OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Horeca en voeding/Snijtechnieken
## Een koksmes gebruiken

Checklist een koksmes gebruiken :
* Ik kan:
* snijden met een koksmes
* snijden volgens de techniek van de begeleidende en snijdende hand
* hakken met een koksmes
* een koksmes vasthouden voor snel snijden
* een koksmes vasthouden voor precisiewerk
* een koksmes slijpen
* een koksmes aanzetten

## Groenten snijden

Checklist groenten snijden :
* Ik kan:
* groenten mirepoix snijden
* groenten brunoise snijden
* groenten macédoine snijden
* groenten julienne snijden
* groenten chiffonade snijden
* groenten chinoise snijden
* groenten paysanne snijden
* groenten jardinière (baton) snijden
* groenten emincé snijden
* groenten tourné snijden

## Ui snijden

Checklist ui snijden :
* Ik kan:
* een ui pellen
* hele uienringen snijden
* halve uienringen snijden
* een ui snipperen

## Kneeddeeg maken

Checklist deeg maken :
* Ik kan:
* ongerezen deeg maken (voor platbrood)
* gistdeeg (brooddeeg) maken
* zand(taart)deeg of boterdeeg maken
* korstdeeg (voor hartige taart en quiche) maken
* pastadeeg maken
* schuimdeeg maken

## Roerdeeg (beslag) maken

Checklist roerdeeg (beslag) maken :
* Ik kan:
* cakedeeg maken
* biscuitdeeg maken
* moscovisch deeg maken
* kookdeeg maken

## Roldeeg maken

Checklist roldeeg maken :
| Ik kan: | Check 1 | Check 2 |
| piedeeg maken | | |
| bladerdeeg maken | | |

## Koken met aardappels

Checklist roldeeg maken :
* Ik kan:
* aardappels schoonmaken
* aardappels schillen
* aardappels koken
* aardappels bakken
* aardappels frituren (friet maken)
* aardappels poffen
* aardappelpuree maken
# Kookboek/Sla

Sla is een bladgroente, die meestal rauw wordt gegeten. Er zijn meerdere verschillende type sla, sommige vormen een krop vormen ander maken bladeren. Er zijn zowel rode als groene slasoorten en uiteraard verschillen ze in smaak.
De volgende typen sla worden nu geteeld:
* botersla (normale kropsla)
* ijsbergsla (ijssla)
* gifsla
* bindsla
* kluitsla
* pluksla
* snijsla
* stengelsla
* eikenbladsla
* veldsla
* krulsla zoals (lollo rossa en lollo bionda)
# Kookboek/Slagroom

Zuivel
Slagroom is een dikke room die zowel gezoet als ongezoet wordt gebruikt. Het vetgehalte ligt volgens verschillende bronnen van 30% tot 40% of boven de 35%. Het wordt verkregen door van verse melk de opdrijvende room af te scheppen.
Door het hoge vetgehalte is slagroom vooral geschikt voor bijmengen in warme gerechten, waarbij de kans op schiften klein is.
Slagroom is zowel gepasteuriseerd, als ook gesteriliseerd verkrijgbaar. Slagroom is ook in geklopte vorm verkrijgbaar uit een spuitbus.

## Gebruik

Slagroom wordt vooral gebruikt in opgeklopte vorm, bijvoorbeeld op taarten, gebak en donuts, op ijs of op de koffie. Of het wordt bijgemengd in sauzen en soepen.

## Kloppen

Zorg ervoor dat de slagroom gekoeld is voor het opkloppen. Bij te warme slagroom blijven de vetten in de slagroom te zacht. Opkloppen kan je doen met een keukenmachine, een elektrische mixer of met de hand met een garde. Het tijdpunt om op te houden met kloppen is kritisch: te lang en je slaat de slagroom tot een substantie die wat weg heeft van boter, te kort en de slagroom heeft kans op instorten.
Een goede stijfheid is bereikt wanneer lange, stabiele pieken worden verkregen als je de garde (of mixer) uit de slagroom haalt. Doe dit dan ook regelmatig tijdens het kloppen.
Als de slagroom niet dikker wordt, maar het zelfs lijkt of hij tijdens het kloppen dunner wordt, dan is de slagroom te warm (geworden). Voordat je verder gaat met kloppen, dient alles weer koud gemaakt te worden in de koelkast.
Meestal wordt de slagroom in de Lage Landen gezoet. Mix daarvoor voor het kloppen zoveel suiker toe als je lekker lijkt. Een regel die wordt aangehouden is 1/8 deel suiker op slagroom, maar daarvan kan je dus zonder problemen afwijken.

