OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Eranthis

Eranthis is een geslacht van acht soorten overblijvende, kruidachtige planten uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae).

## Botanische beschrijving

In milde klimaten of milde winters kan de bloei al in januari beginnen. De planten zijn sneeuw- en vorstbestendig, maar wachten met opkomen zolang er een stevig pak sneeuw ligt.
De bladeren komen pas volledig uit wanneer de 5–8 cm brede bloemen al bijna uitgebloeid zijn. Na twee tot drie maanden, aan het eind van het voorjaar heeft de plant voldoende voedsel verzameld, de kransvormig gerangschikte bladeren sterven dan af.
De planten profiteren in bossen van de zonneschijn gedurende de periode dat de bomen nog geen dicht bladerdek bezitten. In droge streken sterven de bladeren niet af ten gevolge van het bladerdek van de bomen, maar wanneer de hete zomer de waterhoeveelheid beperkt.

## Verspreiding

Het geslacht komt van nature voor van Zuid-Europa en Oost-Azië tot in Japan. In de Benelux komt één soort voor.

## Tuin

De winterakoniet is een populaire tuinplant ter afwisseling van het sneeuwklokje.
Voor een goede ontwikkeling kunnen gekochte bolletjes voor ze geplant worden een nachtje in water weken. Plant ze op een diepte van tweemaal de hoogte van de bol, en met een onderlinge afstand van 10–15 cm. In humeuze, vochtige grond zullen de bolletjes zich goed vermeerderen.

## Toepassingen

Alle delen van de plant zijn giftig, vooral de bolletjes bevatten glycoside, een stof die de hartwerking beïnvloedt. Tot de vergiftigingsverschijnselen behoren dan ook ademnood en een onregelmatige en langzame hartslag. Door de zeer zure smaak is de kans op een vergiftiging klein.

## Externe links

* Eranthis in de Flora of North America
* Eranthis in de Flora of China
* Eranthis in de NCBI Taxonomy Browser
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Eriochloa

Eriochloa is een geslacht uit de Grassenfamilie (Poaceae). De 20-30 soorten van dit geslacht komen voor in warme gematigde en tropische gebieden over de hele wereld.

## Soorten

* Latijn (NLnaam)
* Latijn (NLnaam)

## Nog niet beschreven

* Eriochloa acuminata
* Eriochloa aristata
* Eriochloa australiensis
* Eriochloa contracta
* Eriochloa crebra
* Eriochloa fatmensis
* Eriochloa lemmonii
* Eriochloa michauxii
* Eriochloa polystachya
* Eriochloa procera
* Eriochloa pseudoacrotricha
* Eriochloa punctata
* Eriochloa sericea
* Eriochloa villosa

## Externe links

* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile: North American Species
* Grass Manual Treatment
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Ereprijs

Ereprijs (Veronica) is een groot geslacht uit de weegbreefamilie. In Nederland zijn er 22 wilde soorten bekend. Daarnaast zijn er ook nog een aantal soorten in cultuur. Er zijn overblijvende soorten, maar ook soorten die eenjarig zijn. Wereldwijd zijn meer dan 500 soorten bekend.
Een ereprijs is vaak goed als zodanig te herkennen, maar om vervolgens de soort te bepalen is lastiger. De bloembladeren zijn vergroeid. Daarom worden de schijnbare bloemblaadjes aan het einde van de buis slippen genoemd en niet bloemkroon. De bloembouw heeft bij ereprijzen veel overeenkomsten: de bloemen hebben een heel korte kroonbuis en een zoom, die vrijwel vlak is en uit vier kroonslippen bestaat, waarvan de onderste de kleinste is terwijl de drie andere ongeveer even groot zijn. De bloemkleur is meestal blauw met een witachtige zweem, maar daarnaast zijn er ook een aantal witbloemige soorten. Er zijn maar twee meeldraden aanwezig. De bloemkroon valt na de bloei af, waarna de kelkbladen achterblijven en tegen de vrucht aan gaan liggen. De vorm van de vrucht en de kelkbladen zijn vaak bepalend om de soort te kunnen determineren.
Veel ereprijssoorten hebben bloemtrossen. Daarnaast zijn er soorten waarbij de bloemen afzonderlijk tussen de bladeren staan.
Ereprijzen werden langere tijd tot de helmkruidfamilie (Scrophulariaceae) gerekend, maar moleculair onderzoek heeft de helmkruidfamilie sterk beperkt in aantal geslachten. Ereprijs wordt thans gerekend tot de weegbreefamilie.

