OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fovu Baham

Fovu Baham is een Kameroense voetbalclub uit Baham. In 2000 werd de club kampioen, een jaar later won het de beker.

## Erelijst

* Landskampioen
    2000
* Beker van Kameroen
    2001
Aigle Royal Menoua · APEJES Academy · Bamboutos FC · Canon Yaoundé · Cotonsport Garoua · CS Dja et Lobo · Dragon Yaoundé · Eding Sport · Feutcheu FC · Les Astres FC · Lion Blessé · New Star Douala · Racing FC Bafoussam · Stade Renard de Melong · Union Douala · Unisport Bafang · UMS de Loum · Young Sport Academy Bamenda
# Francisco Sánchez (zwemmer)

Francisco Demetrio Sánchez Betancourt (Cumaná, 6 september 1976) is een voormalig internationaal topzwemmer uit Venezuela, die in 1995 de gouden medaille won op de 50 meter vrije slag bij de wereldkampioenschappen kortebaan (25 meter) in Rio de Janeiro. Twee jaar later, bij de WK kortebaan in Göteborg, schreef de sprinter uit Zuid-Amerika zowel de 50 als de 100 vrij op zijn naam. Sánchez stond te boek als een kortebaanspecialist bij uitstek; op de olympische langebaan (50 meter) kwam hij steevast te kort. Hij was de vlaggendrager van zijn vaderland bij de openingsceremonie van de Olympische Spelen 1996 in Atlanta.
# Francisco Soriano

Francisco Soriano (Molo, 4 oktober 1869 - 2 oktober 1937) was een Filipijns politicus. Hij was van 1919 tot 1925 lid van de Senaat van de Filipijnen.

## Biografie

Francisco Soriano werd geboren op 4 oktober 1869 in Molo, tegenwoordig een district in de Filipijnse stad Iloilo City. Hij voltooide een Bachelor of Arts aan de Ateneo Municipal de Manila en studeerde daarna rechten aan de University of Santo Tomas. Hij behaalde zijn bachelor-diploma rechten in 1898. Op 4 februari 1904 werd hij toegelaten tot de Filipijnse balie. Tijdens de Filipijnse revolutie werd Soriano benoemd tot secretaris-generaal van de federale regering van de Visayas. Nadien verhuisde hij met zijn gezin naar Mindanao, waar hij in 1901 werd benoemd tot aanklager (fiscal) van Surigao. Van 1906 tot 1907 was hij aanklager van Surigao en Misamis.
Bij de verkiezingen van 1907 werd Soriano als lid van de Progresista Party namens het kiesdistrict van Surigao gekozen in het Filipijns Huis van Afgevaardigden. Twee jaar later volgde een verkiezingen tot gouverneur van de provincie Surigao. In 1919 werd Soriano namens het elfde Senaatsdistrict gekozen in de Senaat van de Filipijnen. Zijn termijn in de Senaat duurde tot 1925.
Soriano overleed in 1937, twee dagen voor zijn 68e verjaardag. Hij was getrouwd met Rosario Jalandoni.
# Finale League Cup 2005

De finale van de League Cup van het seizoen 2004/05 werd gehouden op zondag 27 februari 2005. Chelsea nam het op tegen Liverpool. Het duel werd na verlengingen gewonnen door Chelsea. Verdediger John Terry werd na afloop verkozen als man van de wedstrijd.
Trainer-coach José Mourinho werd na de gelijkmaker van Chelsea, een eigen doelpunt van Liverpool-aanvoerder Steven Gerrard, naar de tribune verwezen. De Portugese coach had zich na het doelpunt tot de supporters van Liverpool gericht door een vinger op de mond te leggen.

