de scheikunde", al geven anderen deze titel liever aan Robert Boyle of Antoine Lavoisier.
Islamitische alchemisten zoals Mohammed ibn Zakariya Razi (Rasis Rhazes) en de al genoemde Jabir ibn Hayyan droegen een aantal belangrijke chemische ontdekkingen bij, zoals de techniek van de distillatie (de woorden alambiek van het Arabisch 'Al-inbiq' en alcohol van het Arabisch 'al-kuḥl', een poeder dat als 'eyeliner' werd gebruikt zijn van Arabische oorsprong), muriatic, zoutzuur, zwavelzuur, salpeterzuur, soda, potas, en meer. De ontdekking dat aqua regia (koningswater) - een mengsel van salpeterzuur en zoutzuur - goud, de edelste aller metalen, kon doen oplossen, werkte sterk op de verbeelding van de alchemisten die na hen kwamen.
# Alchemie/Middeleeuwse alchemie

Introductie
Doel
Steen der wijzen
Geschiedenis
Chinese alchemie
Indiase alchemie
Egyptische alchemie
Hellenistische alchemie
Romeinse alchemie
Islamitische alchemie
Middeleeuwse alchemie
Renaissance-alchemie
Ondergang
Principes
Microkosmos en macrokosmos
Prima materia
Het Magnum Opus
Psycholgische interpretatie
Beroemde alchemisten
Alchemistische geschriften
Alchemistische iconografie
Alchemie en cultuur
Bronvermelding en literatuur :
In deze periode traden een aantal afwijkingen op van de door Augustinus beïnvloede beginselen van de vroegchristelijke denkers. Anselmus van Canterbury (1033-1109) was een benedictijn die stelde dat geloof de rede moest voorafgaan, maar gaf tevens aan dat ze compatibel waren. Op die manier stimuleerde hij het rationalisme binnen een christelijke context. Er volgde een ware filosofische explosie. Petrus Abaelardus volgde Anselmus' werk en legde zo de basis voor de studie van Aristoteles, nog voor de eerste werken van Aristoteles het westen bereikten. Zijn belangrijkste invloed op de alchemie was zijn stelling dat Platoonse ideeën (nu universalia genoemd) geen apart bestaan buiten het bewustzijn hadden.
* Roger Bacon
* Albertus Magnus
* Thomas van Aquino
* Heinrich Cornelius Agrippa
Albertus Magnus (1193-1280) en Thomas van Aquino (1225-1274) waren beiden Dominicanen die Aristoteles bestudeerden. Beiden trachtten de verschillen tussen filosofie en christendom te verzoenen. Thomas deed ook een groot deel van het werk in de ontwikkeling van de wetenschappelijke methode.
De eerste echte alchemist in het middeleeuwse Europa was Roger Bacon. Zijn werk betekende voor de alchemie evenveel als wat Robert Boyle voor de chemie en Galileo Galilei voor astronomie en natuurkunde hadden gedaan. Bacon (1214-1294) was een franciscaner van Oxford die naast alchemie optica en talen bestudeerde. Het franciscaanse ideaal om de wereld te nemen zoals hij was in plaats van hem af te wijzen, leidde tot zijn overtuiging dat experimenten belangrijker waren dan redeneren.
De Fransman Nicolas Flamel was een van de weinige alchemisten die in deze voor alchemisten moeilijke periode schreef. Flamel leefde van 1330 tot 1417 en zou het archetype worden voor de alchemisten na hem. Hij was geen religieuze geleerde zoals veel van zijn voorgangers. Zijn hele interesse in de alchemie draaide rond de zoektocht naar de steen der wijzen, waarvan hij ook beweerde de formule gevonden te hebben. Gedurende de late middeleeuwen (1300-1500) waren alchemisten net als Flamel geconcentreerd op zoek naar de steen der wijzen en het elixer van de jeugd.
De Duitser Heinrich Cornelius Agrippa (1486 - 1535) was een alchemist die van zichzelf geloofde dat hij geesten kon oproepen. Zijn invloed was niet zo groot, maar net als Flamel produceerde hij geschriften waar door latere alchemisten naar verwezen zou worden. Eveneens net als Flamel heeft hij veel gedaan om alchemie van een mystieke filosofie om te vormen tot een occulte magie.
# Alchemie/Romeinse alchemie

Introductie
Doel
Steen der wijzen
Geschiedenis
Chinese alchemie
Indiase alchemie
Egyptische alchemie
Hellenistische alchemie
Romeinse alchemie
Islamitische alchemie
Middeleeuwse alchemie
Renaissance-alchemie
Ondergang
Principes
Microkosmos en macrokosmos
Prima materia
Het Magnum Opus
Psycholgische interpretatie
Beroemde alchemisten
Alchemistische geschriften
Alchemistische iconografie
Alchemie en cultuur
Bronvermelding en literatuur :
De Romeinen adopteerden de Griekse alchemie en metafysica, zoals ze dit ook met de wetenschap en filosofie deden. De ontwikkeling van het christendom in het Romeinse Rijk bracht echter een verandering van klimaat tegenover de alchemie, vooral door de invloed van Augustinus van Hippo (354-430), een vroegchristelijke filosoof die schreef over zijn geloof kort voor de val van het Romeinse Rijk. Hij stelde dat zowel de rede als het geloof zouden kunnen worden gebruikt om God te begrijpen en daarin was geen plaats voor experimentele filosofie. Deze gedachten van Augustinus maakten de alchemie in de middeleeuwen verdacht en wie zich ermee bezighield ging in tegen de christelijke leer.
# Alchemie/Microkosmos en macrokosmos

Introductie
Doel
Steen der wijzen
Geschiedenis
Chinese alchemie
Indiase alchemie
Egyptische alchemie
Hellenistische alchemie
Romeinse alchemie
Islamitische alchemie
Middeleeuwse alchemie
Renaissance-alchemie
Ondergang
Principes
Microkosmos en macrokosmos
Prima materia
Het Magnum Opus
Psycholgische interpretatie
Beroemde alchemisten
Alchemistische geschriften
Alchemistische iconografie
Alchemie en cultuur
Bronvermelding en literatuur :
Microkosmos en macrokosmos maken oorspronkelijk deel uit van een opvatting uit een Oudgriekse kosmologie die de samenhang en hiërarchie beschrijft van al het bestaande. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende niveaus of 'sferen'. De hiërarchie heeft betrekking op wat zich op grote, metafysische schaal afspeelt (gewoonlijk door de buitenste sferen gesymboliseerd) - de macrokosmos - en datgene wat tot het aardse behoort - de microkosmos - of binnenste sfeer. Het concept heeft veel invloed gehad op de natuurfilosofie, zoals bij alchemie, en bij voorwetenschappelijke, geocentrische wereldbeelden en kosmologieën zoals in de astrologie het geval is.
Microkosmos en macrokosmos zijn twee aspecten van een theorie ontwikkeld door de oude Griekse filosofen om de mens en zijn plaats in het heelal te beschrijven. Deze vroege denkers zagen de individuele mens als een kleine wereld (microkosmos), waarvan de samenstelling en structuur overeenkwamen met die van het heelal, of 'grote wereld' (macrokosmos). Kosmos betekende bij hen in algemene zin orde: een impliciete harmonische ordening van de onderdelen in een organisch systeem. Vergelijkingen tussen de maatschappij en de mens, evenals de samenleving en het heelal, waren varianten van deze theorie.
Deze analogieën genoten een lang leven, eerst in het Middellandse-Zeegebied in de Oudheid, en later in heel Europa tijdens de Middeleeuwen. De ideeën werden gemeengoed in de Renaissance en de Vroegmoderne Tijd, maar verloren hun geloofwaardigheid toen een mechanistisch model van het universum dominant werd in de zeventiende en achttiende eeuw.
In de astrologie wordt deze innige samenhang tussen microkosmos en macrokosmos beschreven als 'Zo Boven, Zo Beneden'. Gebeurtenissen aan het hemelgewelf hebben invloed op, of gaan samen met gebeurtenissen op aarde. De astroloog probeert met zijn methode de mogelijke uitwerkingen te achterhalen van de posities van de hemellichamen.
# Alchemie/Psychologische interpretatie van het zuiveringsproces

Introductie
Doel
Steen der wijzen
Geschiedenis
Chinese alchemie
Indiase alchemie
Egyptische alchemie
Hellenistische alchemie
Romeinse alchemie
Islamitische alchemie
Middeleeuwse alchemie
Renaissance-alchemie
Ondergang
Principes
Microkosmos en macrokosmos
Prima materia
Het Magnum Opus
Psycholgische interpretatie
Beroemde alchemisten
Alchemistische geschriften
Alchemistische iconografie
Alchemie en cultuur
Bronvermelding en literatuur :

## Psychologische interpretatie van het zuiveringsproces

De Zwitserse arts en psycholoog Carl Gustav Jung (1875–1961) schreef een aantal boeken, waarin hij een vergelijking trok tussen de symboliek van de alchemie en de archetypische voorstellingen die hij waarnam bij zijn studie van in alle culturen en tijden voorkomende symbolen in bijvoorbeeld dromen en kunstuitingen. De alchemie beschreef volgens hem processen die symbolische uitbeeldingen waren van het proces van individuatie. Hij vergeleek het werk van de alchemisten met een soort studieboek van het collectief onbewuste. Wat voor soort goud het ook was waar de alchemisten naar op zoek waren geweest, zo dacht hij, ze hadden in feite door hun werk het onbewuste ontdekt. De sterke beelden van alchemistische taferelen (bijvoorbeeld: koning en koningin in seksuele gemeenschap, een liggende man uit wiens lichaam op de plaats van de penis een boom groeit, man en vrouw die versmelten tot een hermafrodiet) waren volgens hem duidelijk bedoeld om over te mediteren als verschillende fasen van ons bewustzijn. Onder invloed van het onderzoek dat Jung deed over alchemie (C.G. Jung: 'Verlossing in de Alchemie') gingen psychologen de alchemistische processen ook interpreteren als projecties van onbewuste psychische processen. Hierbij werd de groei beschreven die de ziel of de psyche doormaakt om één te worden, een volledig mens. Volgens deze visie zou de Steen der wijzen deze volgroeide en volmaakte mens zelf zijn. Als eerste logische stap was de afbraak van het ego nodig.
# Kunstgeschiedenis/Twintigste-eeuwse kunst

De kunst van de 20e eeuw is bijzonder pluriform. Het beeld dat met name de beeldende kunsten opleveren vanaf het laatste kwart van de 19e eeuw is zeer gedifferentieerd. Terugkijkend vanuit onze tijd kunnen we zeggen dat een aantal stijlen ontstonden, vaak als reactie op elkaar, die de kunst op een opwindende manier vernieuwden. Zo was er grote nadruk op experimenten met nieuwe materialen en het abrupt inslaan van nieuwe wegen waardoor nieuwe vormentalen ontstonden. Deze veranderingen werden ook ingegeven door een achterliggende filosofie en levenshouding. Kunstenaars begonnen zich bijvoorbeeld actiever met politiek en sociale ideeën bezig te houden en zochten uitdrukking van deze ideeën in hun kunst. Waar veel kunstenaars van het laatste kwart van de 19e eeuw en begin 20e eeuw van doordrongen waren, was het besef dat er een nieuw tijdperk was aangebroken. Vooral de periode tussen de Frans-Duitse oorlog van 1870-1872 en de Eerste Wereldoorlog maakte volgens de historicus Jan Romein het breukvlak van twee eeuwen.
In het algemeen kan gesteld worden dat de avant-garde van de eerste helft van de 20e-eeuwse kunst zich afzette tegen de maatschappelijke geïsoleerdheid en het 'lart pour l'art (kunst om de kunst) principe van de 19e-eeuwse kunst. Avant-garde wilde kunst terug een functie geven in de maatschappij. Getuige daarvan zijn de talrijke 'manifesten' die met nieuwe bewegingen gepaard gingen. De kunstenaar verzette zich tegen vervreemding. Zo wilden de futuristen bijvoorbeeld kunst die paste bij het geïndustrialiseerde tijdperk.

## Bloeiperiode van de belangrijke stromingen en stijlen

* 1880 - 1906: Neo-impressionisme of pointillisme
* 1890 - 1910: Art Nouveau
* 1880 - 1910: Symbolisme
* 1880 - 1925: Jugendstil
* 1905 - 1910: Fauvisme
* 1905 - 1940: Expressionisme
* 1907 - 1914: Kubisme
* 1909 - 1920: Futurisme
* 1915: Dadaïsme
* 1917 - 1931: Constructivisme
* 1919 - 1933: Bauhaus
* 1920 - 1945: Surrealisme
* 1945 - 1965: Cobra
* 1946 - 1960: Abstract expressionisme
* 1950-1960: Kinetische kunst
* 1960: Conceptuele kunst
* 1960: Popart
* 1960: Op-art
* 1970: Installatie
* 1970 tot heden: Digitale kunst
* 1970: Postmodernisme
* 1970 - 1980: Neo-expressionisme
* 1985: Graffitikunst of stedelijke kunst
# Kunstgeschiedenis/Lexicon

A :
| Acheuléen | Een stadium van het oud-paleolithicum (ca. 1.5 miljoen - 150.000 jaar geleden) |
| architectuur | De kunst en wetenschap van het ontwerpen van de gebouwde omgeving. |
| Aurignacien | Een cultuur uit het jong-paleolithicum in Europa en Zuidwest-Azië tussen 34.000 en 23.000 jaar geleden. |
| B ||
| beeldende kunst | De vorm van kunst waarbij het beeldende (de afbeelding) voorop staat. |
| beeldhouwkunst | Een beeldende kunst die ruimtelijke kunstwerken creëert uit vast materiaal (steen, metaal, ...). |
| C ||
| canon | 1. (algemeen) het geheel van belangrijke personen, teksten, kunstwerken, voorwerpen, verschijnselen en processen voor een bepaalde tijdsperiode en/of gebied; 2. (muziek) De strengste vorm van een meerstemmige compositie, waarin de stemmen elkaar in de tijd verschoven imiteren. |
| D ||
| diameter | 1. De grootste afstand die kan worden gemeten tussen twee punten op een bol of cirkel; 2. Een lijnstuk door het middelpunt van een bol of cirkel dat die afstand beschrijft. |
| E ||
| expressionisme | Een stroming in de Europese kunst en de literatuur, waarbij de kunstenaar zijn gevoelens, zijn ervaringen, voor de waarnemer tracht uit te drukken door een zekere vervorming van de werkelijkheid (hoogtepunt: 1905 tot 1940). |
| F ||
| fauvisme | (Fr.: Les Fauves) Een stroming en schilderstijl die draait om kleur en vorm, waarbij dikwijls sprake is van de ongemengde applicatie van pigmenten en men gebruik maakt van kleurpatronen, versimpeling, vlakheid, intens en niet-natuurgetrouwe weergaves (hoogtepunt: 1898 - 1908). |
| G ||
| Gesamtkunstwerk | Een ideaal samenspel van alle kunsten (Richard Wagner). |
| Gravettien | Een archeologische industrie van het boven-paleolithicum in Europa |
| H ||
| I ||
| icoon | Een draagbaar, beschilderd paneel met een afbeelding van Christus, Maria, een of meerdere heiligen of met een voorstelling uit de heilsgeschiedenis. |
| impressionisme | Een stroming in de schilderkunst en beeldhouwkunst; vooral in Frankrijk van 1860 tot 1880. Het behoort tot de moderne kunst. |
| J ||
| jugendstil | .. |
| K ||
| kubisme | .. |
| kunst | Het bewust gebruik van vaardigheden en creatieve verbeelding, gericht op de productie van objecten met een esthetische, praktische of magisch-religieuze functie. |
| L ||
| M ||
| maniërisme | .. |
| N ||
| O ||
| op-art | .. |
| P ||
| pigment | Een stof die een kleur geeft aan iets. |
| R ||
| rococo | .. |
| S ||
| schilderkunst | Een beeldende kunst waarbij op een oppervlak (drager) pigment (kleurstof) in een opdrogend medium wordt aangebracht. |
| surrealisme | .. |
| symbolisme | .. |