## Soorten

* Akkerereprijs (Veronica agrestis)
* Beekpunge (Veronica beccabunga)
* Blauwe waterereprijs (Veronica anagallis-aquatica)
* Bosereprijs (Veronica montana)
* Brede ereprijs (Veronica austriaca subsp. teucrium)
* Doffe ereprijs (Veronica opaca)
* Draadereprijs (Veronica filiformis)
* Gewone ereprijs (Veronica chamaedrys)
* Gladde ereprijs (Veronica polita)
* Grote ereprijs (Veronica persica)
* Handjesereprijs (Veronica triphyllos)
* Kleine ereprijs (Veronica verna)
* Klimopereprijs (Veronica hederifolia)
* Lange ereprijs (Veronica longifolia)
* Liggende ereprijs (Veronica prostrata)
* Mannetjesereprijs (Veronica officinalis)
* Rode waterereprijs (Veronica catenata)
* Schildereprijs (Veronica scutellata)
* Tijmereprijs (Veronica serpyllifolia)
* Veldereprijs (Veronica arvensis)
* Vreemde ereprijs (Veronica peregrina)
* Vroege ereprijs (Veronica praecox)

## Literatuur

* Ruud van der Meijden|Meijden, R van der: Heukels' Flora van Nederland 22ste druk Groningen 1996
* Pelser, P: De ontmanteling van de helmkruidenfamilie (Scrophulariaceae). In: Gorteria: Tijdschrift voor onderzoek aan de Wilde Flora, jaar 29 - 5, 20 oktober 2003
* Weeda. E.: Nederlandse Oecologische Flora deel 3 1988
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Esdoornganzenvoet

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Esdoornganzenvoet? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Esdoornfamilie

Aceraceae is de botanische naam van een familie van tweezaadlobbige planten. Een familie onder deze naam wordt algemeen erkend door systemen voor plantentaxonomie, maar niet door het APG-systeem (1998) en het APG II-systeem (2003).
Aldaar worden deze planten ingevoegd bij de zeepboomfamilie (Sapindaceae), samen met de planten in de familie Hippocastanaceae. Overigens is deze beslissing vooral gebaseerd op taxonomische gronden: op basis van de gegevens zou een andere beslissing (handhaven van de familie) evengoed mogelijk geweest zijn. De 23e druk van de Heukels volgt deze beslissing.

## Geslachten

Tot de 22e druk van de Heukels werd de familie wel erkend, met als Nederlandstalige naam esdoornfamilie. De familie kent dan 2 geslachten.
* Esdoorn (Acer)
* Dipteronia
In het Cronquist systeem {1981) wordt de familie wel erkend, en geplaatst in de orde Sapindales.
Het Von Gimborn Arboretum te Doorn is in Nederland houder van de Nationale Plantencollectie van Aceraceae met een collectie die 2 geslachten omvat met 98 soorten, variëteiten en/of ondersoorten en 82 cultivars.
De soorten staan beschreven in de hoofdstukken over de geslachten.
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/GetCalc
#### Resultaat

Haalt de inhoud van variable van een andere TI-84 Plus op en slaat deze op in variable op de ontvangende TI-84 Plus. De TI-84 Plus gebruikt standaard de USB-poort als deze aangesloten is. Als de USB-kabel niet aangesloten is, gebruikt de rekenmachine de I/O-poort. portflag=0 gebruik USB-poort indien aangesloten; portflag=1 gebruik USB-poort; portflag=2 gebruik I/O-poort

#### Plaatsing

Staat onder: PRGM:I/O:0:GetCalc(
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/FnOff
#### Resultaat

Deselecteert alle Y= functies of de opgegeven Y= functies.

