OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bekende filosofen uit de geschiedenis/Bernardino Telesio

Bernardino Telesio (Cosenza, 1509 - aldaar, 1588) was een Italiaans filosoof en natuurwetenschapper.
Telesio kwam uit een adellijke familie in Cosenza, een stad in Calabria, Zuid-Italië. Hij werd in Milaan opgevoed door zijn oom, Antonio, zelf een geleerde en een eminent dichter, en later in Rome en Padua. Zijn studies omvatten een breed spectrum van onderwerpen: de klassieken, wetenschap en filosofie, die deel uitmaakten van het curriculum van renaissancestudenten. Gewapend met deze achtergrond begon hij zijn aanval op het middeleeuws aristotelisme, dat in die tijd opgang maakte in Padua en Bologna. In 1553 huwde hij en vestigde hij zich in Cosenza, waar hij de belangrijkste figuur werd aan de Academie, die gesticht was door Aulo Giano Parassio in 1511. In 1563, of misschien twee jaar later, verscheen zijn grote werk De Rerum Natura Iuxta Propria Principia (Over de aard der dingen volgens hun eigen principes), waarna hij vervolgens een groot aantal wetenschappelijke en filosofische werken van minder belang publiceerde. Zijn afwijkende denkbeelden wekten de woede van de kerk op, vooral door zijn sympathie voor het aristotelisme. Korte tijd na zijn dood werden zijn boeken op de Index geplaatst.

## Werk

Telesio wijdde zijn hele leven aan het grondvesten van een nieuw soort natuurfilosofie, die beschouwd kan worden als een vroege verdediging van het empirisme, verbonden met zijn kritiek op het aristotelisme en de fysiologie van Galenus. Hij verweet hen beiden ingewikkelde redeneringen boven zintuiglijke waarneming en empirisch onderzoek te verkiezen. Zijn hevige aanvallen op deze en andere autoriteiten uit de westerse filosofische en medische traditie bracht Francis Bacon ertoe om over hem te spreken als de "eerste van de modernen" (Opera omnia vol.III, 1963, p. 114)
* Voornaamste werk: De rerum natura iuxta propria principia (Napels, 1586) is een uitgebreide verhandeling in negen boeken over kosmologie, zintuiglijke waarneming, biologie, de rede en ethiek.
* Quod animal universum ab unica animae substantia gubernatur werd in zijn tijd nooit gedrukt, maar richtte zich tegen Galenus concepten van fysiologie en psychologie.
* In een aantal kleinere werkjes behandelt Telesio uiteenlopende onderwerpen als kleuren, dromen, geologie en meteorologie, waarvan er enkele gepubliceerd werden in Rome in 1565: (De iis quae in aere fiunt et de terremotibus; De colorum generatione; De mari).
# Bekende filosofen uit de geschiedenis/Fung Yu-Lan

Fung Yu-lan (1895-1991) was een Chinees filosoof die vooral herinnerd wordt om zijn studie van de geschiedenis van de Chinese filosofie.
Hij studeerde aan de Universiteit van Beijing en behaalde aan de Universiteit van Columbia zijn Ph.D. Zijn Geschiedenis van de Chinese filosofie was de eerste complete geschiedenis van hoog niveau door een eigentijds geleerde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog trachtte hij Zhu Xi's filosofie uit de 12e eeuw te reconstrueren. Na de communistische overname in 1949 en tijdens de Culturele Revolutie verloochende hij zijn eerdere confucianistische denkbeelden. Na de Culturele Revolutie nam hij opnieuw zijn vorige positie in en herschreef zijn Geschiedenis van de Chinese filosofie in zeven delen.
# Bekende filosofen uit de geschiedenis/Hajime Tanabe

Hajime Tanabe (Tokio, Japan, 3 februari 1885 – Maebashi, Japan, 29 april 1962). Japanse wetenschapsfilosoof die trachtte een synthese te vormen tussen boeddhisme, christendom, marxisme en wetenschappelijk denken. Hij doceerde vanaf 1913 wetenschapsfilosofie aan de Keizerlijke Tohoku Universiteit in Sendai en later aan de Keizerlijke Universiteit van Kyoto, waar hij de meest vooraanstaande moderne filosoof van die tijd, Kitaro Nishida, opvolgde.

