OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Overheden

Overheden spelen een heel belangrijke rol in dit verhaal van open standaarden. T.o.v. hun burgers hebben zijn immers de verantwoordelijkheid om te kiezen voor formaten die de burger niet verplichten een bepaald pakket aan te schaffen om informatie te raadplegen of door te geven.
* Europa
** Being open about standards: europa.eu. Als je de officiële perstekst vergelijkt met het nieuwsartikel van Webwereld.nl, dan merk je (helaas) de verwarring tussen open source software en open standaarden.
** Raad van Europa pleit voor open source en open standaarden: Livre.nl
** Europese ministers spreken steun voor open standaarden uit: Tweakers.net
* ODF bij de Belgische regering:
** De stille opmars van Openoffice.org bij Financiën: ZDNet.be
** Ook bij de Federale Overheidsdienst Justitie in België wordt er gebruik gemaakt van ODF, zoals je kan merken op hun website bij bepaalde formulieren of via Google.
** Ook PaperLess Douane en Accijnzen (PLDA) maakt gebruik van ODF, getuige Google.
* Kabinet wil overheden dwingen open standaarden te gebruiken: Livre.nl
* New York State asking for input regarding ODF and OOXML: blogs.sun.com
* Open Document Format in Office: ZDNet.be
* Publieke omroepen:
** Nederlandse TV-kijker in de greep van Microsoft Silverlight:

# Andere

* A Vertical Market Seeks Open Standards (Bruce Perens): itmanagement.earthweb.com
# OpenStreetMap/tileserver/Planets
### Planet Mirrors

Hieronder volgt een lijst met Mirror servers waarop delen van de OpenStreetMap databank te downloaden zijn
| Mirror | Beschikbare planets | Update-frequentie | Diffs? |
| https://download.geofabrik.de/osm/ | Diverse planets, onderverdeeld per werelddeel | ? | ? |
| https://osmtoday.com/ | Landen van Europa, Azië, Noord- en Zuid-Amerika, Australië. Meer dan 1000 subregio's van de wereld. | Dagelijks | Nee |
# Open standaarden/FAQ
## Wie zal er nu winnen, ODF of OOXML? En is het nieuwe formaat van Microsoft, nl. “OOXML” wel een open standaard?

Deze vraag blijkt moeilijk te beantwoorden, gezien de vele internetartikels die hieromtrent al geschreven zijn:
* http://smartbusiness.zdnet.be/news.cfm?id=63987: Jaaroverzicht: ODF versus OpenXML
* http://ooxmlisdefectivebydesign.blogspot.com: OOXML is defective by design
* Dispelling Myths Around ODF
* Achieving Openness: A Closer Look at ODF and OOXML
# Opfriscursus literatuur/Inleiding
## Wat is "literatuur"?

Eigenlijk is het begrip literatuur in de huidige betekenis betrekkelijk jong. Het werd pas in de 18e eeuw gebruikt op een manier die gelijkt op wat wij nu met de term bedoelen: een groep teksten, die om hun eigen waarde (als tekst) gemaakt worden om beluisterd en gelezen te worden. In het verleden bedoelde men met 'literatuur' wellicht dus iets anders; Aristoteles sluit in zijn Poetica bijvoorbeeld de 5de eeuwse geschiedschrijver Herodotus uit van zijn literatuurdefinitie, terwijl moderne literatuurgeschiedenissen Herodotus juist wel opnemen. Daarnaast maakt elke lezer per definitie deel uit van een bepaalde interpretatieve gemeenschap waarin bepaalde leesconventies en literatuuropvattingen tot norm zijn verheven. Ook dit heeft invloed op de vraag of een bepaalde tekst als literair mag worden beschouwd.
Niet alleen is het begrip literatuur dus in historisch opzicht variabel, tot op heden worden door verschillende literatuurcritici en theoretici verschillende definities gegeven. Tijd dus om even orde op zaken te stellen en om na te gaan wat er in het algemeen bedoeld wordt met 'literatuur' en wat een tekst 'literair' maakt.

## Bronnen

* E. van Boven & G. Dorleijn (2013), Literair mechaniek, Coutinho
Inleiding
De drie genres
Kenmerken
Literatuur versus lectuur :
# Opfriscursus literatuur/Kenmerken

Enkele kenmerken die vaak genoemd worden om een tekst als literair te kunnen bestempelen zijn:
* Materiaalbehandeling: door middel van een aantal bijzondere kunstgrepen zijn dit soort teksten 'omgevormd'. Dit geldt voor zowel poëzie als proza. Een voorbeeld is het in niet-chronologische volgorde vertellen van een verhaal. In plaats daarvan wordt er ergens middenin, (in medias res) met vertellen mee begonnen. Ook in films is dit een vaak toegepaste truc.
* Meerduidigheid: literatuur is meerduidig of 'ambigu': daardoor zijn literaire teksten voor meerdere interpretaties vatbaar. En dat maakt de charme uit van een goed boek of gedicht: je kunt het steeds opnieuw lezen en er nieuwe dingen in ontdekken. Het gebruik van beeldspraak en woordspel werkt bijvoorbeeld soms meerduidigheid in de hand, en hetzelfde effect heeft het onduidelijk laten vanuit welk standpunt iets verteld wordt.
* Intertekstualiteit: het verband tussen verschillende teksten, het verwijzen naar andere (voorgaande) teksten die de (erudiete) lezer herkent.
* In het algemeen is er bij literaire teksten sprake van een bijzondere relatie met de werkelijkheid. Zo bevatten literaire teksten vaak verzonnen elementen, waardoor er sprake is van fictie. Dit heeft ook verband met de veronderstelde functie van literatuur. Zo was bij Aristoteles' mimesis, het nabootsen van de werkelijkheid, de functie van de kunst, terwijl Guy de Maupassant het in de 19e eeuw de taak van een romanschrijver vond om een 'exacte uitbeelding te geven van wat er in het leven plaatsvindt' (als onderdeel van het naturalisme, dat toen opkwam). Bij Henry James is dat dan weer een 'indruk' te geven van die werkelijkheid, enzovoort.
Inleiding
De drie genres
Kenmerken
Literatuur versus lectuur :
# OpenStreetMap/tileserver

Stap 1: De OpenStreetMap data
Stap 2: Een database inrichten voor de render engine
* Postgresql
* PostGIS
Stap 3: Tiles genereren
* Mapnik
* Weergave instellen (stylesheets)
Stap 4: De Webserver
* Apache
* Cherokee
Stap 5: De tile pagina
* Viewer openlayers
* Custom javascript voor de tiles
Stap 6: De tileserver actueel houden
* diff verwerking
* gewijzigde tiles opnieuw renderen
# OpenStreetMap/tileserver/Dataset selecteren

OpenStreetMap biedt een aantal mogelijkheden om een dataset te selecteren om een tileserver mee in te richten:
* Download via de API server
* Download een planet van een mirror website
* Download een gebied in een openstreetmap editor en sla dit op als osm bestand
Optie 1 en 3 zijn min of meer gelijk, de editors gebruiken namelijk ook de API server om gegevens van de OpenStreetMap databank op te halen. Met een editor krijg je echter een intiutieve grafische interface die het wat eenvoudiger maakt een gebied te selecteren.
Het is aan te raden om de API server alleen te gebruiken voor kleine gebieden, dus bijvoorbeeld als je een tile server wilt inrichten voor een stadskaart, of een eiland van minder dan 40 vierkante kilometer. In alle andere gevallen is het slim om een mirror te kiezen en een voor gefabriceerde planet te downloaden.
De complete openstreetmap databank wordt vrijwel wekelijks via een script in zijn geheel omgezet in een gecomprimeerd xml bestand. Dit bestand wordt vervolgens neergezet op planet.openstreetmap.org. Net zoals de gegevens in de openstreetmap databank worden de planets ook uitgegeven onder Creative Commons Attribution-ShareAlike 2.0 licentie.
Momenteel bedraagt zo'n wereldwijde, complete planet ongeveer 6Gb. Het is dus te begrijpen dat het onmogelijk is om alle planets beschikbaar te houden. Met regelmaat worden dan ook planets verwijderd en ergens opgeslagen (Meer info over het hoe en wat via firefishy)
Je kunt een planet downloaden en met een van de gereedschappen uit de openstreetmap gemeenschap het gebied dat je op jou tileserver wilt zetten er uit snijden. Het is ook mogelijk om een van de mirrors van planet.openstreetmap.org te onderzoeken of er al een dataset is voor jou gebied.
Op de Nederlandse planet mirror planet.openstreetmap.nl worden bijvoorbeeld dagelijks planets gegenereerd voor de Benelux. Als het gebied wat jij op je tileserver binnen de benelux valt heb je er dus voldoende aan om vanaf deze mirror de laatste benelux planet te downloaden. Bij het schrijven van dit boek bedraagt die ongeveer 150 Mb, dat is dus significant kleiner dan de gehele planet!
Hiermee heb je dus de beschikking over alle OpenStreetMap data in:
* België
* Luxemburg
* Nederland
Verder vind je op de nederlandse planet server ook nog dagelijkse planets van:
* Aruba
* Bonaire
* Curaçao
* Saba
* St. Eustatius
* St. Maarten
# Opfriscursus literatuur

       In deze Opfriscursus literatuur worden een aantal termen uitgelegd die je zult aantreffen in teksten over literatuur, begrippen die veel worden gebruikt bij analyseren van proza, poëzie en drama.
Inleiding
De drie genres
Kenmerken
Literatuur versus lectuur :

## Zie ook

Woordenboek literatuur
# Parapsychologie/R

* Reïncarnatie [uit het Latijn: re: opnieuw en karnis: vlees, dat wil zeggen, "opnieuw in het vlees"] is het geloof dat de ziel van een persoon niet sterft met het lichaam, maar dat de hele ziel, of delen ervan, kan worden doorgegeven aan een nieuw lichaam, zowel bij mensen als bij dieren. Centraal in de hindoeïstische kijk op reïncarnatie staat samsara, afkomstig van het karma dat wordt gecreëerd door het verrichten van goede of slechte daden, volgens het principe dat men zal oogsten wat men heeft gezaaid in het leven. In het boeddhisme is het uiteindelijke doel nirwana wanneer men de cyclus van wedergeboorten verlaat. Herinneringen aan vorige levens worden alleen tot het onderzoeksgebied van de parapsychologie gerekend, wanneer zij gedetailleerde informatie bevatten die controleerbaar is en bovendien niet langs normale weg kan zijn verworven. Zie ook: Leven na de dood.
* Rhine,J.B. - (1895-1880) - Joseph Banks Rhine was een Amerikaans parapsycholoog en een van de eerste onderzoekers van fenomenen als telepathie, precognitie en helderziendheid. Samen met William McDougall introduceerde hij de benaming "parapsychology" (een vertaling van een Duitse term, bedacht door Max Dessoir). De term ESP (extrasensory perception, buitenzintuiglijke waarneming) werd door hem bedacht. Hij was oprichter van de Parapsychological Association en medeoprichter van het Journal of Parapsychology.
Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Parapsychologie/S

* Spiritisme - de overtuiging dat contact met overledenen mogelijk is. Omdat spiritisme een geloof is, maakt het geen deel uit van de parapsychologie. De vroegste parapsychologen deden wel onderzoek naar de verschijnselen die zich voordeden tijdens spiritistische seances. Spiritisten geloven dat wat een medium over een overledene zegt ook afkomstig is van hem of haar. Parapsychologen onderzoeken of het niet eerder een geval is van ESP (buitenzintuiglijke waarneming) doordat het medium bijvoorbeeld gedachten opvangt van de bij de seance aanwezige partner van een overledene.
* Synchroniciteit - werd door Carl Gustav Jung gedefinieerd als "een acausaal, verbindend beginsel". Van synchroniciteit is sprake wanneer twee of meer psychische of fysieke gebeurtenissen min of meer tegelijkertijd optreden in een voor de betrokkene zinvol verband, dat niet noodzakelijk als causaal wordt ervaren. Eenvoudig gezegd: je ervaart het als meer dan gewoon toeval, omdat de twee gebeurtenissen voor jou met elkaar te maken schijnen te hebben, maar niet zo dat het ene het andere heeft voortgebracht. Jung zag synchroniciteit als een ander verklaringsmodel dat naast causaliteit zijn plaats verdiende. Jung voerde dit begrip in toen hij, na bestudering van de psychologie van onbewuste processen, constateerde dat het causaliteitsbeginsel ontoereikend was om bepaalde merkwaardige verschijnselen in de onbewuste psychologie te verklaren. Zo vond hij vaak merkwaardige parallellen in bijvoorbeeld dromen, ziektebeelden en ervaringen van zijn patiënten. Deze samenhang leek hem niet louter toevallig, maar wezenlijk. Vandaar dat hij het "synchroniciteit" doopte. Een bekend, door Jung aangehaald voorbeeld van synchroniciteit is het volgende: terwijl een van zijn patiënten haar droom over een scarabee beschreef, vloog er een kever met een glanzend schild de kamer binnen. Omdat de scarabee bij de oude Egyptenaren het symbool van wedergeboorte was, begreep Jung dat deze 'coïncidentie' bedoeld was om te onderstrepen dat de vrouw behoefte had om te ontsnappen aan het te sterke rationalisme dat haar in zijn greep had: zijn patiënt had haar bewuste een al te dominerende rol laten vervullen in haar persoonlijkheid. Jung bracht de werking van astrologie, tarot en I Tjing in verband met synchroniciteit en niet met causaliteit. Deze (orakel)systemen steunen dus op het inzicht dat twee gelijktijdig optredende fenomenen een zinvol verband met elkaar kunnen hebben, zonder dat er sprake is van een oorzaak-gevolg-relatie.
Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Parapsychologie/M

