OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Federico Spinola

Federico (in het Spaans: Frederico) Spinola (Genua, 1571 – Sluis, 26 mei 1603) was een militair uit de republiek Genua, in dienst van de Habsburgers en de Spaanse Nederlanden. Hij sneuvelde in de Zeeslag bij Sluis (1603).

## Levensloop

Federico was een jongere broer van Ambrogio Spinola, veldheer in de Spaanse Nederlanden. Hun familie was een van de adellijke families in de Republiek Genua. De familie Spinola stuurde Federico aanvankelijk naar de universiteit van Salamanca in Spanje. In Salamanca was Spinola student theologie en kerkelijk recht, met het oog op carrière in de Roomse kerk. In 1591 vroeg Spinola aan zijn familie om af te zien van zijn kerkelijke loopbaan. Hij wenste in de Spaanse Nederlanden te vechten tegen de Republiek der Verenigde Nederlanden.
Zo trad hij in dienst van Alexander Farnese, landvoogd van de Spaanse Nederlanden. Spinola had een bijzondere interesse voor schepen uit zijn vaderland Genua, die handel dreven met de Nederlanden. Hij broedde op een plan om de Hollandse en Zeeuwse koopvaardij te verjagen uit de Noordzee. Hiervoor wilde hij oorlogstechnieken van de Genuese vloot in de Middellandse Zee toepassen in de Noordzee. Aartshertog Albrecht van de Zuidelijke Nederlanden stuurden hem door naar Madrid. Na lang onderhandelen in Madrid stuurde koning Filips III een brief naar Brussel met de mededeling dat het ambitieuze oorlogsplan van Spinola mocht uitgevoerd worden (1598).
Ondertussen bekloegen Engelse katholieken zich bij Filips III over hun behandeling en zij drongen aan op een Spaanse invasie in Engeland. Spinola keerde terug naar Madrid om het oorlogsplan te wijzigen. Zijn broer Ambrogio liet ondertussen rekruten aanwerven in Noord-Italiaanse staten om voor de Spaanse zaak te vechten, want de Spaanse gouverneur van Milaan stak geen vinger uit.
Admiraal Federico Spinola voer ondertussen op kleine oorlogsschepen door het Engels Kanaal. Van Madrid kwam het order om Engeland niet binnen te vallen maar om het eerste plan van Spinola uit te voeren, namelijk de Staatse vloot te verjagen. Spinola wilde, als eerste daad, de kust van Walcheren plunderen. Onverwacht vielen schepen van de Republiek, onder leiding van Joos de Moor, hem aan bij Sluis. De Slag bij Sluis leidde tot de vernietiging van de vloot van Federico Spinola en tot zijn dood (1603). Spinola ging dood doordat hij zijn onderbeen verloor en toen te veel bloed verloor.Aartshertog Albrecht betreurde de dood van Spinola in deze zeeslag. Aartshertog Albrecht zette verder in op het Beleg van Oostende, onder leiding van generaal Ambrogio Spinola.
* ↑ (it) Spinola. Enciclopedia on line. Treccani Rome. Gearchiveerd op 27 mei 2023.
* ↑ (fr) Brants, Victor, Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique (1924). Biographie Nationale de Belgique, Tome 23ème, Brussel, "Spinola, Frédéric", blz 424-426.
# Blind gekocht

