OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Knikkend nagelkruid

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant dankt zijn Nederlandse naam aan de knikkende bloemen. De plant komt van nature voor op het noordelijk halfrond op beschaduwde, vochtige plaatsen aan de waterkant of in het moeras, maar ook in bossen. De bastaard Geum xintermedium Ehrh. heeft rechtopstaande of iets knikkende, gele bloemen, afstaande vruchtkelken en zittende of kort gesteelde vruchthoopjes. Op enkele plaatsen samen met de stamouders voorkomend.
| Alle families? | Familie: Rozen (Rosaceae) Geslacht: Nagelkruid Soort: Geum rivale |
| Geschikt als/voor: | Snijbloem. De groei gaat op de vaas door. |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Blad: | De bladeren zijn afgebroken geveerd, waarvan de onderste grote topbladeren hebben. Er zijn drie tot zes paar deelblaadjes die eirond of getand zijn. De bovenste bladeren zijn enkelvoudig of gelobd. De steunblaadjes zijn klein. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot juli. De bloem is oranjerood, met vijf 1-1,5 cm lange kroonbladeren. De kelkbladeren zijn purperkleurig. De bijkelk is roodbruin. Er zijn veel meeldraden en veel stijlen. De bloeiwijze is los vertakt. |
| Vrucht: | Knikkend nagelkruid draagt een hoofdje van vruchtjes. Deze zijn zachtbehaard en hebben een overblijvende, haakachtige stijl. Hierdoor is verspreiding door dieren mogelijk. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-60 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk. Zon Water Compost: Matig ◑ ≈ - ~ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: Hosta en sleutelbloem. |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij infectie. Werkt desinfecterend en pijnstillend. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Knikkend nagelkruid? |
| Maan(d) | Werk | LT | VW |
| | | O | |
| 4+10 | Verzorgen: Om de drie jaar delen door scheuring. | | |
| | | | ZS |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Knolbeemdgras

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Knolbeemdgras? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Transfusiegeneeskunde/Plasmatransfusie

Incidentie: Zelden, meestal voor bereiding van wisseltransfusie of een chirurgische ingreep
Behandeling: 10-15 ml/kg fresh frozen plasma

## Inleiding

Transfusie van fresh frozen plasma (FFP) is niet vaak geïndiceerd bij neonaten. Indicaties zijn: ernstige stollingsstoornissen met kans op bloeding of vóór een chirurgische ingreep, vitamine K afhankelijke bloeding of diffuse intravasale stolling. Ook wordt FFP toegediend in de vorm van een wisseltransfusie. FFP dient niet gegeven te worden als de indicatie volumesuppletie is.

## Toediening/ dosering

FFP is standaard te verkrijgen in zakken van 300 ml, op indicatie ook Parvoveilig; toediening van 10-15 ml/kg is de richtlijn.
# Transmissielijnen/Complex rekenen
## Korte samenvatting

Voor de passieve componenten weerstand (R), condensator (C) en spoel (L) gelden de volgende relaties tussen de stroom $i$ en spanning $u$:
    $u=Ri$
    $i=C\,{\frac {\mathrm {d} u}{\mathrm {d} t}}$
    $u=L\,{\frac {\mathrm {d} i}{\mathrm {d} t}}$
Voor sinusvormige signalen met hoekfrequentie ω schrijven we:
    $u={\hat {u}}\cdot \cos(\omega t+\phi )\,$
en
    $i={\hat {i}}\cdot \cos(\omega t+\psi )$
De spanning u wordt gegeven door twee grootheden:
    de amplitude ${\hat {u}}$
en
    de fasehoek $\varphi$.
Analoog voor de stroom $i$.
Met behulp van de formule van Euler kunnen we voor de spanning $u$ ook schrijven:
    $u=Re({\hat {u}}e^{j(\omega t+\varphi )})$
We noemen het deel zonder de tijdfactor een phasor:
    ${\underline {u}}={\hat {u}}e^{j\varphi }$ (ook wel genoteerd als $|u|\angle \varphi$),
zodat:
    $u=Re({\underline {u}}e^{j\omega t})$.
Het enige interessante deel hierin is ${\underline {u}}$, deze bepaalt $u$. We rekenen verder alleen met ${\underline {u}}$.
De bovengenoemde relaties zijn equivalent met:
    ${\underline {u}}=R{\underline {i}}$
    ${\underline {i}}=j\omega C{\underline {u}}$,
    ${\underline {u}}=j\omega L{\underline {i}}$
Al deze vergelijkingen hebben dezelfde vorm als de wet van Ohm, met
    ${\underline {u}}$ de spanning,
    ${\underline {i}}$ de stroom
en als impedantie
    $R$ voor een ohmse weerstand $R$
    ${\frac {1}{j\omega C}}$ voor een capaciteit $C$
    $j\omega L$ voor een zelfinductie $L$
Het rekenen wordt hierdoor een stuk eenvoudiger!
NB. De vereenvoudigde (polaire) notatie
    $z=|z|\angle \varphi$
voor een complex getal is erg gemakkelijk bij vermenigvuldigen en delen. Immers, als:
    $z_{1}=a_{1}\angle \varphi _{1}$
en
    $z_{2}=a_{2}\angle \varphi _{2}$,
dan is:
    $z_{1}z_{2}=a_{1}a_{2}\angle (\varphi _{1}+\varphi _{2})$
en
    ${\frac {z_{1}}{z_{2}}}={\frac {a_{1}}{a_{2}}}\angle (\varphi _{1}-\varphi _{2})$.
# Transfusiegeneeskunde/Massale transfusie

Incidentie: Meestal door wisseltransfusie, extracorporele membraan oxygenatie of chirurgie congenitale corvitia
Behandeling: Substitutie erytrocyten, trombocyten, stollingsfactoren, cave hyperkaliëmie

## Inleiding

Van massale transfusie bij neonaten wordt gesproken bij transfusies van > 80ml/kg binnen 24 uur of bij een transfusiesnelheid van > 5 ml/kg/uur. Een massale transfusie wordt gegeven bij wisseltransfusie, priming van extracorporele membraanoxygenatie (ECMO) en bij hartchirurgie ter correctie van congenitale corvitia. Door de snelle of veelvuldige toediening van (bloed)producten bestaat er kans op hyperkaliëmie. Een kaliumconcentratie > 8 mmol/L veroorzaakt ritmestoornissen en een kaliumconcentratie > 10 mmol/L is dodelijk. Omwille van de kaliumconcentratie en de lage 2,3-DPG concentratie in bewaard bloed, wordt geadviseerd om erytrocyten met een maximale bewaarduur van 5 dagen te gebruiken.

## Wisseltransfusie

Meer informatie over wisseltransfusies is te vinden op de pagina wisseltransfusie van dit boek.

## Extracorporele Membraan Oxygenatie

Extracorporele membraan oxygenatie (ECMO) wordt toegepast bij prematuren en neonaten met levensbedreigend maar potentieel reversibel respiratoir en/of cardiaal falen, zodat toch weefseloxygenatie kan plaatsvinden. Met name bij jonge kinderen is er een duidelijke overlevingswinst door gebruik van ECMO.
Voor het primen van de ECMO wordt relatief veel erytrocytenconcentraat gegeven. Daarnaast is er veelal sprake van hemolyse gedurende het verblijf aan de ECMO als ook trombocytendestructie. Verder is bij ECMO het gebruik van heparine als antistollingsmiddel noodzakelijk. Bloeding en trombose zijn de meest frequente complicaties. Derhalve is frequente monitoring zowel klinisch als door laboratoriumonderzoek essentieel voor een goede balans tussen hemostase en trombose. De trombocytendrempelwaarde tijdens ECMO is 100 x 10$^9$/L. Vaak worden profylactisch trombocytenconcentraten toegediend. Ter correctie van de stolling kunnen ook FFP’s toegediend worden.
# Transfusiegeneeskunde/Over het boek
#### Algemeen

