# Roermond (stad)

Roermond (uitspraak; Limburgs: Remunj; Duits (verouderd): Rurmund) is een stad in de Nederlandse provincie Limburg. De stad is de zetel van het bisdom Roermond en is de stedelijke kern van de gelijknamige gemeente Roermond. De gemeente had op 1 januari 2024 een inwoneraantal van 60.749. Roermond ligt aan de samenvloeiing van de Roer en de Maas. Samen met de stad Weert vormt Roermond de ontwikkelas van de regio Midden-Limburg.
Roermond was in de late middeleeuwen een Hanzestad, en een van de vier hoofdsteden van het oude hertogdom Gelre, tweede in omvang en grootste qua handel.

## Naam

Roermond werd in 1130 Ruregemunde genoemd. Het eerste woorddeel verwijst naar de rivier de Roer, die genoemd zou zijn naar een Keltisch-Germaanse watergodin "Rura". Het tweede woorddeel lijkt te verwijzen naar de "monding" van de Roer, maar dit is minder waarschijnlijk aangezien de Roer en de Maas tot ±1340 aan de Weerd samenkwamen. Daarna brak de Maas ter hoogte van Beegden door haar oevers en werd de Hambeek, 1 km ten zuidwesten van Roermond, een tweede uitmonding van de Roer in de Maas, waardoor aldus een deltamonding ontstond. Andere verklaringen, nl. dat "monde" zou verwijzen naar een (eventueel versterkte) heuvel, een brug of een Frankische burcht zijn evenmin zeker.

## Geschiedenis
### Middeleeuwen

Een in 1968 gevonden Romeinse offersteen wijst op bewoning van de plaats waar nu Roermond ligt in de 3e eeuw. Later ontstond een nederzetting op de zogeheten Christoffelberg of Buitenop, een hoogte ten westen van de huidige Sint-Christoffelkathedraal. Tussen twee Roerarmen ontstond een versterking, ten zuidoosten daarvan een handelsnederzetting.
In 1130 werd voor het eerst schriftelijk gewag gemaakt van Ruremunde, en in de 12e eeuw was er al sprake van een primitieve aarden versterking. In 1213 werd de plaats echter verwoest door keizer Otto IV tijdens zijn strijd tegen de Hohenstaufen. Roermond kwam te behoren tot Opper-Gelre. Swalmen en delen van Dalenbroek horen nu bij de gemeente Roermond, maar maakten indertijd deel uit van het naburige hertogdom Gulik. Tussen de huidige Swalmer-, Bethlehem-, Dionisius-, Lelie- en Paredisstraat werd de herbouw aangepakt en in 1218 werd de Munsterabdij gesticht. In 1232 verkreeg de plaats stadsrechten van graaf Otto II en werd de eerste ommuring aangebracht, waarbij de Christoffelberg buiten de muren kwam te liggen. In 1342 werd de bedding van de Maas verlegd, en deze kwam dichter bij de stad te lopen. De Voorstad Sint-Jacob ontstond tussen Maas en Roer, en aan een Roerarm ontstonden twee dubbele watermolens. Een tweede ommuring kwam midden 14e eeuw tot stand. De Munsterabdij, het in 1317 gestichte Minderbroedersklooster, het in 1376 gestichte Kartuizerklooster en het Begijnhof van 1388 kwamen binnen de ommuring te liggen. De Christoffelberg werd 1388 afgegraven omdat deze slecht te verdedigen bleek. De daar gelegen Sint-Christoffelkerk werd gesloopt en verplaatst naar binnen de ommuring.
Roermond werd in 1547 de hoofdstad van Opper-Gelre. Dankzij de scheepvaart op de Maas kon de stad in 1441 lid worden van de Hanze. Bovendien verwierf ze in 1472 het muntrecht. Opper-Gelre viel in 1543 aan de Habsburgse Nederlanden, aan het einde van de Gelderse Oorlogen. Niet veel later werd de stad getroffen door de stadsbrand van 1554. In 1559 kreeg de stad een bisschopszetel. De Heilige Geestkerk, in de 13e eeuw gebouwd, werd kathedraal. In 1661 werd overigens de Sint-Christoffelkerk tot kathedraal verheven, terwijl de Heilige Geestkerk in 1821 werd gesloopt.

### Tachtigjarige Oorlog tot de Franse tijd

De stad nam geen deel aan de Nederlandse Opstand. Aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog arriveerde Willem van Oranje en veroverde Roermond in juli 1572, om de stad weer achter te laten in oktober. Tijdens deze bezetting werd door de soldaten van Willem van Oranje een bloedbad aangericht in het Kartuizerklooster, zie: Martelaren van Roermond. Hierna liet de bevolking Don Frederik zonder verzet zijn intrede doen.
Rond 1613 werden te Roermond 64 van hekserij beschuldigde personen verbrand. Gedurende een maand werden er elke dag twee heksen verbrand.
De Staatse legers beroerden de regio daarna niet meer, tot de Veldtocht langs de Maas van 1632 waarbij de Republiek met gemak Roermond innam. Stadhouder Ernst Casimir van Nassau-Dietz werd tijdens het beleg gedood, toen bij het inspecteren van de loopgraven een musketschot hem in het hoofd trof.
Enkele jaren later werd Roermond heroverd door de Spanjaarden. De stadsbrand van 1665 legde opnieuw het grootste deel van de stad in de as, maar herbouw volgde spoedig. Het bleef daarna Spaans tot aan de Spaanse Successieoorlog, waarbij Opper-Gelre in 1702 ingenomen werd door Franse troepen, maar daarna nog tot 1716 onder Staats bestuur viel. Door de Vrede van Utrecht (1713) en het nieuwe Barrièretraktaat keerde Roermond terug naar de Zuidelijke Nederlanden die nu in handen kwamen van het aartshertogdom Oostenrijk; het werd toen de hoofdplaats van Oostenrijks-Gelre. Na 1783, onder Keizer Jozef II, werden de kloosters gesloten en werd een begin gemaakt met de sloop van de stadsmuren.

### Franse tijd en industrialisatie

De Eerste Franse Republiek had de stad in 1792-1793 enkele maanden in handen, onder leiding van Francisco de Miranda. De stad was definitief Frans van 1794 tot 1814, en behoorde toen tot het departement Nedermaas. De laatste van de vele kloosters in de stad werden in deze periode opgeheven. In 1801 werd ook het bisdom opgeheven. Na de verdrijving van de Franse troepen werd Roermond in 1815 overgedragen aan het nieuwe Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Het werd toen de hoofdplaats van één der drie arrondissementen van de nieuwe provincie Limburg. Bij het uiteenvallen van de jonge staat in 1830 bleef Roermond (als voor de Franse Tijd) Belgisch. Het Verdrag van Londen (1839) maakte Roermond een Nederlandse stad. Tevens bleef het tot 1867 lid van de Duitse Bond.
In 1853 werd het bisdom Roermond opnieuw ingesteld. Roermond werd een kerkelijk centrum waar ook tal van ateliers actief waren die kerkelijke kunstnijverheid vervaardigden. De spoorlijn Venlo-Maastricht van 1865, de Maasbrug van 1867 en de IJzeren Rijn van 1879 zorgden voor economische opbloei en enige industrialisatie. Einde 19e eeuw werd de omwalling geslecht, werd er gebouwd langs de singels en werd de Hamstraat belangrijk als winkelstraat. Na 1914 kwam de woonwijk Roermondse Veld, ten oosten van het station, ontwikkeld en in de jaren 30 volgde de villawijk Roerzicht ten zuiden van de oude stad.
In 1919 kreeg Roermond het eerste Nederlandse vrouwelijke raadslid, Mathilde Haan.

### Na 1940

Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog lag Roermond enkele maanden in de frontlijn. De westoever van de Maas was al op 14 november 1944 bevrijd door de verovering van de sluis bij Panheel, en van daaruit werd de stad met artillerie beschoten. De bevolking werd geëvacueerd en de toren van de kathedraal werd door de Duitse bezetter opgeblazen. De stad werd bevrijd op 1 maart 1945 door soldaten van het 9e Amerikaanse Leger onder leiding van generaal-majoor John B. Anderson tijdens de Operatie Grenade.
Na de Tweede Wereldoorlog werd de gemeente uitgebreid met het grondgebied van Maasniel en Herten. De opkomst van de textielindustrie (onder anderen Van de Kimmenade) maakte (tijdelijk) een einde aan de werkloosheid die hier na de Tweede Wereldoorlog heerste. De inmiddels tot een middelgrote stad uitgegroeide plaats kreeg in 1993 en 1995 te maken met overstromingen, waarbij delen van de bevolking werden geëvacueerd.
Ten gevolge van de Tweede Wereldoorlog had zo'n 90% van de bebouwing in Roermond schade opgelopen. Onder de algemene leus die in Nederland heerste, "Nederland zal herrijzen", begon de stad aan de herstelwerkzaamheden. Een belangrijke gebeurtenis was het gereedkomen van de tunnel onder het spoor in 1956, waarmee het centrum van de stad met de nieuwe, oostelijk gelegen wijken werd verbonden. Een van die wijken was het Roermondse Veld, en later ontstonden ook de Kemp (zuidoosten) en de villawijk Roer (zuidwesten). Deze grootschalige wijken zorgden voor een snelle bevolkingsgroei, maar hadden als keerzijde dat de aan woningbouw toegekende grond van de gemeente spoedig was volgebouwd. Ook werd in deze periode begonnen met de bouw van de 176-meter hoge radio-TV toren, deze kwam in 1964 gereed (in 2007 ingekort tot 156 m). Met de annexatie van Maasniel in 1959 kreeg de stad nieuwe grond, die zich uitstrekte tot aan de grens met Duitsland; de nieuwe gemeentegrens werd tevens Rijksgrens. Dat de plattelandsgemeente Maasniel bij het stedelijke Roermond werd gevoegd vormde in 1959 de eerste grote herindeling in Nederlands Limburg. De kwestie Maasniel geeft een doorkijk op de ontwikkeling van stad-land relaties in Midden-Limburg.
De groei zette zich voort in de aanleg van een tweetal grote industrieterreinen: in het noorden openden Prinses Beatrix en Prins Claus in 1967 de Willem-Alexanderhaven, genoemd naar hun zoon, omdat het de eerste officiële handeling was die ze na zijn geboorte verrichtten. In het zuidoosten werd het 450 ha grote industrieterrein Heide (nu beter bekend als Heide-Roerstreek) aangelegd, in samenwerking met vier andere Roerstreekgemeenten. Omdat de industriële ontwikkeling gelijk zou moeten lopen met de woningbouw, werd begonnen met de aanleg van de Donderberg. Deze wijk, die op grondgebied van de voormalige gemeente Maasniel werd gebouwd, bestond uit een vijftal grote flats, die samen met de omliggende laagbouw 13.000 bewoners huisvesten. Deze flats waren de eerste hoogbouwprojecten van Roermond. Ook de aanleg van de N280 tussen Roermond en Baexem en de komst van Hema en V&D zorgden voor een impuls in de stad
Met de fusie van Herten in 1991, kreeg Roermond nieuwe uitbreidingsmogelijkheden. Het van oorsprong kleine dorp groeide in 15 jaar uit tot een volwaardig stadsdeel en zal na de voltooiing van de wijk Oolderveste (900 woningen) nagenoeg zijn volgebouwd. De Maasplassen leggen de stad beperkingen op wat betreft uitbreiding in het westen en nu richt de stad zich momenteel op het oostelijk gebied. Men begon de bouw van Tegelarijeveld Oost (200 woningen), waarmee de eerste aanzet tot een dergelijke uitbreiding begon. De stad aast verder al lange tijd op het Leropperveld, een grootschalig natuurgebied tussen Roermond en Lerop, waar ruimte is voor woningbouw. Weerstand van de gemeente Roerdalen, natuurbeschermingsgroepen en politieke belemmeringen zorgden ervoor dat een woningbouwplan (maximaal 3100 woningen) hier voorlopig van de baan is. Verder krijgt de kern Asenray er 2 buurten bij. Een wijk met 251 woningen en een (vedische) wijk met 71 woningen
In de stad zelf bouwde Roermond op een aantal locaties de hoogte in: Ernst Casimirtoren (44 meter), Kazernevoorterrein (45 meter), de omstreden woontoren Toerist (40 meter) en Natalinitoren (61 meter) zijn enkele hoogbouwprojecten die tot 2011 werden gerealiseerd. Er bestaan plannen om het stationsgebied opnieuw in te richten. Voorts is de bouw gestart van woon/cultuurwijk Roerdelta (totaal 770 woningen), Jazz City, Neeldervelt en Sjtadshaof. In 2017 kwam de grote verbouwing van het Laurentius ziekenhuis gereed.

## Topografie

* Topografisch kaartbeeld van de woonplaats Roermond, december 2014
* Kaart van het oude centrum van Roermond

### Fotogalerij

* De Natalinitoren en de Sint-Christoffelkathedraal
* De Munsterkerk, Munsterplein
* Ned. Inst. voor Forensische Psychiatrie en Psychologie
* De Sint-Christoffelkathedraal, Grote Kerkstraat 26
* Voormalig pand van de Belastingdienst, Kapellerpoort 1
* De Hambeek in Roermond
* Standbeeld in Munsterplein
* Standbeeld Pierre Cuypers, Munsterplein
* Gedenksteen voor 14 in 1944 gedode burgers van Roermond
* Graf met de handjes op het Oude Kerkhof

## Meer recente gebeurtenissen
#### De aanslag door de IRA op de markt in Roermond

Vier Australische toeristen werden op 27 mei 1990 op de markt in Roermond onder vuur genomen, terwijl zij foto's maakten van het stadhuis. Twee van hen, de 24-jarige Stephen Melrose en de 28-jarige Nicholas Spanos, vonden de dood. Later bleek het om een vergissing te gaan. Een dag later verklaarde het Noord-Ierse bevrijdingsleger IRA, dat zij het gemunt hadden op Britse militairen die in Duitsland, vlak bij Roermond, gelegerd waren.

#### Aardbevingen

In de vroege ochtend van 13 april 1992 werden om 03:20 uur veel Nederlanders opgeschrikt door een krachtige aardbeving. Het epicentrum lag enige kilometers ten zuidoosten van Roermond in Sint Odiliënberg. De aardbeving had een sterkte van 5,8 op de Schaal van Richter. De aardbeving werd gevoeld tot in België, Tsjechië, Zwitserland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk en is voor zover bekend de sterkste die ooit in Nederland is waargenomen (in elk geval tot 2021). In het gebied tussen Roermond, Maaseik en Heinsberg is aanzienlijke schade aangericht met een intensiteit van ruim VII op de 12-delige Schaal van Mercalli. In het landschap traden landafschuivingen, oeververzakkingen en zandfonteinen op. Dergelijke verschijnselen ontstaan door het trillen van de met water verzadigde bodem. De schade aan gebouwen bleef beperkt omdat de aardbeving ongeveer op een diepte van 17 kilometer optrad.
Andere (lichte) aardbevingen bij Roermond waren de beving van 17 februari 2001 om 01.54 uur met een sterkte van 2,7 en de beving van dinsdag 28 november 2006 om 10.15 uur met een sterkte van 2,5 op de schaal van Richter. De beving van 2 september 2008 vond vlak voor 02.00 uur plaats en had een kracht van 2 op de schaal van Richter. Het epicentrum lag ten noorden van de Duitse grensplaats Gangelt ter hoogte van Koningsbosch. De aardbeving, die geen schade aanrichtte, vond plaats op een diepte van 15,8 kilometer in de Peelrandbreuk.
Op 20 januari 2013 vond een beving in Midden-Limburg plaats. Die werd onder meer gevoeld in Vlodrop, Haelen en Roermond, maar ook in Helden en Susteren. De beving was enkele minuten voor half acht en duurde een paar seconden. Het epicentrum lag volgens het European-Mediterranean Seismological Centre op vier kilometer van Maasbracht, op een diepte van 8 kilometer. De beving had een sterkte van 3,4 op de schaal van Richter. Het KNMI meldde dat de aardbeving een kracht van 3,1 had en dat het epicentrum bij Sint Joost lag, op een diepte van ruim 23 kilometer.

## Roermonds volkslied

Roermond heeft een eigen volkslied. Het werd gecomponeerd door dirigent Henri Tijssen en ging op 15 december 1912 in première. Het eerste couplet gaat als volgt:
   Waar ’t gouden beeld in ’t zonlicht staat
   Op hoogen torentrans
   De Maas met Roer verenigd gaat
   In lichten golvendans
   Hoera, daar ligt mijn vaderstad
   Mijn oud en trouw Roermond! (bis)

## Wapen

De beschrijving van het oude wapen van Roermond is: Doorsneden, boven (I) in azuur een dubbelstaartige, klimmende leeuw van goud, getongd en genageld van keel, gekroond van goud, onder (II) in zilver een lelie van keel.
Verklaring van het wapen: De leeuw is de Gelderse leeuw. Sinds de 13e eeuw vormde het land rond Roermond, Opper Gelre of Opper Kwartier, een belangrijk deel van Gelre. De kele (rode) lelie is waarschijnlijk ontleend aan het wapen van de familie van Wachtendonck, tot welk geslacht menig voogd van Roermond in de 13e en 14e eeuw behoord zou hebben. Een zegelstempel is bewaard, waarop de van Wachtendonckse lelie voorkomt. Het oudste zegel van Roermond dateert uit 1250 en vertoont het wapen van de hertogen van Gelre.
Dit wapen is ook opgenomen in het voormalige en huidige gemeentewapen.

## Bezienswaardigheden

De stad heeft een beschermd stadsgezicht. Het historisch centrum bezit vele monumenten, zoals:

### Kerken

* De Sint-Christoffelkathedraal. In 1410 werd begonnen met de bouw van deze kerk. Het is een driebeukige hallenkerk gebouwd in Nederrijns gotische (soms met minder recht als Gelders aangeduide) stijl.
* Munsterkerk, een kruisbasiliek, gebouwd in de 13e eeuw en gerestaureerd door de beroemde architect Pierre Cuypers in de jaren 1864-1891. De kerk is gebouwd in de romaanse bouwstijl.
* Minderbroederskerk (1400) met vergrotingen uit de 15e eeuw en 16e eeuw. Deze wordt gebruikt door de Protestantse gemeente Roermond.
* Voormalige Gereformeerde kerk van 1921.
* Kapel in 't Zand, in de gelijknamige wijk.
* Ursulakapel, voormalige kloosterkapel van 1906.
* Heilig Hart van Jezuskerk

### Kloosters

* Voormalig Kartuizerklooster Bethlehem, waartoe de Caroluskapel behoort. Met de bouw van de kapel werd begonnen in 1398. Het is een van de weinige religieuze gebouwen in Nederland met een Rococo-plafond en bezit een Robustelly-orgel uit 1760/1763
* Voormalig Minderbroedersklooster, zie: Minderbroederskerk
* Voormalig Begaardenklooster
* Voormalig Jezuïetenklooster
* Voormalig Ursulinenklooster
* Voormalig Karmelietessenklooster van 1882
* Klooster van de Zusters van de Onze Lieve Vrouw der Retraite, van 1890
* Gasthuisklooster, aan Heinsbergerweg 25-31, voormalig klooster van 1900
* Voormalig Redemptoristenklooster
* Voormalig klooster der Camillianen, zie Kasteel Schöndelen
* Voormalig klooster van de Zusters van het Arme Kind Jezus, zie Huis met de Stenen Trappen

### Overige religieuze bezienswaardigheden

* Begraafplaats Nabij de Kapel in 't Zand (ook: Oude Begraafplaats; bevat ook Joodse begraafplaats)
* Kruiswegpark
* Kapel in 't Zand, neogotische kapel
* Sint-Jacobuskapel in Voorstad Sint Jacob
* Voormalige synagoge, aan Hamstraat 20.
* Mariakapel, een gevelkapel aan de Luifelstraat, een niskapel met opschrift: Zo döks wie det Geer hiej passeert, Tuint det Geer Gods Mooder eert
* Mariakapel, een gevelkapel aan de Begijnhofstraat, met tekst: Als gij hier passeren moet, zeg Maria wees gegroet
* Muurkapel aan de Swalmerstraat, met Jezus als Verlosser met Kruis en Lam Gods
* Mariakapel, gevelkapel aan de Munsterstraat
* Brunokapel, een nis met beeld van Sint-Bruno, van 1907, aan de Swalmerstraat
* Mariakapel, gevelkapel aan de Steegstraat
* Mariakapel, gevelkapel aan de hoek Pastoorswal/Grote Kerkstraat, met omlijsting in de vorm van een tempeltje
* Sint-Theresiaput, aan Herkenbosscherweg, niskapelletje van 1955
* Kruiskapel, aan de Kapellerlaan

### Burgerlijke architectuur

* Het historische stadhuis aan de Markt, met in het torentje een klokkenspel of beiaard waar bovenop draaiende beelden voorbij komen. De beiaard is in 1982 geschonken ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van de stad Roermond. In 1995 werd het klokkenspel aangevuld met een groep bewegende beelden die elke middag om 12:00 uur rond de toren van het stadhuis draaien.
* Kasteel Hattem
* Huis met de Stenen Trappen
* Kasteel Schöndelen
* Teekenschool van 1905
* Voormalig Bisschoppelijk Paleis van Roermond van 1666
* Prinsenhof

#### Diversen

* Stenen Brug of Maria Theresiabrug van 1771, over de Roer
* Hardstenen pomp in rococostijl op het Munsterplein
* Pomp aan de Neerstraat uit de 18e eeuw
* Gietijzeren pomp aan Voorstad Sint Jacob van 1865
* De Gats, na 1665 als gevolg van de stadsbranden, nu functioneel als bezichtiging

##### Zie ook

* Lijst van beelden in Roermond

#### Woonhuizen

* Laat-middeleeuws
** Huis Drehmans, Brugstraat 7, van 1520, gerestaureerd in 1943.
** Minderbroedersstraat 2, met laatmiddeleeuwse kern en kapconstructie uit begin 16e eeuw
** Markt 10, met in de kelder overblijfselen van de laatgotische Grauwe Toren, die in 1554 door brand werd verwoest
** Luifelstraat 34, met laatgotische puntgevel en jaartal 1571
** Markt 16, met aan achterzijde het jaartal 1629
** Grote Kerkstraat 5, van 1591, met afgeknotte achtzijdige traptoren
** Varkensmarkt 13; Swalmerstraat 43; Roerkade 7; Markt 20 en Markt 34 hebben wellicht een oudere kern
* Na de stadsbrand van 1665
** Munsterstraat 8, van 1665
** Steegstraat 9, herbouw na de brand, enkele kanonskogels in de muur
** Swalmerstraat 50, met ouder muurwerk
** Lindanusstraat 5, met ouder muurwerk
** Huis Michels van Kessenich, Swalmerstraat 59, van 1730, in Lodewijk XIV-stijl
** Swalmerstraat 5-9, omstreeks 1750, heeft koetspoort in Lodewijk XIV-stijl
** Jesuietenstraat 7, van oorsprong 17e-eeuws, met Lodewijk XIV ingang en plafond
** Kraanpoort 1, van 1764, in Lodewijk XV-stijl, met Lodewijk XV-schoorsteenmantel en Lodewijk XVI-trapleuning
** Swalmerstraat 38, van omstreeks 1770, in Lodewijk XV-stijl
** Schoenmakersstraat 16, 18e-eeuws, met jugendstil-voorgevel van 1910
** Schoenmakersstraat 11; Voorstad Sint-Jacob 4 en Vismarkt 3, uit de 2e helft van de 18e eeuw
** Munsterstraat 10, van 1780, met deur en deuromlijsting in Lodewijk XVI-stijl
** Minderbroederstaat 9 en 11, rond 1720 met stucplafonds en gestucte haardnissen
* Een groot aantal 19e-eeuwse en 20e-eeuwse woonhuizen met monumentaal karakter

### Industriële architectuur

* Kepelse Meule, molenromp van 1882.
* ECI-centrale, een waterkrachtcentrale van 1920 op een zijtak van de Roer.
* Elektro Chemische Industrie, gerestaureerde fabrieksgebouwen.
* Baco-gebouw, voormalige meelfabriek
* Nieuwe Watertoren
* Radio- en televisietoren Roermond

### Militaire architectuur

* De vestingwerken van Roermond, waaronder:
** De Rattentoren uit de 13e eeuw, een overblijfsel van de vroegere stadsversterking die in de 18e eeuw werd gesloopt.
** De Cattentoren, een overblijfsel van de vroegere stadsversterking. In 2008 werd begonnen met de restauratie van dit torentje en de omliggende stadsmuren.
* De Ernst Casimirkazerne van 1938

### Musea

* Het Historiehuis, historisch museum van de stad Roermond.
* Het Cuypershuis, het voormalig atelier van Pierre Cuypers.
* De Rattentoren, het torentje van Roermond.
* De synagoge, met een expositie die de geschiedenis van de joodse gemeenschap in Roermond belicht.
* De ECI Cultuurfabriek met een verzameling beeldende kunst, nu een onderdeel van het Bonnefantenmuseum onder de naam Bonnefanten Roermond.

### Parken

* Stadspark De Kartuis ligt in de binnenstad en is voor een deel gelegen op het grondgebied van de voormalige tuinen van het Kartuizerklooster. De ingang van het -door de oude kloostermuren omsloten- park ligt aan de Voogdijstraat. Op de muren is een boeiende muurvegetatie te vinden, waaronder de zeldzame pijlscheefkelk. Op het terrein zijn enkele 19e-eeuwse devotiekapellen te vinden, en de ondergrond bevat overblijfselen van het voormalig klooster. Een monnikencel werd opgegraven en zichtbaar gemaakt.
* Het Nationaal Herdenkingspark Roermond ligt ten zuiden van de binnenstad, tussen de Maastrichterweg en de spoorlijn Maastricht - Venlo. Hier bevinden zich het Nationaal Indië-monument en het VN-monument. Het park is aangelegd in Engelse landschapsstijl.
* Natuurpark Hattem ligt in de vallei van de Roer in de omgeving van Kasteel Hattem. Er zijn hoogteverschillen die leiden tot afwisseling in flora en fauna, en er loopt een wandelpad langs.
* Groengordel langs de Maasnielderbeek, een aaneengesloten geheel van smalle en brede waterpartijen dwars door de woonwijken van de stad. Daar waar het water het breedst is, tegenover de Fatih-moskee, heet dit: Mevlanapark.
* Dennemarken, aan de Elmpterweg in de wijk Wijher, is een aangelegd natuurgebiedje met poelen, waarin ook de kamsalamander leeft.

### Straten en pleinen
#### Roermond

* Markt
* Grote Kerkstraat
* Munsterplein
* Steenweg
* Varkensmarkt
* Stationsplein
* Kloosterwandplein
* Kazerneplein
* Zwartbroekplein
* Gelderseplein
* Stadspark
* Mevlanapark
* Pollartstraat
* Neerstraat
* Swalmerstraat
* Abdijhof

#### Swalmen

* Boven Boukoul
* Beneden Boukoul
* Dokter Crasbornplein
* Neerstraat
* Veldpoort
* Markt
* Asseltsestraat
* Eind
* Wieler
* Pastoor Pinckersstraat
* Elmpterbaan

#### Herten

* Oolderweg
* Merumerkerkeweg
* Groene Kruisstraat
* Dorpsstraat
* Oude Roermondseweg

#### Asenray

* Ridder de Asenrodeweg
* Dorpsstraat
* Maalbroek