OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oudgrieks/Blok 1/5-Grammatica: de infinitivus

-- Inleiding --
-- Basiscursus --
Inleiding
Een korte geschiedenis
De Donkere Eeuwen
Een bloei van beschaving
Oorlogen en conflicten
De Klassieke Periode
Alexander de Grote en de Hellenistische Periode
Blok 1
Blok 2
Blok 3
Blok 4
Blok 5
Blok 6
Samenvatting
Afsluiting
-- Taaloverzicht --
Klankleer
Alfabet
Vormleer
Lidwoorden
Zelfstandige naamwoorden
Adjectieven
Bijvoeglijke naamwoorden
Werkwoorden
Voornaamwoorden
Bijwoorden
Telwoorden
Syntaxis
De zin
-- Woordenlijst --
WSBN nl-4-42-422-00001 :
De infinitivus kennen wij in het Nederlands als de infinitief, de onbepaalde wijs, het hele werkwoord of de woordenboekvorm. De infinitivus is de vorm van het werkwoord die in het woordenboek staat en eindigt in het Nederlands in de regel op -en. In het Grieks staat altijd de ik-vorm in het woordenboek, in vergelijking met het Nederlands zou er in hun woordenboek dus staan Ik lees in plaats van Lezen. Toch heeft het Grieks wel aparte vormen voor de infinitivus, die redelijk veel gebruikt worden.

## Vorming en gebruik
#### Vorming

In het Grieks eindigt de infinitivus op -ειν of -εῖν (ε-stam) in de praesens actief. Zo betekent ἔχειν bijvoorbeeld hebben. Er zijn echter ook infinitieven voor andere tijden die een andere vorm hebben. Dat geldt overigens ook voor onze taal; naast "hebben" kennen we ook "gehad hebben" of "(te) zullen hebben". Zo is in het Grieks ἕξειν een infinitivus die "(te) zullen hebben" betekent en ἐσχηκέναι "gehad (te) hebben". De laatste infinitivus eindigt dus niet op -ειν of -εῖν.
Ook onregelmatige werkwoorden hebben in het Grieks vaak een anders gevormde infinitivus, zoals het Griekse werkwoord voor 'zijn', dat εἶναι is. Ook hier eindigt de infinitivus niet op -ειν of -εῖν.

#### Gebruik

De infinitivus heeft in het Grieks twee hoofdfuncties waarvan er één niet in het Nederlands bestaat:
* Het werkwoord ná een vervoegd werkwoord
    Zodra er al een persoonsvorm, een vervoegd werkwoord, in de zin staat, maar er nog een extra werkwoord volgt, staat dit in een infitiefvorm. Zulke persoonsvormen zijn werkwoorden zoals gaan, kunnen, willen enz., die meestal een infinitivus nodig hebben om de zin aan te vullen en compleet te maken.
    Ἐμος πατερ εἰς την Κρητην πολοιῳ βαινει πλεῖν. (Mijn vader gaat met de boot naar Kreta varen.)
    Σύ τα πλοια ἐν ταις Ἀθηναις οὐκ ἐθελεις ἐχειν; (Wil jij de boten bij Athene niet hebben?)
* Accusativus cum infinitivo (AcI)
    Het fenomeen 'Accusativus cum Infinitivo' kennen wij in het Nederlands niet. Misschien is dit aspect al bekend door het Latijn, máár in blok 5 wordt de AcI uitgebreid behandeld.
Net als in het Nederlands kan de inifinitivus gebruikt worden als onzijdig zelfstandig naamwoord:
    τὸ γρἀφειν - het schrijven
# Oudgrieks/Blok 1/5-Tekst in vertaling

| Drie slaven zitten op de rotsen bij de zee dicht bij Sparta. |
| Zijn zijn niet blij dat de heersers hen niet meer naar huis sturen. |
| Zij worden al onrechtvaardig behandeld, daarom willen zij de heersers schade toebrengen, |
| en zij gaan dat dus doen: |
| De dochters van de heersers wonen ook in dit huis, |
| dus wij, de slaven, gaan de dochters beroven van de slechte heersers. | de dochters van de slechte heersers mag ook. |
| Ten slotte vragen wij de heersers om vrijheid. |
| Samen met de andere slaven zullen wij de vrijheid bereiken! |
| Deze avond, om deze tijd beroven wij de heersers van hun dochters. |
| Jullie, jullie gaan de hoplieten doden en brengen de wapens hier(heen). |
| Daarna gaan velen van ons de strijd overwinnen, |
| de anderen blijven hier en bidden tot de goden. |
| Later in de strijd overwon het leger van de heersers de slaven. |
| Ten slotte gingen de geesten van de slaven naar de Tartarus, |
| en de heersers én hun dochters zijn blij met de dood van de slaven. |
# Oudgrieks/Blok 1/6-Tekst

Deze eindtoets bevat de stof van heel blok 1. Deze tekst heeft veel inzicht nodig om te kunnen vertalen, aangezien de zinsdelen door elkaar staan, net zoals in het Oudgrieks.
| Μαχη μεγαλη μαλα τον Ὀλυμπον κατεχει, και πολλοι θεοι ἐν τῃ μαχῃ εἰσιν· | |
| ἀλλα τί αἰτιος της μαχης ἐπι του Ὀλυμπου ἐστιν; | |
| Ἡ των ἀνθρωπων μαχη περι του Ἰλιου* ἐπι της χθονος* αἰτιος του πολεμος ἐστιν. | Troje; gen. van ἡ χθων |
| Οἱ θεοι φροντιζουσιν της μαχης των Ἀχαιων* και των Δαρδανων*· | Grieken; Trojanen |
| ὁ γαρ Δαρδανοι ὑβρισαν* τας θεους Ἡραν και Ἀθηνην· | hebben beledigd |
| Αἱ δυο θεοι νομιζουσιν ὁτι οἱ Δαρδανοι ἐπι τον Ταρταρον βαινειν μελλουσιν! | |
| Ὁμως* οἱ Δαρδανοι ἰσχυροι εἰσιν ἀγαθοι το πολεμεῖν· | toch |
| ὁτι αὐτοις προμαχος* λαμπρος ἐκ του Ἰλιου ἐστιν. | voorvechter |
| Τῳ προμαχῳ το ὀνομα* Ἑκτορ ἐστιν· | naam |
| και ἐθελει οὐχ ὁ ἡρως Ἑκτορ ὁτι τοις Ἀχαιοις την νικην του Ἰλιου ἐστιν. | |
| Ἀλλα τους Ἀχαιους ὁ Ἑκτορ οἱος τε ἐστιν* ἐκ αὐτου πολεως* Ἰλιου ἀποπεμπεῖν, νυν και αἱ θεοι Ἡρα και Ἀθηνη αὐτῳ οὐκ εὐνους εἰσιν; | kan; stad (gen.) |
# Oudgrieks/Blok 1/5-Antwoorden oefeningen
#### Oefening 1

Geef de fouten in de zinnen aan en verbeter deze, vertaal de zin als er geen fouten in de zin staan. :
| Της βασιλειας ὁ ἀγγελος αὐτῃ βοηθεῖ. | Ὁ ἀγγελος της βασιλειας αὐτῃ βοηθεῖ. / Ὁ της βασιλειας ἀγγελος αὐτῃ βοηθεῖ. |
| Αἱ των Ἀθηνῳ παρθενοι την θεον μενουσιν. | Αἱ των Ἀθηνων παρθενοι την θεον μενουσιν. |
| Το θηριον του ναυτης ἰσχυρον ἐστιν. | Το θηριον του ναυτου ἰσχυρον ἐστιν. |
| Τουτο θηριον οὐκ ἐστιν ἱερον τον θεον Ποσειδονος. | Τουτο θηριον οὐκ ἐστιν ἱερον του θεου Ποσειδονος. |
| Τί μου οὐκ ἐπιθυμεῖς; | Waarom verlang jij niet naar mij? |
| Το ἐργον οὐκ ἠρχετο ἡδονῃ. | Του ἐργου οὐκ ἡρχετο ἡδονῃ. |
| Ἐγω μετα του της κορης πατρος γαμεῖν ἐθελω. | Ik wil (samen) met de vader van mijn dochter trouwen. |
| Το της βασιλειης τεκνον πεντε στρατιωτας ἀποκτεινειν αἰτεω. | Το της βασιλειας τεκνον πεντε στρατιωτας ἀποκτεινειν αἰτεω. |
(De betekenissen van de woorden staan in de woordenlijst.)

#### Oefening 2

Zet het juiste werkwoord in een infintivus en geef het gebruik aan. :
* Ὁ ἀγγελος βοηθεῖ ἐθελεῖ. - βοηθεῖν, na een persoonsvorm
* Αἱ παρθενοι καλαι εἰσιν ἐπιθυμοῦσιν. - εἶναι, na een persoonsvorm
* Θηριον εἰμι ἐθελω. - εἶναι, na een persoonsvorm
* Το γραφει οὐ μετεχει. - Το γραφειν'', als onzijdig zelfstandig naamwoord
* Το ἀποπεμπω του ἀνθρωπου, τουτο ἐποιουν! - Το ἀποπεμπειν, als onzijdig zelfstandig naamwoord

#### Oefening 3

    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusἡ θαλαττααἱ θαλατται genitivusτης θαλαττηςτων θαλαττων dativusτῃ θαλαττῃταις θαλατταις accusativusτην θαλατταντας θαλαττας
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusὁ στρατιωτηςοἱ στρατιωται genitivusτου στρατιωτουτων στρατιωτων dativusτῳ στρατιωτῃτοις στρατιωταις accusativusτον στρατιωτηντους στρατιωτας
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusπολυςπολλοι genitivusπολλουπολλων dativusπολλῳπολλοις accusativusπολλυνπολλους
# Oudgrieks/Blok 1/6-Oefeningen
#### Oefening 1

Vertaal de volgende zinnen. :
* Eὐρυσθεύς τον δούλον πέμπει εἱς την Nεμεαν
* Ἀρτεμις οὐκ εὐνους τοις ἀνθρωποις εἶναι μελλει.
* Το θηριον του ναυτης ἰσχυρον ἐστιν.
* Μαχη μεγαλη μαλα τον Ὀλυμπον κατεχει, και πολλοι θεοι ἐν τῃ μαχῃ εἰσιν.
* Ὁ ἀνεμος εὐνους τον πλοιον φερει εἰς τας Ἀθηνας.
* Οὐκ Ἀθηναιος εἰμι
* Ὁ δεσποτης πολλους ἱππους ἐχει.
* Ἐμος πατερ εἰς την Κρητην πολοιῳ βαινει πλεῖν.

#### Oefening 2

Verbeter de fouten in de zinnen en vertaal. :
* Ἡ χωρα δεινα ἐστιν.
* Συ το θηριον φοβερον ἀποκτεινω.
* Ὁ ἀνεμος το πλοιον εἰς ἡ Κρητη φερει.
* Ἀλλα ὁ θεοι ούκ ἐν ταις Ἀθηναις ἐστιν.
* Την ἀνθρωπος ἐνθαδε οἰκεῖ.

#### Oefening 3

    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusὁ ἀνεμος... genitivus...... dativus...... accusativus......
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativus...... genitivus...... dativus...ταις θαλατταις accusativus......
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativus...... genitivusτου δεσποτου... dativus...... accusativus......
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativus...... genitivus...... dativus...... accusativusτο πλοιον...
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativus...αἱ θυραι genitivus...... dativus...... accusativus......
# Oudgrieks/Blok 1/6-Antwoorden oefeningen
#### Oefening 1

Vertaal de volgende zinnen. :
| Eὐρυσθεύς τον δούλον πέμπει εἱς την Nεμεαν | Eurystheus stuurt zijn slaaf naar Nemea. |
| Ἀρτεμις οὐκ εὐνους τοις ἀνθρωποις εἶναι μελλει. | Artemis zal (aan) de mensen niet goedgezind zijn. |
| Το θηριον του ναυτης ἰσχυρου ἐστιν. | Het dier is van de sterke matroos. |
| Μαχη μεγαλη μαλα τον Ὀλυμπον κατεχει, και πολλοι θεοι ἐν τῃ μαχῃ εἰσιν. | Een zeer grote strijd heeft de Olympus in zijn macht, en vele goden zijn/bevinden zich in de strijd. |
| Ὁ ἀνεμος εὐνους τον πλοιον φερει εἰς τας Ἀθηνας. | De goedgezinde wind brengt het schip naar Athene. |
| Οὐκ Ἀθηναιος εἰμι | Ik ben niet Atheens. |
| Ὁ δεσποτης πολλους ἱππους ἐχει. | De heerser heeft vele paarden. |
| Ἐμος πατερ εἰς την Κρητην πολοιῳ βαινει πλεῖν. | Mijn vader gaat met een schip naar Kreta varen. |

#### Oefening 2

Verbeter de fouten in de zinnen en vertaal. :
| Ἡ χωρα δεινη ἐστιν. | De streek/Het land is verschikkelijk. |
| Συ το θηριον φοβερον ἀποκτεινεις. | Jíj doodt het angstaanjagende dier. |
| Ὁ ἀνεμος το πλοιον εἰς την Κρητην φερει. | De wind brengt het schip naar Kreta. |
| Ἀλλα ὁ θεος ούκ ἐν ταις Ἀθηναις ἐστιν. | Maar de god is/bevindt zich niet in Athene. |
| Ὁ ἀνθρωπος ἐνθαδε οἰκεῖ. | De man woont hier. |

#### Oefening 3

    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusὁ ἀνεμοςοἱ ἀνεμοι genitivusτου ἀνεμουτων ἀνεμων dativusτῳ ἀνεμῳτοις ἀνεμοις accusativusτον ἀνεμοντους ἁνεμους
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusἡ θαλαττααἱ θαλατται genitivusτης θαλαττηςτων θαλαττων dativusτῃ θαλαττῃταις θαλατταις accusativusτην θαλατταντας θαλαττας
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusὁ δεσποτηςοἱ δεσποται genitivusτου δεσποτουτων δεσποτων dativusτῳ δεσποτῃτοις δεσποταις accusativusτον δεσποτηντους δεσποτας
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusτο πλοιοντα πλοια genitivusτου πλοιουτων πλοιων dativusτῳ πλοιῳτοις πλοιοις accusativusτο πλοιοντα πλοια
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusἡ θυρααἱ θυραι genitivusτης θυραςτων θυρων dativusτῃ θυρᾳταις θυραις accusativusτην θυραντας θυρας
# Oudgrieks/Blok 1/5-Oefeningen
#### Oefening 1

Geef de fouten in de zinnen aan en verbeter deze, vertaal de zin als er geen fouten in de zin staan. :
* Της βασιλειας ὁ ἀγγελος αὐτῃ βοηθεῖ.
* Αἱ των Ἀθηνῳ παρθενοι την θεον μενουσιν.
* Το θηριον του ναυτης ἰσχυρον ἐστιν.
* Τουτο θηριον οὐκ ἐστιν ἱερον τον θεον Ποσειδονος.
* Τί μου οὐκ ἐπιθυμεῖς;
* Το ἐργον οὐκ ἠρχετο ἡδονῃ.
* Ἐγω μετα του της κορης πατρος γαμεῖν ἐθελω.
* Το της βασιλειης τεκνον πεντε στρατιωτας ἀποκτεινειν αἰτεω.
(De betekenissen van de woorden staan in de woordenlijst.)

#### Oefening 2

Zet het juiste werkwoord in een infintivus en geef het gebruik aan. :
* Ὁ ἀγγελος βοηθεῖ ἐθελεῖ.
* Αἱ παρθενοι καλαι εἰσιν ἐπιθυμοῦσιν.
* Θηριον εἰμι ἐθελω.
* Το γραφει οὐ μετεχει.
* Το ἀποπεμπω του ἀνθρωπου, τουτο ἐποιουν!

#### Oefening 3

    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusἡ θαλαττα... genitivus...... dativus...... accusativus......
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusὁ στρατιωτης... genitivus...... dativus...... accusativus......
    naamvalenkelvoudmeervoud nominativusπολυς... genitivus...... dativus...... accusativus......
* ← Blok 1/Les 5/Grammatica: genitivus | Blok 1/Les 5/Grammatica: de infinitivus | Blok 1/Les 5/Grammatica: onregelmatige verbuigingen →
# Oudgrieks/Blok 1/5-Tekst

| Τρεις δουλοι ἐπι των πετρων ἐν τῃ θαλαττῃ ἐγγυς της Σπαρτης* καδιζουσιν*. | Sparta; zitten |
| Οὐ χαιρουσιν ὁτι οἱ δεσποται αὐτους* οὐκετι οἰκαδε* πεμπουσιν. | hun; naar huis |
| Ἠδη* ἀδικοῦνται*, δια τουτο* τοις δεσποταις βλαπτειν* ἐθελουσιν, | al; zij worden onrechtvaardig behandeld; daarom; schade toebrengen |
| και τουτο οὐν ποιεῖν βαινουσιν· | |
| Αἱ των δεσποτων κοραι* και ἐν ταυτῃ οἰκιᾳ* οἰκοῦσιν, | dochters; dit huis |
| οὐν ἡμεις*, οἱ δουλοι, τας κορας των κακων δεσποτων ἀποστερεῖν βαινομεν. | wij |
| Τελος* τους δεσποτας ἐλευθεριαν αἰτοῦμεν. | tenslotte |
| Μετα των δουλων ἀλλων την ἐλευθεριαν τυγχανειν* μελλομεν! | bereiken |
| Ταυτης ἑσπερας* περι τουτου* χρονου τους δεσποτας των παρθενων ἀποστεροῦμεν. | deze avond; deze |
| Ὑμεις*, τους ὁπλιτας ἀποκτεινειν βαινετε και τα ὁπλα* ἐνθαδε ἀγετε. | jullie; hoplieten; de wapens |
| Μετα ταυτα* πολλοι ἡμων* της μαχης κρατεῖν* βαινουσιν, | daarna; van ons; overwinnen +gen |
| οἱ ἀλλοι ἐνθαδε μενουσι και τοις θεοις εὐχονται*. | bidden (tot) +dat |
| Ὑστερον* ἐν τῃ μαχῃ ἐκρατεῖ* ἡ των δεσποτων στρατια τους δουλους. | later; overwon |
| Τελος* οἱ των δουλων νοι εἰς τον Ταρταρον* ἐβαινον*, | tenslotte; Tartarus; gingen |
| και οἱ δεσποται τε και αἱ κοραι* χαιρουσι τῳ θανατῳ* των δουλων. | dochters; dood |
# Schilderen/Manieren om verf aan te brengen

Er zijn heel veel verschillende manieren om verf aan te brengen op je ondergrond. Hieronder wat voorbeelden:
* Direct uit de tube en dan uitvegen met een kwast, doek, paletmes, een stukje karton of bankpasje.
* Gemengde verf aanbrengen met penselen of kwasten, met een doek of met je vingers. Pas bij het gebruik van je vingers op bij het gebruik van giftige olieverfsoorten (zoals de loodpigmenten).
* Je kan bijvoorbeeld ook een spons gebruiken, dan krijg je die structuur in je verf. De auteur van dit boek heeft dat wel eens gedaan bij het schilderen van een brood.
* Breng de verf aan en kras er vervolgens doorheen, zodat de kleur van de onderliggende laag zichtbaar wordt.
* Met een dikke structuur (impasto). Daarvoor gebruik je een schildersmes. Dit is beschreven in het hoofdstuk Olieverftechnieken
* Door met een harde kwast op het doek te tikken en daarmee de verf te verspreiden, zie daarvoor het hoofdstuk Tamponeren.
* Door losse punten of stripjes, pointillisme
* Door dunne lagen sterk verdunde verf aan te brengen, zie het hoofdstuk Glaceren

## Van linksboven naar rechtsonder of andersom

Je zal het vanzelf wel merken door schade en schande... maar als je grote vlakken wilt maken, is het verstandig om in één bovenhoek te beginnen, zodat je niet met je hand of arm in de natte verf terecht komt. Als je linkshandig bent is het natuurlijk het makkelijkst om rechts bovenin te beginnen en als je rechtshandig bent juist links bovenin. Maar dit kan tegelijk een valkuil zijn, als rechtshandige werk je vanzelf al van links naar rechts, dan bestaat het risico dat je linksonder een beetje vergeet! Als je je daarvan bewust bent kan je dat voorkomen. Kijk dus voor elke pauze die je neemt, even naar de minst bewerkte hoek van je schilderij.
# Schilderen/Lichtechtheid

Let op de lichtechtheid, sommige pigmenten zijn niet lichtecht.
Als je de duurzaamheid van je werk belangrijk vindt, kan je beter alleen lichtechte verven aanschaffen. Talens geeft de lichtechtheid op de tubes als volgt aan:
+++ = minimaal 100 jaar lichtecht onder museumomstandigheden ++ = minimaal 25 - 100 jaar lichtecht onder museumomstandigheden + = minimaal 10 - 25 jaar lichtecht onder museumomstandigheden o = minimaal 0 - 10 jaar lichtecht onder museumomstandigheden
Bij een gemengde kleur kan een slecht lichtechte component op den duur verbleken. Als het rood uit een roze tint niet goed lichtecht is, wordt het roze op den duur dus wit, zoals wellicht te zien is in het schilderij van Vincent van Gogh hierboven. Stel, je mengt blauw (+++) met geel (+). Het groen dat daaruit is ontstaan zal dan na ca. 25 jaar degraderen naar blauw.
Voorheen verkleurden pigmenten ook wel door chemische reacties tussen kleuren. Bij de tegenwoordige commercieel verkrijgbare verfkleuren hoef je daar niet bang voor te zijn.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Wolfsmelk

