# Nieuwgrieks/Onregelmatige werkwoorden

Op deze pagina bespreken we enkele werkwoorden die vrij veel onregelmatigheden hebben. Het Grieks kent ook werkwoorden waarvan enkel de stammen onregelmatig gevormd worden. Ze worden per vervoeging op een afzonderlijke pagina besproken (zie onderaan de hoofdpagina over werkwoorden).
Al deze werkwoorden hebben 3 onregelmatige vormen: de aorist, de μέλλοντας 2, de gebiedende wijs 2.
We kunnen ze in drie groepen indelen al naargelang de aorist of de tegenwoordige tijd actief of medio-passief gevormd wordt.

## Onregelmatige werkwoorden met actieve aorist

We geven telkens van de aorist en de μέλλοντας 2 de eerste persoon enkelvoud:
| Basisvorm | Aorist | Mέλλοντας 2 | Geb. wijs 2 Enkelvoud | Geb. wijs 2 Meervoud | Vertaling |
| βλέπω | είδα | θα δω | δες | δέστε / δείτε | zien |
| λέω | είπα | θα πω | πες | πέστε / πείτε | zeggen |
| πίνω | ήπια | θα πιω | πιες | πιέστε / πιείτε | drinken |
| πηγαίνω | πήγα | θα πάω | — | — | gaan |
| παίρνω | πήρα | θα πάρω | πάρε | πάρτε | nemen |
| τρώω | έφαγα | θα φάω | φάε / φα | φάτε | eten |
Opmerkingen:
* Bij het werkwoord πηγαίνω "gaan" mag je ook de werkwoordsvorm van de μέλλοντας 2 zonder het partikel θα als tegenwoordige tijd gebruiken. Dit werkwoord heeft geen gebiedende wijs 2, in plaats hiervan wordt altijd de gebiedende wijs 1 gebruikt.
* De aoristen van deze werkwoorden worden regelmatig gevormd gebruik makend van de bovenstaande stammen. Bij τρώω "eten" vindt er een accentverschuiving plaats in de eerste en tweede persoon meervoud, hierdoor vervalt het augment: φάγαμε, φάγατε (en de derde persoon meervoud heeft de alternatieve vorm φάγανε).
* De gebiedende wijs 2 enkelvoud van τρώω "eten" is φα indien er een persoonlijk voornaamwoord op volgt.
* Als voorbeeld van de vervoeging in de μέλλοντας 2 nemen we βλέπω "zien" en τρώω "eten":
          βλέπω τρώω 1ste pers. Enk.θα δωθα φάω 2de pers. Enk.θα δειςθα φας 3de pers. Enk.θα δειθα φάει 1ste pers. Mv.θα δούμεθα φάμε 2de pers. Mv.θα δείτεθα φάτε 3de pers. Mv.θα δουν / δούνεθα φάνε
De transitieve werkwoorden in deze groep hebben ook een onregelmatig medio-passief:
| Basisvorm | Aorist | Mέλλοντας 2 | Voltooid deelwoord | Geb. wijs Meervoud | Vertaling |
| βλέπω | είδώθηκα | θα ιδωθώ | ειδωμένος | ιδωθείτε | zien |
| λέω | ειπώθηκα / λέχθηκα | θα ειπωθώ / θα λεχθώ | ειπωμένος | ειπωθείτε / λεχθείτε | zeggen |
| πίνω | — | — | πιωμένος | — | drinken |
| παίρνω | πάρθηκα | θα παρθώ | παρμένος | παρθείτε | nemen |
| τρώω | φαγώθηκα | θα φαγωθώ | φαγωμένος | φαγωθείτε | eten |
Opmerkingen:
* Het werkwoord λέω "zeggen" heeft een aantal dubbele vormen. De vormen gebaseerd op de stam ειπ- zijn het frequentst.
* Het werkwoord πίνω "drinken" heeft in het medio-passief enkel de tijden die met de eerste stam of het voltooid deelwoord gevormd worden. Soms vinden we echter toch de vormen πιωθώ, πιώθηκα.
* Het werkwoord παίρνω "nemen" is het enige werkwoord in de tabel met een enkelvoudsvorm van de mediale gebiedende wijs: πάρου.

## Onregelmatige werkwoorden met mediale tegenwoordige tijd

| Basisvorm | Aorist | Mέλλοντας 2 | Geb. wijs 2 Enkelvoud | Geb. wijs 2 Meervoud | Vertaling |
| έρχομαι | ήρθα | θά'ρθω | έλα | ελάτε | komen |
| κάθομαι | έκατσα / κάθισα | θα κάτσω / θα καθίσω | κάτσε / κάθισε | κάτσετε, καθίστε | zitten |
| γίνομαι | έγινα | θα γίνω | — | γίνετε | gebeuren, worden |
Opmerking:
* Bij het werkwoord έρχομαι "komen" wordt na een klinker de vorm έρθω altijd tot 'ρθω afgekort en met een afkappingsteken geschreven.
* Bij het werkwoord κάθομαι "zitten" worden de vormen met de stam κατ- heet meest gebruikt.
* Het voltooid deelwoord van γίνομαι is γινώμενος.

