OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Belgische Westkust

De Westkust is het westelijke deel van de Belgische Kust. Het is een kuststrook van ongeveer 20 km, die loopt van De Panne, tegen de Franse grens aan, tot net voor Middelkerke. Van west naar oost liggen de badplaatsen Sint-Idesbald, Koksijde, Oostduinkerke, Nieuwpoort en Westende aan de Westkust.
De Frans-Vlaamse kust in Duinkerken en oostelijk ervan hoort zowel aardrijkskundig als historisch tot de Vlaamse Westkust. Het begrip "Vlaamse Kust" omvat met de Frans-Vlaamse en Zeeuws-Vlaamse Kust namelijk meer dan alleen maar de Belgische Kust.
In Middelkerke vangt de Middenkust aan, met Oostende als centrale plaats. De kuststrook van Blankenberge tot Knokke, inclusief het natuurreservaat Het Zwin, krijgt logischerwijs de benaming Oostkust.

## Regio Westkust

Als men het over de Regio Westkust heeft, heeft men het over De Panne, Koksijde, Nieuwpoort en de stad Veurne. Deze gemeenten werken op verschillende vlakken samen onder de naam "Westkust". Deze regio wordt ook wel nog "Veurne-Westkust" genoemd.

## Politiezone Westkust

Ook is er de politiezone Westkust. Hiertoe behoren de gemeenten De Panne, Koksijde en Nieuwpoort.
# Overburen

Overburen (Stellingwerfs: Euverburen, Fries: Oerbuorren) is een buurtschap in de gemeente Weststellingwerf, in de Nederlandse provincie Friesland.
Het ligt ten noordwesten van Steenwijk en ten zuidoosten van Wolvega. Het valt qua adressering deels onder Peperga en deels onder Steggerda, waarvan het ten zuiden is gelegen. De buurtschap omvat de wegen Ericaweg, Overburen en aan de grens met de provincie Overijssel de Heideweg.
In 1840 woonden er 60 mensen verdeeld over 12 huizen in de buurtschap. Vanaf de 16e eeuw tot in het begin van de twintigste eeuw was er een kerk gevestigd in de buurtschap. Deze was onderdeel van gemeente Steggerda.
# Żabia Wola (gemeente)

De gemeente Żabia Wola is een landgemeente in het Poolse woiwodschap Mazovië, in powiat Grodziski (Mazovië).
De zetel van de gemeente is in Żabia Wola.
Op 30 juni 2004 telde de gemeente 6168 inwoners.

## Oppervlakte gegevens

In 2002 bedroeg de totale oppervlakte van gemeente Żabia Wola 105,61 km², waarvan:
* agrarisch gebied: 70%
* bossen: 22%
De gemeente beslaat 28,79% van de totale oppervlakte van de powiat.

## Demografie

Stand op 30 juni 2004:
| Omschrijving | Totaal | Totaal | Vrouwen | Vrouwen | Mannen | Mannen |
| eenheid | aantal | % | aantal | % | aantal | % |
| inwoners | 6168 | 100 | 3107 | 50,4 | 3061 | 49,6 |
| bevolkingsdichtheid (inw./km²) | 58,4 | 58,4 | 29,4 | 29,4 | 29 | 29 |
In 2002 bedroeg het gemiddelde inkomen per inwoner 1581,16 zł.

## Administratieve plaatsen (sołectwo)

Bartoszówka, Bieniewiec, Bolesławek, Bukówka, Ciepłe, Grzegorzewice, Grzymek, Huta Żabiowolska, Jastrzębnik, Kaleń, Kaleń-Towarzystwo, Lasek, Musuły, Oddział, Ojrzanów, Ojrzanów-Towarzystwo, Osowiec (sołectwa: Osowiec en Osowiec-Parcela), Petrykozy, Pieńki Słubickie, Pieńki Zarębskie, Piotrkowice, Siestrzeń, Skuły, Słubica A, Słubica B, Słubica-Wieś, Władysławów, Wycinki Osowskie, Zaręby, Żabia Wola, Żelechów.

## Overige plaatsen

Ciepłe Pierwsze, Grzmiąca, Józefina, Lisówek, Przeszkoda, Redlanka, Rumianka, Słubica Dobra, Stara Bukówka, Zalesie.

## Aangrenzende gemeenten

Grodzisk Mazowiecki, Mszczonów, Pniewy, Radziejowice, Tarczyn
# Chelidonium impressicolle

Chelidonium impressicolle is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1934 door Plavilstshikov.
# NGC 4872

NGC 4872 is een lensvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Hoofdhaar. Het hemelobject werd op 11 april 1785 ontdekt door de Duits-Britse astronoom William Herschel.

## Synoniemen

* MCG 5-31-68
* ZWG 160.230
* DRCG 27-130
* PGC 44624
# Araneibatrus cellulanus

Araneibatrus cellulanus is een keversoort uit de familie van de kortschildkevers (Staphylinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2016 door Yin, Jiang en Steiner.
# Bremen (Geisa)

Bremen is een dorp in de Duitse gemeente Geisa in het Wartburgkreis in Thüringen. Het dorp wordt voor het eerst genoemd in 1150. In 1994 ging de tot dan zelfstandige gemeente op in Geisa.
# Benjamin Lucien Royaards (kunstenaar)

Benjamin Lucien Royaards (Schoorl, 7 maart 1939 – Montbrison-sur-Lez, 30 oktober 2009) was een Nederlands aquarellist, beeldhouwer en kunstschilder.

## Biografie

Na zijn opleiding aan de Rijksacademie te Amsterdam heeft Benjamin Royaards geleefd en gewerkt in Nederland (Amsterdam, Edam, Friesland, Zeeland) en in België (Antwerpen). Na diverse periodes in het buitenland - hij werkte met name in New York, Parijs en de Basses-Alpes - vestigde hij zich in 1976 definitief in de Drôme, Frankrijk. Benjamin Royaards heeft zijn leven lang als scheppend kunstenaar gewerkt, dat wil zeggen gedurende de periode die zich uitstrekte van de jaren 50 tot aan de laatste weken voor zijn overlijden in 2009. Zijn hele leven heeft hij elementen in zijn werk die ogenschijnlijk niet bij elkaar pasten, opnieuw gebruikt, hersteld en vormgegeven, waardoor hij uiteindelijk altijd een logisch en coherent eindresultaat tot stand wist te brengen.
Zijn werk wordt gekenmerkt door de afwisseling van periodes waarin het figuratieve en het abstracte elkaar opvolgen of samengaan. Benjamin Royaards maakte in zijn werk gebruik van verschillende schildertechnieken op basis van olieverf, gouache en aquarel. Daarnaast maakte hij vele tekeningen en etsen. Later in zijn carrière, na zijn vertrek naar Frankrijk, begon hij met beeldhouwen. Ondanks het feit dat Benjamin Royaards in zijn leven veel meer schilderijen maakte is het beeldhouwwerk toch onlosmakelijk verbonden met zijn oeuvre.
Het grootste gedeelte van het werk van Benjamin Royaards bevindt zich in particuliere collecties en in bepaalde musea en instellingen in Nederland of daarbuiten. Een kwart van zijn werk, ongeveer 800 werken in verschillende technieken, wordt beheerd door zijn familie.

## Exposities (selectie)

* 1969 Stedelijk Museum Schiedam, Schiedam
* 1977 Institut Néerlandais, Parijs
* 1979 Grote of Sint-Nicolaaskerk, Edam
* 1983 Singer Museum, Laren
* 1984 Realitées Nouvelles, Grand Palais, Parijs
* 1985 Acte 85, Grand Palais Parijs
* 1990-1993 Smelik en Stokking Galeries, Den Haag
* 1991 Art '91, Londen
* 1994 KunstRAI, Amsterdam
* 1997 Westergasfabriek, Amsterdam
* 1998 Salon du Sud-Est, Lyon
* 2002-2004 Overzichtstentoonstelling atelier, Montbrison sur Lez

## Externe link

* Officiële website
* ↑ Biografische gegevens bij het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis
* ↑ B. Royaards, In Verwondering, Harderwijk, 2000. ISBN 90-805708-2-6
* ↑ P.A. Scheen, Lexicon Nederlandse Beeldende Kunstenaars 1750-1950, vol. 2, p. 266 (as: Roijaards, Benjamin Lucien), Den Haag, 1969. ISBN 90-6522-014-3.
# Paardensport op de Middellandse Zeespelen 2009

Paardensport is een van de sporten die beoefend werden tijdens de Middellandse Zeespelen 2009 in Pescara, Italië. Er waren twee onderdelen.

## Uitslagen

| Event | 1 Goud | 1 Goud | 2 Zilver | 2 Zilver | 3 Brons | 3 Brons |
| Jumping individueel | Simon Delestre | 0 ptn + 31,17 | Alexandra Francart | 0 ptn + 31,44 | Julien Gonin | 0 ptn + 32,58 |
| Jumping team | Frankrijk | 0 ptn | Spanje | 4 ptn | Griekenland | 16 ptn |

## Medaillespiegel

| Plaats | Land | 1 Goud | 2 Zilver | 3 Brons | Totaal |
| 1 | Frankrijk | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 2 | Spanje | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 3 | Griekenland | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Totaal | Totaal | 2 | 2 | 2 | 6 |
1955 · 1959 · 1979 · 1983 · 1991 · 1993 · 1997 · 2005 · 2009 · 2018 · 2022
Atletiek · Basketbal · Bocce · Boksen · Gewichtheffen · Golf · Gymnastiek · Handbal · Judo · Kanovaren · Karate · Paardensport · Roeien · Schermen · Schietsport · Tafeltennis · Tennis · Voetbal · Volleybal · Waterpolo · Waterskiën · Wielersport · Worstelen · Zeilen · Zwemmen
# Ūkio bankas

De Ūkio bankas was een handelsbank met hoofdkantoor in Kaunas in Litouwen.
De Litouwse zakenman Vladimir Romanov was grootaandeelhouder bij deze bank. In 2013 werd de bank failliet verklaard. Deze bank die centraal staat in de Troika Laundromat, is betrokken bij witwasschandalen.

## Externe link

* (en) Officiële website
* ↑ (en) Ūkio bankas bij thebanks.eu
* ↑ Bijna een miljard euro stroomde vanuit Litouwen naar Nederland Trouw (4 maart 2019)
* ↑ België, het doorgeefluik voor 10 miljard euro van 'witwasbank' Ukio Bankas Knack.be (4 maart 2019)
# Charlottenburger SV Olympia 1897

Charlottenburger SV Olympia 1897 is een Duitse voetbalclub uit de hoofdstad Berlijn.

## Geschiedenis

Op 20 juni 1911 werd Charlottenburger SV DJK opgericht. DJK staat voor Deutsche Jugendkraft en was een aparte sportorganisatie. In 1935 werd deze verboden door de NSDAP. Pas op 1 juli 1950 werd de club heropgericht. Op 3 januari 1980 fuseerde de club met SC des Westens 1897 tot Charlottenburger SV 1897.
Op 1 augustus 1953 werd BFC Olympia 1953 opgericht, een jeugdvoetbalclub, een maand later sloot deze zich aan bij Charlottenburger TSV 1858. Op 2 juli 1959 nam deze de naam BFC Olympia 1953 aan. Op 8 mei 1992 fuseerde de club met Charlottenburger SV 1897 en nam zo de huidige naam aan. Sinds de jaren zeventig speelden beide clubs in de lagere reeksen.
# NGC 5109

NGC 5109 (ook: NGC 5113) is een spiraalvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Grote Beer. Het hemelobject werd op 24 april 1789 ontdekt door de Duits-Britse astronoom William Herschel.

## Synoniemen

* UGC 8393
* MCG 10-19-61
* ZWG 294.32
* IRAS 13189+5754
* PGC 46589
# Wim Gilles

Wim Gilles (Alkmaar, 1923 - Ottawa, Canada, 2002) was een Nederlandse industrieel ontwerper. Na de Tweede Wereldoorlog introduceerde hij in Nederland veel Amerikaanse ideeën met betrekking tot industriële vormgeving, waardoor hij als Nederlands eerste industrieel ontwerper wordt beschouwd. Hij was mede-oprichter van het KIO (Kring Industrieel Ontwerpers) in 1952, en is directeur geweest van de Akademie voor Industriële Vormgeving Eindhoven (tegenwoordig: Design Academy Eindhoven).
Een van zijn bekendste ontwerpen is de opvouwbare scooter Scooterette. Ook ontwierp hij een serie 'keukenemaille' voor DRU, de Confettiserie.
# Aplidium hyalinum

Aplidium hyalinum is een zakpijpensoort uit de familie van de Polyclinidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Pérès.
# Bremen

Bremen kan verwijzen naar:
* Bremen (stad), een stad in Noord-Duitsland
* Bremen (Ense), een dorp in de gemeente Ense, Noordrijn-Westfalen
* Bremen (Geisa), een dorp in de Duitse gemeente Geisa in Thüringen, Duitsland
* Vrije Hanzestad Bremen, een deelstaat van Duitsland
* Prinsaartsbisdom Bremen, het wereldlijk gebied van de aartsbisschop van Bremen
* Hertogdom Bremen, een Zweeds, Deens en Hannoveraans hertogdom
* Aartsbisdom Bremen, een voormalige kerkprovincie (RK)
* Breemen, een gehucht in de gemeente Westerkwartier
* Pakhuis Bremen (Groningen), een voormalig pakhuis in Groningen
* Bremen (schip), een schip van de Norddeutscher Lloyd
* Bremen (Warrapakreek), voormalige katoenplantage in Suriname
* Bremen (Demerara), een voormalige plantage in Demerara

## Plaatsen in de Verenigde Staten

* Bremen (Georgia)
* Bremen (Indiana)
* Bremen (Kentucky)
* Bremen (Ohio)
* New Bremen

## Personen

* Adam van Bremen, een Duitse schrijver
* Jacques van Bremen, een Nederlandse snelwandelaar
* Jordy van Bremen, een Nederlandse voetballer
* Ton van Bremen, een Nederlandse voetballer
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Bremen en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Otagoa

Otagoa is een geslacht van spinnen uit de familie van de Desidae.

## Soorten

* Otagoa chathamensis Forster, 1970
* Otagoa nova Forster, 1970
* Otagoa wiltoni Forster, 1970
# Ålgård

Ålgård is een plaats in de gemeente Gjesdal. Gjesdal ligt in de provincie Rogaland, in Noorwegen. Het dorp ligt aan de rivier de Figgjo en de E39, zo'n 25 kilometer ten zuidoosten van Stavanger. Ålgård heeft ruim 9.000 inwoners en is samengegroeid met het dorp Figgjo dat deel uitmaakt van de gemeente Sandnes. Samen hadden de dorpen in 2022 11.679 inwoners. Het gemeentebestuur van Gjesdal zetelt in Ålgård.
Het dorp heeft een industrieel verleden. In de directe omgeving werden en worden veel schapen gehouden. De wol daarvan was de basis voor de textielindustrie die begon in 1870 met de bouw van een wolfabriek. De fabriek is inmiddels gesloten, maar de fabrieksgebouwen zijn nog nadrukkelijk aanwezig. Sinds de groei van Stavanger als uitvalsbasis voor de Noorse oliewinning op de Noordzee is Ålgard vooral een forenzenplaats geworden. De ligging aan de E39 zorgt voor een goede verbinding met Stavanger. In het verleden was er ook een spoorverbinding met Stavanger, maar die lijn werd al in 1955 gesloten voor personenvervoer. De rails op het tracé is nog grotendeels aanwezig, er zijn ook plannen de lijn te heropenen.
Net buiten het dorp, aan de overzijde van de rivier, ligt Kongeparken, een pretpark geopend in 1986.Voor Corona trok het park jaarlijks zo'n kwart miljoen bezoekers waarmee het de belangrijkste toeristische trekpleister is in de provincie Rogaland.
* ↑ zie Ålgård-Figgjo, deel Gjesdal
* ↑ SSB.no 2022
# Charpentieria piceata

Charpentieria piceata is een slakkensoort uit de familie van de Clausiliidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1836 door Rossmassler als Clausilia piceata.
# NGC 5104

NGC 5104 is een spiraalvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Maagd. Het hemelobject werd op 12 april 1864 ontdekt door de Duitse astronoom Albert Marth.

## Synoniemen

* UGC 8391
* MCG 0-34-31
* ZWG 16.57
* IRAS13188+0036
* PGC 46633
# Wim Gijsen

Wim Gijsen (Zwolle, 20 augustus 1933 – 30 oktober 1990) was een Nederlandse schrijver.

## Biografie

Gijsen was dichter, schrijver en hoorspelauteur. Als mederedacteur was hij betrokken bij het literair tijdschrift Maatstaf in de periode dat dit uitgegeven werd door Bert Bakker. Hij schreef literair proza, gedichten, kinderboeken en diverse werken in het new age genre over onder andere de dood, het hiernamaals, meditatie, vegetarisme en yoga, voordat hij in 1980 twee sciencefictionboeken schreef. Daarna schreef hij tot zijn dood nog een tiental fantasyboeken. Gijsen was een van de eerste Nederlandse schrijvers van moderne sciencefiction en fantasy die doorbrak bij een groter publiek. Hij volgde verder cursussen keramiek en psychotherapie, was actief bij de PSP en deed naast het schrijven aan beeldhouwen.
Na de eerste sciencefiction-dubbelroman De eersten van Rissan en De koningen van weleer volgde nog een dubbelroman, maar nu in het fantasy-genre: Iskander de dromendief en Het huis van de wolf. Daarna volgde de Deirdre-trilogie en een aantal losse boeken zoals De Rook van Duizend Vuren en de Dromenwever', verhalenbundels Roos van het Zand en Helm en de Merisse-trilogie. Dit zou zijn laatste werk zijn: het derde deel heeft hij niet meer kunnen voltooien, Peter Schaap schreef het einde.
# Archifoneem

Een archifoneem is een fonologische eenheid met behulp waarvan twee of meer fonemen worden gehergroepeerd. Het gaat dan om fonemen, waarvan er minstens één in de oppervlaktevorm wordt uitgesloten in een bepaalde fonologische context, bijvoorbeeld in een open of gesloten lettergreep of aan het einde van een woord.
De term archifoneem is vermoedelijk bedacht door Nikolai Trubetzkoy. Deze definieerde het archifoneem als "het totaal van distinctieve kenmerken die twee fonemen gemeen hebben".
Archifonemie houdt rechtstreeks verband met allofonie en fonemische neutralisatie. Fonemen die in bepaalde fonologische contexten een andere vorm hebben, hebben die soms in andere contexten niet. Zo kent bijvoorbeeld het Engels drie verschillende nasalen als aparte fonemen: /m/, /n/ en /ŋ/. Dit wordt duidelijk aan de hand van het volgende minimale paar:
* [sʌm], sum, "som"
* [sʌn], sun, "zon"
* [sʌŋ], sung, "gezongen"
De eindklanken van deze drie woorden klinken meestal hetzelfde voor stemloze plosieven, bijvoorbeeld in de woorden limp ("slap"), lint ("pluksel") en link, "schakel" ([lɪmp] / [lɪnt] // [lɪŋk]). Niettemin is er hier geen sprake van één onderliggende vorm, maar van drie verschillende archifonemen.

## Verwante begrippen

Een archifoneem dient te worden onderscheiden van een protofoneem.
# Brillant (motorfiets)

Brillant is een Frans historisch merk van motorfietsen.
De bedrijfsnaam was: Félix Bosse, Paris.
Brillant was een van de eerste Franse motorfietsmerken. Het begon al in 1903 met de productie van motorfietsen, waarbij de klanten konden kiezen voor inbouwmotoren van Peugeot en Zürcher. De productie werd echter al in 1904 beëindigd.
* Erwin Tragatsch: Alle Motorräder 1894-1981: Eine Typengeschichte. 2500 Marken aus 30 Ländern' Stuttgart 1997, ISBN 3-87943-410-7
* Erwin Tragatsch: The Illustrated Encyclopedia of Motorcycles', Secaucus 1985. ISBN 0890098689
* S. Ewald/G. Murrer: Enzyklopädie des Motorrads, Marken - Modelle - Technik, Bechtermünz Verlag 1999, ISBN 3-8289-5364-6
# Beeford

Beeford is een civil parish in het bestuurlijke gebied East Riding of Yorkshire, in het Engelse graafschap East Riding of Yorkshire met 1078 inwoners.
# Otagoa nova

Otagoa nova is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de Desidae.
Het dier behoort tot het geslacht Otagoa. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door Raymond Robert Forster.
# İkizce

İkizce kan verwijzen naar:
* İkizce (district), een Turks district in de provincie Ordu
* İkizce (stad), de hoofdplaats van het Turkse district İkizce
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van İkizce en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Chiloecia

Chiloecia is een geslacht van schietmotten uit de familie van de Sericostomatidae. Het geslacht werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door L. Navás in 1930.

## Soorten

Het genus is monotypisch en bevat de volgende soort:
* Chiloecia lacustris Navás, 1930
* ↑ Chiloecia Genus Informatie BioLib. biolib.cz. Geraadpleegd op 6 november 2023.
* ↑ Chiloecia Genus Informatie Catalogue of Life. www.catalogueoflife.org. Geraadpleegd op 6 november 2023.
* ↑ Chiloecia Genus Informatie GBIF. www.gbif.org. Geraadpleegd op 6 november 2023.
# Natalichthys ori

Natalichthys ori is een straalvinnige vissensoort uit de familie van dwergzeebaarzen (Pseudochromidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Winterbottom.
* ↑ (en) Natalichthys ori op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Natalichthys ori. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Archieven van de West-Indische Compagnie

De archieven van de West-Indische Compagnie is het archief dat bewaard is gebleven van de Nederlandse handelsonderneming West-Indische Compagnie. De archieven staan sinds 2011 op de Werelderfgoedlijst voor documenten van UNESCO.
De archieven worden grotendeels bewaard in het Nationaal Archief in Nederland. Daarnaast liggen delen van het archief in Brazilië, Ghana, Guyana, Curaçao, Suriname, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Het betreft archieven van de Albany County Hall of Records (VS), het staats- en gemeentearchief van New York, het Nationaal archief van Brazilië, het Nationaal Archief Suriname, het Nationaal Archief Curaçao, het nationaal archief van het Verenigd Koninkrijk, het nationaal archief van Ghana en het nationaal archief van Guyana. Het Nederlands Nationaal Archief heeft in 2018 98.000 pagina's gedigitaliseerd van het archief in Guyana.
De stukken in de archieven gaan over onderwerpen zoals handel, slavenhandel, oorlogvoering, diplomatie, plantages en het dagelijks leven. In veel gevallen bevatten de Archieven van de West-Indische Compagnie de enige schriftelijke informatie over de geschiedenis van gebieden waar de West-Indische Compagnie kolonies en handelsposten stichtte. De archieven zijn een belangrijke bron voor de geschiedenis van Brazilië, Ghana, Guyana, Nederland, de Nederlandse Antillen, Suriname en de Verenigde Staten.
# Brillat-Savarin (kaas)

De Excelsior is een Franse kaas uit Normandië. De kaas is ontwikkeld in de dertiger jaren door de kaasmaker Henri Androuët. Na een kleine aanpassing in de vorm heeft de kaas een andere naam gekregen, de Brillat-Savarin, hiermee eerde Androuët de 18e-eeuwse Franse gastronoom Jean Anthelme Brillat-Savarin, de auteur van "Physiologie du goût, ou Meditations de gastronomie transcendante".
Van Brillat-Savarin is ook de uitspraak: "Un repas sans fromage est une belle à laquelle il manque un oeil; le fromage est le complément d'un bon repas et le supplément d'un mauvais" (een maaltijd zonder kaas is als een schone zonder oog, kaas vult een goede maaltijd aan en vult na een slechte maaltijd).
De Excelsior was afkomstig uit Normandië, maar de Brillat-Savarin wordt tegenwoordig ook gemaakt in de regio Île-de-France en/of de Bourgondië. Het is een industrieel gemaakte kaas, het merk wordt door Lactalis geproduceerd.
De kaas wordt gemaakt van koemelk, in het proces wordt aan de melk nog room toegevoegd, zodat een “triple crème” kaas ontstaat. In sommige gevallen zijn ook andere smaakmiddelen aan de kaas toegevoegd, zoals bijvoorbeeld (zomer)truffels. De kaas heeft een heel hoog vetgehalte, de rijping van de kaas vindt plaats op vergelijkbare wijze als bij de Brie. De kaas rijpt zo’n 12 dagen, daarna kan de kaas het beste gegeten worden. De optimale tijd voor deze kaas is van april tot oktober.
# Oudeschans (Westerwolde)

Oudeschans (Gronings: Olscha(a)nze), eerder Bellingwolderschans en aanvankelijk Bellingwolderzijl genoemd, is een dorp in de gemeente Westerwolde. Op 1 januari 2023 had het ongeveer 145 inwoners. Het dorp ligt in het overgangsgebied tussen de streken Westerwolde en Oldambt in de provincie Groningen. Oudeschans is een beschermd dorpsgezicht.
Het dorp is in 1593 ontstaan als een schans of vestingdorp. De Oude- of Bellingwolderschans moet niet verward worden met de veel kleinere schans van Bellingwolderzijl bij Hongerige Wolf.

## Geschiedenis

De eerste bewoning op de plaats van Oudeschans ontstond toen in het midden van de 16e eeuw een zijl werd aangelegd in de Westerwoldse Aa. In 1593 legde graaf Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg rond het zijl een vesting aan. Deze schans die toen aan de Dollard lag, werd aanvankelijk de Bellingwolderschans genoemd, maar na aanleg van de Nieuweschans in 1628 kwam meer en meer de naam Oudeschans in zwang.
In 1657 werden de kwelders (Uiterdijken) ingepolderd door de bouw van de Schanskerdijk. Hierdoor lag de schans niet langer direct aan de Dollard. Bovendien werd de loop van de Westerwoldse Aa verlegd, zodat die niet meer door de vesting en het inmiddels ontstane dorp liep maar door de grachten eromheen.
In 1672, tijdens de Hollandse Oorlog, waren er veel gevechten rond het dorp. Eerst werd de Oudeschans veroverd door de troepen van de bisschop van Münster Bernard von Galen. Daarop werd de schans weer heroverd voor de stad Groningen door Carl von Rabenhaupt.
In de 18e eeuw werd de vesting verwaarloosd en in 1814 werd de schans bij Koninklijk besluit uit de 2e Linie van de Eems opgeheven en werd deze ontmanteld. Tijdens de ruilverkavelingen na de Tweede Wereldoorlog werd de Westerwoldse Aa recht getrokken en 700 meter naar het westen verlegd waardoor de grachten niet meer in verbinding stonden met deze waterloop.
Aan het eind van de twintigste eeuw werden de resten van de schans duidelijker herkenbaar gemaakt waardoor het karakter van oude vestingplaats weer werd versterkt.
De Garnizoenskerk van Oudeschans werd in 1628 gebouwd. In 1772 is de kerk verplaatst en is er aan de noordkant een pastorie tegenaan gebouwd. In het dorp herinnert verder een vestingmuseum aan het militaire verleden.

## Geboren

* Jan Boelens (1758-1846), koopman, molenaar en maire