# Parathyroide hoofdcel

Parathyroide hoofdcellen of parathyroide cellen zijn het primaire celtype van de bijschildklier. Ze produceren en scheiden parathormoon af als reactie op lage calciumspiegels. Het parathormoon speelt een belangrijke rol bij het reguleren van de calciumspiegels in het bloed door de hoeveelheid calcium in het bloed te verhogen.[1]
Parathyroide hoofdcellen komen veel vaker voor in de bijschildklier dan de oxyfiele cellen. De oxyfiele cellen zijn groter dan de parathyroide hoofdcellen en hebben een eosinofiel korrelig cytoplasma. Oxyfiele cellen kunnen afkomstig zijn van hoofdcellen in de puberteit,[2] omdat ze niet aanwezig zijn bij de geboorte zoals hoofdcellen.[3]

## Histologie

De parathyroide hoofdcellen zijn georganiseerd als dichte strengen die de haarvaten in de bijschildklier omringen.[4] Parathyroide hoofdcellen van de bijschildklier vormen het grootste deel van de bijschildklier, samen met adipocyten en oxyfiele cellen. Parathyroide hoofdcellen van de bijschildklier hebben grote hoeveelheden organellen die verband houden met eiwitsynthese. Zoals in veel endocriene organen verschijnen er met de leeftijd meer oxyfiele cellen in de bijschildklier.[5] Bijschildklierweefsel lijkt een lage omloopsnelheid te hebben.[6]
Parathyroide hoofdcellen verschijnen als donkerpaars in een H&E-kleuring, waarbij de oxyfiele cellen kleuren als een lichtere roze kleur.[3] Ze zijn veelhoekig van vorm met een ronde celkern.[2]
Parathyroide hoofdcellen brengen de meeste tijd inactief door vanwege normale calciumniveaus. Deze inactieve cellen zijn kubusvormig. Ze hebben lage niveaus van secretoire korrels, in tegenstelling tot actieve parathyroide hoofdcellen. Deze korrels kunnen zure fosfatase bevatten. Zure fosfatase wordt alleen aangetroffen in grotere secretoire korrels, 400 tot 900 nm in diameter, en is minder wijdverbreid in kleinere korrels. Deze zure fosfatase is ook aanwezig in het golgicomplex van de parathyroide hoofdcel. De golgicomplexgebieden die geassocieerd worden met de opslag van het bijschildklierhormoon bevatten echter weinig of geen zure fosfatase.[7] De parathyroide hoofdcellen worden actief als reactie op een laag calciumgehalte in het bloed. Het lage niveau wordt waargenomen door de calcium-gevoelige receptor. Deze actieve cellen hebben een grotere elektronendichtheid dan de inactieve parathyroide hoofdcellen.[8] De elektronendichtheid wordt veroorzaakt door de secretoire korrels. De parathyroide hoofdcel heeft een helder cytoplasma.[9]

## Functie

De parathyroide hoofdcellen van de bijschildklieren meten de hoeveelheid calcium in het bloed en geven het calciumverhogende hormoon parathormoon af om normale calciumspiegels in het bloed te corrigeren of te behouden.[10] Het reguleert daarom het calciummetabolisme als onderdeel van het endocriene systeem. Het parathormoon verhoogt het calciumniveau door calcium vrij te maken uit de botopslag, en calcium uit de urine vast te houden, en waarschuwt de darmen om meer calcium op te nemen uit ingenomen voedingsstoffen.[11] Te veel van beide hormonen kan een indicator zijn van ziekte.

### Calcium-sensorische receptor (CaR)

De secretie van het parathormoon wordt gereguleerd door de interactie van de calcium-sensorische receptor met calcium in het bloed. De calcium-sensorische receptor is aanwezig op het celmembraan van de parathyroide hoofdcellen. De CaR is een G-proteïnegekoppelde receptor, als onderdeel van de glutamaatfamilie (Klasse C). De CaR is verdeeld in drie algemene eiwitdomeinen. Deze omvatten een NH$_2$-terminaal extracellulair uiteinde, een COOH-terminaal intracellulair uiteinde en zeven transmembraaneiwitdomeinen. De CaR interageert positief met fosfolipase C en adenylylcyclase. De CaR omvat fosforyleringsplaatsen voor tyrosinekinase C en tyrosinekinase A. De fosforylering van fosfolipase C blijkt de secretie van het parathormoon te remmen vanwege hoge calciumgehaltes in het bloed. De functie van de proteïnekinase A-plaatsen is niet bekend.[12]

#### bronvermelding

* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Parathyroid chief cell op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.