# Albrecht van Voorne

Albrecht van Voorne (vóór 1247 - 30 december 1287) was heer van Voorne en burggraaf van Zeeland.
Albrecht van Voorne was de zoon en opvolger van Hendrik van Voorne, burggraaf van Zeeland, ridder, overleden ca. 1260-1261 en Catharina van Cysoing. Hij was een hoveling van Floris V van Holland en vergezelde hem in 1268 naar Brugge. Albrecht werd begraven in de abdij van Loosduinen.
Albrecht was gehuwd met Aleyd van Loon (ca. 1240 - ca. 1275), weduwe van Dirk II van Valkenburg en dochter van Arnold IV van Loon en Johanna van Chiny. Zij kregen een dochter Mabelia ( 1273 - 26 februari 1313) die trouwde met Jan III van Arkel (14e eeuw). Albrecht hertrouwde in 1275 met Catharina van Durbuy, zij kregen een zoon: Gerard van Voorne, opvolger van zijn vader.

## Albrecht van Voorne als maecenas

Albrecht van Voorne is vooral bekend geworden door het inhuren van een jonge, veelbelovende Vlaamse auteur, die zich in zijn oudst bewaard gebleven werk Alexanders geesten (De daden van Alexander [de Grote]) Jacob noemt, maar dat na zijn aanstelling op het eiland Oostvoorne - geheel in overeenstemming met de toen geldende conventies - veranderde in "Jacob de coster van Merlant". Dat wil zeggen dat Jacob de bewaarder werd van de boekenkist in de kerk van Merlant, de haven van Oostvoorne, die later opging in het huidige Brielle. Jacob De coster Van Merlant vertaalde voor Albrecht - gezien zijn schamperend commentaar over de waarheidsgetrouwheid van zijn Franstalige bron vermoedelijk erg tegen zijn zin - een proza-bewerking van de versroman van Robert de Boron: Estoire dou Graal ou Joseph d’Arimathie als Die Historie vanden Grale, zoals Jacob in de proloog verantwoordde in het enig bewaard gebleven handschrift:
Alle de gene de desse tale  Horen willen vanden grale  Wannen dat he eirsten quam  Als ick inden walsche vernam  So zal ickt dichten in duesche woert  Jck en zalt nicht laten dorch er voert  De benyden mijn gedichte  Wante doch alle quade wichte  To der doghet tragen altoes nijt  Hijr omme so wil ich in aller tijt  Dat doen dat se mij benyden  Dus solen se vele de myn verbliden  Alze se van mij dan horen tale  Desse historie van den grale  Dichte ick to eren hern alabrechte  Den heer van vorne wal myt rechte  Want hoege lude myt hoger historie  Manichfolden zulen er glorie  Vnde korten dar mede er tijt  Jck wille dat gij des zeker zijt  Dat ick de historie vele valsch  Gevonden hebbe in dat walsch  Dar ze van gode onsen heren sprak  Dat ene dat volck van rome wrack  Dar vmbe merket desse zake  Eyn dichte van onses heren wrake  Lestmen dat is wijde bekannt  Vnde makede eyn pape in vlanderlant  Dat saget dat boeck in zijn beginne  Mer ick wene in mynen sinne  Dat pape dat nicht en dichte  Want men mochte nicht gescriiien lichte  We vullich dat gelogen zij  Vnde dat zal ick iv prorien waer bij  Jn der historie de komet hijr naer  Vnde nv biddick iv dat is waer  Jacob de coster van merlant  Den gij to voren hebbet bekant  Jn des koninges Allexanders Jeesten  Dat gij bidden dat he volleesten  Moete dat he heuet begonnen  Vnde he den ghenen moete onnen  Jn des ere he dit began  Dat he moete werden alzulck ein man  Dat des al dat volck vnde onse heer  Moete hebben loff vnde eer  Vnde wij myt em moeten komen  Jn de ere de men genomen  Noch gescrillen nicht en mach  Daert sonder nacht is altoes dach  [Editie Sodmann 1980, p. 115-116.]
De Estoire dou Graal is het eerste deel van een trilogie, en wordt gevolgd door Merlin en afgesloten met Perceval. Jacob vertaalde de Merlin als Boek van Merline, maar liet het daarbij. Pas in 1326 zou Lodewijc van Velthem, mogelijk voor Albrechts zoon Gheraert van Voorne, voor wie hij eerder een Vijfde Partie aan de Spiegel historiael gedicht had, nadat hij eerst de door Jacob van Ma(e)rlant onvoltooide Vierde Partie van een slot had voorzien. Maar in plaats van Robert de Borons Perceval te vertalen, vervolgde Lodewijc met de vertaling van de Suite-Vulgate du Merlin. Door deze redactionele 'gijp' boog hij de inmiddels in vergetelheid geraakte trilogie van Robert de Boron om richting de Lancelot en prose, een roman die Lodewijc vertaalde, bewerkte, inkortte en aanvulde tot twee boekdelen, waarvan het eerste deel verloren ging en het tweede deel bewaard bleef als de Lanceloet-compilatie (KB Den haag, 129 A 10).
In deze Lanceloet-compilatie nam Lodewijc een roman van Jacob op die hij hoogstwaarschijnlijk tijdens zijn verblijf op Oost-Voorne voor Albrecht geschreven heeft: Torec (hoogstwaarschijnlijk een anagram van (H)ector). In deze opmerkelijke niet-historische Arturroman - waarin iedereen vals speelt - staan concrete aanwijzingen naar de natuurlijke gesteldheid van het eiland, en knipogen naar bestaande individuen: "Cleas vanden Briele" zal wel Claes geheten hebben (al weten wij niet wie deze bonte hond was), maar nóg sprekender is de doopnaam van de joncvrouwe van Montesclare: Mabilie. De "Joncvrouwe van Montesclare" is een goede bekende in de Arturliteratuur, maar nergens wordt haar voornaam genoemd. En laat nou Albrechts dochter (ook) Mabilie geheten hebben. Of zij het net zo hoog in haar bol had als de Joncvrouwe van Montesclare in de Torec is onbekend, wel weten wij dat zij non werd in een Zuid-Hollands klooster voor adellijke vrouwen.

## Literatuur

* Jacob van Maerlant Historie van den Grale und Boek van Merline, nach der Steinfurter Handschrift herausgegeben von Timothy Sodmann. Köln usw. 1980.
* Robert de Boron, Le roman du Graal. [...]. Texte établi et presenté par Bernard Cerquiglini. Paris 1981.
* Frits van Oostrom, Maerlants wereld. Amsterdam 1996.
* Ingrid Biesheuvel (vert. en inl.), Maerlants werk. Juweeltjes van zijn hand. Amsterdam 1998.

## Externe link

* Repertorium van Eigennamen in Middelnederlandse Literaire Teksten (REMLT)]