## Onregelmatige werkwoorden met medio-passieve aorist

| Basisvorm | Aorist | Mέλλοντας 2 | Geb. wijs 2 Enkelvoud | Geb. wijs 2 Meervoud | Vertaling |
| ανεβαίνω | ανέβηκα | θα ανεβώ / θα ανέβω | ανέβα | ανεβείτε | omhooggaan |
| βγαίνω | βγήκα | θα βγω | βγες / έβγα | βγέστε / βγείτε | buitengaan |
| βρίσκω | βρήκα | θα βρω | βρες | βρέστε / βρείτε | vinden |
| διαβαίνω | διάβηκα | θα διαβώ | διάβα | διαβείτε | voorbijgaan |
| επεμβαίνω | επενέβηκα | θα επεμβώ | — | επέμβετε | tussenbeide komen |
| κατεβαίνω | κατέβηκα | θα κατεβώ / θα κατέβω | κατέβα | κατεβείτε | omlaaggaan |
| μπαίνω | μπήκα | θα μπω | μπες / έμπα | μπέστε / μπείτε | binnengaan |
| συμβαίνει | συνέβηκε | θα συμβεί | — | — | het gebeurt |
Opmerkingen:
* συμβαίνει is een onpersoonlijk werkwoord, het heeft dus enkel een derde persoon enkelvoud.
* Het werkwoord επεμβαίνω "tussenbeide komen" heeft geen gebiedende wijs 2 in het enkelvoud.
* Ook in de μέλλοντας 2 vinden we de medio-passieve uitgangen.

## Werwkoorden met oude vormen
### medio-passieve aorist

Een aantal werkwoorden hebben ongewone uitgangen in de medio-passieve aorist, het zijn overblijfselen uit een oudere vorm van het Grieks. Ze worden als "geleerd" alternatief voor de regelmatige vormen gebruikt:
          στέλνω zenden geleerd regelmatig 1ste pers. Enk.εστάληνστάλθηκα 2de pers. Enk.εστάληςστάλθηκας 3de pers. Enk.εστάληστάλθηκε 1ste pers. Mv.εστάλημενσταλθήκαμε 2de pers. Mv.εστάλητεσταλθήκατε 3de pers. Mv.εστάλησανστάλθηκαν
In dit geval gebruiken we σταλ- als derde stam (θα σταλώ, έχω σταλεί naast de regelmatige vormen θα σταλθώ, έχω σταλθεί).
Volgende werkwoorden vertonen dit fenomeen (let hierbij vooral op het frequent voorkomende inwendig augment). Bij de werkwoorden met een streepje bestaat de regelmatige vorm niet:
       αναδύομαι → αναδύθηκα / ανεδύθην "bovenkomen"
       αναθέτω → ανατέθηκα / ανετέθην (ανατεθειμένος) "toevertrouwen"
       ανθίσταμαι → αντιστάθηκα / αντέστην "weerstaan"
       αντιθέτω → αντιτέθηκα / αντετέθην "tegenstellen"
       αρκώ → αρκέστηκα / ηρκέσθην "volstaan"
       αφίσταμαι → — / απέστην "verschillen"
       βάλλω → βλήθηκα / εβλήθην (βεβλημένος) "werpen"
       βαρύνω → βαρύνθηκα / εβαρύνθην (βεβαρημένος) "doorwegen"
       δίνω → δόθηκα / εδόθην "geven" (voor de overige tijden, zie lastige aoriststammen)
       δύναμαι → — / ηδυνήθην "kunnen, capabel zijn"
       εγείρω → — / ηγέρθην (ήγειρα, εγερμένος) "wekken, opwekken"
       εκπέμπω → — / εξεπέμφθην "uitzenden"
       εκπλήσσω → εκπλήγηκα / εξεπλάγην (θα εκπλαγώ) "verassen"
       εκρήγνυμαι → — / εξερράγην (θα εκραγώ) "ontploffen"
       εξαίρω → εξάρθηκα / εξήρθην (εξήρα, εξηρμένος) "benadrukken, loven"
       επεμβαίνω → επέμβηκα / επενέβην "tussenkomen"
       επιτείνω → — / επετάθην (επιτεταμένος) "versterken"
       ερωτώ → ερωτήθηκα / ηρωτήθην "vragen"
       ηγούμαι → ηγήθηκα / ηγήθην "leiden, bevelvoeren"
       ηττώμαι → ηττήθηκα / ηττήθην (ηττημένος) "verslagen worden"
       θίγω → θίχτηκα / εθίγην (έθιξα, θιγμένος) "aanraken"
       ίσταμαι → έστην / εστάθην "staan"
       κατάγω → — / κατήχθην "winnen (medio-passief: afstammen)"
       καταθέτω → κατατέθηκα / κατετέθην (κατατίθεμαι, κατατεθειμένος) "getuigen"
       καταπλήσσω → — / κατεπλάγην (κατέπληξα) "verbazen"
       καταρρίπτω → κατέρριψα / κατερρίφθην "vernielen"
       κηρύσσω → κηρύχτηκα / εκηρύχθην (κήρυξα) "preken, aankondigen"
       μαίνομαι → — / εμαινόμην "razen"
       μηνύω → μηνύθηκα / εμηνύθην "aanklagen"
       παρίσταμαι → — / παρέστην (θα παραστώ) "assisteren"
       παριστάνω → — / παρεστάθην (παρέστησα) "voorstellen, inbeelden"
       πέμπω → — / επέμφθην (έπεμψα) "zenden"
       πράττω → — / επράχθην (έπραψα, πεπραγμένος) "handelen"
       προαναφέρω → προαναφέρθηκα / προανεφέρθην "op voorhand melden"
       προϊσταμαι → — / προέστην (προϊστάμενος) "aan het hoofd staan"
       προσφέρω → προσφέρθηκα / προσεφέρθην "aanbieden"
       συγκρίνω → — / συνεκρίθην (συνέκρινα, συγκεκριμένος) "vergelijken"
       συμπτύσσω → — / συνεπτύχθην (συνέπτυξα, συνεπτυγμένος) "afkorten"
       συνάπτω → συνάφθηκα / συνήφθην (σύναψα, συνημμένος) "aanhangen, besluiten"
       συνιστώ → συστάθηκα / συνεστήθην (συνέστησα, συνιστώμαι, συστημένος) "stichten"
       συγκρίνω → — / συνεκρίθην (συνέκρινα, συγκεκριμένος) "vergelijken"
       στέλνω → στάλθηκα / εστάλην (έστειλα, σταλμένος) "zenden"
       συστέλλω → — / συνεστάλην (συνέστειλα, συνεσταλμένος) "verlegen zijn"
       τάσσω → τάχτηκα / ετάχθην (έταξα, τεταγμένος) "rangschikken"
       τείνω → — / ετάθην (τεταμένος) "uitrekken"
       τελώ → τελέστηκα / ετελέσθην (τέλεσα, τετελεσμένος) "vieren"
       υφίσταμαι → &mdash, / υπέστην (θα υποστώ) "bestaan"
       φείδομαι → — / εφείσθην "sparen (d.w.z. niet doden)"
       φθείρω → φθάρηκα / εφθάρην (έφθειρα, φθαρμένος) "verspillen"
       ψεύδομαι → — / εψεύσθην "liegen"

