# Slavenka Drakulič

Slavenka Drakulič is een Kroatisch schrijfster.

## Levensloop

Slavenka Drakulič werd op 4 juli 1949 geboren in Rijeka, een stad in Kroatië, dat in die tijd deel uitmaakte van de socialistische republiek Joegoslavië. Ze volgde vergelijkende literatuurwetenschap en sociologie aan de universiteit van Zagreb, waar ze in 1976 afstudeerde.
Ze begon haar loopbaan als journaliste, onder meer in de Kroatischtalige dagbladen Start en Danas, waar ze vooral over onderwerpen i.v.m. feminisme behandelde.
Een grondiger reflectie daarover schreef ze in 1984 neer in het essay "Mrtni grijesi feminizma" (De doodzonden van het feminisme). Dat draagt veel bij tot haar bekendheid, eerst in eigen land, later ook ver daarbuiten met journalistiek en essayistisch werk, maar toch vooral romans.
Ze trouwde met de Zweedse journalist Richard Swartz, met wie ze een huis in Istrië bezit. Haar leven speelt zich deels daar en deels in Zagreb en Stockholm af, waarnaast ze overigens ook veel gereisd heeft. In haar vaderland – Joegoslavië - maakt ze de burgeroorlog van de jaren negentig mee, en verzet ze zich tegen de diverse nationalismen die uiteindelijk tot het uiteenvallen van het land leiden. Haar kritiek wordt niet in dank afgenomen en ze zoekt enkele jaren veiliger oorden op, m.n. in Zweden. De voornaamste reden was de hetze die tegen haar en enkele vrouwelijke collega’s werd gevoerd in 1992,in volle oorlog, beginnend met een ongesigneerd artikel in het weekblad Globus waarin ze als heksen en verkrachters van Kroatië werden afgeschilderd ("Kroatische feministen verkrachten Kroatië"). Een bekend commentator en politicus, Slaven Letica gaf later toe de auteur te zijn. Hij verweet Drakulič vooral dat ze de veel vóórkomende verkrachtingen van Kroatische vrouwen niet als een bewuste oorlogsstrategie van het Servische leger en dus een oorlogsmisdaad wilde kwalificeren. Jaren later kreeg een procedure over dat artikel (op grond van smaad) zijn beslag en de 5 vrouwen kregen gelijk. De Joegoslavische burgeroorlog (en de oorlogsmisdaden) spelen een belangrijke rol in Drakulič'werk. Ze heeft in 2002-3 een half jaar in den Haag doorgebracht, waar ze de haast dagelijkse zittingen van het Joegoslavië Tribunaal bijwoonde. Ze trok er vooral de conclusie uit dat oorlogsmisdadigers geen monsters zijn, maar mensen. “Als je onderkent dat oorlogsmisdadigers menselijk zijn, moet je ook onder ogen zien dat je zelf misschien in een situatie terecht kunt komen, waarin je ook zulke daden zou kunnen plegen”, zei ze in 2016 aan de groene Amsterdammer.
In de oorlog ervaart ze dat rechten die men voor altijd gegarandeerd achtte, zomaar ineens kunnen verdwijnen “Je moet nooit denken: we hebben het bereikt, je moet altijd blijven vechten voor wat je belangrijk vindt. Veel mensen zijn optimistischer dan ik, maar als je een oorlog achter je hebt, weet je beter” (ibid) En optimistisch over de Balkan laat ze zich niet bepaald uit: “Nationalisme is als een virus. Het slaapt tot de voorwaarden rijp zijn”, aldus de schrijfster in 2025 in MO. Een ander onderwerp waarover ze veel geschreven heeft, is het dagelijkse leven in een communistische maatschappij en de moeilijke overgang naar een liberale democratie.
In haar meest recente werk zoekt ze een verklaring voor de wijdverspreide teleurstelling in de Oost-Europese landen over de democratische ontwikkelingen na de val van de Muur en het communistische blok. De macht is dan wel gekeerd, maar de geesten zijn nog lang niet ingesteld op democratie, is haar stelling. En ook dat de Oost-Europeanen vaak het gevoel hebben tweederangsburgers in Europa (de Unie of niet) te zijn . Veel mensen vinden ook dat de positieve realisaties die er ook waren in de communistische tijd, erkend moeten worden ook al gingen ze uit van een totalitair bestel.
Mede door haar tijdelijke ballingschap ging ze veel in buitenlandse bladen schrijven, zoals de Süddeutsche Zeitung, The New York Times magazine, The New York Review of Books, The Nation, La stampa, Dagens Nyheter, Politiken en The Guardian. Ze is dat altijd blijven doen.
Werken van haar zijn in vele talen vertaald, ook in het Nederlands
In 2020 werd ze flink getroffen door de coronapandemie en belandde ze voor twaalf dagen in het ziekenhuis.

## Werken

In het Nederlands zijn vertaald en in boekvorm verschenen:
* Marmeren huid (1991 Atlas Contact)
* Hoe wij het communisme overleefden en bleven lachen (Atlas Contact 1992) (verhalen over vrouwen in de tijd van het communisme)
* Hologrammen van angst (1994, Atlas Contact) roman
* Balkan Expres (Atlas Contact, 1995)
* De vrouw die haar minnaar opat (1996, De Prom) roman
* Café Europa, leven na het communisme (Atlas Contact 1997) (Op dit boek verscheen in andere talen een vervolg: Café Europa Revisited: How to Survive Post-Communism (2021)
* Alsof ik er niet ben (2000 De Geus, vert. Reina Dokter) roman over een vrouw in de gruwelen van de oorlog
* Ze zouden nog geen vlieg kwaad doen (over de rechtszaken in het Joegoslavië-Tribunaal) (De Geus, 2003, vert W. Scherpenisse)
* Dora en de Minotaurus (Orlando, 2020, vert. Hilda Schraa) Roman over Dora Maar, de levensgezellin van Picasso.
* Frida’s pijn, een roman over de Mexicaanse kunstenares Frida Kahlo (vert. Hilda Schraa, 2021 Orlando, later als Rainbowpocket)

## Erkenning

* 2002: Robert-Geisendörfer-Preis (DL, jaarlijks uitgereikt door de Evangelische Kirche) voor een hoorspel over het Joegoslavië-Tribunaal (samen met de regisseur, Nikolai von Koslowski)
* 2005: Leipziger Buchpreis zur Europäischen Verständigung (DL, jaarlijks n.a.v. de opening van de leipziger Buchmesse) voor haar schrijfwerk over de berechting van Joegoslavische oorlogsmisdadigers
* 2020: Internationale Stefan Heymprijs (DL, driejaarlijks uitgereikt door de stad Chemnitz) samen met Richard Swartz (haar echtgenoot)

## Externe link

* Officiële website