# Papiamento

Papiamento is een taal die wordt gesproken op Aruba. Op de andere Benedenwindse Eilanden Curaçao en Bonaire, spreekt men Papiamentu (uitspraak: "Papiamentoe"). Het verschil zit 'm, zoals de naam al doet vermoeden, onder meer in het gebruik van de o en de u. De naam Papiaments is afgeleid van de Portugese termen voor brabbelen (respectievelijk papia en papear).

## Personen

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) | Español |
| ik | mi | ami | yo |
| jij | abo | abo | tú |
| hij, zij, het | e | e | el, ella, usted |
| wij | nos | nos | nosotros, nosotras |
| jullie | boso | boso/bosnan | vosotros, vosotras |
| zij | nan | nan | ellos, ellas, ustedes |
| iedereen | tur hende | tur hende | todas |
| jongen | mucha homber | mucha hòmber | niño / chico |
| meisje | mucha muhe | mucha muhé | niña / chica |
| moeder | mama | mama | madre |
| vader | tata | tata | padre |
| overgrootvader | bisawelo | bisawelo | bisabuelo |
| overgrootmoeder | bisawela | bisawela | bisabuela |
| grootvader | welo | tawela/welo | abuelo |
| grootmoeder | wela | wela/mamai | abuela |
| zoon | yiu homber | yu hòmber | hijo |
| dochter | yiu muhe | yu muhé | hija |
| broer | ruman homber | ruman hòmber | hermano |
| zus | ruman muhe | ruman muhé | hermana |
| kind | mucha | mucha | niño |
| oom | omo | omo,tío | tío |
| tante | tanta | tanta/tanchi | tía |
| neef | primo | primu | primo |
| nicht | prima | prima | prima |
| neef (oomzegger) | subrino | subrino | sobrino |
| nicht (oomzegger) | subrina | subrina | sobrina |
| kleinkind | nieto | nietu | nieto |
| schoonvader | suegro | suegru/suegro | suegro |
| schoonmoeder | suegra | suegra | suegra |
| schoonzus | cuña | kuñá | cuñada |
| zwager | swa | sua | cuñado |
| echtgenoot(e) | casa | kasá | esposo/-a |
| man(nen) | homber(nan) | hòmber (nan) | hombre(s) |
| vrouw(en) | muhe(nan) | muhe (nan) | mujer(es) |

## Dieren

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| aap | macaco | makaku |
| duif | paloma | palomba |
| eend | pato | patu |
| ezel | burico | buriku |
| garnaal | cabaron | kabaron |
| geit | cabrito | kabritu |
| haai | tribon | tribon |
| haan | gay | gai |
| hagedis | lagadishi | lagadishi |
| hond | cacho | kachó |
| inktvis | secat, inktvis | zekat/ inktvis/kalamaris/oktopus |
| kaaiman | caiman | kaiman |
| kat | pushi | pushi |
| kikker | dori | sapu |
| kip | galiña | galiña |
| koe | baca | baka |
| konijn | conenchi, coneu | konènchi |
| krokodil | crocodil | krokodil |
| leeuw | leon | leon |
| leguaan | yuwana | yuana |
| mier | fruminga/vruminga | vruminga |
| mug | sangura | sangura |
| muis | raton | raton |
| olifant | olifante | olefante |
| paard | cabay | kabai |
| papegaai | lora | lora |
| parkiet | prikichi | prikichi |
| poes | pushi | pushi |
| rat | djaca | djaka |
| schaap | carne | karné |
| schildpad | turtuga | turtuga |
| slang | colebra | kolebra |
| spin | haraña | araña |
| tijger | tiger | tiger |
| uil | shoco | palabrua |
| varken | porco | porko |
| vis | pisca | piská |
| vleermuis | raton di anochi | raton di anochi |
| vlieg | musca/muskita | muska/muskita |
| vogel | parha, para, parharito, paharito | para |
| walvis | bayena | bayena |
| wesp | maribomba, maribombo | maribomba |
| worm | bichi | bichi |
| rups | bichi | bichi |

## Begroeten/afscheid nemen

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| Welkom! | Bon bini! | Bon bini |
| Doei! | Ayo! | Ayo |
| Goedemorgen | Bon dia | Bon dia |
| Goedemiddag | Bon tardi | Bon tardi |
| Goedenacht | Bon nochi | Bon nochi |
| Ik zie je later | Te aki rato | Te akiratu |
| Tot de volgende keer! | Te otro biaha! | Te otro bia |
| Tot later! | Te despues | Te despues |
| Tot morgen! | Te mañan | Te mañan |
| Tot ziens! | Ayo! | Ayo, te despues |
| Tot zo! | Te oro | Te awero |

## Standaard woordenlijst

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire |
| boot | boto | boto |
| brood | pan | pan |
| eten | cuminda | kuminda |
| geld | placa | plaka/sen |
| huis | cas | kas |
| kerk | misa | misa |
| melk | lechi | lechi |
| nummer | number | number |
| oud | bieu | bieu |
| schatje/lekker/zoet | dushi | dushi |
| schoenen | sapato | sapatu |
| school | scol | skol |
| telefoon | telefon | telefon |
| water | awa | awa |
| werk/baan | trabou/trabao | trabou |
| winkel | tienda/shop | pakus/tienda |
| zee | lama | laman |

## Voorzetsels

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| aan | na | na |
| achter | patras | patras |
| binnen | paden | paden |
| buiten | pafo | pafó |
| bij | cerca | serka |
| in | den | den |
| met | cu | ku |
| na | despues | despues |
| naast | banda | na banda |
| om | pa | pa |
| onder | abao/abou | abou |
| op, boven | ariba | ariba |
| te | di | di |
| tussen | memey/meymey, entre | meimei, entre |
| uit | for di, fo’i, fey | for di |
| van | di | di |
| voor (jou, mij) | pa bo /pa mi | pa bo/ pa mi |
| voor (plaats) | dilanti | dilanti |
| voor (tijd) | pa ora, prome cu | pa ora |
| zonder | sin | sin |

## Dagen en maanden

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| maandag | dialuna | djaluna |
| dinsdag | diamars | djamars |
| woensdag | diaranson | djárason |
| donderdag | diahuebs | djaweps |
| vrijdag | diabierna | djabièrnè |
| zaterdag | diasabra | djasabra |
| zondag | diadomingo | djadumingu |
| dag | dia | dia |
| week | siman | siman |
| maand | luna | luna |
| jaar | aña | aña |
| jaren | añanan | añanan |
| gisteren | ayera | ayera |
| eergisteren | antayera | antayera |
| vandaag | awe | awe |
| morgen | mañan | mañan |
| overmorgen | otro mañan | otro mañan |
| vanochtend | awe mainta | awe mainta |
| vanmiddag | awe merdia | awe mèrdia |
| vanavond | awe nochi | awenochi |

## Cijfers

| Getal | Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| 0 | nul | cero | sero |
| 1 | één | un | unu |
| 2 | twee | dos | dos |
| 3 | drie | tres | tres |
| 4 | vier | cuater | kuater |
| 5 | vijf | cinco | sinku |
| 6 | zes | seis | seis |
| 7 | zeven | shete | shete |
| 8 | acht | ocho | ocho |
| 9 | negen | nuebe | nuebe |
| 10 | tien | dies | dies |
| 11 | elf | diesun | diesun |
| 12 | twaalf | diesdos enz.. | diesdos |
| 20 | twintig | binti | binti |
| 21 | eenentwintig | bintiun | bintiun |
| 30 | dertig | trinta | trinta |
| 40 | veertig | cuarenta | kuarenta |
| 50 | vijftig | sincuenta | sinkuenta |
| 60 | zestig | sesenta | sesenta |
| 70 | zeventig | setenta | setenta |
| 80 | tachtig | ochenta | ochenta |
| 90 | negentig | nobenta | nobenta |
| 100 | honderd | shen | shen |

## Lichaamsdelen

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| arm | brasa | brasa |
| bot | weso | wesu |
| buik | barica | barika |
| elleboog | elleboog, cocoti | kokoti |
| hand | man | man |
| hoofd | cabes | kabes |
| mond | boca | boka |
| neus | nanishi | nanishi |
| oog | wowo | wowo |
| oren | horea | orea |
| pols | pols | pòls |
| rug | lomba | lomba |
| tanden | djente | djente |
| teen | tenchi | tenchi |
| vinger | dede | dede |
| voet | pia | pia |
| vuist | mokete | moketa |

