OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amerikaanse literatuur/Adrienne Rich

Adrienne Cecile Rich (Baltimore (Maryland), 16 mei 1929-Santa Cruz (Californië), 27 maart 2012) was een Amerikaans dichter, essayist en feministe. Ze is een van de meest gelezen en invloedrijkste dichters uit de tweede helft van de 20e eeuw.
Rich behaalde als dichter talrijke onderscheidingen. Zo werd ze onder meer bekroond met de Bollingen Prize in 2003 en in 2010 ontving zij de Lifetime Recognition Award from the Griffin Poetry Prize. Daarnaast kwam ze ook op voor de rechten van lesbische vrouwen en schreef als feministe verschillende studies, waaronder in 1976 het controversiële Of Woman Born: Motherhood as Experience and Institution. Zij had ook uitgesproken, politieke meningen. In 1997 weigerde ze de National Medal of Arts in ontvangst te nemen, omdat ze vond dat de politiek van de toenmalige president Bill Clinton in strijd was met haar ideeën over kunst. Adrienne Rich doceerde aan tal van universiteiten in de Verenigde Staten, waaronder die van Stanford en Cornell.
Adrienne Rich overleed op 27 maart 2012 in haar huis te Santa Cruz aan de complicaties van reumatoïde artritis. Ze woonde in Santa Cruz sinds de jaren 1980.

## Werken
### Non-fictie

* Of Woman Born: Motherhood as Experience and Institution. Norton, 1976
* On Lies, Secrets and Silence: Selected Prose, 1966–1978, 1979
* Blood, Bread, and Poetry: Selected Prose, 1979–1985, 1986 (waarin het essay: "Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence")
* What Is Found There: Notebooks on Poetry and Politics, 1993
* Arts of the Possible: Essays and Conversations. W.W. Norton, 2001
* Poetry and Commitment: An Essay, 2007
* A Human Eye: Essays on Art in Society, 1997–2008, 2009

### Gedichtenbundels

* A Change of World. Yale University Press, 1951
* The Diamond Cutters, and Other Poems. Harper, 1955
* Snapshots of a daughter-in-law: poems, 1954-1962. Harper & Row, 1963
* Necessities of life: poems, 1962-1965. W.W. Norton, 1966
* Selected Poems. Chatto & Hogarth P Windus, 1967
* Leaflets. W.W. Norton, 1969
* The Will to Change: Poems 1968-1970. Norton, 1971
* Diving into the Wreck. W.W. Norton, 1973
* Poems: Selected and New, 1950-1974. Norton, 1975
* Twenty-one Love Poems. Effie's Press, 1976
* The Dream of a Common Language. Norton, 1978
* A Wild Patience Has Taken Me this Far: Poems 1978-1981. W. W. Norton & Company, Incorporated, 1982 (herdruk 1993)
* Sources. Heyeck Press, 1983
* The Fact of a Doorframe: Poems Selected and New, 1950-1984. W. W. Norton & Company, Incorporated, 1984
* Your Native Land, Your Life: Poems. Norton, 1986
* Time’s Power: Poems, 1985-1988. Norton, 1989
* An Atlas of the Difficult World: Poems 1988-1991. Norton, 1991
* Collected Early Poems, 1950-1970. W. W. Norton & Company, Incorporated, 1993
* Dark Fields of the Republic: Poems, 1991-1995. W.W. Norton, 1995
* Selected poems, 1950-1995. Salmon Pub., 1996
* Midnight Salvage: Poems, 1995-1998. Norton, 1999
* Fox: Poems 1998-2000. W W Norton & Co Inc, 2001 (herdruk 2003)
* The School Among the Ruins: Poems, 2000-2004. W. W. Norton & Co., 2004
* Telephone Ringing in the Labyrinth: Poems 2004–2006
* Tonight No Poetry Will Serve: Poems 2007-2010
# Amerikaanse literatuur/Amerikaanse Renaissance

De Amerikaanse Renaissance, ook New England Renaissance genoemd, is een periode in de Engelstalige Amerikaanse literatuur - ongeveer vanaf 1830 tot het einde van de Amerikaanse Burgeroorlog in 1865 - waarin veel Amerikaanse meesterwerken werden geschreven. Een van de belangrijkste invloeden uit deze periode was het transcendentalisme.

## Definiëring van de periode

Hoewel F. O. Matthiessen, de Amerikaanse literatuurwetenschapper die de benaming introduceerde in zijn boek American Renaissance: Art and Expression in the Age of Emerson and Whitman uit 1941, hiermee aanvankelijk de periode tussen 1850 en 1855 bedoelde, is men dezelfde term mettertijd gaan gebruiken voor een langere periode. Eric Sundquist, bijvoorbeeld, breidt in The American Renaissance de definitie uit tot een periode vanaf de jaren 1830 tot het einde van de Amerikaanse Burgeroorlog. Matthiessen kreeg ook veel kritiek omdat hij zich bij zijn analyses uitsluitend baseerde op slechts vijf blanke mannen. Tegen het einde van de 20e eeuw begon men zijn canon uit te breiden met Emily Dickinson (die haar poëzie in de late jaren 1850 begon) en met Harriet Beecher Stowes Uncle Tom's Cabin (1852).

## Vertegenwoordigers

Belangrijke vertegenwoordigers zijn Ralph Waldo Emerson met Representative Men (1850), Nathaniel Hawthorne met The Scarlet Letter (1850) en The House of the Seven Gables (1851), Herman Melville met Moby-Dick (1851), Henry David Thoreau met Walden (1854), en Walt Whitman met de eerste editie van Leaves of Grass (1855).

## Zie ook

* Great American Novel
# Amerikaanse literatuur/21e eeuw

Rond de laatste millenniumwisseling waren er in de Verenigde Staten veel nieuwe schrijvers die hun ervaringen als immigrant in boekvorm vastlegden. De Indisch-Amerikaanse schrijfster Jhumpa Lahiri won de Pulitzerprijs voor de literatuur met haar in 1999 gepubliceerde verhalenbundel Interpreter of Maladies. Een van de verhalen uit deze bundel breidde ze uit tot een echte roman, The Namesake, die ze in 2003 publiceerde. In 2007 werd deze roman verfilmd.
De Chinees-Amerikaanse auteur Ha Jin won in 1999 de National Book Award en in 2000 de PEN/Faulkner Award voor zijn tweede roman, Waiting. In 2005 won hij deze laatste prijs opnieuw voor War Trash.
Andere bekende Amerikaanse schrijvers van rond de eeuwwisseling zijn David Foster Wallace die Infinite Jest schreef - een toekomstroman die in 2009 door Time als een van de belangrijkste van de 20e eeuw werd genoemd -, Michael Chabon die in 2000 The Amazing Adventures of Kavalier & Clay schreef - dat in 2001 de Pulitzer-prijs voor literatuur won - en Marilynne Robinson die in 2004 Gilead schreef, een familieverhaal over religie dat zich tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog afspeelt.

## Andere hedendaagse Amerikaanse auteurs

* Joyce Carol Oates (1938) publiceerde meer dan 50 romans en daarnaast ook toneelstukken, kortverhalen en poëziebundels. Met haar roman Them (1969) won ze de National Book Award. Voor Black Water (1992), What I lived for (1994) en Blonde (2000) werd ze genomineerd voor de Pulitzer Prize.
* Margaret Eleanor Atwood (1939) is vooral bekend als (Canadees) romanschrijfster, maar ze is ook een gelauwerd dichter. Daarnaast schrijft ze ook televisiescripts en scenario's voor films.
* Bobbie Ann Mason (1940) schrijft romans waaronder Feather Crowns (1993) en An Atomic Romance (2005), korte verhalen, essays en literaire kritieken. In 2002 publiceerde zij ook een biografie van Elvis Presley.
* Stuart Dybek (1942) won talrijke prijzen. Zijn werk werd opgenomen in The Best American Short Stories en The Best American Poetry.
* Thom Jones (1945) schrijft vooral korte verhalen. De bundel korte verhalen The Pugilist at Rest uit 1993 behandelt thema's als sterfelijkheid en pijn; de personages zoeken vaak vertroosting in de pessimistische filosofie van Schopenhauer.
* Tim O'Brien (1946) schrijft voornamelijk over zijn ervaringen in de oorlog van Vietnam: If I Die in a Combat Zone, Box Me Up and Ship Me Home (1973), Where Have You Gone, Charming Billy? (1975)
* Charles Baxters (1947) verhalen worden vergeleken met die van Anton Tsjechov. Zijn roman Feast of Love, winnaar van de National Book Award 2000, werd in 2007 verfilmd.
* Ann Beatties (1947) eerste roman Chilly Scenes of Winter (1976) werd meteen ook verfilmd. In 2005 werd haar de Rea Award for the Short Story toegekend als waardering voor haar buitengewone beheersing van het genre.
* Sandra Cisneros (1954) is vooral bekend door haar bekroonde eerste roman The House on Mango Street (1984) en haar daaropvolgende verzameling korte verhalen Woman Hollering Creek and Other Stories (1991).
# Amerikaanse literatuur/Abolitionistische schrijvers

Harriet Beecher Stowe (1811–1896) schreef met Uncle Tom's Cabin (1852) een sterk pleidooi voor de afschaffing van de slavernij. Na de publicatie van het boek werden er in een paar dagen 10.000 exemplaren van verkocht, en 300.000 exemplaren in het eerste jaar. Het werd een internationale bestseller.
Our Nig (Onze neger, 1859) is de titel van de eerste gepubliceerde roman van een Afro-Amerikaanse vrouw. Pas onlangs is vastgesteld dat Harriet E. Wilson (1808? -1870) de auteur was. Andere abolitionistische schrijvers waren Lydia Maria Child met onder meer het pamflet Anti-Slavery Catechism uit 1839 en A Romance of the Republic (1867), een roman over een gemengd huwelijk. Ook Wendell Phillips (1811-1884), Thomas Wentworth Higginson (1823-1911) en William Lloyd Garrison (1805-1879) waren bekende voorstanders van de afschaffing van de slavernij.
Afro-Amerikaanse dichters die schreven over de afschaffing van de slavernij en de emancipatie van slaven zijn George Moses Horton, de eerste Zuidelijke zwarte dichter, en Joshua McCarter Simpson, wiens liedjes over emancipatie populair werden bij de zwarte slaven. Frances Ellen Watkins Harper schreef gepassioneerd over de afschaffing van de doodstraf en de onderdrukking van de vrouw. Haar succesvolste boek was Poems on Miscellaneous Subjects (1854), waarin ook het anti-slavernijgedicht Bury Me in a Free Land voorkomt.
# Amerikaanse literatuur/20e eeuw Modernisme

Wat de ernstige literatuur uit deze periode in het algemeen typeert, is het thema van het sociale verval. Het modernisme was een internationale beweging in vooral de beeldende kunsten en de letteren. Het Amerikaanse publiek kwam in aanraking met het modernisme op de geruchtmakende 'New York Armory show' uit 1913, waar kubistische schilderijen werden tentoongesteld. Vooral Marcel Duchamps Nu descendant un escalier (Naakte die een trap afdaalt) baarde veel opzien, omdat dit schilderij voor het ongetrainde oog enkel uit ruw geschetste rechthoeken bestond. Ook Stravinsky's modernistische Le sacre du printemps veroorzaakte opschudding. De meeste grote Amerikaanse voorstanders van het modernisme waren 'permanente' emigranten, zoals Gertrude Stein, T.S. Eliot, Ezra Pound, en H.D. (Hilda Doolittle), of verbleven in deze periode in het buitenland.
Schrijvers die de modernistische principes onderschreven waren Hart Crane met The Bridge en William Carlos Williams' Paterson en John Dos Passos die zijn U.S.A. trilogie schreef. Anderen, zoals Robert Frost, William Faulkner, en Willa Cather voegden aan dit internationale modernisme een regionale smaak toe met een specifieke locatie en idioom.
Schrijvers van de Harlem Renaissance zoals Langston Hughes en Zora Neale Hurston namen bluesritmes en volkscultuur op in hun teksten, en belichtten de vitaliteit van de zwarte cultuur. Modernisten zoals Marianne Moore, Hilda Doolittle , Katherine Anne Porter, en Nella Larsen beeldden gedachten en ervaringen van vrouwen af zonder expliciet feministische standpunten in te nemen.
# Amerikaanse literatuur/20e eeuw Toneel 1914-1945