Wolfsmelk (Euphorbia) is een groot en divers plantengeslacht uit de Wolfsmelkfamilie. Het geslacht kent ongeveer 2300 soorten, wereldwijd voorkomend. Ze variëren van kruipende planten, via kruidachtigen tot struiken, bomen en zelfs cactusachtige soorten in aride gebieden van Afrika en India.
Volgens Plinius de Oudere is de naam Euphorbia afgeleid van Euphorbos, een geneesheer van koning Juba II van Mauritanië. De Nederlandse naam wolfsmelk wijst op het melksap dat een belangrijk kenmerk van dit geslacht is. Het sap is vaak giftig, gevaarlijk voor huid en ogen, en de 'wolf' in de betekenis van 'duivel' werd gezien als de veroorzaker. De Engelse naam spurge geeft de reinigende (to purge - "louteren") werking aan van een aantal soorten, zoals Kruisbladige wolfsmelk.
Naast het melksap is de bloeiwijze typerend voor het geslacht. De planten hebben schijnbloemen, cyathia genaamd (enkelvoud cyathium), die omgeven zijn door schutbladen (involucrum). Een cyathium bestaat uit een kopjesvormige bodem, gevormd door twee kelkbladen. Daarbinnen bevindt zich één vrouwelijke bloem, omringd door meerdere mannelijke bloemen die gereduceerd zijn tot één meeldraad. Een aantal honingklieren (gewoonlijk 4-5) omgeeft dit geheel. De vruchten zijn explosieve driekluizige kluisvruchten met één zaad per kluis.

## Soorten

* Amandelwolfsmelk (Euphorbia amygdaloides)
* Brede wolfsmelk ('Euphorbia platyphyllos)
* Cipreswolfsmelk (Euphorbia cyparissias)
* Heksenmelk (Euphorbia esula)
* Kleine wolfsmelk (Euphorbia exigua)
* Kroontjeskruid (Euphorbia helioscopia)
* Kruisbladige wolfsmelk (Euphorbia lathyris)
* Moeraswolfsmelk (Euphorbia palustris)
* Stijve wolfsmelk (Euphorbia stricta)
* Tuinwolfsmelk (Euphorbia peplus)
* Zandwolfsmelk (Euphorbia seguieriana)
* Zeewolfsmelk (Euphorbia paralias)
* Kleurige wolfsmelk (Euphorbia epithymoides)

## Nog niet beschreven

Veel leden van het geslacht worden als sierplant gebruikt, zoals de kerstster of poinsettia. Sommige soorten worden als plaag gezien, bijvoorbeeld Heksenmelk, die vanuit Europa geïntroduceerd is op de prairies van de Verenigde Staten. Ook worden actieve ingrediënten gebruikt voor medische doeleinden, zoals braak- en purgeermiddelen.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Wolfsklauw

Wolfsklauw (Lycopodium) is een geslacht uit de wolfsklauwfamilie (Lycopodiaceae).
Het geslacht wordt gerekend tot de 'lagere planten' die zich niet vermeerderen door middel van zaad, maar door sporen. De wolfsklauwen hebben sporendoosjes, die afzonderlijk op de bladvoetjes van de blaadjes zitten. Deze blaadjes vormen aan de top van de stengels een soort aar. Niet alle stengels zijn echter vruchtbaar. Wolfsklauwen hebben minder grote bladeren dan varens. De sporangiën staan op de bovenzijde van speciale 'vruchtbare' bladeren, die soms in een apart deel van de stengel (strobilus) zijn gerangschikt, soms min of meer willekeurig tussen de bladeren gelegen. De soorten van het geslacht Lycopodium zijn isospoor, uit de spore groeit een klein, knolvormig prothallium.
Lycopodiumpoeder is een zeer fijn poeder bestaande uit de sporen van deze plant en wordt o.a. gebruikt in de natuurkunde bij de proef van Kundt.
De stengels zijn al dan niet vertakt, bezet met vrij kleine schubvormige bladeren.
Het geslacht telt rond de veertig soorten. De planten komen voornamelijk voor op drassige veen- en heidegronden. In België en Nederland komen de volgende soorten zeldzaam tot zeer zeldzaam voor:

## Soorten

* Grote wolfsklauw (Lycopodium clavatum)
* Kleine wolfsklauw (Lycopodium tristachyum)
* Stekende wolfsklauw (Lycopodium annotinum)
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Wolfsklauwfamilie

De Wolfsklauwfamilie (Lycopodiaceae) is een plantenfamilie uit de orde Lycopodiales. De familie wordt gerekend tot de 'lagere planten' die zich niet vermeerderen door middel van zaad, maar door sporen. De wolfsklauwen hebben sporendoosjes, die afzonderlijk op de bladvoetjes van de blaadjes zitten. Deze blaadjes vormen aan de top van de stengels een soort aar. Niet alle stengels zijn echter vruchtbaar. Wolfsklauwen hebben minder grote bladeren dan varens.

## Geslachten

* Wolfsklauw (Lycopodium)
* Huperzia

## Nog niet beschreven

De soorten staan beschreven in de hoofdstukken over de geslachten. Vijf soorten staan op de Nederlandse Rode Lijst van planten.
In het carboon vormden de wolfsklauwachtigen een veel belangrijker deel van de vegetatie dan tegenwoordig. Sommige wolfsklauwen (zoals de zegelboom) bereikten toen de grootte van bomen.

## Toepassingen

* Fytotherapie
* Lycopodiumpoeder
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Wolfspoot

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Geslacht: Lycopus Soort: Lycopus europaeus |
| Stengel/Tak: | De rechtopstaande, vierkantige stengel is vaak vertakt. |
| Blad: | De eironde tot lancetvormige, tegenoverstaande bladeren zijn ingesneden tot gezaagd en aan de voet van de stengel zelfs veerspletig. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 100 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Water ≈ |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor verschillende bladmineerders (waardplant) zoals de: zwarte weidekokermot (de gangmijn kan aan boven en onderzijde van het blad zitten), Chromatomyia horticola (heeft een licht of niet gekronkelde gangmijn), Phytomyza lycopi (heeft een sterk gekronkelde gangmijn) en Amauromyza labiatarum (heeft een smalle gang uitmondend in een blaasmijn). |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij voorkomen van jodiumproductie in de schildklier. De plant bevat lycopeen, looistoffen en bitterstoffen. Extracten van de plant worden daarom nog steeds verwerkt in medicijnen tegen verschillende aandoeningen tegen overmatige schildklieractiviteit en aanverwante kwalen als de ziekte van Graves. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Wolfspoot? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte waterlelie

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De witte waterlelie groeit in stilstaand en zwak stromend water met een diepte van maximaal 1,5 m. Tegen watervervuiling is de plant redelijk goed bestand.
| Alle families? | Familie: Waterlelie (Nymphaeaceae) Geslacht: Nymphaea Soort: Nymphaea alba |
| Blad: | Algemeen voorkomende waterplant met drijvende bladeren. De bladeren zijn min of meer rond en drijven op het wateroppervlak. Ze hebben een hartvormige voet. De bladsteel is rond en heeft grote luchtkanalen die lucht naar de wortelstok geleiden. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus. Geurige, witte bloemen met een doorsnede van 10-20 cm die op het wateroppervlak drijven. De alleenstaande bloemen staan alleen op cilindrische bloemstelen. Er zijn twintig tot vijfentwintig puntige kroonbladeren en vier kelkbladeren. De zittende stempels vormen een oranjegele knop met acht tot vierentwintig stempelstralen. |
| Vrucht: | De vrucht, die onder water rijpt, heeft meestal de vorm van een fles, maar is soms bolvormig. De zaden worden door het water verspreid. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte waterlelie? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Wolffia

Wolffia is de botanische naam van een geslacht uit de Aronskelkfamilie (Araceae). In het Cronquist systeem (1981) behoorde het geslacht tot de Eendenkroosfamilie (Lemnaceae), maar in het APG II systeem (2003) zijn al de planten die voorheen de Eendenkroosfamilie vormden in de Aronskelkfamilie geplaatst.

## Soorten

In Europa kent het geslacht slechts één soort: