OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Alsem

Alsem (Artemisia) is een geslacht uit de composietenfamilie (Asteraceae).
Zomeralsem (Artemisia annua), zoete alsem of qing hao wordt in China al heel lang gebruikt. Tegenwoordig wordt ze ook in de moderne geneeskunde gebruikt als bron van artemisinine, een antimalariamiddel.
De naam alsem verwijst in het bijzonder naar de absintalsem. Aan de knoppen van deze plant wordt vanouds een geneeskrachtige werking toegeschreven. Het bittere aftreksel van deze knoppen vormt een belangrijk bestanddeel van de dranken Vermout en (klassieke) Absint. De smaakstof die daarbij een rol speelt is het naar menthol ruikende terpeen thujon.

## Soorten

* Absintalsem (Artemisia absinthium)
* Bijvoet (Artemisia vulgaris)
* Citroenkruid (Artemisia abrotanum)
* Dragon (Artemisia drancunculus)
* Duinaveruit (Artemisia campestris subsp. maritima)
* Rechte alsem (Artemisia biennis)
* Wilde averuit (Artemisia campestris subsp. campestris)
* Witte alsem) (Artemisia alba (Syn. Artemisia camphorata)
* Zeealsem (Artemisia maritima)

## Trivia

Alsem wordt gebruikt als ingrediënt in kraamanijs.
# Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Inleiding

Inleiding
Leven in de absolute monarchie
Rechtspraak
(Contra)reformatie
Alfabetisering
Bijlagen bij Alfabetisering
Wellevendheid
Tafelmanieren, keuken en goede smaak
Gezin
Het kind
Adolescentie
Ontsnappen aan de familietucht
Van geestelijke verwantschap naar gezelligheid
Sociale controle
Charivari's in de Nederlanden
Jeugdbendes
Boerderijen
Familie en erfrecht op het platteland
Parijs
Goede naam en lettres de cachet
Intimiteit: plaatsen en voorwerpen
Liefde en vriendschap
Decadentie
Revolutie :
1. Inleiding
In de periode van 1500-1795 vonden een paar grote veranderingen plaats:
* De staat kreeg steeds meer macht.
* De kerk viel uiteen door de reformatie.
* Steeds meer mensen leerden lezen en schrijven.
Er zijn in deze periode een paar grote culturele stromingen te onderscheiden:
* De Renaissance (circa 1450-1600) met haar aandacht voor de mens en de Oudheid.
* De barok (circa 1600-1750) met haar aandacht voor God, was dynamisch, uitbundig, overdadig en emotioneel.
* Het classicisme (circa 1650-1720) was rationeel en helder, alles werd tot zijn eenvoudigste grondvormen herleid. Het was streng, statisch en rechtlijnig. En hoewel het classicisme niet meer verwees naar God, verwees het altijd naar hogere en algemene abstracties.
* De Verlichting (circa 1650-1800) wordt ook wel de eeuw van de Rede (het verstand) genoemd. Men nam niet meer alles voetstoots aan van de wijzen uit de Oudheid. Alles moest bewezen en logisch beredeneerd kunnen worden.
Er verschenen wellevendheidsboekjes met daarin nieuwe gedragsregels en tafelmanieren. De mens moest zich weten te gedragen en wie dat niet kon, was een boerenpummel. Emoties, de lichamelijkheid en de seksualiteit mochten niet meer in het openbaar worden getoond en werden met schaamte omgeven. Veel dingen mochten alleen nog maar in huis of in de slaapkamer. De scheiding tussen privé en publiek werd scherper.
Het gezin veranderde langzamerhand in een kernfamilie van vader, moeder en hun kinderen. Het kind kreeg gaandeweg meer aandacht om hemzelf in plaats van alleen maar om zijn rol in het voortbestaan van de familie.
Een goede naam was heel belangrijk in de steden waar de mensen bovenop elkaar woonden. Er was een grote sociale controle met de nodige uitwassen.
In 1789 begon de Franse Revolutie waarbij de monarchie werd vervangen door een republiek. De adel en de hoge geestelijkheid raakten veel van hun macht, privileges en bezittingen kwijt, voornamelijk aan de grote burgerij. Het gewone volk werd er nauwelijks beter van.
# Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Inhoudsopgave

<<<Terug
Inleiding
Leven in de absolute monarchie
Rechtspraak
(Contra)reformatie
Alfabetisering
Bijlagen bij Alfabetisering
Wellevendheid
Tafelmanieren, keuken en goede smaak
Gezin
Het kind
Adolescentie
Ontsnappen aan de familietucht
Van geestelijke verwantschap naar gezelligheid
Sociale controle
Charivari's in de Nederlanden
Jeugdbendes
Boerderijen
Familie en erfrecht op het platteland
Parijs
Goede naam en lettres de cachet
Intimiteit: plaatsen en voorwerpen
Liefde en vriendschap
Decadentie
Revolutie :
Inhoudsopgave
Om een hoofdstuk van dit boek te kunnen bekijken, moet u in het vak rechts op een van de hoofdstukken klikken.
# Gebruik van de opdrachtprompt/Mappen weergeven, maken en verwijderen

Op deze pagina leer je hoe je kunt werken met mappen en bestanden in de opdrachtprompt: mappen maken en mappen en bestanden verwijderen.

## Mappen maken: het commando mkdir

Met het commando mkdir wordt een nieuwe map gemaakt in de huidige map.
We gaan als voorbeeld een map maken in de map Testmap. Als eerste stellen we vast dat de map nu leeg is:
Nu maken we een nieuwe map aan, genaamd nogeenmap:
We kunnen nu vaststellen dat de nieuwe map inderdaad gemaakt is:

## Bestanden en mappen verwijderen

Een bestand verwijderen kan met het commando del.
Voor het verwijderen van een lege map moet het commando rmdir gebruikt worden. Is deze map nog niet leeg, dan kan je rmdir /S gebruiken. Dit verwijdert de volledige boomstructuur in de map, alsook de map zelf.
Als je bij het commando del een map opgeeft wordt niet de map gewist, maar de bestanden ín de map. Eventuele submappen blijven bestaan.
# Gedichten uit de wereldliteratuur/After Death

Introductie
Nederlandse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Duitse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Engelse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Franse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Italiaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Spaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Dramatische poëzie :

## Het gedicht van Christina Rossetti met Nederlandse vertaling

After Death is een petrarcaans sonnet van Christina Rossetti waarin de spreker, een overleden vrouw, zich richt tot een man die aan haar sterfbed staat. Ze maakt de lezer erop attent dat de man niet bereid is het lichaam van de vrouw aan te raken, waaruit de conclusie kan worden getrokken dat hij dit waarschijnlijk ook niet deed toen ze nog leefde. De spreker in het gedicht bekritiseert de man omdat hij medelijden met haar heeft wanneer ze dood is, en niet om haar gaf toen ze nog leefde. Zij lijkt vrede te hebben met het feit dat ze dood is en de man nog leeft.

## Het oorspronkelijke gedicht

After Death door Christina Rossetti
The curtains were half drawn, the floor was swept
And strewn with rushes, rosemary and may
Lay thick upon the bed on which I lay,
Where through the lattice ivy-shadows crept.
He leaned above me, thinking that I slept
And could not hear him; but I heard him say,
‘Poor child, poor child’: and as he turned away
Came a deep silence, and I knew he wept.
He did not touch the shroud, or raise the fold
That hid my face, or take my hand in his,
Or ruffle the smooth pillows for my head:
He did not love me living; but once dead
He pitied me; and very sweet it is
To know he still is warm though I am cold.

## Letterlijke vertaling

Na de dood
De gordijnen waren half dichtgetrokken, de vloer was geveegd En dik bezaaid met biezen, rozemarijn en meidoorn Op het bed waarop ik lag, Waarlangs door het traliewerk klimopschaduwen kropen. Hij leunde boven mij en dacht dat ik sliep Ik kon hem niet horen; maar ik hoorde hem zeggen: ‘Arm kind, arm kind’: en terwijl hij zich omdraaide volgde er een diepe stilte en ik wist dat hij huilde.
Hij raakte de lijkwade niet aan en trok de vouw niet omhoog Die mijn gezicht verborg, en nam mijn hand niet in de zijne, Of schikte de gladde kussens voor mijn hoofd: Hij hield niet van mij terwijl ik leefde; maar een keer dood Had hij medelijden met mij; en heel aangenaam is het Om te weten dat hij nog steeds warm is, ook al heb ik het koud.
# Gebruik van de opdrachtprompt/De prompt starten

De prompt, zoals bv. , kan op meerdere manieren gestart worden. Probeer uit welke manier werkt voor jouw versie van Windows.

