OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Betonie

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De betonie komt voor op graslandhellingen en aan bosranden op niet te droge, lemige en kalkrijke grond. De plant wordt ook als sierplant gekweekt.
| Alle families? | Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Geslacht: Andoorn Soort: Stachys officinalis |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | De kantige stengel is onvertakt en heeft korte haren. |
| Blad: | De meeste bladeren zitten in een wortelrozet. De onderste bladeren hebben een lange bladsteel en de bovenste bladeren hebben een korte bladsteel. De bladeren hebben een netvormige nervatuur. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus. Paarsrood, soms wit. De bloemen vormen een dichte schijnaar. De meeste bladeren zitten in een wortelrozet. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-90 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk Zon Water ● - ◑ ∼ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: zie kensoort voor de associatie van betonie en gevinde kortsteel (Betonica-Brachypodietum). |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij aandoeningen van de luchtwegen, diarree en blaasontsteking. In de Griekse en Romeinse oudheid werd de Betonie veel als braakmiddel en bij het stelpen van bloed toegepast. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Betonie? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Kookboek/Stoofpot

Receptindex
Hier vindt u allerlei stoofpotten.
# Kookboek/Stoofperen (ingrediënt)

Stoofperen zijn peren, die worden gestoofd alvorens ze worden genuttigd. Stoofperen zijn meestal harde peren, omdat die niet uit de hand worden gegeten. Ze worden vooral gebruikt in de Noord-Europese keukens. Een bekend ras stoofperen is Gieser Wildemann. Daarnaast worden ook de Zoete Brederode en St. Remy veel geteeld (afhankelijk van de grondsoort).

## Gebruik

Stoofperen worden als groente gebruikt, maar ook wel als voor- of nagerecht. Als ze als groente gebruikt worden, worden ze eerst geschild en het klokhuis wordt er uitgehaald. Vervolgens snijd men ze in partjes en kookt men ze, al dan niet met wat rode wijn, bessensap of rode limonadesiroop. Als ze rood zijn, worden ze gegeten. Men strooit er dan vaak wat suiker en kaneel over. Als voorgerecht worden ze ontschild (niet altijd) en met rode wijn gekookt. Men laat het klokhuis erin en snijdt ze niet in stukjes. Vervolgens worden ze genuttigd als zoet voor- of bijgerecht.
# Kookboek/Stoofperen met spek

Een ouderwets boerenrecept voor stoofpeertjes met gekookte spek
benodigdheden:
Leg het stuk spek in de pan en vul de pan tot aan de rand van het spek met water of maximaal de 1/3 van de pan. Zet de pan op een hoog vuur. Schrob de peertjes schoon. Je mag ze in de schil laten en het steeltje ook laten zitten, dan schil je de peertjes op je bord. Doe de peertjes in de pan, naast en op het stuk spek. Als de 'peertjes-met-spek' goed kookt, kan het vuur helemaal laag totdat de kook er nog net op zit. Daarna is het een kwestie van geduld, ongeveer 3 à 4 uur.
Als je vegetariër of veganist bent, kun je gerookte tofoe in blokken snijden en met zout en eventueel een miniblokje kokosvet, de rook-/speksmaak ook goed in de peertjes krijgen.
# Kookboek/Stoofperen

Kookboek/Stoofperen kan verwijzen naar:
* Kookboek/Stoofperen (ingrediënt), stoofperen als ingrediënt
* Kookboek/Stoofperen (recept), het recept om stoofperen te bereiden
* Dit is een doorverwijspagina, bedoeld om onderscheid te maken tussen de verschillende betekenissen en gebruiken van de term Kookboek/Stoofperen.
* Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Kookboek/Stoofperen en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikibooks terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige gebruikers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kookboek/Stoofperen (recept)

Nederlandse keuken | Receptenindex
Stoofperen zijn een lekker bijgerecht bij onder andere wild. Het is vrij zoet van smaak en de textuur is zacht.

## Ingrediënten

* 8 stoofperen (bijvoorbeeld Gieser Wildeman)
* 1 fles rode wijn
** alternatief: bessensap of perensuiker
* 1 eetlepel suiker
* 1 kaneelpijpje
** alternatief: kaneelpoeder

## Bereidingswijze

* Schil de peren, maar laat het steeltje zitten (extra smaak komt uit het steeltje).
* Je kan kiezen om de peren heel te laten.
* Je kan ze ook in vieren snijden. Haal dan meteen het klokhuis eruit.
* Kook de peren op een laag vuur met de wijn, suiker, het kaneelpijpje (of poeder) en water. De peren moeten net onder water zijn.
* In ca 2 uur de peren gaar koken. Af en toe controleren of de peren niet droogkoken en zonodig water toevoegen.
* Warm of koud te eten.

## Opmerkingen, tips en variaties

* Zonder toevoeging zijn de peertjes op hun lekkerst.
* De peren moeten lang en zacht koken (minstens 2 uur), pas dan zullen de peren helemaal doortrokken zijn van de smaak van de wijn.
* Gebruik een (heel) goedkope port, dan kan de suiker achterwege blijven.
* Reken op minimaal 3 peren per persoon.
* In plaats van kaneel kan ook een dun citroenschilletje gebruikt worden.
* Voor extra smaak drie kruidnagels mee koken
* Gebruik bessensap ipv wijn
* Gebruik ipv wijn, water met "perensuiker" toegevoegd zodat de peertjes rood zijn. Perensuiker is een redelijk ouderwets product maar het is hier en daar nog wel vinden.
* Voeg eventueel wat bruine suiker naar smaak toe.
* Gebruik champagne ipv. wijn. Vervang de bruine suiker en kaneel in dit geval door poedersuiker.
* Evt. met wat aardappelzetmeel het sap verdikken
* Zeef het kookvocht en vries het in. Gebruik dit de volgende keer weer als basis voor stoofperen.

## Wecken

Stoofpeertjes zijn heel goed en ook lange tijd te bewaren in goed gesloten weckpotten (zie: Kookboek/Inmaken).

## Waarschuwingen

* In de koelkast slechts enkele dagen houdbaar.

## Externe links

* Stoofpeertjes
# Kookboek/Stroopwafel
## Ingrediënten

Voor de wafels:
* 500 gr bloem
* 250 gr gesmolten boter
* 150 gr suiker
* 50 gr gist
* 60 ml lauwe melk
* 1 ei
* mespuntje zout
* boter voor invetten wafelijzer
Voor de vulling:
* 250 ml melassestroop of keukenstroop
* 200 gr bruine basterdsuiker
* 50 gr boter
* Eventueel: 1 theelepel kaneelpoeder, zout
Varianten:
* Vulling met karamelstroop in plaats van melassestroop

## Bereiding

* Doe bloem, suiker en zout in een kom en meng het door elkaar. Meng er voorzichtig de gesmolten boter doorheen en het ei. Voeg ten slotte beetje bij beetje de melk toe waar de gist doorheen is geroerd. Kneed het geheel tot soepel deeg. Laat het deeg drie kwartier rijzen op een warme plek.
* Maak de vulling door de stroop met suiker en boter in een pan zachtjes te verhitten. Voeg naar smaak kaneel of zout toe. Laat de pan op heel laag vuur staan of zet hem in bain marie.
* Maak het wafelijzer zeer heet en vet het in met wat boter. Neem een stukje van het deeg en knijp het wafelijzer samen. Bak het deeg gedurende ongeveer 1 minuut. De buitenkant moet bruin worden, maar de binnenkant moet zacht blijven. Haal de wafel uit het ijzer en leg het op een snijplank. Snijd de wafel in een ronde vorm. Dit is alleen nodig voor een fraai uiterlijk en niet strikt noodzakelijk.
* Leg de wafel daarna vlak op het aanrecht en snijd hem direct, terwijl hij nog warm is, horizontaal door.
* Bedek de ene helft van de doorgesneden wafel met een laagje stroop en leg de andere helft erop. Bak pas na het vullen van een stroopwafel een volgende, of werk met twee personen.
* De wafel kan warm of koud gegeten worden.