## Leven en werk

Na zijn studies aan de universiteiten van Berlijn, Leipzig en Freiburg (1922-1924), schreef Tanabe zijn belangrijkste vroege werk: "Suri tetsugaku kenkyu" (1925), in het Nederlands vertaald als “Een Studie van de filosofie van de Wiskunde". Dit maakte van hem op slag de leidinggevende Japanse wetenschapsfilosoof.
Van de late jaren 1920 tot in de jaren 1940 ontwikkelde hij een "logica van de soorten"; met soorten bedoelde hij de natie als een historische bemiddelende kracht tussen het individu en de mensheid. Tanabe nam hierbij afstand van Nishida's "logica van het veld", die bedoeld was om het individu te benadrukken ten nadele van het historische aspect van de mensheid. Tanabes "Dialectiek van de Logica der Soorten" (1947) verscheen in de turbulente naoorlogse periode van de jaren 1940.
# Bekende filosofen uit de geschiedenis/Bion van Borysthenes

Bion van Borysthenes (Olbia), in Sarmatia, is een Oud-Grieks moralist en filosoof uit de eerste helft van de 3e eeuw v.Chr.

## Leven

Bion was van bescheiden afkomst: zijn moeder was een vrouw van lichte zeden en zijn vader was een handelaar in gezouten vis die bekendstond als smokkelaar. Op jonge leeftijd werd Bion verkocht als slaaf aan een redenaar die hem weer vrijliet en hem tot zijn erfgenaam maakte. Na de dood van zijn beschermheer trok Bion naar Athene om filosofie te studeren. Hij sloot zichzelf achtereenvolgens aan bij de Academie, de cynici, de cyrenaïci en de peripatetici. Een van zijn leraars was de Cyrnaïsche Theodorus, bijgenaamd "de atheïst", wiens invloed duidelijk te merken is in Bions houding tegenover de goden. Zoals het de gewoonte was met Sofisten in die tijd, reisde Bion door Griekenland en Macedonië. Hij werd toegelaten tot de literaire kring aan het hof van Antigonus Gonatas. Nadien onderwees hij filosofie in Rhodes en stierf te Chalcis in Euboea. Zijn leven werd beschreven door Diogenes Laertius.

## Werk

Bion was in wezen een populaire schrijver en in zijn Diatribae beschimpte hij de dwaasheden van de mensheid op een manier die duidelijk bedoeld was om in de smaak te vallen bij het gewone volk. Over armoede en filosofie schreef hij vol lof, terwijl hij geen goed woord overhad voor goden, muzikanten, meetkundigen, astrologen of voor rijken. Hij ontkende ook de doeltreffendheid van het gebed.

## Invloed

Zijn invloed is terug te vinden bij latere schrijvers, zoals in satires van Menippus. Horatius (Epistels, ii. 2.60) zinspeelt op zijn satires en zijn scherpe verstand (sal nigrum). Uit de fragmenten verzameld door Teles, een cynische filosoof die leefde aan het eind van de 3e eeuw, krijgen we een goed beeld van Bions werk. Voorbeelden van zijn spreuken en maximes kunnen we vinden bij Diogenes Laertius en in de florilegium van Stobaeus. Ook in Seneca vinden we sporen van zijn invloed terug.
# Bekende filosofen uit de geschiedenis/Cleobulina van Rhodos

Cleobulina van Rhodos of Cleobulina van Lindus (ca. 570 v.Chr.) was de dochter van Cleobulus, een van de zeven wijze mannen. Veel van wat we over haar weten komt van Aristoteles' Poetica. Hij citeerde haar ook in zijn Retorica. Ze staat vooral bekend om haar raadsels, die ze in hexametrisch vers schreef.
Van Plutarchus weten we dat Thales haar prees als een vrouw "met het verstand van een staatsman". Vandaar dat hij haar de bijnaam Eumetis gaf, die wijze raadsvrouw betekent. Haar vader zou dankzij haar invloed heerser geweest zijn van Rhodos.
Diogenes Laërtius vertelt ons over haar en haar vader het volgende:
       "CLEOBULUS werd geboren in Lindus als zoon van Evagoras; maar volgens Duris was hij een Cariër. Anderen voeren zijn stamboom terug tot Hercules. Hij zou naar verluidt sterk en mooi gweest zijn en filosofie gestudeerd hebben in Egypte. Hij had een dochter, Cleobulina, die raadsels in hexametrisch vers placht te samen te stellen. Zij wordt ook vernoemd door Cratinus in zijn toneelstuk met dezelfde naam, al wordt de titel in het meervoud geschreven. Er wordt ook gezegd dat hij (Cleobulus) de tempel van Minerva, die door Danaus gebouwd werd, gerestaureerd zou hebben."
# Bekende filosofen uit de geschiedenis/Critias

Critias was een Atheens redenaar, filosoof, politicus en dichter uit de 5e eeuw v.Chr., en een van de 'Dertig Tirannen'. In zijn jeugd was Critias een leerling van Gorgias en Socrates, maar nadien wijdde hij zich aan politieke intriges. In 415 v.Chr was hij betrokken bij de verminking van de Hermae-godenbeelden en werd gevangengezet. In 411 v.Chr. hielp hij mee de Raad van Vierhonderd ten val te brengen, en zorgde ervoor dat Alcibiades werd teruggeroepen. Hij werd verbannen (waarschijnlijk tijdens de democratische reactie van 407 v.Chr.) en vluchtte naar Thessalië, waar hij de Penestae (de heloten van Thessalië) tegen hun meesters opzette en trachtte een democratie te vestigen. Teruggekeerd naar Athene werd hij efoor gemaakt door de oligarchische partij. In die functie toonde hij zich een van de wreedste en meest gewetenloze van de Dertig Tirannen die in 404 v.Chr. door de Spartanen werden benoemd. Hij werd gedood in de strijd tegen Thrasybulus en de teruggekeerde democraten.
Critias was een man van vele talenten: hij was dichter, redenaar, historicus en filosoof. Een aantal fragmenten van zijn elegieën zijn te vinden in Theodor Bergks Poetae Lyrici Graeci (1882). Hij was ook de auteur van verschillende tragedies en van biografieën van vooraanstaande dichters.
# Ido/Les twee

Les één | Les drie
Duesma leciono (Tweede les)

## Woorden om naar objecten te verwijzen

* me - ik
* vu - u
* tu - je
* lu - hij/zij
* li - zij, hen (meerdere personen)
* olu of ol - die (levenloos object)
* oli - meerdere levenloze objecten
* ni - wij
* vi - jullie
* onu of on - "je" als in "Je weet maar nooit".
* su - zichzelf, henzelf.
Sexistisch (optioneel, niet gebruikelijk in het Ido):
* ilu of il - hij (alleen mannelijk geslacht)
* elu of el - zij (alleen vrouwelijk geslacht)
* ili - hen (alleen mannelijk geslacht)
* eli - hen (alleen vrouwelijk geslacht)

## Eigendom

Zet -a achter een woord van hierboven om eigendom aan te duiden. Mea libro = mijn boek, Vua libro = uw boek.
Les één | Les drie
# In mensentaal
## Geneeskunde

* Klonen
* Proefbuisbaby
* Stamceltherapie
* Toets geneeskunde - Versie A
* Toets geneeskunde - Versie B

## Sport
### Voetbal

* Spelregels
** Buitenspel
** Hands
* Bestraffingen (kaarten, uitsluiting, strafschop, hoekschop)
* Verlengingen
* Vliegende keeper
* Reverse angle
* Spelersopstelling
* Rechters
* FIFA
* Competities
* Hooligans

### Afsluiting

* Toets sport - Versie A
* Toets sport - Versie B

## Computers

* Wat zit er in een computer?
* Server
* Internet
* Toets computers - Versie A
* Toets computers - Versie B

## Wetenschappen

* Natuurwetenschappen
* Kwantummechanica
* Toets wetenschappen - Versie A
* Toets wetenschappen - Versie B

## Gewenste onderwerpen

* Elektromotor
* Wat is elektriciteit?
* Dynamo
* Wiskundige limieten
* Toetsen voor alle onderdelen en eindexamens om het hele boek af te sluiten
# Iluthien

Er bestaat nog geen infobox voor dit boek. Klik hier om die aan te maken.

## Wat is Iluthien?

Iluthien is een kunsttaal die iedereen kan spreken en die erop gericht is poëtisch en elegant te klinken, in vergelijking met zo goed als alle andere kunsttalen, die zodanig gemaakt zijn dat ze zeer gemakkelijk te leren zijn, maar vaak zeer lelijk klinken en het de spreker moeilijk maken zichzelf echt goed uit te drukken. Daarbij zijn de meeste kunsttalen op het Spaans gebaseerd, het Iluthien is ontworpen om keltisch aan te klinken, maar is in feite op geen enkele taal gebaseerd. De enige kunsttalen die ongeveer dit doel hebben zijn die van Tolkien, maar die zijn al in de literatuur gebruikt. Daarbij beschouwde Tolkien die als een taalkundige oefening, waarbij hij zo veel mogelijk ingewikkelde taalregels ontwierp die zijn talen vaak moeilijker maken dan Oudgrieks of Latijn. Het Iluthien is bedoeld mooi en vooral natuurlijk te klinken, en als moeilijke regels hierbij nodig zijn worden ze niet geschuwd, maar ze worden ook niet speciaal opgezocht. Het Iluthien concentreert zich vooral op poezie en literatuur, maar er is ook een woordenschat voor modern gebruik.

## Waarom Iluthien?

Iluthien kan tot verschillende doeleinden dienen. Net omdat hij niet voor het gemak van het leren is geschreven kan hij dienen om je algemene taalvaardigheid oefenen. Eens geleerd kan men met vrienden communiceren op een manier die niemand anders verstaat. Men kan hem ook gebruiken voor poezie, literatuur of persoonlijke dingen die niemand anders mag zien. Je kan hem op veel manieren gebruiken, die keuze is aan jezelf.
# Iluthien/Les 1
## Zelfstandige naamwoorden

Zelfstndige naawoorden of Irdyn zijn woorden die een voorwerp, persoon of zaak beschrijven. Net als in het Nederlands kan een zelfstandig naamwoord 3 geslachten hebben: mannelijk (verae), vrouwelijk (leadia) en onzijdig (melnia). Het geslacht van een zelfstandig naamwoord herkent men vaak aan de uitgang.
Mannelijke zelfstandig nw. eindigen vaak op enkelvoudige klinkers zoals a, o, u en tweeklanken zoals au, ai, oi, ui, en op verbuigbare medeklinkers, zoals t, d, ...' Vrouwelijke zn. eindigen vaak op e, i, op dubbele klinkers en op tweeklanken die met een 'e' eindigen zoals ae, oe, ue, en ook op verbuigbare klinkers gevolgd door een 'e', zoals te, de, ... Onzijdige zn. eindigen vaak op tweeklanken die met een 'e' beginnen zoals ei, ea en op verbuigbare klinkers verbogen met een 'h', zoals th, dh, ...
# Ido/Les één

Les twee
Unesma leciono (Eerste les)

## Alfabet

Het alfabet van het Ido is: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z. Hetzelfde als het Nederlands dus, maar dan zonder É Ë Ï Ó Ö en Ü.

## Uitspraak

| Letter | Spreek uit als |
| a | bah |
| b | bah |
| c | tsaar |
| d | dam |
| e | met |
| f | fiets |
| g | goal |
| h | het |
| i | ie |
| j | journaal |
| k en q | kat |
| l | la |
| m | maan |
| n | na |
| o | oo |
| p | pot |
| r | Peru |
| s | sap |
| t | rat |
| u | oe |
| v | vijf |
| w | waait |
| x | sterkste |
| y | jas |
| z | ze |
| Lettercombinatie | Spreek uit als |
| ch | tjoek |
| qu | kwik |
| sh | shampoo |

## -o en -i

* Woorden voor enkele objecten eindigen op -o. Domo = huis, butiko = winkel, urbo = stad.
* Woorden voor meerdere objecten eindigen op -i. Domi = huizen, butiki = winkels, urbi = steden.
* Achter namen van personen, plaatsen of dingen hoort geen -o. Wel worden bekende plaatsen vaak anders genoemd in het Ido: "Kanada" = Canada, "Nederlando" = Nederland, "Britania" = Engeland/Brittannië.

## "La"

"De/het" is la in het Ido. "La amiko" = de vriend(in), Soms worden het afgekort tot l'.
Er is geen woord voor "een". Dus "amiko" kan "vriend(in)" of "een vriend(in)" betekenen.

## -a en -e

* Woorden die een detail geven over een object eindigen op -a. Simpla = simpele, bona = goede, facila = makkelijke.
* Woorden die een detail geven over een actie eindigen op -e.
* Je kunt dit soort woorden zowel voor als achter het andere woord zetten. bona koquisto en koquisto bona betekenen allebei "goede kok".

## Vergelijken

* plu = meer, min = minder, maxim = meest, minim = minst: Plu simpla = simpeler, min bona = minder goed, minim bona = slechtst, maxim simpla = simpelst.
* kam = als (in de zin van vergelijking). plu simpla kam = simpeler als.
* de = van (in de zin van een groep). maxim bona de ... = beste van ...
* tam = net zo. tam ... kam = net zo ... als.
Les twee
# Kosmografie/Weblinks

* Evolutie van de waarnemingen
* Structuur en evolutie van het heelal
* Zon en zonnestelsel
* Bewegingen van de aarde en de maan
* Weblinks

## Theoretische websites over sterrenkunde

* Wikibook: Astronomisch woordenboek
* Online-cursus sterrenkunde Urania
* Astroforum
* Spacepage
* Astronomie.nl
* De encyclopedie van Astronomie.nl
* NASA (over de zon)

## Professionele sterrenwachten

* Koninklijke sterrenwacht van België
* Space Telescope Science Institute (Hubble-ruimtetelescoop)

## Volkssterrenwachten

* De Vereniging Voor Sterrenkunde, Meteorologie, Geofysica en Aanverwante wetenschappen (VVS)
* Volkssterrenwacht Beisbroek
* Europlanetarium Genk
* Volkssterrenwacht Armand Pien Gent
* Volkssterrenwacht MIRA Grimbergen
* Volkssterrenwacht Urania Hove
* Astrolab Ieper

## Ruimtebeelden

* Website van de Nasa
* Het ESA-portaal
* De beeldbank van astronomie.nl

## Sterrenkaarten en planetaria

* Stellarium, Prachtig gratis (open source) planetarium voor je eigen computer.
# Kosmografie

* Evolutie van de waarnemingen
* Structuur en evolutie van het heelal
* Zon en zonnestelsel
* Bewegingen van de aarde en de maan
* Weblinks
Dit wikiboek is bedoeld als online-handboek voor het thema kosmografie in het Vlaamse aardrijkskunde-onderwijs. Meer bepaald volgt het de eindtermen voor de derde graad ASO (Algemeen vormend Secundair Onderwijs), TSO (Technisch Secundair Onderwijs) en KSO (Kunst Secundair Onderwijs). Deze eindtermen zijn:
* Eindterm 4: De leerlingen kunnen bewegingen in het zonnestelsel en gevolgen ervan op aarde aangeven.
* Eindterm 5: De leerlingen kunnen met een toepassing uit het ruimteonderzoek, het maatschappelijk nut ervan illustreren.
* Eindterm 19: De leerlingen kunnen het ontstaan en de structuur van het heelal samenhangend verwoorden aan de hand van een aantal astronomische begrippen.
* Eindterm 31: De leerlingen zijn zich bewust van de plaats van de mens in het heelal.
Door zijn specifieke vorm ondersteunt een Wikibook ook de volgende eindterm.
# Kookboek/Älplermagronen

Pasta's | Receptenindex
Älplermagronen is een eenvoudige eenpansmaaltijd uit Zwitserland. Het kan of vegetarisch zijn of gemengd met vlees.
Hier wordt de basis beschreven. Afhankelijk van de regio in Zwitserland worden er nog andere ingrediënten toegevoegd.

### Ingrediënten

* 400 g dikke macaroni (Hörnli in Zwitserland)
* 250 g geschilde en in dobbelsteentjes gesneden aardappels
* 2 grote uien
* 2 EL boter (geen margarine)
* 3 dl room of melk
* 300 g geraspte kaas (Goudse kaas bijvoorbeeld)
* eventueel nog kleine spekdobbelsteentjes
* Zout en peper

### Bereidingswijze

* Aardappelen koken (15 minuten)
* Macaroni toevoegen en met de aardappels verder koken tot ze "al dente" zijn. Water afgieten
* Uien in ringen snijden en met de boter goudbruin bakken
* Melk opkoken en een derde van de geraspte kaas erbij geven en onder roeren laten oplossen.
* Macaroni en aardappelen met de overige kaas vermengen en zout en peper toevoegen
* Älplermagronen in een braadpan doen en giet de kaassaus erover
* De gebakken uien erbij doen en dat geheel afgedekt verwarmen tot de kaas smelt.
* Eventueel nog wat kruiden erbij.

## Variaties

    Veelal worden Älplermagronen gegeten met appelmoes.
    Voeg er gesneden braadworsten door.
    Vervang de uien door chilipepers.
Eet smakelijk.
# Kookboek/Øllebrød

Brood | Receptenindex
Øllebrød (Deens voor bierbrood) is een Deense broodpap. Die gemakkelijk gemaakt kan worden uit (droog) roggebrood volgens dit eenvoudig recept:

## Ingrediënten

* Een dag oud roggebrood
* Bier - bij voorkeur een donkere zoete biersoort

## Bereidingswijze

Neem een hoeveelheid roggebrood en dompel dit gedurende 6 à 12 uur onder in het bier. Het blijft eender welk soort bier je neemt, ook een goedkoop bier voldoet.
Laat het vervolgens zachtjes koken gedurende een uur. Voeg meer bier toe als het te droog wordt. Als je het zoet wilt, dan kan je suiker of honing toevoegen.
Serveertip: serveer de pap met slagroom.
# Kostprijsberekening en interne informatievoorziening

Dit boek neemt je mee op een reis waarbij de hoofdpersoon Robert door toeval tot (jong)ondernemer wordt en hoe hij leert in de loop van de tijd om te gaan met de verschillende vormen van kostprijsberekening als ook de bedrijfskundige informatievoorziening.
Veel plezier bij het lezen.
Begin
Glossarium
Snelkoppelingen naar de andere hoofdstukken: Substitutiekosten Vaste kosten Dekkingsbijdrage Break-even analyse Schaalvergrotingsbesparing
Investeringsbeslissing
# Kookboek/roze pasta

Dit is een pasta met een roze saus. Het recept is uitgevonden door mevrouw Talamelli.

