OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Graval

Graval is een gemeente in het Franse departement Seine-Maritime (regio Normandië) en telt 100 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Dieppe.

## Geografie

De oppervlakte van Graval bedraagt 4,0 km², de bevolkingsdichtheid is 25,0 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Graval met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Grand (Vosges)

Grand is een gemeente in het Franse departement Vosges (regio Grand Est) en telt 351 inwoners (2019). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Neufchâteau. Grand is met name bekend voor zijn bijzonder uitgebreide archeologische site met Romeinse resten, waaronder een amfitheater en een grote vloermozaïek van 232 m².

## Gallo-Romeinse stad

In Grand waren verschillende bronnen en mogelijk was het in de Gallo-Romeinse periode een cultusplaats gewijd aan Apollo Grannus.
Het amfitheater werd gebouwd in de 1e eeuw en werd later nog verbouwd. Het amfitheater was 148 m lang en bood plaats aan 15 tot 17.000 toeschouwers. De zuidelijke tribune was gegraven in de heuvelwand terwijl de noordelijke tribune een bouwwerk was met een monumentale façade. Het amfitheater werd opgegraven in de jaren 1960 en gerestaureerd in de jaren 1990.
Tijdens de instabiele periode in de 3e en 4e eeuw kreeg de stad een verdedigingsmuur met verschillende poorten en torens, die een oppervlakte van 17 ha beschermde.

## Geografie

De oppervlakte van Grand bedraagt 36,0 km², de bevolkingsdichtheid is 10 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Grand (Vosges) met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

## Externe link

* (fr) Statistische informatie op de website van INSEE
* ↑ Populations légales 2021.
* ↑ (fr) L'amphithéâtre de Grand. grandlagalloromaine.vosges.fr. Gearchiveerd op 30 april 2023. Geraadpleegd op 30 april 2023.
* ↑ (fr) Les vestiges du rempart. grandlagalloromaine.vosges.fr. Gearchiveerd op 30 april 2023. Geraadpleegd op 30 april 2023.
Autigny-la-Tour · Autreville · Attignéville · Avranville · Barville · Bazoilles-sur-Meuse · Beaufremont · Brechainville · Certilleux · Chermisey · Circourt-sur-Mouzon · Clérey-la-Côte · Coussey · Domrémy-la-Pucelle · Frebécourt · Fréville · Grand · Greux · Harchéchamp · Harmonville · Houéville · Jainvillotte · Jubainville · Landaville · Lemmecourt · Liffol-le-Grand · Martigny-les-Gerbonvaux · Maxey-sur-Meuse · Midrevaux · Mont-lès-Neufchâteau · Moncel-sur-Vair · Neufchâteau · Pargny-sous-Mureau · Pompierre · Punerot · Rebeuville · Rollainville · Rouvres-la-Chétive · Ruppes · Sartes · Seraumont · Sionne · Soulosse-sous-Saint-Élophe · Tilleux · Trampot · Tranqueville-Graux · Villouxel
# Gregory (Oklahoma)

Gregory is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Oklahoma en valt bestuurlijk gezien onder Rogers County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 150.

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 7,8 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 20 km rond Gregory.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Gregory op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
# Greve Strand

Greve Strand is een plaats in de Deense regio Seeland, gemeente Greve, en telt 40.626 inwoners (2007), inclusief de aangrenzende strandplaatsen Mosede en Karlslunde Strand.
# Grand établissement

Een grand établissement is in Frankrijk de aanduiding van een publieke instelling van wetenschappelijk, cultureel en professioneel karakter, opererend binnen de regels van de Franse onderwijswetgeving.

