OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Schilderen/Hoe begin ik een schilderij?

Hier een eenvoudig recept, om je allereerste schilderij te beginnen, om te kijken of schilderen iets voor jou is. Het makkelijkst is beginnen met relatief goedkope dekkende verf die in water oplosbaar is, zoals plakkaatverf, ook wel gouache genoemd. Aquarelverf of olieverf zijn duurder en ook iets moeilijker om mee te werken; daar kan je beter later mee beginnen.
Wees vooral niet bang om te mislukken. Denk terug hoe ongeremd je als kind kon schilderen, of kijk eens naar hoe kinderen dat nu doen. Je eerste schilderij kan niet mislukken, als je maar niet verwacht dat je meteen een Rembrandt zal zijn.

## Aanschaffen

Koop deze 3 basisbenodigdheden bij een hobbywinkel of een warenhuis:
* Plakkaatverf, bijvoorbeeld een setje van 5 potjes (wit, geel, groen, rood, blauw)
* Een paar kwasten. De goedkoopste, gemaakt van varkenshaar, zijn prima. Neem bijvoorbeeld een kwast van 6 en een van 10 mm breed.
* Dik papier. Op dun papier kan je ook schilderen, maar dan gaat het werk eerder bobbelen. Het is niet nodig om duur papier te kopen, zeker niet voor de eerste oefeningen. Kies formaat A3 of groter.
Koop de verf niet te duur voor de eerste keer. Ook met goedkope verf kan je veel bereiken. Het enige wat waarschijnlijk niet goed lukt is een mooie tint paars te mengen, maar dat lukt met dure verf ook vaak niet.

## Benodigdheden die iedereen in huis heeft

* Een liefst wit bord (oud) om verf op te mengen.
* Een jampot of breed glas met water.
* Een oud vod, bijvoorbeeld handdoek of theedoek, om je kwast af te drogen.
* Een potlood.
* Een appel of een andere vrucht met een heel simpele vorm.

## Voorbereiding

* Doe oude kleding aan. Plakkaatverf kan je wel uitwassen, maar pas op met een mooie witte blouse.
* Leg oude kranten op je werktafel.
* Vul de jampot met water.

## Doe de volgende oefeningen

De volgende uitgewerkte oefeningen staan in de bijlage:
* Oefening in mengen
* Schilder een appel

## Aandachtspunt

Plakkaatverf droogt altijd lichter op dan als het nat is.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Scilla litardiere

Meer informatie wordt nog gezocht. Mee helpen? Klik op bewerken.
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Scilla litardiere? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Secale

Secale is een geslacht uit de Grassenfamilie (Poaceae). De soorten van dit geslacht komen voor in vrijwel de gehele wereld.

### Soorten

Van het geslacht zijn de volgende soorten bekend:
* Secale cereale (Rogge)
Nog niet beschreven soorten:
* Secale aestivum
* Secale afghanicum
* Secale africanum
* Secale anatolicum
* Secale ancestrale
* Secale arundinaceum
* Secale barbatum
* Secale bromoides
* Secale campestre
* Secale chaldicum
* Secale ciliatoglume
* Secale compositum
* Secale cornutum
* Secale creticum
* Secale dalmaticum
* Secale daralagesi
* Secale derzhavinii
* Secale dighoricum
* Secale fragile
* Secale glaucum
* Secale hirtum
* Secale hybernum
* Secale iranicum
* Secale kuprijanovi
* Secale kuprijanovii
* Secale leptorhachis
* Secale montanum
* Secale orientale
* Secale prostratum
* Secale pumilum
* Secale pungens
* Secale reptans
* Secale segetale
* Secale sibiricum
* Secale spontaneum
* Secale strictum
* Secale sylvestre
* Secale triflorum
* Secale turkestanicum
* Secale vavilovii
* Secale vernum
* Secale villosum

### Externe links

* Grassbase - The World Online Grass Flora
* Global Biodiversity Information Facility
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Scilla peruviana

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De soortaanduiding peruviana ( = 'uit Peru') is het resultaat van een misverstand bij Carl Linnaeus. Hij kreeg een exemplaar uit Spanje met een schip dat 'Peru' heette. De soort wordt wel in tuinen aangeplant als sierplant vanwege haar bloemen.
| Alle families? | Familie: Asperge (Asparagaceae) Geslacht: Sterhyacint Soort: Scilla peruviana |
| Stengel/Tak: | 6-8 cm grote bol. |
| Blad: | De vijf tot vijftien langwerpige bladeren zijn 15-60 cm lang. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Maart tot mei. Veertig tot honderd blauwe, 1-2 cm grote bloemen met zes kroonbladeren. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-40 cm. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Scilla peruviana? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Scolochloa

Scolochloa is een geslacht uit de Grassenfamilie (Poaceae). De soorten van dit geslacht komen voor in Europa, gematigd Azië en Noord-Amerika.