De Verenigde Staten hebben een lange toneeltraditie die kan worden teruggevoerd naar het rondtoerende gezelschap van Lewis Hallam, midden 18$^e$ eeuw. In de 19$^e$ eeuw waren vooral de 'minstrel shows' en cabarets bijzonder populair. Toch verkreeg het Amerikaans drama pas een internationale status in de jaren 1920 en 1930, met de werken van Eugene O'Neill, die drie Pulitzer prijzen en de Nobelprijs won.
Belangrijke vernieuwers van het Amerikaanse toneel in de periode tussen de twee wereldoorlogen waren behalve Eugene O'Neill, met elementen van het Duits expressionisme (Strange Interlude, 1928, The Iceman Cometh, 1940), ook Maxwell Anderson met het blanke vers (Night Over Taos in 1932, Both Your Houses in 1933), en George Kaufman met huiselijke komedies als Dinner at Eight uit 1932.
Met hun experimenteel theater reageerden zij tegen de commerciële Broadway-producties.
# Amerikaanse literatuur/20e eeuw Lost generation

Het was de Amerikaanse dichteres Gertrude Stein die de uitdrukking "Lost Generation" voor het eerst gebruikte. In een gesprek met Ernest Hemingway, zei ze, "Jullie zijn allen een verloren generatie." Ze doelde daarmee op de jonge schrijvers die na de Eerste Wereldoorlog naar Parijs en andere Europese steden trokken om de zin van het leven te zoeken; een leven vol idealisme, drank en liefdesaffaires. De drie bekendste zijn F. Scott Fitzgerald, Ernest Hemingway en John Dos Passos. Anderen die gewoonlijk worden opgenomen in de lijst van the lost generation zijn Sherwood Anderson, Kay Boyle, Hart Crane, Ford Maddox Ford en Zelda Fitzgerald.
* Ook John Dos Passos had de wreedheid van de oorlog meegemaakt en ook hij zat met vraagtekens over de betekenis van het gewone leven. Zijn roman Manhattan Transfer geeft een pessimistische visie op de hopeloze zinloosheid van het leven in een Amerikaanse stad.
* F. Scott Fitzgerald staat bekend als portrettist van de geest van het jazztijdperk. Hij zwierf door Europa en bezocht Noord-Afrika, maar keerde af en toe terug naar de V.S. Tijdens de drooglegging in Amerika tussen 1928 en 1930 leefde hij in Parijs, waar hij de rol van chroniqueur van het tijdperk van de prohibition werd. Zijn eerste roman, This Side of Paradise (1920) werd een bestseller. The Great Gatsby (1925) aan de andere kant, verkocht slechts 25.000 exemplaren. Over deze roman zei de dichter T.S. Eliot, Amerikaan van geboorte "... The first step American fiction has taken since Henry James." Zwaar aangeslagen omdat zijn meesterwerk "The Great Gatsby" geen succes werd, reisde Fitzgerald de komende negen jaar doelloos rond in Europa met zijn jonge vrouw Zelda, van de ene drinkpartij naar de andere. Zelfs toen hij later als Hollywood-scenarist een contract versierde, zou hij het cliché van de zichzelf te pletter drinkende getalenteerde schrijver blijven.
# Amerikaanse literatuur/All the King’s Men

