OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Basiskennis chemie 2/Machten en wortels

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |

# Worteltrekken met exponenten

Zoals de tegenovergestelde bewerking van optellen aftrekken, is hoort bij vermenigvuldigen het uitvoeren van een deling. Bij machtsverheffen hoort op deze manier worteltrekken. Bij worteltrekken moet je het getal uitrekenen dat met zichzelf vermenigvuldigd het uitgangsgetal oplevert.
Zo is de wortel van 9 gelijk aan 3, want 3 * 3 = 9 en is de wortel van 121 gelijk aan 11, want 11$^2$ = 121.
Voor het uitrekenen van de wortel van een getal wordt de term worteltrekken gebruikt. En je trekt de wortel uit een getal: in de wiskunde wordt dit vaak gezegd als: "de wortel uit 25 is 5".
${\sqrt {25}}\ =\ 5$
${\sqrt[{3}]{27}}\ =\ 3$
${\sqrt[{2}]{81}}\ =\ 9$

## Exponenten

$64$
$2^{6}$
$64$
$64\ \ =\ 2\ \times \ 2\ \times \ 2\ \times \ 2\ \times \ 2\ \times \ 2$
$64\ \ =\ (2\ \times \ 2)\ \times \ (2\ \times \ 2)\ \times \ (2\times \ 2)$
${\sqrt[{3}]{64}}=(2\ \times \ 2)\ =\ 4$
De regel is dus blijkbaar:

## Gevolgen van de regel

${\sqrt {2}}\ =\ {\sqrt[{2}]{2^{1}}}\ =2^{\frac {1}{2}}\ =\ 2^{0.5}$
${\sqrt {2}}\ \times \ {\sqrt {2}}\ =\ 2^{0.5}\ \times \ 2^{0.5}\ =\ 2^{0.5+0.5}\ =\ 2^{1}\ =\ 2$
${\frac {\sqrt {3}}{\sqrt {3}}}\ =\ {\frac {3^{0.5}}{3^{0.5}}}\ =3^{0.5-0.5}\ =\ 3^{0}\ =\ 1$
${\sqrt {3}}$
$\left({\sqrt {5}}\right)^{4}\ =\ \left(5^{0.5}\right)^{4}\ =\ 5^{0.5\times 4}\ =5^{2}=25$
${\sqrt {5}}$
${\sqrt {5}}\ \times \ {\sqrt {5}}\ =\ ({\sqrt {5}})^{2}\ =\ 5$
$\left({\sqrt {5}}\right)^{4}\ =\ {\sqrt {5}}\ \times \ {\sqrt {5}}\ \times \ {\sqrt {5}}\ \times \ {\sqrt {5}}=\ ({\sqrt {5}}\ \times \ {\sqrt {5}})\ \times \ ({\sqrt {5}}\ \times \ {\sqrt {5}})\ =\ 5\ \times \ 5\ =25$

## Exponent met 10 als grondtal

$2^{10}$
$10^{3}$
${\sqrt[{10}]{2^{10}}}$
${\sqrt[{10}]{2^{10}}}$
${\sqrt[{10}]{10^{3}}}\ =\ 10^{3/10}\ =\ 10^{0.3}$
Nauwkeurig rekenen met deze waarde voor de exponent van 10 om 2 te krijgen is natuurlijk niet mogelijk. Er zijn veel te weinig cijfers bekent, en hoeveel is dat "iets meer dan"? Door in plaats van 2$^{10}$ uit te rekenen, kun je ook 2$^{100}$ uitrekenen. Je vindt dan een getal dat iets groter is dan 10$^{30}$. Trek je hier de 100e machts wortel uit, dan vind je 10$^{30/100}$ = 10$^{0.30}$.
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina | Index |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Grote biesvaren

Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant groeit op zandbodems van voedselarme ondiepe heidevennen (vaak in dieper en voedselrijker water dan de Kleine biesvaren).
| Alle families? | Familie: Biesvaren (Isoetaceae) Geslacht: Isoëtes Soort: Isoetes lacustris |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Blad: | De bladschijf is doorschijnend donkergroen, breder en steviger dan de kleine biesvaren. |
| Vrucht: | Van juli tot september worden sporen gevormd. De megasporen van de plant zijn grijsachtig en glad. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 6-20 cm. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Grote biesvaren? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Grote bremraap