## Soorten

Van het geslacht zijn de volgende soorten bekend:
Nog niet beschreven soorten:
* Scolochloa arundinacea
* Scolochloa donax
* Scolochloa festucacea
* Scolochloa marchica
* Scolochloa spiculosa

## Externe links

* Grassbase - The World Online Grass Flora
* Global Biodiversity Information Facility
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Scutellaria baicalensis

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Meer informatie wordt nog gezocht. Mee helpen? Klik op bewerken.
| Alle families? | Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Geslacht: Glidkruid Soort: Scutellaria baicalensis |
| Wortel: | De wortelstok is slank en langwerpig. |
| Blad: | De bladeren zijn eirond en gekarteld. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Zomer. De bovenkant van de lip is in de zomer violet van kleur en de onderkant is blauw van kleur. De bloemen zijn tussen de 2 en de 3 centimeter lang. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-40 cm. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Scutellaria baicalensis? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Scirpus

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
Scirpus is een geslacht van waterminnende grassoorten uit de Cypergrassenfamilie (Cyperaceae).

## Nog niet beschreven

* Scirpus ancistrochaetus
* Scirpus angustisquamis
* Scirpus asper
* Scirpus atrocinctus
* Scirpus atrovirens
* Scirpus chunianus
* Scirpus colchicus
* Scirpus congdonii
* Scirpus cyperinus
* Scirpus dialgamensis
* Scirpus dichromenoides
* Scirpus diffusus
* Scirpus divaricatus
* Scirpus expansus
* Scirpus falsus
* Scirpus ficinioides
* Scirpus filipes
* Scirpus flaccidifolius
* Scirpus fragrans
* Scirpus fuirenoides
* Scirpus georgianus
* Scirpus hainanensis
* Scirpus hattorianus
* Scirpus huae
* Scirpus karuisawensis
* Scirpus kimsonensis
* Scirpus kunkelii
* Scirpus lineatus
* Scirpus longii
* Scirpus lushanensis
* Scirpus maximowiczii
* Scirpus melanocaulos
* Scirpus microcarpus
* Scirpus mitsukurianus
* Scirpus molinianus
* Scirpus orientalis
* Scirpus pallidus
* Scirpus paniculatocorymbosus
* Scirpus peckii
* Scirpus pedicellatus
* Scirpus pendulus
* Scirpus petelotii
* Scirpus pinguiculus
* Scirpus polyphyllus
* Scirpus polystachyus
* Scirpus radicans
* Scirpus reichei
* Scirpus rosthornii
* Scirpus spegazzinianus
* Scirpus ternatanus
* Scirpus trachycaulos
* Scirpus wichurae
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Scutellaria lateriflora

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Wordt soms ten onrechte blauw glidkruid genoemd.
| Alle families? | Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Geslacht: Glidkruid Soort: Scutellaria lateriflora |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 50 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Water ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Scutellaria lateriflora? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Scilla lilio-hyacinthus

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
In het Nederlands wordt de soort ook de Pyrenese sterhyacint of Pyreneeënsterhyacint genoemd. In de tuin blijkt de soort in België en Nederland goed winterhard. De plant kan temperaturen tot -20 °C verdragen.
| Alle families? | Familie: Asperge (Asparagaceae) Geslacht: Sterhyacint Soort: Scilla lilio-hyacinthus |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | April t/m juni. Stervormige bloemen, die tros- of aarvormig gerangschikt zijn. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 40 cm. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Scilla lilio-hyacinthus? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Selderij