All the King's Men is een in 1948 gepubliceerde roman van de Amerikaanse auteur Robert Penn Warren waarmee hij in 1979 de Pulitzerprijs won. Het verhaal is een gefictionaliseerd verslag van het leven van Huey Long, de gouverneur van Louisiana die tijdens de Grote Depressie aan de macht kwam en in 1935 werd vermoord. All the King's Men staat bekend om zijn rijke en complexe verhaalstijl, levendige personages en poëtisch proza. Warrens verhaal draait om thema's als politieke corruptie, machtsmisbruik en de gevolgen van iemands acties. Het onderzoekt de morele en ethische uitdagingen waarmee mensen in machtsposities worden geconfronteerd en biedt een krachtige kritiek op de Amerikaanse politiek en samenleving.
De roman speelt zich af in de jaren dertig en volgt de opkomst en ondergang van Willie Stark, een charismatische en ambitieuze politicus. Het verhaal wordt verteld door Jack Burden, een politieke verslaggever die de rechterhand van Stark wordt. Stark is aanvankelijk een idealistische advocaat die tegen corruptie strijdt, maar hij wordt uiteindelijk ontaard door zijn eigen macht. Stark begint zijn carrière als kleine penningmeester, maar nadat hij is verraden door het lokale politieke establishment, is hij vastbesloten om de corruptie te bestrijden en de steun van het volk te winnen. Met de hulp van zijn trouwe adviseur, Jack Burden, wordt Stark de gouverneur van Louisiana. Naarmate hij echter meer macht krijgt, wordt hij steeds corrupter en meedogenlozer, wat zijn weerslag heeft op zijn persoonlijk leven.
Het boek kreeg veel bijval toen het uitkwam en het won de Pulitzer Prize for Fiction in 1947. Sindsdien is het een klassieker van de Amerikaanse literatuur geworden. Verfilmingen volgden in 1949 onder regie van Robert Rossen, en in 2006 met Steven Zaillian als regisseur.
# HTML/Overzicht attributen/selected
## Functie

Het attribuut selected wordt alleen gebruikt bij het element option. Dit attribuut zorgt ervoor dat een optie in een drop-down lijst(zie select) al aangeduid is en meteen bovenaan de lijst komt.

## Waarde

Bij HTML hoeft de attribuut geen waarde te hebben. Echter XHTML zegt dat ieder attribuut een waarde moet hebben, dus is het aangeraden om er toch één te geven en dit dient dan het woordje selected te zijn.

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het selected attribuut

## Wordt gebruikt bij

option

## Meer informatie

* w3c (Engels)
# HTML/Overzicht attributen/standby
## Functie

Dit attribuut laat toe om een tekst de specifiëren die kan worden getoond door de browser wanneer het object nog aan het laden is.

## Waarde

Gewone tekst.

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het standby attribuut

## Wordt gebruikt bij

object

## Meer informatie

w3c (Engels)
# HTML/Overzicht attributen/text
## Functie

Hiermee geef je een kleur aan tekst. Dit attribuut is verouderd en er wordt aangeraden om CSS of het attribuut style in de plaats te gebruiken.

## Waarde

Een kleurcode of de naam van een kleur.

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het text attribuut

## Wordt gebruikt bij

body

## Meer informatie

w3c (Engels)
# HTML/Overzicht attributen/src
## Functie
### frame en iframe

De webpagina bepalen die moeten worden getoond in de frame of iframe.

### img

Het kunnen tonen van een afbeelding op de pagina.

### input

Om een afbeelding te gebruiken als invoerveld, gaat enkel en alleen als het attribuut type als waarde image heeft.

### script

Dient om een externe script te koppelen met het HTML document.

## Waarde

Een url die verwijst naar de bron.

## Voorbeeld
### frame en iframe

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het src attribuut bij frame

### img

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het src attribuut bij img

### input

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het src attribuut bij input

### script

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het src attribuut bij script

## Wordt gebruikt bij

frame, iframe, img, input, script
# HTML/Overzicht attributen/summary
## Functie

Dient om een korte samenvatting aan een tabel. Dit is vooral nodig voor blinde mensen die gebruik maken van braile of spraaksynthesizers. Zo moeten ze niet eerst helemaal de tabel te lezen om te weten wat er in staat.

