# Jacques Cortelyou

Jacques Cortelyou (Utrecht, ca. 1625 – New York, 27 juni 1693) was een Nederlands landmeter, cartograaf en koloniaal bestuurder in Nieuw-Nederland. Hij is vooral bekend als de maker van het zogenaamde Castello Plan, de oudst bekende gedetailleerde kaart van Nieuw-Amsterdam (het huidige Manhattan), en als landmeter-generaal van de Nederlandse kolonie. Cortelyou speelde een belangrijke rol in de vroege ontwikkeling van de nederzettingen in Nieuw-Nederland, waaronder Nieuw-Utrecht op Long Island.

## Biografie

Jacques Cortelyou werd rond 1625 geboren in Utrecht, in de Nederlanden. Zijn ouders waren waarschijnlijk Jacques Cortillon en Elsken Hendricksd, hoewel details over zijn vroege leven schaars zijn. In 1643 werd hij ingeschreven als student aan de Universiteit Utrecht, waar hij vermoedelijk wiskunde en landmeetkunde studeerde – vakken die destijds essentieel waren voor een carrière als landmeter.
In 1652 vertrok Cortelyou naar Nieuw-Nederland als huisonderwijzer voor de kinderen van Cornelis van Werckhoven, een investeerder in de kolonie. Na aankomst in Nieuw-Amsterdam ontplooide hij zich snel tot een invloedrijke figuur. In 1657 werd hij benoemd tot landmeter-generaal van Nieuw-Nederland door gouverneur Peter Stuyvesant. In deze hoedanigheid was hij verantwoordelijk voor het uitmeten en in kaart brengen van land voor nieuwe nederzettingen, waaronder Nieuw-Utrecht, dat hij in 1657 mede stichtte op Long Island.
Cortelyou trouwde in 1661 in Nieuw-Nederland met Neeltje van Duyn (ca. 1626 – ca. 1695), die eveneens uit Utrecht afkomstig was. Samen kregen zij meerdere kinderen, van wie sommigen een rol speelden in de latere geschiedenis van de kolonie. Hij bleef actief in publieke functies, onder meer als vrederechter (1675-1693) en lid van de rechtbank (1689), zelfs na de overdracht van Nieuw-Nederland aan Engeland in 1664.

### Het Castello Plan

Cortelyou’s meest blijvende bijdrage aan de geschiedenis is het Castello Plan, een gedetailleerde kaart van Nieuw-Amsterdam uit 1660. Deze kaart, officieel getiteld Afbeelding van de Stadt Amsterdam in Nieuw Neederlandt, werd opgesteld in opdracht van de West-Indische Compagnie en biedt een uniek beeld van de stad in haar vroege jaren. De kaart toont de straten, huizen, wallen en tuinen van de nederzetting, waaronder de vestingwal waar later Wall Street zijn naam aan ontleende.
Het origineel van het Castello Plan ging verloren, maar een kopie werd in 1665-1670 gemaakt door een onbekende tekenaar en later opgenomen in een atlas die in bezit kwam van de Medici-familie in Italië. In 1900 werd deze herontdekt in de Villa di Castello nabij Florence, waaraan de kaart haar moderne naam dankt. Het document is een cruciale bron voor historici en archeologen die de ontwikkeling van New York bestuderen.

## Nalatenschap

Jacques Cortelyou overleed op 27 juni 1693 in New York, dat inmiddels onder Engelse controle stond. Zijn werk als landmeter en cartograaf legde de basis voor de ruimtelijke ordening van enkele van de oudste delen van het huidige New York. Zijn nakomelingen bleven prominent in de regio (waaronder de architect Philip Johnson en de politicus George B. Cortelyou), en zijn naam leeft voort in de geschiedenis van zowel Nederland als die van de Verenigde Staten.
Station Cortelyou Road is naar hem vernoemd.