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Het ras heeft wel een wat grover blad maar is minder vatbaar voor bladvlekkenziekte.
| Alle families? | Familie: Schermbloemen (Apiaceae) Geslacht: Moerasscherm Soort: Apium graveolens |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | ? Wit. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 35 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Enigszins zilte tot brakke grond. Water ≈ |
| Gebruik: | De soort wordt in verschillende vormen gebruikt voor menselijke consumptie. Dit zijn snijselderij (Apium graveolens var. secalinum), bleekselderij (var. dulce) en knolselderij (var. rapaceum). Van snijselderij worden bladeren en bladstelen gegeten (als tuinkruid), van bleekselderij de bladstelen en van knolselderij een knol die net boven de grond gevormd wordt. De bladeren van knolselderij zijn echter ook goed eetbaar, vooral als ze jong zijn. In alle vormen wordt de plant onder meer in soepen gebruikt. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Selderij? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| 3 WM | Zie zaaitijd. Vanaf maart zaaien op rijen. Kiemt langzaam. | | | 1 | | | | |
| 4 | Zie (uit)planten. Uitdunnen op een paar centimeter. | | | | | | 5 | 20 |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Semiarundinaria

Semiarundinaria is een geslacht van het tribus bamboe uit de Grassenfamilie (Poaceae). De soorten van dit geslacht komen voor in Europa, gematigd Azië en Australazië.

### Soorten

Van het geslacht zijn de volgende soorten bekend:
Nog niet beschreven soorten:
* Semiarundinaria bicorniculata
* Semiarundinaria densiflora
* Semiarundinaria elegantissima
* Semiarundinaria farinosa
* Semiarundinaria fastuosa
* Semiarundinaria fortis
* Semiarundinaria gracilipes
* Semiarundinaria henryi
* Semiarundinaria kagamiana
* Semiarundinaria lima
* Semiarundinaria lubrica
* Semiarundinaria maruyamana
* Semiarundinaria nuspicula
* Semiarundinaria okuboi
* Semiarundinaria pantlingii
* Semiarundinaria pubens
* Semiarundinaria sat
* Semiarundinaria scabriflora
* Semiarundinaria scopula
* Semiarundinaria shapoensis
* Semiarundinaria sinica
* Semiarundinaria tenuifolia
* Semiarundinaria tranquillans
* Semiarundinaria venusta
* Semiarundinaria viridis
* Semiarundinaria yashadake

### Externe links

* Grassbase - The World Online Grass Flora
* Global Biodiversity Information Facility
# Bloedsomloop
## Het maken van een hart met slangen
## Hart snijpracticum

Voorbereiding docent: Van te voren moet er worden vastgesteld wat voor hart(en) er gebruikt moeten worden. Dan is het verstandig om die niet te lang vóór het practicum zelf te halen. Ze kunnen wel in de vriezer bewaard worden. De leerlingen moeten van te voren instructies krijgen en hun werkblad + een tekenblaadje krijgen, zodat ze direct kunnen meekijken met de instructies. Om dat het een snij practicum is, is het verstandig om niet alleen een labjas maar ook handschoenen te gebruiken. Zo zullen de leerlingen ook wat minder terughoudend te zijn. Verder moeten de leerlingen precies weten hoe ze de scalpel in elkaar moeten zetten en ermee om moeten gaan. (Een demonstatie is misschien een idee.) Verder kunnen de opdrachten en de doeleinden zelf vastgesteld worden. Het idee van dit prcticum is om te leren hoe een hart in elkaar zit dus de bouw. Bekijk van te voren met hoeveel mensen het practicum moet worden uitgevoerd. In dit geval is het maximum 4 personen. Daarbij is het ook belangrijk om te kijken of al het benodigde materiaal aanwezig is. Hier is het benodigde materiaal; - hart per groepje - Een preparaatdoosje met in ieder geval een schaar, pincet en een scalpel - Labjas - Handschoenen - Bak waar was in zit om in te kunnen snijden - Tekenpapier - De leerlingenhandleiding Succes!
plaatje ergens anders vandaan halen
1. Leg het hart met de punt (hartpunt) naar links. Zo ligt het hart in het lichaam (altijd vanuit jezelf bekeken!). Het vlies om het hart is het hartzakje. Open het hartzakje vanaf de hartpunt en sla het naar voren om door het met een pincet op te richten en door te knippen. Stel met behulp van onderstaande afbeelding de volgende onderdelen vast: • Buikkant en rugkant • Linker en rechter boezem (buitenkant) • Linker en rechter kamer (buitenkant) • Aorta • Longslagaders en longaders • Holle aders • Kransslagader ductus van bottali 1. Maak een tekening van het hart van de buikkant en een van de rugkant gezien. 2. Voorzie de onderdelen van het hart in de tekeningen van namen.
# Handboek practica onderwijs

Hieronder de eerste opzet voor het handboek voor toa's en gerelateerde voor het middelbaar onderwijs, maar ook andere instellingen kunnen het natuurlijk gebruiken. Wellicht dat dit het centrum kan zijn voor ideeën en recepten, zoals we ooit de HABOB hadden. Over de naam van dit boek kunnen we natuurlijk discussiëren. Zet de voorstellen in de overlegpagina.
HAPRO Handboek Practica voor in het Onderwijs :
| Practica Biologie Verzorging Natuurkunde Scheikunde ANW Techniek | Diversen Veiligheid Veiligheidsprotocollen Audiovisueel |
| Externe links toa-site van de NVON |||
| Hoofdcategorie -- Vraag om hulp -- Verlanglijst -- Lijst van alle boeken |||
# Afdeling:Scheikunde
## Voorstelling

De afdeling Scheikunde van de Exacte Wetenschappen telt vooralsnog 4 cursussen.

## Cursussen

| Inleiding in de organische chemie | Inleiding in de anorganische chemie |
| Inleiding in de fysische chemie | Inleiding in de algemene chemie |
# Afdeling:Natuurkunde/Inleiding in de natuurkunde/Dichtheid
## Dichtheid

De dichtheid geeft aan hoeveel massa te vinden is in een bepaald volume. In sommige stoffen is de massa veel dichter samengeperst dan in andere. We spreken van de dichtheid of de soortelijke massa van een stof. Wanneer er veel massa is samengeperst spreken we van een hoge dichtheid.
Vaak spreken we ook van een 'zware' stof of een 'lichte' stof, maar dat is verkeerd woordgebruik; een kilo lood is niet even zwaar als een kilo veren. Het is beter te spreken van een dichte stof of een ijle stof.
Lucht is een heel ijle stof, dat wil zeggen met een lage dichtheid. De meeste metalen zijn heel dichte stoffen. Ook steenachtige materialen, zoals marmer, baksteen en grind, hebben een veel hogere dichtheid dan lucht.
Elke stof kun je herkennen aan zijn eigen dichtheid.
* Tabel met de dichtheid van vaste stoffen
* Tabel met de dichtheid van vloeistoffen
* Tabel met de dichtheid van gassen
Het symbool voor de dichtheid is een Griekse letter: ρ (spreek uit: rho). We rekenen de dichtheid van een bepaalde stof als volgt uit:
Hierin is:
* $m$: de massa (in kg - g)
* $V$: het volume (in m$^3$ - cm$^3$ - dm$^3$ - liter)
* $\rho$: de dichtheid (in kg/m$^3$ - g/liter - g/cm$^3$)

### Dichtheid berekenen

Ooit heeft men vastgelegd dat 1 liter (1 dm$^3$) water van 4°C een massa heeft van precies 1 kg. De dichtheid van water ρ$_{water}$ is dus:
    $\rho _{water}={\frac {1\;kg}{1\;dm^{3}}}=1\;kg/dm^{3}$
Vaak drukken we de dichtheid liever uit in kg/m$^3$. Er zitten 1000 dm$^3$ in 1 m$^3$ en dus 1000 kg. Dan wordt de dichtheid:
    $\rho _{water}={\frac {1000\;kg}{1\;m^{3}}}=1000\;kg/m^{3}$
Vraag: Van een baksteen is bekend dat deze 2,25 kg weegt. De inhoud van de baksteen is 1,5 liter = 1,5 dm$^3$. Hoe groot is de dichtheid van de baksteen?

### Massa berekenen

Stel dat we weten dat een gestorte betonnen vloer een dichtheid heeft van 2,4 kg/dm$^3$. Lees hier dus: 2,4 kg voor elke liter (=dm$^3$). De vloer is 10 m bij 5 m en 10 cm (=0,1 m) dik. Dan is de inhoud van deze vloer:
inhoud = 10 × 5 × 0,1 = 5 m$^3$ = 5 000 dm$^3$
Deze vloer weegt dus:
5 000 dm$^3$ × 2,4 kg/dm$^3$ = 12 000 kg
De vloer weegt 12 ton.
Vraag: Stel we werken met een staalplaat. De staalplaat is 1,5 m × 1,6 m en 2 mm dik. De dichtheid van staal is 7 800 kg/m$^3$.
Hoeveel massa heeft deze staalplaat?
We berekenen allereerst de inhoud van de plaat. De dikte van de plaat moeten we dan wel ook in m uitdrukken, dus de plaat is 0,002 m dik.
1,5 m × 1,6 m × 0,002 m = 0,0048 m$^3$
Elke m$^3$ staal heeft een massa van 7 800 kg. Dan heeft 0,0048 m$^3$ een massa van:
# Afdeling:Oudgrieks
## Voorstelling

De Afdeling Oudgrieks van het Departement Klassieke talen.

