# Tweede divisie (handbal)

De tweede divisie is de op twee na hoogste afdeling van het Nederlandse handbal bij de heren op landelijk niveau. De tweede divisie bestaat uit twee gelijkwaardige onafhankelijke groepen/competities (A en B), elk bestaande uit twaalf teams met een eigen kampioen en degradanten. Van het seizoen 2002/2003 tot 2012/2013 stond deze afdeling onder de naam hoofdklasse.

## Opzet

* De twee kampioenen promoveren rechtstreeks naar de eerste divisie (mits er niet al een hogere ploeg van dezelfde vereniging in de eerste divisie speelt).
* De ploegen die als een-na-laatste (elfde) en laatste (twaalfde) eindigen degraderen rechtstreeks naar de hoofdklasse.
Er promoveren dus 2 ploegen, en er degraderen 4 (gelijk aan het aantal hoofdklassen bij de heren) ploegen.

## Kampioenen Heren

| Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club |
| Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) |
| 1994/95 | A | Drenthe Actief P | 1998/99 | A | Ontbreken | 2002/03 | A | Drenthe Hurry-Up | 2010/11 | A | Noord-Holland DSS | 2012/13 | A | Drenthe Unitas | 2020/21 | A | Geen kampioen |
| 1994/95 | B | Noord-Brabant PSV | 1998/99 | B | Ontbreken | 2002/03 | B | Zuid-Holland Atomium '61 | 2010/11 | B | Zuid-Holland DIOS | 2012/13 | B | Noord-Brabant MHV '81 | 2020/21 | B | Geen kampioen |
| 1994/95 | C | Zuid-Holland Atomium '61 | 1998/99 | C | Ontbreken | 2003/04 | A | Utrecht (provincie) Nieuwegein | 2011/12 | A | Ontbreken | 2013/14 | A | Ontbreken | 2021/22 | A | Zuid-Holland Atomium '61 |
| 1994/95 | D | Zuid-Holland Saturnus Leiden | 1998/99 | D | Ontbreken | 2003/04 | B | Limburg Bevo HC 2 | 2011/12 | B | Ontbreken | 2013/14 | B | Ontbreken | 2021/22 | B | Limburg Rapiditas |
| 1995/96 | A | Overijssel Dalfsen | 1999/00 | A | Ontbreken | 2004/05 | A | Noord-Holland HCV '90 | | | | 2014/15 | A | Noord-Holland Aalsmeer 3 | | | |
| 1995/96 | B | Gelderland Apollo '70 | 1999/00 | B | Ontbreken | 2004/05 | B | Noord-Brabant MHV '81 | | | | 2014/15 | B | Zuid-Holland Snelwiek | | | |
| 1995/96 | C | Zuid-Holland Saturnus '72 | 1999/00 | C | Ontbreken | 2005/06 | A | Groningen (provincie) V&S | | | | 2015/16 | A | Noord-Holland Aalsmeer 3 | | | |
| 1995/96 | D | Noord-Holland Aristos | 1999/00 | D | Ontbreken | 2005/06 | B | Noord-Brabant Internos | | | | 2015/16 | B | Noord-Brabant Olympia '89 | | | |
| 1996/97 | A | Ontbreken | 2000/01 | A | Drenthe Actief Kl | 2006/07 | A | Ontbreken | | | | 2016/17 | A | Noord-Holland US | | | |
| 1996/97 | B | Ontbreken | 2000/01 | B | Limburg Sittardia 2 | 2006/07 | B | Ontbreken | | | | 2016/17 | B | Zuid-Holland Atomium '61 | | | |
| 1996/97 | C | Ontbreken | 2000/01 | C | Zuid-Holland Gemini | 2007/08 | A | Noord-Holland Aalsmeer 3 | | | | 2017/18 | A | Drenthe E&O 2 | | | |
| 1996/97 | D | Ontbreken | 2000/01 | D | Noord-Holland Volendam 2 | 2007/08 | B | Limburg Loreal | | | | 2017/18 | B | Noord-Brabant G.H.V. | | | |
| 1997/98 | A | Ontbreken | 2001/02 | A | Gelderland ESCA | 2008/09 | A | Drenthe E&O 2 | | | | 2018/19 | A | Utrecht (provincie) Eemland | | | |
| 1997/98 | B | Ontbreken | 2001/02 | B | Noord-Brabant Swift Helmond | 2008/09 | B | Noord-Brabant PSV | | | | 2018/19 | B | Zuid-Holland DWS | | | |
| 1997/98 | C | Ontbreken | 2001/02 | C | Zuid-Holland Atomium '61 | 2009/10 | A | Noord-Holland Aalsmeer 3 | | | | 2019/20 | A | Geen kampioen | | | |
| 1997/98 | D | Ontbreken | 2001/02 | D | Utrecht (provincie) UDSV | 2009/10 | B | Utrecht (provincie) Ventura | | | | 2019/20 | B | Geen kampioen | | | |

## Kampioenen Dames

| Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club | Seizoen | # | Club |
| Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Tweede divisie (9999- 2001) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Hoofdklasse (2002 - 2012) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) | Tweede divisie (2012 - heden) |
| 1994/95 | A | Overijssel Hacol '90 | 1998/99 | A | Ontbreken | 2002/03 | A | Noord-Holland ZAP | 2010/11 | A | Drenthe DOS | 2012/13 | A | Overijssel Nieuw Heeten | 2020/21 | A | Geen kampioen |
| 1994/95 | B | Limburg Blauw-Wit | 1998/99 | B | Ontbreken | 2002/03 | B | Zuid-Holland Quintus 2 | 2010/11 | B | Noord-Brabant PSV | 2012/13 | B | Noord-Brabant United Breda | 2020/21 | B | Geen kampioen |
| 1994/95 | C | Zuid-Holland Quintus 2 | 1998/99 | C | Ontbreken | 2003/04 | A | Utrecht (provincie) Nieuwegein | 2011/12 | A | Ontbreken | 2013/14 | A | Ontbreken | 2021/22 | A | Overijssel ZVBB '21 |
| 1994/95 | D | Noord-Holland NEA | 1998/99 | D | Ontbreken | 2003/04 | B | Zuid-Holland Ventura | 2011/12 | B | Ontbreken | 2013/14 | B | Ontbreken | 2021/22 | B | Limburg MEOS |
| 1995/96 | A | Drenthe E&O 2 | 1999/00 | A | Ontbreken | 2004/05 | A | Noord-Holland SEW 2 | | | | 2014/15 | A | Noord-Holland VZV | | | |
| 1995/96 | B | Overijssel LHC | 1999/00 | B | Ontbreken | 2004/05 | B | Zuid-Holland Wings | | | | 2014/15 | B | Zuid-Holland Foreholte | | | |
| 1995/96 | C | Zuid-Holland Verburch | 1999/00 | C | Ontbreken | 2005/06 | A | Overijssel Bentelo | | | | 2015/16 | A | Noord-Holland ZAP | | | |
| 1995/96 | D | Noord-Holland Kwiek | 1999/00 | D | Ontbreken | 2005/06 | B | Zuid-Holland Westlandia | | | | 2015/16 | B | Zuid-Holland Gemini | | | |
| 1996/97 | A | Ontbreken | 2000/01 | A | Overijssel Olympia HGL | 2006/07 | A | Ontbreken | | | | 2016/17 | A | Gelderland Voorwaarts | | | |
| 1996/97 | B | Ontbreken | 2000/01 | B | Noord-Brabant Tachos | 2006/07 | B | Ontbreken | | | | 2016/17 | B | Noord-Holland Westsite | | | |
| 1996/97 | C | Ontbreken | 2000/01 | C | Zuid-Holland DWS | 2007/08 | A | Overijssel DSVD | | | | 2017/18 | A | Noord-Holland Volendam | | | |
| 1996/97 | D | Ontbreken | 2000/01 | D | Zuid-Holland Fortissimo | 2007/08 | B | Zuid-Holland Westlandia | | | | 2017/18 | B | Limburg BFC | | | |
| 1997/98 | A | Ontbreken | 2001/02 | A | Overijssel Borhave | 2008/09 | A | Noord-Holland SEW 2 | | | | 2018/19 | A | Overijssel De Tukkers | | | |
| 1997/98 | B | Ontbreken | 2001/02 | B | Limburg Loreal | 2008/09 | B | Limburg Bevo HC | | | | 2018/19 | B | Zuid-Holland VELO | | | |
| 1997/98 | C | Ontbreken | 2001/02 | C | Zuid-Holland Quintus 2 | 2009/10 | A | Noord-Holland VOC 2 | | | | 2019/20 | A | Geen kampioen | | | |
| 1997/98 | D | Ontbreken | 2001/02 | D | Noord-Holland NEA | 2009/10 | B | Noord-Brabant Internos | | | | 2019/20 | B | Geen kampioen | | | |