OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Henk Holman

Henk Holman (Grootegast, 1943) is een Nederlands beeldhouwer, keramist en schilder.

## Leven en werk

Holman was een zoon van de keramist Derk Holman (1916-1982) en Annie Faber (1916-2002). Hij werd opgeleid aan de Academie Minerva in de stad Groningen (1966-1970). Holman maakt vrijstaande sculpturen en wandplastieken in hout, polyester en staal, zijn werk is gestileerd figuratief. Hij exposeerde onder meer siersmeedwerk in de Kienstobbe in Hooghalen (1970, 1971, 1972) en keramische vazen, schalen en kubistische figuren in de molen Adam in Delfzijl (1976) met Kees Beijlsmit, Henk Dil en Mia Vullinghs-Koch.

## Enkele werken

* 1967: zonder titel (mensfiguur), P.C. Hooftlaan, Groningen.
* 1968: zonder titel, gevelplastiek bij Obs de Weiert aan de Nijkampenweg in Odoorn
* 1970: kinderen in school, wandreliëf in Koekange
* 1971: touwspringend kind, bij Cbs Op de Zandtange, Zandtangerweg, Mussel
* ↑ P.M.J.E. Jacobs (2000) Beeldend Benelux : biografisch handboek. Tilburg: Stichting Studiecentrum voor Beeldende Kunst. Vol. 3, p. 143. ISBN 90-805707-1-0.
* ↑ Poul ter Hofstede (red.) Groninger Kunstenaars. Groningen: Groninger Museum, 1972.
* RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 39227
# Fiorello La Guardia

Fiorello Henry La Guardia (geboren als Fiorello Enrico La Guardia, New York, 11 december 1882 – aldaar, 20 september 1947) was een Amerikaans politicus van de Republikeinse Partij. Hij zetelde in het Huis van Afgevaardigden van 1917 tot 1919 en opnieuw van 1923 tot 1933. La Guardia werd burgemeester van New York in 1934 en bleef drie termijnen aan, tot in 1945. La Guardia was populair als burgemeester en wordt genoemd als een van de beste burgemeesters in de geschiedenis van de stad. Hij kreeg de bijnaam "the Little Flower," de vertaling van zijn Italiaanse voornaam, Fiorello, en mogelijk een verwijzing naar zijn kleine gestalte.

## Vernoemingen

* De luchthaven LaGuardia Airport in Flushing nabij de wijk Queens is naar hem genoemd.
* De musical Fiorello! is gebaseerd op zijn burgemeesterschap.
* Bibliothèque nationale de France: cb12372329f (data)
* CiNii: DA01516993
* Gemeinsame Normdatei: 11877848X
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 8121 8052
* Library of Congress Control Number: n50041744
* MusicBrainz: a11ae47a-9638-4a02-8dcc-85da2f44b05b
* National Archives and Records Administration: 10582591
* Nationale bibliotheek van Australië: 35951258
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007264001805171
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000002171048
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 074950142
* LIBRIS: 231443
* SNAC: w6ch0ffm
* Système universitaire de documentation: 076352374
* Trove: 1159864
* Biographical Directory of the United States Congress: L000007
* Virtual International Authority File: 42633908
* WorldCat (via VIAF): 42633908
# Glogauer Liederbuch

Het Glogauer Liederbuch, voorheen ook wel het Berliner Liederbuch genoemd, is een verzameling van 292 Duitse geestelijke en wereldlijke liederen en muziekstukken. Het handschrift is afkomstig uit Silezië en wordt gedateerd rond 1480.
Het Glogauer Liederbuch is het oudst bekende liederenhandschrift uit Midden-Europa, dat is overgeleverd met afzonderlijke stemboeken voor discant, tenor en contratenor.
De verzameling bestaat deels uit Duitse liedteksten. Het liedboek diende ter verstrooiing en ontspanning van een kloostergemeenschap.
De plaats Glogau is gelegen aan de rivier de Oder, ongeveer 100 kilometer ten noordwesten van Breslau. Het handschrift bevindt zich tegenwoordig in de Jagiellonische Bibliotheek te Krakau.

