# Quenya/Stamvormen

Een aantal wijzigingen die we in modern Quenya terugvinden, lijken op het eerste zicht nogal onregelmatig. Als we echter eens naar hun origine in Oud-Elfs kijken dan kunnen we ze wel verklaren. Bekijk volgende voorbeelden:
       aran / arani "koning"
       elen / eleni "ster"
       talan / talami "vloer"
Waarom heeft talami een m in het meervoud? Op de pagina Substantieven hebben we gezegd dat talam- de stam van talan was en dat we daarom talan (talam-) in woordenlijsten vinden.
Maar als we dit woord opzoeken in een Oud-Elfse woordenlijst dan vinden we talam. De stamvorm is dus eigenlijk gewoon de Oud-Elfse vorm van het woord en de basisvorm talan is eigenlijk de onregelmatigheid.
De reden hiervoor is dat in modern Quenya een m niet langer toegelaten is op het einde van een woord (zie Fonologie). Het woord talam evolueerde bijgevolg naar talan met talam- als stamvorm voor alle andere naamvallen en getallen.
Alle substantieven met een u-duaal die tot een van de categorieën op deze pagina behoren, gebruiken de stamvorm in het duaal maar verder zijn ze regelmatig (we gebruiken toron, torn- "broer"):
       Nom. tornu, Gen. tornuo, Poss. tornuva, Dat. tornun,
       Abl. tornullo, All. tornunna, Loc. tornussë, Instr. tornunen, Resp. tornus.
De onregelmatige stamvormen kan je op een afzonderlijke pagina terugvinden: Speciale stamvormen.

## d/t-stammen

De eerste groep eindigt op –n, –r of –l. Hun stamvormen worden gevormd door een extra –d–.
De tweede groep eindigt op –n, –r of –s ze voegen -t bij om tot de stamvorm te komen.
De pagina Substantieven: d/t-stammen bevat een overzicht van alle gekende substantieven in deze categorie.
De adjectieven op –n behoren waarschijnlijk ook tot de d-stammen (PE 14 pg. 77):
       i hwarindi "de scheven"
       hwarindi neri "scheve mannen"
Als ze gebruikt worden als laatste verbogen woord (zie Verbogen adjectieven), dan krijgen ze de klinkers –e– of –i– tussen de stam en de uitgang:
       harma furindessë "in een verborgen schat"
       urur úrindinen "met gloeiende vuren"
De verbuiging van de d- en t-stammen is regelmatig behalve in de possessief enkelvoud. Deze naamval maakt gebruik van de nominatief enkelvoud en de uitgang –wa (alle substantieven in deze categorie hebben u-dualen):
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | fion | fiondi | fiondu | fiondeli |
| genitief | fiondo | fiondion | fionduo | fiondelion |
| possessief | fionwa | fiondiva | fionduva | fiondelíva |
| datief | fionden | fiondin | fiondun | fiondelin |
| ablatief | fiondello | fiondillon(r) | fiondullo | fiondelillo(n)(r) |
| allatief | fiondenna | fiondinnar | fiondunna | fiondelinna(r) |
| locatief | fiondessë | fiondissen | fiondussë | fiondelisse(n) |
| instrumentalis | fiondenen | fiondinen | fiondunen | fiondelínen |
| respectief | fiondes | fiondis | fiondus | fiondelis |

## Samengetrokken stammen

Een andere groep verliest de klinker van de tweede lettergreep. De stamvorm is daarom een samengetrokken vorm van de nominatief.
Volgende substantieven behoren tot deze groep:
       coron, corn- "bal"
       feren, fern- "beuk"
       haran, harn- "leider"
       huan, hún- "hond"
       laman, lamn- "dier (viervoeter)"
       soron, sorn- "arend"
       toron, torn- "broer"
Nogal wat naamvallen gebruiken echter de nominatief in plaats van de stamvorm om deze naamvallen te vormen. Ook in het partitief meervoud vertrekken we van de nominatief:
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | haran | harni | harnet | haralli |
| genitief | harno | harnion | haranto | harallion |
| possessief | haranwa | harniva | harnetwa | haralliva |
| datief | harnen | harnin | harnent | harallin |
| ablatief | harallo | harnillon(r) | harelto | harallillo(n)(r) |
| allatief | haranna | harninnar | harnenta | harallinna(r) |
| locatief | harandë | harnissen | harnetsë | harallisse(n) |
| instrumentalis | harannen | harninen | harnenten | harallinen |
| respectief | harnes | harnis | harnetes | harallis |
Er is in deze categorie een tweede groep waar de klinker + n in de nominatief beide verdwenen zijn:
       calmar, calmarn- "lichtkind"
       halatir, halatirn- "ijsvogel"
       mëar, mëarn- "etter"
       pur, purn- "(kunstmatig) vuur"
       tavar, tavarn- "natuurgeest"
en ook
       seler, sell- "zus"
In het enkelvoud zijn er slechts twee uitzonderingen:
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | seler | selli | sellet | selli |
| genitief | sello | sellion | selerto | sellion |
| possessief | selerwa | selliva | selletwa | selliva |
| datief | sellen | sellin | sellent | sellin |
| ablatief | sellello | sellillon(r) | sellelto | sellillo(n)(r) |
| allatief | sellenna | sellinnar | sellenta | sellinna(r) |
| locatief | sellessë | sellissen | selletsë | sellisse(n) |
| instrumentalis | selernen | sellinen | sellenten | sellinen |
| respectief | selles | sellis | selletes | sellis |

