OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wereldliteratuur/La Cité des Dames

(Livre de) La Cité des Dames (De Stad der Dames, 1405) is een belangrijk werk van Christine de Pizan, een van de eerste professionele vrouwelijke schrijvers in de geschiedenis. Dit werk, geschreven in het Middelfrans, is een waar manifest voor vrouwenrechten als reactie op de vrouwonvriendelijke aanvallen die gebruikelijk waren in de middeleeuwse literatuur van die tijd. La Cité des Dames is een baanbrekend werk van het feminisme en markeert een keerpunt in de manier van denken over de plaats van vrouwen in de samenleving. Christine de Pizan stelt zich een ideale stad voor, alleen bevolkt door deugdzame en illustere vrouwen. Met deze allegorie wil het het imago van vrouwen rehabiliteren en hun intelligentie, moed en vermogen om op alle gebieden uit te blinken demonstreren.

## Inhoud

Christine de Pizan ensceneert een allegorie waarin drie dames die Rede, Rechtvaardigheid en Gerechtigheid verpersoonlijken, aan hem verschijnen om hem te helpen een symbolische stad te bouwen, bevolkt door illustere en deugdzame vrouwen. Deze drie dames vertegenwoordigen essentiële waarden die Christine in staat stellen negatieve stereotypen en vooroordelen tegen vrouwen te deconstrueren.

## Structuur

Het boek is verdeeld in drie delen:
* Eerste deel: Christine, teleurgesteld door vrouwonvriendelijke teksten, ontmoet Lady Reason die haar onthult dat vrouwen ten onrechte worden belasterd en dat ze over veel intellectuele en morele kwaliteiten beschikken. Lady Reason helpt Christine bij het leggen van de fundamenten van de City of Ladies en rehabiliteert vrouwen als capabel tot onderwijs, wijsheid en geest.
* Tweede deel: Vrouwe Gerechtigheid neemt het over en nodigt Christine uit om de stadsmuren te bouwen. Ze haalt historische en mythologische voorbeelden aan van sterke en deugdzame vrouwen (zoals de koningin van Sheba, Penthesilea of Dido), waaruit blijkt dat vrouwen moedig, loyaal en rechtvaardig zijn.
* Derde deel: Met de hulp van Vrouwe Justitia voltooit Christine de bouw van de stad door er morele en religieuze deugden in op te nemen. Voorbeelden van heiligen en martelaren illustreren het vermogen van vrouwen om uit te blinken in deugd en vroomheid. Het boek eindigt met de uitnodiging aan alle deugdzame vrouwen om hun toevlucht te komen zoeken in deze symbolische stad, beschut tegen mannelijke laster.

## Hoofdthema's

* Verdediging van vrouwen: Christine pakt seksistische stereotypen frontaal aan en stelt dat vrouwen een intellectuele, morele en spirituele waarde hebben die gelijk is aan die van mannen.
* Onderwijs en vrouwelijk intellect: ze bekritiseert argumenten dat vrouwen niet in staat zouden zijn om te leren of te redeneren, en pleit voor het belang van onderwijs voor vrouwen.
* Rehabilitatie van vrouwelijke figuren: het werk presenteert een galerij van voorbeeldige vrouwen, reëel en mythologisch, die aantonen dat vrouwen een essentiële rol hebben gespeeld in de geschiedenis, mythologie en religie.
* Allegorie en utopie: De bouw van de Stad der Dames symboliseert een wereld waarin vrouwen worden erkend vanwege hun verdiensten en deugden, een utopie van rechtvaardigheid en gelijkheid
# Wereldliteratuur/Le Roman de la Rose

Le Roman de la Rose door Guillaume de Lorris en Jean de Meun is een essentieel werk voor wie is geïnteresseerd in middeleeuwse literatuur, de geschiedenis van ideeën en de studie van liefde. Dit lange allegorische gedicht van 22000 versregels uit de 13e eeuw reflecteert op de menselijke natuur en sociale relaties en wordt door zijn poëtische rijkdom en complexiteit als meesterwerk erkend. Het is te beschouwen als een verhandeling over hoofse liefde, waarin de thema's verleiding, verlangen, maatschappij en filosofie worden onderzocht. Le Roman de la Rose is een klassieker uit de middeleeuwse literatuur die veel latere auteurs heeft beïnvloed.

## Een droomvisioen

Het werk opent met een droom waarin de dichter zich in een betoverde tuin bevindt, waar hij een prachtige roos tegenkomt. Hij wordt verliefd op deze roos en onderneemt vervolgens een zoektocht om deze te veroveren. Deze tuin symboliseert de wereld en de roos vertegenwoordigt het geliefde object, vaak geïnterpreteerd als de ideale vrouw.

## Twee visies op liefde

1) Het eerste deel van de roman, toegeschreven aan Guillaume de Lorris, is doordrenkt van hoofse lyriek. Liefde wordt voorgesteld als een nobel en opwindend gevoel, dat de dichter ertoe aanzet vele obstakels te overwinnen om zijn doel te bereiken. 2) In het tweede, en veruit grootste deel, pakt Jean de Meun het verhaal op en verrijkt het met een meer filosofische en satirische dimensie. Hij breidde het werk aanzienlijk uit (18000 versregels) door uitweidingen over de natuur, de samenleving, de politiek en de religie op te nemen. Zijn aanpak is realistischer en minder idealistisch dan die van Lorris.

## Thematiek

* Hoofse liefde: De kern van de roman ligt in de verkenning van hoofse liefde, met haar codes en conventies.
* De allegorie: Het werk is opgebouwd rond een systeem van allegorieën, waarbij elk element van de tuin een symbolische betekenis heeft.
* Middeleeuwse samenleving: De roman biedt een weerspiegeling van de middeleeuwse samenleving, met zijn waarden, moraal en zorgen.
* Filosofie: Jean de Meun integreert talrijke filosofische en wetenschappelijke verwijzingen, wat de roman een intellectuele dimensie geeft.
# Wereldliteratuur/Les Liaisons dangereuses

Les Liaisons Dangereuses van Pierre Choderlos de Laclos is een Franse briefroman, gepubliceerd in 1782, die wordt beschouwd als een meesterwerk in de Franse literatuurgeschiedenis.
De roman onderzoekt de thema's verleiding, manipulatie, wraak en moraliteit door middel van de briefwisseling tussen twee cynische en verfijnde aristocraten: de markiezin de Merteuil en de burggraaf de Valmont. Les Liaisons Dangereuses is een complex en fascinerend werk dat de interesse van lezers blijft wekken. Het is een roman die de menselijke natuur, moraliteit en sociale relaties in twijfel trekt.

## Briefroman

De roman neemt de vorm aan van een briefwisseling tussen de markiezin de Merteuil en de burggraaf de Valmont, twee cynische en verfijnde wezens die zich bezighouden met een pervers spel van verleiding en manipulatie. Ze ensceneren complexe intriges en gebruiken hun charmes en intelligentie om de levens van degenen die hun pad kruisen te vernietigen.

## Belangrijkste personages

* De markiezin de Merteuil: een intelligente, manipulatieve en gewetenloze vrouw. Ze gebruikt haar schoonheid en charme om te krijgen wat ze wil.
* De burggraaf van Valmont: een ervaren libertijn, expert in verleiding. Hij is net zo cynisch en manipulatief als de markiezin.
* Cécile de Volanges: een naïef en onschuldig jong meisje dat het doelwit wordt van de markiezin en Valmont.
* Madame de Tourvel: een vrome en deugdzame vrouw die de volgende uitdaging van Valmont is.

## Context en inhoud
### Een pervers verleidingsspel

De roman speelt zich af in de Franse beau monde in de 18e eeuw. De markiezin de Merteuil en de burggraaf de Valmont, twee corrupte en gedesillusioneerde wezens, spelen een wreed spel van verleiding en manipulatie. Ze vinden het heerlijk om de levens van anderen te vernietigen, hun eigen verleidingsvermogens op de proef te stellen en de grenzen van de moraliteit steeds weer te verleggen.

### De belangrijkste kwesties van de roman

* Verleiding als wapen: De personages gebruiken verleiding als wapen om hun honger naar wraak en macht te stillen. Ze manipuleren de gevoelens van anderen met koude berekeningen.
* Moraliteit en hypocrisie: De roman benadrukt de hypocrisie van de toenmalige samenleving, waarin de schijn belangrijker is dan de werkelijkheid. De personages verbergen hun ware bedoelingen achter een masker van deugd.
* De toestand van vrouwen: De toestand van vrouwen in de samenleving van het Ancien Régime is ook een centraal thema. De markiezin de Merteuil is een complexe figuur die sociale conventies tart, maar ze blijft gevangene van de beperkingen die aan haar geslacht worden opgelegd.

### Thematiek en stijl

De roman onderzoekt de diepten van de menselijke ziel en onthult de donkere kanten van de menselijke natuur. Les Liaisons Dangereuses is een vernietigende satire op de 18e-eeuwse Franse high society. Een unieke briefstijl: Dankzij het briefformaat kunt u de gedachten en emoties van de personages op een intieme en gedetailleerde manier volgen.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte Himalayaberk

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte Himalayaberk? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte alsem

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Composieten (Asteraceae) Geslacht: Alsem Soort: Artemisia alba |
| Beschermd. | Deze plant is wettelijk beschermd in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | De stengels zijn bij de grond verhout. |
| Blad: | De zilvergrijze, tweevoudig veerdelige bladeren met 0,5 mm brede bladslippen zijn 2 - 4 cm lang. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Augustus en september. 3 - 6 mm grote, bolvormige hoofdjes met uitsluitend, gele buisbloemen. |
| Vrucht: | De vrucht is een eenzadig, 1,5 mm lang nootje. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 50-100 cm. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte alsem? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte bloemen
## Bomen en struiken

| Nederlandse naam | Wetenschappelijke naam |
| Abrikoos | Prunus armeniaca |
| Amerikaans krentenboompje | Amelanchier lamarckii |
| Amerikaanse vogelkers | Prunus serotina |
| Appelbes (struik) | Aronia arbutifolia |
| Winterlinde | Tilia cordata |

## Vaste en meerjarige planten

| Nederlandse naam | Wetenschappelijke naam |
| Aangebrande orchis | Neotinea ustulata |
| Aardbei | Fragaria × ananassa |
| Aardbeiganzerik | Potentilla sterilis |
| Aardbeiklaver | Trifolium fragiferum |
| Aardkastanje | Bunium bulbocastanum |
| Afghaanse duizendknoop | Persicaria wallichii |
| Akkerhoornbloem | Cerastium arvense |
| Akkerwinde | Convolvulus arvensis |
| Alpenheksenkruid | Circaea alpina |
| Anemone quinquefolia | Anemone quinquefolia |
| Anemone sylvestris | Anemone sylvestris |
| Armbloemig look | Allium paradoxum |
| Basterdklaver | Trifolium hybridum |
| Bosorchis | Dactylorhiza fuchsii |
| Chinese bieslook | Allium tuberosum |
| Chinese kamperfoelie | Lonicera nitida |
| Citroenmelisse | Melissa officinalis |
| Echte heemst | Althaea officinalis |
| Echte lavendel | Lavandula angustifolia |
| Echte valeriaan | Valeriana officinali |
| Gewone waternavel | Hydrocotyle vulgaris |
| Kleine valeriaan | Valeriana dioica |
| Parnassia palustris | Parnassia palustris |
| Rode kamperfoelie | Lonicera xylosteum |
| Tuinhibiscus | Hibiscus syriacus |
| Witte waterkers | Rorippa nasturtium-aquaticum |
| Zevenblad | Aegopodium podagraria |

## Klimplanten

| Nederlandse naam | Wetenschappelijke naam | Afbeelding |
| Wilde kamperfoelie | Lonicera periclymenum | |

## Een- en tweejarige planten

| Nederlandse naam | Wetenschappelijke naam |
| Akkerandoorn | Stachys arvensis |
| Akkerdoornzaad | Torilis arvensis |
| Akkerereprijs | Veronica agrestis |
| Alsemambrosia | Ambrosia artemisiifolia |
| Amerikaanse kruidkers | Lepidium virginicum |
| Ananaskers | Physalis peruviana |
| Anemone canadensis | Anemone canadensis |
| Anijs | Pimpinella anisum |
| Avondkoekoeksbloem | Silene latifolia subsp. alba |
| Berenoor | Arctotis grandis |
| Drie-urenbloem | Hibiscus trionum |
| Echt lepelblad | Cochlearia officinalis |
| Echte kervel | Anthriscus cerefolium |
| Gegroefde veldsla | Valerianella carinata |
| Getande veldsla | Valerianella dentata |
| Karwij | Carum carvi |
| Peterselie | Petroselinum crispum |
| Koriander | Coriandrum sativum |
| Ocimum basilicum | Ocimum basilicum |
| Selderij | Apium graveolens |
| Witte klaverzuring | Oxalis acetosella |

## Bol- en knolgewassen

| Nederlandse naam | Wetenschappelijke naam | Afbeelding |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte boon

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Deze boon wordt voor de wintervoorraad geteeld.
| Alle families? | Familie: Vlinderbloemen (Fabaceae) Geslacht: Boon Soort: Phaseolus vulgaris |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Zon Water ● ∼ |
| Goede buren: | Goede buren voor deze plant: aardappel, aardbei, afrikaantje, andijvie, courgette, dille, goudsbloem, komkommer, kool, maïs, paprika, peterselie, pompoen, raap, rode-biet, schorseneer, selderij, sla, spinazie, tomaat, tuinboon en wortel. |
| Slechte buren: | Slechte buren voor deze plant: erwt, prei, knoflook, ui en venkel. |
| Weren: | Deze plant weert coloradokever. |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor bonenkever, vlekkenziekte. |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte boon? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| 5 WM | Zie zaaitijd. Plaats bonenstaken en zaai de bonen in luchtige grond tegen rotten (veel zaagsel). Geef geen mest. Stop ook een paar extra bonen in een potje als reserve voor het geval ze niet ontkiemen of opgegeten worden. Leg de te zaaien bonen even in slaolie voor je ze in de grond stopt. Daarmee verklein je ook de kans op plaagdieren in de boon. | 3 | 10 | 1 | | 3 | | |
| | | | | | | | 10 | 50 |
| 8-9 | Zie oogsten en bewaren. Als de peulen geel worden de hele plant lostrekken en drogen op het veld bij droog weer of onder een afdak. Wanneer de zaden in de peul rammelen (meestal in januari/februari, controleren door schudden) alles in een jute zak stoppen en met een stok de zaden eruit kloppen. Gedroogde bonen in een pot of zak bewaren. Bij last van bonenkever de goed droge bonen een paar dagen in de diepvries leggen. | | | | | | | |
| 8-9 | Zie vermeerderwijze. Pluk geen peulen van de planten die voor zaadwinning geselecteerd zijn. Selecteer op draadloosheid, ongunstige weersomstandigheden, vroegheid, opbrengst en kwaliteit. Goede vorm en dikvlezig en let op vlekkenziekte want die gaat mee over in het zaad. Als je meerdere rassen hebt (of uit wil proberen) kies vermeerder dan met de soort die na invriezen het aroma bewaart, sommige soorten zijn alleen voor vers gebruik. Een groot wortelgestel zorgt voor betere weerstand tegen droogte. Kies planten met peulen waarin de meeste boontjes zitten. Verwijder zieke planten. Als de planten geel worden en de peulen bruin verdrogen, trek je de hele plant uit (let op de grootte van het wortelgestel) en drogen in een luchtige droge ruimte. In november pluk je de peulen voorzichtig af waarna je die met de meeste zaden bewaart. In februari dop je de peulen en je bewaart de grootste en mooiste zaden. De bonenkever kan ernstige schade toebrengen. In de winter ontwikkelt die zich (eitje-larve-kever) in een warme omgeving, maar vriest dood. Laat de peulen dus goed uitgespreid enkele dagen bij vorst buiten liggen om de eitjes en larven te doden. | | | | Z | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte abeel

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
In parken en tuinen wordt de boom veel aangeplant voor de sier.
| Alle families? | Familie: Wilgen (Salicaceae) Geslacht: Populier Soort: Populus alba |
| Stengel/Tak: | De schors is glad en grijswit bij jonge bomen, later wordt deze zwart en ruw aan de voet en vlekkerig daarboven. Op de schors komt een ruitvormige tekening voor. De twijgen en knoppen zijn dichtbezet met wit, wollig haardons. |
| Blad: | De tot twaalf centimeter lange en tot tien centimeter brede bladeren aan de langloten zijn drie- tot vijfdelig gelobd en hebben een grof getande rand. De bladeren aan de voet van de langloten en die aan de kortloten zijn 4-7 centimeter lang en 3-4 centimeter breed en eirond. Ze zijn onregelmatig, gegolfd getand. Bij het ontluiken zijn de bladeren, net als de jonge takken en knoppen, volledig witviltig behaard. Later wordt de bovenkant glanzend donkergroen; de onderkant blijft bedekt met een dicht viltig dons. De bladstelen zijn 3–4 cm lang. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | April De mannelijke katjes zijn 4–8 cm lang, hebben een karmozijnrode kleur en zijn grijs behaard. De vrouwelijke katjes zijn bleekgroen of groenachtig geel. |
| Vrucht: | In juni laten de katjes het witte, katoenachtige zaad vrij. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 3000 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Matig voedselrijke tot voedselrijke, meestal kalkhoudende grond. Zon Water ● - ◑ ∼ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte abeel? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte amarant

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Amaranten (Amaranthaceae) Geslacht: Amarant Soort: Amaranthus albus |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | Rechtopstaande of uitgespreide, sterk vertakte, witachtige of soms rode stengels. |
| Blad: | De stengels hebben tot bovenaan langwerpige tot lepelvormige bladeren met een gegolfde rand en met de grootste breedte boven het midden. De bladtop is stomp en heeft een tot 1 mm lang stekelpuntje. Het blad is 0,5-1,5 cm lang en ongeveer 0,5 cm breed. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juli tot in oktober. De groenige, eenslachtige bloemen zitten in okselstandige bloemkluwens. De bloemen hebben drie bloemdekbladen met een breed vliezige rand. De mannelijke en vrouwelijke bloemen zitten gemengd. De mannelijke bloem heeft ongeveer 1 mm grote bloemdekbladen en drie meeldraden. De vrouwelijke bloem heeft 0,7-2,2 mm grote, langwerpig-lancetvormige bloemdekbladen en een stamper met drie stempels. De doornig gepunte, borstelige schudblaadjes zijn ongeveer twee keer zo lang als de bloemdekbladen. |
| Vrucht: | De vrucht is een bijna rond, 1,5-2 mm groot, ruw nootje met een kort toegespitste top, dat regelmatig overdwars openspringt. Het roodbruine, glimmende zaad is 0,8-1,0 mm breed. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 20-80 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedselrijke, omgewerkte grond. Zon Water ○ ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte amarant? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | 1 | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte brunel

| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte brunel? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witbol

Witbol (Holcus) is een geslacht uit de Grassenfamilie (Poaceae).

## Soorten

* Gestreepte witbol (Holcus lanatus)
* Gladde witbol (Holcus mollis)

## Nog niet beschreven

* Holcus annuus
* Holcus azoricus
* Holcus gayanus
* Holcus grandiflorus
* Holcus notarisii
* Holcus rigidus
* Holcus setiger

## Zie ook

* Lijst van geslachten van de grassenfamilie
* Global Biodiversity Information Facility
# Verzamelingen/Bronnen

Gebruikte bronnen zijn:
* Modern algebra, door Frank Ayres jr, Schaum outline series, ISBN: 0-07-002655-6
* Group theory, door B. Baumslag en B. Chandler, Schaum outline series, ISBN: 0-07-004124-5
* Symbolic logic & the game of logic, by Lewis Carroll, Dover Publishing, ISBN: 0-486-20492-7
* w:en:Zermelo–Fraenkel_set_theory
* w:Booleaanse_algebra
* Logic semninar uni Finland
* Lecture 1: Sets, Set Operations and Mathematical Induction, MIT OpenCourseWare, Dr. Casey Rodriguez
* Set Theory L1 by David Welch, Professor of Mathematical Logic, University of Bristol
* Commons
* SET THEORY, door John P. Burgess, uitgave Princeton University, ISSN 2516-418X.
* https://www.youtube.com/watch?v=xIZvXqx1Oj4 : Lorenz Demey: Logica en argumentatieleer
* films door Theo van den Bogaart
* A beginner's guide to mathematical logic, by Raymond M. Smullyan, Dover publications, New York, eISBN-13 978-0-486--78297-3 ISBN: 0486492370
# Programmeren in Pascal/Bewerkingen

Wiskundige bewerkingen kunnen heel gemakkelijk uitgevoerd worden in Pascal. Hier onder vind je een kleine niet volledige lijst van verschillende bewerkingen.
| Benaming | Wiskundig symbool | Symbool in Pascal |
| plus | + | + |
| min | - | - |
| product | $\cdot$ of $\times$ | * |
| quotiënt | : | / |
| kwadraat | ² | SQR(getal) |
| vierkantswortel | ${\sqrt}$ | SQRT(getal) |

### Enkele voorbeelden

Pascal-code: som
Het meeste uit het bovenstaande voorbeeld ken je al. Enkel deze regel is iets nieuw: som := eerstegetal + tweedegetal;
Dit is een toekenningsopdracht, zoals de naam het al zegt kent het een waarde toe aan een variabele (later ook aan een constante). Men gebruikt hier NOOIT een gelijkheidsteken voor (=) maar altijd een dubbelpunt gevolgd door een gelijkheidsteken (:=).
In het volgende voorbeeld zie je alle bewerkingen uitgevoerd worden:
Pascal-code: bewerkingen
Het bovenstaande voorbeeld kan korter worden geschreven, maar het is beter om het vanaf het begin duidelijk aan te leren en op deze methode te schrijven.
Pascal-code: kortesom
Zoals je kan zien laten we de waarde pas uitrekenen in de schrijfopdracht. Dit is af te keuren bij langere programma's of bij waarden die je meermaals nodig gaat hebben maar is. als je de waarde maar één keer nodig hebt, wel sneller.
# Programmeren in Pascal/Clrscr

In dit deel zullen enkele functies behandeld worden. De reden waarom we deze nu al geven is omdat sommige pascalcompilers moeilijk kunnen doen en dan is het mogelijk dat deze functies die problemen oplossen.
Beide functies maken gebruik van de unit CRT (we komen later hier op terug). Dit maakt het mogelijk dat er beeldschermbesturingen gebruikt kunnen worden. We plaatsen dit boven het begin van het programma:
Pascal-code: unit crt

## clrscr

De clrscr-functie is een functie die het scherm leeg maakt. Al de tekst, gegevens, ... die op het scherm staan worden dan verwijderd (let op: variabelen, constanten, ... blijven hun waarden behouden en kunnen gewoon aangeroepen worden).
Pascal-code: clrscr

## Readkey

Readkey wordt gebruikt om de gebruiker een toets in te laten drukken. Momenteel zullen we dit alleen gebruiken om een programma te laten pauzeren of om de gebruiker eerst nog een toets in te laten drukken voor het programma afsluit (hoewel er natuurlijk meer, moeilijkere, mogelijkheden zijn hiermee).
Pascal-code: readkey
en pauzeren:
Pascal-code: readkeypauzeer

## gotoxy

GotoXY kun je gebruiken om de cursor over het scherm te verplaatsen. Dat is handig als je tekst op een bepaalde plaats op het scherm neer wilt zetten.
Pascal-code: gotoxy
# Programmeren in PL/1/Tips en rekenregels
### Tips

* Het NOT-teken ¬ kan vervangen worden door een circumflex ^ en het OR-teken | door een uitroepingsteken !. In het laatste geval kan verwarring ontstaan met andere programmeertalen (Java), waar het !-teken NOT betekent. Het concatenatieteken || kan analoog vervangen worden door !!.
* De programma's mogen zowel in hoofdletters als kleine letters geschreven worden (case-insensitive). Er wordt enkel rekening mee gehouden bij stringwaarden.
* CHAR VARYINGZ komt overeen met CHAR in de programmeertaal C: de string met variabele lengte wordt afgesloten met een nul (Zero). Strings zonder VARYING(Z) hebben een vaste lengte.
PL/1-code: CHAR VARYING
In bovenstaand voorbeeld bevat s nu de string 'abc ', terwijl t 'abc' bevat. Hierdoor is onderstaande uitdrukking mogelijk:
PL/1-code: concatenatie
t bevat nu 'abcdef'.

## Rekenregels

* Prioriteitsvolgorde
* ¬ (logische NOT), + (prefix), - (prefix), ** (exponent)
* * (vermenigvuligen), / (delen)
* + (optellen), - (aftrekken)
* | | (concatenatie)
* & (logische AND)
* | (logische OR)

## Externe links

* PL/1 Resources (bigpond.com)