## Houdbaarheid

Slagroom is goed houdbaar in de koelkast. Opgeklopte slagroom is maximaal 2 dagen houdbaar, maar zal wel zijn enige stijfheid verliezen in die tijd. Er bestaan hulpstoffen om de opgeklopte slagroom langer stijf te houden, zie daarvoor in de schappen van de supermarkt.

## Zelf maken

Slagroom kan ook zelf gemaakt worden met de volgende ingrediënten:
* 1l melk
* zoveel suiker als gewenst, bijvoorbeeld 200g of 300g suiker
* 2 eieren, alleen de dooiers worden gebruikt
* 600 g boter
Bereidingswijze:
* Kook de melk met de helft van de boter en de suiker.
* Scheid de eieren in dooiers en eiwit. Het eiwit weggooien of gebruiken voor een ander gerecht.
* Doe de andere helft van de boter in een pan van ten minste 2 liter.
* Voeg het kokende melkmengsel bij de boter in de pan, voeg de dooiers erbij en mix het geheel door elkaar.
* Laat het geheel koud worden en sla het daarna net als normale slagroom op.
Deze slagroom is alleen te gebruiken als gezoete opgeklopte slagroom en niet om te gebruiken in warme gerechten als sauzen.

## Recepten met slagroom

* Kookboek/Paté
* Kookboek/Pasta met tonijn en appel
* Kookboek/Aardappelgratin
* Kookboek/Tompoes
* Kookboek/Pasta met parmaham
* Kookboek/Roomijs
# Kookboek/Snickerbroodje

Broodrecepten | Receptenindex
Misschien hou je wel van Snickers. Wist je dat je ook heel eenvoudig een soort broodversie van de snoepreep kunt maken? Heel makkelijk en met dit recept maak je gelijk twee van deze snickerbroodjes.

## Wat heb je nodig
### Ingrediënten

* 2 boterhammen
* chocoladepasta
* pindakaas

### Benodigdheden

* mes
* bord of snijplank

## Bereidingswijze

* Leg de twee boterhammen op het bord of de snijplank
* Open de potten pindakaas en chocoladepasta
* Neem het mes
* Besmeer één boterham met chocoladepasta
* Besmeer de andere boterham met pindakaas
* Leg de boterhammen op elkaar
* Snij het geheel door de midden

### Eet smakelijk

Je twee snickerbroodjes zijn klaar. Eet smakelijk!
# Kookboek/Snijplank

Een snijplank is een uit hout, kunststof of (hard)glas vervaardigde onderlegger waarop ingrediënten voor het bereiden van een maaltijd worden gesneden. Het gebruik van een snijplank als alternatief voor het direct snijden op het aanrecht is, naast het voorkomen van beschadigingen, de hygiëne]. Uiteraard dient de snijplank na gebruik goed te worden gereinigd.
Snijplanken kunnen rond of rechthoekig van vorm zijn, al naar gelang hetgeen erop gesneden wordt. Sommige snijplanken hebben een vorm die uitloopt in een handvat met een gat erin. Door de snijplank op te pakken aan het handvat kunnen de gesneden ingrediënten direct in de pan worden gedeponeerd. Het gat dient als ophangoog: de snijplank kan, na te zijn afgewassen, te drogen worden gehangen zonder dat er stof of vuil valt op de oppervlakken waarop gesneden wordt.
In professionele keukens, zoals van een restaurant, wordt vaak een gekleurde snijplank gebruikt. De kleur duidt dan aan waar de plank voor gebruikt mag worden: een rode plank voor vlees, een groene plank voor groenten en een blauwe plank voor vis.
# Kookboek/Snijselderij

Kruiden en specerijen
Selderij of snijselderij, blad-, struik- of bosselderij, is een tuinkruid dat vergelijkbaar is met peterselie, maar met een veel sterkere smaak. Het tweejarige kruid komt oorspronkelijk uit West- en Noord-Europa, maar is in het wild bedreigd.
Selderij wordt hoofdzakelijk vers gebruikt. De steeltjes kunnen worden meegekookt, de bladeren worden na het kookproces toegevoegd.
Selderij kan gebruikt worden in combinatie met tomaat, worteltjes, peulvruchten, prei en bij de bereiding van soepen, in stoofgerechten van vlees en gevogelte, in sausen en Indiase gerechten.
# Kookboek/Snoep
## Snoep

* Kookboek/Fudge
* Kookboek - Receptenindex
* Recepten onderverdeeld naar categorie: BBQ-recept, Beleg, Broodrecepten, Cake, gebak en taart, Dranken, Eiergerechten, Gevogelte, Groenten, Koekjes, Hartige taarten, Rijstgerechten, Salades, Snacks, Snoep, historische recepten, Stamppotten, Vis- en zeevruchtrecepten, Vleesgerechten, Tapas, Soepen, Sauzen, Feestdagrecepten, Goedkope recepten, Vegetarische recepten
# Kookboek/Snacks
## Snacks

* Kookboek/Frikandelbroodjes
* Kookboek/Bitterballen
* Kookboek/friet-ei
* Kookboek/Toastjes
* Kookboek - Receptenindex
* Recepten onderverdeeld naar categorie: BBQ-recept, Beleg, Broodrecepten, Cake, gebak en taart, Dranken, Eiergerechten, Gevogelte, Groenten, Koekjes, Hartige taarten, Rijstgerechten, Salades, Snacks, Snoep, historische recepten, Stamppotten, Vis- en zeevruchtrecepten, Vleesgerechten, Tapas, Soepen, Sauzen, Feestdagrecepten, Goedkope recepten, Vegetarische recepten
# Kookboek/Slemp

Overzicht van beschreven drankrecepten   Slemp - ook wel driekruidendrank genoemd - is een warme, kruidige melk voor koude dagen. Slemp wordt ook wel gedronken om braakneigingen te onderdrukken. In de Lage Landen was deze drank zeer populair voordat koffie en thee ervoor in de plaats kwamen.

## Ingrediënten

* 8 kruidnagels
* stukje pijpkaneel, lengte ca. 8 cm
* stukje foelie
* een paar saffraandraadjes
* 2 eetlepels theebladeren of 1 theezakje
* 2 liter melk
* 75 gram witte basterdsuiker
* 3 eetlepels maïzena

## Bereidingswijze

* Bind de kruidnagels, pijpkaneel, foelie, saffraan en theebladeren bijeen in een kaasdoekje of doe het bij elkaar in een thee-ei.
* Leg dit in de melk, warm het geheel langzaam op totdat het bijna kookt en laat het ongeveer een half uur trekken. Laat vervolgens nog 5 minuten doortrekken met het theezakje erin.
* Verwijder alle kruiden en breng de slemp op smaak met de suiker.
* Bind de slemp met behulp van de aangemaakte maïzena en schenk de slemp in voorverwarmde mokken.
# Kookboek/Smoske

Een smoske of smos is een stuk stokbrood met kaas en/of ham en overdadig belegd met groenten.

## Ingrediënten

* stokbrood of hard broodje
* mayonaise
* sneetjes jonge kaas
* schelletjes ham (hesp)
* tomaat
* Augurk of komkommer
* ei
* sla

## Bereiding

Kook het ei 8 minuten (totdat het hardgekookt is) of neem een vooraf hard gekookt ei.
Snij het broodje in de lengte open. Snij bij voorkeur het broodje niet helemaal door zodat bovenhelft en onderhelft aan de zijkant nog aan elkaar hangen. Smeer de mayonaise op het broodje en beleg vervolgens het broodje in laagjes. Begin met de sla, sneetjes kaas en hierover met ham.
Snij de tomaat, de augurk of komkommer en het ei in schijfjes en beleg het broodje telkens met een laagje van elk.
Tot slot afkruiden met peper en zout en het broodje toeplooien.
Klaar om te serveren!