## Finale
### Wedstrijd

Millennium Stadium, Cardiff Toeschouwers: 78.000 Scheidsrechter: Steve Bennett :
| 27 februari 2005 16:00 UTC+1 | Riise 1' Núñez 113' | 79' (e.d.) Gerrard 107' Drogba 112' Kežman | Millennium Stadium, Cardiff Toeschouwers: 78.000 Scheidsrechter: Steve Bennett |
| Liverpool | Chelsea |
Liverpool: :
| GK | 1 | Jerzy Dudek |
| RB | 3 | Steve Finnan |
| CB | 23 | Jamie Carragher | 117' |
| CB | 4 | Sami Hyypiä | 13' |
| LB | 26 | Djimi Traoré | 35' 67' |
| RM | 10 | Luis García |
| CM | 8 | Steven Gerrard |
| CM | 16 | Dietmar Hamann | 79' |
| LM | 6 | John Arne Riise |
| AM | 7 | Harry Kewell | 56' |
| CF | 19 | Fernando Morientes | 74' |
| Wisselspelers: |||
| GK | 20 | Scott Carson |
| DF | 12 | Mauricio Pellegrino |
| DF | 25 | Igor Bišćan | 67' |
| MF | 18 | Antonio Núñez | 56' |
| FW | 5 | Milan Baroš | 74' |
| Coach: |||
| Rafael Benítez ||||
Chelsea: :
| GK | 1 | Petr Čech | 14' |
| RB | 20 | Paulo Ferreira |
| CB | 6 | Ricardo Carvalho |
| CB | 26 | John Terry |
| LB | 13 | William Gallas | 74' |
| DM | 4 | Claude Makélélé |
| CM | 27 | Jiří Jarošík | 45' |
| CM | 8 | Frank Lampard | 27' |
| RW | 10 | Joe Cole | 81' |
| CF | 15 | Didier Drogba | 108' |
| LW | 11 | Damien Duff | 114' |
| Wisselspelers: |||
| GK | 40 | Lenny Pidgeley |
| DF | 2 | Glen Johnson | 81' |
| MF | 30 | Tiago |
| FW | 22 | Eiður Guðjohnsen | 45' |
| FW | 9 | Mateja Kežman | 74' 81' |
| Coach: |||
| José Mourinho ||||
# Finale League Cup 2008

De finale van de League Cup van het seizoen 2007/08 werd gehouden op zondag 24 februari 2008. Chelsea nam het op tegen Tottenham Hotspur. Tottenham won na verlengingen met 2-1. Jonathan Woodgate scoorde in de 94e minuut het beslissende doelpunt. De verdediger werd na afloop dan ook verkozen als man van de wedstrijd.

## Finale
### Wedstrijd

Wembley Stadium, Londen Toeschouwers: 87.660 Scheidsrechter: Mark Halsey :
| 24 februari 2008 16:00 UTC+1 | Drogba 39' | 70' (pen.) Berbatov 94' Woodgate | Wembley Stadium, Londen Toeschouwers: 87.660 Scheidsrechter: Mark Halsey |
| Chelsea | Tottenham Hotspur |
Chelsea: :
| GK | 1 | Petr Čech | 120+4' |
| RB | 35 | Juliano Belletti |
| CB | 26 | John Terry |
| CB | 6 | Ricardo Carvalho | 104' |
| LB | 18 | Wayne Bridge |
| DM | 12 | John Obi Mikel | 96' 98' |
| CM | 8 | Frank Lampard |
| CM | 5 | Michael Essien | 88' |
| RW | 24 | Shaun Wright-Phillips | 72' |
| CF | 11 | Didier Drogba |
| LW | 39 | Nicolas Anelka |
| Wisselspelers: |||
| GK | 23 | Carlo Cudicini |
| DF | 33 | Alex |
| MF | 10 | Joe Cole | 98' |
| MF | 13 | Michael Ballack | 88' |
| FW | 21 | Salomon Kalou | 72' |
| Coach: |||
| Avram Grant ||||
Tottenham Hotspur: :
| GK | 1 | Paul Robinson |
| RB | 28 | Alan Hutton |
| CB | 39 | Jonathan Woodgate |
| CB | 26 | Ledley King |
| LB | 2 | Pascal Chimbonda | 61' |
| RM | 25 | Aaron Lennon | 120+1' |
| CM | 8 | Jermaine Jenas | 120+3' |
| CM | 4 | Didier Zokora | 38' |
| LM | 15 | Steed Malbranque | 75' |
| CF | 10 | Robbie Keane | 102' |
| CF | 9 | Dimitar Berbatov |
| Wisselspelers: |||
| GK | 12 | Radek Černý |
| DF | 5 | Younès Kaboul | 102' |
| MF | 6 | Teemu Tainio | 75' 116' |
| MF | 22 | Tom Huddlestone | 61' |
| FW | 23 | Darren Bent |
| Coach: |||
| Juande Ramos ||||
# Four peas in a pod

Four peas in a pod is een muurschildering op de hoek van de Majoor Fransweg en Wiltzanghlaan in Amsterdam Nieuw-West. Het meet tien bij twaalf meter.

