OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zirkonium-92

Zirkonium-92 of $^{92}$Zr is een stabiele isotoop van zirkonium, een overgangsmetaal. Het is een van de vier stabiele isotopen van het element, naast zirkonium-90, zirkonium-91 en zirkonium-94. De abundantie op Aarde bedraagt 17,15%.
Zirkonium-92 ontstaat onder meer bij het radioactief verval van yttrium-92, niobium-92 en molybdeen-92.
* (en) Wolfram Alpha
* (en) Periodic table
$^{77}$Zr · $^{78}$Zr · $^{79}$Zr · $^{80}$Zr · $^{81}$Zr · $^{82}$Zr · $^{83}$Zr · $^{84}$Zr · $^{85}$Zr · $^{85m}$Zr · $^{86}$Zr · $^{87}$Zr · $^{87m}$Zr · $^{88}$Zr · $^{89}$Zr · $^{89m}$Zr · $^{90}$Zr · $^{90m1}$Zr · $^{90m2}$Zr · $^{91}$Zr · $^{91m}$Zr · $^{92}$Zr · $^{93}$Zr · $^{94}$Zr · $^{95}$Zr · $^{96}$Zr · $^{97}$Zr · $^{98}$Zr · $^{99}$Zr · $^{100}$Zr · $^{101}$Zr · $^{102}$Zr · $^{103}$Zr · $^{104}$Zr · $^{105}$Zr · $^{106}$Zr · $^{107}$Zr · $^{108}$Zr · $^{109}$Zr · $^{110}$Zr · $^{111}$Zr · $^{112}$Zr
# Zinklepelblad

Zinklepelblad (Cochlearia pyrenaica) is een overblijvende plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). De soort komt van nature voor in West- en Midden-Europa en is inheems in Wallonië. Het aantal chromosomen is 2n = 12.
De plant wordt 10-40 cm hoog en heeft een kale stengel. De gesteelde, enigszins vlezige wortelbladeren zijn niervormig met een hartvormige voet en 1,2-4,5 cm breed. De bovenste, hartvormige, zittende, enigszins vlezige stengelbladeren zijn tot 2,5cm lang en stengelomvattend.
Zink lepelblad bloeit vanaf april tot in juli met witte bloemen. De bloeiwijze is een tot 20 cm lange tros. De groene kelkbladen zijn 2-3 mm en de witte kroonbladen 4-8 mm lang met een korte nagel. Er zijn zes meeldraden, waarvan vier langer en allen met gebogen helmdraden.
De elliptische of eivormige vrucht is een tot 2,2 cm lang hauwtje, dat aan beide zijden taps toeloopt. De snavel is 0,3-0,5 mm lang. De zaden zijn 1,5-2,2 mm groot.
* Illustratie
* Illustratie
* Plant
* Blad
Zink lepelblad komt voor op natte, zinkhoudende of kalkrijke grond op bospaden, langs waterkanten en op stenige plaatsen.
# Zandzakdrager

De zandzakdrager (Dahlica triquetrella) is een vlinder uit de familie zakjesdragers (Psychidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1813 door Hübner.
De soort komt voor in Europa.
# Zeepipe

Zeepipe is een pijplijn voor het transport van aardgas tussen Noorwegen en België. De pijplijn ligt bijna volledig in zee, op de Noordzeebodem. Met de aanleg werd in 1993 begonnen. Het Noorse Gassled is de eigenaar en Equinor voert het technisch onderhoud uit. Het gas komt in Zeebrugge aan land en de ontvangstterminal is voor 51% in handen van Fluxys en de rest is in handen van partner Gassled.

## Zeepipe I

De Zeepipe I-leiding werd op 1 oktober 1993 in gebruik genomen. Het is 814 kilometer lang (506 mijl) en loopt van het Sleipnerveld in het Noorse deel van de Noordzee naar een ontvangstterminal in Zeebrugge. De pijpleiding heeft een diameter van 1000 millimeter en een capaciteit van 15 miljard m³ aardgas per jaar. Bij het gereedkomen was het de langste offshore pijpleiding ter wereld.
Het tweede deel van Zeepipe I bestaat uit een 760 mm pijpleiding van het gasveld Draupner S naar Sleipner. Dit is een korte pijplijn van 30 km lang.
Het contract voor de aanleg en inbedrijfstelling werd gegund aan Halliburton Oilfield Services Inc.. De pijpleiding werd gelegd door de gespecialiseerde schepen Semac 1 en Castoro Sei.

## Zeepipe II A

Zeepipe II is in gebruik sinds 1996. Deze heeft een lengte van 303 kilometer en een diameter van 1000 mm. Deze pijplijn verbindt het Sleipnerveld met een gasbehandelingsinstallatie in Kollsnes in Noorwegen. In deze fabriek wordt aardgas uit het Trollveld bewerkt. De capaciteit van Zeepipe II A is 26,3 miljard m³ per jaar.

## Zeepipe II B

Zeepipe II B is operationeel vanaf 1 oktober 1997. De ligt tussen Kollsnes naar het platform Draupner E. Draupner E is transporthub en staat in 70 meter diep water. Op dit platform wordt het transport van gas geregeld, de kwaliteit van het gas gecontroleerd, van hieruit kan onderhoud worden gepleegd en kan het gas naar diverse bestemmingen worden gestuurd, waaronder Zeebrugge. De diameter is 1000 mm en overbrugt een afstand van 304 kilometer. Deze pijplijn heeft een jaarlijkse capaciteit van 25,9 miljard m³.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Zeepipe op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* 1 2 3 4 (en) Gassco Zeepipe, geraadpleegd op 31 maart 2022
* 1 2 (en) Norskeolje Zeepipe IIb, geraadpleegd op 31 maart 2021
# Zaplana (Vrhnika)

Zaplana is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Vrhnika in de NUTS-3-regio Osrednjeslovenska. De plaats telde 143 inwoners op 1 januari 2020.
# Zaphne wierzejskii

Zaphne wierzejskii is een vliegensoort uit de familie van de bloemvliegen (Anthomyiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1867 door Mik.
# Zilveren Parnassia

De Zilveren Parnassia is een jaarlijkse onderscheiding uitgereikt aan maatschappelijk betrokken jonge onderzoekers in de biologie en ecologie onder de 30 jaar.
De onderscheiding wordt sinds 2015 uitgereikt tijdens de jaarlijkse Victor Westhofflezing aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Tijdens deze lezing wordt de Nederlandse natuur en haar bescherming onder de aandacht gebracht door een spreker, gerenommeerd in het vakgebied. De winnaar van de Zilveren Parnassia sluit de lezing doorgaans af met een eigen persoonlijke bijdrage.
De winnaar wordt jaarlijks door een wisselende jury geselecteerd uit een aantal voordrachten, geschreven door hoogleraren aan de verschillende wetenschappelijke instellingen in Nederland. De winnaar is doorgaans een twintiger die zich, naast onderzoek of werk in de groene sector, ook maatschappelijk inzet voor natuur, natuurbescherming en natuureducatie.

## De onderscheiding

De onderscheiding bestaat uit een grote zilveren speld gemaakt door zilversmid Rony Ebben in Bemmel (Gld). De speld toont een bloeiende Parnassia, of studentenroosje zoals Victor Westhoff de Nederlandse plant noemde in afwezigheid van een Nederlandse naam. Bij de grote speld, die elk jaar doorgegeven wordt aan de nieuwe winnaar, hoort ook een klein speldje dat op het revers gedragen kan worden. Dit zilveren kleinood mag worden gehouden. Tevens wordt de tekst uitgesproken door de winnaar opgenomen in het boek dat wordt gepubliceerd naar aanleiding van de Victor Westhofflezing.

## Winnaars

* 2022 Rascha Nuijten
* 2019 Sina Bohm
* 2018 Thijs Fijen
* 2017 Tom van Heusden
* 2016 Jasper Wubs
* 2015 Vera van Berlo
* ↑ Victor Westhofflezing 2022www.ru.nl
# Zuiderdiep 50 (Nieuw-Buinen)

De boerderij aan het Zuiderdiep 50 in Nieuw-Buinen in de Nederlandse provincie Drenthe is een omstreeks 1905 gebouwde dwarshuisboerderij. De kapitale boerderij was in het bezit van de landbouwersfamilie Dumon.

## Beschrijving

De boerderij is gebouwd in de stijl van de zogenaamde overgangsarchitectuur. Het is een dwarshuisboerderij van het Fries-Groningse type. Voor het schuurgedeelte bevindt zich een dwars gebouwd woonhuis. De hoofdingang bevindt zich midden in de symmetrisch vormgegeven voorgevel. Opvallend is de blauwgepleisterde plint, die bij de entree onderbroken wordt door een eveneens blauwgepleisterde stoep van twee treden. De middenpartij, het middenrisaliet van de gevel springt iets naar voren uit. In de benedenverdieping van dit midden risaliet bevindt zich de hoofdentree, met erboven een balkon met een houten balustrade. Het risaliet wordt bekroond door een stenen borstwering. Aan de oostzijde van het woongedeelte is een serre aangebouwd. De gevels van het woonhuis zijn sober gedecoreerd door middel van witte speklagen, segmentbogen boven de vensters en de entree, waarbij gepleisterde aanzet- en sluitstenen en ruitvormige versieringen in de boogvelden repeterende elementen vormen. In de deur van de hoofdentree zijn art-nouveaumotieven verwerkt.
De boerderij is erkend als een provinciaal monument onder meer vanwege de cultuurhistorische-, civieltechnische- en stedenbouwkundige waarde. De boerderij is een voorbeeld van de ontwikkeling van het veenkoloniale boerenbedrijf in het begin van de 20e eeuw en tevens een goed voorbeeld dit soort boerderijen, het Fries-Groningse type met een dwars voorhuis. Ook de tamelijke zeldzaamheid van dit type en de vrij gave staat van deze boerderij speelden een rol mee bij de aanwijzing van dit bouwwerk tot provinciaal monument.
# Zuiderduikerpolder

De Zuiderduikerpolder is een voormalig waterschap in de Nederlandse provincie Groningen.
Het schap lag pal ten westen van de wierde van Weiwerd, ten zuiden van de Heemkesweg en ten westen van de Westerlaan. De polder loosde via een afsluitbare duiker op het (vervallen) Weiwerdermaar.
Waterstaatkundig gezien ligt het gebied sinds 2000 binnen dat van het waterschap Hunze en Aa's.
* ↑ C.C. Geertsema (1910) De zeeweringen, waterschappen en polders in de provincie Groningen, Groningen: Erven B. van der Kamp, blz. 508, kaart: Blad 3 (T)
* ↑ Groninger archiefnet
# Zsira

Zsira is een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Győr-Moson-Sopron, gelegen in het district Sopron. Zsira telt 831 inwoners (2015).

## Afbeeldingen

* Het kasteel Gyülevizy-Pejacsevich
# Ziggy Marley & The Melody Makers

Ziggy Marley & The Melody Makers, ook wel bekend als The Melody Makers, was een reggae-groep die bestond uit Ziggy Marley, Stephen Marley, Sharon Marley en Cedella Marley, allen kinderen van Bob Marley. De groep draaide vooral om Ziggy Marley.
Ze waren actief tussen 1986 tot 2000. Hun debuutalbum heette Play The Game Right en werd uitgebracht in 1985, waarvan o.a Rita Marley een van de producers was. In 1988 brachten ze 2 albums uit Concious Party en Fallen Babylon. Nadat ze uit elkaar gingen begonnen Ziggy en Stephen een solocarrière, ook al had Ziggy ook al een soloalbum uitgebracht toen hij nog bij The Melody Makers zat. Ziggy scoorde nog een hit met Love Is My Religion. The Traffic Dream en All Night zijn twee kleine hits van Stephen Marley (samen met zijn halfbroer Damian Marley). Hun grootste succes was het album Fallen Is Babylon waarmee ze een reggae grammy award behaalden in 1998.
# Ziggoerat van Ur

De ziggoerat van Ur is een Neo-Soemerische ziggurat in de stad Ur nabij Nasiriya, in de huidige provincie Dhi Qar in Irak. Het bouwwerk werd gebouwd tijdens de vroege bronstijd (21e eeuw voor Christus), maar was in de 6e eeuw voor Christus van de Nieuw-Babylonische periode tot ruïnes verbrokkeld, toen het werd gerestaureerd door koning Nabonidus.
De overblijfselen ervan werden in de jaren twintig en dertig opgegraven door Sir Leonard Woolley. Onder Saddam Hoessein in de jaren tachtig werden ze ingekapseld door een gedeeltelijke reconstructie van de gevel en de monumentale trap. De ziggoerat van Ur is naast de ziggoerat van Dur-Untash (Chogha Zanbil) de best bewaarde ziggoerat uit Mesopotamië. Het is een van de drie goed bewaarde bouwwerken van de Neo-Soemerische stad Ur, samen met het koninklijke mausoleum en het paleis van Ur-Nammu van Ur (de Ehursag).

## Soemerische ziggurat

De ziggoerat werd gebouwd door koning Ur-Nammu van Ur, die hem inwijdde ter ere van Nanna/Sin in ongeveer de 21e eeuw voor Christus (korte chronologie) tijdens de derde dynastie van Ur. De enorme trappenpiramide had een afmeting 64 meter lang, 45 meter breed en meer dan 30 m in hoogte. De hoogte is echter speculatief, aangezien alleen de fundamenten van de Soemerische ziggoerat bewaard zijn gebleven.
De ziggoerat was een onderdeel van een tempelcomplex dat diende als administratief centrum voor de stad, en dat een heiligdom was van de maangod Nanna, de beschermgod van Ur.
De bouw van de ziggoerat werd in de 21e eeuw voor Christus voltooid door koning Shulgi van Ur, die zichzelf tot god uitriep om de trouw van steden te winnen. Tijdens zijn 48-jarige heerschappij groeide de stad Ur uit tot de hoofdstad van een staat die een groot deel van Mesopotamië beheerste.

## Galerij

* Amerikaanse soldaten van de 17th Fires Brigade beklimmen de gereconstrueerde trappen van de Ziggoerat van Ur, 2010.
# Zonsverduistering van 18 maart 1988

De totale zonsverduistering van 18 maart 1988 trok veel over zee, maar was achtereenvolgens te zien in Indonesië en de Filipijnen.

## Lengte
### Maximum

Het punt met maximale totaliteit lag op zee ver van enig land op coördinatenpunt 20.7054° Noord / 139.9683° Oost en duurde 3m46,3s.

### Limieten

| Fenomeen | Code | Tijdstip UTC |
| Eerste contact bijschaduw | P1 | 23:24:03.3 |
| Eerste contact kernschaduw | U1 | 00:22:32.3 |
| Kernschaduw compleet vanaf | U2 | 00:24:27.3 |
| Bijschaduw compleet vanaf | P2 | 01:38:04.1 |
| Maximum eclips | GE | 01:58:01.2 |
| Bijschaduw compleet t/m | P3 | 02:17:24.9 |
| Kernschaduw compleet t/m | U3 | 03:31:21.6 |
| Laatste contact kernschaduw | U4 | 03:33:09.0 |
| Laatste contact bijschaduw | P4 | 04:31:52.2 |
# Zonsverduistering van 16 juli 2186

De zonsverduistering van 16 juli 2186 betreft een totale zonsverduistering van 7 minuten en 29 seconden. De zonsverduistering is het best te zien in Colombia.
| Fenomeen | Tijdstip UTC |
| Begin van de gedeeltelijke zonsverduistering | |
| Begin van de totale zonsverduistering | |
| Totale zonsverduistering | 15:14:54 |
| Einde van de totale zonsverduistering | |
| Einde van de gedeeltelijke zonsverduistering | |

## Externe link

* Google Map van Fred Espenak
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Solar eclipse of July 16, 2186 op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Zilverstreep

De zilverstreep (Deltote bankiana) is een vlinder uit de familie van de Noctuidae (uilen). Hij vliegt zowel 's nachts als overdag. Overdag is hij makkelijk op te verstoren, waarna hij na een korte vlucht weer op een grasspriet gaat zitten, met de kop naar beneden. De vlinder heeft een voorvleugellengte van 10 tot 12 millimeter. De soort overwintert als pop in een cocon die laag in het gras verborgen is. De soort komt verspreid over Europa voor.

## Waardplanten

De zilverstreep heeft allerlei grassen, zoals veldbeemdgras en pijpenstrootje als waardplanten.

## Voorkomen in Nederland en België

De zilverstreep is in Nederland en België een gewone soort, die verspreid over het hele gebied voorkomt. De vliegtijd is van begin mei tot begin augustus in één generatie. Soms is er een (partiële) tweede generatie tot eind september.
# Zilverstreepgrasmot

De (gewone) zilverstreepgrasmot (Crambus pascuella) is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae). De spanwijdte van de vlinder bedraagt tussen de 20 en 24 millimeter. De soort overwintert waarschijnlijk als rups.

## Waardplanten

De zilverstreepgrasmot heeft soorten uit de grassenfamilie als waardplanten, met name beemdgras.

## Voorkomen in Nederland en België

De zilverstreepgrasmot is in Nederland en in België een algemene soort. De soort kent één generatie die vliegt van mei tot in september.
# Zilverige heidesatijnzwam

De zilverige heidesatijnzwam (Entoloma argenteostriatum) is een schimmel behorend tot de familie Entolomataceae. Hij leeft saprotroof, in schrale graslanden op zandige bodem.

## Kenmerken
### Uiterlijke kenmerken
#### Hoed

De hoed varieert in diameter van 9 tot 25 mm en heeft een conisch-convexe of convexe vorm die zich ontwikkelt tot plano-convex. De rand is recht, en naarmate de paddenstoel ouder wordt, kan de marginale zone golvend zijn. De hoed is sterk hygrofaan, donkergrijs-bruin wanneer vochtig en transparant gestreept tot het midden. Bij het drogen verandert de kleur naar bleek bruin-grijs met een satijnen glans.

#### Lamellen

De lamellen zijn matig ver uit elkaar geplaatst, variabel ingevoegd, aanvankelijk licht bruin-grijs en later vleeskleurig.

#### Steel

De steel heeft een lengte van 23-32 en een dikte van 1,8-4 mm. De steel is soms afgeplat en tot 7 mm breed, grijs-bruin van kleur en lichter dan de hoed met lengtestrepen en een dicht bepoederd bovenste gedeelte.

#### Vlees

Het vlees in de hoed is dun (1,5 mm), grijsachtig wit en stevig, terwijl de schors in de steel grijs-bruin is (0,5 mm), het context is grijsachtig wit en splitst gemakkelijk in de lengte.

#### Geur

De geur is eerst meelachtig en later meer komkommerachtig.

### Microscopische kenmerken

De sporen zijn 5-7-hoekig in zijaanzicht en meten 7,4-10,6 × 5,8-6,9 µm. De basidia zijn 29-38(-41) × 8,5-10,6 µm, knotsvormig en 4-sporig. De cystidia ontbreken. De hymenoforale trama bestaat uit cilindrische tot opgezwollen elementen, gemengd met smalle verbindende hyfen. De pileipellis is een cutis van 4-13 micrometer breed, bestaande uit cilindrische hyfen met overgangen naar een trichoderm, vooral in het midden en bij jonge exemplaren. De pileitrama heeft een zwak tot duidelijk ontwikkelde hypoderm, met opgezwollen elementen en lange, opgezwollen hyfen gemengd met smalle verbindende hyfen. Het gehele trama is grof bruin ingelegd, met name in het bovenste gedeelte van de pileitrama. Er zijn geen gespen aanwezig.

## Verspreiding

In Nederland komt de zilverige heidesatijnzwam zeldzaam voor. Hij staat op de rode lijst in de categorie gevoelig.
* NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen
* (en) Index Fungorum
* (en) New taxa of Entoloma from grasslands in Drenthe, The Netherlands, Arnolds & Noordeloos, 1979
# Zilverhexafluorfosfaat

Zilverhexafluorfosfaat is een anorganische verbinding van zilver, fosfor en fluor, met als brutoformule AgPF$_6$. De stof komt voor als een corrosief wit tot beige poeder, dat oplosbaar is in organische oplosmiddelen. Het kan verkleuren onder invloed van licht.

## Toepassingen

Zilverhexafluorfosfaat wordt redelijk vaak aangewend als reagens in de organische en organometaalchemie. Het wordt gebruikt om halogenide-liganden te vervangen door het zwak-coördinerende hexafluorfosfaat-anion. De verwijdering van het halogenide wordt gestuurd door de neerslag van het overeenkomstige onoplosbare zilverhalogenide (zoals bijvoorbeeld zilverchloride). Een voorbeeldreactie is de bereiding van een acetonitrilcomplex uit een complex metaalbromide (in dit geval pentacarbonylrenium(VI)bromide):
    ${\ce {AgPF6 + Re(CO)5Br + CH3CN -> AgBr + [Re(CO)5CH3CN]PF6}}$
Zilverhexafluorfosfaat kan optreden als een oxidator, waarbij metallisch zilver wordt gevormd. In een oplossing van dichloormethaan wordt ferroceen geoxideerd tot ferroceniumhexafluorfosfaat:
    ${\ce {AgPF6 + Fe(C5H5)2 -> Ag + [Fe(C5H5)2]PF6}}$

## Toxicologie en veiligheid

In contact met zuren of sterke oxidatoren ontleedt zilverhexafluorfosfaat, met vorming van zilver(I)fluoride en fosforpentafluoride. Er kan ook ontleding optreden als gevolg van verhitting. Dan ontstaat onder meer het corrosieve waterstoffluoride en het giftige gas fosfine.
Zilverhexafluorfosfaat is een sterk corrosieve en zeer irriterende verbinding voor de ogen, de huid, de luchtwegen en de slijmvliezen. Inhalatie of inslikken van de stof kan longoedeem, kortademigheid, hoofdpijn, braakneigingen en ernstige beschadigingen aan de slokdarm veroorzaken. Huidcontact kan leiden tot argyrie.
# Zuidoosthoek (Friesland)

De Zuidoosthoek is een streek in het zuidoosten van de provincie Friesland.

## Ligging

Het ligt ten oosten van de plaatsen Drachten-Beetsterzwaag-Gorredijk-Heerenveen-Wolvega en ligt in de gemeenten Opsterland, Heerenveen, Ooststellingwerf en het oostelijk deel van Weststellingwerf.
Het ligt ten zuiden van de Noordelijke Wouden en wordt daarom ook wel als Zuidelijke Wouden aangeduid. Aan de westzijde ligt het landschap van de Veenpolders.

## Landschap

De Zuidoosthoek is een van de negen landschappen in Friesland. De Zuidoosthoek ligt op een westelijke uitloper van het Drents Plateau. Het Nationaal Park Drents-Friese Wold ligt voor een deel in de Zuidoosthoek. In het landschap liggen drie grote kanalen: de Tjonger, de Schoterlandse Compagnonsvaart en de Opsterlandse Compagnonsvaart

## Voetnoot

* ↑ De wereld van het Friese landschap (Meindert Schroor)
# Zuid-Afrikaanse parlementsverkiezingen 1910

De Zuid-Afrikaanse parlementsverkiezingen van 1910 waren de eerste parlementsverkiezingen die in de Unie van Zuid-Afrika werden gehouden. Kiesrecht was weggelegd voor blanken, de kleurlingen in de Kaapprovincie en zwarte notabelen in Natal en de Kaapprovincie. De verkiezingen van 15 september 1910 werden door de Suid-Afrikaanse Party van generaal Louis Botha, die streefde naar verzoening tussen de Afrikaners en Engelstalige blanken, met een krappe meerderheid gewonnen.

## Uitslag

| Partij | % | Zetels |
| Suid-Afrikaanse Party | 55,37% | 67 |
| Unionist Party | 32,23% | 39 |
| Onafhankelijken | 9,09% | 11 |
| Labour Party | 3,31% | 4 |
| Totaal | 100% | 121 |
* Louis Botha
* Leander Starr Jameson
* ↑ In werkelijkheid een handje vol Afrikaanse notabelen
Parlementsverkiezingen: 1910 · 1915 · 1920 · 1921 · 1924 · 1929 · 1933 · 1938 · 1943 · 1948 · 1953 · 1958 · 1961 · 1966 · 1970 · 1974 · 1977 · 1981 · 1984 · 1987 · 1989 · 1994 · 1999 · 2004 · 2009 · 2014 · 2019 · 2024 Referenda: 1960 · 1983 · 1992
# Zwarte Getijdenboek

Het Zwarte Getijdenboek is een getijdenboek gemaakt in Brugge omstreeks 1475. Het wordt zo genoemd omdat de folia van het handschrift zwart gekleurd zijn. Het werd verlucht door een verluchter uit de kring van Willem Vrelant of zijn atelier. Het wordt bewaard in New York in de Pierpont Morgan Library als M. 493.

## Het zwarte getijdenboek

Het zwarte getijdenboek is een van de zeven bewaarde handschriften op zwart perkament. Van dit type manuscript werden alleen exemplaren teruggevonden die uit Vlaamse ateliers afkomstig zijn en die gemaakt werden in de late 15e eeuw. Om het perkament van de codices zwart te kleuren werden ze met roet of met een ijzer-koper oplossing gekleurd. De tekst werd met goud- en zilverinkt of met loodwit geschreven. Ook voor de miniaturen werd gebruikgemaakt van goud- en zilverinkt. Deze handschriften waren, door het omstandige productieproces en de gebruikte materialen, zeer kostbaar. Men kan ze vergelijken met de purperhandschriften uit de antieke tijd en uit de Karolingische renaissance, destijds gereserveerd voor de keizer. Deze handschriften waren uiteraard slechts betaalbaar door hoge personages. De meeste van de bekende exemplaren waren bestemd voor het Bourgondische hof: ‘Het zwarte gebedenboek van Karel de Stoute’, het ‘Getijdenboek van Maria van Bourgondië’, het ‘Zwarte getijdenboek van Galeazzo Maria Sforza’, en het ‘Dansboekje van Margaretha van Oostenrijk’. Het Bourgondische hof had trouwens een affiniteit met het plechtige zwart dat zo mooi contrasteerde met goud en zilver, ook in kleding en luxe objecten.
Het exemplaar van de Pierpont Morgan Library meet 170 × 120 mm. Het telt 121 folio's met 14 volblad miniaturen, 138 gedecoreerde marges, 14 grote initialen en talloze kleine versierde initialen. Een geluk was dat het gemaakt was uit relatief dik perkament zodat de zwarting met de ijzer-koper oplossing het perkament niet chemisch aangetast heeft. Hierdoor is het uitzonderlijk goed bewaard en tot op heden heeft men het kunnen conserveren als codex. Andere ‘zwarte handschriften’ moesten uit de boekband verwijderd worden om de folio's te bewaren tussen acrylplaten zoals bijvoorbeeld het ‘Zwarte gebedenboek van Galeazzo Maria Sforza’ in Wenen.
Bijzonder aan dit getijdenboek is dat alle marges een blauwe achtergrond kregen. De zwarte kleur is dus beperkt tot het tekst blok en de bladranden buiten de marges. Voor de margeversiering werd uitsluitend goudinkt gebruikt, met zwarte schaduwen. Ook al werd er geen kleur gebruikt geeft dit procedé in een kleurrijke indruk aan de pagina’s. De initialen in bladgoud op een groene achtergrond hebben een fleuronné decoratie. Ook voor de miniaturen wordt veel goud gebruikt naast vale kleuren. Het geheel geeft een luxueuze prachtige indruk.

## De opdrachtgever

De opdrachtgever is onbekend, maar is waarschijnlijk te situeren aan het Bourgondische hof ten tijde van Karel de Stoute.

## De miniaturist

Op basis van de structuur van de gezichten, wordt dit werk toegeschreven aan de kring rondom Willem Vrelant.