## Enkele liederen uit het handschrift

* Ach Gott, wie sehr mich die Not bedrängt / ich kann kein Wort mehr sprechen
* Christ ist auferstanden / von des Todes Fesseln
* Die Natur der Vöglein / um eines lieblichen Fräuleins willen
* Elslein, liebstes Elslein / wie gerne wäre ich bei dir
* Es rief ein hübsches Fräulein aus / Ach Gott, wenn es dieses Jahr
* Es suld eyn man keyn möle farn
* Hast du mir die Laute gebracht
* Ich sachz eyns mols den lichtyn morgyn sterne
* Ich werde durch den roten Mund / von dir, du meine Allerliebste, froh gemacht
* In feuriger Hitze, so entbrennt mein Herz
* Oh, wie ich allzeit ersehnen
* Wer sich wegen der Frauen sorgt, der ist ein Narr
* Zu aller czeit / gedanckes gir

## Uitgaven

* Das Glogauer Liederbuch. Erster Teil: Deutsche Lieder und Spielstücke, sameng. door Heribert Ringmann en Joseph Klapper (Kassel, 1936)
* Das Glogauer Liederbuch. Zweiter Teil: Ausgewählte lateinische Sätze, sameng. door Heribert Ringmann en Joseph Klapper (Kassel, 1937)
* Das Glogauer Liederbuch. Dritter Teil: Nr. 1-120, sameng. door Christian Väterlein (Kassel/Basel/London, 1981)
* Das Glogauer Liederbuch. Vierter Teil: Nr. 121-294, Kritischer Bericht und Verzeichnisse, sameng. door Christian Väterlein (Kassel/Basel/London, 1981)
* Glogauer Liederbuch, uitg. door Howard Mayer Brown (New York, 1986)

## Literatuur

* Paweł Gancarczyk, 'Abbot Martin Rinkenberg and the origins of the Glogauer Liederbuch '. In: Early Music, 37 (1/2009), blz. 27–36
# Oospila lactecincta

Oospila lactecincta is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1909 door Warren.
# Eerste Helmersstraat 69-83

Eerste Helmersstraat 69-83 te Amsterdam betreft een aantal portiekwoningen aan de Eerste Helmersstraat te Amsterdam Oud-West.

## Gebouw

Bij de bebouwing van de straat werd er portiekwoning na portiekwoning gebouwd. Af en toe werd dit afgewisseld door een blokje van een aantal portiekwoningen. Zo’n blokje staat op Eerste Helmersstraat 69 tot en met 83. Het is gebouwd op het terrein dat makelaar en bouwkundige J.F.W. van Schaik volbouwde of liet volbouwen. Waarschijnlijk heeft hij het blokje ook ontworpen, de functies makelaar, bouwkundige en architect liepen door elkaar.
Het blokje kenmerkt zich door een gevelwand met wisselende kleurstelling en geveltoppen. Sommige geveltoppen zijn hoekig, terwijl andere een chaletvorm hebben (overstekend dak). Binnen genoemde adressen is Eerste Helmersstraat 73-83 symmetrisch van opzet. Overigens woonde Van Schaik enige tijd op huisnummer 73. Het gebouw 69-71 wijkt sterk af ten opzichte van de andere panden.
De meeste portiekwoningen zijn vijf verdiepingen hoog en worden gekenmerkt door met reliëf versierd pleisterwerk. Tevens zijn hier en daar in sluitstenen in ontlastingsbogen koppen gemodelleerd en in sommige consoles voor balkonnetjes leeuwenkoppen.
Het blokje werd in 2009 tot gemeentelijk monument (nummer 224010) benoemd, het was dan 110 jaar oud.
Het huisnummerbordje 73 heeft een afwijkende stijl.

## Afbeeldingen

* Nrs. 69-71 (september 2021)
* Nrs. 73-75 (75 met chaletgevel) (september 2021)
* Nrs 77-79 (september 2021)
* Reliëf nr. 81(september 2021)
* Portiek nr. 83(september 2021)
* Monumenten Inventarisatie Project (geraadpleegd 8 december 2021)
* Advertentie J.F.W. van Schaik. Het nieuws van den dag (18 december 1899). Geraadpleegd op 8 december 2021 – via delpher.nl.
* Waarderingskaart architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit Amsterdam (hele blok kleurt paars)
* BAG-viewer
* Monumentenregister voor rijksmonumenten; Monumentenkaart Amsterdam
# Goese MHC

De Goese MHC is een Nederlandse hockeyclub uit de Zeeuwse plaats Goes.
De club werd opgericht op 25 maart 1964 en speelt op Sportpark Het Schenge waar ook een tennis- en een voetbalvereniging zijn gevestigd. In het seizoen 2012/13 komt er geen eerste heren- en geen damesteam uit in de bondscompetitie van de KNHB.

