OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Basiskennis chemie 3/Naamgeving/Anorganische moleculaire stoffen

| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |

# Anorganische moleculaire stoffen

In het schema bij de naamgeving van de zouten is al aangegeven dat er in de chemie drie grote groepen verbindingen zijn, elk met zijn eigen naamgegevingsysteem.
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Kation | Alleen metaal |
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Kation | samengesteld ion |
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Anion | Alleen niet-metaal |
| Chemische Nomenclatuur | Anorganisch Nomenclatuur | Nomenclatuur van Zouten | Anion | samengesteld ion |
| Nomenclatuur van Moleculaire Anorganische Verbindingen |||
| Organische Nomenclatuur ||||

## Moleculaire stoffen

In moleculaire stoffen worden de covalente bindingen tussen de atomen verzorgd door gedeelde paren elektronen. Dit heeft een aantal gevolgen.
* De atomen van deze verbindingen vormen echte moleculen. In een oplossing blijven de atomen, anders dan bij de zouten, bij elkaar.
* De buitenkant van de moleculen heeft geen goede mogelijkheid om aan andere moleculen te binden. Ook in tegenstelling tot de zouten hebben moleculaire anorganische stoffen meestal een laag smelt- en kookpunt.
* In de vaste vorm zijn deze stoffen vaak wasachtig, als kaarsvet, en zeker niet bros zoals de zouten.

## Voorbeelden

In onderstaande tabel staan een aantal voorbeelden van de stoffen in deze groep.
       FormuleNaamTriviale naamModel ${\ce {H3N}}$TriwaterstofnitrideAmmoniak ${\ce {CO}}$Koolstofmonoöxidekoolmonoxide kolendamp ${\ce {CO2}}$Koolstofdioxidekoolzuurgas ${\ce {SO2}}$Zwaveldioxide ${\ce {SO3}}$Zwaveltrioxide ${\ce {ClO2}}$Chloordioxide ${\ce {Cl2O}}$Dichloormonoxide
Bij bovenstaande tabel horen de volgende opmerkingen:
    1. De formule van ammoniak (triwaterstofnitride) wordt vanuit het verleden meestal genoteerd als ${\ce {NH3}}$ ondanks het feit stikstof elektronegatiever is dan waterstof.
    2. Je ziet in de voorbeeldden dat de aanduiding "mono" voor "1" vaak weggelaten wordt. Een uitzondering daarop is het giftige koolstofmonoöxide. Om verwarring te voorkomen wordt "mono" hier juist NIET weggelaten.
    3. De "o" en de "a" aan het einde van "mono", "tetra" en de volgende telwoorden wordt soms weggelaten voor de "o" van oxide:
             KoolstofmonoöxidewordtKoolstofmonoxide DichloorpentaoxidewordtDichloorpentoxide
    4. De bollachtige vormen in de rechter kolom stellen atomen voor. Voor de verschillende atoomsoorten worden verschillende kleuren gebruikt:
         * Zwart: koolstof
         * Wit: Waterstof
         * Blauw: Stikstof
         * Rood: Zuurstof
         * Groen: Chloor
         * Geel: Zwavel
    De kleurcodering is niet officieel vastgelegd, maar wordt wel heel vaak met deze betekenissen gebruikt
| Vorige pagina | Inhouds­opgave | Volgende pagina |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Krulzuring

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Zuring Soort: Rumex crispus |
| Wortel: | Vormt een gele, vertakte penwortel. |
| Stengel/Tak: | Heeft een gegroefde stengel. |
| Blad: | De vier tot acht maal langer dan brede bladeren kunnen tot 40 cm lang worden en hebben van boven een vlakke bladsteel, zijn lancetvormig en aan de rand sterk gekroesd. Aan dit laatste heeft de plant haar naam te danken. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot oktober. Groene bloemen die in slanke pluimen zijn gerangschikt. Op de 3,5-5 mm lange, eironde tot rondachtige, ongetande vruchtkleppen (binnenste bloemdekbladen) zitten meestal knobbels. |
| Vrucht: | De vrucht is een 1,5- 1,8 mm breed, driekantig nootje. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-150 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Voedselrijk. Water ≈ |
| Recepten: | Recepten vind je in het Kookboek. |
| Geneeskracht: | Wordt als geneeskrachtig gezien bij hoest, vochtophoping, laxeermiddel. De penwortels, die anthraquinone glycosiden bevatten, worden in de homeopathie o.a. gebruikt als hoestmiddel, voor het afdrijven van vocht en als laxeermiddel. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Krulzuring? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Geoorde zuring

