# Wereldliteratuur/Middeleeuwen

THEORIE
Inleiding
Goethe en weltliteratur
TEKSTEN
Oudheid
Middeleeuwen
Renaissance
Neoclassicisme
Romantiek
Realisme en naturalisme
Moderne meesterwerken
LITERATUUR NAAR TAAL/LAND
Afrikaanse literatuur
Amerikaanse literatuur
Arabische literatuur
Australische literatuur
Belgische literatuur
Britse literatuur
Canadese literatuur
Chinese literatuur
Deense literatuur
Duitse literatuur
Engelse literatuur
Franse literatuur
Griekse literatuur
Ierse literatuur
Italiaanse literatuur
Japanse literatuur
Latijnse literatuur
Latijns-Amerikaanse literatuur
Nederlandse literatuur
Russische literatuur
Schotse literatuur
Spaanse literatuur
Welshe literatuur
LITERAIRE CANONS
Duitse literaire canon
Engelse literaire canon
Franse literaire canon
Nederlandse literaire canon
Spaanse literaire canon
TOP 100 Wereldliteratuur
BRONNEN :

## Inleiding

Middeleeuwse literatuur begint waar de literatuur uit de Europese oudheid ophoudt en overgaat in de literatuur uit de renaissance. De middeleeuwen zijn als literair, cultureel en historisch tijdperk een typisch Europees fenomeen. De indeling zelf werd bedacht door Europese schrijvers uit de Renaissance.
Overzicht Delen van de klassieke literatuur gingen aanvankelijk verloren toen de middeleeuwse literatuur opkwam, maar tijdens de Hoge middeleeuwen ontstond er een culturele bloei, met als zwaartepunt Frankrijk, waar het klassieke erfgoed nieuw leven werd ingeblazen. Tijdens de hoog- en laatmiddeleeuwse literatuur ontwikkelde Vergilius zich tot een stijlvormer en het middelpunt van alle klassieke studies. Heroïsche epen en hoofse poëzie stonden centraal in de literatuur van de hoge middeleeuwen. Vanuit Frankrijk verspreidden deze culturele stromingen zich naar de rest van Europa. In Frankrijk werden verschillende sprookjes en verhalen geïntroduceerd die van invloed waren op de rest van de middeleeuwse Europese literatuur.
De Hoge middeleeuwen, met het Franse literaire centrum, duurden voort tot ongeveer de 13e eeuw, toen Italië zich ontwikkelde tot een nieuw literair centrum. Dante Alighieri kan worden beschouwd als degene die de Italiaanse taal als literaire taal heeft geschapen. Met Dante en Petrarca werd het zeer invloedrijke sonnet geïntroduceerd. Hun poëzie en werken hadden vanaf de late middeleeuwen veel invloed op de Europese literatuur. Giovanni Boccaccio leverde hieraan een bijdrage met de Decamerone, waarmee hij het kort verhaal als literaire vorm populariseerde. In Decamerone vertellen tien mensen ieder tien korte verhalen over liefde en het leven in quarantaine vanwege de Zwarte Dood. In Engeland gebruikte Geoffrey Chaucer een soortgelijke tactiek als Boccaccio in de Decamerone, toen hij The Canterbury Tales schreef, een fresco van het middeleeuwse Engeland.
In de middeleeuwen werd eveneens veel kerkelijke literatuur geschreven, voornamelijk in het Latijn. Hieronder vallen onder meer schoolboeken, hymnen, theologische werken en verschillende vormen van liturgische teksten, preken, heiligenlegenden en verzamelingen van wonderen. De hemelse verschijningen van de heilige Birgitta zijn een typisch voorbeeld van die tijd.
Kenmerken De overgang naar middeleeuwse literatuur Boëthius is een van de belangrijkste figuren uit de middeleeuwse literatuur en een belangrijke brug tussen de antieke en middeleeuwse filosofie. De overgang van de antieke literatuur naar de middeleeuwse literatuur wordt met name gekenmerkt door drie auteurs: Martianus Capella, Aurelius Prudentius en Boëthius. Capella, de enige van de drie die geen christene was, schreef een zeer invloedrijke roman, De nuptiis Philologiae et Mercurii (De bruiloft van de filologie met Mercurius). De roman is een allegorie die in veel opzichten vooruitblikt op de middeleeuwen, deels door de vorm, maar ook doordat hij de basis legt voor de middeleeuwse visie op school en onderwijs. Filologie krijgt als bruidsgeschenk de zeven vrije kunsten, de kunsten die op middeleeuwse scholen werden onderwezen. Prudentius schreef Psychomachia, een allegorische beschrijving van de strijd tussen verschillende machten om de ziel. Abstracte begrippen als geloof, kuisheid en verlangen verschijnen op een manier die stijlkenmerken werden voor de middeleeuwse literatuur. Boëthius ten slotte werd met De vertroosting van de wijsbegeerte, een filosofisch ethisch traktaat beïnvloed door de ideeën van Cicero en Seneca de jongere, een belangrijke brug tussen de antieke en de middeleeuwse filosofie. De vertroosting van de wijsbegeerte wordt beschreven als het meest significante en invloedrijke werk van het middeleeuwse christendom in het Westen, en het laatste grote westerse werk dat klassiek genoemd kan worden.Bij alle drie de auteurs stond een vaak ingewikkelde en symbolische allegorie centraal, een benadering die in de middeleeuwen van groot belang werd. Hun morele filosofie was ook gebaseerd op het redden van de ziel, in plaats van het voeden ervan, zoals in de oudheid.
Onderwerpen van middeleeuwse literatuur Middeleeuwse literatuur wordt vaak verdeeld in drie verschillende vakgebieden: het Britse vakgebied, het Franse vakgebied en het Romeinse vakgebied. Werken die Britse onderwerpen gebruiken, beelden voornamelijk Koning Arthur, andere mythische Britse koningen en Keltische mythen af. Werken die het Franse thema gebruiken, beelden met name de oorlogen van Karel de Grote tegen de Moren en de Saracenen uit, terwijl werken die het Romeinse thema gebruiken voornamelijk mythen en verhalen uit het oude Rome (en in zekere mate ook het oude Griekenland) uitbeelden.
De literatuur werd, net als de cultuur in het algemeen, in die tijd gekenmerkt door de sociale structuur van het continent, die grotendeels werd gedomineerd door het feodalisme. De meesten die konden schrijven, hadden een theologische opleiding gevolgd. Dat betekent dat de kerk veel invloed had op de culturele creatie. Het merendeel van de middeleeuwse literatuur ontstond in een kerkelijke omgeving. In de kloosters en kerkelijke milieus werd niet alleen theologie gestudeerd, maar ook talen, wetenschappen en literatuur. De kennis die werd verzameld werd becommentarieerd, doorgegeven en vertaald. Anderszins draaide het culturele leven vooral om het hof, wat betekende dat de hoofse poëzie met haar hoofse liefde een belangrijk onderdeel werd van de middeleeuwse literatuur.
De taal van de middeleeuwse literatuur Hoewel een aantal van de bekendste werken in de volkstaal zijn geschreven, kwam de geschreven taal vrijwel geheel overeen met de liturgische taal: Latijn in de westerse wereld, Grieks en Kerkslavisch in Oost-Europa. Wulfila's vertaling van de Bijbel (de Zilveren Bijbel) in het Gotisch, het Hildebrandslied en het Nibelungenlied in het Oudduits, Beowulf in het Oudengels en het Roelantslied (Chanson de Roland) in het Oudfrans behoren tot de uitzonderingen.
Vergilius is de belangrijkste figuur binnen de Latijnse studies en heeft een zeer grote invloed gehad op de middeleeuwse Europese literatuur. Het Latijn domineerde als geschreven taal van de kerk en de religieuze literatuur. Ook de seculiere literatuur werd in het Latijn geschreven, zoals historische kronieken zoals de Gesta Danorum van Saxo Grammaticus (waar het verhaal van Hamlet vandaan komt).[3] Maar al in de middeleeuwen stond de Grieks-orthodoxe Kerk steeds meer open voor vertalingen in de volkstaal. Er werden onder andere al vroeg vertalingen in het Gotisch en Oudkerkslavisch geïntroduceerd. In het katholieke Europa begon men vanaf de twaalfde eeuw literatuur in de volkstalen te schrijven, hoewel er al eerder mondelinge literatuur in de volkstalen bestond.
In de middeleeuwen werd de kroniek het genre van de geschiedschrijving en de vorm waarin dagelijkse verslagen werden geschreven. Veel historici waren christenen en verschillende kronieken worden beschouwd als christelijke literatuur, waaronder werken van Gregorius van Tours en Beda ('de Eerbiedwaardige'). Een opmerkelijke uitzondering vormt de oude Germaanse en Britse poëzie die uit die tijd bewaard is gebleven (Snorre Sturlasons Edda, Beowulf, Geoffrey of Monmouth en andere), die een tussenpositie inneemt tussen mythologie, legende en feitelijke geschiedschrijving. Hagiografie (Jacobus de Voragine) was een ander populair genre dat ontstond in de middeleeuwen. Een ander literair genre dat in de middeleeuwen ontstond, is de encyclopedie (Isidorus van Sevilla, Suda). De verhalen van Giovanni da Pian del Carpine en Marco Polo behoren tot de belangrijkste reisverhalen uit de Middeleeuwen.
Verspreiding van de middeleeuwse literatuur Het medium van de literaire traditie tijdens de Middeleeuwen was het onderwijs en het opkomende onderwijssysteem, niet in de laatste plaats door de Karolingische Renaissance. Karel de Grote en het Karolingische humanisme droegen bij aan een nieuwe visie op onderwijs die de hele middeleeuwse Latijnse literatuur heeft gevoed.Door de studie van de vrije kunsten ontstonden denksystemen die eerdere literaire tradities met zich meebrachten. Bovendien werden er voor het eerst in de wereldgeschiedenis universiteiten opgericht, waarbij de Universiteit van Parijs al vroeg een centrale rol speelde. Via de universiteiten kon onder andere Thomas van Aquino de aristotelische gedachten in het christelijke wereldbeeld integreren. En aan de Universiteit van Oxford, die ver verwijderd was van de katholieke inquisitie, konden de aristotelische gedachten van Arabische denkers als Averroës nog gemakkelijker deel uitmaken van het universitaire leven. Duitsland was grotendeels geïsoleerd van de intellectuele bewegingen van de vroege middeleeuwen.
Binnen de vrije kunsten wordt grammatica gezien als de basis voor al het andere. In de middeleeuwen omvatte de grammaticale studie ook de studie van stijlfiguren en metriek. De studie van stilistische figuren wordt onder andere belangrijk voor de middeleeuwse exegese. Daarnaast spelen de begrippen exemplum en sentens een belangrijke rol: voorbeelden en zinnen werden vaak uit het hoofd geleerd, om ze in variaties te herhalen. Bepaalde schrijvers en denkers werden in dat opzicht als bijzonder belangrijk beschouwd. Onderwijs in de vrije kunsten was er dan ook op gericht om de student voldoende kennis bij te brengen om de gedachten en filosofieën van voldoende schrijvers te kunnen reciteren en hergebruiken, zodat hij hun spreuken in zijn eigen gedichten kon gebruiken. In dit opzicht is het van cruciaal belang dat er geen sprake was van een chronologisch overzicht van deze auteurs. Alle gebruikte auteurs en autoriteiten hadden dezelfde waarde. Er was geen sprake van een historische, kritische geest. Eerdere auteurs, zinnen en exemplum waren eerder een opslagplaats van mogelijkheden die gebruikt konden worden.Vergilius is de belangrijkste figuur binnen de Latijnse studies. Hij had dan ook een grote literaire invloed in de middeleeuwen. Dit is onder meer duidelijk te zien in De goddelijke komedie van Dante Alighieri.

## Teksten

* Koran
* Beowulf
* Chanson de Roland
* MARIE DE FRANCE: Lais
* DANTE ALIGHIERI: De goddelijke komedie
* GIOVANNI BOCCACCIO: Decamerone
* GEOFFREY CHAUCER: The Canterbury Tales