## Externe link

* Website hockeyclub
* ↑ KNHB Clubs, peildatum 31-10-2020
# Dawson Creek

Dawson Creek is een stad in de Canadese provincie Brits-Columbia. De stad telde in 2021 12.323 inwoners.

## Geschiedenis

De naam van het stadje is afgeleid van de gelijknamige beek die er doorheen voert en zelf weer vernoemd is naar de Canadese geoloog George Mercer Dawson, die er in 1879 langs trok met zijn team. Van origine was het een landbouwdorpje, maar dit veranderde toen in 1932 de Northern Alberta Railways naar het plaatsje doorgetrokken werd. De boeren die naar de plaats getrokken waren door de Dominion Lands Act (1912) kregen toen steeds meer gezelschap van mensen die gingen werken in de spoorwegbouw, bij nieuw gebouwde graanzuigers of in de groeiende middenstand. Toen het Amerikaanse leger in 1942 de spoorlijn ging gebruiken voor het vervoeren van materiaal voor de bouw van de Alaska Highway groeide de bevolking snel. In de jaren 1950 werd een snelweg (Tupper Highway en John Hart Highway) en een spoorlijn (Pacific Great Eastern Railway) door de Rocky Mountains aangelegd, waardoor de plaats verbonden werd met het Canadese binnenland. Hierdoor verdriedubbelde de bevolking tussen 1951 en 1961. Vanaf de jaren 1960 kwam de groei echter tot stilstand. Ten zuiden van de stad werd later olie gevonden. Met de stijgende olieprijzen ontstonden vanuit het nabijgelegen Fort St. John ook activiteiten in de olie- en gasindustrie. In 2009 werd nabij de plaats het eerste windmolenpark van Brits-Columbia geopend: het Bear Mountain Wind Park.

## Geboren

* Cody Hay (28 juli 1983), kunstschaatser
* ↑ Government of Canada, Statistics Canada, Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities). www150.statcan.gc.ca (9 februari 2022). Geraadpleegd op 13 december 2023.
# Heilig Kruiskapel (Trier)

De Heilig Kruiskapel is een kerkgebouw in de Duitse stad Trier. Het is een van de oudste in de vorm van een kruis gebouwde Duitse kerkgebouwen. De kapel zou zijn gesticht in de 4e eeuw door de heilige Helena van Constantinopel (circa 248 – circa 329), de moeder van Constantijn de Grote.

## Geschiedenis

In de 11e eeuw liet Arnulf, de proost van de dom van Trier, voor de stadsmuren een romaanse kapel bouwen. De kapel werd gebouwd in de vorm van een Grieks kruis, waarvan alle vier armen even lang waren. Boven de viering verhief zich een achthoekige toren. Verschillende kruiswegen voerden vanaf de Keizerthermen naar deze kapel.
Rond het jaar 1620 vonden er meerdere veranderingen aan het gebouw plaats. De westelijke arm van de kerk werd verlengd tot de huidige afmeting. Aan de oostzijde werden een sacristie en een aanbouw toegevoegd. Later in de 17e eeuw wordt het westelijke portaal van beeldengroepen voorzien. Ook kreeg de kapel een inrichting in de stijl van de barok.
In 1944 raakte de kapel zwaar beschadigd. Herbouw vond plaats in de jaren 1945-1958, maar men liet de barokke elementen achterwege. De verlenging van de westelijke arm van de kapel bleef echter wel in de nieuwbouw gehandhaafd. In het kader van een renovatie in 1976-1977 herkreeg de kapel haar oorspronkelijke, romaanse kleurstelling.
Pal naast de kapel werd in de jaren 1960-1962 de parochiekerk van het Heilig Kruis gebouwd, naar een ontwerp van de architect Gottfried Böhm. In deze kerk staat een beeldengroep uit de 17e eeuw die afkomstig is uit de Heilig Kruiskapel.

## Huidig gebruik

Behalve katholieke diensten (jeugdkerkdiensten, bevestigingen, etc.) vinden er sinds 2010 Russisch-orthodoxe kerkdiensten, in het Kerkslavisch en Duits plaats.
* De kapel aan de voorkant
* Beeldengroep (kruisiging en piéta) aan het westelijk portaal, circa 1666
* Christusbeeld aan het westelijk portaal (vermoedelijk 17e-eeuws)
* De Heilig Kruiskapel (links) en de Kerk van het Heilig Kruis (rechts)
* 17e-eeuws Grafleggingsgroep (bevindt zich tegenwoordig in de parochiekerk van het Heilig Kruis)
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Heiligkreuz-Kapelle (Trier) op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Fiorentino

Fiorentino (FIO) is een castello (gemeente) in San Marino met een oppervlakte van 6,57 km² en 2537 inwoners (31-03-2013).
Het gebied werd bewoond door pre- en Romeinse volkeren, zoals kan worden opgemaakt uit de ontdekking van graven uit de republikeinse periode en twee kleine standbeelden (1920), die zich in 2006 in het Museo Di Stato bevinden. In 1463 droeg paus Pius II omwille van de overwinning van San Marino de drie heerlijkheden Fiorentino, Montegiardino en Serravalle aan de republiek over.
# Grizzana Morandi

Grizzana Morandi is een gemeente in de Italiaanse metropolitane stad Bologna (regio Emilia-Romagna) en telt 3966 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 77,3 km², de bevolkingsdichtheid is 48 inwoners per km².

## Naam

Oorspronkelijke heette de gemeente eenvoudigweg Grizzana. In 1985 werd 'Morandi' toegevoegd, als eerbetoon aan de Italiaanse kunstschilder Giorgio Morandi, die vanaf 1913 vele jaren zijn zomervakantie hier doorbracht en die vele van zijn landschapsschilderijen hier maakte. Eerst in Casa Veggetti, later in een huis dat hij zelf liet bouwen.

## Demografie

Grizzana Morandi telt ongeveer 1790 huishoudens. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 30,4% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| 1991 | 2832 |
| 2001 | 3694 |

## Geografie

De gemeente ligt op ongeveer 547 meter boven zeeniveau.
Grizzana Morandi grenst aan de volgende gemeenten: Camugnano, Castel di Casio, Castiglione dei Pepoli, Gaggio Montano, Marzabotto, Monzuno, San Benedetto Val di Sambro, Vergato.

## Externe link

* https://www.comune.grizzanamorandi.bo.it/
* Italiaans bureau voor statistiek
Alto Reno Terme · Anzola dell'Emilia · Argelato · Baricella · Bentivoglio · Bologna · Borgo Tossignano · Budrio · Calderara di Reno · Camugnano · Casalecchio di Reno · Casalfiumanese · Castel Guelfo di Bologna · Castel Maggiore · Castel San Pietro Terme · Castel d'Aiano · Castel del Rio · Castel di Casio · Castello d'Argile · Castenaso · Castiglione dei Pepoli · Crevalcore · Dozza · Fontanelice · Gaggio Montano · Galliera · Granarolo dell'Emilia · Grizzana Morandi · Imola · Lizzano in Belvedere · Loiano · Malalbergo · Marzabotto · Medicina · Minerbio · Molinella · Monghidoro · Monte San Pietro · Monterenzio · Monzuno · Mordano · Ozzano dell'Emilia · Pianoro · Pieve di Cento · Sala Bolognese · San Benedetto Val di Sambro · San Giorgio di Piano · San Giovanni in Persiceto · San Lazzaro di Savena · San Pietro in Casale · Sant'Agata Bolognese · Sasso Marconi · Valsamoggia · Vergato · Zola Predosa
* Virtual International Authority File: 155820719
* WorldCat (via VIAF): 155820719
* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Goniocidaris crassa

Goniocidaris crassa is een zee-egel uit de familie Cidaridae.
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1928 gepubliceerd door Theodor Mortensen.
# Een raderboot als zilvervloot

Een raderboot als zilvervloot is het vijftiende deel van de Bob Evers-boekenreeks van de schrijver Willy van der Heide.
Een raderboot als zilvervloot is het derde deel van een trilogie waartoe verder de delen Een motorboot voor een drijvend flesje en Een klopjacht op een Kapitein behoren.

## Verhaal

Hoofdpersonen van de serie zijn de Nederlandse jongens Arie Roos en Jan Prins en hun Amerikaanse vriend Bob Evers.
De opsporing van de Grimbos-erfenis, die begon in Een motorboot voor een drijvend flesje en werd vervolgd in Een klopjacht op een Kapitein, wordt in dit boek verder beschreven.
Na de ontploffing van De Waterjuffer had Hennie Schol, een van de leden van de schatgraversbende, zijn aandeel begraven ergens in het weiland bij station Kruiningen. Na het heroveren van het eerste kwart van de erfenis, zoals beschreven in het vorige deel, spoeden Jan en Arie zich naar Zuid-Beveland, terwijl Bob naar Amsterdam gaat om het eerste kwart veilig te deponeren in de kluis van Aries vader, de reder Arthur P. Roos. Die vindt het nodig zijn assistentie aan te bieden bij het speurwerk in Zeeland, zodat hij even later met Bob daarheen afreist.
In de Zeeuwse klei ontwikkelt zich midden in de nacht een hilarische scène waarbij ook Van Praay, de lokale wachtmeester der Rijkspolitie wordt betrokken. Pa Roos belandt twee keer in een sloot en wordt daarna gearresteerd door de politie wegens verdacht gedrag. Ook de naar Zeeland teruggekeerde Schol ondergaat dit lot. Van Praay organiseert in samenwerking met de plaatselijke boerenzoons een klopjacht. Arie en Jan zien echter kans Pa Roos en Schol te bevrijden, en vervolgens bemachtigen zij het schatdeel van Schol. Arie bedenkt een slimme list om de gehele groep door het politiecordon te loodsen dat Zuid-Beveland inmiddels afgesloten heeft.
Het laatste bedrijf speelt zich af langs de Rijn in Duitsland. De Duitser Johann, eigenaar van de raderboot Lorelei, had met de schatgraversbende afgesproken hen te ontmoeten in een hotel in Krefeld. Doberman en zijn vrouw Lottie ontmoeten hem daar met hun aandeel in de schat, en gaan naar de Lorelei die nabij Keulen aangemeerd ligt. Jan, Bob en Arie volgen dit spoor en zien kans op de Lorelei iedereen aan te houden. Zij weten Johann ervan te overtuigen dat hij zijn deel nooit zou hebben ontvangen als de schatgravers hun gang hadden kunnen gaan. Vervolgens sluiten ze met hem een overeenkomst om dit deel van de schat met zijn boot terug te brengen naar Nederland.

## Drukgeschiedenis

De eerste druk werd in 1954 gepubliceerd door de uitgeverij M. Stenvert & Zoon te Meppel in een hardcoveruitgave, met stofomslag en illustraties van Frans Mettes. Tot aan 1958 verschenen nog twee drukken.
In 1967 werd het formaat gewijzigd. Het boek werd voortaan gepubliceerd als pocketboek (17,5 × 11,5 cm). De tekst van deze uitgave was door de auteur bewerkt. De druknummering werd voortgezet en tot 1990 verschenen de volgende drukken:
* 1967 tot 1981: 4e t/m 17e druk, omslag van Moriën
* 1983: 18e druk, omslag van Carol Voges
* 1990: 19e druk, omslag van Bert Zeijlstra
In de pocketeditie zijn de illustraties uit de hardcoveruitgave niet overgenomen.
# Goese Sas

Het Goese Sas, ook wel Het Sas genoemd, dankt zijn naam aan het daar gelegen sas.
Het is een buurtschap in de gemeente Goes dat hoort bij het dorp Wilhelminadorp. Het ligt aan de monding van Havenkanaal vanuit Goes in de Oosterschelde, waar zich de sluis bevindt. Frans Naerebout zou er sluiswachter zijn geweest, maar het is door problemen met de sluis nooit tot feitelijke werkzaamheden gekomen.
In het Goese Sas bevindt zich een jachthaven, een horecagelegenheid (Het Loze Vissertje) en enkele woonhuizen. De dijk bij het Goese Sas is in trek bij badgasten. Langs de dijk richting de Zandkreekdam zijn bovendien een rietput en twee bekende duikstekken, direct naast de sluis Goese Sas en even verderop Putti's place.
Aan de zuidkant van het kanaal is een kwekerij van levend visaas. Het gaat over zagers.
Het Goese Sas in de jaren vijftig en zestig werd uitgebreid beschreven in de roman Pier en oceaan van Oek de Jong.
Stad: Goes Dorpen: 's-Heer Arendskerke · 's-Heer Hendrikskinderen · Kattendijke · Kloetinge · Oud-Sabbinge · Wilhelminadorp · Wolphaartsdijk Buurtschappen: Abbekinderen · Blauwewijk · De Groe · Eindewege · Goese Sas · Monnikendijk · Noordeinde · Oude Veerdijk · Planketent · Roodewijk · Sluis de Piet · Terlucht · Tervaten · Waanskinderen · Wissekerke Zeeland: Steden en dorpen in Zeeland Nederland: Provincies · Gemeenten
* ↑ https://hetlozevissertje.nl/. Gearchiveerd op 22 maart 2023.
* ↑ https://www.zeeland.com/nl-nl/visit/2412_nl/duiklocatie-goese-sas-63
* ↑ https://www.zeeland.com/nl-nl/visit/2384_nl/duiklocatie-slurfje-puttis-place-62. Gearchiveerd op 16 april 2022.
* ↑ https://www.topsybaits.nl/index.html. Gearchiveerd op 24 juni 2022.
# N339 (België)

De N339 is een gewestweg in België bij Brugge. De weg begint bij de N9 en eindigt voorbij het knooppunt met de N351. De weg heeft een lengte van ongeveer 2 kilometer. De weg ligt parallel aan de spoorlijn 51.
De gehele weg bestaat uit twee rijstroken voor beide rijrichtingen samen.
# Heilig Kruiskapel (Utrecht)

De Heilig Kruiskapel in Utrecht was een kleine kapel die op het huidige Domplein stond ingeklemd tussen het verdwenen schip van de Domkerk en de eveneens verdwenen Sint-Salvatorkerk. Het betrof een georiënteerde kapel van nog geen twintig meter lengte, oorspronkelijk bestaande uit een rechthoekige zaal, een iets ingesnoerd, rechtgesloten koor en twee op het schip aansluitende dwarsarmen. Begin 19e eeuw werden er maaltijden bereid voor en uitgedeeld aan de armen, waaraan de kerk haar naam Soepkapel overhield. De kapel werd in 1829 gesloopt. In het plaveisel van het Domplein zijn de kruisvormige omtrekken van de voormalige kapel aangegeven.

## Oorsprong

Over de oorsprong van de kapel bestaat weinig zekerheid. Bij opgravingen in de jaren dertig van de twintigste eeuw werden de fundamenten teruggevonden en destijds gedateerd op de tiende eeuw. Hoewel een nieuwe opgraving in 1993 geen absoluut uitsluitsel heeft gegeven, is de afgelopen decennia de overtuiging gegroeid dat het kerkje ouder moet zijn en mogelijk een stichting van Willibrord is. Dit feit is interessant, omdat op het Domplein de bakermat van het christendom in de Noordelijke Nederlanden ligt.
Volgens Bonifatius liet Willibrord rond 700 in het voormalige Romeinse castellum Traiectum twee kerkjes bouwen: de Sint-Salvatorkerk en de Sint-Maartenskerk, de laatste op de grondvesten van een verwoest kerkje dat uit of vóór de tijd van koning Dagobert stamde. De vraag is echter onopgehelderd welk van beide de later als Heilig Kruiskapel bekendstaande kapel betreft. Archeologen opteren voor de Sint-Maartenskerk, de voorganger van de Dom, die dan in de tiende of elfde eeuw op de huidige plaats zou zijn herbouwd. Volgens een meer geschiedkundige visie komt de Sint-Salvatorkerk eerder in aanmerking, onder meer omdat de Heilig Kruiskapel altijd tot de immuniteit van de Sint-Salvatorkerk heeft toebehoord. In dat geval heeft mogelijk Bonifatius een nieuwe, grotere Sint-Salvatorkerk gebouwd op de plaats van de latere kerk. Deze kwestie kan misschien worden opgehelderd door nieuw archeologisch onderzoek op de plaats van het verdwenen schip van de Dom, waar fundamenten voorkomen die tot nu toe moeilijk te dateren bleken.

## Latere lotgevallen

De Heilig Kruiskapel zal wel te lijden gehad hebben van de invallen van de Noormannen. Zij werd in elk geval geteisterd door de grote stadsbrand van 1148. Volgens de kronieken gebeurde hierbij een wonder: alles wat in de kerk stond werd door het vuur verteerd, behalve het beeld van de Verlosser. Het beeld werd daarop naar de Sint-Salvatorkerk overgebracht, waar het in de grootste verering werd gehouden.
In 1423 werd de kapel in gotische stijl verbouwd, waarbij waarschijnlijk ook de zuidelijke dwarsarm is afgebroken. In deze vorm kennen we de kapel van enkele achttiende- en negentiende-eeuwse afbeeldingen. Na de Hervorming bekleedde de kapel geen liturgische functie meer. Het doek viel definitief voor de kapel toen in 1826 besloten werd de ruïne van het ingestorte schip van de Dom op te ruimen. In één moeite werd in 1829 ook de kapel afgebroken, zodat het tegenwoordige ruime Domplein ontstond.
# Fiordlandia protecta

Fiordlandia protecta is een hydroïdpoliep uit de familie Hydractiniidae. De poliep komt uit het geslacht Fiordlandia. Fiordlandia protecta werd in 1996 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Schuchert.