OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gedichten uit de wereldliteratuur/Der Tod das ist die kühle Nacht

Introductie
Nederlandse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Duitse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Engelse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Franse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Italiaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Spaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Dramatische poëzie :
“Der Tod, das ist die kühle Nacht” (Heinrich Heine, 1827)
Der Tod das ist die kühle Nacht,
Das Leben ist der schwüle Tag.
Es dunkelt schon, mich schläfert,
Der Tag hat mich müd’ gemacht.
Ueber mein Bett erhebt sich ein Baum,
Drin singt die junge Nachtigall;
Sie singt von lauter Liebe,
Ich hör’ es sogar im Traum.
"De dood is de koele nacht"  (Vertaling Jules Grandgagnage, 2020)
De dood is de koele nacht,
Het leven is de zwoele dag.
Het wordt al donker, ik dommel in,
De dag heeft me moe gemaakt.
Boven mijn bed verheft zich een boom,
De jonge nachtegaal zingt erin;
Hij zingt van pure liefde,
ik hoor hem zelfs in mijn droom.
# Gedichten uit de wereldliteratuur/Duitse gedichten op titel

Introductie
Nederlandse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Duitse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Engelse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Franse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Italiaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Spaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Dramatische poëzie :
* Aus meinen großen Schmerzen van Heirich Heine
* Das Mädchen aus der Fremde van Friedrich Schiller
* Der Tod das ist die kühle Nacht van Heinrich Heine
* Herbstgefühl van Johann Wolfgang von Goethe
* Ich und Du van Friedrich Hebbel
* Mondnacht van Joseph von Eichendorff
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rozenfamilie

De Rozenfamilie (Rosaceae) is een grote familie van tweezaadlobbige planten met 3.000-4.000 soorten in 100-120 geslachten. De bloemen zijn meestal tweeslachtig en puntsymmetrisch met vijf kroonbladen en vijf kelkbladen. De kroonbladen kunnen echter ook ontbreken. Er zijn vaak een twintigtal meeldraden, het aantal varieert van 1 tot vele, waarbij het vaak een twee-, drie- of viervoud is van het aantal kroonbladen. De stijlen staan vrij en zijn maar zelden vergroeid. Het vruchtbeginsel is onderstandig. De vruchtbladen kunnen met het vruchtbeginsel vergroeid zijn. Binnen de familie komen zowel vlezige vruchten als schijnvruchten voor. Tot de rozenfamilie behoren bekende vruchtenplanten als de aardbei, de appel, de framboos, de peer, de pruim, etc. De bladen staan meestal verspreid en hebben steunblaadjes. De familie kent zowel veel sierplanten als veel gebruiksplanten. De roos is een geslacht waarin veel hybriden voor de sier gekweekt zijn.
Traditioneel wordt de familie onderverdeeld in vier onderfamilies: Rosoideae, Spiraeoideae, Maloideae en Amygdaloideae. Recent onderzoek heeft aangetoond dat deze subfamilies niet monofyletisch zijn, maar de structuur van de familie is nog niet geheel in kaart gebracht.

## Geslachten

* Aardbei (Fragaria)
* Agrimonie (Agrimonia)
* Appel (Malus)
* Appelbes (Aronia)
* Braam (Rubus)
* Ganzerik (Argentina)
* Geitenbaard (Aruncus)
* Krentenboompje (Amelanchier)
* Leeuwenklauw (Aphanes)
* Lijsterbes (Sorbus)
* Meidoorn (Crataegus)
* Nagelkruid (Geum)
* Peer (Pyrus)
* Prunus
* Roos (Rosa)
* Stekelnootje (Acaena)
* Vrouwenmantel (Alchemilla)
De soorten staan beschreven in de hoofdstukken over de geslachten.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rozenkransje

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Composieten (Asteraceae) Geslacht: Antennaria Soort: Antennaria dioica |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Beschermd. | Deze plant is wettelijk beschermd in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | Heeft rozetdragende uitlopers. |
| Blad: | De bovenzijde van de bladeren is groen en de onderkant witviltig behaard. De vorm van de wortelbladeren is spatelvormig en die van de stengelbladeren lancet- tot lijnvormig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei en juni. De bloeiwijze is een gevorkt bijscherm. De bloemstengel is onvertakt en draagt twee tot acht bloemhoofdjes. De planten komen in groepjes voor, die uit vrouwelijke, mannelijke of zowel vrouwelijke als mannelijke planten kunnen bestaan. De vrouwelijke hoofdjes zijn meestal roze en de mannelijke meestal wit van kleur. De omwindselblaadjes zijn bovenin lintbloemachtig. De hoofdjes bestaan enkel uit buisbloempjes. |
| Vrucht: | De vrucht is een nootje. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 5-15 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Tussen kort gras en heide op droge, vrij voedselarme grond. Zon Water ● ≁ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: Kensoort voor het verbond van de heischrale graslanden (Nardo-Galion saxatilis). |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij bronchitis en galblaasaandoeningen. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Rozenkransje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rozetkruidkers