### actieve aorist

Enkele werkwoorden vertonen ook in de actieve aorist "geleerde" uitgangen:
          παρέχω verschaffen geleerd regelmatig 1ste pers. Enk.παρέσχονπαρείχα 2de pers. Enk.παρέσχεςπαρείχας 3de pers. Enk.παρέσχεπαρείχε 1ste pers. Mv.παρέσχομενπαρείχαμε 2de pers. Mv.παρέσχετεπαρείχατε 3de pers. Mv.παρέσχονπαρείχαν
       απολαμβάνω → απόλαυσα / απέλαβον "genieten"
       λανθάνω → — / έλαθον (λανθασμένος) "sluimeren"
       παρέχω → παρείχα / παρέσχον "verschaffen"
Volgende werkwoorden hebben zowel een actieve als een medio-passieve aorist met geleerde vormen:
       ευρίσκω → εύρον + ευρέθην "vinden"
       τέμνω → έτεμνον + ετμήθην (τετμημένος) "doorsnijden"
       τίκτω → έτεκον + ετέχθην "baren"

### medio-passieve eerste stam

Het werkwoord θέτω "zetten" en de afgeleiden ervan hebben een andere eerste stam in het medio-passief: τιθ- en een aantal andere uitgangen (αναθέτω "toevertrouwen", διαθέτω "beschikken", εκθέτω "tentoonspreiden", καταθέτω "deponeren", μεταθέτω "overbrengen", παραθέτω "aanhalen", προσθέτω "toevoegen", συνθέτω "samenstellen", υποθέτω "veronderstellen).
          θέτω zetten tegenwoordige tijd imperfectum 1ste pers. Enk.τίθεμαι — 2de pers. Enk.τίθεσαι — 3de pers. Enk.τίθεταιετίθετο 1ste pers. Mv.τιθέμεθα — 2de pers. Mv.τίθεσθε — 3de pers. Mv.τίθενταιετίθεντο
Ook een aantal werkwoorden op -ιστώ vertonen in deze tijden bijzondere uitgangen (αντικαθιστώ "vervangen", αποκαθιστώ "herstellen", εγκαθιστώ "huisvesten", εφιστώ "attenderen", καθιστώ "weergeven", συνιστώ "aanbevelen"):
          καθιστώ weergeven tegenwoordige tijd imperfectum 1ste pers. Enk.καθίσταμαι — 2de pers. Enk.καθίστασαι — 3de pers. Enk.καθίσταταικαθίστατο 1ste pers. Mv.καθιστάμεθα — 2de pers. Mv.καθίστασθε — 3de pers. Mv.καθίστανταικαθίσταντο
>> Nieuwgrieks >> Werkwoorden >> Onregelmatige werkwoorden