Blind gekocht is een Belgisch televisieprogramma. Het programma wordt sinds 2019 uitgezonden op VIER, later Play4.
In het programma gaat een makelaar op zoek naar een woning voor mensen die al jaren geen geschikte woning kunnen vinden. Er wordt een lijst doorgegeven van wensen waar deze aan moet voldoen, vaak is dit niet haalbaar en moeten de eisen bijgesteld worden. Omdat de gevonden panden gerenoveerd en ingericht moeten worden, worden binnenhuisarchitecten Bart Appeltans en sinds 2021 afwisselend Kelly Claessens ingezet om ze bewoonbaar te maken. Het huis wordt gekocht en pas nadien krijgen de deelnemers het in de oorspronkelijke staat te zien, zonder te weten waar het zich bevindt. Na renovatie wordt de woning heringericht, de verhuis geregeld en kunnen de kopers hun nieuwe woonst ontdekken.
Het eerste seizoen werd in 2019 uitgezonden, met daarna elk jaar een nieuw seizoen. In 2022 werd er met het programma Blind Gekocht: Jaren Later teruggekeken op de voorbije jaren. Dat jaar werd eveneens een vierde reeks uitgezonden met Jani Kazaltzis die Kobe Ilsen opvolgt als presentator. In 2023 startte het vijfde seizoen, vanaf dan nam makelaar Kinga Kantorska de plaats in van Béa Vandendael die alle voorgaande seizoenen aan het programma meewerkte.

## Overzicht

| Seizoen | Seizoen | Presentatie | Makelaar | Binnenhuisarchitect(en) | Binnenhuisarchitect(en) |
| 1 | 2019 | Dina Tersago | Béa Vandendael | Bart Appeltans | (geen) |
| 2 | 2020 | Dina Tersago | Béa Vandendael | Bart Appeltans | (geen) |
| 3 | 2021 | Kobe Ilsen | Béa Vandendael | Bart Appeltans | Kelly Claessens |
| 4 | 2022 | Jani Kazaltzis | Béa Vandendael | Bart Appeltans | Kelly Claessens |
| 5 | 2023 | Jani Kazaltzis | Kinga Kantorska | Bart Appeltans | Kelly Claessens |
| 6 | 2024 | Jani Kazaltzis | Kinga Kantorska | Dorien Boven | Christophe Verbeke |
| 7 | 2025 | Jani Kazaltzis | (nog niet bekend) | Dorien Boven | Daan Alferink |
# Federico Spinola

Federico (in het Spaans: Frederico) Spinola (Genua, 1571 – Sluis, 26 mei 1603) was een militair uit de republiek Genua, in dienst van de Habsburgers en de Spaanse Nederlanden. Hij sneuvelde in de Zeeslag bij Sluis (1603).

## Levensloop

Federico was een jongere broer van Ambrogio Spinola, veldheer in de Spaanse Nederlanden. Hun familie was een van de adellijke families in de Republiek Genua. De familie Spinola stuurde Federico aanvankelijk naar de universiteit van Salamanca in Spanje. In Salamanca was Spinola student theologie en kerkelijk recht, met het oog op carrière in de Roomse kerk. In 1591 vroeg Spinola aan zijn familie om af te zien van zijn kerkelijke loopbaan. Hij wenste in de Spaanse Nederlanden te vechten tegen de Republiek der Verenigde Nederlanden.
Zo trad hij in dienst van Alexander Farnese, landvoogd van de Spaanse Nederlanden. Spinola had een bijzondere interesse voor schepen uit zijn vaderland Genua, die handel dreven met de Nederlanden. Hij broedde op een plan om de Hollandse en Zeeuwse koopvaardij te verjagen uit de Noordzee. Hiervoor wilde hij oorlogstechnieken van de Genuese vloot in de Middellandse Zee toepassen in de Noordzee. Aartshertog Albrecht van de Zuidelijke Nederlanden stuurden hem door naar Madrid. Na lang onderhandelen in Madrid stuurde koning Filips III een brief naar Brussel met de mededeling dat het ambitieuze oorlogsplan van Spinola mocht uitgevoerd worden (1598).
Ondertussen bekloegen Engelse katholieken zich bij Filips III over hun behandeling en zij drongen aan op een Spaanse invasie in Engeland. Spinola keerde terug naar Madrid om het oorlogsplan te wijzigen. Zijn broer Ambrogio liet ondertussen rekruten aanwerven in Noord-Italiaanse staten om voor de Spaanse zaak te vechten, want de Spaanse gouverneur van Milaan stak geen vinger uit.
Admiraal Federico Spinola voer ondertussen op kleine oorlogsschepen door het Engels Kanaal. Van Madrid kwam het order om Engeland niet binnen te vallen maar om het eerste plan van Spinola uit te voeren, namelijk de Staatse vloot te verjagen. Spinola wilde, als eerste daad, de kust van Walcheren plunderen. Onverwacht vielen schepen van de Republiek, onder leiding van Joos de Moor, hem aan bij Sluis. De Slag bij Sluis leidde tot de vernietiging van de vloot van Federico Spinola en tot zijn dood (1603). Spinola ging dood doordat hij zijn onderbeen verloor en toen te veel bloed verloor. Aartshertog Albrecht betreurde de dood van Spinola in deze zeeslag. Aartshertog Albrecht zette verder in op het Beleg van Oostende, onder leiding van generaal Ambrogio Spinola.
* ↑ (it) Spinola. Enciclopedia on line. Treccani Rome. Gearchiveerd op 27 mei 2023.
* ↑ (fr) Brants, Victor, Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique (1924). Biographie Nationale de Belgique, Tome 23ème, Brussel, "Spinola, Frédéric", blz 424-426.
# Acontiola epimochla