## Voorgeschiedenis

Vanaf 2019 werden diverse kunstenaars op het gebied van muurschilderingen gevraagd werk te leveren voor blinde gevels in de wijk Kolenkitbuurt in Amsterdam-West. Deze wijk volgebouwd in de jaren veertig en vijftig kent veel portiekflats, die steevast aan de kopse kant een blinde muur hebben. Die kopse kanten werden na renovatie vaak voorzien van een laag buitenisolatie. Dit geeft de wijk aan die kopse kanten een groezelige grijsgrauwe sfeer. De wijk werd in de 21e eeuw grondig gesaneerd; er werd gerenoveerd en gesloopt/nieuwbouw gepleegd. Om de flats die bleven staan een vrolijker aanblik te geven werd het project Muren van West gestart. Er kwamen muurschilderingen die een binding met de buurt moesten hebben. De eerste muurschildering in dat project was Reinaert de Vos van Stefan Glerum (2019/2020, verwijzend naar de Reinaert de Vosstraat). In 2020 werden vier muurschilderingen gezet op flats, die een kopse kant hebben aan de Wiltzanghlaan waaronder Four peas in a pod van Iriée Zamblé.
Voor haar was dit totaal nieuw werk, ze was zojuist afgestudeerd met een werk van 50 bij 35 cm. Dit was voorts haar eerste werk in de openbare ruimte. Anderzijds was het bekend terrein, ze maakte (toen) veelal portretten. Ze heeft vier portretten bij elkaar gephotoshopped, een vrouw met hoofddoek met opgeheven arm, een zwarte vrouw die haar arm om een witte man heeft geslagen en een jongen gehuld in de Surinaamse vlag.
Zamblé groeide op aan de andere kant van de stad (Amsterdam-Oost) en hoorde de negatieve berichtgeving aan; ging op bezoek. Ze maakte een werk voor iedereen, die zich er in kan of wil herkennen en niet alleen museum- of galeriepubliek (aldus Zamblé). Het werk kwam naar voren uit inzendingen van acht kunstenaars. Ze vond zichzelf niet geschikt de muurschildering daadwerkelijk uit te voeren; ze liet het aan specialisten over.
* De Westkrant; interview 11 november 2020 met Fenna Ulichki, stadsdeelvoorzitter West (geraadpleegd 7 mei 2021)
* Het Parool, 10 november 2020, Als muren konden praten; bijdrage van Edo Dijksterhuis.
* CV van Iriée Zamblé geeft geen titel (geraadpleegd 7 mei 2021)
* Buitenkunst Amsterdam (geraadpleegd 23 augustus 2023)
* Edo Dijksterhuis (kunstredactie), Four peas in a pod . Het Parool/parool.nl, (22 augustus 2023). Geraadpleegd op 22 augustus 2023.
# Fourany

Fourany is een gehucht in de Franse gemeente Sarras, departement Ardèche, regio Auvergne-Rhône-Alpes.
Stad: Sarras Gehuchten: Champialet · Chalavouze · Fourany · Revirand · Silon
# Forbidden Quest

Forbidden Quest is een videospel voor diverse platformen. Het spel werd uitgebracht in 1983.
# Forbo

Forbo is de naam van een Zwitsers concern dat gevestigd is in Baar.

## Activiteiten

Forbo heeft twee divisies:
* Forbo Flooring Systems produceert vloerbedekkingsproducten, zoals linoleum en harde vloerbedekking zoals vinyl.
* Forbo Movement Systems fabriceert kunststof transportbanden.
Forbo Flooring Systems is veruit de grootste activiteit, hier werd in 2023 ongeveer twee derde van de totale omzet gerealiseerd. In 2023 werkten bij Forbo ongeveer 5500 mensen, waarvan iets minder dan de helft bij Forbo Movement Systems.

### Nederland

In Nederland sloot in 1930 de Nederlandsche Linoleumfabriek zich aan bij Forbo met een fabriek voor vloerbedekkingen Forbo Flooring in Assendelft, Forbo Flooring Coral in Krommenie en Eurocol in Wormerveer, dat lijmproducten vervaardigt. Tevens staat er een groot productiebedrijf van Forbo in Coevorden. Hier werken ca. 400 (2020) werknemers.

## Geschiedenis

In 1928 dingen drie producenten van linoleum samenwerken. Het Duitse, Zweedse en Zwitserse bedrijf gingen gezamenlijk verder als de Continentale Linoleum Union, dit was het begin van de latere Forbo Group. In de twee daaropvolgende jaren sloten Sarlino in Frankrijk en de Nederlandsche Linoleumfabriek zich hierbij aan. Na de Tweede Wereldoorlog werden nieuw activiteiten toegevoegd waaronder tapijt en vinyl vloerbedekking. Begin jaren zeventig besloot het bedrijf de lijmen af te stoten in een separaat bedrijf en de naam te wijzigen in Forbo.
In 1985 werd de Nairn linoleumfabriek in Kirkcaldy, Schotland, overgenomen. In 1985 ging Forbo ook behang maken, maar deze activiteit werd twintig jaar later weer beëindigd. Begin 21e eeuw werden de activiteiten verdeeld over drie bedrijfsonderdelen, Flooring, Adhesives en Belting. Later zijn de Adhesives, lijm, weer ondergebracht bij Flooring waardoor er twee bedrijfsonderdelen zijn overgebleven.
* 1 2 3 (en) Forbo History, geraadpleegd op 9 september 2024
# Forbol

Forbol is een natuurlijke, plantaardige organische verbinding. Het is een diterpeen van de tigliaan-klasse. Forbol werd voor het eerst geïsoleerd in 1934 als hydrolyseproduct van croton-olie, welke gewonnen wordt uit de zaden van de plant Croton tiglium. De structuur van forbol werd in 1967 opgehelderd. De stof lost makkelijk op in de meeste polaire organische oplosmiddelen, en ook in water.
Verscheidene esters van forbol bezitten belangrijke biologische eigenschappen, waarvan de mogelijkheid om als tumorpromotors te fungeren door middel van activering van proteïnekinase C het meest in het oog springt. Forbolesters lijken op diacylglycerolen, glycerolderivaten waarin twee hydroxygroepen met vetzuren verbonden zijn om esters te vormen. Het meest voorkomende forbolester is 12-O-tetradecanoylforbol-13-acetaat (TPA), ook forbol-12-myristaat-13-acetaat (PMA) genoemd, wat gebruikt wordt in biomedisch onderzoek in modellen voor kankerverwekking. TPA, samen met ionomycine, kan ook gebruikt worden om T-cellen aan te zetten tot activatie, vermenigvuldiging, en de productie van cytokine, en wordt gebruikt in protocols voor intracellulaire kleuring van deze cytokinen.

## Externe link

* MeSH Phorbols
* ↑ Productinformatie in de Online catalogus van Sigma Aldrich, geraadpleegd op 4 december 2013.
* ↑ Flaschenträger B, v. Wolffersdorff R (1934). Über den Giftstoff des Crotonöles. 1. Die Säuren des Crotonöles. Helvetica Chimica Acta 17 (1): 1444–1452. DOI: 10.1002/hlca.193401701179.
* ↑ Flaschenträger B, Wigner G (1942). Über den Giftstoff des Crotonöles. V. Die Gewinnung von Crotonharz, Dünnem Öl und Phorbol aus dem Crotonöl durch Alkoholyse. Helvetica Chimica Acta 25 (3): 569–581. DOI: 10.1002/hlca.19420250315.
* ↑ Kauffmann T, Neumann H, Lenhardt K (1959). Zur Konstitution des Phorbols, I. Über die reduzierende Gruppe des Phorbols. Chemische Berichte 92 (8): 1715–1726. DOI: 10.1002/cber.19590920802.
* ↑ Kauffmann T, Eisinger A, Jasching W, Lenhardt K (1959). Zur Konstitution des Phorbols, I. Über die reduzierende Gruppe des Phorbols. Chemische Berichte 92 (8): 1727–1738. DOI: 10.1002/cber.19590920803.
* ↑ Tseng S-S, van Duuren BL, Solomon JJ (1977). Synthesis of 4aα-Phorbol 9-Myristate 9a-Acetate and Related Esters. J. Org. Chem. 42 (33): 3645–3649. DOI: 10.1021/jo00443a002.
* ↑ Hecker E, Bartsch H, Bresch H, Gschwendt M, Härle B, Kreibich G, Kubinyi H, Schairer HU, v. Szczepanski C, Thielmann HW (1967). Structure and Stereochemistry of the Tetracyclic Diterpene Phorbol from Croton tiglium L. Tetrahedron Letters 8 (33): 3165–3170. DOI: 10.1016/S0040-4039(01)89890-7.
* ↑ Pettersen RC, Ferguson G, Crombie L, Games ML, Pointer DJ (1967). The Structure and Stereochemistry of Phorbol, Diterpene Parent of Co-carcinogens of Croton Oil. Chem. Commun. (London) 1967 (14): 716–717. DOI: 10.1039/C19670000716.
* ↑ Blumberg PM (1988). Protein Kinase C as the Receptor for the Phorbol Ester Tumor Promoters: Sixth Rhoads Memorial Award Lecture (pdf). Cancer Res. 48 (1): 1–8. PMID 3275491.
* ↑ Flow Cytometry Intracellular Staining Guide. eBioscience, Inc. Geraadpleegd op 25 september 2011.
# Frank de Wit (judoka)

Frank de Wit (Heemskerk, 13 februari 1996) is een Nederlands judoka. Hij judode in de gewichtsklasse tot 81 kilo. Na de Olympische Spelen in Parijs kondigt hij aan in de klasse tot 90 kilo verder te gaan.
In 2015 was hij wereldkampioen bij de jeugd in zijn klasse. In 2022 en 2023 haalde hij de tweede en derde plaats met het landenteam. In 2024 werd hij tweede bij de Europese kampioenschappen. Het daarop volgende wereldkampioenschap verliep teleurstellend, omdat De Wit (voor het eerst) in de tweede wedstrijd na drie straffen werd gediskwalificeerd.
De Wit kwam drie keer uit voor Nederland bij de Olympische Spelen in 2016, 2020 en 2024. Hij behaalde geen medaille. In 2024 werd hij in de achtstefinale uitgeschakeld.
Zoals voor veel judoka´s is het ook voor De Wit een stijd om op gewicht te blijven. Na de spelen van Parijs besluit hij om een gewichtsklasse hoger te gaan judoën. De Wit: "Ja, dit was mijn laatste wedstrijd in de deze gewichtsklasse. Zoveel afvallen elke keer drukt voor mij echt de pret. Je moet je inbeelden dat je elke keer voor een toernooi zeven tot acht kilo terug moet in gewicht, in twee weken tijd. Als je dat acht tot negen keer per jaar moet doen, daar word je geen gelukkig mens van."

## Resultaten

    2 World Masters 2017 Sint Petersburg –81 kg
    2 World Masters 2018 Gouangzhou –81 kg
    3 Wereldkampioenschappen judo 2019 Boedapest –81 kg
    2 World Masters 2021 Doha –81 kg
    2 Europese kampioenschappen judo 2022 Mulhouse – gemengd team
    3 Wereldkampioenschappen judo 2023 Doha – gemengd team
    2 Europese kampioenschappen 2024 in Zagreb –81 kg
# Formatie van Visé

De Formatie van Visé is een geologische formatie in het Kempens Bekken in de ondergrond van het noordoosten van België. Deze formatie is genoemd naar de stad Wezet (Visé) in de provincie Luik en komt uit het Vroeg-Carboon (Dinantiaan, Viséaan). De formatie is bekend van de fossielen, die een blik bieden op de mariene fauna die 340 miljoen jaar geleden in de ondiepe binnenzee op de plek van het huidige België leefde.

## Beschrijving

De Formatie van Visé bestaat uit drie verschillende lithologieën:
* Sedimentaire kalkbreccie bestaande uit klasten van gesteente uit het Devoon.
* Dungelaagde tot massieve kalksteen, dit zijn packstones en rudstones.
* Fossielrijke kalksteen, algenkalk of biostromen met fossielen van vooral brachiopoden.
De Formatie van Visé werd al in 1822 beschreven door Omalius d'Halloy. De fossielen uit deze formatie (de zogenaamde Viséaanse fauna) waren van groot belang voor de ontwikkeling van de paleontologische kennis van het Carboon in de 19e eeuw.

## Voorkomen en stratigrafie

De Formatie van Visé komt alleen voor in een klein gebied rondom Wezet (Visé) en in de ondergrond van de aangrenzende Voerstreek. In de typelocatie (groeve F bij Wezet) is de formatie rond de 100 meter dik. Ze is onderdeel van de Kolenkalk Groep.
Het belang van de formatie blijkt eruit dat een etage uit de wereldwijd gebruikte geologische tijdschaal, het Viséaan, naar dezelfde typelocatie is vernoemd. Chronostratigrafisch behoort niet de hele formatie tot deze etage: het oudere deel valt in het Tournaisiaan. De formatie is onderdeel van de subetages Moliniaciaan en Warnantiaan. Daarmee is de ouderdom rond de 348 tot 340 miljoen jaar.
De basis van de Formatie van Visé is een discordantie. Ze ligt bovenop de Formatie van de Vesder (dolosteen) of de Formatie van Lustin (kalksteen). Bovenop de Formatie van Visé ligt de donkergekleurde kleirijke kalksteen van de Formatie van Goeree. Waar de Formatie van Goeree ontbreekt wordt de Formatie van Visé afgedekt door de verkiezelde kalk en schalie van de Formatie van Souvré.
* (en) 5.25 Visé Formation – VIS, National Commission for Stratigraphy Belgium, [online].
* (nl) Laenen, B. 2003: Lithostratigrafie van het pre-Tertiair in Vlaanderen, Deel II: Dinantiaan & Devoon, ANRE, [online].
# Formatie van de Bonne

De Formatie van de Bonne (afkorting: BON) is een geologische formatie uit het Carboon in de Belgische ondergrond. Deze formatie bestaat voornamelijk uit kalksteenlagen.
De Formatie van de Bonne komt voor in het Carboon van de bekkens van Dinant en Namen. Ze is genoemd naar de Bonne, een zijbeek van de Hoyoux.

## Lithologie

De Formatie van de Bonne kan in twee leden worden ingedeeld: het Lid van Thon-Samson (onder) en het Lid van Poilvache (boven). Het Lid van Thon-Samson begint aan de basis met bioklastische kalksteen met vuursteenknollen. Daarop volgt een pakket van cyclisch herhalende, fijngelaagde kalksteen met algenmatten (stromatolieten) en dunne kleilaagjes.
Het Lid van Poilvache bestaat uit enkele decimeters dikke lichtgrijze kalksteenbanken. Op sommige niveaus komen opnieuw algenmatten voor, met name in het middelste deel. In het bovenste deel kan de kalksteen soms in breccie veranderd zijn en komen zwarte vuursteenknollen voor.

## Stratigrafische relaties

De Formatie van de Bonne is onderdeel van het Warnantiaan, de bovenste subetage van het Viséaan in België. Ze kan van basis tot top ongeveer 90 meter meten. Vrijwel overal in haar verspreidingsgebied bevindt ze zich stratigrafisch boven op de Formatie van Lives (Onder-Liviaan). Boven op de Formatie van de Bonne bevindt zich de Formatie van Anhée.
De Formatie van de Bonne en de Formatie van Anhée vormen samen de Groep van de Hoyoux.
# Francisca Coya

Francisca Coya (Cuzco, 1515 - Popayán, 1543-44), ook bekend als 'María de Sandoval', 'Francisca Coya de Sandoval' of 'La Coya', Madre nutricia ("Alma Mater" of "voedende moeder") van Ecuador en Colombia, was een dochter van de Inca-keizer Huayna Capac.

## Levensloop

Francisca Coya was een de dochters van keizer Huayna Capac. Deze liet volgens kroniekschrijvers een groot aantal nakomelingen na, verwekt bij verschillende vrouwen. Over de vraag wie haar moeder is, bestaat discussie. Volgens sommigen was dat de Coya, de eerste echtgenote van de keizer, maar volgens anderen was dat een concubine. Weer anderen denken dat haar moeder Paccha Duchisela, Shyri prinses uit Quito, was of Runtu Coya, nicht van haar vader Huayna Capac.
Francisca is haar Spaanse naam; haar Inca-naam is onbekend. Ook haar achternaam Coya is Spaans, en verwijst naar het Inca-woord voor 'koningin'.
Fransisca Coya moest vluchten nadat de vertegenwoordigers van de Spaanse Kroon, de conquistadores Sebastián de Belalcázar en Diego de Sandoval, haar broer, keizer Atahualpa, hadden vermoord en vervolgens de regio San Miguel de Piura binnenvielen. Met haar drie zussen trok zij in 1535 naar de westelijk gelegen regio Cañari, waar de bevolking de zussen een schuilplaats bood. De Spaanse troepen wisten de zussen echter te arresteren en brachten hen naar Sebastian de Belalcázar. Die wees Francisca als echtgenote toe aan kapitein Diego de Sandoval, die haar bezwangerde. In Quito schonk ze het leven aan hun eerste en enig kind, Eugenia de Sandoval Inca. Later vergezelde ze haar echtgenoot naar Popayán. De Spaanse koning Karel I gaf in 1545 aan deze dochter Eugenia een geboortecertificaat af, waarbij op grond van getuigenissen van onder meer haar vader werd bepaald dat Francisca en Eugenia van keizerlijke komaf waren.
# Frankering

Frankering houdt in dat een poststuk (brief, pakket, enzovoort) wordt voorzien van postzegels, een automaatstrook, een frankeerstempel of een postzegelcode; dit dient als bewijs dat de betaling geregeld is. Het bedrag is afhankelijk van gewicht en grootte van het poststuk en van de aard van verzending. Er wordt onderscheid gemaakt tussen binnenland en buitenland.

## Geschiedenis en etymologie

De termen porto en frankering hebben tegenwoordig ongeveer dezelfde betekenis, maar hebben een verschillende historische achtergrond.
Porto is via het Franse port (vrachtgeld) en porter (dragen) afgeleid van het Latijnse portare (dragen, vervoeren, overzetten). De betekenis overzetten verklaart het verband met het stamwoord portus (haven, riviermonding), waarvan ook voorde, varen en poort afgeleid zijn. In de betekenis vrachtgeld is het woord port in het Frans voor het eerst bekend uit 1560 en in het Vroegnieuwnederlands uit 1585. De samenstelling briefport werd in 1670 gebruikt, maar strafport pas in 1895, na Rowland Hills innovatie om als regel de afzender in plaats van de ontvanger te laten betalen voor poststukken. Deze regel werd in Engeland in het midden van de 19e eeuw ingevoerd. Tevoren werd dit ook wel gedaan, maar was het de gewoonte dat de ontvanger betaalde.
Frankering betekent letterlijk dat de ontvanger vrijgemaakt is van de verplichting om te betalen voor de post, aangezien de afzender al betaald heeft. Het Duitse woord frankieren wordt in 1663 al in deze betekenis gebruikt. Het Italiaanse woord francare (vrijmaken) is een afleiding van franco (vrij) en stamt uit het eind van de dertiende eeuw, maar het is onduidelijk wanneer men het ging gebruiken in de betekenis van frankeren. Daardoor is onduidelijk of de Duitse betekenis ontleend is aan de Italiaanse.
Ook in het handelsverkeer betekent franco dat de afzender de verzendkosten betaalt. Volgens de incoterms kan ook afgesproken worden tot waar precies de verzending voor rekening van de afzender is: franco wordt daar gebruikt als de Nederlandse term voor deliverd.

## Alternatieven

Alternatieven voor frankering zijn:
* ongefrankeerd (onbedoeld): de ontvanger betaalt voor de porto plus een boete (strafporto).
* ongefrankeerd (postservice): de ontvanger betaalt voor de porto aan de postbode.
* port betaald (voorgedrukt of voorgestempeld): grote(re) partijen worden in één keer afgerekend door degene die de post verzendt (bedrijf, instelling, enzovoort).
* strafport: de verzender heeft niet of onvoldoende gefrankeerd en de ontvanger moet daarvoor betalen.
* rembours: een mogelijkheid om bij uitreiken van het poststuk geld te incasseren voor porto en/of inhoud.
* aangetekend: extra zekerheid van verzenden door persoonlijke uitreiking.
* franco: de ontvanger kan het poststuk zonder betaling in ontvangst nemen. Het poststuk is gefrankeerd en bovendien is het geen rembours en hoeft er bij ontvangst geen invoerrecht en btw te worden betaald.