#### Plaatsing

Staat onder: VARS:Y-VARS:4:On/Off:2:FnOff
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/Full
#### Resultaat

Stelt de weergavemodus in waarbij het volledige scherm wordt getoont.

#### Plaatsing

Staat onder: MODE:Full
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/Goto
#### Resultaat

Laat het programma verdergaan met de opdracht na label.

#### Plaatsing

Staat onder: PRGM:CTL:0:Goto
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/G-T
## Syntax=

TI-Basic-code:

## Resultaat

Activeert de modus voor een verticaal gesplitst scherm (grafiek-tabel).

## Plaatsing

Staat onder: MODE:G-T
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/FnOn
#### Resultaat

Selecteert alle Y= functies of de opgegeven Y= functies.

#### Plaatsing

Staat onder: VARS:Y-VARS:4:On/Off:1:FnOn
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/For
#### Syntax

TI-Basic-code:

#### Resultaat

Voert opdrachten uit tot End; vermeerdert variable beginnend bij begin met stapgrootte totdat variable > einde.

#### Plaatsing

Staat onder: PRGM:CTL:4:For(
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/Frac
#### Resultaat

Geeft een reëel of complex geta, uitdrukking, lijst of matrix weer als een vereenvoudigde breuk.

#### Plaatsing

Staat onder: MATH:MATH:1:>Frac
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/Func
#### Resultaat

Zet de grafische modus voor functies "Aan".

#### Plaatsing

Staat onder: MODE:Func
# Programmeren in TI-Basic/Functielijst/Get
#### Resultaat

Haalt gegevens op uit het CBL 2™ of CBR™ Systeem en slaat deze op in variable.

#### Plaatsing

Staat onder: PRGM:I/O:A:Get(
# Rekenen/Gehele getallen

De natuurlijke getallen, nul meegerekend, vormen samen met de negatieve getallen de gehele getallen. Zij heten zo omdat ze niet gebroken zijn, zoals de echte breuken. Zij worden weergegeven op de getallenrechte als een rij punten op gelijke afstanden in volgorde van oplopende grootte:
Met de gehele getallen kunnen we elke optelling, aftrekking en vermenigvuldiging uitvoeren, met als resultaat opnieuw een geheel getal. We geven van elk wat voorbeelden.
Daarin gebruiken we ook dat –(–18) = 18. Zoals –18 het tegengestelde van 18 is, zo is 18 weer het tegengestelde van –18. Daaruit volgt. dat het aftrekken van –18 hetzelfde oplevert als het optellen van 18. Evenzo levert het vermenigvuldigen van twee negatieve getallen weer een positief getal op.
# Rekenen/Negatieve getallen

Duidelijk is dat je niet zomaar elk getal van een ander kunt aftrekken. Als we aan aantallen kruisjes denken, moeten er genoeg zijn. Staan er 12 kruisjes dan kunnen we er maximaal 12 aftrekken. Niet 13, want dan is er een te kort. Toch willen we ook zulke aftrekkingen doen. In plaats van 12 – 13 = "1 te kort", schrijven we:
    12 – 13 = –1
We noteren "1 te kort" als –1 (min een), het getal 1 met daarvoor een minteken. Het getal –1 is een negatief getal (het is immers een tekort). We krijgen die negatieve getallen door terug te tellen, d.w.z. steeds 1 aftrekken van de vorige, tot voorbij 0:

### Getallenrechte

Het is gebruikelijk om op de getallenrechte de positieve getallen rechts en de negatieve links van de 0 te schrijven:
Al deze getallen heten gehele getallen. Daarmee kunnen we elke aftrekking uitvoeren, dus ook bijvoorbeeld:
    723 – 819 = ????
Omdat de aftrekker 819 groter is dan het aftrekgetal, is er een tekort, zodat het resultaat een negatief getal zal zijn.
Hoe doen we dat? We moeten bepalen hoeveel er te kort is:
    819 – 723 = 96,
dus er is een tekort van 96.
    723 – 819 = –(819 – 723) = –96
We zien een belangrijke regel: Als we een getal van een kleiner getal aftrekken is het resultaat een negatief getal dat we krijgen door een minteken te zetten voor het verschil van het grotere en het kleinere getal. Dus: trek het kleinere af van het grotere, dat levert een positief verschil op, en zet daar een minteken voor.
# Rekenen/Gebroken machten

