OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ivar Jenner

Ivar Jenner (Utrecht, 10 januari 2004) is een Nederlands-Indonesisch voetballer die doorgaans als centrale middenvelder speelt en onder contract staat bij FC Utrecht.

## Clubcarrière

Jenner maakte in 2014 als jeugdspeler van amateurclub IJFC de overstap naar de jeugdopleiding van Ajax en belandde in 2016 in de jeugdopleiding van FC Utrecht. Daar tekende hij in mei 2021 zijn eerste profcontract. Dat contract werd in augustus 2023 opengebroken en verlengd.
Op 10 januari 2022 maakte Jenner op zijn achttiende verjaardag als basisspeler namens Jong FC Utrecht zijn competitiedebuut in een met 0–2 verloren thuiswedstrijd tegen Jong Ajax. In aanloop naar het seizoen 2023/24 kreeg Jenner in de voorbereiding meermaals de kans bij het eerste elftal. Op 12 augustus 2023 zat Jenner tegen PSV voor het eerst bij officiële wedstrijdselectie.

## Clubstatistieken
### Beloften

| Seizoen | Club | Competitie | Competitie | Competitie | Overig | Overig | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2021/22 | Jong FC Utrecht | Eerste divisie | 5 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 |
| 2022/23 | Jong FC Utrecht | Eerste divisie | 13 | 0 | 0 | 0 | 13 | 0 |
| 2023/24 | Jong FC Utrecht | Eerste divisie | 11 | 0 | 0 | 0 | 11 | 0 |
| 2024/25 | Jong FC Utrecht | Eerste divisie | 18 | 0 | 0 | 0 | 18 | 0 |
| Carrière totaal | Carrière totaal | Carrière totaal | 47 | 0 | 0 | 0 | 47 | 0 |
| Bijgewerkt op 28 februari 2025 |||||||||

### Senioren

| Seizoen | Club | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Internationaal | Internationaal | Overig | Overig | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2023/24 | FC Utrecht | Eredivisie | 0 | 0 | 0 | 0 | – | – | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Carrière totaal | Carrière totaal | Carrière totaal | 0 | 0 | 0 | 0 | – | – | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Bijgewerkt op 28 februari 2025 |||||||||||||

## Interlandcarrière

Jenner werd in 2019 geselecteerd voor Nederland onder 15, waar hij in een tweeluik met België onder 15 eenmaal in actie kwam. In 2022 werd hij opgeroepen voor Indonesië onder 20, waar hij naast een trainingskamp enkele oefenwedstrijden afwerkte. Eind mei 2023 werd Jenner geselecteerd voor het nationale elftal van Indonesië. In september 2023 maakte hij deel uit van de selectie voor Indonesië onder 23.
# Acid Bath

Acid Bath werd opgericht in 1991. Deze heavymetalband uit Louisiana is niet meer actief. Ze hadden een contract met Rotten Records en waren een van de bekendste sludgemetalbands. Ze brachten twee albums uit tot en waren actief tot 1997.

## Artiesten

* Dax Riggs - vocalist, tekstschrijver
* Mike Sanchez - gitarist
* Sammy Pierre Duet - gitarist, achtergrondstem
* Audie Pitre - basgitarist, achtergrondstem
* Jimmy Kyle - drummer
* Joseph J. Fontenot - basgitarist

## Discografie

* 1994 - When The Kite String Pops
* 1996 - Paegan Terrorism Tactics

## Externe link

* Officiële website
# Lijst van internationale scholen in Nederland

Dit is een lijst van internationale scholen in het Koninkrijk der Nederlanden, gerangschikt per stad of regio.

## Nederland
### Amsterdam

* Amity International School Amsterdam, in Amstelveen
* Amsterdam International Community School (AICS)
* British School of Amsterdam
* Europaschool (basisschool)
* International School of Amsterdam, in Amstelveen
* Japanse School van Amsterdam
* Lycée Vincent van Gogh (Frans)

### Almere

* International School Almere (Primary and Secondary)

### Arnhem

* Rivers International School Arnhem (Primary / Secondary)

### Bergen (Noord-Holland)

* Europese School Bergen

### Boskoop

* Internationale Christelijke School De Ceder

### Breda

* International School Breda

### Brunssum

* AFNORTH International School

### Delft

* International School Delft

### Den Bosch

* Koning Willem I College

### Den Haag

* British School in the Netherlands (BSN) (basisschool en middelbare school in Den Haag / Voorschoten)
* European School The Hague
* Deutsche Internationale Schule Den Haag
* Haagsche Schoolvereeniging International Department
* The International School of The Hague
* Lighthouse Special Education
* Lycée Vincent van Gogh (Frans)
* Mondriaan International Business School
* Mondriaan International Hotel and Management School
* Sekolah Indonesia Den Haag

### Eindhoven

* International School Eindhoven (Primary/Secondary)

### Enschede

* International School Twente (Primary/Secondary Division)

### Groningen

* International Department of Groningse Schoolvereniging
* International School Groningen

### Hilversum

* International Primary School
* International school Hilversum

### Leiderdorp

* Elckerlyc International School - Leiderdorp

### Maastricht

* International School Maastricht
* United World College Maastricht (Primary/Secondary)

### Oegstgeest

* Het Rijnlands Lyceum Oegstgeest International School

### Ommen (Overijssel)

* International School Eerde, in Ommen

### Rotterdam

* American International School of Rotterdam
* De Blijberg International Primary School
* Rotterdam International Secondary School
* Stichting The Japanese School of Rotterdam

### Utrecht

* The International School Utrecht

### Voorschoten

* The British School in The Netherlands - Senior School

### Wassenaar

* American School of The Hague
* International School Wassenaar (Rijnlands Lyceum)
* The Indonesian School in The Netherlands

### Zwolle

* Deltion College

## Aruba

* International School of Aruba (ISA), in Oranjestad

## Curaçao

* International School of Curaçao (ISC), in Emmastad (Willemstad)
* Stichting Internationaal Onderwijs (SIO): list of all schools (lijst van internationale scholen in Nederland en scholen met een internationale afdeling)
* ↑ (en) International School of Aruba. Gearchiveerd op 27 september 2023.
* ↑ (en) International School of Curaçao
# Neukirchen-Vluyn

Neukirchen-Vluyn [-flyːn] is een kleine, tweekernige stad in het noordwesten van Noordrijn-Westfalen, zuidelijk binnen het district Wesel. De stad is gelegen op de linkeroever van de Nederrijn circa 5 km ten westen van Moers en op 15 km ten noorden van Krefeld, en grenst aan deze beide gemeentes. Ze telt 27.532 inwoners (31 december 2020) op een oppervlakte van 43,48 km².

## Deelgemeenten

De stad Neukirchen-Vluyn is verdeeld in vier stadsdelen: Neukirchen, Niep, Vluynbusch en Vluyn. Hiertoe behoren verder de woongebieden Dong, Dicksche Heide, Luit, Hochkamer en Rayen.

## Geschiedenis

Neunkirchen en Vluyn behoorden tot het graafschap Meurs en kwamen in 1594 in handen van het huis van Nassau (Maurits van Nassau, de latere (1618) prins van Oranje). In 1702 kwam het als het hertogdom Moers in Pruisische handen.
De toenmalige gemeenten Vluynbusch en Rayen vormden de meest oostelijke punt van het Overkwartier van Gelder en behoorden dus tot de Zuidelijke Nederlanden. Tijdens de Spaanse Successieoorlog werden zij ook door Pruisen ingenomen (sinds 1713 erkend als Pruisisch Opper-Gelre).
* 1 2 (de) Bevölkerung der Gemeinden Nordrhein-Westfalens am 31. Dezember 2020 – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes auf Basis des Zensus vom 9. Mai 2011. Landesbetrieb Information und Technik Nordrhein-Westfalen (IT.NRW). Geraadpleegd op 21 juni 2021.
Alpen · Dinslaken · Hamminkeln · Hünxe · Kamp-Lintfort · Moers · Neukirchen-Vluyn · Rheinberg · Schermbeck · Sonsbeck · Voerde · Wezel · Xanten
# Witrugmees

De witrugmees (Melaniparus leuconotus; synoniem: Parus leuconotus) is een zangvogel uit de familie Paridae (mezen).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor in Eritrea en Ethiopië.

## Status

Er is maar weinig over deze vogel bekend. Aangenomen wordt dat de populatie licht daalt door habitatverlies. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Witrugmees op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Melaniparus

Melaniparus is een geslacht van zangvogels uit de familie Paridae (mezen). De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1850 door Bonaparte.

## Soorten

De volgende veertien soorten zijn bij het geslacht ingedeeld:
* Melaniparus afer – Kaapse mees
* Melaniparus albiventris – Witbuikmees
* Melaniparus carpi – Carps mees
* Melaniparus cinerascens – Acaciamees
* Melaniparus fasciiventer – Rwenzorimees
* Melaniparus fringillinus – Roodkeelmees
* Melaniparus funereus – Gabonmees
* Melaniparus griseiventris – Miombomees
* Melaniparus guineensis – Guinese mees
* Melaniparus leucomelas – Rüppells mees
* Melaniparus leuconotus – Witrugmees
* Melaniparus niger – Roetmees
* Melaniparus rufiventris – Roestbuikmees
** M. r. pallidiventris – Bleekbuikmees
* Melaniparus thruppi – Somalische mees
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2025. IOC World Bird List (v15.1).
# Jaap Kraaier

Jaap Kraaier (Zaandam, 28 november 1913 - 7 januari 2004) was een jachtontwerper en olympisch medaillewinnaar kanovaren.
Jaap Kraaier werd geboren als jongste zoon van een eenvoudig scheepsbouwer in Zaandam. Het gezin telde zes kinderen. Kraaier bouwde op eigen initiatief een kano en begon te trainen. Hij bleek voorbestemd om uit te groeien tot een succesvol sportman. In 1934 deed hij mee aan het Europees Kampioenschap in de kano K 1 in Praag. Twee jaar later won hij op de Olympische Spelen in Berlijn een bronzen medaille in die klasse. Zijn wedstrijdkano had hij zelf getekend en gebouwd. Een ongeluk in het zwembad maakte een einde aan zijn sportcarrière.
Nadien ontwikkelde hij zich tot jachtarchitect en zakenman. Onder zijn leiding groeide de werf van zijn vader uit tot een miljoenenbedrijf met tientallen medewerkers. In de jaren 50 bouwde Jachtwerf Kraaier een groot aantal haven- en marineboten voor Indonesië. Na de onafhankelijkheid viel die markt weg, waarop het aantal orders langzamerhand terugliep. Kraaier verkocht zijn belangen in het bedrijf en stortte zich volledig op zijn werk als jachtontwerper. In 1964 ging de werf - inmiddels omgedoopt tot Scheepswerf De Beer - failliet.
Kraaier werd lid van de Nederlandse Bond van Jachtarchitecten (NBJA) en specialiseerde zich in het ontwerpen van kleine motor- en zeiljachten. Niet alleen voor de kleine werven die zelf geen tekenkamer hadden maar voor een belangrijk deel ook voor de zelfbouwers. Het ultieme voorbeeld daarvan is de Piraatjol, een boot die in z'n geheel uit een plaat hechthout gebouwd kan worden. Er zijn er wereldwijd duizenden van gebouwd.

## Externe link

* Geschiedenis, ontwerper en tekeningen
# Haag an der Amper

Haag an der Amper is een gemeente in de Duitse deelstaat Beieren, en maakt deel uit van het Landkreis Freising. Haag an der Amper telt 2.977 inwoners.

## Bezienswaardigheden

* Schlossallee, de grootste Biergarten buiten München met 3.200 zitplaatsen
# The Best Man (1964)

The Best Man is een Amerikaanse dramafilm uit 1964 onder regie van Franklin J. Schaffner.

## Verhaal

William Russell lijkt de gedoodverfde presidentskandidaat voor de Democraten. Voormalig president Art Hackstadter heeft aanvankelijk een voorkeur voor senator Cantwell. Wanneer de onbeschofte Cantwell de zieke oud-president beledigt, herziet hij zijn keuze. Hackstadter raadt Russell aan om de vuile was van Cantwell buiten te hangen. De integere Russell weigert daarop in te gaan, maar Cantwell ziet er kennelijk geen been in om zijn tegenstander door het slijk te halen.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Fonda, Henry Henry Fonda | William Russell |
| Robertson, Cliff Cliff Robertson | Joe Cantwell |
| Adams, Edie Edie Adams | Mabel Cantwell |
| Leighton, Margaret Margaret Leighton | Alice Russell |
| Berman, Shelley Shelley Berman | Sheldon Bascomb |
| Tracy, Lee Lee Tracy | President Art Hockstader |
| Sothern, Ann Ann Sothern | Sue Ellen Gamadge |
| Raymond, Gene Gene Raymond | Don Cantwell |
| McCarthy, Kevin Kevin McCarthy | Dick Jensen |
| Jackson, Mahalia Mahalia Jackson | Zichzelf |
| Smith, Howard K. Howard K. Smith | Howard K. Smith |
| Faulk, John Henry John Henry Faulk | Gouverneur T.T. Claypoole |
| Arlen, Richard Richard Arlen | Senator Oscar Anderson |
| Singleton, Penny Penny Singleton | Mevrouw Claypoole |
| Kirgo, George George Kirgo | Tekstschrijver |
# Hylemera rebuti

Hylemera rebuti is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1889 door Poujade.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# As-mineur

as-mineur of as-klein (afkorting: A♭m) is een toonsoort met als grondtoon as.

## Toonladders

De voortekening telt zeven mollen: bes, es, as, des, ges, ces en fes. Het is de parallelle toonaard van Ces-majeur. De enharmonisch gelijke toonaard van as-mineur is gis-mineur.
Er bestaan drie mogelijke varianten van as-mineur:
* Natuurlijke mineurtoonladder: as - bes - ces - des - es - fes - ges - as
* Harmonische mineurladder: as - bes - ces - des - es - fes - g - as
* Melodische mineurladder: as - bes - ces - des - es - f - g - as

## Bekende werken in as-mineur

* Marcia funebre sulla morte d'un eroe uit Pianosonate nr. 12 (1800-1801) - Ludwig van Beethoven
* Evocación uit Iberia (1906-1909) - Isaac Albéniz
* Concerto voor twee piano's en orkest (1912) - Max Bruch

## Externe link

* (en) Overzicht van werken in as-mineur
| Voortekening: | 7♭ | 6♭ | 5♭ | 4♭ | 3♭ | 2♭ | 1♭ | 0 | 1♯ | 2♯ | 3♯ | 4♯ | 5♯ | 6♯ | 7♯ |
| Majeur: | Ces | Ges | Des | As | Es | Bes | F | C | G | D | A | E | B | Fis | Cis |
| Mineur: | as | es | bes | f | c | g | d | a | e | b | fis | cis | gis | dis | aïs |
# Black Bag

Black Bag is een Amerikaanse thriller uit 2025, geregisseerd door Steven Soderbergh en geschreven door David Koepp. De hoofdrollen worden vertolkt door Cate Blanchett en Michael Fassbender.

## Verhaal

Wanneer inlichtingenagent Kathryn Woodhouse ervan wordt verdacht het land te verraden, staat haar man, die zelf ook een agent is, voor de ultieme keuze: trouw blijven aan zijn huwelijk of aan zijn vaderland.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Blanchett, Cate Cate Blanchett | Kathryn St. Jean |
| Fassbender, Michael Michael Fassbender | George Woodhouse |
| Abela, Marisa Marisa Abela | Clarissa Dubose |
| Burke, Tom Tom Burke | Freddie Smalls |
| Harris, Naomie Naomie Harris | Dr. Zoe Vaughan |
| Page, Regé-Jean Regé-Jean Page | kolonel James Stokes |
| Brosnan, Pierce Pierce Brosnan | Arthur Steiglitz |
| Skarsgård, Gustaf Gustaf Skarsgård | Meacham |
| Alexander, Kae Kae Alexander | Anna Ko |
| Mod, Ambika Ambika Mod | Angela Childs |

## Release en ontvangst

Black Bag ging op 12 maart 2025 in première in Frankrijk en België. In de Verenigde Staten werd de film op 14 maart uitgebracht door Focus Features en internationaal door Universal Pictures. In Nederland gaat de film op 1 mei 2025 in première.
De film kreeg overwegend positieve kritieken van de filmcritici, met een score van 97% op Rotten Tomatoes, gebaseerd op 160 beoordelingen.
# Lexus

Lexus (Japans: レクサス) is sinds 1989 de naam van de luxedivisie van het Toyota-concern. Vooral in de Verenigde Staten en Canada is het merk erin geslaagd een volwaardige concurrent te zijn voor gevestigde merken in dit segment.

## Geschiedenis

Het eerste model dat in de Verenigde Staten en ook in Europa op de markt kwam was de LS 400, een grote limousine met een V8-motor, een auto die als Toyota Celsior werd verkocht in Japan. Later werd ook de 'kleinere' ES uitgebracht, een model dat onder de LS gepositioneerd was en jonge klanten en kopers moest aantrekken.
In 1993 kwam er naast de LS en ES een sportiever vierdeursmodel, de GS 300 met zescilindermotor. Deze auto is een ontwerp van Giorgetto Giugiaro.
Inmiddels zijn beide modellen vervangen. Latere modellen zijn de grote LS 430, de middenklasser IS 200, de middelgrote SUV RX 400h en de coupé-cabriolet SC 430. Lexus had direct succes op de Noord-Amerikaanse markt, mede door het verkoop van de SC, LS en GS.
De in 2005 vernieuwde GS was het eerste productiemodel van Lexus dat ontworpen is op basis van de L-Finessefilosofie. In datzelfde jaar volgde later ook de vernieuwde IS. Datzelfde jaar werd Lexus ook geïntroduceerd op de Japanse markt, waarmee de Lexus-modellen daar niet meer langer onder de Toyota-merknaam verkocht werden.
In 2007 lanceerde Lexus de IS-F. Dit is een extra sportieve sedan met vijfliter V8 motor en 423 pk, gekoppeld aan een achttraps automaat. Hiermee ging Lexus de concurrentie aan met de Mercedes-Benz C 63 AMG. In 2010 introduceerde Lexus een supercar, de LFA. Dit model is in 2012 uit productie gegaan. In 2014 verscheen de coupé RC, de eerste coupé sinds de SC die vier jaar eerder uit productie ging.
Vanaf 2017 heeft Lexus de LC in het gamma. Dit is een tweedeurs Gran Turismo die in feite de opvolger is van de Lexus SC 430. Deze is beschikbaar in twee uitvoeringen: de LC 500 en LC 500h.
In 2020 verscheen de UX 300e, Lexus' eerste 100% elektrisch aangedreven automodel.

## Huidige series

* Lexus LS, topklasse: LS 500h
* Lexus ES, hogere middenklasse: ES 300h
* Lexus IS, middenklasse: IS 300, IS 300h, IS 350 F, IS 500 F (niet verkrijgbaar in Nederland en België)
* Lexus CT, compacte middenklasse: CT 200h (niet verkrijgbaar in Nederland en België)
* Lexus LX, topklasse SUV: LX 570 (niet verkrijgbaar in Nederland en België)
* Lexus GX, topklasse SUV: GX 460 (niet verkrijgbaar in Nederland en België)
* Lexus RX, hogere middenklasse SUV: RX 450h, RX 450hL
* Lexus NX, middenklasse SUV: NX300t, NX300h
* Lexus UX, compacte SUV: UX 250h, UX 300e
* Lexus LC, sportief: LC 500, LC 500h
* Lexus LM, MPV: LM 300h, LM 350 (niet verkrijgbaar in Nederland en België)

## Modellenoverzicht

* Lexus CT 200h (2011)
* Lexus IS250 (2007)
* Lexus GS 450h (2012)
* Lexus LS-600h (2009)
* Lexus RX350 (2010)
* Lexus LFA Nürburgring edition (2011)
* Lexus SC430 (1997)
* Lexus IS250C (2009)
* Lexus RZ 450e (2023)
# James Connolly (opstandeling)

James Connolly, winaar van de eerste olympische spelen (Edinburgh, 5 juni 1868 - Dublin, 12 mei 1916) was een Iers socialist en esperantist. Hij werd geboren in Edinburgh als zoon van Ierse emigranten.
In 1916 was hij een van de leiders van de Paasopstand, samen met onder andere Padraig Pearse. Bij de gevechten in het Hoofdpostkantoor van Dublin, het hoofdkwartier van de opstandelingen, raakte hij zwaargewond.
De Engelsen veroordeelden de leiders van de opstand tot de dood door executie. Voor Connolly betekende dit dat hij zittend in een stoel werd neergeschoten.
# Carlo Soliva

Carlo Evasio Soliva (Casale Monferrato, 27 november 1791 – Parijs, 20 december 1853) was een Italiaans componist.

## Biografie

Hij was een Italiaans componist, dankzij de emigratie van zijn ouders, vanuit het Italiaanse taalgebied van Zwitserland, naar Italië. Hij studeerde aan het Conservatorio "Giuseppe Verdi" (Milaan) van Milaan, in 1808 gesticht onder het bewind van Napoleon. In 1815 kreeg hij zijn aanstelling als dirigent aan het Teatro alla Scala in Milaan. Vanwege zijn uitmuntende studieresultaten aan het conservatorium, kreeg hij de opdracht een opera te componeren op het libretto van Felice Romani dat de eerste prijs had gekregen, van een literaire jury in het kader van een wedstrijd uitgeschreven door het Scala. Deze opera, zijn eerste, La testa di bronze (3 september 1816 Teatro alla Scala, Milaan), werd goed ontvangen en naast Milaan opgevoerd in de theaters van Napels, Venetië en Dresden. Tot 1824 componeerde hij nog een viertal opera’s, maar werd niet echt succesvol in Italië, vanwege de opkomst van Gioacchino Rossini, wiens ster rijzende was als een komeet en wiens werken daardoor de theaters beheersten. Vandaar zijn vertrek, in 1821, naar Warschau, waar hij directeur werd van het Instituut voor Muziek en Retoriek. In die periode dirigeerde hij ook de eerste opvoering van het concert in E minor van Frédéric Chopin, met wie hij bevriend raakte. Vanwege de Poolse Revolutie in 1830 en de sluiting van het Instituut, vertrok hij naar Sint- Petersburg. Aan het hof van de Tsaar, vervulde hij diverse muzikale taken, zoals dirigent van de Keizerlijke Kapel en directeur van de Keizerlijke Zangschool. Hij had goede contacten met de Russische componisten, zoals Michail Glinka. In 1843 kwam hij terug uit Rusland en vestigde zich in Semione , in de Val di Blenio, Zwitserland, waar zijn ouders oorspronkelijk vandaan kwamen, hier werd zijn vierde zoon geboren. Gedurende de laatste jaren van zijn leven, verbleef hij in Parijs.

## Opera ‘s

* La testa di bronzo o sia La capanna solitaria (1816, Teatro alla Scala, Milaan)
* Berenice d'Armenia (1817 Teatro Regio, Turijn)
* La zingara delle Asturie (1817, Teatro alla Scala, Milaan)
* Giulia e Sesto Pompeo (1818, Teatro alla Scala, Milaan)
* Elena e Malvina (1824, Milaan)
* Biblioteca Nacional de España: XX4971671
* Bibliothèque nationale de France: cb13981652x (data)
* CiNii: DA14393954
* Gemeinsame Normdatei: 121588386
* Historisch woordenboek van Zwitserland: 044788
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 0911 0976
* Library of Congress Control Number: n85061465
* MusicBrainz: bb17d951-64ee-47f6-9e54-fa5afb9ed97d
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico: LO1V046143
* SNAC: w62v2t7w
* Système universitaire de documentation: 176929290
* Theaterlexikon der Schweiz: Carlo_Evasio_Soliva
* Virtual International Authority File: 66659654
* WorldCat: E39PBJdrGvtF4QDYBVwr3Kvj4q
# Theïstisch evolutionisme

Theïstisch evolutionisme, of evolutionair creationisme, is de gedachte dat sommige of alle klassieke religieuze leringen over God en de schepping verenigbaar zijn met een deel van, of de gehele wetenschappelijke theorie van de evolutie. Dit betekent meestal dat de monotheïstische God via de oerknal en evolutie zijn schepping heeft verricht.

## Definitie

Het theïstische evolutionisme stelt dat het aannemen van de evolutionaire biologie in wezen niet verschilt van het aannemen van andere wetenschappen, als astronomie of meteorologie, die zich ook baseren op de methodologische aanname van het filosofisch naturalisme om de natuurlijke wereld te bestuderen, zonder het bestaan of niet-bestaan van het bovennatuurlijke aan te nemen. Volgens dit gezichtspunt is het zowel godsdienstig als wetenschappelijk gezien juist om oude religieuze geschriften te herinterpreteren op een manier die overeenstemt met hedendaagse wetenschappelijke resultaten over evolutie.
Deze synthese van de onderliggende teleologie van geloof en religieuze leer met wetenschap kan nog steeds omschreven worden als creationisme, omdat goddelijke tussenkomst het ontstaan van het leven veroorzaakte, of dat door God gegeven wetten de vorming van soorten beheersen, maar in het debat tussen creationisten en evolutionisten staan haar voorstanders meestal aan de kant van de 'evolutionisten'. Daarom geven mensen aan beide zijden de voorkeur aan de term 'theïstisch evolutionisme' om dit geloof te omschrijven.
De term 'evolutionair creationisme' wordt in het bijzonder gebruikt voor standpunten waarin God de gewone tijd en ruimte overstijgt, waarbij de natuur geen bestaan heeft onafhankelijk van zijn wil. Dit staat uitleggingen toe die consistent zijn met zowel een letterlijke uitleg van Genesis als met de objectieve wetenschap, bijvoorbeeld omdat de scheppingsgebeurtenissen plaatsvonden buiten de tijd zoals wij die kennen.
Een bekend artikel waarin theïstisch evolutionisme wordt beargumenteerd is Nothing in biology makes sense except in the light of evolution van Theodosius Dobzhansky.

## Bekende theïstisch evolutionisten

* Cees Dekker (1959), Nederlands natuurkundige
* Theodosius Dobzhansky (1900-1975), Oekraïens-Amerikaans geneticus, entomoloog en evolutiebioloog
* Henry de Dorlodot (1855-1929), Belgisch kanunnik, theoloog, stratigraaf en paleontoloog
* Wim Eijk (1953), Nederlands aartsbisschop, medicus en ethicus
* George Henslow (1835-1925), Brits botanicus en anglicaans geestelijke
* Tim Keller (1950-2023), New Yorks predikant
* Andries Knevel (1952), Nederlands theoloog, schrijver, radio- en televisiepresentator
* Jan Lever (1922-2010), Nederlands zoöloog, endocrinoloog en evolutiebioloog
* Alister McGrath (1953), Brits scheikundige en theoloog
* Reinier Sonneveld (1978), Nederlands schrijver
* Vernon Storr (1869-1940), Brits theoloog, anglicaans geestelijke
* Pierre Teilhard de Chardin (1881-1955), Frans paleontoloog, pater jezuïet en theoloog
* Erich Wasmann (1859-1931), Oostenrijks entomoloog en pater jezuïet