## Verdubbelde stammen

Er zijn buiten deze ook substantieven op -t die een verdubbelde stam hebben, maar deze kan je vinden op de pagina Speciale stamvormen.

### Verdubbelde stammen op ss

Een aantal woorden verdubbelen de eind-s:
       calas, calass- "koper"
       coimas, coimass- "lembas" $^{[1]}$
       eques, equess- "uitspraak"
       falas, falass- "kust"
       indis, indiss- "bruid"
       inwilis, inwiliss- "fee"
       is, iss- "lichte sneeuw"
       itis, itiss- "insectenbeet"
       lis, liss- "honing"
       nes, ness- "weide"
       niquis, niquiss- "rijm, ijsaanslag"
       nís, niss- "vrouw" $^{[2]}$
       oinalis, oinaliss- "zalf"
       olos, oloss- "sneeuw" ^^^$^{[3]}$
       sintilis, sintiliss- "schittering (van een kristal)"
       tiris, tiriss- "wacht"
       tolos, toloss- "wrat, pukkel"
       tyos, tyoss- "hoest"
De eigennaam Tulcas behoort ook tot deze groep.
$^{[1]}$ coimas heeft ook de stemvorm coimast-.
$^{[2]}$ De lange í wordt kort voor dubbele medeklinkers.
$^{[3]}$ Dit woord heeft ook olossë als nominatief. Het mag niet verward worden met olos "droom" dit woord heeft een onregelmatige stamvorm (see Speciale stamvormen).
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | falas | falassi | falasset | falasseli |
| genitief | falasso | falassion | falasto | falasselion |
| possessief | falasseva | falassiva | falassetwa | falasselíva |
| datief | falassen | falassin | falassent | falasselin |
| ablatief | falassello | falassillon(r) | falasselto | falasselillo(n)(r) |
| allatief | falassenna | falassinnar | falassenta | falasselinna(r) |
| locatief | falassë | falassen | falassetsë | falasselisse(n) |
| instrumentalis | falassenen | falassinen | falssenten | falasselínen |
| respectief | falasses | falassis | falassetes | falasselis |
Het woord solor "branding" heeft als stamvorm soloss- en volgt eveneens deze verbuiging behalve de possessief enkelvoud solorwa.

### Verdubbelde stammen op ll/nn

Eind-l en -n kunnen ook verdubbeld worden:
       amil, amill- "moeder"
       aranel, aranell- "prinses"
       horinel, horinell- "dennennaald"
       miril, mirill- "juweel"
       riel, riell- "bloemenmeisje"
       sil, sill- "maan"
       tol, toll- "eiland" ^
       ailin, ailinn- "meer"
       cailen, cailenn- "keel"
       calimban, calimbann- "barbaarse landen"
       campin, campinn- "heup"
       colman, colmann- "toppunt"
       elwen, elwenn- "hart"
       helin, helinn- "viooltje"
       irin, irinn- "dorp"
       irmin, irminn- "bewoonde wereld"
       latúcen, latúcenn- "tin"
       licin, licinn- "hoorn"
       mindon, mindonn- "torentje"
       olwen, olwenn- "tak, staf"
       onin, oninn- "aambeeld"
       pequen, pequenn- "kam"
       tamin, taminn- "hoogoven"
       túrin, túrinn- "provincie"
       wilin, wilinn- "vogel"
De eigennaam Silmaril behoort ook tot deze categorie.
^ De naamvallen van tol worden gevormd door –o– tussen de stam en de uitgang te plaatsen (zie Speciale stamvormen).
De uitzonderlijke naamvallen zijn: possessief enkelvoud, allatief of ablatief enkelvoud en meervoud, en alle naamvallen van het partitief meervoud.
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | amil | amilli | amillet | amilli |
| genitief | amillo | amillion | amilto | amillion |
| possessief | amilwa | amilliva | amilletwa | amilliva |
| datief | amillen | amillin | amillent | amillin |
| ablatief | amillo | amillon(r) | amillelto | amillillo(n)(r) |
| allatief | amillenna | amillinnar | amillenta | amillinna(r) |
| locatief | amillessë | amillissen | amilletsë | amillisse(n) |
| instrumentalis | amillenen | amillinen | amillenten | amillinen |
| respectief | amilles | amillis | amilletes | amillis |
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | olwen | olwenni | olwennet | olwelli |
| genitief | olwenno | olwennion | olwento | olwellion |
| possessief | olwenwa | olwenniva | olwennetwa | olwelliva |
| datief | olwennen | olwennin | olwennent | olwellin |
| ablatief | olwennello | olwennillon(r) | olwennelto | olwellillo(n)(r) |
| allatief | olwenna | olwennar | olwennenta | olwellinna(r) |
| locatief | olwennessë | olwennissen | olwennetsë | olwellisse(n) |
| instrumentalis | olwennenen | olwenninen | olwennenten | olwellinen |
| respectief | olwennes | olwennis | olwennetes | olwellis |

### Verdubbelde stammen op rr

       condor, condorr- "krijger"
       hostar, hostarr- "stam"
       indor, indorr- "bruidegom"
       lamandar, lamandarr- "veehouder"
       lar, larr- "plaats, streek"
       maquar, maquarr- "(menselijke) kaak"
       milnar, milnarr- "akker"
       neldor, neldorr- "beuk"
Ze worden als volgt verbogen:
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | lar | larri | larret | lalli |
| genitief | larro | larrion | larto | lallion |
| possessief | larwa | larriva | larretwa | lalliva |
| datief | larren | larrin | larrent | lallin |
| ablatief | larrello | larrillon(r) | larrelto | lallillo(n)(r) |
| allatief | larrenna | larrennar | larrenta | lallinna(r) |
| locatief | larressë | larrissen | larretsë | lallisse(n) |
| instrumentalis | larrenen | larrinen | larrenten | lallinen |
| respectief | larres | larris | larretes | lallis |

## m-stammen

Zoals verteld in de inleiding van deze pagina is de letter m niet langer toegelaten op het einden van een woord en verandert in een n in de nominatief:
       artan, artam- "hamer"
       ilin, ilim- "melk"
       men, mem- "bek"
       quin, quim- "wijfje (van dieren)"
       ran, ram- "geluid"
       talan, talam- "vloer"
Deze woorden hebben een uitzonderlijke locatief, instrumentalis en partitief meervoud:
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | men | memi | memet | melli |
| genitief | memo | memion | mento | mellion |
| possessief | memeva | memiva | memetwa | melliva |
| datief | memen | memin | mement | mellin |
| ablatief | memello | memillon(r) | memelto | mellillo(n)(r) |
| allatief | memenna | meminnar | mementa | mellinna(r) |
| locatief | mendë | memissen | memetsë | mellisse(n) |
| instrumentalis | memnen | meminen | mementen | mellinen |
| respectief | memes | memis | memetes | mellis |
De woorden met stamvorm op -ng gedragen zich net als deze woorden:
       falaswin, falaswing- "golftop"
       fen, feng- "riet"
Enkel in de locatief (fendë) en het partitief meervoud (felli) wijken ze af. Maar de instrumentalis is regelmatig: fengenen.

## c-stammen

Vier woorden eindigden oorspronkelijk op -c, deze letter is niet meer toegelaten op het einde van een woord:
       filit, filic- "vogeltje"
       nelet, nelc- "tand"
       oryat, oryac- "das (dier)"
       quesset, quessec- "kussen"
| | enkelvoud | meervoud | duaal | part. meerv. |
| nominatief | filit | filici | filicu | filiceli |
| genitief | filico | filicion | filicuo | filicelion |
| possessief | filiqua | filiciva | filicuva | filicelíva |
| datief | filicen | filicin | filicun | filicelin |
| ablatief | filicello | filicillon(r) | filicullo | filicelillo(n)(r) |
| allatief | filicenna | filicinnar | filicunna | filicelinna(r) |
| locatief | filixë | filicissen | filicussë | filicelisse(n) |
| instrumentalis | filincen | filicinen | filicunen | filicelínen |
| respectief | filices | filicis | filicus | filicelis |
De locatief van nelet is neletsë, maar verder wordt het verbogen als de andere drie woorden.
>> Quenya >> Quenya/Substantieven >> Quenya/Stamvormen