Ozarba epimochla is een vlinder uit de familie spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Bethune-Baker.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# De renner

De renner is een boek van de Nederlandse schrijver Tim Krabbé. Het boek werd uitgegeven in 1978 door uitgeverij Thomas Rap.

## Inhoud

Het boek is een autobiografie, waarin Tim Krabbé vertelt hoe hij als wielrenner deelnam aan de Ronde van Mont Aigoual. Verder vertelt hij uitgebreid over zijn sportcarrière en over de wielersport in zijn algemeenheid. Daarnaast vindt men in het boek verschillende wieleranekdotes en het ‘Klein wieleralfabet’.
In totaal behandelt het boek de periode van 1948 tot 1978. De gebeurtenissen worden niet in chronologische volgorde verteld. Het grootste gedeelte van het boek gaat over de wedstrijd, die op 26 juni 1977 plaatsvond. Krabbé vertelt in het begin hoe hij voor de wedstrijd de andere deelnemers alvast observeert en zich klaarmaakt voor de start. Daarna volgt een gedetailleerde beschrijving van het 137 kilometer lange parcours. Gedurende het eerste stuk van de wedstrijd rijdt hij in het peloton. Wanneer de klim naar de Causse Méjean begint, breekt Krabbé samen met nog wat wielrenners los van het peloton en begint de kopgroep van zeven renners, die al eerder is losgebroken van het peloton, in te halen. Bij de afdaling na 61 kilometer raakt hij zijn voorsprong echter weer kwijt.
Na de afdaling rijdt Krabbé verder in een groep die verder bestaat uit Kleber, Lebusque, Reilhan, Barthelemy en Teissonnière. Barthelemy wil echter geen kopwerk doen, tot ergernis van Krabbé. Deze laat daarom een gat vallen en blijft met Barthelemy achter. Later laat hij zich nog verder terugzakken daar hij Barthelemy niet helemaal naar de finish wil brengen.
Dan volgt de klim naar Mont Aigoual, met 1567 meter het hoogste punt op de route. Krabbé arriveert samen met Kleber als eerste in Camprieu. Na 118 kilometer krijgt Krabbé een lekke band. Zijn verzorger Stephan, die volgt in een auto, herstelt snel de fiets. Nauwelijks is hij weer op weg, of vermoeidheid begint hem parten te spelen. Even ziet hij het niet meer zitten. Uiteindelijk haalt Lebusque hem in, en helpt hem er weer bovenop.
De wedstrijd eindigt met de eindsprint in Meyrueis, iets waar Krabbé zich al de hele wedstrijd mentaal op voorbereidt. De sprint duurt in totaal 12 seconden en gaat tussen Krabbé en Reilhan. Uiteindelijk wint Reilhan met een paar centimeter verschil. Krabbé wordt tweede.
# Kaiya Ruiter

Kaiya Ruiter (Ottawa, 13 mei 2006) is een Canadees kunstschaatsster. Op de Olympische Jeugdwinterspelen van 2024 won ze de bronzen medaille in het gemengde team.

## Biografie

Kaiya Ruiter begon op zesjarige leeftijd met kunstschaatsen. In september 2019 debuteerde ze op internationaal niveau bij de junioren en in november 2022 bij de senioren. In september 2024 verhuisde Ruiter naar Toronto om fulltime te trainen onder de welbekende coaches Tracy Wilson en Brian Orser.

## Persoonlijke records

    Behaald tijdens ISU-wedstrijden.
| | punten | toernooi |
| Hoogste totaalscore | 179.92 | 2021 JGP Frankrijk II |
| Hoogste korte kür | 063.17 | 2021 JGP Frankrijk II |
| Hoogste lange kür | 118.10 | 2021 JGP Frankrijk I |

## Belangrijke resultaten

| Kampioenschap | 19/20 | 20/21 | 22/23 | 23/24 | 24/25 |
| Nationaal kampioenschap | | * | 2 | 1 | 4e |
| Olympische Jeugdspelen | | | | 11e 3 (team) | |
| WK junioren | 31e | | 10e | 21e | |
| NK junioren | 1 | | | | |
| * Afgelast naar aanleiding van de coronapandemie. ||||||
    t.z.t. = trok zich terug
* Ruiters profiel op isuresults.com
* ↑ (en) Cleary, Martin, Sky's the limit for figure skater Kaiya Ruiter. ottawasun.com (3 maart 2020). Geraadpleegd op 16 maart 2025.
* ↑ (en) Competition Results: Kaiya Ruiter. International Skating Union. Geraadpleegd op 16 maart 2025.
* ↑ (en) 'It was just time for a change'. R.W. Brodie Writes (12 oktober 2024). Geraadpleegd op 16 maart 2025.
# Tristan Loiseaux

Tristan Loiseaux (3 september 2004) is een Belgisch voetballer die sinds 2024 onder contract ligt bij RAAL La Louvière.

## Carrière

Loiseaux speelde in het seizoen 2022/23 twaalf competitiewedstrijden voor het beloftenelftal van Oud-Heverlee Leuven in Eerste nationale. Na afloop van dat seizoen maakte hij de overstap naar KV Mechelen. Daar maakte hij op 23 juli 2023 zijn officiële debuut in het eerste elftal: in de Supercup tegen Antwerp FC liet trainer Steven Defour hem starten. Het bleef uiteindelijk het enige optreden van Loiseaux in het eerste elftal van KV Mechelen van Loiseaux, die dat seizoen wel een vaste waarde was bij het beloftenelftal van de club in de Tweede afdeling.
Na één seizoen bij KV Mechelen maakte Loiseaux de overstap naar RAAL La Louvière, dat twee maanden eerder gepromoveerd was naar Eerste klasse B.

## Clubstatistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Supercup | Supercup | Europees | Europees | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2022/23 | OH Leuven –23 | | Eerste nationale | 12 | 0 | — | — | — | — | — | — | 12 | 0 |
| 2023/24 | Jong KV Mechelen | | Tweede afdeling | 30 | 1 | — | — | — | — | — | — | 30 | 1 |
| 2023/24 | KV Mechelen | | Eerste klasse A | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | — | — | 1 | 0 |
| 2024/25 | RAAL La Louvière | | Eerste klasse B | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | 0 | 0 |
| Carrière totaal | Carrière totaal | Carrière totaal | Carrière totaal | 42 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 43 | 1 |
Bijgewerkt op 28 mei 2024.
# Pels Rijcken

Pels Rijcken kan verwijzen naar:
* Pels Rijcken, Nederlands patriciaatsgeslacht
* Pels Rijcken (advocatenkantoor), Nederlands advocatenkantoor
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Pels Rijcken en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Fadel Gobitaka

Fadel Gobitaka (Sint-Agatha-Berchem, 16 januari 1998) is een Togolees-Belgische voetballer. Hij is een aanvallende middenvelder en speelt sinds 2021 voor La Louvière.

## Carrière
### Jeugd

Fadel Gobitaka werd in 1998 geboren in het Brusselse Sint-Agatha-Berchem als de zoon van Togolese ouders, maar groeide op in Henegouwen. Hij sloot zich op vijfjarige leeftijd aan bij Gosselies Sports. Daar werd hij na enkele jaren ontdekt door het naburige Sporting Charleroi. In mei 2013 maakte hij de overstap naar de jeugdacademie van Standard Luik, waar hij twee jaar later zijn eerste profcontract van drie seizoenen tekende.

### Standard Luik

Gobitaka maakte op 27 december 2015 zijn officieel debuut voor Standard Luik. De aanvallende middenvelder mocht van coach Yannick Ferrera in de 88e minuut invallen voor ploeggenoot Mathieu Dossevi in de met 3-0 gewonnen thuiswedstrijd tegen Moeskroen-Péruwelz. Hij vertrok er in 2018 met amper drie wedstrijden op zijn palmares.

## Statistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Supercup | Supercup | Europees | Europees | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2015/16 | Standard Luik | | Jupiler Pro League | 3 | 0 | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 | 3 | 0 |
| TOTAAL | TOTAAL | TOTAAL | TOTAAL | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
* ↑ Le jeune Gobitaka signe au Standard L'Avenir, 3 november 2015
* ↑ Un jeune Togolais de 17 ans signe au Standard de Liège en Belgique FM Liberté, 6 november 2015
* ↑ Standard geeft Fadel Gobitaka (17) contract voor drie seizoenen Het Laatste Nieuws, 3 november 2015
* ↑ Togo - F. Gobitaka - Profiel met nieuws, statistieken en geschiedenis - Soccerway. nl.soccerway.com. Geraadpleegd op 25 september 2021.
* ↑ Fadel Gobitaka - Spelersprofiel. www.transfermarkt.be. Gearchiveerd op 25 september 2021. Geraadpleegd op 25 september 2021.
1 Valkenaers · 3 Gilot · 4 Faye · 5 Corneillie · 7 Gobitaka · 8 Gueulette · 9 Guindo · 10 Pau · 11 Liongola · 12 Loiseaux · 13 Maisonneuve · 14 Belkheir · 15 Lahssaini · 21 Peano · 23 Ito · 25 Lamego · 26 Bongiovanni · 27 Eyongo · 28 Botella · 31 Camara · 38 Diallo · 44 Klomp · 49 Hoedaert · 51 Sidibe · 70 Nagera · 71 Monteiro · 98 Maës · Coach: Taquin
# Ozarba pallescens

Ozarba pallescens is een vlinder van de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als Oedicodia pallescens door Edward Parr Wiltshire in een publicatie uit 1990.
De soort komt voor in Somalië, Kenia, Tanzania, Saudi-Arabië en Jemen.
# Great American Songbook

The Great American Songbook is een collectie van de succesvolste Amerikaanse jazz en lichte muziek uit de 20e eeuw, voornamelijk afkomstig uit Broadway-musicals, muziektheater en Hollywoodfilms.
Men bedoelt er meestal de periode vanaf 1920 tot en met de vijftiger jaren mee, en laat het eindigen met de opkomst van rock-'n-roll. Tot op de dag van vandaag wordt het repertoire uit deze omvangrijke collectie uitgevoerd door het overgrote deel van jazzvocalisten en -musici wereldwijd, die ook spreken van standards.
Enkele bekende uitvoerenden zijn Ella Fitzgerald, Frank Sinatra, Tony Bennett, Rita Reys, Sarah Vaughan, Mel Tormé en Michael Bublé.
Tot de beroemdste componisten van American Songbook repertoire behoren Irving Berlin, Duke Ellington, George Gershwin, Cole Porter, Richard Rodgers, Jerome Kern, Harold Arlen.
In Nederland kreeg jazzzangeres Rita Reys in 1991 in de Amerikaanse ambassade in Den Haag uit handen van de toenmalige ambassadeur een Certificate of Appreciation for her promotion of the American Songbook uitgereikt.
# Ozarba perplexoides

Ozarba perplexoides is een vlinder van de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld door Hermann Hacker in een publicatie uit 2016.
De soort komt voor op Madagaskar.
# Saint-Saturnin-du-Limet

Saint-Saturnin-du-Limet is een gemeente in het Franse departement Mayenne (regio Pays de la Loire) en telt 520 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Château-Gontier.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Saturnin-du-Limet bedraagt 10,7 km², de bevolkingsdichtheid is 48,6 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Saturnin-du-Limet met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations de référence 2022.
# Coca (plant)

Coca (Erythroxylum coca) is een plant die zijn oorsprong vindt in Zuid-Amerika en die groeit op grotere hoogte. Cocabladeren worden in Zuid-Amerika in de Andes gekauwd als middel tegen hoogteziekte. De vrijkomende stof werkt ook stimulerend en onderdrukt hongergevoel. De plant wordt ook in producten als tandpasta verkwekt
Het gebruik van coca is al heel oud. In nederzettingen in het noordwesten van Peru zijn achtduizend jaar oude gefossiliseerde resten van cocabladeren aangetroffen.
Door het kauwen van coca neemt het uithoudingsvermogen toe, verbetert de ademhaling en de zuurstofwisseling, en wordt het verbruik van glucose gereguleerd. Om die reden wordt coca ook nu nog door inheemse volken als Aymara, Quechua, Arhuaco, en Kogi gebruikt. De cocabladeren hebben daarnaast ook nog een religieuze functie. Ze worden onder andere gebruikt bij offerandes aan Pacha Mama (Moeder Aarde) of de Apus (de goden), waarbij ze worden verbrand of in de grond worden begraven. Ook worden ze ceremonieel gebruikt door de sjamaan.
Onderzoekers van Harvard University vonden dat cocablad een grote hoeveelheid kalk, ijzer, en vitamines bevat, waaronder zeer veel vitamine C. Uit cocablad wordt ook cocaïne geëxtraheerd. De toenemende populariteit van deze drug heeft sinds de jaren tachtig geleid tot een drugsoorlog, waarbij coca-plantages worden platgebrand of vanuit de lucht met herbiciden worden besproeid.

## Wetenswaardigheden

De Spaanse overheersers in Zuid-Amerika verboden in de 16e eeuw het coca-kauwen onder de inheemse mijnwerkers, aangezien de licht verdovende werking een on-christelijke of demonische invloed zou hebben. Toen echter de zilverproductie in de mijnen snel afnam omdat de mijnwerkers minder uithoudingsvermogen hadden, werd het coca-kauwen al gauw weer ingesteld.
* Nederland was voor een deel van de eerste helft van de 20e eeuw marktleider in de handel in coca en de productie van cocaïne. Nederlands-Indië werd in die periode de grootste teler van cocaplanten, met name in Amsterdam werd de opbrengst verhandeld. Een fabriek die het verder verwerkte tot cocaïne was de Nederlandsche Cocaïnefabriek.
# Coca (plant)

Coca (Erythroxylum coca) is een plant die zijn oorsprong vindt in Zuid-Amerika en die groeit op grotere hoogte. Cocabladeren worden in Zuid-Amerika in de Andes gekauwd als middel tegen hoogteziekte. De vrijkomende stof werkt ook stimulerend en onderdrukt hongergevoel. De plant wordt ook in producten als tandpasta en aardbijen verkwekt
Het gebruik van coca is al heel oud. In nederzettingen in het noordwesten van Peru zijn achtduizend jaar oude gefossiliseerde resten van cocabladeren aangetroffen.
Door het kauwen van coca neemt het uithoudingsvermogen toe, verbetert de ademhaling en de zuurstofwisseling, en wordt het verbruik van glucose gereguleerd. Om die reden wordt coca ook nu nog door inheemse volken als Aymara, Quechua, Arhuaco, en Kogi gebruikt. De cocabladeren hebben daarnaast ook nog een religieuze functie. Ze worden onder andere gebruikt bij offerandes aan Pacha Mama (Moeder Aarde) of de Apus (de goden), waarbij ze worden verbrand of in de grond worden begraven. Ook worden ze ceremonieel gebruikt door de sjamaan.
Onderzoekers van Harvard University vonden dat cocablad een grote hoeveelheid kalk, ijzer, en vitamines bevat, waaronder zeer veel vitamine C. Uit cocablad wordt ook cocaïne geëxtraheerd. De toenemende populariteit van deze drug heeft sinds de jaren tachtig geleid tot een drugsoorlog, waarbij coca-plantages worden platgebrand of vanuit de lucht met herbiciden worden besproeid.

## Wetenswaardigheden

De Spaanse overheersers in Zuid-Amerika verboden in de 16e eeuw het coca-kauwen onder de inheemse mijnwerkers, aangezien de licht verdovende werking een on-christelijke of demonische invloed zou hebben. Toen echter de zilverproductie in de mijnen snel afnam omdat de mijnwerkers minder uithoudingsvermogen hadden, werd het coca-kauwen al gauw weer ingesteld.
* Nederland was voor een deel van de eerste helft van de 20e eeuw marktleider in de handel in coca en de productie van cocaïne. Nederlands-Indië werd in die periode de grootste teler van cocaplanten, met name in Amsterdam werd de opbrengst verhandeld. Een fabriek die het verder verwerkte tot cocaïne was de Nederlandsche Cocaïnefabriek.
# Great American Songbook

The Great American Songbook is een collectie van de succesvolste Amerikaanse jazz en lichte muziek uit de 20e eeuw, voornamelijk afkomstig uit Broadway-musicals, muziektheater en Hollywoodfilms.
Men bedoelt er meestal de periode vanaf 1920 tot en met de vijftiger jaren mee, en laat het eindigen met de opkomst van rock-'n-roll. Tot op de dag van vandaag wordt het repertoire uit deze omvangrijke collectie uitgevoerd door het overgrote deel van jazzvocalisten en -musici wereldwijd, die ook spreken van standards.
Enkele bekende uitvoerenden zijn Ella Fitzgerald, Frank Sinatra, Tony Bennett, Rita Reys, Sarah Vaughan, Mel Tormé en Michael Bublé.
Tot de beroemdste componisten van American Songbook repertoire behoren Irving Berlin, Duke Ellington, George Gershwin, Cole Porter, Richard Rodgers, Jerome Kern, Harold Arlen.
Sommigen werkten samen met tekstschrijvers zoals Lorenz Hart, Oscar Hammerstein II, Johnny Mercer en Yip Harburg.
In Nederland kreeg jazzzangeres Rita Reys in 1991 in de Amerikaanse ambassade in Den Haag uit handen van de toenmalige ambassadeur een Certificate of Appreciation for her promotion of the American Songbook uitgereikt.
# La Pellerine (Mayenne)

La Pellerine is een gemeente in het Franse departement Mayenne (regio Pays de la Loire) en telt 308 inwoners (2004). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Mayenne.
* Gemeentehuis
* Kerk van La Pellerine

## Geografie

De oppervlakte van La Pellerine bedraagt 8,2 km², de bevolkingsdichtheid is 37,6 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations de référence 2022.