# Ster voor Trouw en Verdienste

De Ster voor Trouw en Verdienste werd op 1 januari 1894 door Gouverneur-Generaal Carel Herman Aart van der Wijck van Nederlands-Indië ingesteld ter vervanging van de oude Medaille voor Burgerlijke Verdienste. Deze aan inlanders verleende onderscheiding had weinig prestige en een "bintang" of ster zou, zo hoopte het Nederlandse koloniale gouvernement, meer op prijs worden gesteld. Ook nu nog hebben de meeste Indonesische onderscheidingen de vorm van een ster.
De inheemse of allochtone bevolking van Nederlands-Indië was juridisch en maatschappelijk in groepen op basis van ras en herkomst verdeeld. Nederlanders, dat wil zeggen Europeanen, kwamen niet voor de sterren in aanmerking. Deze in goud aan "aanzienlijke en verdienstelijke" inlanders en, in zilver, ook aan de desahoofden, hoofden van de daarmee corresponderende "negari" op Sumatra en "Oosterse vreemdelingen" (lees "Chinezen") verleende onderscheiding ontlaste de orden van de Nederlandse Leeuw, althans haar "Broederschap", en de medailles en het ridderkruis van de op 4 april 1894 ingestelde Oranje-Nassau.
De onderscheidingen worden "Grote" of "Kleine" ster genoemd maar de vijf sterren zijn allemaal gelijk van grootte. Alleen de uitvoering en het materiaal van de hogere graden is bewerkelijker en duurder.
Er waren in eerste instantie vier graden voorzien:
De ster heeft twaalf punten en gouden stralen. Om het medaillon met een afbeelding van de klimmende "Nederlandse Leeuw", althans de leeuw uit het Nederlandse rijkswapen, is een gekroonde gouden lauwerkrans gelegd. Op het blauwe medaillon op de keerzijde staat in gouden letters "TROUW EN VERDIENSTE".
Het lint was "Nassaus blauw" met een brede oranje middenbaan en een smalle oranje baan als bies. In een besluit van de Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië, Hubertus van Mook werd op 1 april 1945 vastgelegd dat het lint voortaan "Nassaus blauw met vijf golvende oranje banen" zou zijn.
De ster heeft twaalf punten en gouden stralen om het medaillon met een gouden afbeelding van het oude Nederlandse rijkswapen. De lauwerkrans ontbreekt. Op het blauwe medaillon op de keerzijde staat in gouden letters "TROUW EN VERDIENSTE".
Het lint was "Nassaus blauw" met een brede oranje middenbaan en een smalle oranje baan als bies. In het besluit van de Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië werd op 1 april 1945 vastgelegd dat het lint voortaan "Nassaus blauw met vier golvende oranje banen" zou zijn.
De ster heeft twaalf punten en zilveren stralen om het medaillon met een zilveren afbeelding van het oude Nederlandse rijkswapen. De lauwerkrans ontbreekt. Op het blauwe medaillon op de keerzijde staat in zilveren letters "TROUW EN VERDIENSTE".
Het lint was "Nassaus blauw" met een brede oranje middenbaan zonder bies. In het besluit van de Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië werd op 1 april 1945 vastgelegd dat het lint voortaan "Nassaus blauw met twee golvende oranje banen" zou zijn.
De eerste veertien dagen werd een bronzen ster, verder gelijk aan de kleine zilveren ster, uitgereikt. Daarna werd het medaillon blauw geëmailleerd. Een bron noemt als materiaal opvallend genoeg "zilver" en geen brons.
Het lint was "Nassaus blauw" met een brede oranje middenbaan zonder bies. In het besluit van de Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië werd op 1 april 1945 vastgelegd dat het lint voortaan "Nassaus blauw met een enkele golvende oranje baan" zou zijn.
Op 4 januari 1924 stelde Gouverneur-Generaal Dirk Fock nog
Deze ster is gelijk aan de grote gouden ster maar er is zilver en geen goud in verwerkt. De leeuw is uiteraard wél van goud.
Het lint was "Nassaus blauw" met een brede oranje middenbaan zonder bies. In het besluit van de Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië werd op 1 april 1945 vastgelegd dat het lint voortaan "Nassaus blauw met drie golvende oranje banen" zou zijn.
De onderscheiding werd na de souvereiniteitsoverdracht in 1948 nog enige malen toegekend. Van na 1949 zijn geen verleningen meer bekend.
Literatuur
* "Rondschrijven van de 1e Gouvernements Secretaris dd. 10 augustus 1929, No. 1841/AI, betreffende de uitreiking van onderscheidingen",gepubliceerd in het Indisch Staatsblad No. 12083
* "Besluit van 4 januari 1924 no. 19, betreffende de onderscheiding van het bestaande eereteeken voor aanzienlijke en verdienstelijke Inlanders en Oostersche vreemdelingen in vijf klassen", gepubliceerd in het Indisch Staatsblad No. 10507
* "Circulaire van de Gouvernements Secretaris dd. 27 augustus 1909, No. 2240, betreffende de toekenning van de zilveren ster voor trouw en verdienste aan desahoofden", gepubliceerd in het Indisch Staatsblad No. 7083
* "EERETEEKENEN voor aanzienlijke en verdienstelijke Inlanders en Oostersche vreemdelingen. De hoogere onderscheiding vervangt de lagere.",gepubliceerd in het Indisch Staatsblad No. 6201
* "Besluit Eereteekenen. Vorm der eereteekenen voor aanzienlijke en verdienstelijke Inlanders en Oostersche vreemdelingen", gepubliceerd in het Indisch Staatsblad No. 4961
* "Moed en Deugd" door J.A.van Zelm van Eldik, 2003
* "Orders and Decorations of The Netherlands", door H.G. meijer, C.P. Mulder en B.W. Wagenaar, 1984
* "Ster voor Trouw en Verdienste, 1893", door R.J.M. Verkuijlen in het tijdschrift Decorare, nummer 5, september 2001

## Externe link

* Afbeeldingen
Kruis voor Moed en Trouw · Verzetskruis · Erepenning voor menslievend hulpbetoon · Eervolle Vermelding · Bronzen Leeuw · Verzetsster Oost-Azië · Bronzen Kruis · Kruis van Verdienste · Vliegerkruis · Ereteken voor Belangrijke Krijgsbedrijven · Lombokkruis · Metalen Kruis 1830-1831 · Metalen Kruis Vrijwilligers 1830-1831 · Oorlogsherinneringskruis · Verzetsherdenkingskruis · Ereteken voor Orde en Vrede · Nieuw-Guinea-Kruis · Mobilisatie-Oorlogskruis · Kruis voor Recht en Vrijheid · Onderscheidingsteken voor Langdurige Dienst als officier · Ereteken voor meester-scherpschutter op geweer voor schepelingen van de Koninklijke Marine · Ereteken voor meester-kanonnier voor schepelingen van de Koninklijke Marine · Schietprijsster van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger · Kruis van Verdienste van het Nederlandse Rode Kruis · Kruis van Verdienste van de Nederlandse Bond van Vrijwillige Burgerwachten · Kruis van de Algemene Vereniging van Nederlandse Reserve-officieren voor militaire prestatietocht · Mobilisatiekruis 1914-1918 · Witte Mobilisatiekruis 1914-1918 · Kruis van Verdienste van de Nationale Bond "Het Mobilisatiekruis 1914-1918" · Herinneringskruis 1939-1940 van het Nederlandse Rode Kruis · Herinneringskruis 1940-1945 van het Nederlandse Rode Kruis · Vierdaagsekruis · Elfstedenkruisje · Onderscheidingen van de brandweer
Zie ook: Lijst van Nederlandse onderscheidingen
Kruis voor Moed en Trouw · Erepenning · Ereteken voor de Affaire van Lobenar · Beloning voor Betoonde Dapperheid in het Cheribonse · Medaille van den Oorlog op Java 1825-1830 · Zilveren medaille voor moed en trouw · Ruit van Bonjol · Eresabel · Medaille voor Moed en Trouw · Medaille voor Burgerlijke Verdienste · Ereteken voor Belangrijke Krijgsbedrijven · Ster voor Trouw en Verdienste · Lombokkruis · Atjeh-medaille 1873-1874 · Schietprijs van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger · Vaardigheidsmedaille van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger · Ereteken voor Orde en Vrede · Verzetsster Oost-Azië 1942-1945 · Schietprijsster van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger · Medaille van de Koninklijke Nederlandsch-Indische Vereeniging voor Luchtvaart
Zie ook: Ridderorden en onderscheidingen in Nederland