OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Aardkastanje

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Schermbloemen (Apiaceae) Geslacht: Bunium Soort: Bunium bulbocastanum |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | De zwarte, tot 2,5 cm grote wortel is bijna bolvormig, vlezig. |
| Stengel/Tak: | De kale, geribde en gevulde stengel is ook na de bloei gevuld. |
| Blad: | De driehoekige bladeren zijn in omtrek driehoekig, 2- tot 3-voudig geveerd, met lijnvormige slippen. De bladslippen zijn gaafrandig. De onderste bladeren hebben lange stelen die op enige afstand van de stengel uit de grond steken. De bladeren hebben een brede zich plotseling versmallende bladschede. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot juli Witte, 2 mm grote bloemen, die in een 3 - 8 cm groot scherm]] staan. Het scherm heeft 8 - 20 stralen. Het omwindsel en de omwindselblaadjes hebben 5 - 10 bladen. De kelkbladen ontbreken. De stijlen zijn in de vrucht teruggeslagen en vrij plotseling aan de voet verbreed (stijlkussen). De stijlen zijn even lang als de stijlkussens. |
| Vrucht: | Vruchten zijn in vooraanzicht langwerpig, 3-5 mm lang, met vlakke ribben; deelvruchten op doorsnede vierkantig. Stijlen in de vrucht teruggeslagen, aan de voet verbreed. De buitenste stralen hebben overwegend mannelijk bloemen. Bij de andere stralen zijn de bloemen tweeslachtig. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-70 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijk Zon Water ● ∼ ≁ |
| Gebruik: | De wortels van de aardkastanje zijn eetbaar. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Aardkastanje? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
Sjabloon:Wiktionaryionary
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuws expressionisme

Het expressionisme was een modernistische beweging in de poëzie en de schilderkunst die aan het begin van de 20e eeuw in Duitsland ontstond. Expressionisten maken een subjectieve voorstelling van de fysieke wereld om hen heen, die dan nog eens radicaal wordt vervormd om bij de toeschouwer emotie teweeg te brengen of ideeën op te roepen.
Het expressionisme werd voor de Eerste Wereldoorlog ontwikkeld als een avant-gardestijl. Het bleef populair tijdens de Weimarrepubliek, en dan met name in Berlijn. Vanuit poëzie en schilderkunst kreeg deze stijl ook invloed op expressionistische architectuur, literatuur, theater, dans, film en muziek.
De eerste tekenen van het expressionisme verschenen aan het einde van de negentiende eeuw, vooral in de serie De schreeuw van Edvard Munch, en in de werken van Van Gogh en James Ensor. De kunstcriticus Wilhelm Worringer was degene die de term "expressionisme" in 1908 voor het eerst gebruikte.

## Die Brücke en Der Blaue Reiter

Verschillende groepen kunnen worden verbonden aan deze in Duitsland ontstane beweging, waarvan Der Blaue Reiter en Die Brücke de bekendste zijn.
De kunstenaarsgroep Die Brücke werd in 1905 in Dresden opgericht door Ernst Ludwig Kirchner (als belangrijkste vertegenwoordiger), Fritz Bleyl, Erich Heckel en Karl Schmidt-Rottluff. Een jaar later zouden Max Pechstein en Emil Nolde zich bij hen aansluiten, en ook Otto Müller (in 1910), Cuno Amiet en de fauvist Van Dongen sloten zich aan. De bedoeling van de groep was om alle ​​revolutionair ingestelde kunstenaars aan te trekken die zich met hen wilde verenigen. Wat ze vooral wilden, was het vernietigen van de oude conventies, net zoals in Frankrijk was gebeurd.
In 1912 verzamelde een andere groep kunstenaars, waaronder Wassily Kandinsky, Franz Marc, August Macke, Alexey Jawlensky, Gabriele Mnterter en Marianne von Werefkin zich in Murnau, bij München, onder de naam Der blaue Reiter. Anders dan Die Brücke, hadden de kunstenaars van Der blaue Reiter de behoefte om hun boodschappen op een meer gecontroleerde, minder instinctmatige manier te brengen. Ze publiceerden boeken en organiseerden tentoonstellingen, en ontwikkelden een spirituele kunst waarin ze het naturalisme reduceerden tot het abstracte. Ze deelden enkele ideeën met de expressionisten van Die Brücke, maar ze streefden vooral naar het vastleggen van de spirituele essentie van de werkelijkheid. Op dit punt waren hun ideeën meer gezocht en speculatief. De bekendste vertegenwoordigers waren Kandinsky en Franz Marc, samen met Macke, Jawlensky en Klee.

## Neue Sachlichkeit

Neue Sachlichkeit was een Duitse kunstbeweging uit de jaren 1920. De belangrijkste schilders van deze groep waren George Grosz en Otto Dix, die in de nasleep van de desillusie en politieke ontreddering van de Eerste Wereldoorlog werkten in een bitter realistische stijl. Hun schilderkunst was een vorm van sociaal commentaar, met behoud van de intense emotionaliteit van Die Brücke en Der Blaue Reiter, maar zonder het symbolisme.
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuws futurisme

Het futurisme is een Europese literaire en artistieke beweging uit het begin van de twintigste eeuw (1910 tot 1920) die de esthetische traditie verwerpt en de moderne wereld verheerlijkt, in het bijzonder de stedelijke beschaving, machines en snelheid.
Het futurisme is uitgevonden en voornamelijk gebaseerd in Italië, geleid door de charismatische dichter Marinetti. De groep was het meest invloedrijk en actief tussen 1909 en 1914, maar werd na het einde van de Eerste Wereldoorlog opnieuw opgericht door Marinetti. Deze heropleving trok nieuwe kunstenaars aan en werd bekend als het futurisme van de tweede generatie. Hoewel het meest prominent in Italië, werden futuristische ideeën gebruikt door kunstenaars in Groot-Brittannië, de VS en Japan, en futuristische werken werden in heel Europa tentoongesteld.
Russisch futurisme wordt meestal als een afzonderlijke beweging beschouwd, hoewel sommige Russische futuristen zich met de eerdere Italiaanse beweging hebben beziggehouden. Het futurisme anticipeerde zowel op de esthetiek van de art deco als op het dadaïsme en het Duitse expressionisme.
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuwse conceptuele kunst

Conceptuele kunst is kunst waarbij concepten of ideeën geassocieerd met het werk belangrijker zijn dan traditionele esthetische en formele overwegingen. Het is een hedendaagse kunststroming die in de jaren zestig ontstond, maar waarvan de oorsprong teruggaat tot de ready-mades van Marcel Duchamp aan het begin van de 20e eeuw. Veel van de werken, ook wel installaties genoemd, kunnen in principe door iedereen worden geconstrueerd volgens de schriftelijke instructies van de kunstenaar, aangezien het werk is opgebouwd uit een vooraf bedacht idee en niet het resultaat is van een proces.
Nadat de term in de jaren zestig opdook, verwees deze naar een strakke en gerichte praktijk van op ideeën gebaseerde kunst die vaak de traditionele visuele criteria van beeldende kunst ter discussie stelde, bijvoorbeeld door het gebruik van tekst als expressie. In de volksmond is het echter tot in de jaren negentig een breder synoniem geworden voor alle hedendaagse kunst die niet gebaseerd is op traditionele vaardigheden binnen de schilder- en beeldhouwkunst. Een verklaring voor deze betekenisverandering kan te wijten zijn aan de problematische aard van het vanaf het begin definiëren van het concept. De kunstenaar Mel Bochner legde in 1970 al uit waarom hij niet van het predicaat ‘conceptueel’ houdt, omdat er niet altijd duidelijkheid bestaat rond de betekenis van de term en dat het risico bestaat dat deze verward kan worden met 'intentie' van de kunstenaar.

## Sleutelfiguren

Conceptuele kunst wordt gemaakt door kunstenaars als Sol LeWitt, Joseph Kosuth en Art & Language, een collectief van Britse conceptuele kunstenaars opgericht in 1968 in Coventry.
* Sol LeWitt: Bekend om zijn muurtekeningen en geschriften, met name zijn "Sentences on Conceptual Art" (1969), die een manifest voor de beweging vormden.
* Joseph Kosuth: Zijn werk "One and Three Chairs" (1965) plaatst een fysieke stoel, een foto van de stoel en een woordenboekdefinitie van "stoel" naast elkaar om de aard van representatie te onderzoeken.
* Yoko Ono: Haar "Instruction Paintings" (jaren 60) zijn sets met schriftelijke instructies die kijkers uitnodigen om de beschreven acties uit te voeren of zich voor te stellen.
* Lawrence Weiner: Bekend om zijn op tekst gebaseerde werken die vaak uit korte zinnen of zinnen bestaan, gepresenteerd als zowel wandinstallaties als gedrukt materiaal.

## Invloed

Conceptuele kunst heeft een significante invloed gehad op de hedendaagse kunst en heeft de weg vrijgemaakt voor latere stromingen zoals performancekunst en installatiekunst. Het heeft hoe dan ook de mogelijkheden uitgebreid van wat kunst kan zijn en hoe het kan worden ervaren, waardoor het publiek wordt uitgedaagd om zowel intellectueel als esthetisch met kunst om te gaan.

## Kritiek

Sommige critici stellen dat conceptuele kunst overdreven cerebraal of ontoegankelijk kan zijn, waarbij intellectuele betrokkenheid voorrang krijgt boven emotionele of zintuiglijke ervaringen. Anderen stellen dat de afhankelijkheid van documentatie en tekst het kan distantiëren van traditioneel artistiek vakmanschap en materialiteit.
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuwse Cobra

CoBrA was een Europese avant-gardebeweging en kunstenaars­vereniging die actief was tussen 1948 en 1951. De naam van de beweging werd bedacht door Christian Dotremont en is gevormd uit de initialen van de woonplaatsen van de leden: Copenhagen (Kopenhagen), Bruxelles (Brussel) en Amsterdam.

## Geschiedenis

CoBrA werd opgericht op 8 november 1948 in Parijs in het café van Hotel Notre Dame, toen zes kunstenaars een korte verklaring ondertekenden die was opgesteld door Christian Dotremont. De verklaring distantieerde zich van het manifest dat het jaar voordien door Franse en Belgische revolutionaire surrealisten werd ondertekend. De COBRA-groepsverklaring werd ondertekend door Christian Dotremont, Joseph Noiret, Asger Jorn, Karel Appel, Constant Nieuwenhuijs en Corneille.
De CoBrA-beweging omvatte aanvankelijk kunstenaars van de Deense groep Høst, de Nederlandse groep Reflex en de Belgische Revolutionaire Surrealistische Groep. Later verspreidde de beweging zich naar andere landen.

## Kenmerken

Visueel kenmerkt de groep zich door een abstract expressieve stijl die zijn inspiratie haalde uit kindertekeningen, maskers uit Afrika en Oceanië, Noordse mythologie enz. De groep wilde een experimentele vernieuwing van de bestaande artistieke expressie en veel van de leden baseerden zich op het bestaande surrealisme. In tegenstelling tot de surrealisten wilden de CoBrA-kunstenaars echter een abstracter idioom om nog sterkere uitdrukking te geven aan het onbewuste.
CoBrA had ook een belangrijke politieke en sociale dimensie, die kritiek leverde op de toenmalige Koude Oorlog-samenleving.

## Tijdschrift

COBRA was ook de naam van het tijdschrift achter de beweging. Het eerste nummer verscheen in maart 1949 in Kopenhagen na de Høst-tentoonstelling waaraan de Experimentale Goep in Holland deelnam. Hoofdredacteur was de Deen Robert Dahlmann-Olsen. De Deense kunstenaar Asger Jorn vatte daarin de doelstellingen van Cobra samen: "Het doel van kunst is in de eerste plaats moreel en vervolgens esthetisch".

## Museum

Er is een COBRA-museum in Amstelveen, Nederland.

## Bekende leden
### Denemarken

* Anders Alfelt (1910-1974)
* Mogens Balle (1921-1988)
* Ejler Bille (1910-2004)
* Hendrik Heerup (1907-1993)
* Egill Jacobsen (1910-1998)
* Asger Jorn (1914-1973)
* Erik Ortvad (1917-2008)
* Carl Henning Pedersen (1913-2007)
* Erik Thommesen (1916-2008)
* Sonja Ferlov Mancoba (1911-1984)

### België

* Pierre Alechinsky (geboren 1927)
* Pol Bury (1922-2005)
* Jacques Calonne (født 1930)
* Hugo Claus (1929-2008)
* Christian Dotremont (1922-1979)
* Corneille (Guillaume Cornelis van Beverloo) (1922-2010)
* Reinhoud d'Haese (1928-2007)
* Louis Van Lint (1909-1986)
* Serge Vandercam (1924-2005)

### Nederland

* Karel Appel (1921-2006)
* Constant (Constant Nieuwenhuijs) (1920-2005)
* Jan Nieuwenhuijs (1922-1986)
* Lucebert (1924-1994)
* Anton Rooskens (1906-1976)
* Theo Wolvecamp (1925-1992)

### Overige landen

* Jean-Michel Atlan (1913-1960)
* Jacques Doucet (1924-1994)
* Stephen Gilbert (1910-2007)
* William Gear (1915-1997)
* Svavar Guðnason (1909-1988)
* Shinkichi Tajiri (1923-2009)
* Anders Österlin (1926-2011)
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuwse Nieuwe Beelding

Nieuwe Beelding of neoplasticisme is een kunsttheorie die rond 1917 naar voren werd gebracht door De Stijl. Dit was een groep kunstenaars, onder wie Piet Mondriaan en Theo van Doesburg, die de toenmalige principes van esthetiek veranderde. Hun theorieën vonden hun oorsprong in de kubistische werken van Georges Braque en Pablo Picasso enerzijds en in de theosofie anderzijds.
Neoplasticisme is een artistieke beweging die in Nederland is ontstaan ​​uit het tijdschrift De Stijl, opgericht in 1917 door de Nederlandse schilder Theo van Doesburg, en getheoretiseerd door Piet Mondriaan, die haar kenmerkt als abstracte, sobere en geometrische kunst. Uitgangspunt voor de groep was dat de kunst geheel abstract moest zijn. Ze schreven het gebruik van elementaire vormen in de kunst voor, met name kubussen, verticalen en horizontalen. Er mochten alleen horizontale en verticale lijnen en rechthoekige worden gebruikt, en de kleuren moesten de eenvoudige basiskleuren rood, geel en blauw zijn met toevoeging van wit, zwart en grijs.
Piet Mondriaan liet zich inspireren door de theosofie en zijn schilderkunst was een zoektocht naar de orde die heerste achter 'wat de ogen wordt gegeven'. De verticale lijnen kunnen worden geïnterpreteerd als wat de theosofen het 'mannelijke constructieve' principe noemen, en de horizontale als het 'vrouwelijke passieve' principe. Daarom is het mogelijk om zijn schilderij te zien als een soort zoektocht naar evenwicht en harmonie in een diepere zin.

## Lijst met kunstenaars van de Nieuwe Beelding (selectie)

* Burgoyne Diller (1906-1965), schilder
* Theo van Doesburg (1883–1931), schilder, ontwerper en schrijver
* Cornelis van Eesteren (1897–1988), architect
* Jean Gorin (1899–1981), schilder
* Robert van 't Hoff (1887–1979), architect
* Vilmos Huszár (1884–1960), schilder
* Anthony Kok (1882–1969), dichter
* Bart van der Leck (1876–1958), schilder
* Piet Mondriaan (1872–1944), schilder en kunsttheoreticus
* Marlow Moss (1889-1958), schilder en beeldhouwer
* JJP Oud (1890–1963), architect
* Gerrit Rietveld (1888–1964), architect en ontwerper
* Georges Vantongerloo (1886–1965), beeldhouwer
* Friedrich Vordemberge-Gildewart, schilder
* Charmion von Wiegand (1896–1983) schilder en kunstcriticus
* Jan Wils (1891–1972), architect
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuws kubisme

Het kubisme was een kunststroming uit de 20e eeuw die een revolutie teweegbracht in de Europese schilderkunst en beeldhouwkunst, en een inspiratie was voor verwante bewegingen in muziek en literatuur. De eerste tak van het kubisme tussen 1908 en 1911 in Frankrijk, bekend als analytisch kubisme, was zowel radicaal als invloedrijk. In de tweede fase, het synthetisch kubisme, spreidde de beweging zich uit en bleef zij vitaal tot ongeveer 1919, toen de surrealistische beweging aan populariteit won.
In plaats van een weergave vanuit een enkel gezichtspunt, worden in kubistische kunstwerken objecten opgesplitst, geanalyseerd en opnieuw samengesteld in een geabstraheerde vorm. De kunstenaar beeldt het onderwerp nu uit met een veelheid van gezichtspunten om het onderwerp in een bredere context weer te geven. Vaak kruisen de oppervlakken elkaar in schijnbaar willekeurige hoeken, waardoor een coherent dieptegevoel wordt weggenomen. De achtergrond en de objectvlakken doordringen elkaar om een dubbelzinnige ruimte te creëren, een van de opvalllendste kenmerken van het kubisme.

## Overzicht

Kubisme begon in 1907 op initiatief van de schilders Pablo Picasso en Georges Braque en bereikte zijn hoogtepunt in de periode die bekendstaat als het analytisch kubisme (1910-1912) met werken van kunstenaars als Juan Gris, Jean Metzinger, Albert Gleizes, Robert Delaunay, Sonia Delaunay-Terk, Henri Le Fauconnier, en Fernand Léger. Het werd opgevolgd door het synthetische kubisme en orfisme (1912) en na een onderbreking tijdens de Grote Oorlog van 1914-1918 bleef de beweging actief tot het midden van de jaren 1920, dankzij de steun van de kunsthandelaren Léonce Rosenberg en Daniel-Henry Kahnweiler. Het kubisme maakte vervolgens plaats voor nieuwe stromingen van de avant-garde: de dada-beweging, geometrische abstractie, surrealisme, De Stijl en Art Deco.
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuwse Bauhaus

Bauhaus is een afkorting van de naam Staatliches Bauhaus (Duits voor "staatsbouwhuis"), een Duitse school voor ontwerp en toegepaste architectuur die bestond van 1919 tot zij onder druk van de nazi's in 1933 werd gesloten. László Moholy-Nagy ging in ballingschap in de Verenigde Staten en zette het concept vanaf 1937 voort in het New Bauhaus in Chicago. De school was een van de meest invloedrijke in de architecturale periodes die tegenwoordig deel uitmaken van het modernisme.
De school werd in 1919 in Weimar opgericht door Walter Gropius door samenvoeging van de Großherzoglich Sächsische Hochschule für Bildende Kunst met de Kunstgewerberschule. Zij verhuisde in 1925 naar Dessau en in 1932 naar Berlijn. Gropius was tot 1928 de directeur van de school, gevolgd door Hannes Meyer en vervolgens Ludwig Mies van der Rohe. De veranderingen in de locatie en het leiderschap van de school leidden tot voortdurende verschuivingen in focus, technieken, instructeurs en beleid.

## Nadruk op vakmanschap

Net als de eerdere Engelse Arts and Crafts-beweging (jaren 1870 - 1880), legde Bauhaus de nadruk op vakmanschap. Leerlingen werden toegelaten als leerling en doorliepen de rangen van gezel tot meester. Gropius geloofde dat kunst niet kon worden onderwezen, maar ambacht wel. Vanaf het begin stond elke afdeling onder leiding van zowel een meester in de kunst als een meester in het ambacht. De leerlingen moesten in alle branches de basis doorlopen. Toen de eerste studenten afstudeerden, verloor de school een deel van deze focus, omdat het bijvoorbeeld moeilijk te zien was wat boekbinden met aardewerk te maken had.
Sommige bijzonder bekwame kunstenaars kregen werk als leraren (kunstmeesters). Ze leerden technieken waarin ze een speciale vaardigheid hadden ontwikkeld. Paul Klee werd uitgenodigd in 1920. Hij kwam in 1921 in dienst en was meester boekbinden/boekontwerp tot de afdeling in 1922 werd gesloten. Samen met Wassily Kandinsky doceerde hij het vak 'schilderen voor gevorderden'.

## Basisidee van de school

Het basisidee was om artistieke omgevingen te creëren voor gewone mensen, van de kleinste details binnen toegepaste kunst tot de buitenomgeving zelf. Om dat te bereiken, moest de school zich aanpassen aan de industrie voor massaproductie. Het idee van summiere kunst is ook ontstaan ​​uit art nouveau, art deco en art nouveau waar meerdere kunstvormen werden gecombineerd.
Hoewel de Bauhaus-school een manifest had waarin werd verkondigd dat bouwen het uiteindelijke doel van alle creatieve activiteit was, bood de school paradoxaal genoeg pas in 1927 onderwijs in architectuur aan.
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuws constructivisme

Constructivisme is een kunstvorm die zich bezighoudt met non-figuratieve geometrische vormen. Het constructivisme ontleende ideeën uit het kubisme, suprematisme en futurisme. De kern van hun kunstopvatting was echter een geheel nieuwe benadering bij het maken van objecten: een die ernaar streefde de traditionele artistieke zorg om de compositie af te schaffen en te vervangen door 'constructie'.
Historisch gezien heeft het constructivisme zijn wortels in het Rusland van 1910, waar de schilder Kazimir Malevitsj begon te experimenteren met eenvoudige geometrische vormen, wat hij suprematisme noemde. In zijn manifest schreef Malevitsj: "Voor de suprematist zijn de visuele verschijnselen van de objectieve wereld op zichzelf betekenisloos; het belangrijkste is gevoel."
Constructivisme was een bijzonder sobere tak van abstracte kunst die rond 1915 door Vladimir Tatlin en Alexander Rodchenko in Rusland werd gesticht. Constructivisme is gebaseerd op het idee dat de eenvoudige geometrische vormen een objectieve realiteit op zich zijn. Het doel is dus niet om de natuur af te beelden, maar om de meest basale elementen van de beeldende kunst zelf te onderzoeken.
De constructivisten verkondigden dat kunst een directe afspiegeling moest zijn van de moderne industriële wereld. Vladimir Tatlin, beeldend kunstenaar, architect en designer onder het Sovjetregime, was de pionier van het Russische constructivisme. Aanvankelijk werd hij beïnvloed door de kubistische constructies van Picasso die hij in 1913 in diens Parijse atelier had gezien (driedimensionale stillevens gemaakt van afvalmateriaal). Tatlin begon daarna aan zijn eigen constructies, maar die waren volledig abstract en gemaakt van industriële materialen.
Het constructivisme heeft vele kunstenaarsgroepen en stijlen geïnspireerd en is er de voorloper van geweest. Deze omvatten de Nederlandse groep De Stijl en de Duitse groep Bauhaus. Het was ook een inspiratiebron voor concrete kunst en het post-constructivisme in de Sovjet-Unie is een verdere ontwikkeling van het klassieke structuralisme.
Daarnaast kan het constructivisme ook worden beschouwd als de eerste vorm van Minimal art: minimalistische beeldende kunst.
# Kunstgeschiedenis/20e-eeuws surrealisme

Het surrealisme is een poëtische en artistieke beweging van de 20e eeuw die rechtstreeks voortvloeide uit de opstand van de dadabeweging aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. Volgens André Breton beoogde het surrealisme "de eerder tegenstrijdige omstandigheden van droom en werkelijkheid op te lossen in een absolute realiteit, een superrealiteit, of 'surrealiteit'". Het vormde de inspiratie voor kunstwerken in de schilderkunst, de beeldhouwkunst, de literatuur, het theater, het filmmaken, de fotografie en andere media.
Met de psychoanalyse van Freud en Jung aan het begin van de 20e eeuw ontstonden nieuwe richtingen in de kunst als onderdeel van de moderne doorbraak. Een daarvan is het surrealisme. De surrealisten wilden met hun kunst zowel hun dromen, fantasieën, onbewuste seksuele driften als de waanzin en absurditeit van de grote stad, het kapitalisme en de Eerste Wereldoorlog exposeren. De kunst van de surrealisten is een scherpe kritiek op de tirannie van het rationalisme van het groeiende industriële kapitalisme.

## Inspiratie

Veel surrealisten waren hervormingssocialisten of revolutionaire marxisten die door hun kunst probeerden de cultuur van de rede van de bourgeoisie omver te werpen en een 'surrealistisch' bestaan ​​mogelijk te maken, waarin ze hun verlangens vrijelijk konden uiten zonder de sociale degradatie van het kapitalisme of de onderdrukking van behoeften door rationalisme. Zo laat de surrealistische beweging zich inspireren door Karl Marx en door de grondlegger van de psychoanalyse, Sigmund Freud. Net als hedendaagse culturele radicalen waren de surrealisten erg begaan met een vrijere seksualiteit.
De verwantschap van de surrealisten met de freudiaanse psychoanalyse kwam het duidelijkst tot uiting toen de Franse schrijver André Breton (1896-1966) het literaire manifest van de surrealisten (Manifeste du surréalisme uit 1924) schreef. Hierin schreef hij dat het de edelste taak van de kunstenaar is om zijn eigen onbewuste te verkennen en te laten zien door middel van zijn kunst. Verder schreef André Breton: "Het surrealisme is gebaseerd op het geloof in de hogere werkelijkheid achter bepaalde soorten associaties, die vóór het surrealisme onopgemerkt waren gebleven; over de almacht van dromen en het onbaatzuchtige spel van gedachten.”

## Bekende surrealisten

* André Breton
* Frida Kahlo
* Jack Yerka
* Luis Bunuel
* René Magritte
* Paul Delvaux
* Salvador Dali