Dit wikiboek heeft als doel het aanbieden van een platform voor het delen van klinisch- en probleemgeoriënteerde specialistische kennis voor en door klinische professionals. Stichting Sanquin bloedvoorziening is initiatiefnemer van dit project en brengt eigen kennis vanuit Klinisch Consultatieve Dienst, Donorartsen, Sanquin Diagnostiek en Plasmaproducten en vanuit de Researchafdelingen van de bloedbank divisies en Sanquin Research. Het is nadrukkelijk de bedoeling de kennis in het openbare domein te brengen via inbreng van professionals uit het gehele veld van de transfusiegeneeskunde. Een wikiboek is uitermate geschikt om beschikbare kennis op eenvoudige wijze open te stellen voor professionals in het bloedtransfusieveld en er kan op eenvoudige maar gestructureerde wijze snel tot kennisuitwisseling en consensus worden gekomen over nieuwe wetenschappelijke en medische ontwikkelingen leidend tot een betere behandeling van patiënten met bloed- en plasmaproducten via een klinisch probleemgeoriënteerde aanpak en casuïstiek. De informatie die te vinden is in dit wikiboek is gebaseerd op de richtlijn bloedtransfusie 2011.

#### Aansprakelijkheid

De auteurs van dit Wiki-boek aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor schade als gevolg van het gebruik van de informatie, noch voor eventuele fouten in de informatie of voor de gevolgen van onvolledigheid of onjuistheid. Gebruik van dit Wikiboek is geheel voor eigen risico.

#### Richtlijnen

De auteurs hebben een aantal richtlijnen opgesteld voor het gebruik en het bewerken van de inhoud van het wikibook over transfusiegeneeskunde. Deze richtlijnen zullen bijdragen aan een uniform geheel. Het staat u vrij om suggesties of ideeën te melden op de overlegpagina.
* Voorkom plagiaat!! Dit is onder meer het kopiëren en plakken van een abstract of een samenvatting. Dit zijn onderdelen met copyright.
* Citeer uw bronnen! Om een uniforme stijl aan te houden kunt u voetnoten plaatsen in de tekst door middel van de gebruikte bron en eventueel bijbehorende link tussen de volgende code te plaatsen: .<ref> hier uw brongegevens</ref>. Dit ziet er dan als volgt uit: De volledige referentie komt dan onderaan de pagina terecht onder het kopje 'referenties'.
* Naast PubMed kunt u bijvoorbeeld ook gebruik maken van Google Scholar of andere literatuur databases.
* Linken naar een volledige tekst of een pdf bestand is prima. Bedenk echter wel dat niet iedereen toegang heeft tot dit soort bestanden. Probeer daarom ook altijd te linken naar artikelen of bestanden die voor iedereen toegankelijk zijn.

### Referenties

* ↑ Richtlijnen bloedtransfusiebeleid; Centraal BegeleidingsOrgaan voor de intercollegiale toetsing;
# Transmissielijnen

Inhoud
* Complex rekenen
* Inleiding
* Telegraafvergelijkingen
* Randvoorwaarden
* Spanning en stroom
* Reflectie
* Karakteristieke grootheden
* Karakteristieke impedantie
* Voortplantingscoëfficiënt
* Ingangsimpedantie
* Smith-chart
* Vervangingsimpedantie
* Impedantietransformatie
* Samengestelde lijn
* Staande-golfverhouding
* Stub
* Admittantie
* Ferranti-effect
* Inschakelverschijnselen
# Transfusiegeneeskunde/Bloedtransfusie in prematuren en neonaten
#### Bloedtransfusie bij de allerjongsten

Het onderscheid tussen ongeborenen, pasgeborenen, kinderen en volwassenen is wat bloed, bloedsomloop en transfusies betreft opvallend groot. Zo verloopt de bloedsomloop bij de foetus anders dan bij de pasgeborene. Ook de samenstelling verandert, zowel wat betreft de bloedcellen als de plasmabestanddelen. Bij kinderen kunnen zich, meer dan bij volwassenen, problemen voordoen die vaak op aangeboren aandoeningen berusten en al dan niet erfelijk bepaald zijn.
In dit hoofdstuk staan een aantal aandoeningen bij prematuren en neonaten die behandeld kunnen worden met een bloedtransfusie; waaronder anemie en trombocytopenie. In het keuze menu aan de rechterkant kunt u een hoofdstuk kiezen.
# Transmissielijnen/Admittantie

In de voorgaande hoofdstukken is steeds gesproken over impedanties. Het is natuurlijk heel eenvoudig de verschillende formules te geven voor de admittanties, die immers de omgekeerden zijn van de impedanties.

