OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kookboek/Olijfolie

Olijfolie is een olie die gebruikt wordt voor het koken en bakken. Het wordt verkregen door olie uit olijven te persen. Oorspronkelijk werd de olie vooral gebruikt in de landen en de keukens van die landen rondom de Middellandse Zee, maar inmiddels is de olie verkrijgbaar in geheel Europa. De smaak en geur geven de gerechten een bijzonder karakter.
Olijfolie mag maximaal tot 210 °C worden verhit; daarboven kunnen gezondheidsschadelijke componenten ontstaan. Deze temperatuur is overigens hoger dan voor andere oliesoorten, waarvoor meestal een maximum van 185 °C geldt.
Olijfolie wordt als bijzonder gezond beschouwd op grond van de aanwezigheid van enkelvoudig onverzadigde vetzuren en de aanwezigheid van antioxidanten. Deze type van vetzuren zouden de kwalijke vetzuren in het lichaam verdringen en de antioxidanten zorgen ervoor dat cellen in het lichaam minder snel verouderen. Olijfolie is rijk aan vitamine A, D en E.
Olijfolie is verkrijgbaar in verschillende kwaliteiten:
    Niet geraffineerde olie:
   * Extra vergine (extra vierge) met minder dan 0,8% zuur
   * Vergine (vierge) met minder dan 2% zuur
    De overige olie moet verbeterd worden door raffinage
   * Olijfolie; dit is olie dat door raffinage wordt verbeterd, wat betreft geur en smaak en zuurgehalte en moet minder dan 2,5% zuur bevatten.

## Bewaren

Olijfolie wordt slechter als gevolg van een te hoge of te lage temperatuur en door blootstelling aan licht en/of zuurstof. Een goede plaats voor het bewaren van de olie is dus in een gesloten kast en in een gesloten fles. Wanneer de fles gekleurd is, bijvoorbeeld bruin, heeft licht minder kans om de olie af te breken. Olijfolie kan in de koelkast maar dan ontstaan er troebele delen in de olie, die overigens weer weggaan als de olie warmer wordt. Olijfolie kan zonder problemen een tot anderhalf jaar worden bewaard; als het ranzig smaakt, moet je het weggooien.
# Platbodemzeilen op een Volendammer Kwak/Literatuur en websites

Meer informatie over dit onderwerp is onder andere te vinden bij de volgende bronnen:
* Peter Dorleijn: “34 voet in de kiel: bouwgeschiedenis van de botter”, “Van gaand en staand want”
* Jules van Beijlen: “De Botter”
* Kees Bootsman: “hoe arm het was en hoe ver”
* Kay Lund: “het werken met touw en staaldraaad”,
* Jan Kooijman: “varen met platbodems”
* P. Koning en E. Koning: “Waarheid en Roddel”
* Vereniging Botterbehoud: Tagrijn, diverse jaargangen.
* Federatie Oud Nederlandse Vaartuigen
* Stichting d'Garnkwak (VD172)
* Stichting Zuyderzeecultuur Volendam (koepelstichting kwakken)
* GeheugenVanNederland, met digitale collectie Zuiderzeemuseum
* Vaartips kennisbank
* Website zeiltheorie van Pim Geurts
* Opleidingshandboek Stichting BU130 "Trui"
* Wettekst BPR
* Knopen-site (een van de vele)
* Zeiltheorie-database
       Terug naar beginpagina
# Platbodemzeilen op een Volendammer Kwak

   Hoofdauteur: Henk de Boer
   Secties:
   * Inleiding
   * Kennis schip
   * Vaarpraktijk
   * Veiligheid
   * Bijlage: Rondhouten maken
   * Literatuur en websites
   Scherm-navigatie:
   * Elke sectie heeft een eigen inhoudsopgave. Van daaruit kun je doorklikken naar de onderwerpen.
   * In de secties staan links om terug te keren naar deze hoofdpagina.
   * Onder de blauwe woorden in de tekst zit een link naar andere pagina's, zowel binnen dit wikiboek als erbuiten.
   * Rode tekst gaat over zaken die met veiligheid te maken hebben.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Oeverwarkruid

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
In Nederland is de plant zeer zeldzaam. De plant parasiteert op Wilgen en oeverplanten.
| Alle families? | Familie: Winde (Convolvulaceae) Geslacht: Warkruid Soort: Cuscuta gronovii |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juli tot in de herfst. Witte bloemen. |
| Vrucht: | De vrucht is een doosvrucht. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-45 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Langs oevers en waterkanten. Zon Water ○ ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Oeverwarkruid? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Oeverzegge

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Cypergrassen (Cyperaceae) Geslacht: Zegge Soort: Carex riparia |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | Heeft lange, kruipende wortelstokken. |
| Stengel/Tak: | De bovenaan ruwe stengels zijn scherp driekantig. |
| Blad: | De 1-2 cm brede, bladeren zijn blauwgrijs, waarvan de onderste bladscheden lichtbruin of soms enigszins purper zijn en niet rafelen. De bladscheden en bladschijven hebben sterk ontwikkelde dwarsnerven. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei en juni. Aan de bloeiwijze zitten onder de mannelijke aren drie tot vier 10 cm lange en 0,8-1,2 cm brede, vrouwelijke aren. De bloem heeft drie stempels. De schutbladen van de vrouwelijke aren hebben vaak een korte of helemaal geen schede. Het onderste schutblad is meestal langer dan de bloeiwijze. Bovenaan de bloeistengel zittendrie tot vijf 0,4-1 cm brede, donkerbruine tot zwarte, mannelijke aren. Het tweetandige, 5-7 mm lange, gladde, glanzende, olijfgroene urntje is op doorsnede rolrond en heeft een lange snavel. Het urntje is een soort schutblaadje dat geheel om de vrucht zit. |
| Vrucht: | De vrucht is een nootje. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 60-120 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: In moerassen en langs het water. Zon Water ○ ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Oeverzegge? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Noorse ganzerik

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Rozen (Rosaceae) Geslacht: Ganzerik Soort: Potentilla norvegica |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Blad: | De bladeren zijn drietallig (aan de voet van de plant soms vijftallig). |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot de herfst. De bloemen zijn tweeslachtig en geel van kleur. |
| Vrucht: | Het zaad is een nootje. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-50 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Stikstofrijke en kalkarme grond. Water – - ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Noorse ganzerik? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1-O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Nuphar

Nuphar is een geslacht van waterplanten uit de waterleliefamilie (Nymphaeaceae).
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Nymphaea

Nymphaea is een geslacht van waterplanten in de familie van de waterleliefamilie (Nymphaeaceae). Er zijn ongeveer 50 soorten in het geslacht, dat een kosmopolitische verspreiding kent.

## (Nog) niet beschreven

* Nymphaea amazonum Mart. et Zucc.
* Nymphaea ampla (Salisb.) DC.
* Nymphaea blanda G.F.W. Meyer
* Nymphaea capensis Thunb.
** Nymphaea capensis var. capensis Thunb.
* Nymphaea conardii Wiersema
* Nymphaea ×daubenyana W.T. Baxter ex Daubeny
* Nymphaea elegans Hook.
* Nymphaea glandulifera Rodschied
* Nymphaea jamesoniana Planch.
* Nymphaea leibergii Morong
* Nymphaea lotus L. -- Tijgerlotus
* Nymphaea mexicana Zucc.
* Nymphaea micrantha
* Nymphaea nouchali Burm. f.
* Nymphaea odorata Ait.
* Nymphaea pubescens Willd.
* Nymphaea rudgeana G.F.W. Mey.
* Nymphaea tetragona Georgi
* Nymphaea thermarum Eb.Fisch
* Nymphaea ×thiona Ward
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Nordmann-spar

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Wordt meer en meer als kerstboom gebruikt, doordat de naalden minder snel uitvallen dan die van de fijnspar (Picea abies). Het nadeel is wel dat de boom veel duurder is, doordat het twee keer zo lang duurt voordat de boom 1,5–2 m hoog is. De boom wordt in Europa ook veel aangeplant voor de productie van hout, dat wit van kleur is. De Nordmann-spar houdt van veel regenval. Hete zomers met periodes van lange droogte kunnen fataal zijn.
| Alle families? | Familie: Dennen (Pinaceae) Geslacht: Zilverspar Soort: Abies nordmanniana |
| Stengel/Tak: | De boom heeft op jonge leeftijd een gladde bast, die pas op zeer hoge leeftijd gegroefd is. De takken staan in kransen rondom de stam. De zijtakken staan in twee rijen min of meer tegenover elkaar. |
| Blad: | De naalden zijn zachter dan die van de fijnspar. De naalden staan rondom de twijg ingeplant en in tegenstelling tot de fijnspar komt bij alle zilversparren niet een deel van de bast als 'vlaggetje' mee als een naald wordt uitgetrokken. De naald van de Nordmann-spar is plat, 1,8-3,5 cm lang en 2 mm breed met stompe top. De dikte van de naald is ongeveer 0,5 mm. De bovenkant van de naald is glimmend donkergroen en op de onderkant zitten huidmondjes in twee blauw-witte lengtestrepen. |
| Groenblijvend. | Deze plant is groenblijvend en/of winterhard. |
| Vrucht: | De kegels staan boven op de takken, zijn 10–20 cm lang en 4–5 cm breed met 150 tot 200 schubben. In elke schub zit een tweevleugelig zaadje. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Nordmann-spar? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Oeverkruid

| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Oeverkruid? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/November

< Klik op 'printvriendelijke versie' in de tabel links als je deze pagina wilt afdrukken voor gebruik in de tuin.
| Nevelmaand november is de maand waarop alle planten die niet tegen vorst kunnen moeten zijn overgeplant naar de bak of kas of afgedekt. (Keuken)kruiden haal je het best binnen. Divers werk: | Wassende maan | Afnemende maan | Andere maand |
| Nevelmaand november is de maand waarop alle planten die niet tegen vorst kunnen moeten zijn overgeplant naar de bak of kas of afgedekt. (Keuken)kruiden haal je het best binnen. Divers werk: | (Uit)planten: Bloemkool Framboos Krentenboom Kropsla Witlof Verzorgen: Bloemkool Framboos Krentenboom Kropsla Prei Oogsten: Bleekselderij Bloemkool Boerenkool Broccoli Chinese kool Kropsla Pastinaak Peterselie Prei Rode kool Savooiekool Spinazie Veldsla Witlof Witte kool Vermeerderen: Bleekselderij Broccoli Druif Framboos Krentenboom Pastinaak Rode kool Savooiekool Witte kool | Verzorgen: Appel Kers Knoflook Peer Oogsten: Knolselderij Koolraap Koolrabi Raap Wortel Wortelpeterselie Vermeerderen: Knolselderij Koolrabi Wortelpeterselie | Januari Februari Maart April Mei Juni Juli Augustus September Oktober November December |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Nymphoides

Nymphoides is een geslacht uit de watergentiaanfamilie (Menyanthaceae). Het geslacht kent een twintigtal soorten, waarvan in Nederland en België alleen de watergentiaan (Nymphoides peltata) voorkomt.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Ocimum basilicum

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De naam basilicum is terug te voeren op het Oudgrieks, waar 'Basileus' koning betekent, wat ook terug te vinden is in de alternatieve benaming koningskruid. Er bestaan verschillende (onder)soorten die ook in Nederland en België te telen zijn. Zie hiervoor basilicum in Wikipedia.
| Alle families? | Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Geslacht: Basilicum Soort: Ocimum basilicum |
| Stengel/Tak: | De stengels zijn harig, fijn, geribbeld, vierkantig, vertakt en lichtgroen tot rood aan de basis. |
| Blad: | Het blad is groot, gekarteld, ovaal, puntig en heldergroen, met een warme en toch frisse, sterke geur. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | September Witachtig, maar kent ook andere kleuren (bijv. de soort Dark Opal die paarse bloemen heeft) |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 45 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Verlangt een warme beschutte plek. Zon Water ● ∼ |
| Slechte buren: | Slechte buren voor deze plant: Wijnruit. |
| Gebruik: | Basilicum, met name de soort Ocimum basilicum wordt gebruikt in de keuken. Basilicum heeft een sterke geur en aroma en wordt vooral veel in de Italiaanse keuken en bij tomaatgerechten gebruikt. Zodra de stengels harder worden kunnen alleen de blaadjes nog worden gebruikt. Voor pesto is het ras Genovese het meest geschikt. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij het voorkomen van windzucht en maag- en darmkrampen. Het verbetert de spijsvertering en ook bij hoofdpijn kan basilicum helpen. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Ocimum basilicum? |
| Maan(d) | Werk | LT | VW | PA | RA |
| 3-5 | Zie zaaitijd. Vanaf maart zaaien onder glas en in mei in de volle grond. | 1(O) | | | |
| 4-6 | Zie (uit)planten. Plant het zaaigoed uit. | | | 30 | 30 |
| 10 | Zie vermeerderwijze. Basilicum is een vaste plant, maar niet winterhard. In de huiskamer of kas kan de plant wel overwinteren. In de praktijk wordt echter telkens opnieuw gezaaid. Door stekken is de plant ook vegetatief te vermeerderen. | | ZS | | |
# Basiskennis chemie 4/Opgaven bij terugtitratie

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |

## Theorie

Zie voor de de theorie van deze opgaven hier.
Op onderstaande pagina zijn alleen de vragen zichtbaar in een kader op een afwijkende ondergrond. Binnen het kader is rechts een knop zichtbaar: "Uitklappen", vergelijkbaar met de knop om deze tekst te openen. Door op deze knop te klikken wordt het antwoord van de betreffende vraag zichtbaar. Vaak, maar niet altijd is er ook een uitwerking bij de vraag aanwezig. Deze blijft bij het openen van het antwoord nog onzichtbaar, maar opnieuw is, als een uitwerking beschikbaar is, een knop "Uitklappen" aanwezig om de uitwerking zichtbaar te maken. Ontbreekt bij het antwoord de knop "Uitklappen", dan is geen uitwerking bij de vraag beschikbaar.

### Terugtitraties

* 1. Voor het controleren van het gehalte vitamine C, ${\ce {C6H8O6}}$, in een voedingssupplement, 50 mg per tablet, wordt onderstaande bepaling uitgevoerd.
* 2 Tabletten supplement worden fijngemalen en in een erlenmeyer met stop overgebracht. Er wordt 50 mL uitgekookt water toegevoegd. Aan de suspensie wordt met een pipet 50 mL I$_2$-oplossing, c(Jood) = 0,0483 mol/L. Na afsluiten van de erlenmeyer wordt deze 30 minuten in het donker weggezet, waarna getitreerd wordt met natriumthiosulfaat (0,0930 mol/L) tot bijna kleurloos. Na toevoegen van een stijfseloplossing wordt verder getitreerd tot kleurloos. Daarvoor is 40,12 mL nodig.
* Reactie van vitamine C met jood${\ce {C6H8O6\ +\ I2\ ->\ C6H6O6\ +\ 2HI}}$
* Reactie van jood met thiosulfaat${\ce {I2\ +\ 2S2O3^{2-}\ ->\ 2I^{-}\ +\ S4O6^{2-}}}$
* a.Bereken het gehalte vtamine C per tablet in mg.
* b.De gevonden waarde mag 2% afwijken van de opgegeven waarde. Voldoet het monster hieraan?
* a.48,4 mg Vitamine C per tablet.
* b.Het gehalte is 3,2% te laag, de tabletten voldoen niet aan de norm
* 2. Bij de productie van margarine uit plantaardige oliën is het broomadditie-getal een maat voor hoe smeuïg of hard de margarine zal worden. Broom reageert met de dubbele bindingen in de olie. Per dubbele binding wordt 1 molecuul broom, ${\ce {Br2}}$ gebruikt.
* Het broomadditie-getal is het aantal mg ${\ce {Br2}}$ dat aan 100 gram olie kan binden.
* Het volgende experiment wordt uitgevoerd:
* 287,0 mg olijfolie wordt in een erlenmeyer met stop opgelost in 75 mL ethanol. Dan wordt 25 mL broom-oplossing toegevoegd, c(broom) = 0,0812 mol/L. Na 10 minuten in het donker met de stop op de erlenmeyer wordt getitreerd met thiosulfaat (c(thio) = 0,0498 mol/L). Hiervoor is 32,17 mL nodig.
* Reactie van broom met thiosulfaat${\ce {Br2\ +\ 2S2O3^{2-}\ ->\ 2Br^{-}\ +\ S4O6^{2-}}}$
* VraagBereken het broomadditie-getal.
* Het broomadditiegetal voor deze olie is: 68432 (mg Br$_2$ per 100 gram olie)
* De eenheid hoeft er niet persé bij, deze is in "Broomadditiegetal" al gegeven.
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |
# Basiskennis chemie 4/Inhoud

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 4/Molaliteit

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

### Molaal en Molaliteit

De laatste concentratie-eenhied is de Molaal (met een hoofdletter). De molaal wordt afgekort tot "M" in concentratie-aanduidingen:
       concentratie = 2,5 M

### Molaliteit en Molariteit

In eerste instantie lijkt er weinig verschil tussen de twee begrippen. Toch zijn ze er wel degelijk.

#### Temperatuur

    Bij een veranderende temperatuur verandert het volume van een oplossing. Het aantal mol opgeloste stof verandert niet. Oplossingen worden meestal bij kamertemperatuur gemaakt, maar als ze op een andere temperatuur gebruikt worden is de concentratie door het veranderde volume toch anders.

#### Verdunning

    Vaak kunnen kleine opgeloste deeltjes een plek vinden in de ruimte die er tussen de moleculen van jet oplosmiddel aanwezig is. Dat geldt vooral voor verdunde oplossingen. Voor geconcentreerde oplossingen is dat niet het geval. Het bij elkaar voegen van 1 liter geconcentreerde oplossing en een liter oplosmiddel hoeft niet 2 liter oplossing op te leveren. Vaak is het minder.

#### Volumemeting

    Als extreme nauwkeurigheid noodzakelijk is, is maatglaswerk (pipetten en maatkolven) niet nauwkeurig genoeg. Meestal ligt de onzekerheid over de exacte waarde van dit glaswerk tussen 0,2 en 0,5 %. Met een balans is een onzekerheid mogelijk van 0,1% of minder.

### Toepassingsgebied

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 4/Merkwaardige producten (a+b)2

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

## Kwadraten (x + a)$^2$
### 11$^2$

${\ce {(10 \ + \ 1)^{2}}}$
${\ce {(10\ +\ 1)\times (10\ +\ 1)}}$
${\ce {10\times (10\ +\ 1)\ +\ 1\times (10\ +\ 1)}}$
${\ce {10\times 10\ +\ 10\times 1\ +\ 1\times 10\ +\ 1\times 1}}$
${\ce {10^{2}\ +\ 2\times (10\times 1)\ +\ 1^{2}}}$
${\ce {2\times (10\times 1)}}$
${\ce {100 \ + \ 20 \ + \ 1 \ = \ 121}}$

### 43$^2$

${\ce {(40 \ + \ 3)^{2}}}$
${\ce {(40\ +\ 3)\times (40\ +\ 3)}}$
${\ce {40\times (40\ +\ 3)\ +\ 1\times (40\ +\ 3)}}$
${\ce {40\times 40\ +\ 40\times 3\ +\ 3\times 40\ +\ 3\times 3}}$
${\ce {40^{2}\ +\ 2\times (40\times 3)\ +\ 3^{2}}}$
${\ce {2\times (10\times 1)}}$
${\ce {1600 \ + \ 240 \ + \ 9 \ = \ 1849}}$

### (a + b)$^2$

${\ce {(a\ +\ b)^{2}}}$
${\ce {(a\ +\ b)\times (a\ +\ b)}}$
${\ce {a\times (a\ +\ b)\ +\ b\times (a\ +\ b)}}$
${\ce {a\times a\ +\ a\times b\ +\ b\times a\ +\ b\times b}}$
${\ce {a\times a\ +\ a\times b\ +\ a\times b\ +\ b\times b}}$
${\ce {a^{2}\ +\ 2\times (a\times b)\ +\ b^{2}}}$
${\ce {2\times (a\times b)}}$
${\ce {(a\ +\ b)^{2}\ =\ a^{2}\ +2\times a.b\ +\ b^{2}}}$

### (a - b)$^2$

${\ce {(a\ -\ b)^{2}}}$
${\ce {(a\ -\ b)\times (a\ -\ b)}}$
${\ce {a\times (a\ -\ b)\ -\ b\times (a\ -\ b)}}$
${\ce {a\times a\ -\ a\times b\ -\ b\times a\ +\ (-b)\times (-b)}}$
${\ce {a\times a\ -\ a\times b\ -\ a\times b\ +\ (-b)\times (-b)}}$
${\ce {a^{2}\ -\ 2\times (a\times b)\ +\ b^{2}}}$
${\ce {9^{2}\ =(10\ -1)^{2}\ =\ 10^{2}\ -\ 2\times 10\times 1\ +\ 1^{2}\ =\ 100\ -\ 20\ +\ 1\ =\ 81}}$
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Basiskennis chemie 4/Merkwaardige producten (a + b)(a + c)

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

## (a + b)(a + c) met getallen

${\ce {17\ \times \ 14}}$

#### Niet moeilijk doen

${\ce {17\ \times \ 14\ =\ 238}}$
$\mathrm$

#### Wiskundig doen

Je kunt veertien en zeventien allebei schrijven als tien plus een aantal eenheden. De vermenigvuldiging wordt dan:
De vermenigvuldiging van de kop uitwerken op de manier van de vorige paragraaf levert:
In woorden:
* de eerste$^1$ keer de eerste$^2$ plus
* de eerste$^1$ keer de tweede$^2$ plus
* de tweede$^1$ keer de eerste$^2$ plus
* de tweede$^1$ keer de tweede$^2$
       $^1$: stilzwijgend hoort hier bij: term van de eerste factor
       $^2$: stilzwijgend hoort hier bij: term van de tweede factor
Je kunt nu gaan rekenen, maar schrijf je de eerste term eerst als een kwadraat en breng je bij de tweede en derde term "10" buiten haakjes, dan vindt je:
In woorden staat hier:
* de gemeenschappelijke term in het kwadraat plus
* de som van de twee niet gemeenschappelijke termen maal de gemeenschappelijke term plus
* het product van de twee niet gemeenschappelijke termen.
Nu uitrekenen levert:

## (a + b)(a + c) wiskundig

De vermenigvuldiging "${\ce {(a + b)(a + c)}}$" uitwerken op de manier van de vorige paragraaf levert:
Letters die gebruikt worden voor getallen die vermenigvuldigd moeten worden, worden alfabetisch geschreven. Voor een getal dat je met zichzelf vermenigvuldigt wordt de macht gebruikt:
Bovendien kan bij de twee middelste termen de "a" buiten haakjes gebracht worden:
Dit lijkt nog steeds erg op een gewoon product Er staan eigenlijk nog steeds vier termen. Het wordt anders als voor "b" en "c" getallen worden genomen.

## Negatieve getallen
### 9 x 12

De vermenigvuldiging ${\ce {9\ \times \ 12}}$ kan op de volgende manier uitgewerkt worden:
${\ce {9\ \times \ 12\ =\ 108}}$

### 7 x 11

De vermenigvuldiging ${\ce {7\ \times \ 11}}$ kan op de volgende manier uitgewerkt worden:
${\ce {7\ \times \ 11\ =\ 77}}$

### 19 x 18

De vermenigvuldiging ${\ce {19\ \times \ 18}}$ kan op de volgende manier uitgewerkt worden:
${\ce {19\ \times \ 18\ =\ 342}}$
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rode waterereprijs

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De rode waterereprijs kan kruisen met de blauwe waterereprijs (Veronica anagallis-aquatica), deze bastaard (Veronica ×lackschewitchii) is onvruchtbaar.
| Alle families? | Familie: Weegbree (Plantaginaceae) Geslacht: Ereprijs Soort: Veronica catenata |
| Stengel/Tak: | Groene of soms paarsachtige vierkantige stengel. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot in de herfst. Lichtroze bloemen met donkerroze aderen. |
| Vrucht: | De vrucht is een doosvrucht. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-60 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Ondiep, stromend water en op de natte grond van waterkanten en uiterwaarden. Water ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Rode waterereprijs? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1/O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rolklaver

Rolklaver (Lotus) is een algemeen voorkomend geslacht uit de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae). De naam rolklaver is aan de plant gegeven vanwege de ronde peulen.
De soorten uit dit geslacht groeien hoofdzakelijk in gematigde streken van het noordelijk halfrond.

## Soorten

* Asperge-erwt (Lotus tetragonolobus)
* Gewone rolklaver (Lotus corniculatus var. corniculatus)
* Gewone rolklaver (Lotus pedunculatus)
* Smalle rolklaver (Lotus glaber)