OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Blaby

Blaby is een Engels district in het shire-graafschap (non-metropolitan county OF county) Leicestershire en telt 100.000 inwoners. De oppervlakte bedraagt 130 km².
Van de bevolking is 15,1% ouder dan 65 jaar. De werkloosheid bedraagt 2,1% van de beroepsbevolking (cijfers volkstelling 2001).

## Civil parishes in district Blaby

Aston Flamville, Blaby, Braunstone, Cosby, Countesthorpe, Croft, Elmesthorpe, Enderby, Glen Parva, Glenfields, Huncote, Kilby, Kirby Muxloe, Leicester Forest East, Leicester Forest West, Lubbesthorpe, Narborough, Potters Marston, Sapcote, Sharnford, Stoney Stanton, Thurlaston, Whetstone, Wigston Parva.
* ↑ Office for National Statistics → Download → SAM_for_Administrative_Areas_(2018).zip → SAM_LAD_DEC_2018_UK.xlsx. Gearchiveerd op 7 april 2023.
* ↑ https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid20182019laboundaries/ukmidyearestimates20182019ladcodes.xls Schatting Office for National Statistics: knop MYE5 → kolom Estimated Population mid-2018]
* Volkstelling 2001, Office for National Statistics
# Bundesautobahn 113

De Bundesautobahn 113 (kortweg A113) is een Duitse autosnelweg ten zuidoosten van Berlijn die het stadscentrum met de Berlijnse Ring verbindt.
Omdat de Berlijnse Stadtring (A100) alleen in het noorden (via de A111) en het zuidwesten (via de A115) met de Berlijnse Ring verbonden was werd in 1992 besloten dat er in het zuidoosten ook een verbinding tussen de beide Berlijnse ringen moest komen, die bij Schönefeld op de A10 zou moeten aansluiten.
In 1997 werd begonnen met de bouw. De A113 begint bij Dreieck Neukölln en verloopt in zuidoostelijke richting parallel aan het Teltowkanaal. Bij Adlersdorf wordt dit kanaal vervolgens gekruist, om uiteindelijk langs het reeds bestaande gedeelte uit te komen op de Berlijnse Ring. Om geen verdere inbreuk aan het stadsbeeld te doen wordt de A113 grotendeels aangelegd op het verloop van de Berlijnse Muur.
Op 14 juli 2004 werd het eerste wegvak van de nieuwe A113 tussen de Neukölln en de aansluiting Späthestraße geopend, gevolgd door het daarop volgende wegvak tot de aansluiting Adlershof op 1 september 2005.
Het gedeelte tussen de aansluiting Adlershof en Dreieck Waltersdorf is sinds mei 2008 voor het verkeer vrijgegeven. Dit gedeelte bevat twee tunnels en een overbrugging van de Berlijnse spoorring.
In aanloop naar de ombouw van de luchthaven Berlin-Schönefeld tot Berlin Brandenburg International is een directe aansluiting op de A113 verwezenlijkt. De volledige aansluiting is in 2010 geopend, tot die tijd was er vanaf mei 2008 een provisorische aansluiting.
De kosten voor de gehele autosnelweg bedroegen ongeveer 500 miljoen euro.

## Twee autosnelwegen

Al voordat men begon aan de bouw van het wegvak Neukölln - Waltersdorf lag er ten noorden van het Schönefelder Kreuz een stuk autosnelweg dat oorspronkelijk was genummerd als A113. Deze was echter voorbereid op een ander verloop van de autosnelweg stadinwaarts. Het bestaande wegvak Waltersdorf - Treptow is, met de openstelling van de verlengde A113, per 23 mei 2008 omgenummerd naar A117.

## Externe link

* (de) autobahn-online.de - Site met veel informatie over Duitse autosnelwegen
# Ada van der Giessen

Ada (Leona) van der Giessen (4 mei 1948) is een Nederlandse schaakster met een FIDE-rating van 1863 in 2016. Van der Giessen was in 1973 schaakkampioen bij de dames van Nederland.
In 1997 speelde ze mee in het Aegon schaaktoernooi waar ze 4½ punt haalde en in het toernooi Echternach open dat gehouden werd in het oude klooster van Willibrord in Luxemburg, was haar score 4½ uit 9.
In 2003 en 2011 won Van der Giessen het Wim Barenbrug Seniorentoernooi, georganiseerd door de Alphense Schaakclub.
Ada opent meestal met de zet 1.e4 waarna vaak het Siciliaans ontstaat. Met zwart beantwoordt ze de zet 1.e4 meestal met 1...c5
# Agrypnus illimis

Agrypnus illimis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1894 door Horn.
# Korps Lombardia

Het Korps Lombardia (Duits: Generalkommando Lombardia) was een Duits legerkorps van de Wehrmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het korps was gelegerd in Ligurië.