## Lijst van de grands établissements (2017 - selectie)

* Collège de France
* Conservatoire national des arts et métiers
* CentraleSupélec
* École des hautes études en santé publique
* École des hautes études en sciences sociales
* École nationale des chartes
* École nationale de l'aviation civile
* École nationale des ponts et chaussées
* École navale
* École nationale supérieure d'arts et métiers
* École nationale supérieure des sciences de l'information et des bibliothèques
* École nationale supérieure maritime
* École nationale vétérinaire, agroalimentaire et de l'alimentation de Nantes-Atlantique
* École Polytechnique
* École pratique des hautes études
* Institut des sciences et industries du vivant et de l'environnement
* Institut d'études politiques de Paris (Sciences Po)
* Institut supérieur de l'aéronautique et de l'espace
* Muséum national d'histoire naturelle
* Observatorium van Parijs
* Universiteit van Lotharingen
* Université Paris-Dauphine
# Grand prix de littérature policière

De Grand prix de littérature policière is een Franse prijs voor misdaadliteratuur.
De prijs wordt sinds 1948 jaarlijks uitgereikt voor een tot vier politieromans in de Franse taal, waarvan 1-2 origineel geschreven en 1-2 in vertaling. Een van de winnaars van de prijs is de Nederlands-Amerikaanse schrijver Janwillem van de Wetering (in 1984).

## Externe link

* prijswinnaars 1948-2003
# Grendelgeweer

Een grendelgeweer of grendelrepeteergeweer (ook wel bolt action genoemd, naar de Engelse terminologie) is een geweer waarbij het openen en sluiten van de loop bij het herladen handmatig gebeurt, door middel van een grendel. Grofweg vanaf het jaar 2000 raakte dit systeem bij militaire wapens uit zwang. Veel moderne aanvalsgeweren herladen namelijk door gebruik te maken van het gas dat vrijkomt bij het afvuren van een kogel. Het voordeel hiervan is de hogere vuursnelheid. Voor de accuratesse is deze methode echter nadelig, aangezien een deel van het gas ontsnapt. Om deze reden maken scherpschutters nog vaak gebruik van grendelgeweren. In de jacht op grofwild wordt om die reden meestal van grendelgeweren gebruik gemaakt.
# Grendelplein

Het Grendelplein is een plein in het stadje Valkenburg, gemeente Valkenburg aan de Geul, in de Nederlandse provincie Limburg. Het plein ligt ten oosten van de oude binnenstad net buiten de oude stadsmuur.
Het Grendelplein ligt tussen twee heuvels ingeklemd, met aan de westzijde de Cauberg en aan de oostzijde de Heunsberg waarop de kasteelruïne van Kasteel Valkenburg gelegen is. Aan de zuidzijde van het plein beginnen de holle wegen Cauberg en Daalhemerweg. Aan de noordzijde ligt de buurtschap Plenkert in de Plenkertstraat. Het Grendelplein en de aansluitende Cauberg en Wilhelminalaan zijn onderdeel van de provinciale weg 590 van Valkenburg naar Maastricht. Aan de oostkant ligt de Grendelpoort die toegang verschaft tot de oude binnenstad met de Kerkstraat en Muntstraat.
Het Grendelplein dankt haar naam aan de Grendelpoort en daarachter gelegen Grendelput. De 'grendel' of 'greindel' was de sluitboom, waarmee de poort werd gesloten. Het café Grendelpoort naast de poort is het voormalige poortwachtershuis. Vanouds werd de ruimte buiten de Grendelpoort ook aangeduid als Boete de Poort (Buiten de Poort).
In 1889 werd op het plein een monument geplaatst ter herinnering aan het feit dat Valkenburg (en de rest van Nederlands Limburg, met uitzondering van Maastricht) vijftig jaar eerder opnieuw onderdeel werd van het Koninkrijk der Nederlanden, na negen jaar lang bij België te hebben gehoord. Het mergelstenen monument in de vorm van een toren werd in kenmerkende neogotische stijl ontworpen door Pierre Cuypers, die enige tijd in Valkenburg woonde. In 1954 werd dit monument verwoest bij een fataal ongeluk met een Belgische autobus (zie Geschiedenis Cauberg). Het monument werd niet herbouwd. In 1961 werd een nieuw monument geplaatst, bestaande uit drie bronzen valken op een betonnen pilaar, ontworpen door Piet Killaars.
De bebouwing aan het Grendelplein, eigenlijk niet meer dan een druk kruispunt, is gevarieerd, maar bestaat voor een groot deel uit laat-19e-eeuwse en vroeg-20e-eeuwse mergelstenen hotels, die in de loop van de 20e eeuw sterk zijn uitgebreid of gemoderniseerd. Opvallend zijn de vele terrassen, die ondanks het drukke verkeer altijd goed bezet zijn. In 2013 werd een modern, glazen entreepaviljoen van de kasteelruïne aan het Grendelplein in gebruik genomen.
Op het plein wordt jaarlijks op 30 april een mei-den geplaatst door de Valkenburgse jonkheid (ongehuwde mannen).
# Grendels moeder

Grendels moeder (Oudengels, Grendles modor) is een van de drie tegenstanders (samen met Grendel en de Draak) van de held Beowulf uit het Angelsaksische gedicht Beowulf, onderdeel van de Nowell Codex.
In de oude codex staat geen naam vermeld, maar wordt alleen verwezen naar Grendels moeder. Over de kenmerken en aanwezigheid in de tekst van de moeder, buigen zich al jaren diverse geleerden. Haar verblijfplaats in het verhaal of waar zij zich schuilhoudt is een meer of een binnenmeer gelegen in een grot, waar haar zoon Grendel zich ook schuilhoudt. Er wordt dan ook gedacht dat ze een zeewaardig wezen was terwijl haar zoon een landbewoner was. In de regels van de tekst 106 t/m 114 en 1260 t/m 1267 uit Beowulf worden Grendel en zijn moeder beschreven als afstammelingen van de Bijbelse Kaïn.
Nadat Grendel gestorven is aan zijn verwonding, verlaat Grendels moeder de grot om wraak te nemen en vermoordt iedereen in de zaal Heorot, waarna ze terugkeert naar haar grot. Beowulf achtervolgt haar naar haar schuilplaats, ze voelt zijn aanwezigheid en sleurt hem haar grot in. Daar volgt een gevecht en Grendels moeder weet Beowulf bijna om te brengen, maar Beowulf kan nog net naar een zwaard grijpen en verslaat haar. Daarna ziet hij het lijk van Grendel liggen en onthoofdt het; samen met het hoofd keert hij terug naar koning Hroðgar (op het Negende uur), waarna hij wordt overladen met goud. Op het gouden gevest van het zwaard, waarmee Beowulf Grendels moeder onthoofdde, staat het begin van de oude strijd en de daaropvolgende vloed, die een einde maakte aan het reuzengeslacht. Ook staat er op voor wie het zwaard het eerst gesmeed was.
* ↑ Porter, Dorothy (Summer/Autumn 2001). Heroic Age: A Journal of Early Medieval Northwestern Europe, heroicage.org, issue 5. Geraadpleegd 9 augustus 2006.
* ↑ Jack, George. Beowulf: A Student Edition. Oxford University Press: New York, 1997.
* ↑ Tolkien, J.R.R., Beowulf, Mariner Books, postume uitgave door C.R.Tolkien, 2014, p. 60,62
# Grootkopbladroller

De grootkopbladroller (Zeiraphera isertana) is een vlinder uit de familie Tortricidae, de bladrollers. De vlinder heeft een spanwijdte tussen de 13 en 18 millimeter. De soort komt verspreid over Europa en het Nabije Oosten voor.
De vlinder vliegt in gebieden met veel eiken in de maanden juli en augustus. De rupsen leven van de bladeren van de eik. Overwinteren vindt plaats als ei.
De kleuren van de vlinder zijn erg variabel. Vaak is wel een olijfgroene kleur in de tekening te herkennen.
# Grijze ruiter

Grijze ruiter kan verwijzen naar:
* Amerikaanse grijze ruiter
* Siberische grijze ruiter
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Grijze ruiter en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Grijze schorsboktor

De grijze schorsboktor (Mesosa nebulosa) is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1781 door Fabricius.
# Grissellium hirtulum

Grissellium hirtulum is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Boucek.
# Grieks Evangelische Kerk

De Grieks Evangelische Kerk (Grieks: Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία, Elliniki Evangeliki Ekklisia) vormen in Griekenland een kerkgenootschap met een protestants gereformeerd karakter. Het is in Griekenland de enige reformatorische kerk.
In Griekenland zijn er plaatselijk ongeveer 30 gemeenten, waarvan de gemeente van Katerini met ruim 5000 leden de grootste is.
De geloofsbelijdenis bevat 28 artikelen en lijkt op de Westminster Confessie, tevens onderschrijft men de Geloofsbelijdenis van Nicea.
# Grimsby (film)

Grimsby (of The Brothers Grimsby) is een Amerikaans-Britse komische spionage- en actiefilm uit 2016, geregisseerd door Louis Leterrier met in de hoofdrollen onder meer Sacha Baron Cohen, Mark Strong en Rebel Wilson.

## Verhaal

Nadat zij wees geworden waren, zijn de broers Nobby (Sacha Baron Cohen) en Sebastian Grimsby (Mark Strong) elkaar uit het oog verloren. Jaren later is Sebastian spion geworden voor MI6, terwijl losbol en hooligan Nobby met zijn vriendin Dawn (Rebel Wilson) en hun elf kinderen in de door economische neergang getroffen stad Grimsby woont. Nobby is echter altijd blijven zoeken naar zijn broertje en net als hij hem vindt, blijkt Sebastian op het spoor gekomen te zijn van een geplande wereldwijde terreuraanval. Wanneer Sebastian ten onrechte verdacht wordt, zit er niets anders op dan samen met zijn niet al te snuggere broer de strijd aan te gaan.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage | Opmerkingen |
| Baron Cohen, Sacha Sacha Baron Cohen | Norman ("Nobby") Grimsby | |
| Strong, Mark Mark Strong | Sebastian Grimsby | Nobby's jongere broer |
| Wilson, Rebel Rebel Wilson | Dawn | Nobby's vriendin |
| Cruz, Penélope Penélope Cruz | Kate | |
| Fisher, Isla Isla Fisher | Margaret | |
| Wallis, Annabelle Annabelle Wallis | Marianne | |
| McShane, Ian Ian McShane | | |
| Tomlinson, Ricky Ricky Tomlinson | | |
| Vegas, Johnny Johnny Vegas | | |
| Adkins, Scott Scott Adkins | | |

## Productie

De stad Grimsby uit de film bestaat echt, maar de scènes die zich daar afspelen, zijn in Essex opgenomen. Sommige inwoners van Grimsby waren boos dat de film hun stad voorstelt als totaal verloederd.
Verder is onder meer in Zuid-Afrika geschoten.
* ↑ "GRIMSBY (2016)", British Board of Film Classification, geraadpleegd op 6 maart 2020. Gearchiveerd op 29 december 2019.
* ↑ (en) Grimsby op Box Office Mojo, geraadpleegd op 6 maart 2020
* ↑ (en) Child, Ben, Sacha Baron Cohen angers residents of Grimsby and Tilbury. The Guardian (14 juli 2014). Geraadpleegd op 21 februari 2016.
# Grimshaw (schaakprobleem)

De Grimshaw is een thema dat voorkomt in schaakproblemen. Volgens de officiële definitie spreekt men van een Grimshaw als er wederkerige interferentie is tussen een toren en een loper van dezelfde kleur op hetzelfde veld. In de praktijk betekent dat dat als de toren naar het interferentieveld gaat, de loper geblokkeerd wordt, en dat als de loper naar het interferentieveld gaat, de toren geblokkeerd wordt.
Een voorbeeld:
| 8 | | | | | | | | |
| 7 | | | | | | | | |
| 6 | | | | | | | | |
| 5 | | | | | | | | |
| 4 | | | | | | | | |
| 3 | | | | | | | | |
| 2 | | | | | | | | |
| 1 | | | | | | | | |
| | a | b | c | d | e | f | g | h |
Dr. M. Niemeijer en J. Hartong, 1922.
Opgave: wit aan zet geeft mat in twee zetten.
Oplossing: 1. Da8, dreigt 2. Df3#.
Andere denkbare matzetten:
* 2. De8 faalt door 2. ... Lf7
* 2. e3 en 2. e4 falen door 2. ... Td1:
* 2. Dh8 faalt door 2. ... Lh8:
Mogelijke tegenzetten:
* 1. ... Td5 verhindert 2. Df3#, maar ook 2. ... Lf7, dus volgt 2. De8#.
* 1. ... Ld5 verhindert 2. Df3#, maar ook 2. ... Td1:, dus volgt 2. e4#.
* 1. ... Tb7 verhindert 2. Df3#, maar ook 2. ... Td1:, dus volgt 2. e4# of 2. e3#.
* 1. ... Ld4†. Nu staat wit schaak, maar nu is 2. e3# mogelijk.
* 1. ... Td4 pareert de dreiging, omdat dan na 2. Df3 Tg4 kan worden gespeeld. Nu is echter 2. ... Lh8: onmogelijk, dus volgt 2. Dh8#.
* 1. ... Td3 pareert de dreiging, omdat dan na 2. Df3 de dame wordt geslagen. Nu volgt 2. ... ed3:#.
Dit is dus een dubbele Grimshaw op d4 en d5.
# Grimslöv

Grimslöv is een plaats in de gemeente Alvesta in het landschap Småland en de provincie Kronobergs län in Zweden. De plaats heeft 638 inwoners (2005) en een oppervlakte van 71 hectare.

## Verkeer en vervoer

Bij de plaats loopt de Riksväg 23.
* ↑ (sv) Tätort (17-02-2006). Zweeds Bureau voor Statistiek. Tätorter 2005. Bezocht op 13 april 2009.
# Greenisland

Greenisland is een plaats in het Ierse graafschap County Antrim. De plaats telt 5050 inwoners. Greenisland ligt op ongeveer 12 km ten oosten van Belfast, aan de noordoever van de Belfast Lough.
Antrim · Ballycarry · Ballycastle · Ballyclare · Ballymena · Ballymoney · Bushmills · Carrickfergus · Cushendun · Glengormley · Greenisland · Larne · Lisburn · Newtownabbey · Portrush · Randalstown
# Groene muntgoudhaan

De groene muntgoudhaan (Chrysolina herbacea) is een kever die behoort tot de familie bladkevers (Chrysomelid).

## Beschrijving

De lengte is ongeveer 7 tot 11 millimeter, de kleur van het hele lichaam, inclusief poten en tasters, is meestal groen met een metaal-achtige glans die soms neigt naar bronskleurig tot rood. Ook de onderzijde heeft een metaal-achtige glans maar is donkerder van kleur. Over de gehele bovenzijde van het lichaam zijn onregelmatige putjes aanwezig, die lichte rijen vormen op de dekschilden. De vrouwtjes zijn moeilijk te onderscheiden van de mannetjes, bij de paring klimt het mannetje op het vrouwtje.
Er is ook een blauwe muntgoudhaan (Chrysolina coerulans), die echter duidelijk te onderscheiden is door de blauwe kleur.

## Algemeen

De groene muntgoudhaan leeft zowel als larve als volwassen kever van de bladeren van de munt (geslacht Mentha). De kever prefereert vochtige, maar zonnige omgevingen, vaak wordt de soort aangetroffen langs de waterkant, waar ook munt het liefst groeit. De groene muntgoudhaan komt algemeen voor, de kever is te zien van mei tot september.
# Groene murene

De groene murene (Gymnothorax funebris) is een murene uit de Atlantische Oceaan.

## Beschrijving

De groene murene is egaal donkergroen tot bruin.

## Leefwijze

De soort leeft solitair langs rotskusten, riffen en mangroves, gewoonlijk op een diepte van minder dan 30 meter. Zij eet voornamelijk 's nachts vis en schaaldieren.

## Verspreiding

De soort komt voor in de Atlantische Oceaan, in het westen van New Jersey in de Verenigde Staten via Bermuda en de noordelijke Golf van Mexico tot Brazilië, en in het Oosten van Ivoorkust tot Marokko, op de Kaapverdische Eilanden, de Canarische Eilanden, de Madeira Archipel en de Azoren.

## Relatie tot de mens

Door haar grote formaat zijn beten van deze murene bepaald gevaarlijk.
De vis wordt wel vers en gezouten ter consumptie aangeboden, al geeft het eten van de grotere exemplaren risico op ciguatera-visvergiftiging.

## Externe link

* Gymnothora funebris op FishBase
* ↑ (en) Gymnothorax funebris op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Groene mycena

De groene mycena (Mycena chlorantha) is een schimmel behorend tot de familie Mycenaceae. Hij leeft saprofiet op dode grashalmen (helm) en bladeren in (duin)grasland.

## Kenmerken
### Uiterlijke kenmerken
#### Hoed

Diameter 6-25 mm, stomp conisch, convex of klokvormig, met of zonder bult, glad of ondiep, doorschijnend gestreept. Oppervlak olijfgroen tot olijfbruin of olijfgeelgroen tot geel, soms met een meer bruinachtig centrum. Rand zeer bleek grijsgroen tot bleek geelachtig of helder citroen. Hij is hygrofaan; na droging wordt hij aanzienlijk bleker en verkleurt hij okergroengeel, bleek olijfgeel of bruingeel.

#### Lamellen

De lamellen zijn gelig-groen, met een donkere lamelsnede.

#### Steel

De steel heeft een lengte van 15 tot 50 mm en een dikte van 1 tot 2 mm, hol van binnen, vrij hard, cilindrisch, licht uitlopend aan de basis, recht of gebogen. Het oppervlak is glad of licht vezelig, in het bovenste deel is het stoffig of licht behaard, in het onderste deel is het naakt, licht glanzend. Kleur van bleek grijsbruin via geelachtig grijsgroen tot olijfgroen. De basis is bedekt met lichtgroene, dikke en flexibele filamenten.

#### Vlees

Het vlees is grijsgroen.

#### Geur

De geur is onbepaald in verse staat. Na droging heeft hij een duidelijke geur van jodium.

### Microscopische kenmerken

De sporen zijn glad, amyloïdaal en meten 8-11 × 5,2-7 µm. Met een Q-getal van 1,4-1,6, Qav = 1,56. Cheilocystidia 15–40 × 8–22 µm, tussen de holtes of vormt een steriele band, tonvormig tot cilindrisch van vorm met lichtgroene tot geelachtige inhoud. Aan het oppervlak zijn ze bedekt met dunne en gelijkmatig verdeelde wratten of cilindrische gezwellen van 1-6 × 0,5-1,5 µm. Hyfen van de corticale laag van het lichaam, tot 2-3,5 µm breed, slecht bedekt met wratten of cilindrische uitgroeisels, 0,5-7,5 × 1-1,5 µm groot. De gespen zijn aanwezig in de hyfen van alle delen van de schimmel.

## Verspreiding

Het is bekend dat hij op slechts één plaats in Noord-Amerika en in verschillende Europese landen voorkomt.
In Nederland komt hij vrij algemeen voor. Hij staat op de rode lijst in de categorie 'kwetsbaar'.
* NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen
* (en) Index Fungorum
# Groeten uit Maaiveld (single)

Groeten uit Maaiveld is een nummer van het Nederlandse cabaret- en zangduo Acda & De Munnik uit 2003. Het is de tweede single van hun gelijknamige negende album.
"Groeten uit Maaiveld" gaat over het leven van een artiest; de titel verwijst naar de uitspraak "je hoofd boven het maaiveld uitsteken". Het nummer haalde de 10e positie in de Nederlandse Top 40.
# Gudfred

Gudfred was een Deense of Viking-koning die regeerde van 804 tot 810. Hij was de jongste zoon van koning Siegfred. Zijn naam wordt ook geschreven als Godfried, Godfred, Göttrick, Gøtrik en Gudrød.
Er wordt verondersteld dat Halvdan, Gudfreds oudere broer, graaf werd van enkele rijke handelssteden ten zuiden van de rivier de Eider in het huidige Duitsland. Omdat Halvdan geen belasting wilde betalen aan Gudfred, wendde hij zich tot keizer Karel de Grote in 807. Gudfred mobiliseerde een leger en versterkte Danevirke, een defensielinie in het zuiden van Jutland.
De Saksen waren in 798 opnieuw in opstand gekomen onder een andere leider dan Widukind en Karel zond afgezanten naar de rebellen in Noord-Albingia. Die afgezanten werden gedood of gegijzeld en de Saksen vielen de Slavische Abodrieten aan, die in het oosten van Noord-Albingia woonden, maar werden door hen verslagen.
In 804 bracht Karel de Grote alle Saksen van Noord-Albingia naar het Frankische Rijk over en het verlaten gebied werd aan de Abodrieten overgedragen. De Deense koning Godfried, Siegfrieds zoon, verzamelde daarop een grote vloot bij Sliesthorp (Sleeswijk) om Noord-Albingia binnen te vallen. Zijn raadslieden wisten de aanval uit te stellen tot 808, toen Siegfried aan twee derde van de bevolking belasting oplegde en de zeehaven Reric met de grond gelijk maakte, Drożko van de Obodriten vermoordde en de handelaren zich vestigen liet in Sliestorp (Sleeswijk), ook wel: Haithabu (Hedeby), een nieuwe stad in de defensielinie op Danevirke. In 809 was er een ontmoeting tussen Siegfried en Karel de Grote aan de Elbe, zonder gunstig resultaat. In 810 bouwde Karel op Itzehoe een vesting, waarschijnlijk om Noord-Albingia te heroveren. Siegfried viel met een vloot van tweehonderd schepen Friese eilanden aan, stichtte brand en legde belasting op. Godfried maakte bovendien plannen voor een aanval op Aken. Karel verzamelde zijn troepen, maar de Deense vloot keerde dezelfde zomer terug naar Denemarken, omdat daar Godfried door binnenlandse tegenstanders, enkele Húskarls, de lijfwachten van Scandinavische koningen, was vermoord. Volgens Notker van Sankt-Gallen was een van de lijfwachten een zoon van de koning.
Na Gudfreds dood was Hemming koning tot zijn dood in 812. Hij had vrede met Karel de Grote gesloten. Daarna ontstond er een langdurige troonstrijd tussen de zonen van Gudfred en hun neven, de zonen van Halvdan, in het bijzonder met Harald Klak Halvdansson.

## Literatuur

* Einhard, Bellum adversum Danos. Vita Caroli Magni (830).
* Einhard, Danish war. Life of Charlemagne (830).
* Simon Coupland (1998). From poachers to gamekeepers: Scandinavian warlords and Carolingian kings. Early Medieval Europe 7: 85-114.
* Library of Congress Control Number: nr95046124
* Virtual International Authority File: 56505305
* WorldCat (via VIAF): 56505305