## Cursussen

| Grieks alfabet | Oudgriekse vormleer |
| Oudgriekse syntaxis | |
# Afdeling:Oude geschiedenis
## Voorstelling

De Afdeling Oude geschiedenis van het Departement Geschiedenis.

## Cursussen en Boeken

| Geschiedenis van Griekenland | Geschiedenis van Rome |
| Heuristiek van de oudheid | Instellingen van het Romeinse keizerrijk |
| Sociale geschiedenis van het Romeinse rijk | Sociale geschiedenis van de late oudheid |
# Druk

Een olifant heeft niet voor niets heel brede poten. Zijn gewicht (de zwaartekracht) wordt zo over een groter oppervlak verdeeld. Een fundering is niet voor niets breder dan de muur die erop staat. Het gewicht van de muur wordt beter verdeeld over de ondergrond en zakt er dus minder gemakkelijk in weg. Belangrijker dan de kracht die wordt uitgeoefend, is vaak de druk die wordt uitgeoefend. Bij de druk is het van belang te weten over welk oppervlak de kracht wordt verdeeld.
De druk drukken we gewoonlijk uit in N/m$^2$ (spreek uit: newton per vierkante meter). Als de druk 5 N/m$^2$ is, dan drukt op elke m$^2$ een kracht van 5 N.
* Pascal De fransman Blaise Pascal (1623-1662) is voor zijn werk geëerd door zijn naam te verbinden aan de eenheid N/m$^2$.
* 1 N/m$^2$ = 1 Pa (spreek uit: pascal)
Dat betekent dat als de druk 5 N/m$^2$ (ofwel 5 Pa) is, dan drukt op elke m$^2$ een kracht van 5 N.
Maar we kunnen de druk ook uitdrukken in N/cm$^2$. Hoeveel N/cm$^2$ is 5 N/m$^2$? Laten we eerst een kijken hoeveel cm$^2$ er in een m$^2$ gaan. Er gaan 100 cm in de lengte in 1 m en ook 100 cm in de breedte, dus er gaan 10 000 cm$^2$ in een m$^2$.
Die 5 N moet nu dus verdeeld worden over 10 000 cm$^2$. Per cm$^2$ is dat 10 000 keer zo weinig, dus nog maar 0,0005 N.
Kortom: 5 N/m$^2$ = 0,0005 N/cm$^2$
De formule voor de berekening van de druk p op een oppervlak A ziet er als volgt uit:
Hierin is:
* $p$: druk (in N/m$^2$)
* $F$: kracht (in N)
* $A$: oppervlak (in m$^2$)
Let op: de kleine letter p voor de druk lijkt op de ρ (rho) van dichtheid. Het zijn heel andere begrippen en de letters hebben ook een heel andere oorsprong. Het is maar toeval dat ze op elkaar lijken.

#### Toelichting: drukverspreiding

Stel dat we een stalen kolom met een aangelaste voetplaat plaatsen op een voetstuk van metselwerk. Het voetstuk meet 225 mm x 225 mm. Zie onderstaande tekening.
Vraag: Stel nu dat het metselwerk niet meer druk kan verdragen dan 2 N/mm$^2$. Hoeveel mag de maximale belasting zijn? Met maximale belasting wordt hier de maximale kracht bedoeld.
De maximale druk is 2 N voor elke mm$^2$. Er zijn echter 225 × 225 = 50 625 mm$^2$.
We kunnen dit ook uitrekenen met de formuledriehoek:
Gegeven is:
* De maximale druk (p) is 2 N/mm$^2$.
* Het oppervlak (A) is 50 625 mm$^2$.
Gevraagd is:
* De kracht (F)
We bepalen met hulp van de driehoek dat:
| F | = | p | • | A |
| | = | 2 N/mm$^2$ | • | 50 625 mm$^2$ |
| | = | 101 250 N | | |

#### Toelichting: luchtdruk

Voor luchtdrukken gebruiken we nog een andere eenheid: de 'bar'. Die eenheid is afgeleid van de barometer, de luchtdrukmeter bij de weerdienst. Eén bar is ongeveer de luchtdruk waar alles op zeeniveau op aarde dagelijks aan bloot staat: 100 000 N/m$^2$.
* bar 1 bar = 100 000 N/m$^2$ = 100 kPa (spreek uit: kilo-pascal)
* 1 mbar (spreek uit: millibar) = 1 hPa (spreek uit: hecto-pascal)
Oefening: druk