## Krijgsgeschiedenis
### Oprichting en inzet

Het Korps Lombardia werd opgericht op 3 augustus 1944 in Italië bij OB Südwest als een gemengd Duits-Italiaans korps. Delen van het 87e Legerkorps werden gebruikt voor de oprichting.
Het korps was gestationeerd in Ligurië en beschikte op de volgende datums over de genoemde eenheden:
* 16 september 1944: 232e Infanteriedivisie, 4e Italiaanse Bergdivisie "Monte Rosa"
* 28 september 1944, 13 oktober 1944: 232e Infanteriedivisie, 3e Italiaanse Infanteriedivisie "San Marco", 4e Italiaanse Bergdivisie "Monte Rosa"
* 5 november 1944: 148e Infanteriedivisie, 3e Italiaanse Infanteriedivisie "San Marco",
* 31 december 1944: delen 148e Infanteriedivisie, 3e Italiaanse Infanteriedivisie "San Marco", 4e Italiaanse Bergdivisie "Monte Rosa"
* 1 maart 1945: 135e Vestingsbrigade
* 10 maart 1945, 31 maart 1945: 135e Vestingsbrigade, 3e Italiaanse Infanteriedivisie "San Marco", delen 4e Italiaanse Bergdivisie "Monte Rosa"
* 7 april 1945, 12 april 1945: 135e Vestingsbrigade, 3e Italiaanse Infanteriedivisie "San Marco"
Het korps trok zich in april 1945 terug uit zijn posities en trok noordwaarts naar de Alpen.
Het Korps Lombardia capituleerde op 1 mei 1945 ten westen van Milaan aan troepen van het 5e Amerikaanse Leger.

## Bovenliggende bevelslagen

| Leger | Legergroep | Plaats/regio | Begin | Eind |
| Armee Ligurien | Heeresgruppe C | Ligurië | 3 augustus 1944 | oktober/november 1944 |
| 14. Armee | Heeresgruppe C | Ligurië | oktober/november 1944 | december 1944 |
| Armee Ligurien | Heeresgruppe C | Ligurië | december 1944 | 1 mei 1945 |

## Commandant

| Rang | Naam | Begin | Eind |
| Generalleutnant General der Artillerie (vanaf 1 oktober 1944) | Kurt Jahn | 1 september 1944 | 1 mei 1945 |
* Georg Tessin – Verbände und Truppen der deutschen Wehrmacht 1933-1945
* https://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/Korps/KorpsLombardia.htm - geraadpleegd 23 augustus 2020
* http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/General2/JAHN_KURT.html - geraadpleegd 23 augustus 2020
# Allophryxus ruber

Allophryxus ruber is een pissebed uit de familie Dajidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Koehler.
# Llull

Llull kan verwijzen naar:
* Ramon Llull, een 13e/14e-eeuws Spaans schrijver, filosoof, dichter en theoloog
* Sergio Llull (1987), een Spaans basketbalspeler
# Adachi (Tokio)

Adachi (足立区, Adachi-ku) is een van de 23 speciale wijken van Tokio. De wijk ligt ten noorden van het centrum van Tokio. De wijk is opgesplitst in twee gebieden; een kleine strook land tussen de Sumida en de Arakawa, en een groter gebied ten noorden van de Arakawa. De wijk wordt omgeven door Kawaguchi, Sōka en Yashio in de prefectuur Saitama, en Katsushika, Sumida, Arakawa en Kita in Tokio.
Adachi is een zusterwijk van Belmont, Australië. In 2008 bedroeg de bevolking van de wijk 654.466 mensen. De bevolkingsdichtheid was toen 12.140 mensen per vierkante kilometer.
Adachi kent meerdere stadsparken, zoals Toneri Park, Higashi Ayase Park, Urban Agricultural Park, en Adachi Park of Living Things.

## Geboren

* Takeshi Kitano (1947), komiek, filmregisseur, acteur, schrijver, schilder en kunstenaar
* Eriko Asai (1959), atlete
* Kouta Hirano (1973), mangaka

## Externe link

* (ja) Officiële website
Speciale Wijken: Adachi · Arakawa · Bunkyo · Chiyoda · Chuo · Edogawa · Itabashi · Katsushika · Kita · Koto · Meguro · Minato · Nakano · Nerima · Ota · Setagaya · Shibuya · Shinagawa · Shinjuku · Suginami · Sumida · Toshima · Taito Steden: Akiruno · Akishima · Chōfu · Fuchū · Fussa · Hachiōji · Hamura · Higashikurume · Higashimurayama · Higashiyamato · Hino · Inagi · Kiyose · Kodaira · Koganei · Kokubunji · Komae · Kunitachi · Machida · Mitaka · Musashimurayama · Musashino · Nishitokyo · Ōme · Tachikawa · Tama Districten en subprefecturen: District Nishitama · Subprefectuur Hachijo · Subprefectuur Miyake · Subprefectuur Ogasawara · Subprefectuur Oshima
# Agrypnus holontelius

Agrypnus holontelius is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Vats & Kashyap.
# Koolstofgroep

* Chemische groepen
* Alkalimetalen (1)
* Aardalkalimetalen (2)
* Scandiumgroep (3)
* Titaangroep (4)
* Vanadiumgroep (5)
* Chroomgroep (6)
* Mangaangroep (7)
* Platinagroep (8, 9 en 10)
* Kopergroep (11)
* Zinkgroep (12)
* Boorgroep (13)
* Koolstofgroep (14)
* Stikstofgroep (15)
* Zuurstofgroep (16)
* Halogenen (17)
* Edelgassen (18)
* Lanthaniden
* Actiniden
* Portaal   Scheikunde
Elementen van de koolstofgroep (IUPAC-groepsnummer 14, vroeger bekend als IVa) uit het periodiek systeem worden soms wel de tetrel elementen genoemd (afkorting Tt) om aan te duiden dat zij zich in verbindingen met de alkalimetalen (Zintl verbindingen) als vierwaardige anionen Tt$^{4−}$ kunnen gedragen. Daarbij moet echter de 4− als lading met een korreltje zout genomen worden. Het is beter om van een oxidatiegetal −4 te spreken omdat door covalentie de lading ter plekke van het tetrel atoom zeker niet −4 bedraagt.
Het oxidatie getal −4 dat resulteert in een edelgas-configuratie moet ook eerder als uitzonderlijk dan als typerend voor deze groep gezien worden en komt alleen in verbindingen met elementen met extreem lage elektronegativiteit voor.
In combinatie met andere elementen overwegen andere oxidatiegetallen. In oxiden overwegen de oxidatiegetallen 2+ en 4+. Er is naast CO$_2$ (kooldioxide) ook CO (koolmonoxide), naast SiO$_2$ (kiezel, kwarts) ook SiO enzovoorts. Het karakter van de oxiden verschuift geleidelijk van zuur naar basisch van boven naar beneden.
Covalentie speelt een bijzonder grote rol in de chemie van deze groep en koolstof is daar het meest extreme voorbeeld van.
De elementen in de koolstofgroep zijn in het periodiek systeem hieronder gekleurd.
# Allophyes heliocausta

Allophyes heliocausta is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Boursin.
# Harding-Birch Lakes

Harding-Birch Lakes is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Alaska, en valt bestuurlijk gezien onder Fairbanks North Star Borough.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 216.

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 605,0 km², waarvan 566,6 km² land en 38,4 km² water.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 56 km rond Harding-Birch Lakes.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Harding-Birch-Lakes op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
# Caecognathia kikuchii

Caecognathia kikuchii is een pissebed uit de familie Gnathiidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Nunomura.
# Aenictus diclops

Aenictus diclops is een mierensoort die tot 2014 was toegekend aan de onderfamilie van de Aenictinae maar daarna aan de onderfamilie van de Dorylinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2008 door Shattuck.
* ↑ Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013). Gearchiveerd op 14 augustus 2019.
* ↑ Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)
# Agrypnus humilis

Agrypnus humilis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1842 door Erichson.
# Lukáš Ďuriška

Lukáš Ďuriška (Trenčín, 16 augustus 1992) is een Slowaaks voetballer die als middenvelder speelt.
Ďuriška speelde in de jeugd voor OŠK Družstevník Soblahov en AS Trenčín. Sinds 2011 speelt hij in het eerste team van AS Trenčín. In februari 2012 werd hij tot het einde van het seizoen 2011/12 verhuurd aan AGOVV Apeldoorn waar Trenčín mee samenwerkt. Na een verhuur op Malta speelde hij sinds medio 2014 voor MFK Frýdek-Místek. In 2016 ging hij in Polen voor Raków Częstochowa spelen. In het seizoen 2018/19 werd hij verhuurd aan Ruch Chorzów. Medio 2019 maakte hij de overstap naar Olimpia Grudziądz en een jaar later naar Zagłębie Sosnowiec.

## Statistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wed. | Goals |
| 2010/11 | AS Trenčín | Slowakije | 1. liga (II) | 3 | 0 |
| 2011/12 | AS Trenčín | Slowakije | Corgoň liga (I) | 4 | 0 |
| | → AGOVV Apeldoorn | Nederland | Eerste divisie (II) | 11 | 0 |
| 2012/13 | AS Trenčín | Slowakije | Corgoň liga (I) | 5 | 0 |
| 2013/14 | → Mosta FC | Malta | Premier League (I) | 13 | 1 |
| | AS Trenčín | Slowakije | Corgoň liga (I) | 3 | 0 |
| 2014/15 | MFK Frýdek-Místek | Tsjechië | Fotbalová národní liga (II) | 13 | 0 |
| 2015/16 | MFK Frýdek-Místek | Tsjechië | Fotbalová národní liga (II) | 20 | 0 |
| 2016/17 | Raków Częstochowa | Polen | II liga (III) | 25 | 1 |
| 2017/18 | Raków Częstochowa | Polen | I liga (II) | 9 | 0 |
| 2018/19 | Ruch Chorzów | Polen | II liga (III) | 25 | 2 |
| 2019/20 | Olimpia Grudziądz | Polen | I liga (II) | 28 | 1 |
| 2020/21 | Zagłębie Sosnowiec | Polen | I liga (II) | 32 | 0 |
| 2021/22 | Zagłębie Sosnowiec | Polen | I liga (II) | 19 | 0 |
| 2022/23 | AS Trenčín | Slowakije | Fortuna liga (I) | 12 | 0 |
| Totaal | Totaal | Totaal | Totaal | 222 | 5 |
# Amblyeleotris yanoi

Amblyeleotris yanoi is een straalvinnige vissensoort uit de familie van grondels (Gobiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1996 door Aonuma & Yoshino.
* ↑ (en) Amblyeleotris yanoi op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Amblyeleotris yanoi. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Harpactea gridellii

Harpactea gridellii is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de celspinnen (Dysderidae).
Het dier behoort tot het geslacht Harpactea. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Caporiacco.
# Cabaret Voltaire (popmuziek)

Cabaret Voltaire is een Britse industrial-newwavegroep opgericht in Sheffield in 1974. De groep werd opgericht door muzikanten die in de jaren 70 op zoek gingen naar nieuwe muzikale expressiemiddelen. Aanvankelijk gebeurde dit met zelf gebouwde elektronische hulpmiddelen.
In 1978 kwam de uit Sheffield afkomstige groep voor enkele optredens naar Londen. In 1979 verscheen hun eerste album "Mix-Up".
Richard H. Kirk stierf in 2021, op 65-jarige leeftijd.

## Groepsleden

* Richard H. Kirk - Gitaar en blaasinstrumenten
* Stephen 'Mal' Mallinder - Basgitaar en zang
* Chris Watson - Tape-Operator

## Discografie

* Mix-Up (Rough Trade 1979)
* Live at the YMCA (Rough Trade 1979)
* The Voice of America (Rough Trade 1980)
* Red Mecca (Rough Trade 1981)
* 2 x 45 (Rough Trade 1982)
* Hai! (Live in Japan) (Rough Trade 1982)
* The Crackdown (Some Bizarre 1983)
* Micro-Phonies (Some Bizarre 1984)
* The Covenant, the Sword and the Arm of the Lord (Some Bizarre 1985)
* Code (Parlophone 1987)
* Groovy, Laidback and Nasty (Parlophone 1990)
* Body and Soul (Crépuscule 1991)
* Percussion Force (Crépuscule 1991)
* Plasticity (Crépuscule 1992)
* International Language (Plastex 1993)
* The Conversation (Apollo 1994)

## Externe link

* Discografie van Cabaret Voltaire
* ↑ (en) The Quietus | News | Richard H. Kirk Has Died, Aged 65. The Quietus. Gearchiveerd op 8 juni 2023. Geraadpleegd op 21 september 2021.
* ↑ (en) Condé Nast, Cabaret Voltaire’s Richard H. Kirk Dies at 65. Pitchfork (21 september 2021). Gearchiveerd op 21 september 2021. Geraadpleegd op 21 september 2021.
* ↑ (en) johnrobb, Richard H Kirk (Cabaret Voltaire) RIP. Louder Than War (21 september 2021). Geraadpleegd op 21 september 2021.
* ↑ (en) Bill PearisPublished: September 21, 2021, Cabaret Voltaire's Richard H. Kirk has died. BrooklynVegan. Gearchiveerd op 21 september 2021. Geraadpleegd op 21 september 2021.
* ↑ (es) El "gran genio" de Cabaret Voltaire, Richard H. Kirk, ha muerto. Cultture. Gearchiveerd op 21 september 2021. Geraadpleegd op 21 september 2021.
# Affakkelen

Affakkelen is het op grote schaal doelbewust en routinematig verbranden van gassen die vrijkomen bij aardgaswinning, aardolieproductie en olieraffinage. Het gaat hoofdzakelijk om de gasvormige alkanen methaan, ethaan, propaan, butaan en pentaan. Dit veroorzaakt de enorme vlammen ("flares"), die we soms zien op raffinaderijen en productieplatforms op zee.
Het affakkelen van deze gassen is ongewenst, vanwege de CO$_2$-uitstoot, bovendien zijn ze uitstekend bruikbaar en verhandelbaar, methaan en ethaan als aardgas, propaan en butaan als LPG (autogas en flessengas). Toch besluiten de oliemaatschappijen soms, bij een teveel aan gas of bij een onaantrekkelijke marktprijs, om het gas ter plekke te verbranden.
In 2007 werd wereldwijd nog 150 miljard kubieke meter gas afgefakkeld. Dit komt overeen met 30 procent van het totale jaarlijkse gasverbruik van de Europese Unie.
Affakkelen is in Europa zonder vergunning verboden vanwege de luchtverontreiniging die het met zich meebrengt. Soms is het echter gevaarlijk of onpraktisch om het vrijgekomen gas op een andere manier te verwijderen (en is er kans op een blow-out) en wordt er toch afgefakkeld.
# Age Veldboom

Age Veldboom (Hagestein, 23 juli 1952) is een schipper, skûtsjekenner, museumoprichter en -gids uit Eernewoude-Oudega. Hij is bekend van het sportcommentaar bij het skûtsjesilen.

## Watersport

Age Veldboom ging na de MULO in Vianen naar het CIOS in Heerenveen. Daar kreeg hij les van onder anderen Foppe de Haan en Jeen van den Berg. Als gymnastiek- en sportleraar zette hij in Eernewoude met zijn vrouw de zeilschool Annage op, een bedrijf dat hij in 2000 overdeed aan Cathrienus Herrema. Naast zeilschoolhouder en surfinstructeur was hij destijds gymnastiekleraar aan het speciaal onderwijs in Sneek en docent aan het Cios in Heerenveen. Aan het begin van de jaren tachtig deed hij als schipper met een eigen skûtsje mee aan zeilwedstrijden als de Strontrace en de IFKS.

## Skûtsjemuseum

In de tijd van de zeilschool verzamelde hij veel skûtsjematerialen die de basis zouden gaan vormen van het Skûtsjemuseum (De Stripe). Dit museum werd in 2005 overgenomen door een stichting. Veldboom was naast mede-oprichter van deze stichting initiatiefnemer van de Stichting Houten Skûtsje in Eernewoude. Tevens leverde hij een grote bijdrage aan de bouw van de Aebelina. Dit skûtsje was een replica van een verdwenen schip en werd tussen 2004 – 2009 bij het Skûtsjemuseum gebouwd. Over dit eikenhouten schip verscheen in 2009 het boek De doem van eer - AEbelina. Pronkje van het Skûtsjemuseum. Age Veldboom werd in 2013 bestuurslid van Foar de Neiteam, een stichting die archieven aanlegt en kennis verspreidt over het skûtsjesilen en het wedstrijdzeilen met authentieke vrachtschepen in Friesland. In 2017 werd Veldboom benoemd als lid in de Orde van Oranje-Nassau, samen met Harm Vlas, de voorzitter van het Skûtsjemuseum en bestuurslid van de Stichting AEbelina.

## Theater

Veldboom was in 2018 initiatiefnemer van het muzikale skûtsjetheater Myn Skip, een eerbetoon aan het skûtsje. In de voorstelling werd het skûtsje Aebelina gevolgd vanaf de bouw en het gebruik als vracht-, woon- en wedstrijdschip. Veel vrijwilligers deden vanaf de wal mee aan de voorstelling over honderd jaar skûtsjehistorie. Deze openluchtvoorstelling met muziek, dans, beeld, theater en verhaal vond plaats op het het water bij Eernewoude. Op 7 december 2018 kregen Veldboom en Cathrienus Herrema voor It Skip de Friese Anjer uitgereikt door de Friese Commissaris van de Koning, Arno Brok.

## Televisie

Bij het grote publiek werd Veldboom bekend door zijn wedstrijdverslagen van het skûtsjesilen voor Omrop Fryslân. In 2017 en 2018 portretteerde hij meerdere skûtsjes in het NPO-programma Skûtsje Journaal, met presentatrice Carrie ten Napel, een samenwerking van Omrop Fryslân, de SKS en Omroep Max. Age Veldboom gaf daarbij Nederlands wedstrijdcommentaar en uitleg samen met Sippie Tigchelaar.
Age Veldboom werd in 2007 geportretteerd in het televisieprogramma Teken fan libben van Omrop Fryslân. In dit programma ging presentator Raynaud Ritsma op zoek naar verhalen achter bermmonumenten. Anna, de eerste vrouw van Age was in 1998 omgekomen bij een auto-ongeluk.
# Koolstofdioxidelaser

Een koolstofdioxidelaser of CO$_2$-laser is een elektrisch gedreven gaslaser. Het gas in de ontladingsbuis bestaat uit een mengsel van koolstofdioxide, stikstofgas, waterstofgas en helium. CO$_2$-lasers zenden infrarood licht uit met een golflengte tussen 9600 en 10640 nanometer.
Dit lasertype werd in 1964 uitgevonden door Kumar Patel toen hij voor Bell Labs in New Jersey werkte.

## Werking

Bij de CO$_2$-laser worden de stikstofmoleculen in trilling gebracht met een elektrische stroom. Omdat stikstof een homonucleair molecuul is kan het zijn energie niet kwijt door de afgifte van fotonen. Hun energie raken ze kwijt door koolstofdioxidemoleculen aan te slaan, die op hun beurt het infrarode laserlicht voortbrengen. Het helium draagt bij aan de gasvorming door de hitte van de elektrische ontlading en helpt de koolstofdioxidemoleculen na excitatie terug te laten keren naar hun basistoestand.

## Soorten

CO$_2$-lasers bestaan zowel in gepulste als continuous wave (CW) versie. De CW-versies worden meest gebruikt, maar de gepulste vinden toepassing in bijvoorbeeld nieuwe methoden die worden ontwikkeld voor de verrijking van uranium. De CW-versies vallen nog uiteen in gewone en waveguide-lasers. De gewone versie wordt meest toegepast in de industrie; de waveguide-versie is goedkoper en betrouwbaarder, maar alleen in lager vermogen te krijgen.

## Constructie

Het gasmengsel bevindt zich bij een koolstofdioxidelaser in een afgesloten buis met aan de ene kant een spiegel van gepolijst metaal en aan de andere kant een deelsdoorlatende spiegel. Vanwege de lange golflengte, kunnen geen gewone lenzen samen met de CO$_2$-laser gebruikt worden, maar worden lenzen gebruikt van speciale, dure materialen zoals zinkselenide (ZnSe) of germanium (Ge). Bij lasers met hoge vermogens worden – ondanks de zeer hoge kosten – vaak lenzen van diamant toegepast.

## Toepassingen

De belangrijkste toepassingen van de CO$_2$-laser liggen in de metaalbewerking: lassen en snijden van metaal. Ook in de geneeskunde wordt de CO$_2$-laser toegepast bij:
* Kno-heelkunde
* Tandheelkunde
* Lasersnijden
* Gynaecologie
* Urologie
* Plastische chirurgie
# Campodorus tenuitarsis

Campodorus tenuitarsis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Carl Gustaf Thomson in 1894.
# Amblygaster clupeoides

Amblygaster clupeoides is een straalvinnige vissensoort uit de familie van haringen (Clupeidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1849 door Bleeker.
* ↑ (en) Amblygaster clupeoides op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Amblygaster clupeoides. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.