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Kruisbloemen (Brassicaceae) Geslacht: Kruidkers Soort: Lepidium heterophyllum |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | Heeft tijdens de bloei een wortelrozet. |
| Stengel/Tak: | De opstijgende, behaarde stengels zijn onvertakt of vertakt. |
| Blad: | De 1 - 4,5 cm lange en 4 - 14 mm brede grondbladeren zijn omgekeerd-lancetvormig of langwerpig-elliptisch met een gave, getande of gegolfde rand. De langwerpige, driehoekig tot lancetvormige, 1 - 3,5 cm lange en 3 - 8 mm brede stengelbladeren zijn zittend en aan de basis pijlvormig of geoord en hebben een getande tot fijn getande bladrand. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot in juli. Witte bloemen, die in een tros zitten. De vier, langwerpig-spatelvormige kroonbladen zijn 1,6 - 2,2 mm lang en 0,6 - 1,1 mm breed. De bloem heeft zes meeldraden met paarse, 0,4 - 0,5 mm lange helmknoppen. De helmdraden zijn 1,8 - 2,6 mm lang. |
| Vrucht: | De vrucht is een gladde , vlakke, ovale, 4 - 7 mm lange hauw met een 0,2 - 0,3 mm lange snavel en zit op een afstaande, omhoog gebogen, behaarde vruchtsteel. De donkerbruine, eivormige zaden zijn 1,8 - 2,2 mm lang en 1 - 1,2 mm breed. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-40 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zandige hellingen. Zon Water ● ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Rozetkruidkers? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rozetsteenkers

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Kruisbloemen (Brassicaceae) Geslacht: Arabidopsis Soort: Arabidopsis arenosa |
| Geschikt als/voor: | Rotstuinplant. |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | De rechtopstaande stengel is meestal vertakt en het onderste deel is behaard met drie- en vierarmige sterharen. |
| Blad: | De meeste bladeren staan onderin in een bladrozet. De rozetbladeren zijn lancetvormig, liervormig veerspletig en hebben 4-8 paar zijslippen. De rozetbladeren zijn behaard met drie- en vierarmige sterharen. De meestal kale stengelbladeren zijn vaak gaafrandig, soms getand of iets veerspletig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | April tot in september. Trosvormige bloeiwijze. De vier witte of lila kroonblaadjes zijn 4-9 mm lang, de bloemsteel ongeveer 4 mm. Aan de nagel zitten enkele tandjes. |
| Vrucht: | De afgeplatte hauwen zijn 1 - 4,5 cm lang en 0,6 - 1 mm breed. De vruchtstelen zijn 1 - 2 cm lang. De zaden zijn 0,6 - 1,1 mm groot. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 10-50 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zandige grond en op stenige plaatsen. Zon Water ● ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Rozetsteenkers? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1-2 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rucola

| 1 | 2 | 3 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Wordt ook wel mosterdkruid of roquette genoemd. Rucola heeft een hoog vitamine C gehalte.
| Alle families? | Familie: Kruisbloemen (Brassicaceae) Soort: Eruca sativa |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 10-60 cm. |
| Gebruik: | Wordt als raapsteel rauw gegeten en in salades gemengd. De smaak is vrij scherp en nootachtig. Wordt ook wel op het brood gegeten en kan worden gestoofd. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| Let op!: | Rucola heeft een hoog nitraatgehalte (meer dan 5 gram per kilo) en moet daarom niet in grote hoeveelheden gegeten worden. De aanbevolen maximale nitraatinname voor iemand met een gewicht van 70 kg mag niet meer dan 260 mg per dag bedragen, wat al bij 19 gram rucola bereikt wordt. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Rucola? |
| Maan(d) | Werk | VW | RA |
| 2-9 | Zie zaaitijd. De februari en maart zaai onder glas, daarna kan in de volle grond gezaaid worden. | | |
| | | | 10 |
| 3-10 | Zie oogsten en bewaren. Kan in de zomer twee tot drie weken na de zaai worden geoogst. In voor- en najaar een week of vijf. Snij het jonge blad af tot vlak boven de grond. Het schiet (vooral in de zomer) snel door, dus wacht niet te lang. | | |
| | | Z | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Roze vetkruid