## Verdere onderwerpen over druk

* Vloeistofdruk
* Opwaartse kracht
* Gasdruk
# Afdeling:Natuurkunde/Inleiding in de natuurkunde/Druk/Vloeistofdruk
## Vloeistofdruk

Hoe dieper je in een vloeistof komt, hoe hoger de druk wordt. Andersom geldt ook: Hoe hoger je in een vloeistof komt, hoe lager de druk wordt. Het maakt niet uit via welke weg je er komt, alleen de diepte/hoogte in de vloeistof telt.
Vraag: Stel voor dat je van een zwembad van 10 m diep wil weten met hoeveel kracht het water drukt op een m$^2$ op de bodem, dan kan je heel eenvoudig het totale gewicht van de kolom water boven die m$^2$ bepalen en je weet de kracht.
De kolom water boven 1 m$^2$ is 10 m hoog. De inhoud van die kolom water is dus 10 m$^3$.
Elke liter (= dm$^3$) water heeft een massa van 1 kg. Er zitten 1000 liter in een kuub (= m$^3$). Dus die kolom water heeft een massa van 10 000 kg. (zie hoofdstuk: Dichtheid)
10 meter waterkolom veroorzaakt dus een druk van ongeveer 100 000 N/m$^2$ en dat is 100 000 Pa ofwel 100 kPa. We weten dat 100 kPa = 1 bar. Dat is gelijk aan de gemiddelde luchtdruk.

#### Toelichting: vloeistofdruk berekenen met een formule

De druk in een vloeistof kunnen we berekenen met de formule:
Hierin is:
* $p$: druk (in N/m$^2$ ofwel Pa)
* $h$: hoogte/diepte (in m)
* $\rho$: dichtheid (in kg/m$^3$)
* $g$: zwaartekrachtfactor (in N/kg)
Stel voor we gaan 10 m dieper het water in. Hoeveel hoger wordt de druk dan?
Gegeven is dat de dichtheid van water (ρ$_{water}$) is 1000 kg/m$^3$ en de zwaartekrachtfactor is (afgerond) 10 N/kg
| = | ρ | • | g | • | h |
| = | 1 000 kg/m$^3$ | • | 10 N/kg | • | 10 m |
| = | 100 000 N/m$^2$ | | | | |
| = | 100 000 Pa | | | | |
| = | 100 kPa | | | | |
10 meter waterkolom veroorzaakt dus een druk van ongeveer 1 bar en dat is 100 kPa.
# Programmeren in Pascal/Voorwoord
### Opzet van het boek

De bedoeling van dit boek is om op een zo eenvoudig mogelijke methode wegwijs te geraken in de wereld van het programmeren. Er wordt getracht om zo eenvoudig mogelijk alle nieuwe dingen uit te leggen zodat iemand die nog nooit een programma heeft geschreven dit boek zonder probleem kan gebruiken. Er wordt getracht om met zo duidelijk mogelijke voorbeelden te werken en geregeld de gebruiker zelf een programma te laten schrijven dat hij nadien kan controleren. Let op: er zijn verschillende methodes om iets te bereiken. De modeloplossing is niet noodzakelijk de beste voor jou!

### Meewerken

Graag nodig ik iedereen uit om zijn/haar kennis over dit onderwerp toe te voegen zodat dit een zo volledig mogelijk boek wordt.
# Programmeren in Pascal/Oefeningen2

       Supermarkt koophetgoed
       Totale prijs: PRIJS
       soldenprocent: PROCENT %
       korting: KORTING
       te betalen: EINDBEDRAG
       Bedankt voor uw bezoek en tot de volgende keer.
# Programmeren in Pascal/REPEAT UNTIL

De Repeat ... Until-lus is ongeveer hetzelfde als de While ... Do-lus. Het verschil hiermee is dat de voorwaarde hier achteraan de lus staat. Een Repeat ... Until-lus ziet er zo uit:
Pascal-code:
# Programmeren in Pascal/Waarom kiezen voor Pascal?

Je vraagt je misschien af "Waarom juist in Pascal leren programmeren?" Hierbij enkele redenen.
# Programmeren in Pascal/Oefeningen1

oplossingen