# Parathyroïde hoofdcel

Parathyroïde hoofdcellen (engels:parathyroid chief cell), parathyroïde cellen, hoofdcellen van de parathyroïd of hoofdcellen, zijn het primaire celtype van de bijschildklier (glandula parathyreoidea). Ze produceren en scheiden parathormoon af als reactie op lage calciumspiegels. Het parathormoon speelt een belangrijke rol bij het reguleren van de calciumspiegels in het bloed door de hoeveelheid calcium in het bloed te verhogen.
Parathyroïde hoofdcellen komen veel vaker voor in de bijschildklier dan de oxyfiele cellen. De oxyfiele cellen zijn groter dan de parathyroïde hoofdcellen en hebben een eosinofiel korrelig cytoplasma. Oxyfiele cellen kunnen afkomstig zijn van hoofdcellen in de puberteit, omdat ze niet aanwezig zijn bij de geboorte zoals hoofdcellen.

## Histologie

De parathyroïde hoofdcellen zijn georganiseerd als dichte strengen die de haarvaten in de bijschildklier omringen. Parathyroïde hoofdcellen van de bijschildklier vormen het grootste deel van de bijschildklier, samen met adipocyten en oxyfiele cellen. Parathyroïde hoofdcellen van de bijschildklier hebben grote hoeveelheden organellen die verband houden met eiwitsynthese. Zoals in veel endocriene organen verschijnen er met de leeftijd meer oxyfiele cellen in de bijschildklier. Bijschildklierweefsel lijkt een lage omloopsnelheid te hebben. Parathyroïde hoofdcellen verschijnen als donkerpaars in een H&E-kleuring, waarbij de oxyfiele cellen kleuren als een lichtere roze kleur. Ze zijn veelhoekig van vorm met een ronde celkern.
Parathyroïde hoofdcellen brengen de meeste tijd inactief door vanwege normale calciumniveaus. Deze inactieve cellen zijn kubusvormig. Ze hebben lage niveaus van secretoire korrels, in tegenstelling tot actieve parathyroïde hoofdcellen. Deze korrels kunnen zure fosfatase bevatten. Zure fosfatase wordt alleen aangetroffen in grotere secretoire korrels, 400 tot 900 nm in diameter, en is minder wijdverbreid in kleinere korrels. Deze zure fosfatase is ook aanwezig in het golgicomplex van de parathyroïde hoofdcel. De golgicomplexgebieden die geassocieerd worden met de opslag van het bijschildklierhormoon bevatten echter weinig of geen zure fosfatase. De parathyroïde hoofdcellen worden actief als reactie op een laag calciumgehalte in het bloed. Het lage niveau wordt waargenomen door de calcium-gevoelige receptor. Deze actieve cellen hebben een grotere elektronendichtheid dan de inactieve parathyroïde hoofdcellen. De elektronendichtheid wordt veroorzaakt door de secretoire korrels. De parathyroïde hoofdcel heeft een helder cytoplasma.

## Functie

De parathyroïde hoofdcellen van de bijschildklieren meten de hoeveelheid calcium in het bloed en geven het calciumverhogende hormoon parathormoon af om normale calciumspiegels in het bloed te corrigeren of te behouden. Het reguleert daarom het calciummetabolisme als onderdeel van het endocriene systeem. Het parathormoon verhoogt het calciumniveau door calcium vrij te maken uit de botopslag, en calcium uit de urine vast te houden, en waarschuwt de darmen om meer calcium op te nemen uit ingenomen voedingsstoffen. Te veel van beide hormonen kan een indicator zijn van ziekte.

### Calcium-sensorische receptor (CaR)

De secretie van het parathormoon wordt gereguleerd door de interactie van de calcium-sensorische receptor met calcium in het bloed. De calcium-sensorische receptor is aanwezig op het celmembraan van de parathyroïde hoofdcellen. De CaR is een G-proteïnegekoppelde receptor, als onderdeel van de glutamaatfamilie (Klasse C). De CaR is verdeeld in drie algemene eiwitdomeinen. Deze omvatten een NH$_2$-terminaal extracellulair uiteinde, een COOH-terminaal intracellulair uiteinde en zeven transmembraaneiwitdomeinen. De CaR interageert positief met fosfolipase C en adenylylcyclase. De CaR omvat fosforyleringsplaatsen voor tyrosinekinase C en tyrosinekinase A. De fosforylering van fosfolipase C blijkt de secretie van het parathormoon te remmen vanwege hoge calciumgehaltes in het bloed. De functie van de proteïnekinase A-plaatsen is niet bekend.

## Externe link

* THE HUMAN PROTEIN ATLAS afbeelding Parathyroïdeklier met parathyroide hoofdcellen, oxyfiele cellen en adipocyten
Voetnoten
* ↑ Fabbri, S (2010). P12 - PTHC1: A Continuing Cell Line Expressing PTH and Genes Involved in Calcium Homeostasis. Clinical Cases in Mineral and Bone Metabolism 7 (3): 207–240. PMC 3213842.
* 1 2 Bilezikian, John (2015). The Parathyroids: Basic and Clinical Concepts. Academic Press, San Diego, 23–39. ISBN 978-0-12-397166-1.
* 1 2 Ritter, Cynthia S., Haughey, Bruce H., Miller, Brent, Brown, Alex J. (1 augustus 2012). Differential Gene Expression by Oxyphil and Chief Cells of Human Parathyroid Glands. The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 97 (8): E1499–E1505. ISSN: 0021-972X. PMID 22585091. PMC 3591682. DOI: 10.1210/jc.2011-3366.
* ↑ Ritchie, Judith E., Balasubramanian, Saba P. (2014). Anatomy of the pituitary, thyroid, parathyroid and adrenal glands. Surgery (Oxford) 32 (10): 499–503. DOI: 10.1016/j.mpsur.2014.07.005.
* ↑ Endocrine System. Gearchiveerd op 9 april 2012. Geraadpleegd op 15 april 2012.
* ↑ Costa-Guda, J, Tokura, T, Roth, SI (Oct 4, 2007). Mitochondrial DNA mutations in oxyphilic and chief cell parathyroid adenomas.. BMC Endocrine Disorders 7: 8. PMID 17916247. PMC 2099428. DOI: 10.1186/1472-6823-7-8.
* ↑ Shannon, W. Allen, Roth, Sanford I. (1 december 1974). An Ultrastructural Study of Acid Phosphatase Activity in Normal, Adenomatous and Hyperplastic (Chief Cell Type) Human Parathyroid Glands. The American Journal of Pathology 77 (3): 493–506. ISSN: 0002-9440. PMID 4432915. PMC 1910932.
* ↑ Thomas, John (1997). Endocrine Toxicology. CRC Press, Washington DC, 1–31. ISBN 1-56032-613-1.
* ↑ Okpokam, Atuora, Johnson, Sarah J. (1 oktober 2014). Pathology of the pituitary, parathyroid, thyroid and adrenal glands. Surgery (Oxford) Endocrine Surgery 32 (10): 513–524. DOI: 10.1016/j.mpsur.2014.07.007.
* ↑ Ritter, Cynthia S., Haughey, Bruce H., Miller, Brent, Brown, Alex J. (2012). Differential Gene Expression by Oxyphil and Chief Cells of Human Parathyroid Glands. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 97 (8): E1499–E1505. ISSN: 0021-972X. PMID 22585091. PMC 3591682. DOI: 10.1210/jc.2011-3366.
* ↑ Parathyroid Hormone. arbl.cvmbs.colostate.edu. Geraadpleegd op 18 november 2015.
* ↑ Naveh-Many, Tally (2005). Molecular Biology of the Parathyroid. Plenum, New York, 44–51. ISBN 0-306-47847-1.
Bronvermelding
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Parathyroid chief cell op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.