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
In België en Nederland komt de soort sporadisch voor, meestal als verwilderde tuinplant. De plant kan tot -5 °C vorst verdragen, waardoor in gematigde streken in strenge winters exemplaren afsterven.
| Alle families? | Familie: Vetplanten (Crassulaceae) Geslacht: Vetkruid Soort: Sedum spurium |
| Stengel/Tak: | De plant kent zowel bloeiende als niet bloeiende, kort behaarde stengels. |
| Blad: | De tegenoverstaande bladeren zijn halfrond eirond tot lancetvormig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juli en augustus. De puntige kroonbladen van de bloem kunnen (ondanks de Nederlandse naam) behalve roze ook rood of wit zijn. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-50 cm. |
| Gebruik: | De bladeren kunnen net als de meeste andere soorten uit zijn geslacht gegeten worden, in dit geval zowel rauw als gekookt. De smaak is echter wat bitter. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Roze vetkruid? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Roze winterpostelein

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Postelein (Portulacaceae) Geslacht: Winterpostelein (geslacht) Soort: Claytonia sibirica |
| Blad: | De tegenoverstaande bladeren zijn niet vergroeid zoals bij de witte winterpostelein (Claytonia perfoliata). |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | April tot augustus of september. De tweeslachtige, roze (zelden witte) bloemen zijn ongeveer 1 cm groot. De 0,8-1 cm lange kroonblaadjes zijn tweespletig. |
| Vrucht: | De vrucht is een doosvrucht. De zaadjes rijpen van augustus tot oktober en hebben een mierenbroodje, waardoor deze door mieren versleept wordt. De plant zaait zichzelf gemakkelijk uit. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 15-40 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Humusrijke, zure grond. |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor bijen en vliegen. |
| Gebruik: | De bladeren kunnen zowel rauw als gekookt gegeten worden. Rauw kunnen ze in een salade verwerkt worden, gekookt kunnen ze als groente gebruikt worden. De smaak lijkt wat op die van beetwortelsap. De kleine bladeren van deze groenblijvende plant kunnen het gehele jaar gebruikt worden. In de zomer kan de smaak bitter zijn. |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij snijwonden. Een smeersel van gestampte bladeren werd wel gebruikt bij snijwonden en andere uitwendige verwondingen. Het sap van de plant is gebruikt als oogdruppels bij pijnlijke en rode ogen. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Roze winterpostelein? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1/2 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rozemarijn

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Geslacht: Rosmarinus Soort: Rosmarinus officinalis |
| Stengel/Tak: | De takken kunnen 0,5-1,5 m lang worden. |
| Blad: | De lijnvormige bladeren zijn zittend en aan de onderkant grijs; ze zijn harsachtig, leerachtig, naaldachtig en (behalve de cultivar Rosmarinus officinalis 'Wilma's Gold') donkergroen. |
| Groenblijvend. | Deze plant is groenblijvend en/of winterhard. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | April tot juni. 1-1,2 cm lange, blauwviolette (soms witte) bloemen. |
| Vrucht: | Het zaad van rozemarijn is geelbruin, vettig en klein. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Zon ● |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor bijen. |
| Gebruik: | Het kan gebruikt worden in salades en sauzen. De plant heeft een aromatische geur en wordt veel gebruikt om badkamerproducten van een geur te voorzien. Gedroogde stengels, zonder blad, kunnen worden verbrand voor een aangename geur. Twijgen kunnen tussen linnengoed worden gelegd. De plant houdt insecten op afstand en kan aldus worden rondgestrooid als er buiten wordt gegeten. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij bloedsomloop. Rozemarijn stimuleert de bloedsomloop en werkt bloeddrukverhogend bij een lage bloeddruk. Daarom wordt het ingezet bij een slechte bloedsomloop, vaatkrampen, koude handen en voeten en lage bloeddruk. Rozemarijn bevordert de spijsvertering en helpt bij chronische galaandoeningen, slechte leverfunctie, hoofdpijn en migraine door lever- en galstoornissen, winderigheid, zwakke maag, maagdarmkrampen en gebrek aan eetlust. Verder is het een oud middel voor de versterking van het geheugen. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Rozemarijn? |
| Maan(d) | Werk | LT | PA | RA |
| 5 | Zie zaaitijd. Zaaien kan in de lente in een broeikas of buitenshuis in de zomer. De kieming is onregelmatig. Het zaad heeft een temperatuur van minstens 21 °C nodig om te ontkiemen. | O | | |
| ? | Zie (uit)planten. Rozemarijn wordt verplant als deze groot genoeg is om te hanteren. | | 60 | 90 |
| 10-4 | Verzorgen: In strenge winters goed afdekken. | | | |
| 8 | Zie vermeerderwijze. De beste manier om rozemarijn te vermeerderen is door stekken of afleggen. Stekken kan door in augustus topstekken te nemen en deze met of zonder stekpoeder in stekgrond te zetten. | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rozemarijn wilgenroosje

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Rozemarijn wilgenroosje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Rudbeckia

Rudbeckia is een geslacht uit de composietenfamilie (Asteraceae).
Er zijn een groot aantal soorten binnen het geslacht voorgesteld, maar de meeste daarvan worden nu als synoniemen beschouwd. De beperkte lijst hieronder geeft een overzicht van wat nog wel als verschillende soorten erkend wordt.
Voor gebruik in de tuin zijn een groot aantal soorten en cultivars populair.

## Soorten

Van nature komen alleen in België en Nederland voor:
* Ruige rudbeckia (Rudbeckia hirta)
* Slipbladige rudbeckia (Rudbeckia laciniata)
Andere soorten zijn:
* Rudbeckia alpicola
* Rudbeckia auriculata
* Rudbeckia bicolor
* Rudbeckia californica
* Rudbeckia fulgida
* Rudbeckia glaucescens
* Rudbeckia graminifolia
* Rudbeckia grandiflora
* Rudbeckia heliopsidis
* Rudbeckia klamathensis
* Rudbeckia maxima
* Rudbeckia missouriensis
* Rudbeckia mohrii
* Rudbeckia mollis
* Rudbeckia montana
* Rudbeckia nitida
* Rudbeckia occidentalis
* Rudbeckia scabrifolia
* Rudbeckia subtomentosa
* Rudbeckia texana
* Rudbeckia triloba
# Periodiek systeem/Lanthaniden

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

## Te bespreken onderwerpen in lanthaniden

Lanthanocene

### Lanthanidencontractie
#### verklaring

De straal van atomen wordt bepaald door de elektronenwolk. Vooral de elektronen in de buitenste banen zullen een belangrijke bijdrage leveren aan de ruimte die een atoom inneemt. Gaande door de groep van de lanthaniden zijn de buitenste elektronen altijd de 6s-elektronen. De extra elektronen die nodig zijn om het stijgen van de kernlading te compenseren worden in de 4f-schil geplaatst. Dit heeft twee effecten:
* De 4f-elektronen komen nauwelijks aan de buitenzijde van het atoom, ze leveren dus zelf geen bijdrage aan het atoomvolume.
* De 6s-elektronen "zien" steeds een zelfde kernlading. Het extra elektron dat bij elk volgend element in de 4f-schil geplaatst wordt schermt de stijgende positieve lading van de kern voor de 6s-elektronen steeds ook weer bijna geheel af.
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Periodiek systeem/Periodiek systeem blokken

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

## Electronenverdeling

| s-Blok De elementen waarin een s-elektron als laatste is toegevoegd horen bij het s-blok. Dit zijn de elementen waterstof, helium, de alkalimetalen en de aardalkalimetalen. In de figuur hiernaast zijn de elementen van het s-blok gekleurd aangegeven. | Periodiek systeem 1 18 1 H 2 s-blok 13 14 15 16 17 He 2 Li Be B C N O F Ne 3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar 4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr 5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe 6 Cs Ba ↓ Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn 7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og   Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr |
| p-Blok De elementen waarin een p-elektron als laatste is toegevoegd horen bij het p-blok. Dit zijn de elementen in de kolommen die beginnen met ${\ce {B}}$ tot en met ${\ce {He}}$. Dat element hoort er echter zelf niet bij. Het hoort bij het s-blok. | Periodiek systeem 1 18 1 H 2 p-blok 13 14 15 16 17 He 2 Li Be B C N O F Ne 3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar 4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr 5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe 6 Cs Ba ↓ Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn 7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og   Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr |
| d-Blok De elementen waarin een d-elektron als laatste is toegevoegd horen bij het d-blok. Dit zijn de elementen in de kolommen tussen de aardalkaliemetalen en de boorgroep. | Periodiek systeem 1 18 1 H 2 d-blok 13 14 15 16 17 He 2 Li Be B C N O F Ne 3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar 4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr 5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe 6 Cs Ba ↓ Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn 7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og   Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr |
| f-Blok De elementen waarin een f-elektron als laatste is toegevoegd horen bij het d-blok. Dit zijn de elementen in de kolommen tussen de aardalkaliemetalen en de scandiumrgroep. | Periodiek systeem 1 18 1 H 2 f-blok 13 14 15 16 17 He 2 Li Be B C N O F Ne 3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar 4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr 5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe 6 Cs Ba ↓ Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn 7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og   Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr |
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Periodiek systeem/Overgangsmetalen

Inhoudsopgave
Inleiding
Geschiedenis
Eigenschappen
Edelgassen
Halogenen
Zuurstofgroep
Stikstofgroep
Koolstofgroep
Boorgroep
Overgangsmetalen
Lanthaniden en actiniden
Aardalkalimetalen
Alkalimetalen :
Een overgangsmetaal is een element uit het D-blok van het periodiek systeem der elementen. Men onderscheidt
* de 4d-overgangsmetalen van scandium tot zink
* de 5d-overgangsmetalen van yttrium tot cadmium
* de 6d-overgangsmetalen van lanthaan (of beter:lutetium) tot kwik
* de 7d-overgangsmetalen van Rutherfordium tot Ununbium
De overgangsmetalen zijn:
| 21 Sc | 22 Ti | 23 V | 24 Cr | 25 Mn | 26 Fe | 27 Co | 28 Ni | 29 Cu | 30 Zn |
| 39 Y | 40 Zr | 41 Nb | 42 Mo | (43) Tc | 44 Ru | 45 Rh | 46 Pd | 47 Ag | 48 Cd |
| | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg |
| | (104) Rf | (105) Db | (106) Sg | (107) Bh | (108) Hs | (109) Mt | (110) Ds | (111) Rg | (112) Uub |
# Nieuwgrieks/Overige voorzetsels
## Ως

>> Nieuwgrieks >> Syntaxis van de naamvallen >> Overige voorzetsels
# Nieuwgrieks/Syntax/Betrekkelijke Bijzin

Αναφορικές προτάσεις (betrekkelijke bijzinnen) worden in de hoofdzin ingeleid door:
    betrekkelijke voornaamwoorden als: που, όποιος, ο οποίος, όσος
    betrekkelijke bijwoorden als: όπου, που, όπως, πως, όσο, καθώς, σαν, ωσάν
    ontkenning: δε(ν), behalve na να dan μη(ν)

## ονοματικές προτάσεις (naamwoordelijke bijzinnen)
### υποκείμενο (onderwerp)

Sjabloon:Lev2Pars

### κατηγορούμενο (naamwoordelijk deel van het gezegde)

Sjabloon:Lev2Pars

### αντικείμενο (lijdend voorwerp)

Sjabloon:Lev2Pars

### επιθετικός προσδιορισμός, ομοιόπτωτος (bijvoeglijke bijzin)

Sjabloon:Lev2Pars

### προσδιορισμός ετερόπτωτος

Sjabloon:Lev2Pars

## επιρρηματικές προτάσεις (bijwoordelijke bijzinnen)
### τόπος (plaats)

Sjabloon:Lev2Pars

### χρόνο (tijd)

Sjabloon:Lev2Pars

### τρόπο (wijze)

Sjabloon:Lev2Pars

### πόσο (hoeveelheid)

Sjabloon:Lev2Pars

### συμφωνία (overeenstemming)

Sjabloon:Lev2Pars

### εναντίωση ή παραχώρηση (tegenwerping of concessie)

Sjabloon:Lev2Pars

### παρομοίωση (vergelijking)

Sjabloon:Lev2Pars

## De ονοματικές αναφορικές προτάσεις (naamwoordelijke betrekkelijke bijzinnen) hebben vaak ook een bijwoordelijke betekenis
### αιτία (reden)

Sjabloon:Lev2Pars

### σκόπο (doel)

Sjabloon:Lev2Pars
    Eventueel kan zelfs het που achterwege blijven:
Sjabloon:Lev2Pars

### αποτέλεσμα (resultaat)

Sjabloon:Lev2Pars

### προϋπόθεση (voorwaarde)

Sjabloon:Lev2Pars

### εναντίωση ή παραχώρηση (tegenwerping of concessie)

Sjabloon:Lev2Pars

## Opmerkingen

    Soms blijft het werkwoord achterwege:
Sjabloon:Lev2Pars
    Soms wordt ook het voegwoord και gebruikt
Sjabloon:Lev2Pars
    Bijvoeglijke bijzinnen kunnen uitbreidend of beperkend zijn
       1. προσθετικές (uitbreidende bijvoeglijke bijzin)
Sjabloon:Lev2Pars
          De uitbreidende bijvoeglijke bijzin wordt voorafgegaan door een komma.
       2. αναγκαίοι προσδιορισμοί (beperkende bijvoeglijke bijzin)
Sjabloon:Lev2Pars
       Plaatsing van de komma kan daarom de betekenis beïnvloeden:
Sjabloon:Lev2Pars