# Globidentosuchus

Globidentosuchus is een geslacht van uitgestorven basale caimanine krokodilachtigen, bekend van het late Midden- tot Laat-Mioceen van de middelste en bovenste afzettingen van de Urumaco-formatie in Urumaco in Venezuela. Zijn schedel was erg kort en robuust, met grote eenheden bolvormige tanden die werden gebruikt om de schelpen van weekdieren te breken. Er wordt gedacht dat het een van de meest basale caimaninen is en zelfs enkele eigenschappen deelt met alligatoriden.

## Etymologie

De geslachtsnaam Globidentosuchus is afgeleid van Het Latijn globus, 'bol' en dens wat 'tand' betekent, verwijzend naar de bolvormige tanden in de achterste schedel, en souchos betekent 'krokodil'. De soortaanduiding brachyrostris is afgeleid van het Griekse brachys wat 'kort' betekent en het Latijnse rostrum wat 'snuit' betekent naar het afgeknotte en robuuste rostrum van de soort.

## Geschiedenis

Globidentosuchus werd in 2013 beschreven door T. M. Scheyer e.a., het type en de enige soort is Globidentosuchus brachyrostris, op basis van schedel- en onderkaakresten die waren verzameld in de plaatsen El Picache en Domo de Agua Blanca in Urumaco in Venezuela. De fossielen zijn afkomstig uit de oude lagen van het Boven-Mioceen van de bovenste- en middelste afzettingen van de Urumaco-formatie.
Het holotype AMU-CURS-222 bestaat uit een bijna volledige schedel met bijbehorende onderkaken, waaronder een aantal bolvormige plettende tanden, en het paratype AMU-CURS-224 was meer fragmentarisch, bestaande uit slechts een onvolledige schedel geassocieerd met kaken. Enkele andere fragmentarische exemplaren werden in 2013 en 2016 benoemd, maar het waren allemaal fossielen van de schedel of de onderkaak. In 2017 werd een gedeeltelijke schedel die voor het eerst werd beschreven als een schedel van Melanosuchus fisheri van de Urumaco-formatie van Falcón, Venezuela toegewezen aan Globidentosuchus, wat dit het eerste bekende Globidentosuchus-exemplaar maakt.

## Beschrijving en paleobiologie

Globidentosuchus was een kleine kaaimansoort van slechts honderdtweeënzeventig centimeter lang en 16,7 kilogram zwaar, ongeveer even groot als de gemiddelde volwassen mannelijke Caiman crocodilus. Het meest opvallende kenmerk van Globidentosuchus is zijn U-vormige, brede en korte schedel en robuuste, hoge onderkaken die werden gebouwd voor het pletten van harde prooien zoals schelpdieren. Globidentosuchus onderscheidt zich van andere kaaimannen op verschillende gebieden, zoals versmolten neusgaten die niet werden doorsneden door de neusbeenderen, en de gladde schedel met zwakke preorbitale ribbels zonder rostrale of interorbitale ribbels, in sterk contrast met de sterke ribbels bij gavialen en sommige kaaimannen. Elke onderkaak behoudt achttien tanden, tien conische tanden in het voorste gedeelte en acht bolle, robuuste tanden in het achterste gedeelte. Deze bolvormige tanden waren stevig op elkaar gepakt en vormden een plettende eenheid die werd gebruikt om schelpdieren te kraken. Deze morfologie wordt ook waargenomen bij verschillende andere kaaimannen, zoals Caiman brevirostris, Caiman latirostris en Allognathosuchus, hoewel geen van deze taxa plettende eenheden heeft zoals bij Globidentosuchus. De onderkaak heeft dertien tandkassen, de grootste aan de achterkant van de onderkaak, maar ze worden veel kleiner na de vierde tandkas, een eigenschap die ontbreekt bij andere kaaimannen, en die dus waarschijnlijk convergent is geëvolueerd aan de toestand bij sommige vroege alligatoroïden.

## Fylogenie

Globidentosuchus wordt vaak teruggevonden als een van of de meest basale caimaninen, waarbij de oorspronkelijke fylogenetische analyse in 2013 vond dat het een stamcaimanine was en het zustertaxon van alle andere caimaninen, zelfs basaler dan Paleogene caimaninen zoals Necrosuchus en Eocaiman. Hastings et alii (2013) stelden voor dat deze fylogenetische positie het gevolg is van een potentiële restpopulatie van basale caimaninen die het volhield in Midden-Amerika en/of Noord-Zuid-Amerika tot in het Laat-Mioceen, zoals aangetoond door Globidentosuchus en zijn basale verwanten Gnatusuchus en Culebrasuchus, hoewel er meer fossielen nodig zijn om dit te bevestigen.
De volgende stamboom is gebaseerd op de resultaten die zijn gevonden door Cidade et alii (2017), en is exclusief de Noord-Amerikaanse Orthogenysuchus en inclusief de toen nieuw benoemde Mourasuchus pattersoni, terwijl daarbij de synonymie van Mourasuchus nativus met Mourasuchus arendsi werd gevolgd. Deze analyse vond ook Globidentosuchus als een van de meest basale caimaninen op een vergelijkbaar niveau als Culebrasuchus en Gnatusuchus.
| Alligatoridae | Alligatorinae Caimaninae Culebrasuchus mesoamericanus Gnatusuchus pebasensis Globidentosuchus brachyrostris Eocaiman palaeocenicus Eocaiman cavernensis Eocaiman itaboraiensis Kuttanacaiman iquitosensis Tsoabichi greenriverensis Paleosuchus palpebrosus Paleosuchus trigonatus Caiman wannlangstoni Jacarea Caiman yacare Caiman crocodilus Caiman brevirostris Caiman latirostris Melanosuchus niger Centenariosuchus gilmorei Purussaurus neivensis Purussaurus mirandai Mourasuchus arendsi Mourasuchus atopus Mourasuchus amazonensi Mourasuchus pattersoni UFAC-1424 |

## Paleo-omgeving

Toen het Proto-Amazone-merensysteem en het Pebas-systeem begonnen te verdwijnen bij het begin van de transcontinentale Amazone-drainage, bewoonde Globidentosuchus de wetlands van de noordelijke Urumaco-formatie in Venezuela tot in het Laat-Mioceen voordat hij uiteindelijk uitstierf rond het Vroeg-Plioceen, zoals veel van de grote krokodillenfauna van de Miocene wetlands. Deze wetlands boden gunstige omstandigheden voor de inheemse reptielenfauna, met verschillende lijnen van krokodilachtigen die enorme afmetingen bereikten tijdens het Midden tot Laat-Mioceen en ook diversifieerden in ecologie. Enkele van de enorme krokodilachtigen die samen met Globidentosuchus leefden, waren de reusachtige kaaiman Purussaurus, de bizarre Mourasuchus en de grote gavialen van het geslacht Gryposuchus, waarvan sommige soorten een lengte van meer dan tien meter bereiken. De grootste bekende schildpad Stupendemys, waarvan één exemplaar een tweehonderdzesentachtig centimeter lang schild bewaarde, was ook aanwezig in de regio als een omnivoor. Andere durofage kaaimannen bewoonden de Urumaco, waaronder de ongewone Caiman brevirostris en de bestaande Caiman latirostris. Naast de eerder genoemde reptielen, werden de stromen van Zuid-Amerika uit het Laat-Mioceen ook bevolkt door vissen, waaronder meervallen zoals Phractocephalus en Callichthyidae, characiden zoals Acregoliath rancii en de zwarte pacu (Colossoma macropomum), de Zuid-Amerikaanse longvis (Lepidosiren paradoxa), trahiras (bijvoorbeeld Paleohoplias assisbrasiliensis) en zoetwaterroggen en haaien. Andere schildpadden die in dezelfde afzettingen worden gevonden, zijn Chelus columbiana (een fossiel familielid van de matamata) en Chelonoidis. Andere gewervelde waterdieren omvatten rivierdolfijnen en de grote Anhinga fraileyi. Palynoflorae gevonden in de Urumaco-formatie suggereren een voortzetting van het Amazonewoud in het noordwesten van Venezuela tijdens het Mioceen, terwijl het Vroeg-Plioceen deze bossen verving door door xerofyten gedomineerde habitats na de ineenstorting van de Urumacodelta en zijn omgeving, die een einde maakte aan de grote diversiteit aan krokodillen die in Venezuela aanwezig was.
* ↑ Fossilworks: Globidentosuchus. www.fossilworks.org. Geraadpleegd op 07-08-2022.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Globidentosuchus op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.