### Ingangsadmittantie

Voor de ingangsadmittantie Y$_{in}$ aan het begin van een transmissielijn met lengte L geldt:
    $y_{in}=Y_{in}Z_{0}={\frac {1}{z_{in}}}={\frac {y_{L}+\tanh(\gamma L)}{1+y_{L}\tanh(\gamma L)}}$,
waarin
    $y_{L}={\frac {1}{z_{L}}}$
de admittantie van de belasting aan het einde van de lijn is.
We zien dat de formule wat structuur betreft overeenkomt met de formule voor de impedantie.
# Lijdend voorwerp

In het Esperanto wordt het lijdend voorwerp van de zin aangegeven door er een -n aan toe te voegen. Daardoor kun je de volgorde van zinsdelen veranderen, zonder dat de betekenis verandert.
Een lijdend voorwerp is diegene/datgene op wie/wat de handeling gericht is.
    La hundo amas la katon. - de hond houdt van de kat
    La katon amas la hundo. - de hond houdt van de kat
Bovenstaande zinnen hebben dus dezelfde betekenis, omdat de -n nog steeds achter het zelfde zelfstandig naamwoord staat.
Als de -n verplaatst wordt, dan verandert de betekenis van de zin.
    La kato amas la hundon. - de kat houdt van de hond
Ook bijvoeglijke naamwoorden krijgen, als zij onderdeel van het lijdend voorwerp zijn, de uitgang -n.
    La knabo havas belan hundon. - de jongen heeft een mooie hond
Bij een meervoud komt de uitgang -n achter de meervoudsuitgang -j.
    La hundo vidas la belajn katojn. - de hond ziet de mooie katten
# Werkwoorden
## Uitgangen

Werkwoorden geven door middel van een uitgang aan in welke toestand ze bedoeld zijn. Ze worden dus uitsluitend vervoegd naar tijd; voor de afzonderlijke personen is er geen aparte vervoeging. Estas kan dus bijvoorbeeld zowel "ik ben" als "jij bent", "hij/zij/het is", "wij zijn", "jullie zijn" en "zij zijn" betekenen. Om de betekenis van de zin te verduidelijken moet er - anders dan in talen zoals het Latijn, Spaans of Pools - daarom altijd een onderwerp bij de persoonsvorm staan.
    Uitgang Uitleg Voorbeeld -i basisvorm (onbepaalde wijs; het hele werkwoord) esti - zijn skribi - schrijven -as tegenwoordige tijd (heden) estas - ben/bent/is/zijn skribas - schrijf(t)/schrijven -is verleden tijd (verleden) estis - was/waren skribis - schreef/schreven -os toekomende tijd (toekomst) estos - zal/zullen zijn skribos - zal/zullen schrijven -us voorwaardelijke wijs (wat als?) estus - zou/zouden zijn skribus - zou/zouden schrijven -u gebiedende wijs (wensend) estu silenta - wees stil skribu - schrijf!

## Samengestelde werkwoordconstructies

Samengestelde werkwoordconstructies bestaan uit een hoofd- en een hulpwerkwoord. Voor het hoofdwerkwoord wordt altijd het 'hele werkwoord' (de onbepaalde wijs) gebruikt. Deze samengestelde werkwoordconstructies worden bijvoorbeeld gebruikt bij de werkwoorden povi (kunnen), devi (moeten) en voli (willen).
    Mi volas manĝi. - Ik wil eten.
    Mi ne povis veni. - Ik kon niet komen.
    Mi devos labori. - Ik zal moeten werken.
# Zelfstandig naamwoord

Een zelfstandig naamwoord is een woord dat een voorwerp of een idee benoemt. Elk zelfstandig naamwoord eindigt in het Esperanto in de onverbogen vorm (de nominatief enkelvoud) op een -o.
# Zinnen
## Vragen

Alle vragen bevatten in het Esperanto een vraagwoord.