## Kleuren

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| wit | blanco | blanku |
| zwart | preto | pretu |
| blauw | blauw | blou |
| bruin | bruin | Maron |
| geel | geel | hel |
| grijs | shinishi | shinishi |
| groen | berde | bèrde |
| oranje | oraño | orañe/oraño |
| paars | biña | lilá |
| rood | cora | kòrá |
| roze | ros | ros |

## Sterke Onregelmatige Werkwoorden

| Nederlands | Papiamentu/Papiamento |
| hebben | tin |
| kunnen | por/po |
| mogen | por/po |
| weten | sa |
| willen | ke/kier |
| zijn | ta |
| zullen | lo |

## Wie/Wat/Waar

| Nederlands | Papiamento | Papiamentu |
| hoe | con | kon |
| wie | ken | ken |
| wat | kico | kiko |
| waar | unda | unda |
| wanneer | ki dia/ki ora |
| waarom | pakico/dicon | pa kiko/dikon |
| welke | cua | kua |
| hoe laat | ki ora | ki ora |
| hoeveel | cuanto | kuantu |

## Nuttige zinnen

| Nederlands | Papiamento (Aruba) | Papiamentu (Curaçao en Bonaire) |
| Hoe gaat het? | Con ta bay?/conbai | Kon ta bai/kumbai |
| Hoe heet je? | Con yama bo? | Kon yama bo? |
| Ik ben moe | Mi ta cansa | Mi ta kansa |
| Hoe oud ben je? | Cuanto aña bo tin? | Kuantu aña bo tin? |
| Ik ben Nederlands | Mi ta Hulandes | Mi ta Hulandes |
| Waar ben je? | Unda bo ta? | Unda bo ta? |
| Ik woon in Nederland | Mi ta biba na Hulanda | Mi ta biba na Hulanda |
| Ik heb honger | Mi tin hamber | Mi tin hamber |
| Ik heb dorst | Mi tin set | Mi tin set |
| Wat wil je drinken? | Kico bo kier bebe? | Kiko bo kier bebe? |
| Waar woon je? | Unda bo ta biba? | Unda bo ta biba? |
| Ik ben ziek | Mi ta malo | Mi ta malu |
| Ik heb geen zin om te gaan | Mi no tin gana di bay | Mi no tin gana di bai |
| Ik kom zo terug! | Mi ta bay bin! | Mi ta bai bin |
| Het gaat regenen | Awa ta bay yobe/Awasero ta bay cay/ Awa ta bay basha | Awa ta bai yobe/Awa seru ta bai kai |
| Het is warm man! | Ta haci calor! | Ta hasi kalor! |
| Kan je papiamento/u spreken? | Bo por papia Papiamento? | Bo por papia papiamentu? |
| Ik moet gaan | Mi tin cu bay/Mi tin di bay/Mi mester bay/Mi tin mester di bay/ Mi tin nodo di bay | Mi tin ku bai |
| Hoeveel kost het? | Cuanto e ta costa/Cuanto p'e? | Kuantu e ta kosta?/kuantu pe? |
| Wat ga je vandaag doen? | Kico bo ta bay haci awe? | Kiko bo ta bai hasi awe? |
| Heb je een vuurtje? | Bo tin un lighter? | Bo tin un laiter? |
| Ik hou van je | Mi ta stima bo | Mi ta stima bo |
| Ik hou ook van jou | Ami tambe stima bo | Mi tambe stima bo |
| Ik ga je slaan | Mi ta bay dal bo | Mi ta dal bo |
| Kusje voor jou | Sunchi pa bo | Sunchi pa bo |
| Ik ga slapen | Mi ta bai drumi | Mi ta bai drumi |
| Ik bel je later | Mi ta yamabo despues | Mi ta bel bo akiratu/mi ta bel bo despues |
| Je blijft lullen (onzin praten) (Pas op met deze zin!) | Keda hode hode | Bo ta keda papia koi kens |
| Je bent niet goed wijs (Pas op met deze zin!) | Bo cabes n’ ta bon | Bo kabes no ta ni un tiki bon |
| Wij gaan naar het strand, ga je met ons mee? | Nos ta bay lama, bo ta bin cu nos? | Nos ta bai laman, bo ta ban cu nos? |