## ingrediënten

* 200 gram pasta , zoals penne rigate die de saus goed kan opnemen
* blik gepelde tomaten
* bekertje crème fraîche
* 150 gram gorgonzola
* teentje knoflook
* scheutje olijfolie
* een paar takjes thijm

## bereidingswijze

* kook de pasta, en maak ondertussen de saus
* teentje knoflook pletten en in de olie bakken
* gepelde tomaten er bij doen en met een houten spatel in zo klein mogelijke stukjes maken
* doe de gorgonzola er bij en laat deze smelten
* doe de crème fraîche er bij (de saus krijgt nu een roze kleur)
* voeg blaadjes thijm toe naar smaak
* pasta afgieten en door de saus roeren

## variaties

* Als je er groente aan wilt toevoegen kun je voor je de tomaten er bij doet een in blokjes gesneden courgette bij doen
* voor de hartige smaak kun je er gebakken magere spekblokjes bij doen
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte els

| 1 | 2 | 3 | 4 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
De cultivar Alnus incana 'Aurea' (ook wel goudels genoemd) wordt gebruikt voor aanplant in het stedelijk gebied. Deze is in 1892 in Duitsland ontwikkeld, wordt 5-10 m hoog en heeft geel blad.
| Alle families? | Familie: Berken (Betulaceae) Geslacht: Els Soort: Alnus incana |
| Stengel/Tak: | Heeft een grillig gevormde stam. De piramidale, afgeronde kroon is half open. De gladde bast is grijs en de zeer kort gestelde knoppen hebben en blauwachtige kleur. |
| Blad: | Het iets grijsgroene blad is eirond tot langwerpig eirond, heeft een dubbel gezaagde bladrand en een spitse top. Het jonge blad is dicht behaard en is bezet met papillen. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Februari en maart. De geel gekleurde, mannelijke katjes hangen, terwijl de kleine, roodgekleurde, vrouwelijke katjes rechtop staan. |
| Vrucht: | De gevleugelde vrucht is een nootje. Het zaad is rijp in oktober en november. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 1500 (2500) cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkhoudend. Zon Water ◑ ≈ - ≁ |
| Gebruik: | Het hout is zacht en fijn, met een regelmatige tekening en goed te bewerken. Buiten is het niet duurzaam, tenzij continu onder water (vroeger werden er wel heipalen van gemaakt). In tegenstelling tot het hout van de Zwarte els (Alnus glutinosa) is het hout van de witte els lichtbruin/geel van kleur en zitten er, regelmatig verdeeld, kleine spiegels in het hout. Het hout glanst daardoor een beetje. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte els? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
# Leer jezelf ecologisch tuinieren/Witte engbloem

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register.
| Alle families? | Familie: Maagdenpalm (Apocynaceae) Geslacht: Engbloem Soort: Vincetoxicum hirundinaria |
| Rode lijst. | Deze in het wild voorkomende plant staat op de rode lijst in Nederland en/of België. Dat betekent dat ze kwetsbaar of (bijna) uitgestorven zijn. Zaai of plant ze en verspreid overtollig zaad. |
| Stengel/Tak: | De stengels staan rechtop of hangen aan de top over. |
| Blad: | Heeft gaafrandige, eirond-driehoekige tot lancetvormige bladeren. De bladvoet is hartvormig en de bladsteel 5-10 mm lang. |
| Bloei: Bloem: Meer van dezelfde kleur? | Mei tot augustus. Witte bloemen, waarvan de bloemkroon vijfspletig is. In de bloemknop zijn de slippen gedraaid. |
| Vrucht: | De 5-6 cm lange kokervruchten zijn lancetvormig met een spits toelopende top. De zaden zijn voorzien van een haarkuif. Vruchtvorming is in Nederland bij deze soort niet altijd gemakkelijk. Dit is mogelijk een van de oorzaken van de zeldzaamheid van de plant. |
| Hoogte/Lengte: Meer van dezelfde hoogte? | ± 30-120 cm. |
| Bodem: Meer onder dezelfde omstandigheden? | Verklaring van gebruikte afkortingen/symbolen bij zon/water. Grondsoort: Kalkrijke grond tussen het gras aan de rand van struweel. Zon Water ● ≁ |
| Let op!: | Het is een zeer giftige plant. Omdat de plant braakneigingen opwekt, is de plant heel vroeger gebruikt als tegengif; vandaar de geslachtsnaam Vincetoxicum. |
| FAQ: | Vragen en/of antwoorden over de Witte engbloem? |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |