# Energie in België

België hangt voor zijn energie grotendeels af van buitenlandse fossiele brandstof. In 2013 kwam 71% van het primaire energieverbruik uit ingevoerde aardolie, aardgas en steenkool en 20% uit kernenergie.
De gemiddelde Belg verbruikte in dat jaar 210 gigajoule aan primaire energie. Dit was ruim 2,6 keer meer dan het mondiale gemiddelde en ook beduidend hoger dan in de buurlanden: in Frankrijk lag het cijfer op 3,84 toe per inwoner, in Duitsland op 3,94 en in Nederland op 4,60.
Ook de CO$_2$ uitgestoten door Belgische energie lag in 2013 hoger dan het wereldgemiddelde, zij het niet in dezelfde mate als het verbruik. Met 8,41 t CO$_2$ per inwoner overschreed België het mondiale niveau met 87%. Daarmee vervuilde het land per capita iets minder dan Duitsland (9,47 t CO$_2$) en Nederland (9,30 t), maar beduidend meer dan Frankrijk (4,81 t).
Nog in 2013 kwam de elektriciteitsproductie voor iets meer dan de helft uit kernenergie (51%), gevolgd door aardgas (25%), steenkool (6%), biomassa (5%), wind (4%) en zon (3%).
In 2014 bestond deze voor 46,4% uit kernenergie, 32,9% uit fossiele brandstoffen (voornamelijk gas: 26,5% en steenkool: 6,1%) en voor 20,7 % uit hernieuwbare bronnen (wind: 6,3%, biomassa: 4,9%, zon: 4,0%, afvalverbranding: 2,9%, waterkracht: 2,1%).

## Overzicht

Voornaamste energie-indicatoren in België :
| | Bevolking | Primair energieverbruik | Productie | Netto-invoer | Elektriciteitsverbruik | CO$_2$-uitstoot |
| Jaar | Miljoen | Mtoe | Mtoe | Mtoe | TWh | Mt CO$_2$ |
| 1990 | 9,97 | 48,29 | 13,10 | 40,11 | 63,60 | 106,25 |
| 2000 | 10,25 | 58,57 | 13,73 | 51,11 | 84,55 | 114,08 |
| 2010 | 10,88 | 61,00 | 15,56 | 54,57 | 91,39 | 101,89 |
| 2011 | 10,98 | 57,61 | 16,14 | 49,99 | 88,62 | 94,44 |
| 2012 | 11,05 | 54,42 | 14,21 | 47,04 | 88,89 | 88,74 |
| 2013 | 11,11 | 56,35 | 14,91 | 49,37 | 89,09 | 89,11 |
| variatie 1990-2013 | +11,4 % | +16,7 % | +13,8 % | +23,1 % | +40,1 % | −16,1 % |

## Uitstoot van koolstofdioxide

Aan Belgische energie is een aanzienlijke uitstoot van het broeikasgas koolstofdioxide gerelateerd. Deze uitstoot daalt gestaag sinds 1971, ondanks het toenemende verbruik:
Evolutie van de aan energie gerelateerde CO$_2$-uitstoot :
| | 1971 | 1990 | 2013 | var. 2013/1971 | var. 2013/1990 | var. EU 2013/1990 |
| Uitstoot (Mt CO$_2$) | 117,9 | 106,2 | 89,1 | −24 % | −16,1 % | −17,0 % |
| Uitstoot per inwoner (t CO$_2$) | 12,21 | 10,66 | 8,02 | −34 % | −24,7 % | −22,0 % |
| Bron: Internationaal Energieagentschap |||||||
Steenkool heeft in de periode 1971-2013 zwaar aan belang ingeboet en is grotendeels vervangen door aardgas. Petroleum kende een lichte achteruitgang.
Verdeling naar brandstof van de aan energie gerelateerde CO$_2$-uitstoot :
| Brandstof | 1971 Mt CO$_2$ | 1990 Mt CO$_2$ | 2013 Mt CO$_2$ | % | var. 2013/1990 | var. EU 2013/1990 |
| Kolen | 44,2 | 40,4 | 12,3 | 14 % | −69,6 % | −36,4 % |
| Aardolie | 62,4 | 46,1 | 41,9 | 47 % | −9,0 % | −18,9 % |
| Aardgas | 11,3 | 18,3 | 31,5 | 35 % | +72,0 % | +35,3 % |
| Bron: Internationaal Energieagentschap |||||||
In alle sectoren ligt de Belgische CO$_2$-uitstoot per capita boven het EU-gemiddelde:
Verdeling naar verbruikssector van de aan energie gerelateerde CO$_2$-uitstoot* :
| | Uitstoot 2013 | Aandeel sector | Uitstoot/inwoner | Uitst./inw. EU-28 |
| Sector | Miljoen ton CO$_2$ | % | ton CO$_2$/inw. | ton CO$_2$/inw. |
| Sector energie (excl. stroom) | 6,4 | 7 % | 0,58 | 0,41 |
| Industrie en bouw | 22,4 | 25 % | 2,02 | 1,67 |
| Transport | 24,7 | 28 % | 2,23 | 1,74 |
| waarvan wegvervoer | 23,6 | 26 % | 2,13 | 1,61 |
| Residentieel | 21,8 | 24 % | 1,96 | 1,58 |
| Andere | 13,9 | 16 % | 1,25 | 1,17 |
| Totaal | 89,1 | 100 % | 8,02 | 6,57 |
| Bron: Internationaal Energieagentschap |||||

## Primaire energie
### Productie

Sinds de sluiting van de steenkoolmijnen is de productie van primaire energie binnen de Belgische grenzen vooral een kwestie van kernenergie, op afstand gevolgd door biomassa (voornamelijk houtontginning). Rond 2010 zijn ook zon en wind van de grond gekomen in de elektriciteitssector.
Productie naar bron van primaire energie in België (Mtoe) :
| Bron | 1990 | % | 2000 | % | 2010 | % | 2011 | 2012 | 2013 | % 2013 | var. 2013/1990 |
| Kolen | 1,18 | 9,0 | 0,21 | 1,5 | 0 | | 0 | 0 | 0 | 0 | −100 % |
| Aardgas | 0,01 | 0,08 | 0,002 | 0,001 | 0 | | 0 | 0 | 0 | 0 | −100 % |
| Nucleair | 11,13 | 84,9 | 12,55 | 91,4 | 12,49 | 80,3 | 12,57 | 10,50 | 11,11 | 74,5 | −0,2 % |
| Waterkracht | 0,02 | 0,2 | 0,04 | 0,3 | 0,03 | 0,2 | 0,02 | 0,03 | 0,03 | 0,2 | +43 % |
| Biomassa, afval | 0,75 | 5,8 | 0,93 | 6,8 | 2,79 | 18,0 | 3,17 | 3,12 | 3,04 | 20,4 | +302 % |
| Zon, wind, geothermie | 0,004 | 0,03 | 0,006 | 0,04 | 0,18 | 1,1 | 0,32 | 0,44 | 0,56 | 3,8 | x140 |
| Warmte | | | | | 0,06 | 0,4 | 0,07 | 0,11 | 0,16 | 1,1 | ns |
| Totaal Duurzame energie | 0,78 | 6,0 | 0,98 | 7,1 | 3,06 | 19,7 | 3,57 | 3,71 | 3,80 | 25,5 | +386 % |
| Totaal | 13,11 | 100 | 13,73 | 100 | 15,55 | 100 | 16,14 | 14,21 | 14,91 | 100 | +14 % |
| Bron: Internationaal Energieagentschap ||||||||||||

### Verbruik

Het primaire verbruik van fossiele brandstoffen is toegenomen in de periode 1990-2000, stabiliseerde in het volgende decennium en heeft rond 2010 een daling ingezet. Hernieuwbare energie kende een sterke groei, maar blijft in absolute cijfers nog beperkt. Kernenergie bleef stabiel.
Bruto binnenlands verbruik van primaire energie in belgië naar bron (Mtoe) :
| Bron | 1990 | % | 2000 | % | 2010 | % | 2011 | 2012 | 2013 | % 2013 | var. 2013/1990 |
| Kolen | 10,57 | 21,9 | 7,94 | 13,6 | 3,67 | 6,0 | 3,40 | 3,11 | 3,22 | 5,7 | −70 % |
| Aardolie | 17,96 | 37,2 | 23,26 | 39,7 | 24,17 | 39,6 | 22,32 | 21,35 | 22,43 | 39,8 | +25 % |
| Aardgas | 8,17 | 16,9 | 13,36 | 22,8 | 16,99 | 27,9 | 15,12 | 14,36 | 14,39 | 25,5 | +76 % |
| Totaal fossiel | 36,69 | 76,0 | 44,57 | 76,1 | 44,83 | 73,5 | 40,85 | 38,83 | 40,05 | 71,1 | +9 % |
| Nucleair | 11,13 | 23,1 | 12,55 | 21,4 | 12,49 | 20,5 | 12,57 | 10,50 | 11,11 | 19,7 | −0,2 % |
| Waterkracht | 0,02 | 0,05 | 0,04 | 0,07 | 0,03 | 0,04 | 0,02 | 0,03 | 0,03 | 0,06 | +43 % |
| Biomassa, afval | 0,75 | 1,6 | 1,04 | 1,8 | 3,36 | 5,5 | 3,57 | 3,65 | 3,60 | 6,4 | +377 % |
| Zon, wind | 0,004 | 0,01 | 0,006 | 0,01 | 0,18 | 0,3 | 0,32 | 0,44 | 0,56 | 1,0 | x139 |
| Warmte | | | | | 0,06 | 0,1 | 0,07 | 0,11 | 0,16 | 0,3 | ns |
| Totaal hernieuwbaar | 0,78 | 1,6 | 1,08 | 1,8 | 3,63 | 5,9 | 3,97 | 4,23 | 4,36 | 7,7 | +457 % |
| Netto-stroomuitvoer | -0,32 | -0,7 | 0,37 | 0,6 | 0,05 | 0,08 | 0,22 | 0,85 | 0,83 | 1,5 | ns |
| Totaal | 48,29 | 100 | 58,57 | 100 | 61,00 | 100 | 57,61 | 54,42 | 56,35 | 100 | +17 % |
| Bron: Internationaal Energieagentschap ||||||||||||

## Finaal energieverbruik

Op de industrie na is het energieverbruik van alle sectoren gestegen in de periode 1990-2013. Vooral in de chemie is het gebruik van aardgas en aardolie als grondstof enorm toegenomen.
Finaal energieverbruik in België naar sector (Mtoe) :
| Sector | 1990 | % | 2000 | % | 2010 | % | 2011 | 2012 | 2013 | % 2013 | var. 2013/1990 |
| Industrie | 10,51 | 32,7 | 12,88 | 31,0 | 10,63 | 24,4 | 10,81 | 9,29 | 9,44 | 22,6 | −10 % |
| Transport | 6,86 | 21,3 | 8,18 | 19,7 | 9,16 | 21,0 | 9,11 | 8,49 | 8,42 | 20,2 | +23 % |
| Residentieel | 8,27 | 25,7 | 9,47 | 22,8 | 9,24 | 21,2 | 7,61 | 8,36 | 8,96 | 21,4 | +8 % |
| Diensten | 2,88 | 8,9 | 3,48 | 8,4 | 5,03 | 11,3 | 4,40 | 4,53 | 4,83 | 11,6 | +68 % |
| Landbouw | 0,49 | 1,5 | 0,78 | 1,9 | 0,86 | 2,0 | 0,85 | 0,66 | 0,72 | 1,7 | +47 % |
| Andere | 0,002 | ns | 0,03 | 0,1 | 0,07 | 0,2 | 0,59 | 0,05 | 0,05 | 0,1 | ns |
| Niet-energetisch verbruik (chemie) | 3,13 | 9,8 | 6,74 | 16,2 | 7,88 | 19,6 | 8,54 | 8,58 | 9,35 | 22,4 | +198 % |
| Totaal | 32,14 | 100 | 41,57 | 100 | 43,54 | 100 | 41,25 | 39,97 | 41,76 | 100 | +30 % |
| Bron: Internationaal Energieagentschap ||||||||||||

## Energieleveranciers

Lijst van leveranciers die in België actief zijn. In de tabel wordt voor elke regio aangegeven welk type energie wordt geleverd. Leveranciers waarvan de namen cursief zijn gedrukt, zijn specifiek gericht op niet-residentiële of industriële afnemers.
| Naam | Website | Vlaanderen | Brussels | Wallonia |
| Belgian Eco Energy (Bee) | www.bee.eu | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| Bolt Energie | www.boltenergie.be | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| EBEM | www.ebem.be | EL/Gas | | |
| Ecopower | www.ecopower.be | EL | | |
| Engie Electrabel | www.engie.be | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| Elexys | www.elexys.be | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| Trevion | www.trevion.be | EL/Gas | | |
| Eneco Energie | www.eneco.be | EL/Gas | | EL/Gas |
| TotalEnergies | | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| Luminus | www.luminus.be | EL/Gas | | EL/Gas |
| Octa+ | www.octaplus.be | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| EDF Luminus (zie Luminus) | www.luminus.be | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| Wase Wind | www.wasewind.be | EL | | |
| Cociter | www.cociter.be | | | EL |
| Mega | | EL/Gas | EL/Gas | EL/Gas |
| Aspiravi | | EL | | |

## Elektriciteit

In 1990-2013 was de grootste transformatie in de Belgische elektriciteitsproductie het vervangen van kolen door aardgas. Daardoor bleef het totale aandeel fossiel goeddeels gelijk. Kernenergie zag zijn aandeel iets afkalven ten gunste van hernieuwbaar (in hoofdzaak biomassa).
Productie van elektriciteit in België naar bron (TWh) :
| Bron | 1990 | % | 2000 | % | 2010 | % | 2011 | 2012 | 2013 | % 2013 | var. 2013/1990 |
| Kolen | 19,85 | 28,0 | 16,03 | 19,1 | 5,95 | 6,3 | 5,37 | 5,46 | 5,16 | 6,2 | −74 % |
| Aardolie | 1,31 | 1,9 | 0,80 | 0,9 | 0,41 | 0,4 | 0,29 | 0,33 | 0,16 | 0,2 | −88 % |
| Aardgas | 5,40 | 7,6 | 15,98 | 19,0 | 31,42 | 33,0 | 25,44 | 23,55 | 20,91 | 25,1 | +287 % |
| Totaal fossiel | 26,57 | 37,5 | 32,80 | 39,0 | 37,77 | 39,7 | 31,10 | 29,34 | 26,23 | 31,4 | −1,3 % |
| Nucleair | 42,72 | 60,2 | 48,16 | 57,3 | 47,94 | 50,4 | 48,23 | 40,29 | 42,64 | 51,1 | −0,2 % |
| Waterkracht | 0,90 | 1,3 | 1,70 | 2,0 | 1,67 | 1,8 | 1,42 | 1,66 | 1,72 | 2,1 | +92 % |
| Biomassa | 0,14 | 0,2 | 0,26 | 0,3 | 3,74 | 3,9 | 3,88 | 4,50 | 4,25 | 5,1 | +2896 % |
| Afval | 0,58 | 0,8 | 1,07 | 1,3 | 1,89 | 2,0 | 1,98 | 2,16 | 2,01 | 2,4 | +246 % |
| Wind | 0,007 | 0,01 | 0,016 | 0,02 | 1,29 | 1,4 | 2,31 | 2,75 | 3,63 | 4,4 | x518 |
| Zon | | | | | 0,56 | 0,6 | 1,17 | 2,15 | 2,64 | 3,2 | ns |
| Totaal hernieuwbaar | 1,63 | 2,3 | 3,05 | 3,6 | 9,15 | 9,6 | 10,76 | 13,22 | 14,27 | 17,1 | +777 % |
| Andere | | | | | 0,25 | 0,3 | 0,13 | 0,23 | 0,31 | 0,4 | ns |
| Totaal | 70,92 | 100 | 84,01 | 100 | 95,12 | 100 | 90,23 | 83,08 | 83,46 | 100 | +18 % |
| Bron: Internationaal Energieagentschap ||||||||||||
Door een stimulerend beleid is hernieuwbare energie in België uitgegroeid tot een niet langer te verwaarlozen factor in de stroomproductie. Biomassa neemt het grootste deel voor zijn rekening, van nabij gevolgd door wind en dan zon.
Evolutie van de bruto productie van hernieuwbare elektriciteit (TWh) :
| Bron | 2002 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | % tot. prod. 2012* | 2012/2011 | Gem. jaarl. groeivoet |
| Waterkracht | 1,5 | 1,8 | 1,7 | 1,4 | 1,7 | 2,1 % | +16,9 % | +1,1 % |
| waarvan pompcentrales | 1,1 | 1,4 | 1,4 | 1,2 | 1,3 | 1,7 % | +5,1 % | +1,3 % |
| Wind | 0,057 | 0,996 | 1,3 | 2,3 | 2,8 | 3,6 % | +20,5 % | +47,5 % |
| Biomassa | 0,72 | 3,9 | 4,3 | 4,7 | 4,7 | 6,0 % | −0,5 % | +20,6 % |
| Zon | - | 0,166 | 0,56 | 1,2 | 1,7 | 2,1 % | +41,7 % | +153 % |
| Bruto productie | 1,2 | 5,4 | 6,5 | 8,4 | 9,5 | 12,1 % | +13 % | +23 % |
| Hernieuwbaar aandeel in totale productie | 1,5 % | 5,8 % | 6,6 % | 9,0 % | 12,1 % |
Het elektriciteitsverbruik stijgt in alle sectoren:
Finaal elektriciteitsverbruik in België per sector (TWh) :
| Sector | 1990 | % | 2000 | % | 2010 | % | 2011 | 2012 | 2013 | % 2013 | var. 2013/1990 |
| Industrie | 30,52 | 52,6 | 39,87 | 51,4 | 38,14 | 45,8 | 37,26 | 37,49 | 37,23 | 46,0 | +22 % |
| Transport | 1,25 | 2,2 | 1,44 | 1,9 | 1,74 | 2,1 | 1,63 | 1,58 | 1,68 | 2,1 | +34 % |
| Residentieel | 18,41 | 31,8 | 23,74 | 30,6 | 20,28 | 24,3 | 19,26 | 19,85 | 19,81 | 24,5 | +8 % |
| Diensten | 7,80 | 13,4 | 12,24 | 15,8 | 22,18 | 26,6 | 21,65 | 21,95 | 22,00 | 27,2 | +182 % |
| Landbouw | | | 0,26 | 0,3 | 0,83 | 1,0 | 0,48 | 0,41 | 0,27 | 0,3 | ns |
| Totaal | 57,98 | 100 | 77,54 | 100 | 83,31 | 100 | 80,28 | 81,31 | 80,98 | 100 | +40 % |
| Bron: Internationaal Energieagentschap ||||||||||||

## Literatuur

* Emiel Van Broekhoven en Eric Bosman, Energie in België, 1981, ISBN 9002143710

## Voetnoten

* ↑ (en) Belgium: Indicators for 2013, Internationaal Energieagentschap, 8 november 2015
* ↑ Enkel uit verbranding
* 1 2 3 4 5 report/?country=BELGIUM&product=Balances&year=2013 Belgium: Balances for 2013, Internationaal Energieagentschap, 8 november 2015. Gearchiveerd op 18 oktober 2019.
* ↑ (fr) (31 mei 2021). Énergie en Belgique. Wikipédia. Gearchiveerd van origineel op 28 juni 2023.
* ↑ La production d'électricité d'origine renouvelable dans le monde. 15e inventaire, 2013, chapitre 3: détails par région et pays - Belgique, Observ'ER (bezocht 10 februari 2014)