We kunnen ook gebroken machten invoeren. Ook voor zulke machten zullen de rekenregels moeten gelden, dus:
    $\left(3^{\frac {1}{2}}\right)^{2}=3^{{\frac {1}{2}}\times 2}=3^{1}=3$,
Daaruit blijkt dat:
    $3^{\frac {1}{2}}={\sqrt {3}}$.
Op soortgelijke wijze blijkt dat:
    $\left(3^{\frac {1}{3}}\right)^{3}=3$.
We zien dat
    $\left(3^{\frac {1}{7}}\right)={\sqrt[{7}]{3}}$.
Zo is ook:
    $({\sqrt {3}})^{4}=\left(3^{\frac {1}{2}}\right)^{4}=3^{2}=9(={\sqrt {3}}\times {\sqrt {3}}\times {\sqrt {3}}\times {\sqrt {3}})$
en
    $7^{\frac {5}{2}}=({\sqrt {7}})^{5}=49{\sqrt {7}}\left(={\sqrt {7^{5}}}\right)$
# Rekenen/Optellen

Als ergens 12 kruisjes staan en we zetten er 7 bij, dan kunnen we door opnieuw te tellen ontdekken dat er nu 19 kruisjes staan.
Dat is nogal omslachtig, we kunnen daar sneller achter komen door de beide getallen (aantallen) op te tellen:
We krijgen natuurlijk weer een natuurlijk getal als uitkomst. We noemen 19 de som van de getallen 12 en 7. Optellen kunnen we opvatten als herhaald tellen: nadat we met tellen bij 12 zijn aangekomen, moeten we nog 7 verder tellen: (... 12), 13, 14 , 15, 16, 17, 18, 19, waardoor we bij 19 aankomen.
Niet al te grote getallen kunnen we nog uit het hoofd optellen, maar voor grotere getallen hebben we een algemene methode nodig. Die berust op ons decimaal talstelsel. We tellen als voorbeeld de getallen 49 en 236 bij elkaar op.
We tellen eerst de eenheden bij elkaar op:
Er zijn dus uiteindelijk 5 eenheden, en er is nog 1 tiental.
Dan tellen we de aantallen tientallen bij elkaar op, en tellen daarbij ook het aantal tientallen op dat bij het optellen van de eenheden overbleef:
Dit levert dus 8 tientallen op.
Dan doen we hetzelfde met de honderdtallen (denk aan de honderdtallen die eventueel bij de tientallen verschenen). Er zijn er maar 2:
enzovoort. Het resultaat, de som, is:
We kunnen met deze methode ook meer dan twee getallen bij elkaar optellen.
We tellen eerst de eenheden bij elkaar op:
Er zijn dus uiteindelijk 2 eenheden, en er zijn nog 2 tientallen.
Dan tellen we het aantal tientallen bij elkaar op, en tellen daarbij ook het aantal tientallen op dat bij het optellen van de eenheden overbleef:
Dit levert dus 7 tientallen en een 100-tal.
Dan doen we hetzelfde met de honderdtallen (denk aan de honderdtallen die bij de tientallen verschenen)
enzovoort:
Het resultaat is dus:
Dit leidt tot de volgende methode:
Schrijf de getallen netjes onder elkaar. Tel de eenheden op:
Laat de 2 eenheden staan en "onthoud" de 2 van de tientallen. Doe dan hetzelfde met de tientallen.
Laat de 7 staan en "onthoud" de 1 (van de 100-tallen).
Doe dan hetzelfde met de 100-tallen.
Laat de 2 staan en "onthoud" de 1 (van de 1000-tallen). Doe dan hetzelfde met de 1000-tallen.
Voorbeeld:
# Rekenen/Rekenmachines