## Zie ook

* Demonstratiefilmpje op YouTube
# Kookboek/Sudderlapjes

Een lekker ′ouderwets′gerecht dat welliswaar lang nodig heeft, maar waar je maar 15 minuten werk aan hebt (ik maak dit meestal de avond van tevoren).
Bereidingstijd: Langer dan 2 uur Gang:Hoofdgerecht Keuken:Nederlandse keuken Smaak:Hartig Techniek:Bakken Soort gerecht:Hoofdgerecht
Ingrediënten voor 4 personen Rundvlees b.v. runderlapjes, ongeveer twee uien, een tomaat, een bouillonblokje, kruidnagels en laurierblaadjes, peper, zout en paprikapoeder.
Hulpmiddelen Pan
Voorbereiding Snijd een tomaatje, de uien en de knoflook fijn
Bereidingswijze Kruid het vlees met de peper, het zout en de paprikapoeder. Bak het vlees in een pan goed aan zodat het mooi bruin kleurt. Neem het vlees uit de pan en bak de ui,de tomaat en de knoflook aan, voeg de kruidnagels, de laurierblaadjes, het bouillonblokje en wat heet water toe en breng dit aan dit kook. Zet de warmtebron op de laagste stand, leg het vlees weer in de pan en zet de deksel er schuin op. Laat dit zo lang mogelijk suddderen, het vlees valt bijna uitelkaar en je krijgt een heerlijke jus.
Serveertips De saus is vooral lekker bij gekookte aardappelen.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zandhaver

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
Meer informatie wordt nog gezocht. Mee helpen? Klik op bewerken.
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zandhaver? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zachte haver

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zachte haver? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zachte naaldvaren

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De zachte naaldvaren wordt veel in de siertuin gebruikt.
| Alle families? | Familie: Niervaren (Dryopteridaceae) Geslacht: Naaldvaren Soort: Polystichum setiferum |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Blad: | In de winter zijn de bladen in Nederland afgestorven. De bladen zijn overhangend, zacht en een beetje dof. De bladen zijn dubbel veerdelig tot dubbel geveerd. De bladsteel is een kwart tot de helft van de lengte van de bladschijf. De blaadjes van de tweede orde gesteeld. De blaadjes van de eerste orde zijn zittend met wigvormige voet en hebben een diep getande rand. |
| Vrucht: | Net als bij de mannetjesvaren zitten de sori in twee rijen. Het dekvlies (indusium) is parapluvormig met gefranjerde randen. In juli tot september zijn de lichtgele sporen rijp. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 25-80 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijke grond vaak op steile kanten in loofbossen, maar soms ook op muren. Water ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zachte naaldvaren? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zandambrosia

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zandambrosia? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zanddoddegras

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zanddoddegras? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zachte ooievaarsbek

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De Nederlandse naam is gegeven wegens de zachte beharing op de stengel. Er zijn echter wel meer soorten ooievaarsbekken met beharing. Een goed kenmerk om de soort te onderscheiden van de kleine ooievaarsbek is dat de zachte ooievaarsbek korte en lange haren heeft op stengel, bladsteel en bloemsteel heeft. Ook heeft de Kleine ooievaarsbek stempels, die van binnen gelig zijn en de behaarde deelvruchten hebben geen fijne dwarsrichels. De stempels van de zachte ooievaarsbek zijn van binnen paars en de onbehaarde deelvruchten hebben fijne dwarsrichels. In België en Nederland is de plant zeer algemeen. De standplaats is op droge grazige plaatsen, op braakliggende grond en in de duinen. De breedte van de plant blijft eveneens meestal minder dan 40 cm.
| Alle families? | Familie: Ooievaarsbek (Geraniaceae) Geslacht: Ooievaarsbek Soort: Geranium molle |
| Stengel/Tak: | De bloemstengels zijn opstijgend. De stengels zelf zijn vaak roodachtig gekleurd. |
| Blad: | De bladeren hebben een ronde vorm met verschillende insnijdingen. De bladeren kleuren in de herfst van rood door de aanwezigheid van anthocyaan. De wortelbladen zijn tot minder dan de helft ingesneden, de stengelbladen tot halverwege. Er zijn vijf kroonbladen. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | April tot september. De meestal roze, soms purperrode bloemen zijn circa 1 cm breed. |
| Vrucht: | De vrucht is kaal, meestal met fijne dwarsrichels. Botanisch gezien is de vrucht een vijfdelige kluisvrucht. De vruchtklep blijft aan het zaad verbonden, waardoor het vaak in de vacht van dieren over grote afstanden wordt meegnoemen. Een plant prodcueert 1.500-2.000 zaadjes per jaar. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-40 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Zon Water ● - ◑ ≁ |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor Bruin blauwtje. Ook de spin Trachyzelotes pedestris kan worden aangetroffen. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zachte ooievaarsbek? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1-2 | | | | |
| | | | | | Z | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zachtlapjes

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zachtlapjes? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zandblauwtje

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Er kunnen twee ondersoorten onderscheiden worden: Jasione montana subsp. montana, die hoger en meer rechtop groeit en de Jasione montana susbsp. litoralis, die in de kustgebieden voorkomt en kleiner en meer horizontaal groeit.
| Alle families? | Familie: Klokjes (Campanulaceae) Geslacht: Jasione Soort: Jasione montana |
| Stengel/Tak: | De stengels zijn ruw behaard. Naar boven toe zitten er geen bladeren aan de stengel en is deze daar niet behaard. |
| Blad: | De bladeren zijn ruw behaard. De bladeren hebben een gelobde rand. De onderste, stompe bladeren zijn omgekeerd eirond en de bovenste, vrij spits en lancet- tot lijnvormig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus. Hemelsblauwe, soms witte of roodachtige bloemen. De bloemkroon is tot aan de voet gespleten. De stempels zijn kort en dik en de helmdraden zijn priemvormig. De bloeiwijze is een bolvormig hoofdje. |
| Vrucht: | De vrucht is een met aan de top met twee poriën openspringende (dehiscente) doosvrucht. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 10-45 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedselarme, kalkarme zandgrond. Zon Water ● ≁ |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor de mot Cochylis pallidana (waardplant). |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zandblauwtje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1/2 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zachte duizendknoop

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Groeit langs sloten, rivieren en rivierarmen, langs beken, vijvers en voedselrijker wordende vennen, in drooggevallen drinkputten en greppels, op vochtige, verlaten akkers, aan bosranden en op natte boswegen. De zachte duizendknoop lijkt veel op de waterpeper maar mist de brandend scherpe smaak daarvan. Kleine duizendknoop lijkt er ook op maar de bladvorm van is verschillend. Bij de zachte duizendknoop versmallen de bladeren geleidelijk naar zowel de voet als de top, bij de kleine is het blad naar de voet plotseling versmald en afgerond. De kleine duizendknoop heeft vrij tere stengels, die aan de voet meestal liggen, terwijl de zachte duizendknoop meestal opgerichte, vrij stevige stengels heeft.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Duizendknoop Soort: Persicaria mitis |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | Meestal een opgerichte, vrij stevige, vertakte, kale stengel. |
| Blad: | De dof donkergroene, nauwelijks gesteelde, lancetvormige, 0,5-2 cm brede, 3-6 maal zo lange als brede bladeren versmallen geleidelijk naar zowel de bladvoet als de top. De middennerf van het blad is behaard. Aan de voet van het blad zit een roodpaars, 1,0-1,5 cm lang, buisvormig, aangedrukt behaard tuitje met tamelijk lange (1-2 mm) haarachtige uitsteeksels, waarvan in de meeste een voortzetting van de nerf zit. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juli tot in oktober. Witte of donkerroze, 4- of 5-tallige bloemen die in een meestal rechtopstaande, losbloemige en slanke aar zitten. De bloemdekbladen zijn 1,25-2,5 mm lang en 0,5-1,5 mm breed en zijn aan de voet vergroeid. Op de bloemdekbladen (inclusief het vergroeide deel) zitten 0-15 klierpuntjes. De bloem heeft acht meeldraden en drie, grijze stijlen. |
| Vrucht: | De vrucht is een glanzend donkerbruine tot bijna zwarte, eenzadige, driehoekige, 3-4 mm lange en 1-2 mm brede dopvrucht. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 10-50 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedsel- en stikstofrijke, niet sterk zure grond, bestaande uit zand, leem, zavel en lichte klei. Zon Water ● - ◑ ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zachte duizendknoop? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Zachte hennepnetel

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De zachte hennepnetel kruist makkelijk met de gewone hennepnetel (Galeopsis tetrahit) , waardoor er hybriden in het wild voorkomen.
| Alle families? | Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Geslacht: Hennepnetel Soort: Galeopsis pubescens |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | De opgaande, meestal tweetakkige stengel is onder de knopen verdikt en heeft onder de knopen vele lange zachte haren met daartussen korte klierharen en vaak ook stijve borstelharen met een kussentje aan de voet. |
| Blad: | De 3-7 cm lange en 1,5-4 cm brede, getande bladeren zijn eirond en hebben een wigvormige tot afgeronde voet. De bladsteel is 1-4 cm lang. De bladeren hebben naast zachte haren ook klierharen en hebben 24 tot 28 tanden. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Augustus tot de herfst. Paarse, 2-3 cm lange bloemen. Op de onderlip van de bloem zitten gele keelvlekken. De 1,5-2 cm lange kroonbuis is wit, die naar boven toe bruinachtig wordt. De bloem heeft een vijftandige kelk. De bloemen staan in schijnkransen. |
| Vrucht: | De vrucht is een vierdelige splitvrucht. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-75 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zure, lemige grond. Water ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Zachte hennepnetel? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Framboos

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant is een heester waarvan de stengels tot 2 meter lang kunnen worden.
| Alle families? | Familie: Rozen (Rosaceae) Geslacht: Braam Soort: Rubus idaeus |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Eind mei tot eind juni. De meeste rassen dragen rode vruchten. Er zijn echter ook enkele rassen met gele vruchten. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 200 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Zon Water ● ∼ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: Kensoort voor het onderverbond Circaeo-Alnenion van het verbond van els en gewone vogelkers (Alno-padion). |
| Slechte buren: | Slechte buren voor deze plant: Aardappel, braam. |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor Frambozenkever, mozaïekvirus, stengelziekte, twijgsterfte. |
| Gebruik: | Van de framboos worden alleen de vruchten gegeten. De vruchten hebben een specifieke smaak en zijn afhankelijk van het ras lichtrood tot donkerrood gekleurd. Ook komen rassen voor met geelgekleurde vruchten. Frambozen worden zowel vers gegeten als verwerkt in frambozenjam, vruchten op siroop, tot bavarois, tot sap, tot puree en saus. Ze worden ook als losse vruchten ingevroren. Ook de bladeren van de framboos kunnen voor consumptie gebruikt worden. Hiervoor moeten de bladeren, na het plukken, worden gedroogd op een droge en luchtige plaats. Hierna kan er van de gedroogde bladeren thee worden getrokken. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij ooginfecties. De bloemen werden door Rembert Dodoens in een mengsel met honing aanbevolen tegen onder meer ooginfecties. De framboos wordt tegenwoordig gebruikt in medicijnen voor kinderen om er een lekker smaakje aan te geven. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Framboos? |
| Maan(d) | Werk | LT | VW | PA |
| | | O | | |
| 11 WM | Zie (uit)planten. Zie vermeerderen. Ook uitlopers die boven de grond komen kunnen worden uitgeplant. Als steun grof kippengaas aanbrengen (70 cm hoog en 70 cm van de grond). Afgedragen hout en teveel (slecht) ontwikkelde scheuten kort bij de grond snoeien. Snoeihout klein maken en bij de plant leggen. Normale buitenteelt: Direct na de oogst worden de afgedragen stengels verwijderd. In het vroege voorjaar worden de nieuwe stengels aangebonden. Voor de buitenteelt worden 8-10 stengels per meter aangehouden, de rest van de stengels wordt weggesnoeid. | | | 10 |
| 11 | Verzorgen: Jaarlijks halfverteerde bladcompost door de grond werken. De framboos kan zich zelf bestuiven, maar insectenbestuiving, met name door bijen en hommels, bevordert de vruchtzetting. | | | |
| 7 | Zie oogsten en bewaren. Vanaf nu regelmatig oogsten. Frambozen kunnen vers gegeten worden of maak er jam, sap of wijn van. | | | |
| 11 | Zie vermeerderwijze. Plant uitgraven en wortel delen. | | S | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Franjegentiaan

| 1 | 2 | 3 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Gentiaan (Gentianaceae) Geslacht: Baardgentiaan Soort: Gentianopsis ciliata |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Beschermd. | Deze plant is wettelijk beschermd in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | Heeft een vierkantige stengel en draagt één bloem. |
| Blad: | De grondbladeren zijn stomp spatelvormig. De stengelbladeren zijn lijnvormig, maar kunnen soms ook lancetvormig zijn en hebben één- tot drie nerven. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Augustus tot november. Één blauwe bloem per stengel. De bloemkroon heeft vier slippen en is 2,5-5 cm lang. De slippen hebben een lange franje, vandaar de naam franjegentiaan. De keel van de bloemkroon is niet gebaard. De bloemen worden door hommels bestoven. |
| Vrucht: | De vrucht is een langgesteelde doosvrucht. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 8-25 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkgrasland. Zon Water ○ ∼ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Franjegentiaan? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |