OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Luppy

Luppy (Duits: Luppingen ) is een gemeente in het Franse departement Moselle in de regio Grand Est.

## Geschiedenis

De gemeente maakte deel uit van het arrondissement Metz-Campagne totdat dit op 1 januari 2015 fuseerde met het arrondissement Metz-Ville tot het huidige arrondissement Metz. Toen op 22 maart 2015 het kanton Pange werd opgeheven werd de gemeente opgenomen in het kanton Faulquemont.

## Geografie

De oppervlakte van Luppy bedraagt 16,5 km², de bevolkingsdichtheid is 29,3 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Luppy met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Lycaugesia microzale

Lycaugesia microzale is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1914 door Dyar.
# Lycaugesia perpurpura

Lycaugesia perpurpura is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1914 door Dyar.
# Lycidas pilosus

Lycidas pilosus is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Lycidas. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1882 door Eugen von Keyserling.
# Maarten Moerkerke

Maarten Moerkerke is een Vlaams televisieregisseur.
Voor D&D Productions startte hij als televisieregisseur en verfilmde hij 48 episodes van Wittekerke tussen 1995 en 1999.
Van 2000 tot 2004 regisseerde hij voor 3Keys en televisiezender Canvas de Patrick De Witte-televisieseries Spike, Kijk eens op de doos, De Vloek van Vlimovost en De Perfecte Moord.
Voor Studio-A werkte hij als regisseur van 2009 tot 2011 mee aan meerdere afleveringen van Zone Stad uit het vijfde seizoen en het begin van het zesde seizoen van de VTM televisieserie.
Voor Menuet van Dirk Impens regisseerde hij de vtm televisieseries Deadline 14/10 uit 2012, Ontspoord uit 2013 (samen met Jakob Verbruggen), Deadline 25/5 uit 2014, Coppers uit 2016 en 13 Geboden en De Bende van Jan de Lichte, beide uit 2017.
In 2017 regisseerde hij Verborgen Verlangen (remake van Nederlandse film Het Verlangen), met Astrid Coppens in de hoofdrol van schoenenverkoopster die zich laat overtuigen door twee malafide uitgeverijbazen om mee te draaien in een literaire zwendel.
# Lyperogryllacris bodenklossi

Lyperogryllacris bodenklossi is een rechtvleugelig insect uit de familie Gryllacrididae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Karny.
# Lyperogryllacris luctuosa

Lyperogryllacris luctuosa is een rechtvleugelig insect uit de familie Gryllacrididae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1888 door Brunner von Wattenwyl.
# Lype saxonica

Lype saxonica is een fossiele soort schietmot uit de familie Psychomyiidae.
# Maart

Maart (ook wel: lentemaand, buienmaand, guldenmaand, windmaand, dorremaand) is de derde maand van het jaar in de gregoriaanse kalender en heeft 31 dagen. De maand is genoemd naar Mars, de Romeinse god van de oorlog.
Verouderde Nederlandse/puristische namen zijn lentemaand en windmaand.

## Naam en positie in de kalender

In het oude Rome noemde men deze maand Martius. Het was volgens de oude Romeinse kalender tevens de eerste maand van het jaar, totdat dat in 153 v. Chr. januari werd.

## Meteorologie

Op het noordelijk halfrond is maart de eerste maand van de meteorologische lente. Ook het begin van de astronomische lente valt in maart, namelijk rond de 21e. De gemiddelde etmaaltemperatuur is aan het eind van de maand met enkele graden gestegen ten opzichte van het begin.
Op het zuidelijk halfrond is maart de eerste maand van de meteorologische herfst. Rond 21 maart begint hier de astronomische herfst.

### Weerstatistieken Nederland en België
## Gebeurtenissen

* ± 20 maart - equinox
* Pasen valt soms in maart, waarbij 22 maart de vroegst mogelijke datum is (zie verder Pasen#Data)
* Carnaval valt meestal in februari, maar in sommige jaren in de periode 1 t/m 9 maart (zie verder Carnaval#Datum van carnaval).

## Varia

* In de Europese Unie duurt maart een uur korter dan de overige maanden van 31 dagen, doordat in het laatste weekend van de maand de zomertijd ingaat.

## Afbeeldingen

* (Eerste deel van) maart in het Trivulzio-getijdenboek
* Maart in het getijdenboek van Simon de Varie
* Maart in het getijdenboek van de Meesters van Zweder van Culemborg
* Maart in het Bout Psalter-getijdenboek
* De maand maart, uit de Chronograaf van 354 van de Romeinse kalligraaf Filocalus.
januari · februari · maart · april · mei · juni · juli · augustus · september · oktober · november · december
* Media op Commons
* Definitie op WikiWoordenboek
* Citaten op Wikiquote
# Lázně Bělohrad

Lázně Bělohrad (Duits: Bielohrad (Bad Bielohrad)) is een Tsjechische stad in de regio Hradec Králové, en maakt deel uit van het district Jičín. Lázně Bělohrad telt 3749 inwoners (2006).
Bačalky · Bašnice · Běchary · Bílsko u Hořic · Boháňka · Borek · Brada-Rybníček · Březina · Bříšťany · Budčeves · Bukvice · Butoves · Bystřice · Cerekvice nad Bystřicí · Červená Třemešná · Češov · Dětenice · Dílce · Dobrá Voda u Hořic · Dolní Lochov · Dřevěnice · Holín · Holovousy · Hořice · Cholenice · Chomutice · Choteč · Chyjice · Jeřice · Jičín · Jičíněves · Jinolice · Kacákova Lhota · Kbelnice · Kněžnice · Konecchlumí · Kopidlno · Kostelec · Kovač · Kozojedy · Kyje · Lázně Bělohrad · Libáň · Libošovice · Libuň · Lískovice · Lukavec u Hořic · Lužany · Markvartice · Miletín · Milovice u Hořic · Mladějov · Mlázovice · Nemyčeves · Nevratice · Nová Paka · Ohařice · Ohaveč · Osek · Ostroměř · Ostružno · Pecka · Petrovičky · Podhorní Újezd a Vojice · Podhradí · Podůlší · Radim · Rašín · Rohoznice · Rokytňany · Samšina · Sběř · Sedliště · Sekeřice · Slatiny · Slavhostice · Sobčice · Soběraz · Sobotka · Stará Paka · Staré Hrady · Staré Místo · Staré Smrkovice · Střevač · Sukorady · Svatojanský Újezd · Šárovcova Lhota · Tetín · Třebnouševes · Třtěnice · Tuř · Úbislavice · Údrnice · Úhlejov · Újezd pod Troskami · Úlibice · Valdice · Veliš · Vidochov · Vitiněves · Volanice · Vrbice · Vršce · Vřesník · Vysoké Veselí · Zámostí-Blata · Zelenecká Lhota · Železnice · Žeretice · Židovice · Žlunice
# Macronema percitans

Macronema percitans is een schietmot uit de familie Hydropsychidae. De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Machimus oriens

Machimus oriens is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Martin.
# Machimus pastshenkoae

Machimus pastshenkoae is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1976 door Lehr.
# Machimus paropus

Machimus paropus is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1849 door Walker.
# Löf

Löf is een Duitse gemeente aan de Moezel in de Landkreis Mayen-Koblenz. De gemeente heeft twee kernen, namelijk Löf en Kattenes. Aan de andere kant van de Moezel ligt een uitloper van Brodenbach. Löf telt 1.456 inwoners.

## Kerk

De parochiekerk in Löf werd gebouwd van 1737 tot 1738. De toren heeft een Romeinse vorm. Een opvallend iets aan de kerk zijn de glasramen van het tweede deel van 15e eeuw met afbeeldingen van de stichters van de plaats.
* 1 2 (de) Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerungsstand 2020, Kreise, Gemeinden, Verbandsgemeinden
Acht · Alken · Andernach · Anschau · Arft · Baar · Bassenheim · Bell · Bendorf · Bermel · Boos · Brey · Brodenbach · Burgen · Dieblich · Ditscheid · Einig · Ettringen · Gappenach · Gering · Gierschnach · Hatzenport · Hausten · Herresbach · Hirten · Kalt · Kaltenengers · Kehrig · Kerben · Kettig · Kirchwald · Kobern-Gondorf · Kollig · Kottenheim · Kretz · Kruft · Langenfeld · Langscheid · Lehmen · Lind · Löf · Lonnig · Luxem · Macken · Mayen · Mendig · Mertloch · Monreal · Mülheim-Kärlich · Münk · Münstermaifeld · Nachtsheim · Naunheim · Nickenich · Niederfell · Niederwerth · Nörtershausen · Oberfell · Ochtendung · Pillig · Plaidt · Polch · Reudelsterz · Rhens · Rieden · Rüber · Saffig · Sankt Johann · Sankt Sebastian · Siebenbach · Spay · Thür · Trimbs · Urbar · Urmitz · Vallendar · Virneburg · Volkesfeld · Waldesch · Weiler · Weißenthurm · Weitersburg · Welling · Welschenbach · Wierschem · Winningen · Wolken
# M103 (tank)

De M103 was een zware tank die gebruikt is door het Amerikaanse leger tijdens de Koude Oorlog. Tot en met de ontwikkeling van de M1 Abrams in de jaren 70 was de M103 de allerzwaarste tank die het Amerikaanse leger had. De M103 werd gebouwd in een fabriek bekend als de Detroit Arsenal Tank Plant (DATP) en de eerste goedgekeurde tanks die door het leger in gebruik werden genomen waren er in 1957. De M103 was in 1974 volledig uitgefaseerd.

## Ontwerp en realisatie

Net als de Britse Conqueror is de M103 ontworpen om de Sovjetzwaargewichten zoals de Jozefstalintank en de T-10 tegen te gaan als een conventionele Derde Wereldoorlog zou uitbreken. Het lange 120mm-kanon van de M103 werd ontworpen om vijandelijke tanks te kunnen raken op zeer lange afstanden, maar dit kanon werd nooit echt gebruikt. In 1953-1954 werd een reeks van 300 tanks, aanvankelijk aangeduid als T43E1's, gebouwd door Chrysler in Newark Plant. De tests waren onbevredigend en in augustus 1955 werden alle tanks opgeslagen. Er volgden vele verbeteringen aan de tank en op 26 april 1965 werd deze gestandaardiseerd als de zware tank M103.
Van de 300 gebouwde tanks gingen er 80 naar het Amerikaanse leger (74 van deze tanks werden verbouwd tot de M103) en 220 gingen er naar de Amerikaanse marine om te worden gebruikt als infanterieondersteuning; deze werden verbouwd tot verbeterde M103A1 volgens de normen van een M103A2. De opeenvolgende versies van de M103 deelden veel onderdelen met de M47, de M48 en ook de M60 Patton. De M47 en M48 werden in tegenstelling tot de M60 (de M60 had een 105mm-kanon, de eerste M60’s hadden echter wel een 90mm-kanon) met hun 90mm-kanon als middelzware tank beschouwd. De rupsbanden, de rollers en veerelementen waren op deze vier tanks hetzelfde, met enkele wijzigingen om rekening te houden met het grotere of kleinere gewicht van elke tank. De motor en de overbrenging van de M103 waren nooit voldoende aangepast aan de extra energie die nodig was om het gewicht te verplaatsen. Ook waren de besturingssystemen fragiel. De koepel van de M103 was groter dan die van de M48 of die van de M60. Dit werd gedaan om ruimte te creëren voor het reusachtige 120mm-kanon en de twee laders die nodig waren voor het kanon. In deze koepel moesten ook nog de schutter en de kapitein werken. Het kanon van de M103 had de mogelijkheid om zijn kanon verticaal te kunnen bewegen van een minimale hoek van −8 graden tot een maximale hoek van +15 graden.

## Bepantsering

| Aanzicht | Millimeter |
| Voorkant | 114-127 |
| Zijkant | 50 |
| Bovenkant | 25 |
| Voorkant geschutskoepel | 127 t/m 254 |
| Zijkant geschutskoepel | 70 |
| Bovenkant geschutskoepel | 38 |
# Madagasoeuopsis longipes

Madagasoeuopsis longipes is een keversoort uit de familie bladrolkevers (Attelabidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1922 gepubliceerd door Hustache.
# Madagasoeuopsis convexicollis

Madagasoeuopsis convexicollis is een keversoort uit de familie bladrolkevers (Attelabidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1958 gepubliceerd door Richard.
# Machtiging (juridisch)

Een machtiging is de verklaring waarmee de bevoegdheid wordt verleend om in naam van de verlener van de machtiging een feitelijke handeling uit te voeren. Anders dan de volmacht betreft de machtiging niet de bevoegdheid om een rechtshandeling te verrichten.
Voorbeelden zijn
* Machtiging voor automatische incasso
* Machtiging (verkiezingen)
# Madrella ferruginosa

Madrella ferruginosa is een slakkensoort uit de familie van de Madrellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Alder & Hancock.
# Madremyia

Madremyia is een geslacht van vliegen (Brachycera) uit de familie van de sluipvliegen (Tachinidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Townsend.
# Macrelmis codris

Macrelmis codris is een keversoort uit de familie beekkevers (Elmidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1946 gepubliceerd door Howard Everest Hinton.
# Macrelmis hayekae

Macrelmis hayekae is een keversoort uit de familie beekkevers (Elmidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1997 gepubliceerd door Spangler.
# Machamp

Machamp is een Pokémon van de eerste generatie. Hij is van het vechttype. Machamp heeft een paar extra armen, maar verder lijkt Machamp erg op Machoke, iets wat ze delen met de Abra-familie. Op level 28 evolueert Machop naar Machoke, en wanneer hij wordt geruild met een ander ontvangt de ander een Machamp, omdat Machoke evolueert door hem te ruilen. Zijn naam lijkt te komen van macho en champ, het Engelse woord voor kampioen.
# Machang

Machang kan verwijzen naar:
* Machang (amban), vice-amban in Tibet van 1764 tot 1767
* Machang (district), een district in de Maleisische deelstaat Kelantan
* Machang (stad), de hoofdplaats van het Maleisische district Machang
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Machang en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Machaneng

Machaneng is een dorp in het district Central in Botswana. De plaats telt 2537 inwoners (2011).
# Malthodes maceki

Malthodes maceki is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1994 gepubliceerd door Svihla.
# Macrochenus melanospilus

Macrochenus melanospilus is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Gahan.
# Macrochia texata

Macrochia texata is een keversoort uit de familie boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1858 door Chevrolat.
# Macrochirichthys

Macrochirichthys is een geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van eigenlijke karpers (Cyprinidae).

## Soort

* Macrochirichthys macrochirus (Valenciennes, 1844)
# Mactrotoma antecedens

Mactrotoma antecedens is een tweekleppigensoort uit de familie van de Mactridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1930 door Tom Iredale.
# Macrostomum lineare

Macrostomum lineare is een platworm (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig. De soort leeft in het zoute water.
Het geslacht Macrostomum, waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie Macrostomidae gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1870 door Uljanin.
# Madrano

Madrano is een plaats (frazione) in de Italiaanse gemeente Pergine Valsugana.
# Malpertuus

Malpertuus, ook wel Malpertuis, Malpertus, Maleperduys (Engels) of Maupertuis (Frans), is de burcht van Reinaart de Vos.
    Reynaerd hadde so menich huus,
    Maer die casteel Malpertus
    Dat was die beste van sinen borghen.
             Van den Vos Reynaerde
In 1943 publiceerde Jean Ray (pseudoniem van Raymundus Johannes Maria de Kremer, 1887-1964) de roman Malpertuis, een horrorverhaal dat zich afspeelt in een huis in Gent. De verfilming hiervan door Harry Kümel, Malpertuis, met Orson Welles en Mathieu Carrière verscheen in 1972.
Ook de buurt Malpertuis in het westen van Maastricht en het Tielts professioneel theatergezelschap Theater Malpertuis dragen deze naam. Als plaatsnaam komt Maupertuis in Frankrijk veel voor.
# Malthodes thedae

Malthodes thedae is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1968 gepubliceerd door Kenneth Fender.
# Malthodes wewalkai

Malthodes wewalkai is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1980 gepubliceerd door Wittmer.
# Manayunkia aestuarina

Manayunkia aestuarina is een borstelworm uit de familie Sabellidae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Manayunkia aestuarina werd in 1883 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Bourne.
# Manawatu-Wanganui

Manawatu-Wanganui is een regio van Nieuw-Zeeland, gelegen op het noordelijke eiland. Palmerston North is de hoofdstad. De naam van de regio komt van de twee rivieren die de regio domineren: de Manawatu en de Whanganui.

## Geografie

De rivier de Whanganui is de langste bevaarbare rivier in Nieuw-Zeeland, en was erg belangrijk voor de eerste Maori bevolking omdat ze de zuidelijke link is in een systeem dat vrijwel twee derde van het Noordereiland beslaat. De Maori legendes benadrukken nog steeds het belang van de rivier. De binnenlanden bleven voornamelijk bevolkt door de Maori, en bleven onafhankelijk. De rivier de Whanganui bleef lange tijd onontgonnen gebied voor de westerlingen. Toen de kolonisten de rivier begonnen te verkennen voor commerciële doeleinden (vanaf de jaren 1950), leidde dit tot frictie met de lokale bevolking.
Toen de Europeanen de regio inkwamen, waren er veel bossen in het gebied, en zij zetten hier hun houtindustrie op. Zaagmolens en vlasmolens domineerden de 19e eeuw, waarna de schapenhouders de nieuw ontgonnen grond gingen gebruiken. Door deze ingrijpende veranderingen in de begroeiing en gebruik van de grond werd behoorlijke schade aangebracht aan het natuurlijke milieu van het gebied. Aan het begin van de 20e eeuw werd ook al ingezien dat er met zorg moet worden gehandeld om de regio als belangrijk gebied voor de agricultuur te behouden. De regio bevat ook een aantal bergruggen, waaronder de Tararua Ranges en de Ruahine Ranges, alsook de drie grote actieve vulkanen van het Noordereiland: Mount Ruapehu is met 2797 meter het hoogste punt van het eiland, Ngauruhoe is 2291 meter hoog, en Tongariro heeft een hoogte van 1968 meter. De eerst beschreven uitbarsting van de Ruapehu vond plaats in 1861, de berg spuwde lava in 1995 en 1996.

## Nationaal park

Tongariro National Park is het grootste park in de regio (795.98 km²) en is het oudste nationale park in het land (1887). De vulkanen Tongariro, Ruapehu en Ngauruhoe worden heilig beschouwd door de Maori. Zij vormen de kern van het park, dat nu ook op de Werelderfgoed lijst staat.
Het Whanganui National Park is iets kleiner (742.31 km²) en werd in 1986 opgericht toen een aantal reservaten bij elkaar werden gevoegd. Daarnaast zijn er ook twee parken in de wildernis en bossen van de Ruahine en Tararua Ranges. De vier parken bieden naast het aanschouwen van het natuurschoon ook de mogelijkheid om onder andere te skiën en te raften (white water rafting).

## Bevolking

Er zijn twee grote stedelijke gebieden in de regio, Palmerston North en Wanganui. Andere steden zijn onder andere Levin, Feilding, Dannevirke, Taumarunui, Foxton en Marton.
De helft van de bevolking in de regio woont buiten de steden, en agricultuur blijft nog steeds de belangrijkste industrie.
# Manayunkia baltica

Manayunkia baltica is een borstelworm uit de familie Sabellidae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Manayunkia baltica werd in 1933 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Karling.
# Manawoka

Manawoka is een eiland in de Molukken. Het is 46 km² groot en het hoogste punt is 329 meter. Er komt slechts één zoogdier voor, de vleermuis Pteropus melanopogon.
# Mandritsara (district)

Mandritsara is een district van Madagaskar in de regio Sofia. Het district telt 240.658 inwoners (2011) en heeft een oppervlakte van 10.512 km², verdeeld over 22 gemeentes. De hoofdplaats is Mandritsara.
# Mandril

De mandril (Mandrillus sphinx) is een aap uit de familie Cercopithecidae die voorkomt in Centraal-Afrika. De mandril is buiten de mensapen de grootste aap ter wereld. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Simia sphinx gepubliceerd door Carl Linnaeus.

## Uiterlijk

De mandril lijkt op een aap met oorlogskleuren. Hij heeft enorme hoektanden ter grootte van de duimen van een mens en leeft gewoonlijk in een groep of harem, geleid door een dominant mannetje. Dit mannetje dat aan het hoofd staat is het meest kleurrijke lid van zijn troep, die voornamelijk uit vrouwtjes bestaat. Hij heeft een kenmerkende blauwe, paarse en rode tekening, een feloranje kin, snorharen aan de zijkant en een blauw tot lichtpaars achterste. Ondanks zijn woeste verschijning, is de mandril toch een schuw dier en veel van zijn levensstijl en gedrag blijft voor ons een mysterie. Een mandril wordt ongeveer 63 tot 81 cm lang.
* Geraamte van een mandril
* Mandrilschedel, mannelijk
* Mandrils in de dierentuin

## Leefgebied

Mandrils komen voor in de tropische regenwouden van Equatoriaal-Guinea, Zuid-Kameroen, Gabon en Congo-Brazzaville.

## Gedrag

Mandrils leven in grote troepen die voornamelijk uit vrouwtjes bestaan. Binnen iedere troep zijn verschillende harems, ieder met één mannetje. Een dominant mannetje voegt zich bij een harem voor alleen de paartijd, of als permanent lid. Andere mannetjes kunnen zich erbij voegen, maar zijn dan lager in rang, terwijl sommige grotendeels solitair leven. De groepsgrootte varieert van kleine harems van vijftien tot dertig dieren, tot grotere troepen van driehonderd dieren. In het verleden, toen er nog volop mandrils waren, voegden ze zich soms samen tot een supertroep van meer dan duizend dieren. Overdag brengen mandrils het grootste deel van hun tijd door met voedsel zoeken op de grond. Iedere nacht kiezen ze een nieuwe slaapplaats in de bomen om roofdieren te ontlopen. Ze markeren hun territorium met geur en verdedigen het tegenover rivalen. Net als andere primaten, vlooien mandrils regelmatig elkaars vacht. Doordat de bosachtige gebieden waarin mandrils leven zeer snel verdwijnen worden zij in hun voortbestaan bedreigd. In het wild zijn er nog maar ongeveer drieduizend over.

## Voortplanting

Vrouwelijke mandrils zijn 6 tot 7 maanden zwanger en jongen worden meestal geboren in januari tot april. Mandrils paren echter elke 33 dagen. Iedere harem heeft gewoonlijk een dominant mannetje of 'pasja', die beduidend groter en kleurrijker is dan de andere. Dit dient om zijn geslacht en mannelijkheid te bewijzen. Jongen worden geboren met een zwarte vacht en roze huid. Ze reizen met de moeder mee, eerst stevig aan haar buik geklemd, later zittend op haar rug. Jonge vrouwtjes blijven gewoonlijk binnen de harem waarin ze geboren worden, terwijl jonge mannetjes grotendeels wegtrekken en solitair leven.
* ↑ (en) Mandril op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Linnaeus, C. (1758). Systema naturae ed. 10: 25. Gearchiveerd op 25 november 2022.
* ↑ Charlotte Uhlenbroek (2008) - Animal Life, Tirion Uitgevers BV, Baarn. ISBN 978-90-5210-774-5
# Magnecule

Een magnecule is een soort van magnetische molecule. Het woord is een porte-manteau van magneet en molecule. Magneculen worden beschreven door Ruggero Santilli die door sommigen als pseudowetenschapper wordt beschouwd.
Bij een niet-gemagnetiseerd magnetisch materiaal heffen de magnetische velden van de magneculen elkaar op. De magneculen (te beschouwen als minuscule magneten) liggen dan willekeurig door elkaar, zo dat er geen magnetisch veld naar buiten wordt gevormd. Bij een gemagnetiseerd magnetisch materiaal worden de magneculen zo gericht dat hun magnetische velden zich samenvoegen tot een resulterend veld dat wel een magnetische werking naar buiten veroorzaakt.