Veel van de bewerkingen die vallen onder rekenen, zijn nogal omslachtig. We kunnen ze ook uitvoeren met een rekenmachine. De meeste rekenmachines hebben toetsen waarmee je snel kunt worteltrekken of een kwadraat kunt berekenen.
Niet alle rekenmachines hanteren de volgorde van bewerkingen op de goede manier. Als niet helemaal duidelijk is of jouw rekenmachine dit goed doet, dan kun je beter in kleinere stapjes de berekening uitvoeren.
Stel we moeten de volgende berekening maken: 6 x 2 – 8 : 4.
Als geen rekening wordt gehouden met de goede volgorde van bewerkingen, zou hier uit kunnen komen
    12 – 8 : 4, vervolgens 4 : 4, met als eindresultaat 1. Deze uitkomst is fout!
Een goede berekeningsmethode zou zijn:
    6 x 2 berekenen, het resultaat 12 noteren of opslaan in een geheugen (M)
    8 : 4 berekenen, het resultaat 2 noteren of opslaan
    berekenen van het eindresultaat: 12 – 2 = 10
# Rekenen/Machtsverheffen

Zoals we vermenigvuldigen opgevat hebben als herhaald optellen, zo kunnen we ook herhaald vermenigvuldigen:
åç We kunnen dit gewoon uitrekenen door inderdaad herhaald te vermenigvuldigen:
Het is wat omslachtig en ook nogal lastig te lezen. Neem bijvoorbeeld
Hoeveel keer staat hier nu een 3? Door tellen zien we dat er 9 keer een 3 staat. We schrijven dit overzichtelijker op als:
    $3^{9}$ (drie tot de negende, of drie tot de macht negen),
waarin we meteen zien dat het om 9 3-en gaat die met elkaar vermenigvuldigd moeten worden. We spreken van machtsverheffing: het getal 3 is verheven tot de macht 9. We lezen: drie tot de negende (macht) of drie tot de macht negen. Het getal 3 heet het grondtal en het getal 9 de macht of e×ponent. De uitkomst van een machtsverheffing is al gauw erg groot, althans bij getallen groter dan 1:
    $3^{9}=19683$
    $2^{10}=1024$
    $2^{16}=65536$
    $5^{16}=152.587.890.625$

### Kwadraat

De tweede macht van een getal wordt meestal kwadraat genoemd. We zeggen dus meestal niet zeven tot de tweede (macht) voor 7$^2$, maar zeven kwadraat. De term kwadraat betekent vierkant en hangt samen met de oppervlakte van een vierkant die gelijk is aan het kwadraat van de lengte van een zijde.

### Regels

Het is gemakkelijk in te zien dat:
    $3^{4}3^{5}=3^{4+5}=3^{9}$
    $(3^{4})^{5}=3^{4\times 5}=3^{20}$
    $3^{4}7^{4}=(3\times 7)^{4}=21^{4}$
    ${\frac {5^{36}}{5^{5}}}=5^{36-5}=5^{31}$
Deze regels gelden algemeen.
Ook machten van negatieve getallen kunnen we uitrekenen: Bij een even macht is het resultaat positief:
    $(-3)^{4}=3^{4}$
Bij een oneven macht is het resultaat negatief:
    $(-3)^{5}=-3^{5}$
We kunnen ook machten uitrekenen van andere dan gehele getallen.
    $\left({\tfrac {1}{4}}\right)^{3}={\tfrac {1}{4}}\times {\tfrac {1}{4}}\times {\tfrac {1}{4}}={\tfrac {1}{64}}$
    $0{,}21^{3}=0{,}21\times 0{,}21\times 0{,}21=0{,}009261$
# Rekenen/Procenten

Een speciaal geval van breuken vormen procenten. Het werken met breuken is lastig en in veel gevallen is het voldoende over honderd delen te beschikken. In plaats van 1/2 kunnen we dan van 50 van die delen van 1/100 spreken. Zo'n 100e deel heet een procent, aangeduid met %. De helft, 1/2, is dus 50%. Een kwart, 1/4, is dus hetzelfde als 25%. Een tiende deel, 1/10, is 10%, en 3/10 is dus 30%. We zien dat we niet meer met breuken, maar met percentages als 50, 25, 10, dus gehele getallen werken.