## Waarde

Tekst

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het summary attribuut

## Wordt gebruikt bij

table

## Meer informatie

w3c (Engels)
# HTML/Overzicht attributen/title
## Functie

Met dit attribuut kun je aan een element of tag een titeltje geven. Deze kan bijvoorbeeld worden weergegeven als een tooltip. Een tooltip is een kadertje met tekst in dat verschijnt wanneer je met je muis op iets staat. Bij het element style geef je met dit attribuut een naam aan de stylesheet.

## Waarde

Gewone tekst.

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het title attribuut
Als je op deze tekst staat met je muis zul je een tooltip te zien krijgen met daarin het woord tekst.

## Meer informatie

* Handleiding HTML
# HTML/Overzicht attributen/scrolling
## Functie

Hierdoor kun je bepalen of frames een schuifbalk krijgen of niet.

## Waarde

De waarde kan yes, no of auto zijn. yes voor wanneer je sowieso een schuifbalk wilt en no als je er geen wilt. auto zorgt ervoor dat er een schuifbalk komt wanneer het nodig is; dit is de standaardwaarde.

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van de abbr attribuut

## Wordt gebruikt bij

frame, iframe

## Meer informatie

* w3 (Engels)
# HTML/Overzicht attributen/size
## Functie
### basefont en font

Bepaalt de grootte van de tekst. Dit attribuut bij deze elementen zijn verouderd: gebruik liever CSS om de grootte te bepalen.

### hr

Bepaalt de breedte van de horizontale lijn. Dit attribuut is bij het element hr verouderd: gebruik liever het attribuut style of CSS om de grootte te bepalen.

### input

Hier bepaalt het attribuut de breedte van een invoerveld.

### select

Hier laat het attribuut toe om meerdere opties in de lijst meteen te laten zien. Dit attribuut is niet verouderd.

## Waarde
### basefont en font

Kan als waarde een getal tussen 1 en 7 hebben. Bij font kunt je + en - gebruiken. Als je + en - gebruikt betekent dat respectievelijk groter en kleiner dan normaal. Bijvoorbeeld "+1" of "-5".

### hr

Hier moet het attribuut pixels als waarde hebben. De standaardwaarde hangt af van de browser.

### input

Bij een gewoon invoerveld moet het als waarde pixels hebben. Wanneer de invoerveld als type text of password heeft moet het een gewoon getal zijn. Dat bepaalt hoeveel tekens er mogen worden ingevuld in het invoerveld.

### select

Een gewoon getal.

## Voorbeeld
### basefont en font

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het size attribuut bij basefont

### hr

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het size attribuut bij hr

### input

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het size attribuut bij input

### select

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het size attribuut bij select

## Wordt gebruikt bij

basefont, font, hr, input, select

## Meer informatie

* w3 voor basefont (Engels)
* w3 voor hr (Engels)
* w3 voor select (Engels)
# HTML/Overzicht attributen/start
## Functie

Met dit attribuut kan je bepalen vanaf welk getal, romeinse cijfer of letter een geordende lijst begint te tellen. Dit attribuut is echter wel verouderd.

## Waarde

Een getal dat aangeeft vanafwaar je wilt begint te tellen. Je moet ook een getal geven zelfs al wordt er geteld met een Romeins cijfer of letter. Bijvoorbeeld als het als waarde 4 heeft begint hij bij Romeinse cijfers met IV en bij letters met D.

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het start attribuut
* Element 1
* Element 2
* Element 3

## Wordt gebruikt bij

ol

## Meer informatie

w3c (Engels)
# HTML/Overzicht attributen/style
## Functie

Dient om een stijl te geven aan een element.

## Waarde

CSS code.

## Voorbeeld

HTML-code: Een voorbeeld van het gebruik van het style attribuut
Op deze tekst gebruik ik het attribuut style.

## Wordt gebruikt bij

Alle elementen behalve base, basefont, head, html, meta, param, script, style en title.

## Meer informatie

* Handleiding HTML (Nederlands)