### vraagwoorden

Voorbeelden van vraagwoorden:
| kio - wat | Kio estas tio? - Wat is dat? |
| kiel - hoe | Kiel vi fartas? - Hoe gaat het met jou? Hoe gaat het met u? |
| kiam - wanneer | Kiam vi venos? - Wanneer kom je? |

### ĉu

Voor ja/nee- of keuzeantwoorden gebruikt men het vraagwoord ĉu.
| Ŝi estas knabino. - zij is een meisje | Ĉu ŝi estas knabino? - Is zij een meisje? |
| Ĉu la knabino estas juna? - Is het meisje jong? | Jes, ŝi estas juna. - Ja, ze is jong. |

## Ontkenning
### ne - nee

Men zet 'ne' voor het te ontkennen woord. Gewoonlijk voor het werkwoord, maar ook voor andere woorden.
    Mi ne estas juna. - Ik ben niet jong.
    Ne, mi ne volas. - Neen, ik wil niet.
    Mi manĝas ne pomon, sed piron. - Ik eet geen appel, maar een peer.

### correlatieven

Om een ontkenning te maken kun je ook correlatieven gebruiken.
    Mi komprenas nenion. - Ik begrijp niets.
    Mi neniam estis tie. - Ik ben daar nooit geweest.
NENI-correlatieven maken altijd de hele zin ontkennend. Dubbele ontkenning kan de zin weer positief maken.
    Mi ne faras nenion. - Ik ben niet niks aan het doen.
    Mi ne povas ne veni. - Ik kan niet wegblijven.

### nek

Na een ontkenningswoord wordt soms het voegwoord nek gebruikt, dat "en ook niet, noch" betekent.
    Mi ne vidis lin, nek lian patron. - Ik zag hem niet, noch zijn vader.
    Neniu leciono nek prelego plaĉis al ŝi. - Geen enkele les en ook geen lezing vond ze leuk.
Tweemaal nek betekent "en niet, noch ... noch".
    Mi vidis nek lin, nek lian patron. - Ik zag noch hem, noch zijn vader.
    Mi ŝatas nek drinki nek fumi. - Ik hou en niet van zuipen, noch van roken.

## Oefening

Hieronder staan een aantal zinnen bestaande uit woorden die je tot nu toe geleerd hebt. Begrijp je ze?
    La viro parolas Esperanton. - De man spreekt Esperanto.
    La amiko povos ludi en la granda urbo. - De vriend zal in de grote stad kunnen spelen.
    Rikardo donis libron al Maria. - Rikardo gaf Maria een boek.
    Mi malfacile vidis la birdetojn. - Ik kon de vogeltjes moeilijk zien.
    La katoj estas belaj. - De katten zijn mooi.
    La hundo estas en la malnova domo. - De hond zit in het oude huis.
# Lidwoord

In het Esperanto wordt een zelfstandig naamwoord voorafgegaan door een lidwoord wanneer dit zelfstandig naamwoord bepaald wordt gebruikt.

## Bepaald lidwoord

La is het bepaald lidwoord, dat niet van vorm verandert. la hundo - de hond la domo - het huis la knabo - de jongen la tablo - de tafel

## Onbepaald lidwoord

In het Esperanto wordt geen onbepaald lidwoord gebruikt. hundo - hond of een hond domo - huis of een huis
# Meervoud

Het meervoud is eenvoudig: voeg gewoon een -j toe.
    amikoj - vrienden arboj - bomen birdoj - vogels domoj - huizen hundoj - honden katoj - katten libroj - boeken stratoj - straten urboj - steden viroj - mannen
Bijvoeglijke naamwoorden veranderen mee met het bijbehorende zelfstandig naamwoord.
    bela hundo - een mooie hond
    belaj hundoj - mooie honden
    La knaboj estas junaj - de jongens zijn jong
    blua kuniklo - een blauw konijn
    bluaj kunikloj - blauwe konijnen
    ruĝa kaj blua kuniklo - een (rood en blauw) konijn
# Esperanto/Grammatica/Uitspraak
## Het Esperanto-alfabet

