# Economie/Verklarende woordenlijst

Zie ook:
* Lijst van economische begrippen
* Economische terminologie

## A
### Aanbesteding

    Procedure waarbij een opdrachtgever bedrijven vraagt een offerte in te dienen voor een product met bepaalde kenmerken. De opdracht wordt gegund aan het bedrijf met de gunstigste offerte (combinatie van prijs + kwaliteit).

### Aanbieder

    Economisch subject dat goederen en/of diensten ter overname aanbiedt, in de regel voor de verkoop ervan.

### Aanbod

    De totale hoeveelheid producten die op een bepaalde markt en op een bepaald moment beschikbaar zijn, met het doel ze te verkopen.

### Aanbodelasticiteit

    De verandering van de aangeboden hoeveelheid van een goed als gevolg van een prijsverandering van dat goed.

### Aandeel

    Bewijs van storting in een naamloze vennootschap van een bepaald bedrag. Een aandeel geeft het recht om te delen in de winst (dividend) en stemrecht uit te oefenen in een aandeelhoudersvergadering. Een aandeelhouder loopt het risico bij faillissement niets van zijn investering terug te zien.

### Activa

    Balanspost. De bezittingen waarin het vermogen is vastgelegd.

### Administratie

    Plaats waar gegevens systematisch worden vastgelegd.

### Afdeling

    Organisatorisch onderdeel van een bedrijf, bestaande uit een groep medewerkers die onder leiding van een manager een samenhangend geheel aan taken uitvoeren en zo bijdragen aan de bedrijfsdoelstellingen.

### Afschrijving

    Kostenpost; boekhoudkundige waardevermindering van bezit in een bepaalde periode; geldt alleen voor bezit met een langere gebruiksduur dan een jaar (zoals onroerend goed en machines), bij een korte gebruiksduur worden de uitgaven direct als kosten geboekt.

### Afzet

    De hoeveelheid verkochte producten in een bepaalde periode.

### Afzetkanaal

    Weg waarlangs een product wordt aangeboden, ook wel: distributiekanaal. Bijvoorbeeld: via een winkel(keten), op de markt, via webwinkel(s); rechtstreeks aan consumenten (particuliere verkoop) of alleen aan bedrijven.

### Allocatie

    Verdeling (toewijzing) van schaarse middelen over verschillende bestemmingen.

### Alternatief aanwendbaar

    (van producten of productiemiddelen): op meerdere manieren in te zetten. Denk bijvoorbeeld aan een smartphone met zijn vele functies.

### Alternatieve kosten (opportunity cost)

    De (verwachte) opbrengst van de één-na-beste optie (waarvoor niet is gekozen), het gederfde voordeel van het één-na beste alternatief.

### Angelsaksische model van het kapitalisme

    "Hard" kapitalisme, met zo min mogelijk ingrijpen door de overheid, beperkte sociale zekerheid en lage overheidskosten.

### Anti-cyclusbeleid

    Beleid met als doel de hoogte- en dieptepunten in de conjunctuur af te vlakken.

### Arbeid

    Eén van de productiefactoren. Alle inspanningen en andere niet-materiële opofferingen die een mens inzet om producten (goederen en diensten) te maken, waaronder: fysieke, geestelijke (denken, creativiteit), tijd, vaardigheden en kennis.

### Arbeidsdeling

    Het opsplitsen van arbeid in afzonderlijke taken, waardoor mensen zich kunnen specialiseren in één vakgebied en er een grotere arbeidsproductiviteit mogelijk is.

### Arbeidsinkomensquote (aiq)

    Deel van het nationaal inkomen dat dient als beloning voor arbeid, doorgaans uitgedrukt als een percentage. Dus: (Loon/Y) * 100%.

### Arbeidsparticipatie

    Indicatie van deelname aan het arbeidsproces door de bevolking.

### Arbeidsplaats

    Betaalde baan, formatieplaats binnen een bedrijf.

### Arbeidsproductiviteit

    Maatstaf die aangeeft hoeveel er per gewerkt uur is geproduceerd. Hij wordt berekend door het bruto binnenlands product te delen door het arbeidsvolume (totaal aantal gewerkte uren).

### Arbeidsverdeling

    De verdeling van arbeid over verschillende personen, waarbij ieder één of meer taken uitvoert en er gezamenlijk één of meer producten worden gemaakt.

### Assortiment

    Collectie van alle producten die een bedrijf aanbiedt. Een breed assortiment omvat veel verschillende productgroepen (zoals een warenhuis), een smal assortiment biedt er juist weinig (zoals een marktkraam); een diep assortiment biedt een grote variëteit aan producten binnen één of enkele productgroepen (zoals een speciaalzaak).

### Autarkie

    Manier van leven waarbij een gemeenschap economisch zelfvoorzienend is, d.w.z. niet afhankelijk is van anderen buiten de gemeenschap voor het bevredigen van behoeften.

## B
### Balans

    Overzicht van bezittingen en schulden op een bepaald moment.

### Bank

    Financiële instelling die spaargeld beheert leningen verstrekt en betaaldiensten aanbiedt.

### Bedrijf

    Verzamelnaam voor alle soorten organisaties die diverse productiefactoren combineren en inzetten om producten te maken. Een bedrijf kan zowel een ZZP'er zijn, als een multinationale onderneming en alles daar tussenin. Een bedrijf dat gericht is op winst maken, wordt ook wel een onderneming genoemd.

### Bedrijfscultuur

    Het geheel van geschreven en ongeschreven regels met bijbehorende waarden, normen en opvattingen die gedeeld worden tussen medewerkers van het bedrijf en hun gedrag vormgeeft, ook in contacten met klanten en overige partijen.

### Bedrijfseconomie

    Bestudeert de bedrijfsvoering (het huishouden) van ondernemingen.

### Bedrijfskolom

    Een keten van opeenvolgende fasen in de productie van een bepaald product, van de verbouw of winning van de grondstof tot aan consumptiegoed. In elke fase wordt daarbij waarde toegevoegd. Tussen de verschillende fasen functioneren markten, die óók bij de bedrijfskolom horen. Consumenten horen niet bij een bedrijfskolom.

### Bedrijfsproces

    Bundeling van (reguliere) activiteiten om een product te maken.

### Bedrijfstak

    Onderdeel van een bedrijfskolom. Het geheel van ondernemingen die een zelfde fase van het productieproces verzorgen.

### Bedrijfsvoering

    De organisatie en uitvoering van alle activiteiten die nodig zijn voor het behalen van de bedrijfsdoelstellingen.

### Behoefte

    Wat we nodig hebben om gezond te leven èn nu ontbreekt, of wat we wensen en (nog) niet hebben. In de economie worden zowel echte behoeften (zaken waar je niet buiten kunt, need to have) als wensen (nice to have) onder het containerbegrip 'behoeften' geschaard.

### Belastingvrije som

    Het deel van het inkomen waarover geen belasting hoeft te worden betaald.

### Beleid

    Samenhangend geheel van doelen, middelen, plannen en regels voor het uitvoeren van bepaalde taken en/of voor het oplossen of voorkomen van bepaalde problemen.

### Belegging

    Een vorm van investering, in goederen en/of waardepapieren, waarvan de belegger verwacht dat die in de toekomst financieel voordeel oplevert.

### Beroepsbevolking

    Totaal van alle personen in een land die betaald werk hebben of die geen betaald werk hebben maar wel recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn. [CBS]

### Besparingen

    Deel van het inkomen dat niet wordt uitgegeven, maar juist wordt opgepot, bijvoorbeeld door het bij een bank in bewaring te geven of het te beleggen.

### Betalingsbalans

    Overzicht van de uitgaven aan import en de inkomsten aan export van een land gedurende een bepaald jaar.

### Beurswaarde van een NV

    De totale waarde van alle aandelen van een naamloze vennootschap op de effectenbeurs.

### Boekhouding

    Bijzondere vorm van een administratie, waarin uitgaven, inkomsten, kosten en opbrengsten worden vastgelegd.

### Break-even-point

    Het punt waarbij de totale opbrengsten gelijk zijn aan de totale kosten, en dus de winst nul is.

### Bruto binnenlands product (BBP)

    De totale geldwaarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten gedurende een jaar.

### Brutoloon

    Het salaris incl. loonbelasting en sociale en andere premies die door de werknemer worden betaald èn incl. vakantiegeld, eindejaarsuitkering, bonussen en 13e maand.

### Brutowinst

    Verschil tussen de omzet en de directe kosten.

### Budget

    Maximaal bedrag dat voor een bepaalde taak, actie of aanschaf is te besteden. NB Een begroting wordt vooraf ingediend; vervolgens wordt een budget toegekend dat kan afwijken van de ingediende begroting.

### Buffer

    Reserve om tegenslagen op te vangen, appeltje voor de dorst in slechte tijden.

## C
### Centrale bank

    Landelijk instituut dat de financiële stabiliteit bevordert, o.a. door het uitvoeren van het monetaire beleid, het bevorderen van het betalingsverkeer en he tbeheren van de munt. In veel landen houdt de centrale bank ook toezicht op banken, en soms ook, zoals in Nederland, op andere financiële instellingen.

### Ceteris paribus

    Latijn voor: alle overige omstandigheden gelijkblijvend; clausule die economen gebruiken om zich te vrijwaren van kritiek als de uitkomsten van hun modellen niet stroken met de werkelijkheid; eigenlijk de kleine lettertjes van de economische wetenschap.

### Chartaal geld

    Munten en bankbiljetten in omloop.

### Collectief goed

    Goed waarbij het onmogelijk is om mensen die niet betalen ervan uit te sluiten; ook wel: goed dat door de overheid wordt geregeld en betaald, en waarvan burgers gratis gebruik kunnen maken.

### Commercieel

    Gericht op handel en winst (en dus op wat de klant wil, anders verkoop je niets).

### Commercieel beleid

    Richtinggevend en samenhangend geheel van doelen, plannen en activiteiten gericht op het verkopen van producten.

### Complementair goed

    Goed dat een ander goed aanvult of dat nodig is bij het gebruik van een ander goed.

### Concurrentie

    Situatie waarbij twee of meer economische subjecten hetzelfde willen hebben en met elkaar de strijd daarvoor aangaan; bijvoorbeeld:
* als verkopers: door lagere prijzen te bieden dan concurrenten
* als kopers op veilingen: door tegen elkaar op te bieden.

### Conjuncturele werkloosheid

    Werkloosheid die ontstaat in tijden van laagconjunctuur.

### Conjunctuur

    De op- en neergaande beweging van de economie binnen een periode van vijf tot tien jaar. [CBS]

### Consumenten

    Economische subjecten die goederen en diensten aanschaffen om te consumeren, d.w.z. om hun behoeften mee te bevredigen; daarnaast betalen ze belastingen, beschikken over spaargeld, leveren arbeid en innen als tegenprestatie lonen, rente, pachten, huren en dividenden, en krijgen subsidies.

### Consumentensoevereiniteit

    Situatie waarin de voorkeuren van consumenten bepalen welke goederen en diensten er geproduceerd worden èn in welke kwaliteit.

### Consumentensurplus

    Het cumulatieve verschil tussen het bedrag dat consumenten bereid zijn te betalen voor een product en de prijs die zij werkelijk betalen

### Consumptie

    Het besteden aan of het gebruikvan goederen en diensten voor behoeftebevrediging.

### Consumptiehuishouding

    Verzamelnaam voor alle soorten huishoudingen met consumenten die een economische eenheid vormen: gezinnen, samenwoners, alleenwonenden, communes, kloostergemeenschappen, etc.

### Contante waarde

    Huidige waarde van een opbrengst in de toekomst, omgerekend aan de hand van de nu geldende rentevoet.

### Core business

    Die onderdelen van het bedrijf waarin de kerntaken worden uitgevoerd, die direct gericht zijn op het behalen van de hoofddoelstellingen; ook wel: primair proces.

### Creatieve destructie

    Proces van voortdurende innovatie waarbij succesvolle vernieuwingen de oude producten en processen uit de markt drukken en/of de producenten die hen aanbieden of met hen werken.

### Credit

    De rechterkant van de balans, met de passiva, schulden en het Eigen Vermogen.

### Crediteur

    Leverancier of een ander aan wie wij iets (meestal geld) schuldig zijn.

### Crowdfunding

    Manier van financiering waarbij particulieren elk een klein bedrag inleggen en die bedragen tezamen voldoende zijn om het gewenste project uit te voeren. De tegenprestatie is afhankelijk van het soort project: rente of in natura.

## D
### Debet

    De linkerkant van de balans, waar de activa, bezittingen staan.

### Debiteur

    Een afnemer of een ander die ons iets (meestal geld) schuldig is.

### Delegeren

    Medewerkers bevoegdheden verlenen voor het zelfstandig nemen van beslissingen.

### Deposito

    Het in bewaring geven van geld, meestal voor langere tijd, aan een bank.

### Depressie

    Beweging naar het laagste punt in de conjunctuur, periode van economische neergang.

### (Financiële) Derivaten

    Beleggingsinstrumenten die hun waarde ontlenen aan de schommeling in waarde (volatiliteit) van een ander goed zoals aandelen of olie; bijvoorbeeld opties.

### Devaluatie

    Waardedaling van een munt ten op zichte van andere valuta, door ingrijpen van de monetaire autoriteiten.

### Deviezen

    Geldswaarden die kunnen worden gebruikt in het internationale betalingsverkeer en waarmee schulden aan andere landen kunnen worden voldaan, bijvoorbeeld valuta.

### Diensten

    Alle niet-tastbare zaken die in het economisch verkeer een waarde bezitten, niet-fysieke producten, arbeid die voor anderen wordt verricht.

### Dienstenbalans (ook wel Dienstenrekening)

    Het onderdeel van de Betalingsbalans dat betrekking heeft op verleende diensten.

### Directe kosten

    Kosten die direct zijn toe te rekenen aan het produceren van een product, zoals materialen, arbeidsuren en het gebruik van machines.

### Dividend

    Winstuitkering voor aandeelhouders.

### Dubbel boekhouden

    Boekhoudsysteem waarbij elke transactie of gebeurtenis zowel aan de debet- als aan de creditzijde wordt geadministreerd.

### Duurzaam goed

    Goed dat niet onmiddellijk slijt, waarvan het nut in de loop van de tijd wordt vrijgegeven en niet in één keer geconsumeerd wordt.

## E
### Ebit

    Internationaal gebruikt winstbegrip: earnings before interest and taxes (winst vóór rente en belastingen).

### Ebitda

    Internationaal gebruikt winstbegrip: earnings before interest, taxes, depreciation (afschrijving) and amortisation (afschrijving op goodwill).

### Economie

   * De sociale wetenschap die zich bezighoudt met keuzes tussen oneindige behoeften en beperkt beschikbare (schaarse) middelen om die behoeften te bevredigen. De voortbrenging en verdeling van goederen en diensten zijn hiervan een belangrijk onderdeel.
   * De algemene economische situatie van een land. Denk bijvoorbeeld aan de hoogte van het nationale inkomen en het aandeel van de lonen daarin, werkloosheid, inflatie, schuldenlast.

### Economische kringloop

    Schematisch model van de werking van de economie, met in het basismodel relaties tussen consumptiehuishoudens en productiehuishoudens; dit basismodel kan uitgebreid worden met de overheid en het buitenland.

### Economische orde

    De manier waarop de economie van een land is ingericht: de geschreven en ongeschreven regels die gelden bij de allocatie. Hoe wordt bepaald wat wordt geproduceerd, wie is eigenaar van productiemiddelen, wie beslist, wie profiteert, wie betaalt? Voorbeelden: Kapitalisme, Mercantilisme, Kolonialisme, Communisme.

### Economische subjecten

    Verzamelnaam voor iedereen die economische keuzes maakt: consumenten en producenten, zowel individuen als huishoudingen (gezinnen, bedrijven, overheden).

### Effecten

    Verzamelnaam voor verhandelbare financiële waardepapieren, zoals aandelen, obligaties en derivaten.

### Effectenbeurs

    Plaats waar effecten worden verhandeld.

### Effectiviteit

    De mate waarin het doel wordt bereikt, de mate waarin behoeften worden bevredigd.

### Efficiëntie

    Doelmatigheid. Deze kan op twee manieren worden uitgedrukt:
* de mate waarin een bepaald doel wordt bereikt met zo weinig mogelijk middelen
* de mate waarin zoveel mogelijk behoeften worden bevredigd met een bepaald aantal middelen

### Eigen Vermogen

    Balanspost: activa minus schulden. Het Eigen Vermogen (EV) is opgebouwd uit de inleg door de eigenaar of aandeelhouders, gecorrigeerd met de waardevermeerdering (zoals ingehouden winst en reservers) of waardevermindering (verliezen) ervan.

### Elastische vraag

    Vraag die meer dan evenredig stijgt of daalt bij een prijsverlaging resp. prijsverhoging

### Endogene variabele

    De variabele die verklaard moet worden m.b.v. de exogene variabelen. Ook wel afhankelijke variabele.

### Evalueren

    Achteraf beoordelen van een proces op de resultaten en de gang van zaken ervan, en daaruit conclusies trekken voor soortgelijke processen in de toekomst (lessons learned).

### Evenwichtsprijs

    Ook wel: Prijsequilibrium: de prijs waarbij de aangeboden hoeveelheid en de gevraagde hoeveelheid (aanbod en vraag), op een bepaalde markt en op een bepaald moment, in evenwicht zijn.

### Exogene variabele

    Een gegeven variabele, van buiten het model. Wordt gebruikt om een endogene variabele te verklaren.

### Expansie/Opleving

    Uitbreiding, opgaande lijn in de conjunctuur, periode van economische groei.

### Export

    Uitvoer: de verkoop van producten aan een ander land.

## F
### Faillissement (bankroet)

    Toestand waarin een persoon of rechtspersoon verkeert als hij zijn schulden niet meer kan betalen en door een rechter failliet is verklaard.

### Financiële instelling

    Verzamelnaam voor bedrijven die handelen in geld en financiële producten, zoals banken, verzekeringsmaatschappijen, pensioenfondsen, effectenbeurzen, valutahandelaars en beleggingsmaatschappijen.

### Financiële producten

    Verzamelnaam voor producten die voornamelijk uit geldwaarden bestaan, zoals sparen, lenen, hypotheek, verzekering, pensioen en financiële derivaten. Voor een uitgebreid overzicht: zie Wet op het financieel toezicht, afdeling 1.1.1., art. 1:1 Definities WFT - Definities

### Financiële sector

    Het geheel van alle financiële instellingen tezamen.

### Financiële verslaggeving

    Rapport waaruit men de financiële positie en prestaties van een bedrijf kan aflezen. Zie Jaarverslag.

### Financiering van een investering

    Manier waarop een investering wordt bekostigd, hoe het geld ervoor wordt aangetrokken.

### Frictiewerkloosheid

    Werkloosheid die wordt veroorzaakt door tijdelijke fricties op de arbeidsmarkt: het duurt enige tijd voordat een werkloze een baan heeft gevonden die past bij zijn/haar capaciteiten en voorkeuren, èn het duurt ook enige tijd voordat een vacature is vervuld.

## G
### Geaggregeerd

    Bij elkaar opgeteld, of gesorteerd op. De ~ vraag: de totale vraag naar goederen en diensten.

### Geld

    Algemeen aanvaard ruilmiddel, waarvan de waarde min of meer vastligt en waarvan de koopkracht ongedifferentieerd is (in alle richtingen aanwendbaar, voor alle soorten producten te gebruiken). (Zie ook de inleiding.)

### Geldschieter

    Verzamelnaam voor iedereen die geld in een bedrijf steekt, zoals banken (leningen), investeerders, aandeelhouders, overheid (subsidie), sponsors en donatoren (voor goede doelen).

### Gini-coëfficiënt

    Een getal tussen 0 en 100 dat aangeeft hoe ongelijk de de inkomens- of vermogensverdeling in een land is. Hoe dichter bij 100, hoe ongelijker de verdeling.

### Giraal betalingsverkeer

    Betreft betalingen die rechtstreeks via bankrekeningen (rekening-courant) lopen, zonder tussenkomst van chartaal (contant) geld, bijvoorbeeld overschrijvingen en pinpas-betalingen.

### Giraal geld

    Geld van het publiek (consumenten + producenten) dat op bankrekeningen in rekening-courant staat.

### Goederen

    Alle tastbare zaken die in het economisch verkeer een waarde bezitten, waarmee behoeften kunnen worden bevredigd of waarmee andere goederen kunnen worden geproduceerd.

### Goederenbalans (ook wel Goederenrekening)

    Onderdeel van de Betalingsbalans dat betrekking heeft op transacties met stoffelijke goederen.

### Goud- en deviezenbalans

    Onderdeel van de Betalingsbalans dat het saldo weergeeft van de lopende rekening en de kapitaalrekening.

### Grensnut

    Het nut dat één extra eenheid biedt. Het grensnut van een product neemt af naarmate er meer eenheden worden geconsumeerd. (1e Wet van Gossen.)

### Grootboek

    Onderdeel van de boekhouding, stelsel van rekeningen waarin de mutaties in bezittingen en schulden worden geregistreed èn de kosten en opbrengsten.

### Gulden financieringsregel

    Deze regel luidt: Lopende uitgaven dekken met lopende inkomsten, investeringen betalen via leningen, die bij voorkeur net zo lang lopen als de investering wordt ingezet.

## H
### Handelsbalans

    Onderdeel van de Betalingsbalans; bestaat uit de Goederenbalans en Dienstenbalans.

### Hoogconjunctuur/hausse

    De top van de conjunctuur, periode van overoptimisme en overproductie.

### Huishouding

    Economische eenheid. Voorbeelden: gezinshuishouding, consumptiehuishouding, productiehuishouding.

## I
### Import

    Invoer: het kopen van producten uit het buitenland.

### Importheffing

    Belasting op ingevoerde goederen, bedoeld om de binnenlandse markt te beschermen.

### Importquote

    Verhouding tussen import en nationaal inkomen, in het macro-economische model: M/Y.

### Index(cijfer)

    Verhoudingscijfer, meestal ten opzichte van eerdere jaren of van andere landen of grootheden.

### Indicator

    Een meting, waarneming of statistische grootheid die indirect een kwaliteit, omvang of verandering van een ander, moeilijker meetbaar, fenomeen aangeeft.

### Indirecte kosten

    Kosten die niet direct kunnen worden toegerekend aan de productie van een product, zoals die van management, huur van het pand, receptie.

### Inelastische vraag

    Vraag die minder dan evenredig stijgt of daalt bij een prijsverlaging resp. prijsverhoging.

### Inferieur goed

    Een product waarvan de vraag daalt als het inkomen stijgt en waarvan de vraag stijgt als het inkomen daalt.

### Inflatie

    Geldontwaarding, stijging van het algemene prijspeil, waardoor er met hetzelfde geld minder gekocht kan worden dan voorheen.

### Inkomen

    Alles wat men ontvangt als beloning voor de productiefactoren die hij (ooit) heeft ingezet: uit arbeid (loon, uitkering, pensioen), onderneming (winst), onroerend goed (huur, pacht) en/of uit vermogen (rente, dividend).

### Inkomensoverdrachtenrekening

    Onderdeel van de Betalingsbalans dat betrekking heeft op bedragen waar geen directe tegenprestatie tegenover staat, zoals ontwikkelingshulp, uitkeringen en geld dat naar familieleden in het buitenland wordt gestuurd.

### Inkomensrekening (voorheen Kapitaalopbrengstenbalans)

    Onderdeel van de Betalingsbalans dat betrekking heeft op beloning van de productiefactoren, zoals salarissen, dividenden, rente, winsten, pachten, huren.

### Inkomensverdeling

    De verdeling van de inkomens over personen of huishoudens. Zie ook: Lorenz-curve en Gini-coëfficiënt.

### Innovatie

    Vernieuwing die succesvol wordt toegepast.

### Institutie

    Een formele of informele regel die het gedrag en de interactie binnen een groep beperkt.

### Intrinsieke waarde

(Van een munt:) De waarde van het materiaal waarvan de munt is gemaakt, ongeacht de waarde die er op gestempeld is.
(Van een bedrijf:) De actuele waarde van de bezittingen verminderd met de schulden, ongeacht de boekwaarde ervan.

### Investeren

    Productiemiddelen aanwenden om kapitaalgoederen te maken, waarmee in de toekomst de productiemogelijkheden worden vergroot of verbeterd. Theoretisch kan onderscheid worden gemaakt tussen:
   * Vervangingsinvesteringen: investeringen ter vervanging van afgeschreven of verouderde kapitaalgoederen, waarbij de productiecapaciteit hetzelfde blijft.
   * Uitbreidingsinvesteringen: investeringen ter vergroting van de productiecapaciteit.

### Investeringsbeslissing

    Beslissing over een potentiële investering, waarbij beoordeeld wordt of de verwachte opbrengsten en kosten aan de doelstellingen van het bedrijf voldoen.

### Investeringsquote

    De investeringen (I) in verhouding tot het bruto binnenlands product (Y); in het macro-economische model: I/Y.

### IS-model

    Model dat aangeeft bij welke combinaties van Y (nationaal inkomen) en i (rentestand) er evenwicht is tussen I (investeringen) en S (besparingen).

### IS/LM-model

    Combinatie van het IS-modele en het LM-model. Model dat aangeeft bij welke combinaties van Y (nationaal inkomen) en i (rentestand) er evenwicht is tussen enerzijds I (investeringen) en S (besparingen) en anderzijds L (vraag naar geld) en M (het aanbod van geld, de hoeveelheid die in omloop is).

## J
### Jaarrekening

    Balans en Verlies- & Winstrekening in een jaar, met een toelichting van de directie; deze moet aan wettelijke eisen voldoen.

### Jaarverslag

    Rapport van een bedrijf over de gang van zaken in het afgelopen jaar; meestal is daarin ook de jaarrekening opgenomen.

### Journaalpost

    Boekhoudkundige opdracht die uit minimaal twee regels bestaat: ten minste één voor de debet-zijde en ten minste één voor de credit-zijde.

## K
### Kapitaal

    Eén van de productiefactoren. Opgeslagen productiemiddelen, die gebruikt worden om andere producten te maken. NB Het economische begrip 'kapitaal' is dus veel breder dan in het normale spraak-gebruik, het is veel meer dan een aardige som op de bank. Denk ook aan gereedschap in de meest brede zin van het woord, zoals machines, fabrieken, computers, wegen en voorraden halffabrikaten.

### Kapitaalgoed

    Productiemiddel met een levensduur van meer dan één jaar waarmee producten kunnen worden vervaardigd. Bijvoorbeeld: gereedschap, machines, fabrieksgebouwen, transportmiddelen.

### Kapitaalrekening, voorheen Kapitaalbalans

    Onderdeel van de Betalingsbalans waarin de veranderingen in het vermogen van een land worden weerspiegeld. Het gaat o.a. om investeringen en beleggingen in het buitenland of door het buitenland, verleende en ontvangen kredieten en aflossingen, schenkingen, aan- en verkoop van effecten.

### Kapitalisme

    Economische orde waarbij de productiemiddelen eigendom zijn van particulieren die streven naar een zo hoog mogelijke rendement op hun geïnvesteerd kapitaal.

### Kartel

    Onderlinge afspraak tussen twee of enkele aanbieders met als doel de concurrentie te beperken, betreft vaak afspraken over een minimumprijs.

### (Netto-)Kasstroom (net cashflow)

    Het verschil tussen de ontvangsten en uitgaven gedurende een bepaalde periode.

### Kerntaken

    Primaire taken in een bedrijf, die direct bijdragen aan de bedrijfsdoelstellingen.

### Keynesianen

    Stroming in de economische theorie die is gebaseerd op de ideeën van de Britse econoom J.M. Keynes (1883-1946). De Keynesianen bevelen o.a. overheidsingrijpen aan om conjucntuurschommelingen op te vangen.

### Klant

    Afnemer van een aangeboden product.

### Koopkracht

    De mate waarin men producten kan kopen.

### Koper

    Economisch subject dat een gewenst product verkrijgt en daarvoor een tegenprestatie overhandigt aan de verkoper, meestal een betaling.

### Kosten

    Waarde van opgeofferde productiemiddelen.

### Kostprijs

    Totale kosten van het produceren van één bepaald product, bevat zowel de directe als de indirecte kosten.

### Kwintiel

    Een groep van 20%.

## L
### Lening

    Een geldbedrag dat de éne partij (bijvoorbeeld een bank) verstrekt aan een andere partij (die er een investering mee wil doen), al of niet met onderpand, op voorwaarde dat de lener het na een bepaalde tijd terugbetaalt en hij jaarlijks een vergoeding in de vorm van rente betaalt over de uitstaande som.

### Linking-pin

    Organisatiemodel waarbij overleggroepen elkaar overlappen: iemand uit groep-1 neemt ook deel aan groep-2 en kan daardoor besluiten en vragen uit de éne groep doorgeven aan de andere groep.

### Liquide activa

    Activa die bestaan uit geld of die zeer snel in geld zijn om te zetten, zoals kasgeld en banktegoeden.

### Liquiditeit

    De mate waarin een bedrijf op korte termijn aan zijn verplichtingen kan voldoen (verhoudingsgetal tussen liquide activa en het kort vreemd vermogen ).

### LM-model

    Model dat aangeeft bij welke combinaties van Y (nationale inkomen) en i (rentestand) er evenwicht is tussen L (vraag naar geld) en M (aanbod van geld, de maatschappelijke geldhoeveelheid).

### Logistiek

    Het proces dat ervoor zorgt dat de juiste goederen op de juiste tijd en op de juiste plaats zijn, in de juiste hoeveelheden.

### Loonkosten

    Totale kosten van het in dienst hebben van werknemers: brutoloon, sociale premies (incl. pensioenpremies), belastingen en andere werkgeversbijdragen (zoals vergoeding voor reiskosten en bijdragen aan zorgverzekeringen).

### Loonquote

    Zie Arbeidsinkomensquote.

### Lopende rekening

    Het onderdeel van de Betalingsbalans dat betrekking heeft op de inkomens; hij bestaat uit de goederen- en dienstenbalans en de inkomensrekening.

### Luxe goed

    Product waarvan de vraag onevenredig sterk stijgt als het inkomen stijgt.

### Lorenz-curve

    Grafiek waarmee de mate van inkomensongelijkheid wordt weergegeven.

## M
### Macro-economie

    Het onderdeel van de economische wetenschap dat de economie bestudeert op het niveau van landen.

### Management

* [Activiteit:] Het besturen van een bedrijf, ervoor zorgen dat de bedrijfsdoelstellingen worden bereikt.
* Het bedrijfsbestuur.

### Manager

    Leidinggevende, iemand die leiding geeft aan een afdeling en zo richting geeft aan processen, medewerkers en andere productiemiddelen om de bedrijfsdoelstellingen te bereiken.

### Marginale kosten

    De kosten die de productie van één extra product met zich meebrengt.

### Marginale opbrengst

    Opbrengst van de productie of verkoop van één extra product.

### Marginale productiviteitstheorie

    Onder perfecte concurrentie is de prijs van een productiefactor gelijk aan de marginale productiviteit ervan. Bijvoorbeeld: een bedrijf wil een werknemer niet meer betalen dan wat hij aan waarde toevoegt aan de productie.

### Marketing

    Alle activiteiten die een bedrijf uitvoert om de verkoop van producten te bevorderen.

### Marketingmix

    Combinatie van instrumenten die een organisatie kan gebruiken voor het invullen van haar marketingstrategie. Bestond oorspronkelijk uit Product, Prijs, Plaats, Promotie en is later uitgebreid.

### Markt

    Elke plaats, concreet of abstract, waar vraag en aanbod elkaar ontmoeten en waar een prijs tot stand komt. NB In de economie is het begrip 'markt' dus veel breder dan de wekelijkse markt in het plaatselijke centrum, met kramen die groenten, vis, lapjes stof en andere waren verkopen.

### Marktaandeel

    Percentage van de omzet op een bepaalde markt op een bepaald moment, behaald door één aanbieder.

### Marktequilibrium

    Marktevenwicht; situatie waarbij vraag en aanbod in een bepaalde markt en op een bepaald moment in evenwicht zijn.

### Marktleider

    De producent of het product met het hoogste marktaandeel of die trendsetter is op een bepaalde markt.

### Marktvorm

    Het geheel van omstandigheden waaronder ondernemingen met elkaar concurreren.

### Marktwaarde

    Prijs waarvoor een product op een bepaald moment kan worden verkocht of gekocht, prijs waarbij aanbod en vraag in evenwicht zijn.

### Matrix-organisatie

    Organisatiestructuur waarbij medewerkers één (algemene) hiërarchische leidinggevende hebben en bovendien per taak of project een taak- of projectleider.

### Mercantilisme

    Economische politiek die erop gericht is om de rijkdom van het eigen land te vergroten door de import klein te houden en de export zo groot mogelijk te maken.

### Merit-goed

    Product waarvan de overheid de afname wil stimuleren, bijvoorbeeld via subsidies en reclamecampagnes.

### Merk

    Handelsnaam, symbool of ander teken dat dient om producten van een bepaald bedrijf herkenbaar te maken.

### Missie

    Beknopte en krachtige omschrijving van de kernopdracht van een bedrijf.

### Midden- en kleinbedrijf (MKB)

    Geheel van ondernemingen die elk minder dan 250 werknemers in dienst hebben.

### Model

    Een systeem dat (een deel van) de werkelijkheid nabootst of tracht te beschrijven. Per definitie is een model slechts een vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid. In de economie hebben modellen vaak de vorm van wiskundige formules die onderling verbonden zijn.

### Monetaire economie

    Het deel van de economie èn van de economische wetenschap waarin geld de hoofdrol speelt. Het gaat o.a. de invloed van geld op het economisch proces van investeren en produceren.

### Monetaristen

    Stroming in de economische theorie die een grote rol toekent aan geld in de economie. Teveel geld zou de inflatie aanwakkeren. Zij pleiten tegen beïnvloeding van de economie door de overheid.

### Monopolie

    Marktvorm met één aanbieder en veel vragers.

### Monopolistische concurrentie

    Marktvorm met veel vragers en één aanbieder in een beperkt gebied of met een iets afwijkend product dat uitwisselbaar is met soortgelijke producten.

### Monopsonie

    Marktvorm met één vrager en meerdere aanbieders.

### Multipliereffect

    Verschijnsel binnen een macro-economisch model waardoor het nationale inkomen veel meer stijgt dan alleen met het bedrag van de verhoogde investeringen, door allerlei gunstige afhankelijkheden binnen het model.

### MVO

    Maatschappelijk verantwoord ondernemen, ondernemen op een maatschappelijk aanvaardbare manier, rekening houdend met aspecten zoals milieu, arbeidsomstandigheden, mensenrechten, eerlijk zaken doen en consumentenbescherming tijdens de hele bedrijfsvoering.

## N
### Nationaal inkomen

    Verzamelterm voor het totaal verdiende inkomen van een land in één jaar. Onderscheiden worden netto (exclusief vervangingsinvesteringen) en bruto (idem inclusief); en inkomen (beloning van de productiefactoren: lonen, winsten, huren, renten, pachten) en product (wat geproduceerd is); zie ook: BBP.

### Nationale rekeningen

    Samenhangend geheel van matrixen waarin het economisch proces van een land voor een bepaald jaar in cijfers wordt gevat, inclusief de handel met het buitenland.

### (In) Natura

    Ruilhandel waarbij de betaling plaats vindt met goederen of diensten, dus zonder geld.

### Natuur

    Eén van de productiefactoren. Omvat alle natuurlijke rijkdommen en natuurkrachten van de Aarde, zoals flora, fauna, land, bergen, zee, grond- en delfstoffen, water, wind, zon.

### Neoklassieken

    Stroming in de economische theorie die de individuele keuzevrijheid en het gedrag van individuen benadrukt en daarop verklaringen en aanbevelingen baseert. Zij willen o.a. een kleine overheid, die niet in het economisch proces ingrijpt, en alle ruimte voor ondernemers. Er zou dan vanzelf evenwicht tussen vraag en aanbod ontstaan.

### Neolithische (r)evolutie

    Eerste agrarische (r)evolutie, overgang van rondtrekkende jagers/verzamelaars naar landbouw en veeteelt. Begon rond 11.000 v. Chr.

### Netto-winst

    Bruto-winst minus de overige bedrijfskosten, incl. rente en belastingen.

### Nominale waarde

    Waarde zoals die op het waardepapier of de munt is vermeld.

### Noodzakelijk goed

    Product waarvan de vraag minder dan evenredig stijgt als het inkomen stijgt.

### Nut

    Subjectieve maatstaf om te bepalen in hoeverre behoeften worden of zijn bevredigd.

### Nutsmaximalisatie

    Het streven naar die combinatie van producten die in totaal het meeste nut oplevert

## O
### Obligatie

    Verhandelbare schuldbekentenis aan toonder; lening zonder onderpand; terug te betalen na 20 á 30 jaar. Als tegenprestatie wordt rente uitgekeerd, meestal jaarlijks.

### Offerte

    Formeel bod van een bedrijf, op verzoek van een potentiële klant, om een product met bepaalde kenmerken en kwaliteit te leveren, tegen de geoffreerde prijs.

### Oligopolie

    Marktvorm waarbij een bepaald product door slechts enkele grote aanbieders wordt aangeboden.

### Oligopsonie

    Marktvorm met een beperkt aantal vragers en vele aanbieders.

### Omspanningsvermogen

    Het aantal mensen aan wie een manager doelmatig leiding kan geven.

### Omzet

    Opbrengst van de verkopen in een bepaalde periode, exclusief BTW.

### Omzetsnelheid

    Het aantal malen dat de gemiddelde voorraad in één jaar wordt verkocht (hoe hoger, hoe beter).

### Onderbesteding

    Situatie waarin er meer wordt geproduceerd dan verkocht of waarin de productiecapaciteit niet geheel ingezet kan worden door gebrek aan vraag.

### Onderneming

    Bedrijf dat naar winst streeft.

### Ondernemingsraad

    Inspraak- en medezeggenschapsorgaan binnen een bedrijf, bestaande uit werknemers die namens het personeel overleggen met de werkgever over het ondernemingsbeleid en de personeelsbelangen.

### Ondernemingszin

    Het vermogen om iets te realiseren dat vernieuwend èn gewild is. Kansen zien en grijpen.

### Onderpand

    Goed (zoals een huis bij een hypotheek), geld (door huurder van bijvoorbeeld fiets of woning) of recht (zoals eigendomsvoorbehoud) dat de waarborg vormt bij een lening. Als de lener het geleende niet (op tijd) terugbetaalt of teruggeeft, kan de uitlener het onderpand opeisen en verkopen ter voldoening van de schuld.

### Opbrengsten

    Tegenprestatie bij ruil. Kan bestaan uit omzet (bij verkoop van goederen en diensten), pacht, huur (van land, huizen en ander onroerend goed) en/of uit rente (van uitgeleend geld).

### Openbare financiën

    Onderdeel van de economische wetenschap dat de financiële huishouding van de overheid bestudeert.

### Opoffering

    Het aanwenden (inzetten) van productiemiddelen met als doel producten te maken en behoeften te bevredigen.

### Optie

    Recht om binnen een afgesproken periode een bepaald goed (zoals een aandeel of een huis) te kopen of te verkopen, vaak tegen een vastgestelde prijs.

### Organisatie

* [Productiehuishouding, bedrijf:] Groep mensen die samenwerken om bepaalde doelstellingen te realiseren.
* [Het organiseren, regelen:] De productiefactoren zó op elkaar afstemmen dat het doel van een bedrijf wordt bereikt.
* [Interne organisatie, organisatiestructuur:] De manier waarop taken binnen een bedrijf zijn verdeeld over afdelingen en functies, en hoe de afstemming tussen de verschillende taken is geregeld.

### Organisatieschema

    Afbeelding van de organisatiestructuur van een bedrijf.

### Organisatiestructuur

    De manier waarop taken, functies en bevoegdheden binnen een bedrijf hiërarchisch zijn verdeeld over divisies, afdelingen en secties.

### Overbesteding

    Situatie waarin de vraag naar producten hoger is dan de productie.

### Overheid

    Het geheel van instellingen waar het openbaar gezag berust.

## P
### Passiva

    De bestanddelen waarmee het vermogens is opgebouwd.

### Payback period (terugverdientijd)

    De tijd die nodig is om een investering terug te verdienen op basis van kasstromen.

### Planning

    Overzicht met taken die in de juiste volgorde staan, uitgezet zijn in de tijd en toegewezen zijn aan bepaalde medewerkers.

### Portfolio-analyse

    Onderzoek naar de huidige en toekomstige winstgevendheid van de producten die een bedrijf voert.

### Preferentieschema

    Overzicht met voorkeuren van een consument, op volgorde van belangrijkheid.

### Prijs

    Tegenprestatie bij de verkoop van een product; (in enge zin:) bedrag waarvoor een verkoper een product wil verkopen en/of een koper het wil aanschaffen.

### Prijselasticiteit

    Mate waarin de vraag naar een product fluctueert bij een verandering in de prijs.

### Producent

    Economisch subject dat goederen en/of diensten levert.

### Product

    Alles wat kan worden aangeboden op de markt om aan een vraag te voldoen. Dat kunnen zowel goederen als diensten zijn.

### Productie

    Het produceren; het voortbrengen van producten (goederen en diensten) met behulp van de productiefactoren, en zo waarde toevoegend.

### Productiecapaciteit

    Maximale omvang van de productie die in een land gedurende een periode voortgebracht kan worden.

### Productiefactor

    Dat wat de productie mogelijk maakt of bepaalt. Voorbeelden: natuur, kapitaal, arbeid, ondernemingszin/organisatie, informatie.

### Productiehuishouding

    Verzamelnaam voor alle soorten huishoudingen die als doel hebben om goederen en diensten te leveren. Het gaat niet alleen om bijvoorbeeld bedrijven, ondernemingen, fabrieken en landbouwbedrijven, maar ook om non-profit-organisaties en overheden.

### Productlevenscyclus

    Opeenvolgende fasen die een product doorloopt in de loop van zijn bestaan: introductie, groei, volwassenheid en terugval.

### Productiemiddel

    Zie Productiefactor.

### Profijtbeginsel

    Het principe dat een product wordt betaald door diegenen die er gebruik van maken en/of er profijt van hebben.

### Project

    Organisatievorm met een tijdelijk karakter, om een concreet doel te halen, met een plan en een projectgroep onder leiding van een projectleider.

### Projectgroep

    Twee of meer medewerkers die het projectplan uitvoeren; zij hebben bij voorkeur kennis en achtergronden die elkaar aanvullen.

### Projectplan

    Overzicht van activiteiten die uitgevoerd moeten worden om het projectdoel te bereiken, meestal in de vorm van een stappenplan of planning, waarbij de activiteiten in de tijd zijn uitgezet.

### Promotie (marketing)

    Onder de aandacht brengen van producten bij potentiële klanten.

## Q
### Quote

    Verhoudingsgetal, bijvoorbeeld arbeidsinkomensquote, investeringsquote. Wordt uitgesproken op zijn Nederlands: kwootùh, heeft niets te maken met het Engelse quote (citatie, uitspraak of beurskoers). In het Engels: ratio.

## R
### Raad van Bestuur (RvB)

    Hoogste leidinggevend orgaan van een bedrijf, heeft de eindverantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen van de organisatie.

### Raad van Commissarissen (RvC)

    Orgaan dat toezicht houdt op het beleid van de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in een (naamloze of besloten) vennootschap.

### Randvoorwaarde

    (Bijkomstige) Voorwaarde waaraan een oplossing moet voldoen, beperking.

### Rationeel handelen

    Vorm van handelen waarbij volledige kennis wordt verondersteld van alle omstandigheden die de keuze beïnvloeden, waarbij alle beschikbare alternatieven tegen elkaar afgewogen worden en het individu bovendien consistent is bij zijn keuze (d.w.z. als de kiezer A boven B verkiest en B boven C, dan zal hij niet C boven A verkiezen) [hypothese in de economische wetenschap].

### Recessie

    Neergaande lijn in de conjunctuur, periode van krimp in de economie.

### Reële economie

    Economie van goederen en diensten, exclusief de financiële sector.

### Rekeneenheid

    Waardemaatstaf, middel waarin de waarde van goederen en diensten wordt uitgedrukt.

### Rekening-courant

    Bankrekening waarmee je direct geld kunt overboeken of pinnen.

### Rendement

    Netto-opbrengst van een investering, na aftrek van kosten, uitgedrukt in een bedrag of als percentage van de investering.

### Rentabiliteit

    Winst uitgedrukt in een percentage van het vermogen waarmee de winst is gemaakt.

### Rente (ook wel: interest of intrest)

    Vergoeding voor het lenen of uitlenen van geld; de lener betaalt rente aan de uitlener.

### Rentevoet

    Hoogte van de rente, uitgedrukt in een percentage.

### Reorganisatie

    Verandering van de organisatie(structuur). Vaak een eufemisme voor grootschalig ingrijpen in de organisatie, met meestal als doel bezuiniging op en ontslag van personeel.

### Reserve

    Overschot, niet uitgekeerde winst (appeltje voor de dorst).

### Resultatenrekening

    Zie Verlies- & Winstrekening.

### Rijnlandse model van het kapitalisme

    Kapitalisme met een menselijk gezicht, met een actieve overheid en oog voor de minder bedeelden.

### Rooster

    Schema waarin per taak en tijdstip is aangegeven wie hem uitvoert.

### Ruilvoet

    Verhoudingscijfer tussen export- en importprijzen. Prijsindexcijfer van de export / prijsindexcijfer van de import.

## S
### Saldo

    Het verschil tussen twee (totaal )bedragen. Op een balans lijkt hij aan de "verkeerde" kant te staan.

### Samengestelde interest

    Rente over rente. Over de rente die is verschuldigd maar niet wordt (uit)betaald, wordt ook weer rente berekend.

### Schaalvoordeel

    Verschijnsel dat de kosten per product dalen naarmate er meer wordt geproduceerd.

### Schaarste

    Alles waarvoor productiemiddelen opgeofferd moeten worden om het te verkrijgen. (In algemene zin ook wel: tekort)

### Seizoenswerkloosheid

    Periodiek terugkerende werkloosheid die seizoensgebonden is, bijvoorbeeld in de agrarische sector (oogsttijd) en de toeristenbranche.

### Solvabiliteit

    Mate waarin een bedrijf op langere termijn aan zijn verplichtingen kan voldoen. Verhouding tussen eigen en vreemd vermogen.

### Spaarquote

    Het deel van het inkomen dat wordt gespaard, dat niet wordt uitgegeven aan consumptie en belastingen. In het macro-economisch model: S/Y.

### Spaarrekening

    Bankrekening waarop spaargeld wordt gestort en waarvoor een bank een vergoeding geeft in de vorm van rente. Meestal heb je er niet direct toegang toe en moet je altijd eerst geld naar een rekening-courant overboeken voordat je het kunt gebruiken.

### Specialisatie

    Zich bekwamen in een bepaald vakgebied (hangt nauw samen met Arbeidsdeling of zich -als producent- beperken tot een bepaald productassortiment.

### Stakeholder

    Belanghebbende in een organisatie. Het kan gaan om een persoon, een groep personen of een organisatie, om interne of externe belanghebbenden. Voorbeelden: werknemers, aandeelhouders en andere financiers, leveranciers, crediteuren, klanten, overheid en zelfs de maatschappij.

### Strategie

    Plan op hoofdlijnen dat aangeeft hoe een organisatie haar doelen wil realiseren.

### Structurele werkloosheid

    Werkloosheid die ontstaat als vraag en aanbod op de arbeidsmarkt structureel niet op elkaar aansluiten.

### Subsidie

    Een tijdelijke bijdrage van de overheid aan een organisatie of persoon om een doelstelling te realiseren die de overheid wenselijk acht en die zonder die bijdrage niet of in mindere mate tot stand zou komen; de tegenprestatie bestaat vaak uit het verantwoorden van de manier waarop het bedrag is besteed

### Substitutiemogelijkheden

    Mate waarin er substitutiemiddelen, alternatieven, beschikbaar zijn om een bepaald product te vervangen.

### Substituut, substitutiemiddel

    Vervangingsmiddel, product dat als vervanger kan dienen, met een vergelijkbaar nut.

### SWOT-analyse

    Analyse van een bedrijf of afdeling m.b.t. zijn sterktes (Strengths), zwaktes (Weakness), kansen (Opportunities) en bedreigingen (Threats).

## T
### Termijncontract

    Financieel derivaat, contract waarbij twee partijen zich verbinden om op een bepaald tijdstip in de toekomst een bepaalde hoeveelheid product of waardepapier te verhandelen tegen een vooraf bepaalde prijs. Voorbeeld: een valutatermijncontract (via een bank) dat je gelijktijdig afsluit met een export- of import-contract (met je eigen leverancier of klant) waardoor je zeker bent van de opbrengst of kosten van de levering in de eigen muntsoort, zonder risico op valutakoersschommelingen.

### Toegevoegde waarde

    Het verschil tussen de verkoopwaarde en de inkoopwaarde van een product, mits dit positief is.

### Toetredingskosten

    Kosten die een producent moet maken om als nieuwe aanbieder een bepaalde markt te kunnen betreden, bijvoorbeeld fabrieken en kantoren bouwen of huren, en investeringen in ICT.

### Transactiekosten

    Kosten die gemaakt moeten worden om een transactie tot stand te brengen, bovenop de 'gewone' productiekosten en/of marktprijs. Bijvoorbeeld: kosten (tijd en geld) van het zoeken naar informatie over leveranciers en producten, onderhandelingskosten, contractkosten, betaalkosten, makelaarscommissie.

### Transitief ordenen

    Rangschikken (van bijvoorbeeld behoeften) in aflopende voorkeur/preferentievoorkeur in een preferentieschema (resp. een behoefteschema).

## V
### Variabele

    Een grootheid die in waarde kan veranderen

### Variabele kosten

    Kosten die afhankelijk zijn van het aantal geproduceerde producten, bijvoorbeeld grondstoffenverbruik en arbeidsuren.

### Vaste activa

    Activa met een langere levensduur dan 1 jaar, zoals gebouwen en machines.

### Vaste kosten (constante kosten)

    Kosten die blijven doorlopen ongeacht het aantal producten dat wordt geproduceerd, zoals afschrijving van machines, rentekosten en vaste salarissen.

### Veiling

    Een (virtuele of fysieke) plaats waar producten via loven en bieden verkocht worden:
* bij opbod: vanaf een startprijs bieden vragers tegen elkaar op
* bij afslag: de startprijs is hoog en daalt totdat iemand akkoord gaat.

### Verlies

    Verschil tussen opbrengsten en kosten indien dit verschil negatief is.

### Verlies- & Winstrekening

    Overzicht van de kosten en opbrengsten in een bepaalde periode, met de winst (of het verlies) als saldo.

### Verkoper

    Economisch subject dat een product aanbiedt met het doel een tegenprestatie van een koper ervoor terug te krijgen, meestal een bedrag in geld.

### Verticale prijsbinding

    Een aan de detaillist (winkelier) opgelegde verplichting om een vaste verkoopprijs of een minimumverkoopprijs te hanteren. Dit is in principe verboden, met uitgezondering van Nederlandstalige boeken, met als doel een divers aanbod daarvan te stimuleren.

### Vervangingsinvesteringen

    Investeringen die dienen ter vervanging van verouderde of versleten kapitaalgoederen.

### Visie

    Verwoording van het lange-termijnperspectief van een organisatie, van de manier waarop een organisatie naar de wereld kijkt en de de plaats van de organisatie daarin, bedoeld als richtlijn bij het nemen van beslissingen.

### Vlaktaks

    Vorm van inkomstenbelasting waarbij ieder inkomen met hetzelfde percentage wordt belast.

### Vlottende activa

    Activa met een kortere horizon dan 1 jaar, zoals grondstoffen en banktegoeden.

### Volatiliteit

    Fluctuatie in effectenkoersen.

### Vooorziening

    Grootboekrekening waarop bedragen worden geboekt die in de toekomst gebruikt worden voor het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen, bijvoorbeeld het afboeken van oninbare vorderingen (dubieuze debiteuren).

### Vraag

    De mate van behoefte aan producten op een bepaalde markt en op een bepaald moment, met het voornemen die producten aan te schaffen; kooplust.

### Vreemd vermogen

    De schulden en andere verplichtingen van een bedrijf.
* Kort vreemd vermogen: schulden die binnen één jaar moeten worden voldaan
* Lang vreemd vermogen: schulden met een terugbetalingstermijn van langer dan één jaar

### Vrije goederen

    Het tegenovergestelde van schaarse goederen. Goederen die zijn te verkrijgen zonder opoffering van productiemiddelen. Dit zijn ook goederen zonder economische waarde.

### VVM

    Volledig Vrije Mededinging, ook wel Volkomen mededinging of Perfecte markt: marktvorm met veel aanbieders en veel vragers, een homogeen product, volledige transparantie, met lage toegangskosten.

## W
### Waarde

    Betekenis of belang van een product als bezit of als ruilmiddel, op een bepaald moment, en afhankelijk van de context voor een persoon of op een markt. Kan subjectief zijn (gevoelswaarde, emotionele waarde), of objectief(prijs).

### Welvaart

    De mate waarin behoeften worden bevredigd.

### Werkgelegenheid

    Mate waarin er arbeidsplaatsen beschikbaar zijn voor de beroepsbevolking.

### Werkloosheid

    Situatie waarin iemand zonder betaald werk is, daar wel naar op zoek is en daarvoor ook beschikbaar is.

### Winst

    Het verschil tussen opbrengsten en kosten indien dit positief is.

## Z
### Zwarte markt, zwarte handel

    Onwettige transacties, het illegaal verkopen en kopen van goederen en diensten.

### Zzp'er

    Zelfstandige zonder personeel, freelancer, iemand die opdrachten voor anderen uitvoert tegen een vooraf afgesproken vergoeding, zonder dat er sprake is van een dienstverband.