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Het onderscheid met de veldzuring (Rumex acetosa) is door de sterke gelijkenis niet eenvoudig. In het rivierengebied bestaan er tussenvormen van beide soorten. In tegenstelling tot de veldzuring komt de geoorde zuring voor op droge plaatsen en vermijdt deze zure grond. De geoorde zuring bloeit hiernaast twee tot zes weken later dan de veldzuring.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Zuring Soort: Rumex thyrsiflorus |
| Blad: | De geoorde zuring heeft smalle lancetvormige bladeren die gekruld zijn. De bladvoet is geoord. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot augustus. Roodbruin. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 50-100 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort:  ? Zon Water ● ≁ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Geoorde zuring? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Chinese bruidssluier

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
Het is een snelgroeiende slingerplant afkomstig uit het westen van China. In West-Europa wordt de plant veel aangeplant als begroeiing van pergola's, muren en afscheidingen. Van hieruit verwildert de plant ook. In de tuin is de plant een uitbundige groeier, die ruimte nodig heeft. De plant is niet kieskeurig qua grond of licht, maar heeft wel veel water nodig. Aan de andere kant geldt wel dat deze grond een goede afwatering nodig heeft, ze houdt niet van natte voeten.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Kielduizendknoop Soort: Fallopia baldschuanica |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot september. Groenwitte, bladokselstandige pluimen. |
| Vrucht: | In september of oktober gaan de bloemen haast ongemerkt over in witte vruchten. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 1500 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Geen voorkeur. Zon Water ● - ◕ ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Chinese bruidssluier? |
| Maan(d) | Werk | VW |
| 6 | Zie (uit)planten. Houd er bij het planten rekening mee dat de plant met de wind mee en niet tegen de wind in groeit. | |
| 3 | Verzorgen: Na de winter kan de plant in maart tot 40 cm teruggesnoeid worden. | |
| 6 | Zie vermeerderwijze. De plant kan vermeerderd worden door half juni van jonge loten zomerstekken te nemen. | S |
# Kookboek/Laurier

Kruiden en specerijen
Laurier is een kruid afkomstig van de laurierboom of -struik die in de landen rondom de Middellandse Zee voorkomt. De bladeren van de laurierboom of -struik zijn ongeveer 5 cm lang en deze worden als kruid gebruikt. Laurier heeft een specifiek aroma.
Laurier wordt meestal gedroogd aangeboden, maar ook vers geplukte bladeren kunnen goed worden gebruikt. De gedroogde blaadjes moeten nog groen zijn; bladeren met een gele of bruine kleur zijn te oud. Laurier moet zo vroeg als mogelijk in het kookproces worden toegevoegd. Voor het serveren moeten de blaadjes uit het gerecht gehaald worden, omdat ze hard blijven.
Laurier wordt gebruikt in stoofgerechten, zoals runderlappen en lamsvlees. Daarnaast wordt het gebruikt voor de bereiding van soepen, sauzen, gevogelte en peulvruchten. Het kan dienen als onderdeel van marinades.

## Foto-galerij

* Laurierboom
* Bloemen in laurierboom
* Laurierbessen
* Gedroogd laurierblad
* Laurierblad in bouillon
* Lauwerkrans (510-323 v. Chr.)
# Kookboek/Peterselie

Kruiden en specerijen
Peterselie is een zacht (niet-houtachtig) tweejarig kruid. Er bestaan 3 soorten: krulpeterselie, bladpeterselie en wortelpeterselie.
Peterselie is rijk aan vitamine C en verfrist de adem. Peterselie wordt gebruikt in de Midden-Oosterse, Europese en Noord-Amerikaanse keuken.
Peterselie wordt zowel vers als gedroogd aangeboden. Verse peterselie kan enige dagen in een geperforeerde zak in de koelkast worden bewaard. Ook kan men de stengels in een glas water zetten. Gedroogde peterselie kan op een donkere en droge plaats worden bewaard.
Peterselie dient aan warme gerechten pas na het kookproces te worden toegevoegd, omdat ze anders te veel van haar smaak en frisheid verliest. Peterselie wordt meestal fijngehakt gebruikt, maar bladen ervan kunnen ook gebruikt worden om gerechten te versieren.
Peterselie wordt gebruikt samen met knoflook voor de bereiding van kruidenboter. Het wordt ook gebruikt bij de bereiding van sauzen en vinaigrettes, bij rauwkost en aardappelen, bij soepen, en bij vis, vlees, eieren en kaas.

## Foto-galerij

* Krulpeterselie
* Bladpeterselie
* Wortelpeterselie (waarvan de wortels eetbaar zijn)
* Gedroogde peterselie
* Peterselie-aardappelen
* Asperges met peterselie
* Kruidenboter met peterselie
# Kookboek/Rozemarijn

Kruiden en specerijen   Rozemarijn is een houtachtig kruid , dat oorspronkelijk afkomstig is uit Zuid-Europa en Klein-Azië. De blaadjes zijn naaldachtig. Rozemarijn heeft een sterke geur en smaakt doordringend, pittig en kamferachtig.
Rozemarijn is zowel vers als gedroogd beschikbaar. Het is ook uitstekend te kweken in de tuin en overleeft de winter. Rozemarijn kan goed worden meegekookt. Rozemarijn is vers verkrijgbaar (als takjes, ook bijvoorbeeld in zakjes Italiaanse kruidenmix) en gedroogd (alleen naaldjes). Takjes kunnen in zijn geheel worden meegekookt of gebakken, maar worden dan wel vóór het opdienen verwijderd. Takjes kunnen ook worden gerist (naaldjes van een takje halen), waarna de naaldjes desgewenst nog worden fijngehakt en dan gebruikt.
Rozemarijn vooral geschikt om vleessoorten met een sterke smaak te begeleiden, zoals wild en rood vlees. Het wordt gebruikt bij stoofschotels, in soepen en bij lamsvlees en bij de bereiding van diverse groentes, als erwten, bonen, champignons en bloemkool. Het wordt ook gebruikt als barbecuekruid.

## Foto-galerij

* Bloeiende rozemarijn
* Takken rozemarijn
* Gedroogde rozemarijn
* Olijfolie met naaldjes verse rozemarijn
* Vlees bakken met takjes verse rozemarijn
* Kip met rozemarijn
* Lamsvlees met verse rozemarijn
* Essence-olie van rozemarijn

## Recepten met rozemarijn

* Kookboek/Herinnering aan het bos
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Ridderzuring

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De plant is eenhuizig. Plaatselijk wordt de plant beschouwd als een zeer lastig onkruid dat geheel uitgegraven moet worden.
| Alle families? | Familie: Duizendknoop (Polygonaceae) Geslacht: Zuring Soort: Rumex obtusifolius |
| Blad: | De onderste bladeren zijn groot en breed, zijn eirond en hebben een hartvormige voet. Hogere bladeren zijn smaller. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Juni tot oktober. De ridderzuring heeft kleine, tweeslachtige, groene bloemen. De vruchtdragende bloemdekken zijn langer dan 3,5 mm. De binnenste bloemdekbladen (vruchtkleppen) zijn bij Rumex obtusifolius subsp.obtusifolius eirond tot langwerpig met aan weerszijden verscheidene lange tanden en met meestal een knobbel (zeer zelden drie knobbels) op het bloemdek. De binnenste bloemdekbladen (vruchtkleppen) zijn bij Rumex obtusifolius subsp. transiens langwerpig of nog smaller met steeds drie knobbels op het bloemdek en hebben aan weerszijden weinig korte tanden of zijn soms ongetand. Er is sprake van een losse, vertakte pluim. |
| Vrucht: | De vruchten zijn 5-6 mm groot, hebben groene getande vleugels afgewisseld door een (Rumex obtusifolius subsp.obtusifolius) of drie (Rumex obtusifolius subsp. transiens) ongelijke, rode knobbels. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 80-150 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Zeer voedselrijke grond. Zon Water ◔ ∼ |
| Lokken: | Deze plant lokt en/of is vatbaar voor Ridderzuring kan aangetast worden door verschillende bladvlekkenziekten, waar onder Ramularia rubella, die ook suikerbieten kan aantasten. |
| Let op!: | Van de in het wild groeiende zuring is ridderzuring giftig. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Ridderzuring? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Lisdoddefamilie

De lisdoddefamilie (Typhaceae) is een familie van eenzaadlobbige planten. Deze familie wordt algemeen erkend door de systemen van plantensystematiek, en ook door het APG (1998) en het APG II-systeem (2003).
Het gaat om een kleine familie; meestal wordt aangenomen dat het uit één geslacht bestaat. Dit is ook het geval bij Cronquist, en in APG I en II, alwaar de familie alleen bestaat uit het geslacht Lisdodde (Typha), met twee vertegenwoordigers in Nederland en België, de Grote lisdodde (Typha latifolia) en de Kleine lisdodde (Typha angustifolia). Wereldwijd kent de familie dan zo'n dozijn soorten, die zeer wijd verspreid zijn, van gematigde streken tot aan de tropen.
Vanaf kalme oevers kunnen deze overblijvende moerasplanten tot 1,5 meter diepte in het water doordringen. Met hun krachtige wortelstokken kunnen ze een dichte oeverbegroeiing vormen. De bloemen staan dicht opeen in cilindervormige aren, de bovenste aar met mannelijke en de onderste met vrouwelijke bloemen.
Daarentegen wordt ook het geslacht Egelskop (Sparganium) hier wel ingevoegd. Dit is ook de beslissing die op de APWebsite [23 juli 2009] genomen is, iets dat eerdere systemen ook wel deden.
Bij Cronquist (1981) wordt deze familie geplaatst in diens orde Typhales die dan bestaat uit de twee families Typhaceae en Sparganiaceae, oftewel dezelfde planten als bij de familie in de brede zin van het woord.

## Geslachten

* Lisdodde (Typha)
* Egelskop (Sparganium)
De soorten staan beschreven in de hoofdstukken over de geslachten.
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Hoge cyperzegge

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Cypergrassen (Cyperaceae) Geslacht: Zegge Soort: Carex pseudocyperus |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Wortel: | Vormt losse pollen. |
| Stengel/Tak: | De scherp driekantige, glanzig lichtgroene en bij het ouder worden goudgroene stengels zijn tot 3 mm dik en tot beneden aan toe zeer ruw. |
| Blad: | De midden- tot donkergroene bladeren zijn 4 - 13 mm breed en versmallen in een 3-kantige top. Het tongetje is langer dan breed. Door de dwarsnerven lijkt het blad rechthoekignervig en niet zoals gewoonlijk bij cypergrassen netnervig. De onderste bladscheden zijn beige tot bruinroze. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei en juni. De bloeiwijze is 4 - 15 cm lang en heeft alleen aan het eind een, soms een kleiner tweede, mannelijke aar met daaronder de vrouwelijke aren. De 3 - 5 vrouwelijke aren zijn 3 - 7 cm lang en 1 cm breed en gaan hangen. Vooral de onderste aren hebben een lange steel. De 12 - 55 cm lange schutbladen zijn veel langer dan de bloeiwijze en hebben ongeveer 10 mm lange bladscheden. De vrouwelijke bloemen hebben drie stempels. De kafjes zijn lang toegespitst. Het toegespitste deel van het kafje is ten minste 2 mm lang. Het 4,5 - 5,5 mm lange en 1 mm brede, duidelijk generfde, geelgroene, kale urntje heeft een 1,2 – 2,2 mm lange, diep tweetandige snavel. Het urntje is een soort schutblaadje dat geheel om de vrucht zit. |
| Vrucht: | De vrucht is een driekantig, lichtbruin nootje. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 50-100 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Langs het water, in moerasbossen en kleigroeven. Zon Water ◔ ≈ |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Hoge cyperzegge? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
| | | | | O | | | | |
# Kookboek/Kurkuma

Kruiden en specerijen   Kurkuma wordt ook wel koenjit of geelwortel genoemd. Het is een specerij dat veel gebruikt wordt in de Indiase keuken. Kurkuma is familie van gember. Kurkuma heeft een duidelijk aroma. Met de code E100 wordt het veel gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie als kleurmiddel en bescherming tegen zonlicht. Kurkuma wordt al duizenden jaren lang als geneesmiddel gebruikt. Er worden genezende eigenschappen tegen hersenaandoeningen zoals Alzheimer en Parkinson aan het gebruik verbonden.
Kurkuma wordt zowel als hele wortel, als ook als poeder aangeboden. Het poeder wordt met name gebruikt om gerechten geel te kleuren.
Kurkuma is een hoofdbestanddeel van kerrie en het wordt gebruikt voor het geelkleuren van rijst.

## Foto-galerij

* Veld met kurkumaplanten
* Kurkumabloem
* Preparatie na de oogst
* Geelwortelplant met wortel
* Geelwortel
* Geelwortel en kurkumapoeder
* Kurkumapoeder
* Kurkumathee
* Rijst met kurkuma
* Kurkumabroodjes
# Kookboek/Kruidnagel

Kruiden en specerijen   Kruidnagel zijn gedroogde bloemknoppen van de kruidnagelboom en is een specerij die veel gebruikt wordt in de Indonesische keuken. Kruidnagels hebben een ongeveer 1 cm lang steeltje, met daarop het knopje, dat ongeveer 3mm in diameter is. De smaak en geur zijn intensief. Kruidnagels bevatten ijzer en vitamine C.
Kruidnagels worden zowel heel als gemalen aangeboden. Een hele kruidnagel wordt meegekookt, maar moet niet worden gegeten, omdat ze na lang koken nog altijd een sterke smaak hebben.
Kruidnagel wordt gebruikt in speculaas. Kruidnagels kunnen worden gebruikt in stoofgerechten, zoals runderlappen en lamsvlees. Het wordt gebruik in marinades en soepen, en is een bestanddeel van veel kerriesoorten. Ze passen goed samen met ui, knoflook en peper.

## Foto-galerij

* Kruidnagelbomen
* Kruidnagelbloemen en -vruchten in de boom
* Drogen van kruidnagelen op Bali
* Kruidnagelen voor en na het drogen
* Gemalen en hele kruidnagelen
* Ham met kruidnagelen
* Gekruide (warme) wijn met o.a. kruidnagelen
* Kruidnagelolie

## Recepten met kruidnagel

* Kookboek/Zopie
# Kookboek/Komijnzaad

Kruiden en specerijen   Komijnzaad of kort komijn, ook wel comino of djinten (van het Indonesische woord jintan) is het zaad van een West-Aziatische kruid. Het behoort tot de familie van de Apiaceae en is daardoor verwant met bijvoorbeeld dille, snijselderij, koriander en kervel. Het heeft een sterke doordringende geur.
Komijnzaad wordt gebruikt als zaadjes, of als het fijngemalen poeder van de zaadjes.
Komijnzaad kan aan kaas worden toegevoegd. Daarnaast is het vaak onderdeel van kerrie. Het wordt gebruikt bij de bereiding van de Spaanse worstsoort chorizo en het kan worden gebruikt in chili con carne.

## Foto-galerij

* Veld met komijnplanten
* Komijnbloem
* Komijnzaad en komijnpoeder
* Indiase gebakken aardappelen met komijn
* Rijst met komijn
* Komeinekaas
* Essence (olie) met komijn

## Recepten met komijn

Geen enkele pagina voldoet aan deze criteria.
# Kookboek/Marjolein

Kruiden en specerijen   Marjolein of majoraan of worstkruid is een eenjarig kruid. Marjolein heeft een intensief aroma, dat aan tijm doet denken, maar is zachter van smaak en zoeter.
Marjolein wordt vers en gedroogd gebruikt. Verse marjolein kan een paar dagen in de koelkast worden bewaard. Gedroogde marjolein krijgt een nog iets sterker aroma.
Marjolein past goed bij tijm en basilicum. Marjolein wordt voornamelijk gebruikt bij de bereiding van worsten, maar past ook uitstekend bij witte bonen, aardappelgerechten, zuurkool, gehakt, varkensvlees, vleespastei, wild en gevogelte en in tomatensaus.

## Foto-galerij

* Bloeiende majoraan
* Geteelde majoraan
* Gedroogde majoraan
* Vis met majoraan
# Kookboek/Nootmuskaat

Kruiden en specerijen   Nootmuskaat is een specerij afkomstig van de nootmuskaatboom. De muskaatnoot is de gedroogde pit van de vlezige, okergele, abrikoosachtige vrucht.
De nootmuskaat is afkomstig van de Molukken in Indonesië, maar wordt tegenwoordig in heel Indonesië, op Sri Lanka en in India verbouwd. Ze heeft een sterke smaak, zodat er maar weinig nodig is om gerechten op smaak te brengen.
De zaadmantel wordt ook als specerij gebruikt, genaamd foelie.
Nootmuskaat is alleen als gedroogde noot, of het poeder daarvan, beschikbaar. De noot behoudt de smaak beter, zodat het de voorkeur heeft om de hele noot te bewaren en de benodigde hoeveelheid eraf te raspen, wanneer het wordt gebruikt.
Nootmuskaat kan gebruikt worden bij de bereiding van verschillende groenten, zoals sperziebonen, bloemkool en andere koolsoorten, spruitjes, spinazie en asperges. Daarnaast kan het gebruikt worden voor aardappelen (aardappelpuree), eieren, uiensoep en voor de bereiding van gebak, speculaas en pudding.

## Foto-galerij

* Muskaatboom
* Muskaatvruchten aan de boom
* Muskaatvrucht, rode zaadmantel = foelie, binnenin de donkere schil is de nootmuskaat
* Nootmuskaatbolletjes met en zonder schil + doorsnede
* Drogen van nootmuskaat
* Nootmuskaatbolletjes en gemalen nootmuskaat
* Nootmuskaatrasp

## Gerechten waarin nootmuskaat wordt gebruikt

* Kookboek/Cola
* Kookboek/Paling in kervelsoep
* Kookboek/Bechamelsaus
# Kookboek/Tijm

Kruiden en specerijen
Tijm of thijm is een kruid met kleine blaadjes dat oorspronkelijk uit het gebied rondom de Middelandse zee stamt. Het kruid is zeer aromatisch en wordt behalve bij het bereiden van eten ook voor de bereiding van zeep gebruikt. Een variant van deze tijmsoort, die ook in de keuken wordt gebruikt, is de citroentijm (Thymus citriodorus).
Tijm kan vers of gedroogd worden gekocht. Het plantje is verkrijgbaar en houdbaar, zodat altijd verse tijm gebruikt kan worden. Verse tijm kan worden ingevroren. De takjes kunnen als zodanig worden meegekookt of als garnering worden gebruikt. Men kan ook de blaadjes van de takjes afhalen en alleen de blaadjes aan het gerecht toevoegen. Tijm wordt vanaf het begin van het kookproces toegevoegd.
Tijm wordt gebruikt bij de bereiding van tomaten, soepen en sauzen, eieren, gegrild vlees (varkens- en schapenvlees), gevogelte, in stoofschotels, en bij de bereiding van groenten als aubergine, peulvruchten en courgette. Tijm wordt ook gebruikt voor champignons.

## Foto-galerij

* Tijm in bloei
* Bosje verse tijm
* Geriste verse tijm met tijmtakjes
* Gedroogde tijm
* Salade met verse tijm
* Vlees met takjes verse tijm
* Geitenkaas met tijm
# Kookboek/Voedingswaarde

Terug naar kookboek>>
Zie Voedingsleer in het Wikibook Huishouden voor meer informatie over voedingsstoffen zoals eiwitten, koolhydraten, vetten en vitaminen.
* Vitaminen in het Kookboek
* Vetten in het Kookboek