OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Catabolietrepressie

Catabolietrepressie of diauxie is een wijdverspreid verschijnsel in bacteriën, waarbij de aanwezigheid van een snel metaboliseerbaar suiker de opname van een langzamer metaboliseerbaar suiker blokkeert. Hierdoor zal het organisme eerst de suikers uit de omgeving opnemen die het snelst energie leveren, waardoor de groeisnelheid van de bacterie maximaal is. Dit levert een voordeel op in de strijd met concurrerende organismen.
Het achterliggende mechanisme is dat de aanwezigheid van een prefereerbare koolstofbron een remmende werking heeft op de genexpressie (transcriptie) van de enzymen die nodig zijn voor transport en metabolisme van een andere koolstofbron.
Bijvoorbeeld in een omgeving van glucose en lactose zal een bacterie eerst de meest prefereerbare koolstofbron (in dit geval glucose) consumeren en de andere bron negeren. Pas nadat alle glucose verbruikt is, begint de bacterie met de omzetting van de lactose. In dit specifieke geval wordt deze regulatie geregeld door het lac-operon.
Hierdoor heeft de groeicurve van de bacterie 2 fasen (dit heet een bifasische groeicurve). Ergens in de groeicurve is er vaak sprake van een vertraging, de bacterie schakelt daar over naar de andere suiker, waarna de groeicurve weer verdergaat.
# Buckhurst Hill

Buckhurst Hill is een civil parish in het bestuurlijke gebied Epping Forest, in het Engelse graafschap Essex. De plaats telt 11.380 inwoners.

## geboren

* Jack Straw (1946), Labourpoliticus
# Salinon

De salinon is een meetkundige figuur die bestaat uit een halve cirkel, waaruit aan de zijkanten twee congruente halve cirkels zijn weggehaald en waaraan een tegengesteld gerichte halve cirkel is toegevoegd die de uiteinden van de twee congruente halve cirkels verbindt. De salinon is geïntroduceerd door Archimedes in zijn Liber Assumptorum. De figuur is spiegelsymmetrisch.
Het woord salinon komt uit het Grieks en betekent zoutschaaltje.

## Eigenschappen

* De punten op de middens van de halve cirkels vormen een vierkant.
* De cirkel door de hoekpunten van dit vierkant heeft dezelfde oppervlakte als de salinon. Dit is de stelling die Archimedes in zijn Liber Assumptorum noemt.
* Als de twee congruente halve cirkels aan de zijkanten in het midden samenkomen, gaat de salinon over in een spiegelsymmetrische arbelos.
# Eboda discobola

Eboda discobola is een vlinder uit de familie van de bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1948 door Diakonoff.
# Delosaphes chlorostaura

Delosaphes chlorostaura is een vlinder uit de familie van de sikkelmotten (Oecophoridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Meyrick.
# Ernst Thälmann-eiland

Ernst Thälmann-eiland (Spaans: Cayo Ernesto Thaelmann of Cayo Blanco del Sur, Duits: Ernst-Thälmann-Insel) is een Cubaans eiland in de Caraïbische Zee. Het eiland is onbewoond.
Het eiland meet 15 bij een halve vierkante kilometer en ligt in de Golf van Cazones. Het eiland is genoemd naar de Duitse politicus Ernst Thälmann en heeft een rijke fauna en flora.

## Geschiedenis

Op 19 juni 1972 bracht de Cubaanse president Fidel Castro een staatsbezoek aan de DDR. Castro schonk Honecker een kaart waarop het Ernst Thälmann-eiland en het DDR-strand (Playa RDA) te zien was. Het eiland werd hiermee symbolisch geschonken aan de burgers van de DDR. De naamswijziging werd officieel opgenomen in de Cubaanse presidentiële besluitenlijst onder besluit 3676/72. Daarvoor werd het eiland in het Spaans Cayo Blanco genoemd.
Ter gelegenheid van de 28e sterfdag van Ernst Thälmann en het Wereldfestival voor jeugd en studenten van 1973 in Oost-Berlijn, werd een buste van Thälmann op het eiland onthuld. Bij deze onthulling waren de plaatsvervangend ambassadeur van de DDR, een aantal officieren van het Oost-Duitse marineschip MS J.G. Fichte, de eerste secretaris van de Cubaanse jeugd evenals ongeveer 100 deelnemers van het Wereldfestival aanwezig.
In 1975 zongen twee schlagerzangers uit de DDR, Frank Schöbel en Aurora Lacasa, op het eiland het zelfgecomponeerde lied Insel im Golf von Cazones voor het televisieprogramma Unterwegs mit Musik – Kuba.
Een groot deel van het onbewoonde eiland werd in 1998 verwoest door de orkaan Mitch. Ook Thälmanns buste viel van zijn sokkel.
Tot op vandaag de dag wordt er door velen gespeculeerd over de vraag wie het eiland toebehoort. Wanneer het eiland namelijk werkelijk eigendom zou zijn geweest van de DDR, zou het eiland heden ten dage grondgebied van de Bondsrepubliek Duitsland zijn. Zowel de Cubaanse als de Duitse overheid spreken deze berichten echter tegen. Zo liet een woordvoerder van de Cubaanse ambassade in Duitsland weten: "Het was een symbolische daad die niets te maken had met eigendomsrechten."
# Afrilobus capensis

Afrilobus capensis is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de Orsolobidae.
Het dier behoort tot het geslacht Afrilobus. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Griswold & Norman I. Platnick.
# Ceratinopsis holmi

Ceratinopsis holmi is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de hangmatspinnen (Linyphiidae).
Het dier behoort tot het geslacht Ceratinopsis. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1981 door Rudy Jocqué.
# Burzum (album)

Burzum is het eerste album van het gelijknamige black metal eenmansproject Burzum. Het werd uitgebracht door Deathlike Silence Productions in LP- en CD-formaat. Het album is echter specifiek geschreven voor het LP-formaat waarbij gebruik wordt gemaakt van beide kanten. Iedere kant met zijn eigen thema en fungeert als een soort spreuk. Dit album werd later, door Misanthropy Records, gepubliceerd met Aske als bonus. Het nummer 'A Lost Forgotten Sad Spirit' van het origineel werd hierbij verwijderd en vervangen door de versie van Aske. Het is samen met Aske het enige album van Burzum dat op Deathlike Silence Productions is uitgebracht.
Euronymous maakte een fout in de tracklist en schreef "Ea, Lord of the Deeps", in plaats van "Ea, Lord of the Depths". Tevens in de tekst van 'Feeble Screams From Forests Unknown' schreef hij "The Hopeless Soul Keeps Waiting" in plaats van "The Hopeless Soul Keeps Mating". En in 'My Journey To The Stars' stond "I materialize" in plaats van "I immaterialize". Door deze incompetentie van Euronymous koos Varg ervoor zijn komende albums op zijn eigen label Cymophane uit te brengen.
De cd wordt allang niet meer geperst. Er zijn twee versies verschenen; een eerste oplage van 300 stuks met Burzums adres op de achterkant en aan het eind van 1992 een tweede oplage (onbekend aantal) met het Voices of Wonder adres op de achterkant. Voor de rest zijn beide versies vrijwel identiek. Enkel de afbeelding van Varg welke op de achterkant staat verschilt, op de eerste versie is deze afbeelding namelijk een stuk donkerder.

## Nummers
### Deathlike Silence Productions

* Side Hate
* Feeble Screams from Forests Unknown - 7:28
* Ea, Lord of the Deeps - 4:53
* Black Spell of Destruction - 5:40
* Channeling the Power of Souls into a New God - 3:27
* Side Winter
* War - 2:30
* The Crying Orc - 0:57
* A Lost Forgotten Sad Spirit - 9:11
* My Journey to the Stars - 8:10
* Dungeons of Darkness - 4:50

### Misanthropy Records

* Feeble Screams From Forests Unknown
* Ea, Lord Of The Depths
* Black Spell Of Destruction
* Channelling The Power Of Souls Into A New God
* War
* The Crying Orc
* My Journey To The Stars
* Dungeons Of Darkness
* Stemmen Fra Tårnet
* Dominus Sathanas
* A Lost Forgotten Sad Spirit

## Bezetting

* Varg Vikernes speelt alle instrumenten.
* Euronymous speelt de solo in het nummer 'War'.
# Efate albobicinctus

Efate albobicinctus is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Efate. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Lucien Berland.
# Delouardus djabala

Delouardus djabala is een haft uit de familie Baetidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Lugo-Ortiz & McCafferty. De soort komt voor in het Afrotropisch gebied.
# Star (rakettrap)

De Star is een Amerikaanse lijn van op vaste brandstof werkende raketmotoren en rakettrappen die als zogenaamde “kick-stage” aan draagraketten kunnen worden toegevoegd. De productie was door overnames en bedrijfsfusies achtereenvolgens in handen van Thiokol (tot 2001), Alliant Techsystems (2001-2015), Orbital ATK (2015-2018) en Northrop Grumman Innovation Systems (2018-2020) en Northrop Grumman Space Systems (sinds 2020).
Het getal dat in de naam van een Star-trappen staat, geeft de diameter in inches weer. Er zijn de varianten 24, 27, 37, en 48. Verder zijn er meerdere uitvoeringen van de star-motoren met onder meer verschillende besturingsmethoden. De Star-motoren werden ook in andere rakettrappen verwerkt zoals PAM-D, de Payload Assist Module van de Delta II en de PAM-S van de SpaceShuttle. Star-trappen worden ook gebruikt in verschillende typen Minotaur-raketten. Daarnaast wordt de Star 48BV als optionele derde trap van de Antares aangeboden. Deze combinatie heeft nog nooit gevlogen.

## Bekende missies

De volgende missies zijn enkele bekende voorbeelden van vluchten waarbij een Star-trap werd gebruikt.
* Pioneer 10 (Atlas D-Centaur-Star 37E)
* Pioneer 11 (Atlas D-Centaur-Star 37E)
* Helios 1 (Titan IIIE-Star 37E)
* Helios 2 (Titan IIIE-Star 37E)
* Voyager 1 (Titan IIIE-Star 37)
* Voyager 2 (Titan IIIE-Star 37)
* New Horizons (Atlas-V 551-Star 48B)
* LADEE (Minotaur V incl. Star 48BV en Star 37FMV)
* Parker Solar Probe (Delta IV Heavy-Star 48BV)
# Epitonium crypticorona

Epitonium crypticorona is een slakkensoort uit de familie van de Epitoniidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Kilburn.
# Afriqiyah Airways

Afriqiyah Airways is een luchtvaartmaatschappij met als thuisbasis de Libische hoofdstad Tripoli.

## Geschiedenis

Afriqiyah Airways is opgericht in 2001 door de Libische overheid met hulp van Blue Panorama Airlines uit Italië. De maatschappij was geheel eigendom van de Libische overheid. De eerste vluchten waren op 1 december 2001. Sinds het uitbreken van de (burger-) oorlog in Libië zijn alle vluchten van Afriqiyah Airways opgeschort. Het is onbekend of Afriqiyah Airways de vluchtuitvoering nog zal hervatten.

### Ongeval

Op 12 mei 2010 stortte Afriqiyah Airways-vlucht 771, afkomstig uit Johannesburg, vlak voor de landing in Tripoli neer. Hierbij kwamen 103 mensen om. Dit was het eerste ongeval waar Afriqiyah Airways bij betrokken was.

## Diensten

Afriqiyah Airways voert lijnvluchten uit van en naar (mei 2010):
    Abidjan · Accra · Amsterdam · Bamako · Bangui · Benghazi · Brussel · Caïro · Cotonou · Dakar · Dhaka · Douala · Dubai · Düsseldorf · Genève · Jeddah · Johannesburg · Khartoem · Kinshasa · Lagos · Lomé · Londen · Ndjamena · Niamey · Ouagadougou · Parijs · Peking · Rome · Tripoli

## Vloot

| Type | Registratienummer | Testregistratie | Aflevering | Opmerkingen |
| Airbus A320-200 | 5A-ONA | F-WWBY | 07-09-2007 | Van de Airbus A320 zijn drie toestellen eigendom en twee toestellen worden geleased |
| Airbus A320-200 | 5A-ONB | F-WWBI | 18-09-2007 | Van de Airbus A320 zijn drie toestellen eigendom en twee toestellen worden geleased |
| Airbus A320-200 | | | | Van de Airbus A320 zijn drie toestellen eigendom en twee toestellen worden geleased |
| Airbus A320-200 | | | | Van de Airbus A320 zijn drie toestellen eigendom en twee toestellen worden geleased |
| Airbus A320-200 | | | | Van de Airbus A320 zijn drie toestellen eigendom en twee toestellen worden geleased |
| Airbus A319-111 | | | | |
| Airbus A319-111 | | | | |
| Airbus A319-111 | | | | |
| Airbus A330-200 | 5A-ONF | | 11-08-2009 | |
| Airbus A330-200 | | | | |
| Airbus A340-213 | 5A-ONE | F-WWJY | 05-10-2006 | Voorheen eigendom van de regering van Brunei |
| Airbus A330-200 | 5A-ONG | F-WWYS | 08-09-2009 | Toestel verongelukte op 12 mei 2010, zie: Afriqiyah Airways-vlucht 771 |
# Cercopicesa tasmaniae

Cercopicesa tasmaniae is een halfvleugelig insect uit de familie schuimcicaden (Cercopidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1954 door Lallemand.
# Efatsy Anandroza

Efatsy Anandroza is een plaats en commune in het zuiden van Madagaskar, behorend tot het district Farafangana, dat gelegen is in de regio Atsimo-Atsinanana. Tijdens een volkstelling in 2001 telde de plaats 10.750 inwoners.
De plaats biedt alleen lager onderwijs aan. 81% van de bevolking werkt als landbouwer en 8 % verdient zijn brood als veehouder. De belangrijkste landbouwproducten zijn rijst en koffie; andere belangrijke producten zijn casave en peper. Verder is 10 % actief in de dienstensector en werkt 1% in de visserij.
# Bárbara Carrera

Bárbara Carrera (Bluefields (Nicaragua), 31 december 1945) is een Amerikaanse actrice. Ze werd in 1976 genomineerd voor een Golden Globe voor haar rol in The Master Gunfighter en nogmaals in 1984 voor Never Say Never Again.
Carrera is de dochter van de Amerikaanse ambassadeur en een Nicaraguaanse moeder. Op haar zeventiende werd ze model.
Carrera maakte haar televisiedebuut in een reclamefilm voor bananen. Haar eerste filmrol was die van model in de film Puzzle of a Downfall Child uit 1970. Later speelde ze in films als The Island of Dr. Moreau, Condorman, Point of Impact, Tryst en Embryo.
Een van haar commercieel grootste successen was de rol van de schurk Fatima Blush in de (onofficiële) James Bondfilm Never Say Never Again uit 1983. Daarnaast speelde ze onder meer Angelica Nero in de televisieserie Dallas (25 afleveringen) en in de historische televisieseries Masada (1981) en Centennial (1978-79).
Carrera trouwde met het fotomodel Uva Harden, met baron Otto von Hoffman en met de Griekse scheepseigenaar Nicholas Mavroleon, maar zag haar huwelijken telkens op de klippen lopen.
Naast actrice is ze ook schilder. Haar schilderijen hebben in het Hollywood Entertainment Museum gehangen. Ze was enige tijd lid van de scientology-kerk, maar deze verliet ze spoedig weer.

## Filmografie

*Exclusief televisiefilms
* Paradise (2004)
* Panic (2001)
* Coo Coo Cafe (2000)
* Alec to the Rescue (1999)
* Waking Up Horton (1998)
* Love Is All There Is (1996)
* Russian Roulette - Moscow 95 (1995)
* Tryst (1994)
* Night of the Archer (1994)
* Point of Impact (1993)
* Loverboy (1989)
* Wicked Stepmother (1989)
* Love at Stake (1988)
* The Underachievers (1987)
* Wild Geese II (1985)
* Never Say Never Again (1983)
* Lone Wolf McQuade (1983)
* I, the Jury (1982)
* Condorman (1981)
* When Time Ran Out... (1980)
* The Island of Dr. Moreau (1977)
* Embryo (1976, aka Created to Kill)
* The Master Gunfighter (1975)
* Puzzle of a Downfall Child (1970)
* ↑ Barbara Carera. Archived: Official Website of the Annual Golden Globe Awards. Gearchiveerd op 15 december 2009.
* ↑ Advertising. The New York Times Archives (24 maart 1972).
* Biblioteca Nacional de España: XX1298562
* Bibliothèque nationale de France: cb13930784j (data)
* Gemeinsame Normdatei: 1024558622
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 0219 1179
* Library of Congress Control Number: n95004908
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007348284805171
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000001869258
* Système universitaire de documentation: 159705193
* Virtual International Authority File: 254610584
* WorldCat (via VIAF): 254610584
# Sapad

Sapad is een gemeente in de Filipijnse provincie Lanao del Norte in het noorden van het eiland Mindanao. Bij de laatste census in 2007 had de gemeente ruim 17 duizend inwoners.

## Geografie
### Bestuurlijke indeling

Sapad is onderverdeeld in de volgende 17 barangays:
| Baning Buriasan Dansalan Gamal Inudaran I Inudaran II Karkum Katipunan Mabugnao | Maito Salug Mala Salug Mama-anon Mapurog Pancilan Panoloon Pili Sapad |

## Demografie

Sapad had bij de census van 2007 een inwoneraantal van 17.191 mensen. Dit zijn 2.024 mensen (13,3%) meer dan bij de vorige census van 2000. De gemiddelde jaarlijkse groei komt daarmee uit op 1,74%, hetgeen lager is dan het landelijk jaarlijks gemiddelde over deze periode (2,04%). Vergeleken met de census van 1995 is het aantal mensen met 2.596 (17,8%) toegenomen.
De bevolkingsdichtheid van Sapad was ten tijde van de laatste census, met 17.191 inwoners op 25,74 km², 667,9 mensen per km².
# Despaxia augusta

Despaxia augusta is een steenvlieg uit de familie naaldsteenvliegen (Leuctridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Banks.
* Joel Hallan (2008) Synopsis of Leuctridae of the World
* DeWalt, R. E., U. Neu-Becker & G. Stueber (2013) Plecoptera Species File Online. Version 1.0/4.1. Bezocht: 4-3-2013.
# Station Dent

Dent is een spoorwegstation van National Rail in Dent, South Lakeland in Engeland. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door Northern Rail.
# Eta Carinae

Eta Carinae is een niet met het blote oog zichtbare type B hyperreus in het sterrenbeeld Kiel (Carina). Zij is een van de lichtsterkste sterren in het melkwegstelsel en heeft een nova-achtig karakter. In 1677 schatte Edmond Halley de helderheid op 4, rond 1843 was de ster met magnitude −1 bijna even helder als Sirius, ondanks de grote afstand van ongeveer 8000 lichtjaar. Sinds 1900 schommelt de helderheid tussen 6 en 8.
Het meeste licht van de ster wordt geabsorbeerd in een stofnevel die waarschijnlijk gevormd is tijdens een in 1843 waargenomen uitbarsting. De nevel wordt de Homunculusnevel genoemd omdat hij wat op een mannetje lijkt. Hij dijt nog steeds uit met een snelheid van ongeveer 500 km/s.
Eta Carinae en de Homunculusnevel maken deel uit van de Carinanevel (NGC 3372), met een magnitude van ongeveer 1 en een diameter van 2° (vier keer zo groot als de volle maan) een van de grootste en helderste nevels en gemakkelijk met het blote oog te zien.
In een persbericht werd een vergelijking gemaakt van de supernova uit 2006 met de ster Eta Carinae, die op ongeveer 8000 lichtjaar van de aarde staat en met een massa van naar schatting 100-150 keer die van de zon volgens een soortgelijk mechanisme zou kunnen exploderen. Als dit gebeurt zal de explosie een magnitude van −7,5 bereiken, zo helder dat er 's nachts een boek bij gelezen kan worden. Volgens andere bronnen zijn de omstandigheden tussen SN2006gy en Eta Carinae echter dermate verschillend dat een dergelijke heldere supernova onwaarschijnlijk is.
Eta Carinae is noordelijker dan 30 graden noorderbreedte (dus ongeveer ter hoogte van Caïro) niet te zien, zuidelijker dan 30 graden zuiderbreedte is deze circumpolair en staat het hele etmaal boven de horizon. Eta Carinae is dus in de Benelux nooit te zien.
# Gens Aurelia

De gens Aurelia (Latijn: zij die van goud zijn) was vanaf ongeveer de 1e eeuw v.Chr. een invloedrijke Romeinse familie van patriciërs, die een groot aantal consuls voortbracht. Drie leden van deze familie werden zelfs tot keizer gekozen. De mannen kregen de naam Aurelius, en de vrouwen de naam Aurelia.

## Cognomina in de gens Aurelia

* Cotta
* Fulvus

## Bekende leden van de gens Aurelia

* Gaius Aurelius Cotta (consul in 200 v.Chr.)
* Gaius Aurelius Cotta (consul in 252 v.Chr.)
* Lucius Aurelius Cotta (consul in 119 v.Chr.)
* Gaius Aurelius Cotta (consul in 75 v.Chr.)
* Marcus Aurelius Cotta
* Lucius Aurelius Orestes
* Titus Aurelius Fulvus (consul 85)
* Titus Aurelius Fulvus (consul 89)
* keizer Antoninus Pius
* keizer Marcus Aurelius
* keizer Commodus
* Lucius Aurelius Gallus
* keizer Aurelianus
* Aurelius Prudentius Clemens
* Ambrosius Aurelianus
* de heilige Aurelius van Carthago

## Bekende vrouwen van de gens Aurelii

* Aurelia Cotta
* Annia Aurelia Galeria Lucilla
# Cercopimorpha dolens

Cercopimorpha dolens is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Schaus.
# Efate fimbriatus

Efate fimbriatus is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Efate. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1996 door Berry, Joseph A. Beatty & Jerzy Prószyński.
# Bánovce nad Bebravou

Bánovce nad Bebravou (Duits: Banowitz) is een Slowaakse gemeente in de regio Trenčín, en maakt deel uit van het district Bánovce nad Bebravou. Bánovce nad Bebravou telt 20.725 inwoners.
# Sapa Inca

De goddelijke keizer van het Incarijk werd aangeduid met de titel Sapa Inca (Nederlands: De enige Inca). De Sapa Inca werd vereerd door het volk als bovennatuurlijke zoon van de zon.

## Gelijkheid

Het leiderschap bij de Inca's was onderverdeeld in twee groepen: de Hanan (hoog) en de Hurin (laag). Deze twee groepen regeerden samen en hadden dezelfde rang, hoewel de Hanan meer aanzien hadden. Tijdens de Spaanse verovering van het Inca-rijk werd de leider van de Hanan Sapa Inca genoemd. Het concept van de gelijkheid tussen de Hurin en de Hanan werd vergeten door de Spanjaarden waardoor de Spaanse kroniekschrijvers alleen de namen van de leiders van de Hanan en hun vrouwen opschreven, de hurin werden weggelaten.

## Sapa Inca's
### Hurin-dynastie

De Sapa Inca's van de eerste dynastie van het Koninkrijk Cuzco waren in volgorde Manco Cápac, Sinchi Roca, Lloque Yupanqui, Mayta Cápac en Cápac Yupanqui. Er is weinig bekend over deze eerste leiders van het Incarijk. De dynastie begon vermoedelijk rond het jaar 1200.

### Hanan-dynastie

De Sapa Inca's van de tweede dynastie van het Koninkrijk Cuzco waren in volgorde Inca Roca, Yáhuar Huácac, Viracocha Inca en Pachacuti.
De Sapa Inca's van het Incarijk waren in volgorde Pachacuti, Túpac Inca Yupanqui, Huayna Capac, Ninan Cuyochi, Huáscar, Atahualpa en Túpac Huallpa.
Pachacuti heeft het Incarijk opgezet door grote stukken land in Peru en Bolivia te veroveren. Hij reorganiseerde het rijk door het in vier provincies, Chinchasuyu (Noordwest), Antisuyu (Noordoost), Kuntisuyu (Zuidwest) en Collasuyu (Zuidoost), in te delen.
Ninan Cuyochi wordt vaak van de lijst met Sapa Inca's weggelaten aangezien hij maar een paar dagen leider is geweest van het Incarijk. Hij overleed aan de pokken. De dood van Ninan leidde tot een oorlog om opvolging tussen de broers Huáscar en Atahualpa.

### Vilcabamba

Na de veroveringen waren er nog enkele Sapa Inca's voordat het Incarijk ophield te bestaan. Dit waren in volgorde Manco Inca Yupanqui, Sayri Túpac, Titu Cusi Yupanqui en Túpac Amaru.
Nadat Túpac Amaru werd geëxecuteerd door de Spanjaarden in 1572 verdween het Incaleiderschapsysteem.
Hurin-dynastie: Manco Cápac · Sinchi Roca · Lloque Yupanqui · Mayta Cápac · Cápac Yupanqui Hanan-dynastie: Inca Roca · Yáhuar Huácac · Viracocha Inca · Pachacuti · Túpac Inca Yupanqui · Huayna Capac · Huáscar · Atahualpa · Túpac Huallpa Heersers in Vilcabamba: Manco Inca Yupanqui · Sayri Túpac · Titu Cusi Yupanqui · Túpac Amaru