OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vakantiereizen/Wandelvakantie/Zuiderzeepad

Zuiderzeepad :
* Enkhuizen
* West-Friesland
* Hoorn
* Zeevang
* Volendam
* Gouwzee
* Rondwandeling Marken
* Waterland
* Amsterdam Noord
* Het IJ
* Amsterdam
* Amstel en Vecht
* Gooi enEemland
* Gelderse Vallei
* Veluwe
* Veluwerand
* IJsseldelta
* Kampen
* IJssel
* IJsselmuiden
* Genemuiden
* Zwarte Water
* Wieden enWeerribben
* Lage Midden
* Gaasterland
* Stavoren
* IJsselmeer
* Enkhuizen
Het Zuiderzeepad (LAW 8) is een lange-afstand-wandelpad rond het IJsselmeer van Enkhuizen naar Stavoren, met een lengte van 400 kilometer. Met behulp van de veerdienst tussen Stavoren en Enkhuizen (alleen van april tot oktober) kan een rondwandeling gemaakt worden. Het pad is in beide richtingen met wit-rode tekens gemarkeerd en in een gidsje beschreven.

## Route

De route volgt van Enkhuizen tot Amsterdam nagenoeg de voormalige Zuiderzeedijk, thans de dijk van het Markermeer, via Hoorn, Volendam en Monnickendam. Na Amsterdam wordt via Muiden en Muiderberg de kust gevolgd tot bij Naarden, en vervolgens via Laren naar Nijkerk. Hierna gaat de route langs akkers en weilanden en door de bossen van de Veluwe naar Nunspeet. Vanaf daar gaat het door weilanden naar Elburg en Kampen. Vanaf Kampen gaat de route via Genemuiden en Vollenhove naar Blokzijl, en door het natuurgebied de Weerribben naar Ossenzijl en naar Lemmer. Na Lemmer worden Sloten (Sleat) en Balk aangedaan. Na Balk loopt de route door mooie oude bossen in Gaasterland (De Starnuman Bossen, het Lycklamabosch en de Rijster Bossen, uitmondend bij het Mirnster Klif. Vanaf Laaksum (Laaxum) wordt weer de voormalige Zuiderzeedijk gevolgd, en langs het Rode Klif wordt Stavoren (Starum) bereikt.

## Openbaar vervoer

Aansluitingen op het openbaar vervoer zijn in het westelijke deel voldoende voorhanden, doch in het oostelijke deel is de frequentie van busdiensten soms minder groot. Stations zijn aanwezig in Enkhuizen, Hoorn, Amsterdam, Naarden, Nijkerk, Nunspeet, Kampen en Stavoren.

## Overnachten, eten

Kampeermogelijkheden zijn in Gelderland, Overijssel en Friesland in redelijke mate aanwezig, in Noord-Holland wat minder. Op een aantal trajecten zijn geen winkels of horeca aanwezig.

## Honden

Honden zijn op een aantal trajecten niet toegestaan, met name op dijklichamen die door schapen begraasd worden.

## Netwerk wandelroutes

Het deel van de route van het centrum van Amsterdam t/m Muiden is onderdeel van de GR12 Amsterdam-Parijs. Het pad sluit te Durgerdam en te Amsterdam aan op het Trekvogelpad en de Amsterdamse Ommegang, bij station Amsterdam-Centraal op het Pelgrimspad, te Muiden op het Floris V-pad en het Pionierspad, te Kampen op het Hanzestedenpad, te Vollenhove op het Overijssels Havezatenpad en het Pionierspad, te Genemuiden, Sint Jansklooster, Nederland en Kalenberg op het Overijssels Havezatenpad en te Stavoren op het Friese Kustpad.
* Ten oosten van Nijkerk
* Kadoelermeer, bij Vollenhove

## Externe link

* Beschrijving Zuiderzeepad op Wandelnet
# Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer
### Een overzicht van onderwerpen, begrippen en doelen voor het vak maatschappijleer in het voortgezet onderwijs

Dit Wikibook bestaat uit tien hoofdstukken en een aantal bijlagen waaronder een alfabetische woordenlijst. In de teksten wordt verwezen naar pagina's op Wikipedia en bij elk hoofdstuk worden tien basisbegrippen gedefinieerd. De hoofdstukken sluiten af met een reeks (les)doelen en verwijzingen naar bronmateriaal.

# Inhoudsopgave

Samenleving
Cultuur
Sociale verschillen
Macht
Beeldvorming
Rechtsstaat
Parlementaire democratie
Pluriforme samenleving
Verzorgingsstaat
Burgerschap
Bijlage: onderwerpen voor afbeeldingen
# Kookboek/Zaadjestaart

Kookboek | Cake, gebak en taart | Groenten | Receptenindex
Zaadjestaart is een gesloten hartige groentetaart met een bovenlaag van sesam en zonnebloempitjes en wordt gereserveerd met een groene salade.

## Ingrediënten
### Bladerdeeg

* 1 pakje bladerdeeg 10 plakjes diepvries
* Wat zachte boter om de vorm in te vetten
* sesam- en zonnebloemzaadjes
* Wat tamari om de zaadjes kleur en smaak te geven.
* Taartvorm

### Groentemengsel

* 1 stronk broccoli
* 1 pak Hollandse pan groenten diepvries

### Kaasmengsel

* 1 bak magere kwark
* 3 eieren
* 150 g geraspte belegen kaas
* Kruiden:
** muskaatnoot
** zout
** peper

## Bereidingswijze
### Bladerdeeg

Verwarm de oven voor op 180°C. Vet de taartvorm in met boter. Laat de plakjes bladerdeeg zo ver ontdooien dat ze gemakkelijk in de taartvorm gelegd kunnen worden. Zorg dat de randen en de bodem goed op elkaar aansluiten. Houd plakjes achter voor de bovenkant. Als de rest van de ingrediënten in de taart gestort zijn sluit, dan de taart zorgvuldig en strooi royaal de zaadjes op de bovenkant. Met de tamari maak je de zaadjes vochtig en het bovenste laagje deeg. Dit geeft een mooi en smakelijk effect.

### Groentemengsel

Bak de Hollandse pan groenten op een groot vuur en voeg de in roosjes gesneden broccoli toe. Laat dit mengel bakken tot alles ontdooit en beetgaar is. Stort dit mengsel op de bodem van de taart

### Kaasmengsel

Meng de kwark met eieren, kaas en kruiden. Stort dit mengsel op de groenten in de taart.

### Bakken

Bak de taart gedurende 40 minuten in een voorverwarmde oven op 180°C. Smakelijk!
# Kookboek/Appelflap
## Benodigdheden

* 4 appels
* +/- 250 gram bladerdeeg
* 2 eetlepels suiker
* 1 eigeel
* klontje boter

## Bereiding

* Schil de appels en ontdoe deze van het klokhuis. Snijd ze vervolgens in stukjes.
* Doe de appel, suiker en een beetje boter in een kookpot en laat gedurende 6-8 minuten suderen. Houd de pot in het oog en roer regelmatig. U kunt naarmate uw smaak nog wat suiker bijvoegen indien u dit wenst.
* Snijd het bladerdeeg in vier gelijke vierkanten.
* Laat de "appelmoes" afkoelen en verdeel deze vervolgens over de vier stukken bladerdeeg.
* Vouw telkens één hoekpunt van elk vierkant naar de andere zijde zodat je driehoeken verkrijgt.
* Bestrijk het gebak met eigeel en duw met een vork de zijkanten stevig aan elkaar.
* Bak in een heteluchtoven op 180° gedurende ongeveer 25 minuten (tot het gebak lichtbruin/goudkleurig kleurt).

## Tip

Indien warm geserveerd, opdienen met een bolletje roomijs en eventueel een beetje slagroom.
# Kookboek/Gestoofde eend met sinaasappel

Gevogelterecepten | Receptenindex

## Ingrediënten

* 1 kleine eend
* 4 sinaasappels
* 1/4 citroen
* 2 klontjes suiker
* 2 theelepels azijn
* 1 à 2 eetlepels runderjus
* Boter
* Maïzena, zout en peper

## Bereidingswijze

* Kruid de eend aan de binnenzijde met boter, peper en zout en laat de eend aan beide kanten zachtjes bruin worden in een ruime hoeveelheid boter.
* Als hij bruin is laat hem dan nog 25 minuten stoven in de pan.
* Haal de eend direct van het vuur zodra de jus die uit het binnenste van de eend druppelt, lichtroze is. Het is absoluut belangrijk dat het vlees van binnen roze blijft!
* Schraap tijdens het stoven de oranje schil van een sinaasappel (dus zonder het wit) hak het fijn en leg het 5 minuten in kokend water.
* Neem de sinaasappel en pers het sap samen met dat van de citroen in een kom en zeef het.
* Wrijf twee klontjes suiker over de schil van een sinaasappel, smelt de suiker daarna in een pannetje tot het lichtbruin is, giet hier de azijn bij en laat het geheel vrijwel compleet inkoken tot een dikke stroop.
* Haal de eend uit de pan en giet de runderjus bij het stoofvocht en giet dit door een doek bij de dikke stroop.
* Het geheel nog even laten koken met wat Maïzena tot deze volledig gaar is en de jus stroperig wordt.
* Haal de pan van het vuur en voeg de gehakte sinaasappelschil en het sap toe, bind het met 50 gram boter en giet de saus over de eend. Serveer het restant in een juskom bij de eend.

## Variatie- en serveertips

Gebruik in plaats van runderjus, kalfsjus voor een verfijndere smaak. Serveer op een bord met aan de rand de partjes van twee sinaasappels.
# Kookboek/Chocoladeletter

Feestdaggerechten | Receptenindex
Er zijn veel mensen die denken dat de chocoladeletter I uit veel minder chocolade bestaat dan de M. Dat is dus niet waar. Of het nou een I is of een M, het is allemaal evenveel chocola. In dit recept ga je zelf een chocoladeletter maken.

## Wat heb je nodig
### Ingrediënten

* 500 gram melkchocolade
* pan water, en een eetlepel heet water
* 150 gram roomboter
* ½ eetlepel oploskoffie

### Benodigdheden

* pan
* kleinere pan die je in de grotere pan kan hangen
* spuitzak met kartelspuitje
* bakpapier
* mixer
* grote lepel

## Bereidingswijze

* Breek de chocolade in kleine stukjes
* Vul de grotere pan met water
* Laat het water koken
* Hang er nu een kleiner pannetje in
* Laat daarin de stukjes chocolade smelten (Let op: laat niet warmer dan 32°C worden)
* Neem de mixer
* Klop de boter hiermee luchtig
* Laat de oploskoffie oplossen in de eetlepel water
* Meng nu de boter en het mengsel van oploskoffie en heet water door de gesmolten chocola.
* Haal de pannen van het vuur
* Doe het fornuis uit
* Neem een grote lepel
* Schep de gesmolten chocola in de spuitzak
* Spuit nu op het bakpapier een letter
* Laat het afkoelen

### Bonus

Eventueel kun je, als je de letter net op het bakpapier hebt gespoten, er nog garnering op doen, bijvoorbeeld halve walnoten en koffieboontjes.

### Eet smakelijk

Als de chocoladeletter hard en afgekoeld is, is hij klaar en kun je hem opeten. Eet smakelijk!

## Waarschuwingen!

* Het kokende water, onder de chocolade, is heet. Kijk uit dat je je niet verbrandt!
* Eet de letter niet op voor hij hard en afgekoeld is!
# Vakantiereizen/Fietsvakantie/Uitrusting

Lees eerst de algemene pagina over uitrusting voor wandel- en fietsreizen. Deze pagina behandelt specifiek fietsuitrusting. Op deze pagina vind je de wandeluitrusting. Afhankelijk van het soort fietstocht dat je gaat maken heb je meer of minder uitrustingsstukken nodig. Een tochtje door de buurt laten we buiten beschouwing, je weet zelf wel of het wijs is een regenpak aan te trekken of je nat te laten regenen. Naast een algemene beschrijving over de uitrusting vind je hier ook paklijsten voor verschillende situaties, van een dagtocht, via een meerdaagse tocht met overnachtingsmogelijkheid (berghutten, hotels), tot wekenlange zwerftochten door (on)bekend gebied.

## Fietshelm verplicht?

* In slechts enkele landen is een fietshelm verplicht, maar in veel landen is het al wel normaal en wordt het sterk aangeraden om er één te dragen. Het wordt in ieder geval sterk aanbevolen om bergafwaarts een helm te dragen.
* In veel landen is een helm verplicht voor kinderen onder de 12 jaar.
* Net als in Nederland is het in veel landen verplicht om een helm op speed pedelecs te dragen.
Meer informatie:
* SWOV
* Toppy

## Kleding

Kies voor je kleding meerdere dunne lagen zodat je kunt combineren.
Neem voor zonnig weer dunne bloezen met lange mouwen mee, ter bescherming tegen zonnebrand. Neem in de bergen altijd een warme trui, lange broek, sokken, jas en regenkleding mee, voor het geval het weer plotseling omslaat. Om overal op voorbereid te zijn: neem ook een muts of kapuchon en wanten of handschoenen mee. Ook in de zomer. Een fluohesje kan van pas komen op gevaarlijke trajecten.

### Bij extreme kou
## Overige benodigdheden

* kaart(en) van het fietsgebied, bij voorkeur 1:50.000, en anders 1:100.000 (papieren kaarten vallen niet uit als de batterij van je mobiele telefoon op is)
* fietskar of fietstassen; houd vastmaakriempjes voor tassen steeds bij de hand
* reservesleutels fiets
* extra fietsslot
* bandenplaksel en moersleutel
* bagagespin
* elastiek tegen smeer aan broekspijp
* fietshoes/plastic als de fiets 's nachts buiten moet staan
# Maatschappijleer/Overzicht van politieke partijen

| Partij voor de Vrijheid (PVV) Tweede Kamer: 37 / 150 / 25% Eerste Kamer: 4 / 75 / 5% Provinciale Staten: 33 / 572 / 6% Gemeenteraden: 60 / 8512 / 1% Europees parlement: 6 / 31 / 19% | GroenLinks // Partij van de Arbeid (GL-PvdA) Tweede Kamer: 25 / 150 / 17% Eerste Kamer: 14 / 75 / 19% Provinciale Staten: 15 / 572 / 3% Gemeenteraden: - Europees parlement: - |
| Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Tweede Kamer: 24 / 150 / 16% Eerste Kamer: 10 / 75 / 13% Provinciale Staten: 63 / 572 / 11% Gemeenteraden: 1002 / 8512 / 12% Europees parlement: 4 / 31 / 13% | Nieuw Sociaal Contract (NSC) Tweede Kamer: 20 / 150 / 13% Eerste Kamer: - Provinciale Staten: - Gemeenteraden: - Europees parlement: 1 / 31 / 3% |
| Democraten 66 (D66) Tweede Kamer: 9 / 150 / 6% Eerste Kamer: 5 / 75 / 7% Provinciale Staten: 32 / 572 / 6% Gemeenteraden: 622 / 8512 / 7% Europees parlement: 3 / 31 / 10% | BoerBurgerBeweging (BBB) Tweede Kamer: 7 / 150 / 5% Eerste Kamer: 16 / 75 / 21% Provinciale Staten: 131 / 572 / 23% Gemeenteraden: - Europees parlement: 2 / 31 / 6% |
| Christen-Democratisch Appèl (CDA) Tweede Kamer: 5 / 150 / 3% Eerste Kamer: 6 / 75 / 8% Provinciale Staten: 43 / 572 / 8% Gemeenteraden: 1110 / 8512 / 13% Europees parlement: 3 / 31 / 10% | Socialistische Partij (SP) Tweede Kamer: 5 / 150 / 3% Eerste Kamer: 3 / 75 / 4% Provinciale Staten: 23 / 572 / 4% Gemeenteraden: 167 / 8512 / 2% Europees parlement: - |
| DENK Tweede Kamer: 3 / 150 / 2% Eerste Kamer: - Provinciale Staten: - Gemeenteraden: 24 / 8512 / 0.3% Europees parlement: - | Partij voor de Dieren (PvdD) Tweede Kamer: 3 / 150 / 2% Eerste Kamer: 3 / 75 / 4% Provinciale Staten: 24 / 572 / 4% Gemeenteraden: 62 / 8512 / 0,7% Europees parlement: 1 / 31 / 3% |
| Forum voor Democratie (FvD) Tweede Kamer: 3 / 150 / 2% Eerste Kamer: 2 / 75 / 3% Provinciale Staten: 14 / 572 / 2% Gemeenteraden: 53 / 8512 / 0,6% Europees parlement: - | Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) Tweede Kamer: 3 / 150 / 2% Eerste Kamer: 2 / 75 / 3% Provinciale Staten: 16 / 572 / 3% Gemeenteraden: 229 / 8512 / 3% Europees parlement: 1 / 31 / 3% |
| ChristenUnie (CU) Tweede Kamer: 3 / 150 / 2% Eerste Kamer: 3 / 75 / 4% Provinciale Staten: 21 / 572 / 4% Gemeenteraden: 311 / 8512 / 4% Europees parlement: - | Volt Nederland Tweede Kamer: 2 / 150 / 1% Eerste Kamer: 2 / 75 / 3% Provinciale Staten: 11 / 572 / 2% Gemeenteraden: 20 / 8512 / 0,2% Europees parlement: 2 / 31 / 6% |
| JA21 (Conservatieve Liberalen) Tweede Kamer: 1 / 150 / 0,7% Eerste Kamer: 3 / 75 / 4% Provinciale Staten: 19 / 572 / 3% Gemeenteraden: 1 / 8512 / 1% Europees parlement: - | - |
| LINKS | MIDDEN |
| RECHTS | CONSERVATIEF |
| PROGRESSIEF | - |
# Nederlands

Inleiding
Inleiding
Nederlands taalgebied
Nederlands geschiedkundig
Lezen
Lezen
Samenvatting
Onderdelen van een tekst
Verbanden
Schrijfdoel en tekstsoort
Schrijven
Correspondentie
Uitdrukkingen en gezegden
Stijlfiguren
Briefindeling
Betoog en beschouwing
Recensie
Enquête
Spreken en luisteren
Instructie
Vragen stellen
Het intakegesprek
De discussie
Het debat
Uitspraak en klemtoon
Etymologie
Grammatica
Grammatica
Zinsleer
Zinsontleding
Woordontleding
Voornaamwoorden
Wederkerende voornaamwoorden
Wederkerige voornaamwoorden
Aanwijzende voornaamwoorden
Persoonlijke voornaamwoorden
Ik
Jij
Gij
Du
U
Hij
Zij
Wij
Jullie
Hen
Hun
Jou of jouw
Hen, hun of zij
Zelfstandige naamwoorden
Meervoud
Verkleinwoord
Bezits-s
Bijvoeglijke naamwoorden
Trappen van vergelijking
Verbuiging
Bijvoeglijke bepalingen
Lidwoorden
Voegwoorden
Als of dan
Als, wanneer of indien
Werkwoorden
Uitgangen
Vervoeging
Hulpwerkwoord, koppelwerkwoord en zelfstandig werkwoord
Regeltjes voor dt
't Kofschip
Gezegde
Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden
Kennen of kunnen
Bijwoorden
Telwoorden
Verwijswoorden
Haar-ziekte
Lijst van veelvuldig gemaakte fouten in het Nederlands
Woorden die veel op elkaar lijken
Hete hangijzers in het Nederlands
Naslag Nederlands
Spelling
Nederlands/Spelling
Open lettergreep
Tussen-n
Paarde(n)bloemregel
Tussen-s
Trema
Accentteken
Interpunctie
Komma
Puntkomma
Haakjes
Dubbele punt
Beletselteken
Koppelteken
Afbreken
Weglatingsteken
Apostrof
Liggend streepje
Ei of ij
Au of ou
Zij of zei
Nog of noch
C of k
Qu of kw
Alle of allen
Hoofdletter
Aardrijkskundige namen
Dieren- en plantennamen
Achternamen
Gebruik van spellings- en grammaticacorrector
Alternatieve spelling
Woorden van vreemde herkomst
Toets
Toets Nederlandse grammatica
Fictie
Rijm
Dichtvormen
Dichterlijke vrijheid
Recensie
Genre en thema
Cabaret
Toetsenbank Nederlands
Toetsenbank Nederlands
Centraal Schriftelijk Eindexamen
Centraal Schriftelijk Eindexamen :
We gebruiken op deze wiki allemaal de Nederlandse taal. Toch zijn we haar niet allemaal even goed machtig. Ondanks een goede kennis van het Nederlands, maken we nog te vaak taal- en spelfouten. Daarom biedt deze cursus een oplossing.
Let op, we volgen de Nieuwe Spelling 2005 en bijgevolg de spelling in het Groene Boekje. Schiet dit tekort, dan baseren we ons op het Van Dale woordenboek. Er zijn alternatieve schrijfwijzen in omloop, doch deze zijn niet door de overheid opgelegd, noch worden deze gehanteerd binnen de Wikimedia Foundation.
Nederlands wordt gesproken en geschreven als erkende taal in Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen, België en Noord-Frankrijk en verder onder meer in kringen van emigranten in Canada, de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland. De verwante taal Afrikaans wordt gesproken in Zuid-Afrika en Namibië. Samen gaat het om meer dan veertig miljoen Nederlands- en Afrikaanstaligen.

## Externe links

* Oefeningen Nederlands
* Woordenlijst Nederlandse Taal – Officiële Spelling 2005
* Nederlandse Taalunie
* Taalunieversum (taaltips)
* Algemene Nederlandse Spraakkunst (naslagwerk)
# Nederlands/Eerste hulp
## Eerste hulp

* Regeltjes voor dt
* Open lettergreep
* Tussen-n
* Trema
* Accentteken
* Weglatingsteken
* Liggend streepje
* Ei of ij
* Au of ou
* Hen, hun of zij
* Zij of zei
* Jou of jouw
* Kennen of kunnen
* Als of dan
* Als, wanneer of indien
* Nog of noch
* C of k
* Qu of kw
* Alle of allen
# Nederlands/Inleiding

Inleiding
Inleiding
Nederlands taalgebied
Nederlands geschiedkundig
Lezen
Lezen
Samenvatting
Onderdelen van een tekst
Verbanden
Schrijfdoel en tekstsoort
Schrijven
Correspondentie
Uitdrukkingen en gezegden
Stijlfiguren
Briefindeling
Betoog en beschouwing
Recensie
Enquête
Spreken en luisteren
Instructie
Vragen stellen
Het intakegesprek
De discussie
Het debat
Uitspraak en klemtoon
Etymologie
Grammatica
Grammatica
Zinsleer
Zinsontleding
Woordontleding
Voornaamwoorden
Wederkerende voornaamwoorden
Wederkerige voornaamwoorden
Aanwijzende voornaamwoorden
Persoonlijke voornaamwoorden
Ik
Jij
Gij
Du
U
Hij
Zij
Wij
Jullie
Hen
Hun
Jou of jouw
Hen, hun of zij
Zelfstandige naamwoorden
Meervoud
Verkleinwoord
Bezits-s
Bijvoeglijke naamwoorden
Trappen van vergelijking
Verbuiging
Bijvoeglijke bepalingen
Lidwoorden
Voegwoorden
Als of dan
Als, wanneer of indien
Werkwoorden
Uitgangen
Vervoeging
Hulpwerkwoord, koppelwerkwoord en zelfstandig werkwoord
Regeltjes voor dt
't Kofschip
Gezegde
Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden
Kennen of kunnen
Bijwoorden
Telwoorden
Verwijswoorden
Haar-ziekte
Lijst van veelvuldig gemaakte fouten in het Nederlands
Woorden die veel op elkaar lijken
Hete hangijzers in het Nederlands
Naslag Nederlands
Spelling
Nederlands/Spelling
Open lettergreep
Tussen-n
Paarde(n)bloemregel
Tussen-s
Trema
Accentteken
Interpunctie
Komma
Puntkomma
Haakjes
Dubbele punt
Beletselteken
Koppelteken
Afbreken
Weglatingsteken
Apostrof
Liggend streepje
Ei of ij
Au of ou
Zij of zei
Nog of noch
C of k
Qu of kw
Alle of allen
Hoofdletter
Aardrijkskundige namen
Dieren- en plantennamen
Achternamen
Gebruik van spellings- en grammaticacorrector
Alternatieve spelling
Woorden van vreemde herkomst
Toets
Toets Nederlandse grammatica
Fictie
Rijm
Dichtvormen
Dichterlijke vrijheid
Recensie
Genre en thema
Cabaret
Toetsenbank Nederlands
Toetsenbank Nederlands
Centraal Schriftelijk Eindexamen
Centraal Schriftelijk Eindexamen :

## Inleiding

* Nederlands taalgebied
* Nederlands geschiedkundig
# Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsteken

Het weglatingsteken of de apostrof wordt soms wel eens foutief het afkappingsteken genoemd. Maar zoals de naam het al zegt, wordt het gebruikt om iets weg te laten.
Zodra je begrijpt wat er precies wordt weggelaten uit het woord, wordt het gemakkelijker om te begrijpen waar het weglatingsteken geplaatst moet worden.

## Hoe schrijf ik het?

Het weglatingsteken heeft de vorm van een komma, maar wordt bovenaan geplaatst (') en buigt onderaan naar links, dus naar de voorkant van de zin.

## Waar schrijf ik het?

We plaatsen het weglatingsteken altijd precies daar waar een stuk van het woord weggelaten werd.
* het -> 't
* des -> 's
* mijn -> m'n
* zijn -> z'n
* dat is -> da's
Zo wordt het bijvoorbeeld.
    't is te zeggen (het is te zeggen)
    's morgens (des morgens), 's middags (des middags), 's anderendaags (des anderendaags)
    z'n zus (zijn zus) en m'n vriend (mijn vriend)
    da's (dat is) vreemd

#### Hoofdletters?

Eigenlijk een erg eenvoudige regel. Alleen is er nog een bijzonderheid. Wanneer zo'n weglatingsteken helemaal vooraan in de zin staat, zal niet het overblijvende stukje van het woord met hoofdletter geschreven worden, maar krijgt het volgende woord de hoofdletter.
Dus:
    's Anderendaags ging hij weg.
    't Is me gelukt!
    M'n handen zijn bevroren.
    's Morgens eet hij z'n ei.
    Da's nogal groot.
    's-Hertogenbosch

#### Waarom afkappen

Woorden worden afgekapt, omdat ze niet benadrukt willen worden. Bijvoorbeeld:
    M'n handen zijn bevroren, maar m'n tenen niet.
       Mijn handen zijn bevroren, maar zijn handen niet.
    's Morgens eet hij z'n ei, maar niet z'n boterham.
       's Morgens eet hij zijn ei, maar het hare laat hij staan.

#### Bij aanduiding van bezit

In plaats van "de fiets van Piet" kun je ook zeggen: "Piets fiets". Dus door een s achter de naam te plakken. Als de naam al op een s uitgaat, zou er een dubbele s ontstaan. Dat doen we in het Nederlands niet, daarom laten we die extra s weg en schrijven er een apostrof voor in de plaats. Ook bij woorden die niet op een s zelf, maar op de klank s eindigen, doen we dat.
    Klaas' fiets
    Beatrix' hoed

### Als scheidingsteken

De apostrof wordt ook gebruikt als scheidingsteken.

#### Meervoud

In de meervoudsvorm van woorden die op een van de klinkers a, i (ook: y), o of u eindigen, wordt, om de juiste uitspraak mogelijk te maken, tussen het woord en de meervouds s een apostrof geplaatst.
    boerka - boerka's
    ski - ski's
    baby - baby's
    auto - auto's
    paraplu - paraplu's
Maar:
    bureau - bureaus (gaat uit op Franse klank o)

#### Verkleining van woorden op y

    baby - baby'tje
    pony - pony'tje
Maar overigens:
    jockey - jockeytje
    ski - skietje
    oma - omaatje
enz.
# Nederlands/Nog of noch

Twee woorden die hetzelfde uitgesproken worden, maar een verschillende schrijfwijze hebben, hebben eenvoudigweg verschillende betekenissen.

## Betekenis

    Ik wil nog een boterham. (Ik wil een boterham meer)
    Noch vlees noch vis. (Geen vlees en geen vis)

## Gebruik van noch

"Noch" komt altijd voor in een opsomming die steeds een negatie inhoudt. Dus met "niet" of "geen" erbij.
    Noch vlees noch vis. (geen vlees en geen vis)
De eerste keer kan "noch" weggelaten worden uit de opsomming. Toch weet je dat hij er hoort te staan, omdat hij in het tweede deel staat.
    Vlees noch vis. (geen vlees en geen vis)

## Meer voorbeelden

* Hij lust aardappelen noch frieten. (Hij lust geen aardappelen en geen frieten).
* Ze gaat noch naar huis, noch op vakantie. (Ze gaat niet naar huis en niet op vakantie)
* Ezels noch paarden zijn blauw. (Ezels en paarden zijn niet blauw -> letterlijk staat er: Geen ezels en geen paarden zijn blauw)
# Nederlands/Zij of zei

Twee woorden die hetzelfde uitgesproken worden, maar een verschillende schrijfwijze hebben, hebben eenvoudigweg verschillende betekenissen.

## Betekenis

    vrouwelijk enkelvoud:
       Zij zat op de schommel. (Ze zat op de schommel)
    meervoud (en dan wordt het voor alledrie de geslachten gebruikt):
       Zij zaten op de schommel. (Ze zaten op de schommel)
    Jan zei te veel. (Jan zegde te veel)

## Wanneer moeilijk?

Het wordt vooral opletten als beide woorden samen voorkomen in de zin. Dan moet je je afvragen welk woord voor het onderwerp staat en welk voor het werkwoord.
    Zij zei dat gisteren. (Ze zegde dat gisteren)
    Zei zij dit of zei zij dat? (Zegde ze dit of zegde ze dat?)
Ezelsbruggetje
"Zij" is het onderwerp, want "zij" heeft net als het onderwerp "wij" een lange ij.
Zei is dus niet het onderwerp, want het is anders gespeld.

## Zie ook

Hen, hun of zij