* Mitchell, Edgar - Een astronaut - afgestudeerd in lucht- en ruimtevaarttechniek aan het MIT en piloot van de maanlander van Apollo 14 - nam in 2009 deel aan The Disclosure Project, waarbij vele prominenten getuigden dat buitenaards leven bestond en dat er ontmoetingen met buitenaardsen hadden plaatsgevonden. Hij is tevens oprichter van IONS (Institute of Noetic Sciences), waar aan parapsychologie wordt gedaan.
Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Parapsychologie/Literatuur en bronvermelding
## Geraadpleegde bronnen
### Boeken

* Etzel Cardeña, Parapsychology: A Handbook for the 21st Century - 2015, McFarland & Company
* Hans Holzer, The Handbook of Parapsychology - 2021, Crossroad Press
* R.Schoch & L.Yonavjak, The Parapsychology Revolution: A Concise Anthology of Paranormal and Psychical Research - 2008, TarcherPerigee

### Externe links

* Parapsychological Association
* The American Association for the Advancement of Science' (AAAS)
* koestlerunit
* psychologytoday
* cambridge.org
* nbcnews
* Society for Psychical Research
* psi-encyclopedia
* SKEPP.be
* Parapsychologisch Instituut in Utrecht
# Parapsychologie/N

* Near-death experience (NDE) - zie Bijna-doodervaring
Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Parapsychologie/O

* Out-of-body-experience - zie Uittreding
Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Parapsychologie/L

* Leven na de dood - het verder bestaan van het bewustzijn, de ziel of geest van de individuele persoon in een of andere vorm en gedurende tenminste enige tijd na de vernietiging van het fysieke lichaam. Dit voortbestaan vindt plaats in een spirituele wereld, of het individu wordt herboren in deze wereld en begint een nieuwe levenscyclus in een nieuw lichaam, waarschijnlijk zonder herinnering aan wat hij of zij in het verleden heeft gedaan. Er zijn echter veel treffende getuigenissen, vooral uit oosterse landen, van kinderen tot 4 jaar die zich een vorig leven tot in details herinneren. Zie ook Reïncarnatie.
* Lucide droom - een droom waarbij men zich bewust is dat men droomt. De meeste lucide dromen vinden plaats tijdens de REM-fase van de slaap. Ze kunnen spontaan optreden of men kan zichzelf aanleren de droom te sturen. Weten dat hij droomt, biedt de dromer de mogelijkheid om opzettelijke controle uit te oefenen, niet alleen over zijn acties, maar ook over de inhoud van de droom en hoe deze zich ontvouwt. (Zie ook: Uittreding)
Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Parapsychologie/Q

Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Parapsychologie/K

* Kirlianfotografie - soms 'aurafotografie genoemd, is een type hoogspannings-, hoogfrequente fotografie, ontwikkeld in de Sovjet-Unie door Semyon Davidovich Kirlian, die op fotografische film de zogenaamde "corona-ontlading" van een object vastlegt. Deze wordt veroorzaakt door ionisatie van het veld rondom dat object. Volgens esoterici zou dit fenomeen wijzen op het bestaan van tot nu toe onbekende stralingen of energievelden zoals "bioplasma" of de "psychische aura".
Inleiding - Geschiedenis - Bekende praktijkgevallen A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z
# Programmeren, de basis/Oefeningen/Prijsofferte

Onderstaande oefening wordt als leidraad gebruikt bij het behandelen van de basisprincipes van het programmeren. Stel dat je een programma moet ontwerpen waarmee de loodgieter een prijsofferte kan maken. Bij het opstellen van zo’n offerte moet er rekening worden gehouden met:
* een afbeelding die van toepassing is;
* naam, voornaam en adres van de klant;
* de prijs van de onderdelen die hij nodig heeft (bij de prijs rekent hij 30% winst);
* het geschatte aantal werkuren (per uur rekent hij € 42,14);
* de ouderdom van het huis, omdat er slechts 6 % BTW geldt voor huizen ouder dan 20 jaar en 21 % voor de overige;
* verplaatsingskosten, waarbij deze worden gerekend door de provincie waarin de klant woont (berekend uit de postcode). Zelf woont de loodgieter in Oost-Vlaanderen, waarvoor hij klanten die er wonen geen verplaatsingskosten aanrekent. Voor de provincies West-Vlaanderen wordt € 10 aangerekend, voor Antwerpen € 20 en voor Limburg € 30; omwille van het feit dat de verplaatsingskosten teveel zouden doorwegen, biedt hij geen diensten aan in andere provincies (en we gaan ervan uit dat de klant geen andere provincies invult);
* de familienaam van de klant moet links of rechts in hoofdletters verschijnen, van boven naar beneden;
* een knop voor het berekenen van het bedrag exclusief BTW, het BTW-bedrag en het totaalbedrag. Zorg dat eveneens wordt aangegeven welk BTW-percentage van toepassing is;
* het opstellen van een afbetalingsregeling: de loodgieter begrijpt dat het niet voor iedereen even gemakkelijk is om alles in één keer te betalen. Vandaar biedt hij de klant een mogelijkheid om maandelijks een stuk(je) te betalen. In het programma moet het dus mogelijk zijn om op te geven hoeveel de klant maandelijks wenst af te betalen (de termijn) en dan wordt aangegeven hoeveel hij iedere maand al heeft afbetaald. De loodgieter wenst echter wel dat de volledige som betaald wordt binnen het jaar (12 maanden). Bedraagt het aantal termijnen meer dan 12, dan moet een gepaste boodschap duidelijk maken dat de maandelijkse termijn minimum x moet zijn, zodat deze 12 maanden niet overschreden worden. Er wordt dan verder gerekend met deze minimale termijn. Indien de laatste maand een bedrag betaald moet worden dat kleiner is dan de termijn, dan verschijnt er eveneens hoeveel de laatste maand betaald moet worden.
# Probleemstelling

In een tekstvak op een formulier kun je een kleur ingeven (rood, groen, geel, blauw of zwart). Wanneer je een bepaalde kleur invult, moet die kleur in de achtergrond van het tekstvak zichtbaar zijn.

## Mogelijke uitbreidingen

* I.p.v. de achtergrond van het tekstvak te kleuren, kleur je de achtergrond van het volledige venster.
* Het werken met een keuzelijst is gebruiksvriendelijker, omdat het sneller gaat en bovendien weet de gebruiker direct welke kleuren hij allemaal kan kiezen.
* Zorg dat de gebruiker meer kleuren kan kiezen.

## VBA-tips

* Door logisch te redeneren kan je wellicht zelf al ongeveer weten wat de correcte naam is voor de eigenschap achtergrondkleur. Je kan het natuurlijk ook altijd in de VBA help zoeken.
* Net zoals vbClrf een constante is voor het aangeven van een nieuwe regel, bestaan er ook kleurconstanten voor het aangeven van bepaalde kleuren (zie VBA-help).
* Bij de uitbreidingen:
** Om de naam van het besturingselement te vinden waardoor je de achtergrond van het venster een kleur kan geven denk je waarschijnlijk in de eerste plaats aan frmTekstvakMetKleur. Daarmee zal het echter niet lukken. Bekijk de ontwerpweergave om te weten te komen wat de naam dan wel is.
# Probleemstelling

Een leerling wil weten hoe goed hij/zij is in talen. Vandaar worden de uitslagen van de vakken Nederlands, Frans en Engels ingegeven op 100. Een leerling die in het totaal 50 % behaalde is geslaagd. Breng een melding of de leerling al dan niet geslaagd is. Een mogelijke uitwerking vind je in de schermafdrukken hieronder.

## Mogelijke uitbreidingen

* Zorg voor een grotere gebruiksvriendelijkheid door te werken met een kleurcode: als iemand geslaagd is wordt er groen gebruikt, anders rood.
* Bij het berekenen van het eindresultaat wordt er in de realiteit rekening gehouden met het "gewicht" van dat vak, wat meestal overeenkomt met het aantal lesuren. Stel dat er bv. vier uur Nederlands wordt gegeven, vier uur Frans en twee uur Engels.
# Programmeren, de basis/Implementatie
## Oefeningen
### De prijsofferte
#### De pseudocode

Als we de oefening van de prijsofferte in zijn totaliteit bekijken, dan hebben we de volgende pseudocode. Deze pseudocode kunnen we vervolgens gebruiken om te beginnen met onze implementatie.
Vervolgens gebruik je de programmeertaal naar keuze om bovenstaande in pseudocode om te zetten naar iets dat echt werkt. Het leeuwendeel van het werk is gedaan, maar dit betekent niet dat de kous af is. Bepaalde zaken zie je over het hoofd en op sommige fouten (bugs) kan je een ganse tijd zoeken.
# Programmeren, de basis/Oefeningen

Bij de oefeningen kan je bij de probleemanalyse steeds volgende onderdelen bekijken:
* Deelproblemen
* Variabelen, constanten en hun gegevenstypen
** Constanten
** Variabelen
* De controlestructuren
* Pseudocode
* Implementatie, controle, evaluatie/uitbreiding

# Oefeningen met GUI

Onder dit gedeelte vind je oefeningen waarvan de uitwerking het makkelijkste kan gebeuren via een grafische user interface (gui). Op andere websites, zoals deze of deze kan je nog meer oefeningen vinden.
* Taalrapport
* Tekstvak met kleur
* Prijsofferte (een oefening waar bijna alle aspecten van dit boek aan bod komen)

# Oefeningen met CLI of GUI

Onder dit gedeelte vind je oefeningen die je zowel via een command line interface (cli) als via een grafische user interface (gui) kan oplossen.
# Kookboek/Berchemse boterkoekjes

Koekjes | Receptenindex

## Ingrediënten

* 140 g boter
* 130 g poedersuiker (bloemsuiker)
* 200 g bloem
* 1 ei
* Een snuifje zout

## Bereidingswijze

Breng de boter op kamertemperatuur. Meng ze met de poedersuiker, de bloem en het ei. Voeg een snuifje zout toe. Meng alles tot een homogene massa. Laat een nacht in de koelkast opstijven. Kneed daarna het deeg kort los en rol het deeg uit. Duw er vormpjes uit en leg die op een ingeboterde en ingebloemde bakplaat in de oven. Bak op 180° C gedurende 12 minuten.

## Opmerkingen, tips en variaties

Eventueel kan je de koekjes afwerken extra versieren door amandelschilfertjes, sesamzaadjes en/of door eigeel erop te brengen voor het bakken. Na het bakken kan je ze in chocolade dompelen. Smakelijk!
# Kookboek/Bearnaisesaus

Recept Bearnaisesaus benodigdheden.
    2 deciliter droge witte wijn
    2 deciliter witte wijnazijn
    1 theelepel witte peperkorrels
    10 takjes dragon
    een teen knoflook
    2 stuks gesnipperde sjalot
    6 eidooiers
    300 gram gesmolten boter
    50 gram gehakte dragonblaadjes
    50 gram gehakte kervel
    peper en zout.
    een eetlepel noilly prat
bereidingswijze.
    Doe de wijn,azijn,peperkorrels,dragonstengels,knoflookteen en de gesnipperde sjalotten in een pan en kook dit in tot 1 decilter.
    laat dit even staan om de smaken door te laten trekken.(dit is de gastrique)
    laat ondertussen de boter smelten
    passeer de gastrique door een fijne zeef.
    voeg de eidooiers toe aan de gastrique.
    verwarm onder voortdurend kloppen de gastrique.
    zorg dat de gastrique luchtig geklopt word tot ongeveer 70 graden celcius en gaat binden.
    Als de gastrique en eidooier op tempratuur zijn ,voeg dan stuk je bij beetje de gesmolten boter toe
    voeg pas boter toe als de vorige boter is opgenomen.
    hak de kervel en dragon fijn en voeg dit toe aan de saus.
    Breng de saus op smaak met peper,zout en de noilly prat.
    hou de saus lauwwarm om schiften of stollen te voorkomen.