## Variaties en tips

* Gebruik cocktailsaus of een andere saus in plaats van mayonaise
* Doe een snuifje zout of selderijzout over het laagje tomaten
* Gebruik ijsbergsla in plaats van kropsla
* Beleg ook met schijfjes zoetzure augurken
* Gebruik een broodsmeersel in plaats van kaas en ham, bv. krabsalade
* Serveer het broodje met een (of twee) saté-prikker(s) die door het broodje worden geprikt om beide helften samen te houden, zodat de inhoud er niet zo makkelijk tussenuit valt
# Esperanto/Toespraak Zamenhof

Uittreksel van de toespraak gehouden door Zamenhof op het Congrès Universel d'Espéranto de Boulogne, 1905. Luister goed naar de tekst terwijl je meeleest en probeer het te begrijpen.
“Mi salutas vin, karaj samideanoj, fratoj kaj fratinoj el la granda tutmonda homa familio, kiuj kunvenis el landoj proksimaj kaj malproksimaj, el la plej diversaj regionoj de la mondo, por frate premi al si reciproke la manojn.
Modesta estas nia kunveno ; la mondo ekstera ne multe scias pri ĝi kaj (niaj) vortoj ne flugos telegrafe al ĉiuj urboj (...) de la mondo. (...) Sed tra la aero de nia salono flugas misteraj sonoj, sonoj tre mallaŭtaj, ne aŭdeblaj por la orelo, sed senteblaj por ĉiu animo sentema : (...) la sonoj de io granda, kio nun naskiĝas.”
“En nia kunveno ne ekzistas nacioj fortaj kaj malfortaj, privilegiitaj kaj (senprivilegiaj), neniu humiliĝas, neniu sin ĝenas, (...), ni ĉiuj estas plene egalrajtaj ; ni ĉiuj sentas nin kiel membroj de unu nacio, kiel membroj de unu familio. Kaj la unuan fojon en la historio de la homaro ni, membroj de la plej malsamaj popoloj, staras unu apud la alia ne kiel fremduloj, ne kiel konkurantoj, sed kiel fratoj (...) kiuj premas al si reciproke la manojn (...) sincere, kiel homo al homo.
Ni konsciu bone la gravecon de la hodiaŭa tago, ĉar hodiaŭ, inter la gastamaj muroj de Bulonjo-(ĉe)-maro kunvenis ne francoj kun angloj, ne rusoj kun poloj, sed homoj kun homoj.”
# Etiquette voor het internationaal zakendoen

Dit boek gaat over internationale business etiquette en is opgedeeld naar land.
Het doel van dit boek is de business reiziger te helpen met de eigenheden van een bepaald land en is bovendien een mogelijkheid om elkaar te helpen en te ondersteunen.
Elke pagina bestaat uit een aantal onderdelen:
* Introductie
* Uiterlijk
* Manieren
* Eten en drinken
* Communicatie
* Handige links

## Landen

    Zuid-Korea
    Zwitserland
# Evolutie/Tabel met mensachtigen en mensen

<o:p> </o:p>
<o:p> </o:p>
</body></html>
# Esperanto/Waarom zou je Esperanto leren?
## Meningen door verschillende Wikibooks-gebruikers

* Ik zou Esperanto leren omdat ik van talen houd en ik Esperanto een mooie en makkelijke taal vind.
* Ooit een begin gemaakt met Esperanto naar aanleiding van een cursus door Kees van Kooten en Wim de Bie op TV. Het praktijk gebruik was jammer genoeg zo laag dat ik gestopt ben. Kom er steeds meer achter dat heel veel mensen Esperanto als internationale taal (naast hun moerstaal) makkelijk te leren vinden en ongebruikt in hun hersenopslag hebben. Vroeger droegen mensen een groen sterretje als signaal dat ze Esperanto spraken. Ik ga het in ieder geval weer oppakken en (als ik de tijd vind) af en toe een beetje aan deze cursus meeschrijven. --Vangelis 21 jun 2008 11:38 (CEST)
* Esperanto opent de deur naar vele Romaanse talen. Als je Esperanto spreekt, heb je voorsprong op talen zoals Latijn en Spaans.

## Objectieve voordelen

Een welbekende bijwerking van Esperanto leren is dat mensen meer geneigd zijn andere talen erbij te leren, en dat ook efficiënter doen ( zie wikipedia Propaedeutic_value_of_esperanto ). Engelse kindjes die eerst een jaar Esperanto en daarna drie jaar Frans kregen bleken na afloop meer/beter Frans te spreken dan hun jaargenootjes die 4 jaar Frans kregen.
# Evolutie

* Argumenten voor het bestaan van evolutie (wordt later uitgewerkt!)
* De geschiedenis van de evolutieleer (wordt later uitgewerkt!)
* De oorsprong en diversificatie van leven (bezig met uitwerken)
* Het verloop van de evolutie (wordt later uitgewerkt!)
* De menselijke evolutie (klaar, maar kan natuurlijk altijd aangevuld worden.)
* Eindtoets (klaar, maar kan natuurlijk altijd aangevuld worden.)

## Addendum

Tabel met mensachtigen en mensen
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Melissa

Melissa is een geslacht uit de Lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Het geslacht omvat vijf soorten vaste, kruidachtige planten die van nature voorkomen in Europa en Azië. De botanische naam Melissa is afgeleid van het Oudgriekse woord voor bij. Dit vanwege de overdaad aan nectar die aanwezig is in de bloemen waardoor bijen worden aangetrokken. De stengels zijn rechthoekig, zoals dit ook het geval is bij alle andere planten uit de lipbloemenfamilie. De bladeren staan in paren tegenover elkaar en zijn over het algemeen in de vorm van een hart of ovaalvormig. Als ze gekneusd worden, geven ze een citroengeur af.

## Nog niet beschreven

* Melissa axillaris
* Melissa bicornis
* Melissa flava
* Melissa yunnanensis
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Melkeppe

Meer informatie wordt nog gezocht. Mee helpen? Klik op bewerken.
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Melkeppe? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Melkviooltje

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Melkviooltje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Middelste ganzerik

| 1 | 2 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Rozen (Rosaceae) Geslacht: Ganzerik Soort: Potentilla intermedia |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | De opstijgende tot rechtopstaande stengels zijn zacht behaard en hebben gekroesde en lange, afstaande haren. |
| Blad: | De bladeren zijn behaard. De onderste bladeren zijn meestal handvormig en vijftallig. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot september. Er zijn per bloem 20 meeldraden aanwezig en vijf gele kroonbladen die meestal 4 tot 5 millimeter lang zijn. De kelkbladen zijn even lang of iets korter dan de kroonbladen. |
| Vrucht: | De vrucht is een schijnvrucht met 0,08–0,13 mm grote nootjes. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-50 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zanderige locaties. Water ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Middelste ganzerik? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 2 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Melkkruid

Werk in uitvoering. Aan dit artikel wordt voorlopig nog gewerkt. Gelieve het niet te bewerken totdat dit sjabloon is weggehaald.
Meer informatie wordt nog gezocht. Mee helpen? Klik op bewerken.
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Melkkruid? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Mexicaantje

| 1 | 2 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Composieten (Asteraceae) Geslacht: Ageratum Soort: Ageratum Houstonianum |
| Wortel: | De planten vormen pollen. |
| Blad: | De bladeren zijn tegenoverstaand en vormen compacte groepjes. De randen zijn licht getand of gezaagd. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot september afhankelijk van de zaaidatum. Lavendelkleurig, roze, lila of wit. |
| Vrucht: | De vruchten zijn klein en droog. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Vochthoudend. Zon Water ○ ∼ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Mexicaantje? |
| Maan(d) | Werk | LT | VW | PA |
| 3-4 WM | Zie zaaitijd. Voorzaaien of ter plekke in mei. | 1 | | |
| 5 | Zie (uit)planten. Voorgezaaide planten uitplanten. | | | 25 |
| ? | | | Z | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Meloen

| 1 | 2 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Er bestaan veel verschillende soorten meloen. De suiker- en netmeloenen zijn daarvan de meest bekende.
| Alle families? | Familie: Komkommer (Cucurbitaceae) Soort: Cucumis melo |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Zon ● |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: Andijvie, boon, erwt, maïs, oostindische kers, radijs, sla, spinazie, dagbloem. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Meloen? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| 4-5 WM | Zie zaaitijd. Onder glas zaaien en uitplanten geeft een betere oogst, maar op een zonnige, beschutte plek is het goed mogelijk meloen te telen. Wel de aprilzaai opkweken onder glas. Maak een broeiheuvel en leg om de 15 cm een zaadje. | 5-10 | 7 | 1 | | 2 | | |
| 5 WM | Zie (uit)planten. Als het plantje 10 cm hoog is uitdunnen. Maak als je ruimte te kort komt, gebruik dan een nieuwe broeiheuvel. | | | | | | 100 | 120 |
| 5 | Verzorgen: Tussen de broeiheuvels de goede buren zaaien. Als de meloen het vierde blad heft gevormd knijp je hem daarboven af. De ranken boven het derde blad. De zijranken die hieruit ontstaan geven vruchten. Zorg voor bestuiving. Je kan ze aan een touw of zo omhoog leiden om ruimte te winnen (meloenen zijn eigenlijk klimplanten), wel moet je de vruchten ondersteunen. | | | | | | | |
| 8-9 | Zie oogsten en bewaren. Steeds jong oogsten geeft een hogere opbrengst. Zeker oogsten als ze beginnen te geuren en het steeltje begint los te raken. Meloen kan je niet (lang) bewaren. | | | | | | | |
| 8-9 | Zie vermeerderwijze. Het aangeven van een selectie is moeilijk omdat er heel veel verschillende soorten meloen zijn. Neem in ieder geval sterke, productieve planten die snel groeien en redelijk bestand zijn tegen kou. Snelle rijping is in ons klimaat een voordeel evenals geringe zaadvorming. Omhul de eerste vrouwelijke bloem voordat die opengaat met gaasdoek. Als ze opengaat neem je van een andere plant de mannelijke bloem en haal de kelkbladeren weg. Breng de meeldraden voorzichtig in aanraking met de stamper en breng het gaasdoek weer aan. Als de vrouwelijke bloem is uitgebloeid neem je het doek weg en merk de vrucht. Als de vrucht afvalt is die niet goed bevrucht, anders ontwikkelt zich een normale vrucht. Enkele vruchten groot en rijp laten worden aan de moederplant. Wacht tot de vrucht open barst en oogst die. Krab de zaden eruit en laat ze een etmaal in water fermenteren. Daarna schoonspoelen en laten drogen. | | | | Z | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Metasequoia

Metasequoia is een geslacht van bomen, waarvan nog maar één soort bestaat, de Watercipres. In het Tertiair kwam het geslacht Metasequoia algemeen voor op het noordelijk halfrond zoals fossielen aantonen.
Vanaf 1960 is de watercipres door kwekers massaal vermeerderd door stekken en zaaien.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Middelste duivenkervel

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Middelste duivenkervel? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Kookboek/Bramensap

Overzicht van beschreven drankrecepten

## Ingrediënten

* 1 kilo bramen
* water
* 300 gram suiker
(de hoeveelheden naar rato vermenigvuldigen of verminderen)

## Benodigdheden

* houten pollepel
* grote, fijnmazige keukenzeef
* ruime opvangschaal (bij voorkeur het formaat waar de zeef op past)
* grote pan
* glazen fles(sen) met schroefdop
* grote soeplepel
* trechter
* oude kleren want bramensap vlekt enorm!

## Bereiding

* Spoel de bramen kort en voorzichtig schoon en doe ze in een pan. Voeg zoveel water toe dat ze net niet onder water staan. Breng het geheel aan de kook en laat het een paar minuten al borrelend koken. Schuim eventueel af.
* Plaats het vergiet boven de opvangschaal, giet het mengsel in het vergiet en laat goed doorlekken (zorg voor een fijnmazig vergiet: de pitjes moeten blijven hangen). Met een houten lepel of bolle soeplepel het sap zachtjes uit de puree duwen. Regelmatig de puree schudden en omgooien. Aan de onderkant van de zeef blijft bramenpulp hangen, als je van lekker dik sap houdt kun je dat er voorzichtig afschrapen en bij het sap doen.
* Als je al het sap hebt opgevangen er de benodigde hoeveelheid suiker door roeren (ongeveer 1 deel op 3 delen sap). Goed roeren totdat alles is opgelost. Het beste gaat dat met witte basterdsuiker, maar kristal-, riet- of bruine suiker is ook mogelijk.
* Giet de oplossing in de pan en breng het zachtjes tot het kookpunt, regelmatig roerend, laat 5 minuten doorkoken. Was intussen de flessen goed af, zorg dat er geen sopresten in blijven, en spoel ze daarna nog eens om met kokend water. (Als de fles niet steriel is, wordt de houdbaarheid sterk beperkt!)
* Lepel het sap via de trechter in de flessen, tot de rand. Veeg de rand vervolgens schoon met een stuk keukenpapier. Doe de schroefdop erop en zet even omgekeerd neer.

## Variatietips

Vanillesuiker en/of een lepel honing toevoegen voordat je het sap in de flessen doet. Een andere mogelijkheid is om een appel (ongeveer 1 appel per liter sap) door het sap te raspen, gebruik daarvoor een zeer fijne rasp. Of gebruik een geblendeerde peer voor een zacht smaakaccent. Voor een extra frisse smaak volstaat een klein scheutje citroen.