Het Esperanto-alfabet heeft 28 letters. Het mist de letters q, w, x en y en heeft zes letters die ons alfabet niet heeft, die echter zeer gemakkelijk te vormen zijn: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ en ǔ. De eerste vijf worden gevormd door een accent circonflexe ('hoedje') boven de letter te plaatsen, en de laatste door een breve ('omgekeerd boogje') boven de letter te plaatsen. Elke letter duidt altijd in beginsel dezelfde klank aan.
In het Esperanto moet elke letter die geschreven staat duidelijk uitgesproken worden, en omgekeerd: elke letter die uitgesproken wordt, moet ook opgeschreven worden. Hierdoor kan elk Esperanto-woord zonder problemen gelezen worden.
Geluidsopname van het alfabet hier: Beluister
| Letter | Naam | Klank (IPA) | Vergelijking met het Nederlands | Esperanto voorbeeld | Esperanto voorbeeld |
| A | a | a | Zoals de Nederlandse a in laten | ami | liefhebben, houden van |
| B | bo | b | b zoals in bij | bela | mooi |
| C | co | ʦ | ts zoals in tsaar | celo | doel |
| Ĉ | ĉo | ʧ | tsj zoals in tsjoek, tsjoek | ĉokolado | chocolade |
| D | do | d | d zoals in dozen | doni | geven |
| E | e | e | e zoals in met | egala | gelijk |
| F | fo | f | f zoals in fontein | facila | gemakkelijk |
| G | go | g | k zoals in zakdoek, franse g in guerre | granda | groot |
| Ĝ | ĝo | g | dzj zoals in het Engelse John | ĝui | genieten |
| H | ho | h | h zoals in hallo | horo | uur |
| Ĥ | ĥo | x | ch zoals in het Nederlandse chloor | ĥoro | koor |
| I | i | i | ie zoals in iedere | infano | kind |
| J | jo | j | j zoals in jaar | juna | jong |
| Ĵ | ĵo | ʒ | zj zoals in journaal | ĵurnalo | krant |
| K | ko | k | k zoals in koor | kafo | koffie |
| L | lo | l | l zoals in lang | lando | land |
| M | mo | m | m zoals in moeder | maro | zee |
| N | no | n | n zoals in nooit | nokto | nacht |
| O | o | o | o zoals in lopen | oro | goud |
| P | po | p | p zoals in prijs | paco | vrede |
| R | ro | ɾ | r zoals in radertjes | rapida | snel |
| S | so | s | s zoals in schijnen | salti | springen |
| Ŝ | ŝo | ʃ | sj zoals in sjaal | ŝipo | schip |
| T | to | t | t zoals in teken | tago | dag |
| U | u | u | oe zoals in hoed | urbo | stad |
| Ŭ | ŭo | w | w zoals in water, komt vrijwel alleen in tweeklanken voor | aŭto | auto |
| V | vo | v | tussen v en w in uitgesproken (fonetisch teken: ʋ) | vivo | leven |
| Z | zo | z | z zoals in zaal | zebro | zebra |

## Tweeklanken

De klank/letter 'ŭ' wordt alleen na 'a', 'e' of 'o' gebruikt. Met a/e/o en aanliggende medeklinkers vormt het een lettergreep.

## De klemtoon

Binnen een woord wordt 1 lettergreep met meer nadruk uitgesproken dan de andere: we zeggen dat op deze lettergreep de klemtoon ligt. De klemtoon valt bij het Esperanto altijd op de voorlaatste lettergreep.
# Esperanto/Inleiding
## Wat is Esperanto

Esperanto is een kunstmatige taal, in 1887 gepubliceerd door Lejzer Zamenhof. Hiermee probeerde hij een makkelijk te leren, logisch opgebouwde internationale taal te creëren, zodat mensen uit allerlei landen met verschillende talen toch met elkaar kunnen communiceren. De grammatica is schematisch opgezet, terwijl de woorden vaak zijn afgeleid van Europese talen.
De woordenschat van het Esperanto is kleiner dan die van de meeste natuurlijke talen, omdat veel woorden worden gecreëerd door andere woorden en morfemen samen te voegen, een verschijnsel dat ook wel bekend staat als "agglutinatie". Zo is "groot" granda en het antoniem "klein" is malgranda (letterlijk: ongroot). En u leest deze kurso (cursus), dan ben u een kursano (cursist). Veruit de meeste Esperanto-woorden zijn ontleend aan Indo-Europese talen (en dan nog met name de Romaanse tak). Een klein deel is afkomstig uit andere talen, zoals het Japans en Samisch.
# Voorzetsels

Voorzetsels hebben in het Esperanto over het algemeen een nauwer gedefinieerde betekenis dan in natuurlijke talen, zoals het Nederlands, bovendien zijn het er minder. Maar ook in het Esperanto bestaan er soms meerdere manieren om hetzelfde te zeggen en bestaan er vaste uitdrukkingen die niet helemaal stroken met de eigenlijke definitie. Gelukkig zijn dat zeldzaamheden.
We geven hier een opsomming van de voorzetsels die in het Esperanto kunnen worden gebruikt en daarbij de Nederlandse betekenis.

## D

'De' wordt op verschillende wijzen gebruikt, om diverse zaken uit te drukken, bijvoorbeeld:
    het behoren tot Mi vidas la rideto de la filino. - Ik zie de glimlach van het meisje. Mi renkontas unu de miaj amikoj - Ik ontmoet een van mijn vrienden. de herkomst Mi ricevis kison de vi. - Ik kreeg een kus van jou. Mi venas de la urbo. - Ik kom uit de stad. de oorzaak van Mi ridas de ĝojo. - Ik lach van vreugde. Ik lach omdat ik blij ben. Mi tremas de malvarmo - Ik ril van de kou. rij 2, cel 3 de makelij Kastelo de sablo. - Een kasteel van zand. Tegmento de kano - Een dak van riet.
'Da' wordt gebruikt tussen een woord van hoeveelheid, maat en de zaak (in onbepaalde hoeveelheid) waarvan men de maat uitdrukt.
    kilogramo da rizo - een kilogram rijst
    du litroj da lakto - twee liter melk
    glaso da biero - een glas bier (zoveel bier)
    multe da bananoj - veel bananen

## J

Wanneer geen enkel ander voorzetsel geschikt is, kan men het onbepaalde voorzetsel je gebruiken.
    Li kredas je Dio. - Hij gelooft in God
Een andere gebruikelijke toepassing van je is in tijdsuitdrukkingen:
    je la tria horo - om drie uur
De uitgang -n in plaats van een voorzetsel
In plaats van een voorzetsel kan men de uitgang -n gebruiken om tijd en maat uit te drukken.
    En la 22-a de junio mi venos. - La 22-an de junio mi venos.
    (De 22-ste juni zal ik komen)
    Mi estas je 20-metra distanco de vi - Mi estas 20 metrojn for de vi.
    (Ik ben 20 meter weg van jou.)

## Richting door -n (accusatief)

Na voorzetsels die geen richting aanduiden gebruikt men de basiswoordvorm zonder -n.
    pri la knabo - over de jongen
    en la domoj - in de huizen
    al la urbo - naar de stad
Na voorzetsels die een richting aanduiden, gebruik je -n om duidelijk te maken dat het om een beweging gaat.
    Hundo saltas sur la tablo. - Een hond is op de tafel aan het springen.
    Hundo saltas sur la tablon. - Een hond springt de tafel op.
    Mi iras en la domo. - Ik ga (loop) in het huis.
    Mi iras en la domon. - Ik ga het huis in (naar binnen).
Hetzelfde geldt voor bijwoorden die een plaats aanduiden. hejme - thuis | hejmen - naar huis urbe - in de stad | urben - naar de stad kie - waar | kien - waarheen tie - daar | tien - daarheen