OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Monterey Bay National Marine Sanctuary

Het Monterey Bay National Marine Sanctuary (MBNMS) is een Amerikaans federaal beschermd zeereservaat in de Stille Oceaan voor de kust van Californië. Het is het grootste Amerikaanse zeereservaat in zijn soort en heeft een kustlengte van 444 km gaande van de Golden Gate Bridge in San Francisco tot Cambria in San Luis Obispo County. Het Monterey Bay National Marine Sanctuary ondersteunt een van de meest diverse mariene ecosystemen op aarde. Het herbergt veel soorten zoogdieren, zeevogels, vissen, ongewervelden en planten in een opmerkelijk productief kustmilieu. Het reservaat werd in 1992 opgericht met het oog op bescherming van grondstoffen, wetenschappelijk onderzoek, onderwijs en openbaar gebruik. Er is een bezoekerscentrum in San Simeon, nabij Hearst Castle, en sinds 2010 wordt er gebouwd aan een exploration center in Santa Cruz. Het reservaat wordt beheerd door de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), een agentschap van het ministerie van economische zaken.
Al in de jaren 60 werden er voorstellen tot een zeereservaat gemaakt, onder andere met de steun van de Sierra Club en later ook van de betrokken county's. President Ronald Reagan hield het project in 1983 tegen, maar in 1988 herbekeek het Amerikaans Congres het concept. Zij stelden een zeereservaat in de Baai van Monterey voor. Uiteindelijk werd er gekozen voor een veel groter zeereservaat. Op 20 september 1992 volgde de wettelijke goedkeuring voor het Monterey Bay National Marine Sanctuary, Amerika's grootste federale zeereservaat. Het wetsvoorstel kwam van afgevaardigde Leon Panetta, de huidige minister van defensie, die zich als congreslid wel vaker met de bescherming van het mariene milieu bezighield.
In 2009 werd de Davidson Seamount, een grote submariene vulkaan met een rijk koraalecosysteem, aan het Monterey Bay National Marine Sanctuary toegevoegd.
# Monterey Bay Aquarium

Monterey Bay Aquarium is een openbaar aquarium in Monterey in de Amerikaanse staat Californië. Het aquarium richt zich voornamelijk op de ecologie uit de aanliggende Baai van Monterey; zo is het het eerste aquarium met een levend kelpwoud in een verblijf bij de opening in 1984. Het huisvest zo'n 35.000 planten en dieren behorend tot meer dan 550 verschillende soorten, uit zowel de baai van Monterey als elders op de wereld.

## Geschiedenis

In 1914, 1925 en 1944 werden afzonderlijk drie voorstellen gedaan om een aquarium in Monterey County te realiseren, maar zowel voldoende financiële als publieke steun ontbraken. Eind jaren 1970 overlegde een viertal marien biologen van de San José State University en het aan Stanford verbonden Hopkins Marine Station om een 1,3 hectare groot aquarium te openen op het terrein van de voormalige Hovden Cannery aan Cannery Row, direct naast Pacific Biological Laboratories. David Packard – mede-oprichter van Hewlett-Packard en tevens de vader van een van de vier biologen – liet een haalbaarheidsstudie uitvoeren. Het aquarium zou zo'n 350 duizend bezoekers per jaar trekken, waarna Packard zeven miljoen dollar schonk voor de bouw. Vervolgens investeerde Packard tijdens de zeven jaar dat het aquarium gebouwd werd nog eens 47 miljoen dollar. Op 20 oktober 1984 opende het Monterey Bay Aquarium als het destijds grootste openbare aquarium van de Verenigde Staten; in het daaropvolgende jaar trok het aquarium ongeveer 2,4 miljoen bezoekers.
Het aquarium toont voornamelijk het leven uit de aanliggende baai van Monterey, waarbij de nadruk ligt op de mariene levensgemeenschappen en niet zozeer op de individuele soorten. De ecologische aanpak, naar het idee van marien bioloog Ed Ricketts, was nieuw voor aquaria in die tijd. In 1996 werd een tweede vleugel geopend gewijd aan de pelagische zone op open zee, een kleine honderd kilometer van de kust vandaan. De bouw kostte 57 miljoen dollar en duurde zeven jaar, terwijl het oppervlak van het park nagenoeg verdubbeld werd. Deze vleugel werd in 2011 gerenoveerd voor een bedrag van 19 miljoen dollar.
Het is verder het enige aquarium ter wereld dat voor langere periodes een witte haai in gevangenschap wist te houden. Tussen 2004 en 2011 verbleven er in totaal zes witte haaien; het ging om jonge haaien die na enkele weken of maanden weer in zee werden vrijgelaten. De reden van het huisvesten van deze haaien was voor wetenschappelijke doeleinden.

## In de media

Monterey Bay Aquarium komt aan bod in twee documentaires van het programma Nature; in 2006 mochten de filmmakers achter de schermen kijken en in 2013 werd het rehabilitatieprogramma voor zeeotters gevolgd. Daarnaast was het aquarium de filmlocatie voor het fictieve "Cetacean Institute of Biology" in de film Star Trek IV: The Voyage Home uit 1986 en diende het als inspiratiebron voor het aquarium en mariene instituut in de film Finding Dory uit 2016.
Sinds 2019 houdt Youtuber DougDoug een verzamelstream waar ze geld ophalen voor het aquarium. In 2023 was het hoogste bedrag ooit opgehaald met 302.000 dollar.

## Externe link

* (en) Officiële website
# Attagenus inapicalis

Attagenus inapicalis is een keversoort uit de familie spektorren (Dermestidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1951 gepubliceerd door Maurice Pic.
# Attagenus hottentotus

Attagenus hottentotus is een keversoort uit de familie spektorren (Dermestidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1844 gepubliceerd door Félix Édouard Guérin-Méneville -Méneville.
# Atar

Atar (Arabisch: أطار) is een stad in het noordwesten van Mauritanië. Het is de hoofdstad van de regio Adrar. Er wonen ongeveer 30.000 mensen. De stad kent een museum, een internationaal vliegveld en een historische moskee, die in 1674 werd gebouwd.

## Toerisme

Voor buitenstaanders is Atar de uitvalsbasis voor toeristen, die vanuit hier woestijnreizen ondernemen naar het nabijgelegen Chinguetti en Ouadane. Tevens was het een jaarlijkse terugkerende plaats in de Dakar-rally.

## Waterbron

De stad ligt midden in de Sahara. In 2002 werd een ondergrondse rivier ontdekt door Russische wetenschappers. Deze kan op termijn de stad bevoorraden in zijn waterbehoefte.
# Austrophytomyptera

Austrophytomyptera is een geslacht van vliegen (Brachycera) uit de familie van de sluipvliegen (Tachinidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Blanchard.
# Augochloropsis brachycephala

Augochloropsis brachycephala is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1943 door Moure.
# Augochloropsis callichroa

Augochloropsis callichroa is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Cockerell.
# Athenaeum - Polak & Van Gennep

Athenaeum – Polak & Van Gennep is een Nederlandse uitgeverij, gevestigd te Amsterdam. De uitgeverij is vooral bekend om haar omvangrijke bibliotheek van Griekse en Romeinse literatuur, en om de vele titels uit de wereldliteratuur in de breedste zin, met auteurs variërend van Franz Kafka tot Willem Elsschot en van Marguerite Yourcenar tot Ida Gerhardt.

## Geschiedenis

De oorspronkelijke uitgeverij onder de naam Polak & Van Gennep werd in 1962 opgericht door Johan B.W. Polak (1928-1992) en Rob van Gennep (1937-1994), en is beroemd om haar bijna bibliofiele, kwalitatief hoogstaande en goed vertaalde klassieken. Yourcenar vond er onderdak, maar ook de eerste druk van De taal der liefde (1972), door een schrijver die toen nog G.K. van het Reve heette, zag er het licht. De uitgeverij gaf ook het literair tijdschrift Merlyn uit.
Van Gennep was een sociaal bevlogen uitgever; hij hield zich vooral met literatuur en politiek bezig. Polak was meer gericht op de liefde voor de letteren, die het niet veel uitmaakte of een boek goed verkocht of niet, als hij vond dat dat boek uitgegeven hoorde te worden. 'Als uitgever ben ik natuurlijk totaal mislukt', placht hij te zeggen. Financieel was zijn onderneming inderdaad geen succes, maar Polak kon zich dat veroorloven: hij had van zijn ouders een groot kapitaal geërfd.

## Splitsing

Eind jaren zestig bleek dat er verschillen van inzicht of stijl bestonden tussen beide uitgevers, en ze gingen in goede verstandhouding uiteen in twee zaken, Van Gennep onder zijn eigen naam en Polak onder de naam Athenaeum – Polak & Van Gennep, die zelfstandig bleef tot het einde van de jaren tachtig. Daarna was de uitgeverij een imprint van uitgeverij Querido, maar inmiddels is ze, evenals Querido, zelfstandig binnen de Weekbladpersgroep.

## Perpetua-reeks

Sinds oktober 2007 geeft de uitgeverij een reeks uit met de 100 beste boeken van de wereld. Ieder seizoen verscheen er een klassieker uit de wereldliteratuur, van een overleden auteur.
# Athenaeum

Athenaeum kan verwijzen naar:
* Athenaeum (oude Rome), een instituut voor hoger onderwijs en kunst in het oude Rome
* Athenaeum (Brits tijdschrift), een Brits tijdschrift
* Athenaeum (Duits tijdschrift), een tijdschrift opgericht door de gebroeders Schlegel
* Athenaeum Illustre of Illustere school, oude instelling voor hoger onderwijs in de Noordelijke Nederlanden
* Athenaeum Illustre (Amsterdam)
* Athenaeum Illustre (Deventer)
* Atheneum, het Nederlandse schooltype
* Athenaeum - Polak & Van Gennep, uitgever
* Athenaeum Boekhandel, boekhandel
* Athenaeum Bibliotheek, bibliotheek
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Athenaeum en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Athenaeum (Brits tijdschrift)

Athenaeum was een invloedrijk Engels literair tijdschrift dat in Londen werd uitgegeven van 1828 tot 1921. Naast literatuur werd er ook aandacht geschonken aan de beeldende kunsten, muziek, theater, politiek en wetenschap.
Het blad werd opgericht door schrijver en journalist James Silk Buckingham, die er geen succes van wist te maken en het na enkele weken overdeed aan Frederick Denison Maurice en de schrijver John Sterling. Ook zij wisten het blad echter niet winstgevend te maken.
In 1829 werd literatuurcriticus Charles Wentworth Dilke mede-eigenaar en redacteur. Hij droeg vele artikelen bij aan het blad en het wist het van een goede reputatie te voorzien. In 1846 vertrok hij echter om redacteur te worden van het dagblad The Daily News. Dichter en criticus Thomas Kibble Hervey nam de redactie over en vervulde de functie tot 1853, toen hij zich om gezondheidsredenen terugtrok. In 1861 werd schilder en criticus Frederic George Stephens kunstcriticus en later redacteur, wat hij 40 jaar zou doen. Vanaf 1921 werd het blad geredigeerd door John Middleton Murry.
Door de jaren heen ontwikkelde het tijdschrift zich tot een toonaangevend en veelgelezen blad. Gerenommeerde bijdragers waren onder anderen William Thomson, Max Beerbohm, Edmund Blunden, T. S. Eliot, Robert Graves, Thomas Hardy, Aldous Huxley, Edith Sitwell, Julian Huxley, Katherine Mansfield en Virginia Woolf.
Toen de oplage terugliep werd het blad ingelijfd door het jongere concurrerende links-liberale blad The Nation, dat op zijn beurt in 1930 opging in het linkse blad The New Statesman.
# Attractiepark Đầm Sen

Attractiepark Đầm Sen is een attractiepark in de Vietnamese gemeente Ho Chi Minhstad. Het park ligt in Quận 11, een van de districten van de gemeente. Het park heeft een oppervlakte van 50 hectare waarvan 20% bestaat uit water / meren.
Het park bestaat uit diverse attracties zoals verschillende theaters, achtbanen, botsauto's, reuzenrad en een aquapark. Uniek in Vietnam is de 2 km lange monorail die de bezoekers op 5 meter hoogte uitzicht over het park geeft. Ook speciaal is het Romeinse plein, met klassieke Romeinse zuilen en beelden en een watershowtheater met 3.000 zitplaatsen. Dit watertheater is gebouwd in 2005 en heeft diverse fonteinen en lasershows. Beelden worden geprojecteerd op een 28 meter hoog waterscherm. De techniek hiervoor is dezelfde als gebruikt in Sentosa in Singapore. Dam Sen Cultureel Park is elke dag geopend van 9:00 a.m. tot 5:00 p.m.
De tropische tuin heeft meer dan 70 soorten vogels en 20 andere diersoorten. De 22 meter hoge bergtuin heeft meerdere watervallen en grotten. Ook is er een aquarium.
* Meer in het park
* De monorail
* Een van de attracties
* "Atlantis" aquarium
# Axinopalpus brunneus

Axinopalpus brunneus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1876 door Chaudoir.
# Axinopalpus

Axinopalpus is een geslacht van kevers uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1848 door LeConte.

## Soorten

Het geslacht Axinopalpus omvat de volgende soorten:
* Axinopalpus biplagiatus (Dejean, 1825)
* Axinopalpus brevicollis (Germain, 1855)
* Axinopalpus brunneus Chaudoir, 1876
* Axinopalpus californicus (Motschulsky, 1845)
* Axinopalpus crusoei Reed, 1874
* Axinopalpus denticulatus Hatch, 1949
* Axinopalpus fusciceps Leconte, 1851
* Axinopalpus humeralis (Solier, 1849)
* Axinopalpus illectus Casey, 1920
* Axinopalpus jucundus Bates, 1883
* Axinopalpus mexicanus Bates, 1883
* Axinopalpus ovipennis Chaudoir, 1876
* Axinopalpus pratti Hatch, 1949
* Axinopalpus pusillus (Dejean, 1831)
* Axinopalpus utahensis Tanner, 1928
* Axinopalpus vittatus Hatch, 1949
* ↑ Anichtchenko A. et al., (editors): Carabidae of the World (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)
# Axinopalpis gracilis

Axinopalpis gracilis is een keversoort uit de familie boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1832 door Krynicky.
# Aysenia

Aysenia is een geslacht van spinnen uit de familie van de Anyphaenidae (buisspinnen).

## Soorten

* Aysenia araucana Ramírez, 2003
* Aysenia barrigai Izquierdo & Ramírez, 2008
* Aysenia cylindrica Ramírez, 2003
* Aysenia elongata Tullgren, 1902
* Aysenia segestrioides Ramírez, 2003
# Aysenia elongata

Aysenia elongata is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de buisspinnen (Anyphaenidae).
Het dier behoort tot het geslacht Aysenia. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Albert Tullgren.
# Ayan (Çankırı)

Ayan is een dorp in het Turkse district Çankırı.

## Verkeer en vervoer
### Wegen

Ayan ligt aan de nationale weg D785.
Centrale districtsplaats (İlçe Merkezi): Çankırı
Gemeenten (Beldeler): Geen
Dorpen (Köyler): Ağzıbüyük · Ahlatköy · Akçavakıf · Alaçat · Alanpınar · Alıca · Altınlı · Aşağıçavuş · Aşağıpelitözü · Aşağıyanlar · Ayan · Balıbağı · Başeğmez · Bayındır · Beşdut · Bozkır · Çağabey · Çatalelma · Çayırpınar · Çiviköy · Danabaşı · Dedeköy · Değim · Dereçatı · Doğantepe · Dutağaç · Germece · Hasakça · İçyenice · İnaç · İncik · İnandık · Karadayı · Konak · Kuzuköy · Küçüklü · Ovacık · Paşaköy · Pehlivanlı · Satıyüzü · Süleymanlı · Tuzlu · Tüney · Ünür · Yeşilyurt · Yukarıçavuş · Yukarıpelitözü
# Ayancık

Ayancık kan verwijzen naar:
* Ayancık (district), een Turks district in de provincie Sinop
* Ayancık (stad), een stad in het Turkse district Ayancık
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Ayancık en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Ayamonte

Ayamonte is een gemeente in de Spaanse provincie Huelva in de regio Andalusië met een oppervlakte van 141 km². In 2007 telde Ayamonte 19.380 inwoners.
Op het grondgebied van de gemeente, ten noorden van het stadscentrum, bevindt zich de megalitische erfgoedsite La Torre-La Janera.

## Demografische ontwikkeling

    Bron: INE; 1857-2011: volkstellingen
    Opm.: In 1930 werd Puente Carrera bij de gemeente Isla Cristina gevoegd

## Geboren in Ayamonte

* Florencio Aguilera (1947), schilder
* María Isabel (1995), zangeres

## Foto's

* Algemeen gezicht, met links de Salvadorkerk
* De stad en de Guadianarivier
* Oever van de Guadiana
* Stadhuis (Ayuntamiento)
* Plaza Laguna
* Plaza Coronación
* Pozo Nuevo (pleintje bij de Nieuwe Waterput)
* Typische straat
* Palacio del Marqués, nu kunstenaarsstudio Florencio Aguilera
* Salvadorkerk
* San Franciscokerk
* San Antoniokapel
* Voormalige visconservenfabriek Concepción
* Jachthaven
* Internationale brug over de Guadiana
* (en) Spaans bureau voor statistiek (1 januari 2016)
# Azilia montana

Azilia montana is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de strekspinnen.
Het dier behoort tot het geslacht Azilia. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door Bryant.
# Aylesbury Vale

Aylesbury Vale is een Engels district in het shire county (non-metropolitan county OF county) Buckinghamshire en telt 199.000 inwoners. De oppervlakte bedraagt 903 km².
Van de bevolking is 12,8% ouder dan 65 jaar. De werkloosheid bedraagt 2,0% van de beroepsbevolking (cijfers volkstelling 2001).

## Civil parishes in district Aylesbury Vale

Addington, Adstock, Akeley, Ashendon, Aston Abbotts, Aston Clinton, Aston Sandford, Aylesbury, Barton Hartshorn, Beachampton, Biddlesden, Bierton with Broughton, Boarstall, Brill, Buckingham, Buckingham Park, Buckland, Calvert Green, Charndon, Chearsley, Cheddington, Chetwode, Chilton, Coldharbour, Creslow, Cublington, Cuddington, Dinton-with-Ford and Upton, Dorton, Drayton Beauchamp, Drayton Parslow, Dunton, East Claydon, Edgcott, Edlesborough, Fleet Marston, Foscott, Gawcott with Lenborough, Granborough, Great Brickhill, Great Horwood, Grendon Underwood, Haddenham, Halton, Hardwick, Hillesden, Hoggeston, Hogshaw, Hulcott, Ickford, Ivinghoe, Kingsey, Kingswood, Leckhampstead, Lillingstone Dayrell with Luffield Abbey, Lillingstone Lovell, Little Horwood, Long Crendon, Ludgershall, Maids Moreton, Marsh Gibbon, Marsworth, Mentmore, Middle Claydon, Mursley, Nash, Nether Winchendon, Newton Longville, North Marston, Oakley, Oving, Padbury, Pitchcott, Pitstone, Poundon, Preston Bissett, Quainton, Quarrendon, Radclive-cum-Chackmore, Shabbington, Shalstone, Slapton, Soulbury, Steeple Claydon, Stewkley, Stoke Hammond, Stoke Mandeville, Stone with Bishopstone and Hartwell, Stowe, Swanbourne, Thornborough, Thornton, Tingewick, Turweston, Twyford, Upper Winchendon, Waddesdon, Water Stratford, Watermead, Weedon, Wendover, Westbury, Westcott, Weston Turville, Whaddon, Whitchurch, Wing, Wingrave with Rowsham, Winslow, Woodham, Worminghall, Wotton Underwood.
* ↑ Office for National Statistics → Download → SAM_for_Administrative_Areas_(2018).zip → SAM_LAD_DEC_2018_UK.xlsx. Gearchiveerd op 7 april 2023.
* ↑ https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid20182019laboundaries/ukmidyearestimates20182019ladcodes.xls Schatting Office for National Statistics: knop MYE5 → kolom Estimated Population mid-2018]
* Volkstelling 2001, Office for National Statistics
# Australische hockeyploeg

Australische hockeyploeg kan verwijzen naar:
* Australische hockeyploeg (mannen)
* Australische hockeyploeg (vrouwen)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Australische hockeyploeg en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Lijst van burgemeesters van Sinoutskerke en Baarsdorp

Dit is een lijst van burgemeesters van de voormalige Nederlandse gemeente Sinoutskerke en Baarsdorp tot die gemeente op 1 januari 1816 opging in de gemeente 's-Heer Abtskerke.
| Ambtsperiode | Naam burgemeester | Partij of stroming | Bijzonderheden |
| 1811 - 1813 | Jan de Baar | | maire |
| 1813 - 1815 | Toutenhoofd | | provisioneel schout |
# Lijst van burgemeesters van Sint-Andries

Dit is een chronologische lijst van burgemeesters van Sint-Andries, een voormalige gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen, thans deelgemeente van de stad Brugge.
Bij de indeling, in de Franse Tijd, van het departement van de Leie in 40 kantons, behoorde Sint-Andries tot het kanton Oostkamp. Van het Jaar V tot het jaar VIII der Franse Republiek (1796-1799) hadden de huwelijken plaats in de hoofdplaats van het kanton, terwijl de 'officier municipal' die aangesteld was voor Sint-Andries, de registers van geboorte en overlijden bijhield.
Na de staatsgreep van 18 Brumaire VIII (9 november 1799) besliste het Consulaat dat de kantons werden afgeschaft en iedere gemeente werd zelfstandig.

## Franse Tijd en Verenigd koninkrijk der Nederlanden

* 1800-1803: Alexandre Demullet
* 1803-1814: Philippe Gevaert
* 1814-1816: Eugène de Peellaert
* 1816-1830: Petrus Maene

## Belgisch Koninkrijk

* 1830-1872: Edouard de Nieulant
* 1872-1884: Adolphe Otto de Mentock
* 1905-1919: Paul Rotsart de Hertaing
* 1919-1921: Paul Coppieters
* 1922-1945: Stanislas van Outryve d'Ydewalle
** 1941-1942: Elias Couvreur, oorlogsburgemeester, niet opgenomen op de officiële lijst.
* 1945-1951: Cyriel Durein
* 1951-1958: Fernand Coppieters de ter Zaele
* 1959-1970: Pieter Leys
** 1971-heden: (samengevoegd met Brugge)

## Literatuur

* Andries VAN DEN ABEELE, De twaalf burgemeesters van Sint-Andries, in: Brugs Ommeland, 2012, blz. 35-55.
# Lijst van gemeentelijke monumenten in Gelderland

In een aantal gemeenten in Gelderland zijn er gemeentelijke monumenten door de gemeente aangewezen.
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Aalten
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Apeldoorn
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Arnhem
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Barneveld
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Berkelland
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Beuningen
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Bronckhorst
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Brummen
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Buren
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Culemborg
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Doesburg
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Doetinchem
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Druten
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Duiven
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Ede
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Elburg
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Epe
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Ermelo
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Groesbeek
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Harderwijk
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Hattem
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Heerde
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Heumen
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Lingewaard
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Lochem
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Maasdriel
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Montferland
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Neder-Betuwe
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Nijkerk
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Nijmegen
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Nunspeet
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Oldebroek
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Oost Gelre
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Oude IJsselstreek
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Overbetuwe
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Putten
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Renkum
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Rheden
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Rijnwaarden
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Rozendaal
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Scherpenzeel
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Tiel
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Ubbergen
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Voorst
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Wageningen
* Lijst van gemeentelijke monumenten in West Betuwe
* Lijst van gemeentelijke monumenten in West Maas en Waal
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Westervoort
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Wijchen
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Winterswijk
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Zaltbommel
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Zevenaar
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Zutphen