## Via het Start-menu

Open het Start-menu en ga naar Programma's (of Alle programma's) > Bureau-accessoires > Opdrachtprompt.

## Via Uitvoeren

Open het Start-menu en klik op Uitvoeren... Of druk tegelijk de Windows-toets en letter r in. Het venster Uitvoeren... zal openen.

## Aanmaken batchbestand

Open Mijn Documenten, klik met de rechter muisknop op een lege plaats in het venster en selecteer Nieuw en vervolgens Tekstbestand. Kladblok zal nu openen. In Kladblok voer je de volgende tekst in:
Sla het bestand op (dmv Opslaan als... te selecteren in het menu Bestand) als startcmd.bat en let hierbij op in het vakje Bestandstype Alle bestanden geselecteerd is. De extensie .bat zal ervoor zorgen dat Windows dit bestand gaat zien als een script en scripts zijn een soort van uitvoerbare applicaties. Het enige wat je nu nog moet doen is dubbel klikken op het net aangemaakte bestand en een commandoprompt zal te voorschijn komen. Dit bestand kan je ook ergens anders plaatsen, bv. op het bureaublad.

## cmd.exe zoeken

Een tweede mogelijkheid is het programma cmd.exe of command.com te zoeken in de map C:/Windows/System32. Als je daarop dubbelklikt krijg je je prompt te zien.

## Veilige modus of Herstelconsole

Als je bij het opstarten van Windows de functietoets F8 indrukt, kan je kiezen voor "Veilige modus met opdrachtprompt" of voor de herstelconsole. In dit geval kom je in een niet-grafische omgeving terecht.
# Gedichten uit de wereldliteratuur

uit de wereldliteratuur van dichterbij gelezen
De muze van de poëzie door Konstantin Makovski, 1886
# Gedichten uit de wereldliteratuur/All is lost! This foul Egyptian hath betrayed me

Introductie
Nederlandse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Duitse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Engelse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Franse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Italiaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Spaanse gedichten
op titel
op auteur
op eerste versregel
Dramatische poëzie :
(Antony and Cleopatra, Act IV, scene 12)
Context van deze monoloog, uitgesproken door Antonius: Antonius ziet hoe zijn vloot overloopt naar de vijandelijke Romeinse vloot van Octavianus (de "Caesar" in de monoloog) en neemt zich voor wraak te nemen op Cleopatra, die hij nu een tovenares noemt.
    ANTONIUS: Alles is verloren!
    Verraden ben ik door die valse Egyptische:
    Mijn vloot heeft zich overgegeven aan de vijand, en ginds,
    Zie ze ginds maar hun hoeden zwieren, en zuipen
    als te lang gescheiden vrienden. Driedubbele hoer!
    Jij was het, die me aan die jongeling verraadde,
    En nu voert mijn hart oorlog met u. (tegen Scarus) Beveel het leger om te vluchten.
    Wraak op die tovenares zal mijn laatste daad zijn.
    Laat ze allen vluchten, en ga zelf heen.
    O zon, nooit meer zal ik u zien rijzen.
    Geluk en Antonius scheiden hier en nu.
    Hier schudden we handen ten afscheid. Hoe kwam het zover?
    De dappere mannen die me als hondjes volgden,
    en die ik rijkelijk beloonde, smelten nu weg voor Caesar.
    En deze hoge den, boven hen uittorenend,
    hebben ze ontschorst. Verraden ben ik.
    O, dat vals Egyptisch spook! Haar bekoringen
    lanceerden mijn oorlogen en beëindigden ze ook.
    Zij, wier boezem mijn hoogste doel was,
    heeft me zo kwiek als een zigeuner belazerd
    en dreef me naar totale vernietiging.
    Waarom, Eros, Eros!
                - (vertaling: J. Grandgagnage)

## Originele tekst van Shakespeare

"All is lost! This foul Egyptian hath betrayed me"
(Antony and Cleopatra, Act IV, scene 12) Shakespeare
    ANTONY: All is lost!
    This foul Egyptian hath betrayed me:
    My fleet hath yielded to the foe, and yonder
    They cast their caps up and carouse together
    Like friends long lost. Triple-turned whore! 'tis thou
    Has sold me to this novice, and my heart
    Makes only wars on thee. Bid them all fly;
    For when I am revenged upon my charm,
    I have done all. Bid them all fly, begone.
    O sun, thy uprise shall I see no more.
    Fortune and Antony part here, even here
    Do we shake hands. All come to this? The hearts
    That spanieled me at heels, to whom I gave
    Their wishes, do discandy, melt their sweets
    On blossoming Caesar; and this pine is barked,
    That overtopped them all. Betrayed I am.
    O this false soul of Egypt! this grave charm,
    Whose eye becked forth my wars, and called them home,
    Whose bosom was my crownet, my chief end,
    Like a right gypsy hath at fast and loose
    Beguiled me to the very heart of loss.
    What, Eros, Eros!

## Noten

* ↑ Bekende monologen uit Shakespeare
# Gebruik van de opdrachtprompt

Een shell is een interactief computerprogramma waarmee een gebruiker met een command-line-interface (CLI) opdrachten kan geven aan het besturingssysteem van een computer. Over het gebruik van een CLI wordt soms neerbuigend gedaan, alsof het overbodig is geworden in de 21ste eeuw. Toch kan dit bijzonder handig zijn. Zo kan je bv. het IP-adres in de verschillende versies van Windows via de opdrachtprompt nog steeds op dezelfde manier opvragen/vernieuwen, terwijl het bij een grafische gebruikersomgeving (ofwel de GUI, Graphical User Interface) al eens zoeken is. Voor meer geavanceerde zaken is er een steilere leercurve dan bij de GUI, maar doordat het gaat om opdracht via tekst, laat dit het toe om zaken te scripten. Samengevat: CLI en GUI sluiten elkaar niet uit, maar vullen elkaar aan.
Voor Windows zijn de twee bekendste shells:
* De opdrachtprompt via cmd.exe, waarover dit boek gaat.
* PowerShell, met meer mogelijkheden dan cmd.exe, o.a. omdat deze objectgeörienteerd is.

## Inhoud

* De prompt starten
* Commando's uitvoeren
* Naar de goede map navigeren
* Mappen weergeven, maken en verwijderen
* Batchbestanden
* ↑ Meer info in de PowerShell-documentatie
# Kookboek/Flamberen

Flamberen is een kooktechniek die gebruikt wordt om een (na)gerecht te presenteren.
Daartoe wordt een gerecht met een voorverwarmde sterke alcoholische drank overgoten, waarna het aangestoken wordt. Het kan echter ook door bijvoorbeeld een lepel met sterke alcoholische drank voor te verwarmen, de drank aan te steken en dan pas het gerecht te overgieten.
Behalve het spectaculaire brandende effect geeft de drank ook een specifieke smaak aan het gerecht.
Het branden zorgt ervoor dat het meeste tot nagenoeg alle alcohol wordt verbrand, zodat het gerecht niet bijzonder veel alcohol als gevolg van het flamberen zal bevatten.
Wanneer een drank meer dan 40% alcohol bevat kan het gebruikt worden om te flamberen, zoals rum, cognac of whisky.
U dient ervoor te zorgen dat bij het flamberen geen materialen worden gebruikt die kunnen branden. Er bestaan speciale flambeerpannen, die u kunt gebruiken. Pas speciaal op bij het flamberen boven het kookfornuis, wanneer daar een afzuigkap is gemonteerd. De vlammen kunnen makkelijk in de afzuigkap worden gezogen en er kan dan een brand ontstaan, bijvoorbeeld in het filter. Zet de afzuigkap dus altijd uit voordat u gaat flamberen.
# Kookboek/Foe Yong Hai

Foe Yong Hai, ook wel geschreven als Foe Young Hai, is een gerecht met als hoofdbasis een aantal (ca. 4 tot 6) eieren, dat typisch is voor de Amerikaans-Chinese keuken. Het gerecht bestaat in wezen uit een kruidige omelet in combinatie met tomatenpuree of -ketchup. Naar keuze kunnen hieraan uiteenlopende extra ingrediënten worden toegevoegd. Veelgebruikte neveningrediënten zijn kip en taugé.

## Ingrediënten

* 4 eieren
* 100 gram kippenvlees, gekookt en in reepjes gesneden.
* 2-3 eetlepels tomatenpuree of -ketchup
* 50 gram taugé
* 1 gesnipperde ui
* zout
* peper
* 1 mespunt suiker
* 1 theelepel maïzena
* 300 ml (bijv. kippen-)bouillon
* bakboter en/of olijfolie
* Optioneel: bijv. gemberpoeder, knoflook, sambal manis en diverse groenten (bijv. gesneden bladselderij, prei, wortel, gare doperwten, sperziebonen, peultjes of spruiten,...).

## Bereidingswijze

* Fruit in een grote koekenpan de gesnipperde ui en de champignons in enkele minuten.
* Voeg de kipreepjes toe en bak alles lichtbruin.
* Kluts de eieren in een kom. Voeg peper en zout toe en vervolgens de taugé en/of de bladselderij.
* Doe het mengsel van eieren en taugé/bladselderij in de koekenpan en bak de omelet al roerend af. Draai de omelet tijdens het gaar worden eenmaal om.
* Breng in een kopje de bouillon aan de kook. Voeg zout, peper, suiker, tomatenketchup/-puree en eventueel ook gember, sambal en azijn toe en de saus is klaar. Indien u gare doperwten gebruikt, kunt u deze ook nog toevoegen.
* Bind de verkregen saus met de maïzena en houd de saus warm. Giet in een voorverwarmde schaal de saus over de omelet.

## Variaties

* Foe yong hai wordt veelal gegeten in combinatie met rijst, nasi of bami. Als bijgerecht kan bijvoorbeeld kroepoek worden geserveerd.
* In plaats van de kip kan ook krab worden gebruikt, eventueel nog in combinatie met ham en/of garnalen (als u erg van vlees houdt). Voeg de garnalen dan bij stap 2 toe aan de ui en champignons. Voeg de ham en/of stukjes krab bij stap 3 tevens toe aan het eiermengsel. Bij stap 3 kan ook het eventuele krabvocht nog aan het eiermengsel worden toegevoegd. Leg bij stap 4 in het midden van de omelet de stukjes krab en vouw de omelet hierna dubbel.
* Bij stap 3 kan eventueel sojasaus aan het eiermengsel worden toegevoegd.
* Indien u prei gebruikt: snijd deze eerst in dunne ringen en fruit deze mee bij stap 1.
* Indien u wortel gebruikt: in zeer dunne plakjes snijden of raspen en bij stap 1 meebakken.
* Indien u knoflook gebruikt: fijn persen en bij stap 1 meebakken.

## Externe links

Voor meer Foe Yong Hai-recepten:
* smulweb.nl
* mijnrecepten.nl
* mijnreceptenboek.nl
* 24kitchen.nl
# Kookboek/Fraises Wilhelmine

Dessert | Receptenindex
Fraises Wilhelmine, of Aardbeien Wilhelmina, is een nagerecht, ontwikkeld door Auguste Escoffier ter gelegenheid van een menu dat hij voor Koningin Wilhelmina samenstelde.
Het recept volgens Escoffier:

## Ingrediënten

* Aardbeien
* Poedersuiker
* Sinaasappelsap
* Kirsch
* Crème Chantilly

## Bereidingswijze

* Mooie grote aardbeien macereren met poedersuiker, sinaasappelsap en Kirsch.
* Dresseren in een timbaal en afzonderlijk crème Chantilly met vanille serveren.
Eet smakelijk!
# Kookboek/Frangipanetaart
## Benodigdheden

* 100 gram zelfrijzende bloem
* 120 gram gemalen amandelen
* een scheutje amandelessence
* 3 eieren
* 2 pakjes vanillesuiker
* 200 gram (room)boter
* 200 gram suiker
* Eventueel 2 à 3 appelen (als je dit in je taart gebruikt).

## Hoe ga je te werk

Eerst meng je de boter met de suiker. Daarna voeg je één voor één de eieren erbij, deze moet je onder kloppen met de rest van het mengsel. Vervolgens voeg je de bloem en de amandelen er aan toe. Nu meng je de essence onder het beslag. Als het beslag klaar is doe je alles in een ingevette en met bloem bestrooide vorm, je kan ook een bakpapier in de vorm leggen. Als laatste moet je de appel in dunne schijfjes snijden en deze op het beslag in de vorm leggen.
Zet de taart in een voorverwarmde oven van 175° gedurende 45 minuten. Voor de afwerking kan je suikerglazuur gebruiken of de taart bestrooien met bloemsuiker.
# Kookboek/Forel Beauséjour

Forel Beauséjour, een gerecht uit de Zuidelijke Ardennen, forellen langs de rug opensnijden en de graat en ingewanden verwijderen. De vissen ruim met bloem bestrooien en in frituurdeeg wentelen, vervolgens frituren, serveren met friet .
# Kookboek/Fond

Een fond is een vloeistof die ontstaat bij het bakken, braden en koken van vlees, wild, vis, groente en vruchten en dient als basis voor een saus of soep.
Een fond is sterk van smaak doordat het geconcentreerd is door het inkoken van een bouillon.
Een verdunde fond wordt een consommé genoemd.
Afhankelijk van de kleur van de fond wordt gesproken over een witte of bruine fond.
Een witte blanke fond (ook blank fond genoemd) wordt getrokken van schenkels en botten van licht vlees zoals kalsvlees of gevogelte, zonder dat het vlees wordt aangebakken.
Wordt de fond getrokken van schenkel en botten, die in de oven met olie of boter bruin gebakken zijn, krijgen we een bruin fond. Bruin fond wordt gemaakt met runds- kalfs- en lamsvlees. Bruine fonds kan je gebruiken voor bijvoorbeeld bruine sausen, bruine ragouts risotto, stampot, soep, etcetera.
# Kookboek/Fornello

Receptenindex
Fornello is een Portugees omelet-gerecht.

## Benodigheden

Voor 2 personen:
* omeletmix,
* kipmarinade,
* 250g kipfilet,
* 0,2 dl melk,
* 3 eieren,
* rijst ,
* cherrytomaten,
* 3 uien
* eventueel wat prei

## Bereiding

* Kook de rijst
* Marineer de kipfilet en laat het 5 minuten intrekken
* bak de kipfilet. Voeg de gesneden uien toe
* Voeg op het laatst de cherrytomaatjes toe, door midden gesneden
* Maak het omeletmengsel klaar: mix 3 eieren met de omeletmix en wat melk
* Combineer de rijst, kipmengsel, en omeletmengsel in een ovenvaste schaal
* Roer goed door en bak de schotel af in 25 minuten op 190 graden.
Eet smakelijk.
# Basiskennis chemie 2/Biomoleculen/Eiwitten

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |

## Eiwitten
### Aminozuren

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |
# Basiskennis chemie 2/Biomoleculen/Koolhydraten

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |

## Koolhydraten

Wat zichtbaarheid betreft vormen de koolhydraten de belangrijkste groep van de biomoleculen. De buitenkant van planten, en een groot deel van de structuren die bomen en planten hun stevigheid geven, worden gevormd door koolhydraten. Ook in het dierenrijk nemen koolhydraten een belangrijke plaats in. In de vorm van suikers zijn ze een simpele bron van energie. In de vorm van chitine vormen ze de basis van het skelet van geleedpotigen als insecten, spinnen, krabben en kreeften.
Kristalsuiker
Bos, hout en bladafval
Chitine vormt het exoskelet van insecten
Een stukje DNA. Het koolhydraat vind je terug in de 5-ringen (in de onderste en de bovenste zijn de koolstofatomen genummerd).

## Koolhydraten, indeling

De koolhydraten vormen een grote groep verschillende stoffen. Vanwege de grootte van de groep worden een aantal onderverdelingen gebruikt:
* op basis van aantal koolstofatomen
* op basis van de grootte van het molecuul
* op basis van chemische reactiviteit

### Het aantal koolstofatomen

${\ce {C_{n}(H2O)_{n}}}$

### De grootte van het molecuul
#### Koppelen van koolhydraten

Net als de onderdelen van vet-moleculen en aminozuren kunnen koolhydraatmoleculen aan elkaar gekoppeld worden, waarbij ook een water-molecuul wordt gevormd. In figuur 2 is weergegeven hoe uit een molecuul glucose in zijn gesloten vorm (G) en een ook gesloten fructose-molecuul (F) een molecuul sacharose (S) ontstaat. Deze laatste stof is te koop bij de supermarkt, en heet dan kristalsuiker. Tijdens de vorming van sacharose komt een molecuul water vrij. Dit wordt tijdens de vertering van sacharose weer toegevoegd, waarbij weer glucose en fructose ontstaan. In je dunne darm worden deze stoffen opgenomen en gebruikt als energiebron voor jouw cellen. Kleine koolhydraatmoleculen worden ook wel sachariden genoemd. Omdat sacharose is opgebouwd uit twee kleinere koolhydraten heet het een disacharide.

#### Polysachariden

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |