# Anderhalvemetersamenleving

De anderhalvemetersamenleving (ook anderhalvemetereconomie of anderhalvemetermaatschappij) is een voorgestelde ordening van de samenleving waarbij mensen anderhalve meter afstand houden van elkaar. De term wordt gebezigd voor een maatschappij waarbij mensen in de publieke ruimte aan sociale onthouding doen om een epidemie te voorkomen of in te dammen bij het ontbreken van vaccins. Het begrip kreeg bekendheid als een transitiestrategie voor de coronapandemie en werd verkozen tot Woord van het jaar 2020.
Een anderhalvemeterregel maakt het mogelijk dat ook niet-vitale onderdelen van een maatschappij en economie beperkt kunnen functioneren. Voorwaarden voor een dergelijke risicofase na een lockdown is dat er voldoende capaciteit en infrastructuur is om een uitbraak snel in te dammen.

## Ontstaan van het idee

Tijdens de coronacrisis werden door veel landen hygiëne- en afstandsmaatregelen ingesteld om de verspreiding van SARS-CoV-2 tegen te gaan. Tegelijkertijd leidden deze maatregelen tot een nieuwe manier van samenleven wat in Nederland werd aangeduid met de term anderhalvemetermaatschappij. Minister Wiebes liet op 27 maart 2020 weten dat hij druk bezig is met ondernemers om concepten te ontwikkelen voor de "1,5-meter-economie". Op 28 maart 2020 noemde de voorzitter van VNO-NCW MKB Noord, Sieger Dijkstra, de werkelijkheid na de coronacrisis de "anderhalve meter-economie". Op 9 april 2020 was "anderhalvemetersamenleving" het woord van de week. Om de uitbraak van het coronavirus te stabiliseren werd een intelligente lockdown van kracht. Door de lockdown verloren veel bedrijven veel of de gehele omzet. Een van de maatregelen is om anderhalve meter afstand te houden. Ondernemers opperden de anderhalvemetersamenstelling als mogelijkheid voor na de lockdown, zodat zij weer klandizie zouden krijgen. Horeca-ondernemers passen hun bedrijven er al op aan. Ook bioscopen denken aan heropening met aanpassingen. De anderhalvemetersamenleving wordt door zeer velen als zeer onnatuurlijk ervaren. Op 14 september 2021 werd de aankondiging gedaan tot de anderhalvemeteropheffing ingaande op 25 september 2021. Op 23 november 2021 werd aangekondigd dat de anderhalve meter de volgende dag weer verplicht werd. Er gold nu echter een uitzondering op plaatsen waar een coronatoegangsbewijs verplicht was.

## Politieke reactie

Premier Mark Rutte verklaarde op 7 april 2020 in een persconferentie dat Nederland zich moet voorbereiden op een "anderhalvemetersamenleving". Hoe de politiek eruit gaat zien is nog onbekend. Op 15 april vraagt hij in een persconferentie dat alle bedrijfstakken zich moeten voorbereiden met protocollen hoe ze weer open kunnen. Hij zei: „We moeten ons voorbereiden op een overgangsfase. Er worden nu in heel veel sectoren mogelijkheden verkend om handen en voeten te geven aan wat straks misschien wel kan. Dat gaat hoe dan ook gepaard met heel veel maatschappelijke dilemma’s. Het gaat letterlijk om verdeling van schaarse ruimte.”

## Wetgeving

De afstandseis is opgenomen in de landelijke modelnoodverordening die in maart 2020 is opgesteld door het Veiligheidsberaad als lid van de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing. De modelnoodverordening is in alle veiligheidsregio's omgezet in een noodverordening, soms met aanvullende artikelen. Artikel 2.2. ('Niet in acht nemen veilige afstand') luidt:
   1. Het is verboden zich in een groep van drie of meer personen op te houden zonder tot de dichtstbijzijnde persoon in die groep en andere personen een afstand te houden van ten minste 1,5 meter.
Uitgezonderd van het verbod zijn personen die een gezamenlijke huishouding vormen en kinderen tot en met 12 jaar die samenspelen onder toezicht van een of meer van hun ouders of voogden die daarbij onderling een afstand van 1,5 meter in acht nemen.
De noodverordening verbood openstelling van vele voorzieningen. Hier bovenop verbood de noodverordening alle samenkomsten en evenementen. Uitgezonderd hiervan waren, mits 1,5 meter afstand werd gehouden:
* wettelijk verplichte samenkomsten, zoals vergaderingen van gemeenteraden (maximaal honderd personen)
* samenkomsten die nodig zijn voor de continuering van de dagelijkse werkzaamheden van organisaties (maximaal honderd personen)
* uitvaarten en huwelijksvoltrekkingen (maximaal dertig personen)
* levensbeschouwelijke samenkomsten (maximaal dertig personen)

## Anderhalvemeterprotocol

De Nederlandse overheid riep op om per sector een protocol voor de anderhalvemetersamenleving op te stellen. Een door de sector gedragen anderhalvemeterprotocol werd als voorwaarde gesteld om weer in bedrijf te kunnen. De protocollen worden opgesteld samen met de betreffende vakbond, werkgeversorganisatie en verantwoordelijk ministerie. Afstemming en begeleiding van de protocollen voor het bedrijfsleven werd gedaan door VNO-NCW. Door het ministerie van EZK en VNO-NCW werd een kader vastgesteld voor een toetsing over wat een anderhalvemeterprotocol diende te bevatten:
* 1,5m afstandsregel, beschermingsmiddelen en hygiëne
* Handhaving
* Dekkend voor alle bedrijfsonderdelen
* Afstemming met sociale partners zoals vakbeweging
* Inzet communicatiemiddelen
* Innovatie
Er vindt wekelijks overleg plaats in een coronacrisisberaad. Een interdepartementale werkgroep onder leiding van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid toetst de protocollen.

### Protocollen per sector

Op 18 mei 2020 waren meer dan 150 coronaprotocollen opgesteld. Voorbeelden van protocollen zijn:
* Protocol Financieel advies
* Protocol Verantwoord winkelen, met onderliggende protocollen voor supermarkten, slijterijen en drogisterijen
* Algemeen protocol voor de sport met onderliggende protocollen voor ruitersport, fitness, klimsport, zwembaden, squash en golf.
* Protocol voor veilig zorgvervoer en taxivervoer
* Protocol bioscopen en filmtheaters
* Protocol ‘Verantwoord varen’
* Protocol oogmeting
* Protocol voor intelligente heropening van de musea
* Protocol Samen veilig doorwerken
* Protocol verantwoord reizen met openbaar vervoer
* Het Nationaal Film en AV Productie Protocol Corona
* protocol ‘Gefaseerde openstelling bibliotheekvestigingen’
Sommige branches zagen weinig mogelijkheden om een rendabel anderhalvemeterprotocol op te stellen. Bij 70% van de horeca leek de anderhalvemeterregel onrendabel. Koninklijke Horeca Nederland heeft desalniettemin op 16 april een concept-protocol bij het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat ingediend.
Vanaf 25 september 2021 werden alle regels opgeheven en daarmee ook de anderhalvemeterregel. Op 2 november 2021 werd de anderhalvemeterregel in de vorm van een dringend advies wederom ingevoerd. Op 23 november 2021 werd bekend dat het kabinet de anderhalvemetermaatregel per 24 november 2021 weer verplicht stelt. Vanaf 25 februari 2022 werden alle maatregelen opgeheven zo ook de anderhalvemetermaatregel

## In populaire cultuur

* 1,5 Meter van Ali B met Alberto Stegeman en Jandino Asporaat, maart 2020
* Ik **** je op afstand van Arjen Lubach en Merol, april 2020

## Afbeeldingen

* In winkelcentrum City Plaza, Nieuwegein
* Op een bank op het Raadhuisplein, Bodegraven
* maatregelen in Attractiepark Toverland
* regels in het winkelcentrum Boven 't Y in Amsterdam
* idem
* ↑ Crisisoverleg kabinet over corona: is het te vroeg voor een exitstrategie?, 7 april 2020. Gearchiveerd op 13 november 2021.
* ↑ 'Anderhalvemetersamenleving' verkozen tot Woord van het Jaar 2020. NU.nl (15 december 2020). Gearchiveerd op 16 december 2020. Geraadpleegd op 15 december 2020.
* ↑ Wiebes wil een veilige '1,5-meter-economie'. Radar - het consumentenprogramma van AVROTROS. Gearchiveerd op 12 april 2020. Geraadpleegd op 12 april 2020.
* ↑ Richold Brandsma, Nu al nadenken over 1,5 meter economie. Gearchiveerd op 15 april 2020. Geraadpleegd op 27 mei 2020.
* ↑ Mark Moorman, Fotografen van de Volkskrant leggen de coronacrisis vast. Vandaag: anderhalve meter. de Volkskrant (9 april 2020). Geraadpleegd op 11 april 2020.
* ↑ Amersfoortse horeca maakt zich op voor anderhalvemetersamenleving. RTV Utrecht. Gearchiveerd op 11 april 2020. Geraadpleegd op 11 april 2020.
* ↑ Postillion Bunnik maakt werk van anderhalvemetereconomie. www.bunniksnieuws.nl. Gearchiveerd op 11 april 2020. Geraadpleegd op 11 april 2020.
* ↑ (en) Bioscopen denken aan heropening met aanpassingen. ridderkerksdagblad.nl. Gearchiveerd op 11 april 2020. Geraadpleegd op 11 april 2020.
* ↑ 1,5 meter afstand houden is vanaf morgen weer verplicht. nu.nl. Gearchiveerd op 24 november 2021. Geraadpleegd op 24 november 2021.
* ↑ Rutte: we zijn er nog lang niet. NRC. Gearchiveerd op 20 mei 2020. Geraadpleegd op 11 april 2020.
* ↑ Rutte: Nederland moet zich voorbereiden op anderhalvemetersamenleving. NU (9 april 2020). Gearchiveerd op 11 april 2020. Geraadpleegd op 11 april 2020.
* ↑ Wilma Kieskamp, Hoe gaat de nieuwe anderhalvemeterpolitiek eruit zien?. Trouw (11 april 2020). Geraadpleegd op 11 april 2020.
* ↑ Rutte het loket gaat zeker niet in een keer open. ad.nl. Gearchiveerd op 24 januari 2021. Geraadpleegd op 13 november 2020.
* ↑ Kabinet vindt mondkapjes voor bevolking onnodig. Telegraaf (15 april 2020). Gearchiveerd op 17 april 2020. Geraadpleegd op 16 april 2020.
* ↑ https://www.veiligheidsberaad.nl/covid-19/. Gearchiveerd op 26 december 2021.
* ↑ https://www.veiligheidsberaad.nl/?jet_download=3932. Gearchiveerd op 27 januari 2021.
* ↑ Anderhalvemetersamenleving, rijksoverheid.nl. Gearchiveerd op 8 augustus 2020.
* ↑ https://www.kvk.nl/corona/opstarten-in-de-15-metereconomie/
* ↑ Sectoren maken plannen voor 'anderhalve-meter-economie'. nos.nl. Geraadpleegd op 27 mei 2020.
* ↑ https://www.probiblio.nl/nieuws/update-maatregelen. Gearchiveerd op 17 april 2021.
* ↑ https://www.coronaprotocollen.nl/. Gearchiveerd op 9 mei 2021.
* ↑ https://www.adfiz.nl/dossiers/coronavirus/coronavirus-protocol-verantwoord-zakendoen/. Gearchiveerd op 6 mei 2020.
* ↑ https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/03/25/nieuwe-regels-voor-verantwoord-winkelen. Gearchiveerd op 10 april 2021.
* ↑ https://www.vakcentrum.nl/paginas/openbaar/onderwerpen/ondernemerschap/het-coronavirus. Gearchiveerd op 26 november 2021.
* ↑ https://www.wzz.nl/publicaties/protocol-verantwoord-sporten/
* ↑ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brieven/2020/03/27/bijlage-3-protocol-regulier-taxi-en-zorgvervoer. Gearchiveerd op 10 april 2021.
* ↑ https://www.denvbf.nl/actueel/nieuws/. Gearchiveerd op 24 maart 2020.
* ↑ https://www.perssupport.nl/persbericht/551f2e66-2917-4463-8d94-d5b11a28fb1c/botenplatform-barqo-protocol-verantwoord-varen-voor-350-verhuurders. Gearchiveerd op 23 januari 2021.
* ↑ https://www.nuvo.nl/actueel/corona-derde-versie-protocol-oogmeting/. Gearchiveerd op 10 mei 2021.
* ↑ https://web.archive.org/web/20200517124542/https://museumcontact.nl/nieuws/protocollen-voor-heropening-musea-update-2142020
* ↑ https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/03/27/protocol-samen-veilig-doorwerken-voor-bouw--en-technieksector-van-kracht. Gearchiveerd op 10 mei 2021.
* ↑ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/richtlijnen/2020/03/26/protocol-veilig-gebruik-ov. Gearchiveerd op 24 januari 2021.
* ↑ https://nbf.nl/2020/04/15/nbf-napa-dlg-en-daff-werken-aan-anderhalvemeter-productie-protocol/. Gearchiveerd op 19 april 2020.
* ↑ https://www.probiblio.nl/nieuws/nieuwe-maatregelen-in-verband-met-het-coronavirus. Gearchiveerd op 19 april 2021.
* ↑ (en) Horeca Nederland: anderhalve meter-protocol voor 70 procent horeca…. De Ondernemer. Gearchiveerd op 31 mei 2020. Geraadpleegd op 27 mei 2020.
* ↑ https://www.khn.nl/nieuws/concept-protocol-1-5-meter-economie-het-nieuwe-normaal-blijkt-onwerkbaar-voor-de-horeca. Gearchiveerd op 19 april 2021.
* ↑ In het persbericht: "Allereerst is het van groot belang dat iedereen de basisregels blijft volgen, of je nu wel of niet gevaccineerd bent. Hoe beter we dit met elkaar doen, hoe minder het virus zich kan verspreiden en hoe minder beperkende maatregelen er nodig zullen zijn. De basisregels helpen aantoonbaar om besmetting te voorkomen."
* ↑ Rijksoverheid, Besmettingen moeten omlaag, passende maatregelen nodig (2 november 2021). Gearchiveerd op 22 november 2021. Geraadpleegd op 3 november 2021.
* ↑ https://www.rtlnieuws.nl/entertainment/artikel/5066636/ali-b-waarschuwt-lied-houd-anderhalve-meter-afstand. Gearchiveerd op 20 januari 2021.
* ↑ Arjen Lubach scoort samen met Merol een coronahit. Gearchiveerd op 23 november 2021.