## Wat zijn procenten?

Stel je voor, je hebt een taart gekocht voor jou en je vriend. Jullie gaan hem met zijn tweeën opeten. Je snijdt hem precies middendoor. Eén helft voor jou, de andere voor je vriend. De helft wordt als breuk geschreven als ½. Maar in procenten is het totaal altijd 100%. De hele taart is dus 100% en elke helft 50%.
Heb je een totaal van 275 euro, dan is dat 100% en is 27,50 euro 10% van dat bedrag. Heb je in totaal maar 3 euro, dan is dat óók 100% en is 10% daarvan maar 30 eurocent.
Voor het rekenen met procenten moet je bedenken dat een procent een honderdste deel is, dus 1/100. Bij 2% van 500, moet je dus het twee honderdste deel van 500 uitrekenen:
    ${\tfrac {2}{100}}\times 500=10$
't Gemakkelijkst deel je eerst 500 door honderd en vermenigvuldig je daarna het resultaat met twee:
    ${\tfrac {500}{100}}\times 2=10$
Nog een voorbeeld: we berekenen 5% van 500. Dan moeten we het vijf honderdste deel uitrekenen van 500, dus:
    ${\tfrac {5}{100}}\times 500=25$

## Beperking

Niet alle delen zijn om te zetten in een geheel aantal procenten van het totaal. Bij een derde deel lukt dat bijvoorbeeld niet. Dan moeten we kiezen of we toch breuken gebruiken (33 1/3%), of dat we het aantal procenten afronden tot een geheel getal (33%).
# Rekenen/Rationale getallen

Alle breuken vormen samen de rationale getallen. Het zijn er erg veel, maar we kunnen ze wel aftellen. dat gaat als volgt:
    $0,\ 1,\ -1,\ 2,\ -2,\ {\tfrac {1}{2}},\ -{\tfrac {1}{2}},\ 3,\ -3,\ {\tfrac {2}{2}},\ -{\tfrac {2}{2}},\ {\tfrac {1}{3}},\ -{\tfrac {1}{3}},\ \ 4,\ -4,\ {\tfrac {3}{2}},\ -{\tfrac {3}{2}},\ {\tfrac {2}{3}},\ -{\tfrac {2}{3}},\ {\tfrac {1}{4}},\ -{\tfrac {1}{4}},\ 5,\ldots$
We tellen wel dubbel, zoals 1 en 2/2, en verderop ook 3/3, 4/4, ..., maar we slaan er geen enkele over!
Hoewel we de rationale getallen kunnen aftellen, liggen ze toch erg dicht op elkaar. Er is nauwelijk nog ruimte tussen, want tussen elke twee rationale getallen ligt weer een ander. Zo weten we zeker dat tussen 2/3 en 5/6 in ieder geval het getal
    ${\frac {1}{2}}\left({\frac {2}{3}}+{\frac {5}{6}}\right)={\frac {3}{4}}$
ligt.
Merkwaardig genoeg zijn er toch nog heel veel punten op de getallenrechte die geen rationaal getal zijn!
Onze gehele getallen konden we zo mooi als decimaal getal schrijven, al dan niet met een min-teken. Het zou mooi zijn als we dat ook met rationale getallen konden doen, zodat we direct een indruk hebben van de grootte. Voor sommige breuken kan dat op eenvoudige wijze. Zulke breuken heten decimale breuken.
# Magische wetenschap/Bladgroen
### Bladgroen van andere bladkleuren scheiden

* Benodigdheden:
** bladeren van rode biet
** vijzel
** zand
** aceton
** petroleumether (of terpentijn of wasbenzine)
** water
* Uitvoering:
Vijzel de rode biet fijn met behulp van wat zand, en los alles op in aceton.
* Verklaring:
Chlorofyl (bladgroen) is vetoplosbaar, en lost beter op in petroleumether. Andere bladkleurstoffen (anthocyanen; bietenrood) zijn wateroplosbaar en lossen op in aceton.
# Magie/Rol van de magie

Introductie
Definitie
Geschiedenis
Oudheid
Klassieke oudheid
Middeleeuwen
Renaissance
Moderne tijd
Niet-westerse culturen
Theorievorming
Principes van de magie
Rol van de magie
Magie, ritueel en religie
Waarzeggerij
Occultisme
Bronvermelding
Links :
Over de hele wereld zijn vele volkeren bij wie magie een belangrijke rol speelt in het dagelijks leven. Naast een medische functie heeft magie vaak ook een socialiserende, individualiserende en religieuze functie binnen samenlevingen. In de antropologie wordt onderscheid gemaakt tussen de "instrumentele" en de "expressieve" functies van magie.

## Instrumentele functie

De instrumentele functie van magie is gebaseerd op het manipuleren en beïnvloeden van de natuur en het menselijk gedrag en wordt afgemeten aan het al dan niet bereikte gewenste resultaat. Antropologen identificeren bij de instrumentele functie drie belangrijke types: productief, beschermend en destructief:
* Daarbij wordt productieve magie aangewend om een gunstige afloop te verzoeken of af te dwingen, bijvoorbeeld voor een goede oogst of jacht.
* Beschermende magie tracht een individu of een gemeenschap te beschermen tegen de grillen van de natuur of het kwaad dat anderen hun willen aandoen. Het gebruik van amuletten om besmettelijke ziekten af te wenden of het reciteren van bezweringen vóór de aanvang van een reis zijn voorbeelden van deze beschermende functie.
* De destructieve magie, ten slotte, ook 'tovenarij' genoemd, heeft als functie om anderen kwaad aan te doen. Afgunst en andere motieven maken haar sociaal verstorend, waardoor het aanwenden van een bestrijding van tovenarij – ook door magie – binnen die samenleving noodzakelijk wordt.

## Expressieve functie

De expressieve functie van de magie is het resultaat van de symbolische en sociale betekenissen die aan de uitoefening ervan worden gehecht, ook al zijn de beoefenaars zich mogelijk niet bewust van deze functie. Magie bezorgt op deze manier de gemeenschap een samenhorigheidsgevoel en groepsidentiteit door de gemeenschappelijke beleving van de rituelen. Tezelfdertijd kan zij de magiër als bijzondere persoon isoleren van de rest van de gemeenschap. Magie functioneert ook als creatieve uitlaatklep of soort vermaak en is daardoor onlosmakelijk verbonden met het gehele systeem van denken, geloof en gebruiken in een gegeven samenleving.
# Magische wetenschap

Verschijnselen uit de natuur kunnen soms met heel eenvoudige middelen zichtbaar gemaakt worden. Hieronder vind je een lijst met eenvoudige proefjes die natuurkundige, biologische en scheikundige principes mooi illustreren.

## Alfabetische lijst met proefjes

| *Bladgroen | Bladgroen van andere bladkleuren scheiden | over bladgroen |
| *Bot | Botten prepareren | over bot |
| *Chromatografie: | Papierchromatografie | over chromatografie |
| *DNA: | DNA uit een kiwi halen | over DNA |
| *Elektrische lading: | Met een kam een waterstraal buigen | over elektrische lading |
| *Elektrolyse: | Opsplitsen van water in waterstofgas en zuurstofgas | over elektrolyse |
| *Elektromotor: | Een heel eenvoudige elektromotor maken | over elektromotor |
| *Fluorescentie: | Fluorescerende stoffen | over fluorescentie |
| *Kompas: | Maak zelf een kompas | over magnetisme |

## Literatuur

* Tom Tit (ps. Arthur Good), Natuurkunde in de Huiskamer, 2000, Printed Matter Promotions BV, ISBN: 90-807045-2-0 - Oorspronkelijke uitgave (franstalig) dateert van 1890

## Externe links

* proefjes doen op proefjes.nl
* thuis experimenteren
* BBC Rough Science
* fysica-demonstratieproeven
* natuurproefjes
* natuurproefjes