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant is een parasiet zonder chlorofyl. De soort parasiteert op brem. Het is een plant van heiden, bossen en struiken op droge voedselarme zwak zure bodem.
| Alle families? | Familie: Bremraap (Orobanchaceae) Geslacht: Bremraap Soort: Orobanche rapum-genistae |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot juli. De klokvormige bloemkroon is 1,8-2,5 cm lang en vleeskleurig tot licht bruin. De helmdraden zijn aan de onderzijde kaal. De middenlob van de onderlip is tweemaal zo lang als de twee zijlobben. De stempel is geel, soms met een paarse rand. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-85 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedselarm, zwak zuur. Water ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Grote bremraap? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Groot streepzaad

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Door boeren wordt groot streepzaad niet met vreugde begroet want het vee laat de plant staan en ze levert slecht hooi.
| Alle families? | Familie: Composieten (Asteraceae) Geslacht: Streepzaad Soort: Crepis biennis |
| Stengel/Tak: | Een rechtopstaande, gegroefde stengel. |
| Blad: | De bladen zijn bochtig veerspletig, ongeveer als van een paardenbloem maar met smallere slippen. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | ? De bloemhoofdjes zijn goudgeel en circa 3 cm breed. De plant lijkt veel op Klein streepzaad (Crepis capillaris), maar de bloemhoofdjes van klein streepzaad zijn 1-1,5 cm breed en van groot streepzaad 2-3,5 cm. |
| Vrucht: | Groot streepzaad heeft dertien tot twintig ribben op het nootvruchtje. De haren (pappus) staan direct op het vruchtje ingeplant, dit in tegenstelling tot Paardenbloemstreepzaad (Crepis vesicaria subsp. taraxacifolia). |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 50-100 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Bemeste hooilanden, wegbermen en aan dijken. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Groot streepzaad? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 2 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Groot warkruid

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Een parasitaire plant. Bladeren en wortels ontbreken. De plant komt van nature voor in Eurazië. Groot warkruid dringt met haustoria (zuigworteltjes) de waardplant binnen. Hiermee onttrekt de plant aan de waardplant de benodigde voedingsstoffen en water. De plant parasiteert vooral op de Grote brandnetel en Hop, maar komt ook op veel andere planten voor, zoals op de Gewone vlier en Boerenwormkruid.
| Alle families? | Familie: Winde (Convolvulaceae) Geslacht: Warkruid Soort: Cuscuta europaea |
| Wortel: | Bladeren en wortels ontbreken. |
| Stengel/Tak: | Heeft een linkswindende, dikke draadvormige, groen- of geelachtige, meestal rood aangelopen stengel. |
| Blad: | Bladeren en wortels ontbreken. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot september. Rood- of geelachtig witte bloemen. De bloemkroon is in het begin buis-klokvormig en later kroesvormig. De kroonbuis is even lang of iets langer dan de driehoekige, vrij spitse tot stompe kelkslippen. De soms zeer kleine, rechtopstaande kroonschubben zijn diep uitgerand tot tweespletig. De bloem heeft twee stijlen. De lengte van de stijl en stempel zijn bij elkaar opgeteld kleiner of even groot als het vruchtbeginsel dit in tegenstelling tot die bij Klein warkruid (Cuscuta epithymum). |
| Vrucht: | De vrucht is een bolvormige vaak naar boven kegelvormig versmalde, 2,5-3 mm grote doosvrucht, die aan de voet overdwars openspringt. In de vrucht zitten vier, hardschalige zaden. De draadvormige, bladloze kiemplant groeit aan de top en sterft aan de onderkant weer af, waarbij de voedingsstoffen weer opnieuw gebruikt worden. Als de kiemplant in contact komt met de waardplant worden de haustoriën gevormd. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-150 cm. |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: Kensoort voor de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn (Pruno-Crataegetum). |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Groot warkruid? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Groot trilgras

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Groot trilgras? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Grote bevernel

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De grote bevernel komt voor op vochtige, voedselrijke (klei)grond aan dijken, in uiterwaarden en beschaduwde bermen.
| Alle families? | Familie: Schermbloemen (Apiaceae) Geslacht: Bevernel Soort: Pimpinella major |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | Holle, veelkantige met smal gevleugelde geribde, meestal kale stengel, die onderaan een paarsrode kleur heeft en gemakkelijk doorgebroken kan worden dit in tegenstelling tot de Kleine bevernel. Bovenaan de stengel zit vaak een witachtig waslaagje. |
| Blad: | De donkergroene, onderste bladeren zijn enkel geveerd met 2 - 4 blaadjes en een min of meer drielobbige, getande eindlob. De eivormige of langwerpige, 1 - 4 cm lange blaadjes hebben een korte bladsteel en een gezaagde rand. De stengelbladeren zijn kleiner dan de onderste bladeren. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot in september. Witte, soms roze, 2 - 3 mm grote bloemen, die in een 3 - 6 cm groot, eindeling staand scherm met 10 - 20 stralen staan. Zowel de omwindselbladen als de omwindselblaadjes ontbreken. De stijl is na het afvallen van de bloemkroon 1,5 - 2 mm lang en dan langer als het vruchtbeginsel. |
| Vrucht: | De eivormige, tweedelige, 2,5 - 3,5 mm lange splitvrucht is kaal en op doorsnede vijfkantig door de witachtige ribben. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-90 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedselrijke (klei)grond. Zon Water ◑ ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Grote bevernel? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Grote boterbloem

