# Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Verkleinwoord

Inleiding
Inleiding
Nederlands taalgebied
Nederlands geschiedkundig
Lezen
Lezen
Samenvatting
Onderdelen van een tekst
Verbanden
Schrijfdoel en tekstsoort
Schrijven
Correspondentie
Uitdrukkingen en gezegden
Stijlfiguren
Briefindeling
Betoog en beschouwing
Recensie
Enquête
Spreken en luisteren
Instructie
Vragen stellen
Het intakegesprek
De discussie
Het debat
Uitspraak en klemtoon
Etymologie
Grammatica
Grammatica
Zinsleer
Zinsontleding
Woordontleding
Voornaamwoorden
Wederkerende voornaamwoorden
Wederkerige voornaamwoorden
Aanwijzende voornaamwoorden
Persoonlijke voornaamwoorden
Ik
Jij
Gij
Du
U
Hij
Zij
Wij
Jullie
Hen
Hun
Jou of jouw
Hen, hun of zij
Zelfstandige naamwoorden
Meervoud
Verkleinwoord
Bezits-s
Bijvoeglijke naamwoorden
Trappen van vergelijking
Verbuiging
Bijvoeglijke bepalingen
Lidwoorden
Voegwoorden
Als of dan
Als, wanneer of indien
Werkwoorden
Uitgangen
Vervoeging
Hulpwerkwoord, koppelwerkwoord en zelfstandig werkwoord
Regeltjes voor dt
't Kofschip
Gezegde
Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden
Kennen of kunnen
Bijwoorden
Telwoorden
Verwijswoorden
Haar-ziekte
Lijst van veelvuldig gemaakte fouten in het Nederlands
Woorden die veel op elkaar lijken
Hete hangijzers in het Nederlands
Naslag Nederlands
Spelling
Nederlands/Spelling
Open lettergreep
Tussen-n
Paarde(n)bloemregel
Tussen-s
Trema
Accentteken
Interpunctie
Komma
Puntkomma
Haakjes
Dubbele punt
Beletselteken
Koppelteken
Afbreken
Weglatingsteken
Apostrof
Liggend streepje
Ei of ij
Au of ou
Zij of zei
Nog of noch
C of k
Qu of kw
Alle of allen
Hoofdletter
Aardrijkskundige namen
Dieren- en plantennamen
Achternamen
Gebruik van spellings- en grammaticacorrector
Alternatieve spelling
Woorden van vreemde herkomst
Toets
Toets Nederlandse grammatica
Fictie
Rijm
Dichtvormen
Dichterlijke vrijheid
Recensie
Genre en thema
Cabaret
Toetsenbank Nederlands
Toetsenbank Nederlands
Centraal Schriftelijk Eindexamen
Centraal Schriftelijk Eindexamen :
Een verkleinwoord of diminutief is een zelfstandig naamwoord in de "verkleinde" vorm, dat wil zeggen met het achtervoegsel -je.
Bijvoorbeeld:
huis - huisje kop - kopje tafel - tafeltje maan - maantje man - mannetje klas - klasje glas - glaasje schip - scheepje meid - meisje jongen - jongetje zin - zinnetje
Soms verandert er door het toevoegen van het achtervoegsel -je tevens iets aan het grondwoord. Dit betreft dan meestal alleen de slotklank (zie ook "Regels"):
café => cafeetje
koning => koninkje

## Regels

Verkleinwoorden worden gevormd door een vijftal achtervoegsels, dit zijn: -je, -tje, -etje, -pje en -kje. Welk achtervoegsel wordt toegevoegd aan de stam van het zelfstandig naamwoord om tot het verkleinwoord te komen is afhankelijk van de finale letter van het grondwoord van het zelfstandig naamwoord en in een aantal gevallen ook de voorgaande klinker.
| Suffix | IPA | Letters | Opmerkingen | Voorbeeld | Diminutief |
| -je | t | d / t | | bad | badje |
| -je | f | f | | straf | strafje |
| -je | ɣ / χ | g / ch | | dag | dagje |
| -je | k | k | | dak | dakje |
| -je | p | p | | schaap | schaapje |
| -je | s | s | | kaas | kaasje |
| -je | ks | x | | fax | faxje |
| -tje | aː | a | Dit is een lange klinker | vla | vlaatje |
| -tje | eː | e | Dit is een lange klinker | zee | zeetje |
| -tje | i / iː | ie / y | Dit is een lange klinker | knie | knietje |
| -tje | oː | o / eau | Dit is een lange klinker | bureau | bureautje |
| -tje | y | u | Dit is een lange klinker | menu | menuutje |
| -tje | l | l | Wanneer voorafgegaan door een lange klinker | paal | paaltje |
| -tje | n | n | Wanneer voorafgegaan door een lange klinker | baan | baantje |
| -tje | r / ɾ / ʁ | r | Wanneer voorafgegaan door een lange klinker | haar | haartje |
| -etje | l | l | Wanneer voorafgegaan door een korte klinker | bal | balletje |
| -etje | m | m | Wanneer voorafgegaan door een korte klinker | dam | dammetje |
| -etje | n | n | Wanneer voorafgegaan door een korte klinker | kan | kannetje |
| -etje | r / ɾ / ʁ | r | Wanneer voorafgegaan door een korte klinker | kar | karretje |
| -etje | ŋ | ng | Wanneer voorafgegaan door een korte klinker | slang | slangetje |
| -pje | m | m | Wanneer voorafgegaan door een lange klinker | boom | boompje |
| -pje | m | m | Wanneer voorafgegaan door een lange klinker | raam | raampje |
| -pje | m | m | Wanneer voorafgegaan door een lange klinker | zeem | zeempje |
| -kje | ɪŋ | ing | Wanneer een zelfstandig naamwoord meer dan één lettergreep bevat en de klemtoon ligt op de lettergreep voor de -ing uitgang zal de diminutiefsuffix -kje zijn. De ng zal worden vervangen door het cluster -nkje. | woning | woninkje |
| -kje | ɪŋ | ing | Wanneer een zelfstandig naamwoord meer dan één lettergreep bevat en de klemtoon ligt op de lettergreep voor de -ing uitgang zal de diminutiefsuffix -kje zijn. De ng zal worden vervangen door het cluster -nkje. | mening | meninkje |
| -kje | ɪŋ | ing | Wanneer een zelfstandig naamwoord meer dan één lettergreep bevat en de klemtoon ligt op de lettergreep voor de -ing uitgang zal de diminutiefsuffix -kje zijn. De ng zal worden vervangen door het cluster -nkje. | pudding | puddinkje |
| -kje | ɪŋ | ing | Wanneer een zelfstandig naamwoord meer dan één lettergreep bevat en de klemtoon ligt op de lettergreep voor de -ing uitgang zal de diminutiefsuffix -kje zijn. De ng zal worden vervangen door het cluster -nkje. | haring | harinkje |
* Als het grondwoord eindigt op -é, eindigt de verkleinde vorm op -eetje, zoals al eerder genoemd: caf-eetje. Meestal betreft het hier leenwoorden uit het Frans.
* Als het grondwoord eindigt op -ing en de voorgaande lettergreep beklemtoond is, eindigt de verkleinde vorm op -inkje, zoals in de eerder genoemde voorbeelden: kon-inkje, of: pal-inkje.
* Als in het grondwoord ook de lettergreep vóór -ng niet beklemtoond is, eindigt de verkleinde vorm op -etje:
    ding - dingetje
    ring - ringetje
    slang - slangetje
    tang - tangetje
    handeling - handelingetje
    wandeling - wandelingetje
* Bij sommige woorden met -a treedt in de verkleinde vorm verlenging van deze klinker op:
    glas - glaasje
    vat - vaatje

## Geslacht

Het grammaticale geslacht van verkleinwoorden is altijd gelijk aan het grondwoord, maar wordt te allen tijde voorafgegaan door het onzijdige lidwoord het, ongeacht het geslacht van het grondwoord:
    de man - het mannetje
    de vrouw - het vrouwtje
    de auto - het autootje
    de fiets - het fietsje

## Bijzondere gevallen

Soms bestaat alleen het verkleinwoord als zelfstandig naamwoord:
    uitje (van wij gaan uit).
Verkleinwoorden worden soms gevormd naar een ontelbaar grondwoord. Denk aan: bier, ijs, wijn, thee, etc. Door van het ontelbare woord een diminutief te maken is het ineens wel telbaar. De diminutiefsuffix, of ook wel verkleinwoorduitgang, zorgt ervoor dat een woord voor een ontelbare stof kan worden geteld. De betekenis kan soms best afwijken van het grondwoord. Zo heeft men een ander idee bij het woord: 'ijsje' dan bij het woord: 'ijs'.
    bier - biertje
    ijs - ijsje
    wijn - wijntje
    thee - theetje