# Jacobus Wisse

Jacobus Wisse Czn. (Oostkapelle, 9 oktober 1843 - Zierikzee, 21 augustus 1921) was als predikant van grote invloed op het voortbestaan van de Christelijke Gereformeerde Kerken na 1892. Samen met Van Lingen legde hij de grondslag voor de Theologische School van dit kerkverband.

## Biografie

Jacobus Wisse werd op 9 oktober 1843 op kasteel Westhove, tussen Domburg en Oostkapelle, geboren. Zijn vader Cornelis Wisse was daar tuinman. Het gezin behoorde tot een kerkelijke groepering rondom de afgescheiden oefenaar J.W. Vijgeboom. Wisse huwde op 3 april 1867 te Middelburg met Jozina de Vogel. In de jaren 1863 en 1864 was hij in militaire dienst.
Hij studeerde aan de Theologische School in Kampen, waar hij op 18 juli 1873 zijn kandidaatsexamen deed. Zijn eerste gemeente was van Dordrecht (Kuipershaven), waar hij op 19 oktober 1873 werd bevestigd. Daarna diende hij de gemeente Sliedrecht. Eind 1878 werd in Den Haag beroepen, waar hij op 9 maart 1879 intrede deed. Hij was redacteur van Het Stichtsche wekkertje, het latere officiële orgaan van de Christelijke Gereformeerde Kerk.
Wisse en Van Lingen keerden zich af van de arbeid van Abraham Kuyper, de voorman van de Doleantie en de dolerende kerken. Wisse, die uit een Kruisgemeente kwam, legde contact met Van Lingen en zij stelden een bezwaarschrift op tegen de vereniging van de Christelijke Gereformeerde Kerk met de dolerende kerken. Deze bezwaren waren zowel kerkrechtelijk als leerstellig van aard. Van Lingen, Wisse en de kerken te Zierikzee, Noordeloos en Teuge gingen niet mee met de vereniging van 1892, maar bleven wat zij waren: Christelijk Gereformeerd. Al spoedig sloten spijtoptanten zich bij hen aan en bloeide de Christelijke Gereformeerde Kerk weer op.

## Jacobus Wisse als docent

Omdat de voortgezette kerk geen theologische opleiding meer had, stichtte de synode van de Christelijke Gereformeerde Kerk in 1894 een Theologische School in Den Haag, waar F.P.L.C. van Lingen en Jacobus Wisse de eerste docenten van werden. De opleiding verhuisde in 1899 naar Rijswijk. In 1902 legde hij, in verband met onvrede over het benoemingen beleid van de synode, deze functie neer en werd hij tot zijn dood gemeentepredikant in Zierikzee.

## Trivia

Jacobus Wisse was een oom van Gerard Wisse (de latere hoogleraar).

## Externe link

* H.J. Ponsteen, 'Wisse, Johannes', in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme 5 (2001), p. 572-573.
* ↑ In vakliteratuur komt abusievelijk ook wel de naam Johannes voor, maar in de burgerlijke stand wordt steeds de naam Jacobus gebruikt. Zowel in het Biografisch Lexicon voor de Geschiedenis van het Nederlands Protestantisme als in J. van Genderen en W. van 't Spijker (red.), Luisteren en leren. Jubileumboek van de Theologische Universiteit van de Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland 1894-1994 ( Amsterdam, 1994), p. 19 noot 10 wordt de voornaam Johannes gebruikt.
* ↑ H. van der Ham, "Ds Jac. Wisse 1843-1921" (1) en "Ds Jac. Wisse 1843-1921" (2)" in resp. Bewaar het pand, 26 juli 2016, p. 10 en 6 september 2016, p. 10/11. Gearchiveerd op 1 december 2017.
* ↑ H.J. Ponsteen, 'Wisse, Johannes', in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme 5 (2001), p. 572-573.
* ↑ W. van ’t Spijker, "Het vertrek van ds. J. Wisse van de Theologische School van de Christelijk Gereformeerde Kerk (1906)" in Oude Paden, 1 juni 1996, pp. 3-10
* Biografisch Portaal: 89907416
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 110930851
* Virtual International Authority File: 282838316
* WorldCat: E39PBJppCv3qThwJ3m4CBGgMyd