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Men vindt de grote boterbloem op zonnige, zelden licht beschaduwde plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, vaak wat kalkhoudende grond of in ondiep, stilstaand of zwak stromend water. Te vinden in rietlanden, moerassen, waterkanten en soms in ontzilte duinvalleien en moerasbossen.
| Alle families? | Familie: Ranonkel (Ranunculaceae) Geslacht: Boterbloem Soort: Ranunculus lingua |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Beschermd. | Deze plant is wettelijk beschermd in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | De wortels zijn heel lang en hebben lange holle uitlopers. |
| Stengel/Tak: | De stengel staat rechtop, is grijsgroen en is vaak rood aangelopen en hol.De bloemstelen zijn niet gegroefd. |
| Blad: | De eerste bladeren zijn eirond, tongvormig met een brede, iets hartvormige voet. De stengelbladeren zijnlijnvormig tot langwerpig, naar de top en de voet versmald, vrijwel geen steel en licht getand. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni t/m augustus. De bloemen zijn helder glanzend geel, 2 tot 4, soms tot 5 cm, op lange, vertakte stelen, kroonbladen vlak uitgespreid. |
| Vrucht: | De vruchten zijn 2½ tot 3 mm, met een vrij dikke, aan de top iets gekromde snavel. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 60-120 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Natte, matig tot voedselrijke, wat kalkhoudende grond. Zon Water ● - ◔ ≈ |
| Let op!: | Giftig. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Grote boterbloem? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Groot zeegras

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Groot zeegras is een ondergedoken zeewaterplant (hydrofyt). Sinds de jaren 1930 is de plant sterk achteruitgegaan, daarvoor was er in het Nederlandse kustgebied en de Zuiderzee 6.000 tot 15.000 hectare groot zeegras. Één van de mogelijke oorzaken is de aantasting door de slijmzwam Labyrinthula zosterae in het hele Noord-Atlantische verspreidingsgebied. De plant komt van nature voor in de kustgebieden van het noordelijk halfrond en kan tot in 10 m en in enkele gevallen tot in 17 m diep water groeien. De plant komt voor in ondiepe gebieden van de Waddenzee en de zeearmen en vormt daar onderzeese graslanden die van belang zijn als foerageergebied en voor de ei-afzetting van vissen en andere waterdieren. Groot zeegras is een voedselplant voor o.a. de rotgans en smient.
| Alle families? | Familie: Zeegras (Zosteraceae) Geslacht: Zeegras Soort: Zostera marina |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | Vormt witte, monopodiale wortelstokken. |
| Blad: | De lijnvormige bladeren zijn 20 tot 50 cm lang en 2 tot 9 mm breed met 3 tot 11 nerven, waarvan de buitenste nerf niet dicht bij de bladrand ligt. Oortjes ontbreken en de bladtop is afgerond. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot de herfst. Op de aar zitten twee rijen bloemen. De bloemen hebben geen kelk- en kroonbladen. De bestuiving vindt onderwater plaats. De stuifmeelkorrels zijn draadvormig. |
| Vrucht: | De vrucht is een geribd nootje met een gespleten snavel dat door het water verspreidt wordt. De vruchten worden ook door vogels en vissen gegeten wat tevens zorgt voor verdere verspreiding van de plant. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-150 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zout water. Water ≋ |
| Gebruik: | De wortelstokken en de onderste stukken van de bladscheuten zijn eetbaar. Groot zeegras werd vroeger gebruikt als bouwmateriaal voor wierdijken en als vulling in matrassen en kussens. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Groot zeegras? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Grootbloemige lavatera

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant is geschikt als achtergrond voor een border vanwege de hoogte met uitbundige, kleurige bloemen als blikvangers. Wel wat beschutten tegen de wind of steunen, anders hebben ze de neiging om te vallen.
| Alle families? | Familie: Kaasjeskruid (Malvaceae) Geslacht: Lavatera Soort: Lavatera trimestris |
| Geschikt als/voor: | Snijbloem. |
| Stengel/Tak: | De stelen zijn ook behaard en worden wat houtig. |
| Blad: | Het blad is licht behaard en kan rond zijn of iets gepunt. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juli tot september. De bloemen zijn fel roze, bekervormig en tot 8-10 cm breed. |
| Vrucht: | De kromme zaadjes liggen in een cirkelvorm gegroepeerd. De zaadlobben zien eruit als kransjes. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 75-120 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Goed doorlaatbare losse grond, niet te vochtig. Zon Water ● ∼ |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor bijen |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Grootbloemige lavatera? |
| Maan(d) | Werk | LT | VW | PA | RA |
| 5 WM | Zie zaaitijd. Vanaf eind mei kan er buiten ter plaatse gezaaid worden. Ze laten zich niet makkelijk verplanten. | 1 | | | |
| | | | | 30 | 35 |
| ? | Zie vermeerderwijze. In het gematigde zeeklimaat kan de plant alleen beschut en bij zachte winters overleven. Wel kunnen ze onder glas gestekt worden of het zaad gewonnen worden en kan het volgend voorjaar uitgezaaid worden. | | Z | | |
# Engelse literatuur/Ben Jonson

Benjamin Jonson (Westminster), Londen, ±11 juni 1572 – aldaar, 6 augustus 1637]) was een toneelschrijver, dichter en acteur uit de Engelse renaissance. Als tijdgenoot van William Shakespeare is hij vooral bekend om zijn satirische toneelstukken Volpone, The Alchemist, en Bartholomeus Fair, die worden beschouwd als zijn beste werken. Daarnaast wordt hij ook geroemd om zijn lyrische poëzie. Jonson had een grote invloed op 17e-eeuwse toneelschrijvers en dichters.
In vergelijking met Shakespeare was Jonson veel meer een publieke figuur, die graag commentaar gaf op zijn tijdgenoten uit literaire en filosofische kringen. Hij was een heel belezen man en had een hogere opleiding genoten dan Shakespeare. Jonson schreef zeer persoonlijke gedichten (in tegenstelling tot de mysterieuze sonnettencyclus van Shakespeare). Tijdens het bewind van Jacobus I van Engeland schreef Ben Jonson vele "masques", grootse spektakels aan het hof met dans, muziek en toneel. In zijn tijd werd hij nog meer geëerd dan Shakespeare.

## Werken

* Every Man in his Humour (1598)
* Every Man out of his Humour (1599)
* Cynthia's Revels (1600)
* The Poetaster (1601)
* Sejanus (1603)
* Volpone (1606?)
* Epicoene or The Silent Woman (1609)
* The Alchemist (1610)
* Catiline (1611)
* The Devil is an Ass (1616)
* Bartholomew Fair (1614)
* The Staple of News (1625)
* The New Inn (1629)
* The Magnetic Lady (1632)
* The Tale of a Tub (1633)
* The Sad Shepherd (onvoltooid)
* Timber: or Discoveries made upon Men and Matter (1640)
# Engelse literatuur/Charles Dickens

Charles Dickens (1812-1870) was een Engelse schrijver en sociaal criticus die wordt beschouwd als een van de grootste romanschrijvers van het Victoriaanse tijdperk. Hij werd geboren op 7 februari 1812 in Portsmouth in Engeland, en groeide vanaf zijn tiende jaar op in Londen nadat zijn familie daarheen was verhuisd. Dickens had een moeilijke jeugd, aangezien zijn vader wegens schulden in de gevangenis zat en de jonge Charles in een fabriek moest werken om zijn gezin te onderhouden. De romans van Dickens verbeelden vaak de sociale problemen van zijn tijd, waaronder armoede, onrecht en de strijd van de arbeidersklasse tegen de uitbuitende klasse van kapitalisten.
Dickens kreeg niet veel formeel onderwijs, maar stak veel levenservaring op in de straten van Londen, wat een grote rol zou spelen in zijn romans. Dickens wilde journalist worden en op 22-jarige leeftijd was hij in dienst bij een Londense krant. In 1836 trouwde hij met Catherine Hogart. Ze kregen 10 kinderen, maar scheidden in 1858. Dickens schreef in veel verschillende tijdschriften en kranten. Met de roman The Pickwick Club uit 1836 begon een succesvolle carrière omdat hij met zijn verhalen mensen van alle leeftijden aansprak. Enkele van zijn beroemdste werken zijn Oliver Twist (1837-1839), dat de barre omstandigheden beschrijft waarmee weeskinderen in Londen worden geconfronteerd, en A Christmas Carol (1843), een novelle die een geliefde kerstklassieker is geworden. Andere bekende romans van Dickens zijn David Copperfield (1850), Great Expectations (1861) en A Tale of Two Cities (1859). Great Expectations werd in 2003 in The Big Read van de BBC verkozen als een van de 21 meest geliefde romans van Engeland.
De schrijfstijl van Dickens wordt gekenmerkt door levendige en gedenkwaardige personages, ingewikkelde verhaallijnen en een scherpe observatie van sociale kwesties. Hij gebruikte vaak satire en humor om de tekortkomingen van de samenleving te bekritiseren en pleitte voor sociale hervormingen. Zo gebruikte hij zijn grote vermaardheid om rechtbanken en kostscholen aan te vallen die de armen uitbuitten.
Tijdens zijn leven was Dickens immens populair en zijn werken werden zowel in Engeland als in het buitenland veel gelezen. Hij gaf ook openbare lezingen over zijn werken, wat zijn roem verder versterkte. Zijn persoonlijke leven kende echter een aantal uitdagingen, waaronder financiële problemen en een moeilijk huwelijk.
Charles Dickens stierf op 9 juni 1870 en liet een belangrijke literaire erfenis achter. Zijn romans worden nog steeds gelezen vanwege hun meeslepende verhalen, sociaal commentaar en scherp getekende personages, waardoor hij een van de meest invloedrijke schrijvers uit de geschiedenis van de Engelse literatuur is.
# Engelse literatuur/Christopher Marlowe

Christopher Marlowe (Canterbury, mogelijk geboren op 6 februari, gedoopt op 26 februari 1564 – gestorven in Deptford, 30 mei 1593) was een belangrijk dichter en toneelschrijver uit de Engelse renaissance. Hij schreef als een van de eersten toneelstukken en gedichten in blank vers, wat door zijn tijdgenoot William Shakespeare werd nagevolgd. Marlowe bevrijdde het drama van de starre tradities van het berijmd couplet dat tot dan gangbaar was, en toonde aan dat het blank vers een effectief en expressief middel was voor het Elizabethaanse drama. Ben Jonson roemde hem om zijn krachtige verzen, die hij "Marlowe's mighty line" noemde. Marlowes bekendste werk is het toneelstuk The Tragical History of Dr. Faustus.

## Zie ook

* Not marching now in fields of Thrasymene (Christopher Marlowe: "Doctor Faustus")
* Was this the face that launch'd a thousand ships uit "Doctor Faustus" van Christopher Marlowe
# Engelse literatuur/Animal Farm

Animal Farm is een roman geschreven door George Orwell die werd gepubliceerd in 1945. Het allegorisch verhaal hekelt de Russische Revolutie en de opkomst van het stalinisme.
De roman vertelt het verhaal van een groep boerderijdieren die hun menselijke boer, mister Jones, ten val brengen en een samenleving creëren die gebaseerd is op het gelijkheidsbeginsel. Aanvankelijk vormen de dieren een democratische regering, waarbij varkens de leiding nemen. Na verloop van tijd worden de varkens echter corrupt en vestigen ze een dictatuur, waardoor de boerderij in een totalitaire staat verandert en de leiders de andere dieren beginnen te manipuleren voor hun eigen gewin.
In de roman vertegenwoordigen de dieren verschillende politieke figuren en sociale groepen in de Sovjet-Unie. Zo representeren de varkens de Communistische Partij, terwijl de andere dieren de arbeidersklasse en boeren vertegenwoordigen. Napoleon het varken vertegenwoordigt bijvoorbeeld Stalin, terwijl Snowball Leon Trotsky voorstelt. De roman onderzoekt ook thema's als macht, corruptie en propaganda en is een krachtige kritiek op de gevaren van politieke macht en het misbruik ervan.
Animal Farm wordt vaak op scholen en universiteiten bestudeerd als commentaar op de gevaren van autoritarisme en het belang van het behoud van democratische principes. Het blijft ook in de 21e eeuw een belangrijk literair werk dat verschillende keren werd verfilmd.
# Engelse literatuur/Bronvermelding Engelse literatuur
## Literatuur

* The Oxford Illustrated History of English Literature (Oxford University Press, 1987)
* The Story of Old English (door McCrum, Cran & MacNeil, BBG Books, 1991)
* The Norton Anthology of English Literature VOL I and II (6th Edition, 1993)
* A History of English Literature (Michael Alexander), 2nd edition, Palgrave foundations, 2007

## Websites

* John Donne. Leven en werk
* Shakespearevertalingen