OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Grootkanselier

Een grootkanselier is een functionaris van een overheid, orde of instelling. De titel wordt actief gebruikt in de Rooms-Katholieke Kerk, maar circuleert ook in Frankrijk met de Grootkanselier van het Legioen van Eer of in het Verenigd Koninkrijk met de Lord Chancellor. Vroeger werd de titel ook gebruikt voor de grootzegelbewaarder bij sommige ridderlijke orden. De republiek Venetië had eveneens een grootkanselier of cancelliere grande.

## Kerkelijk

Een grootkanselier in de Rooms-Katholieke Kerk (Latijn: Magnus Cancellarius) vertegenwoordigt zowel de Heilige Stoel bij een theologische faculteit of een katholieke universiteit alsook tegelijkertijd de faculteit of universiteit bij de Heilige Stoel. Traditioneel is de functie van grootkanselier ex officio verbonden met de zetel van aartsbisschop.
In België is Mgr. Jozef De Kesel grootkanselier van de Katholieke Universiteit Leuven en de Université catholique de Louvain. De aartsbisschop is dan ook de voorzitter van de inrichtende macht van beide universiteiten.
Mgr. Wim Eijk onderhoudt in Nederland namens de Bisschoppenconferentie de officiële contacten met de Faculteit Katholieke Theologie van Tilburg University (in Utrecht) en met de theologische faculteit van de Radboud Universiteit in Nijmegen en vertegenwoordigt deze faculteiten bij de Congregatie voor de Katholieke Opvoeding in Rome.
Mgr. Agostino Vallini is grootkanselier van de Pauselijke Lateraanse Universiteit, Abt Wolf is grootkanselier van het Pontificio Ateneo Sant' Anselmo, Mgr. Versaldi is grootkanselier van de Pauselijke Universiteit Gregoriana, het Pauselijk Instituut voor Gewijde Muziek en van het Pauselijk Instituut voor Christelijke Archeologie en Mgr. Jozef Tomko grootkanselier van de Pauselijke Urbaniana Universiteit.
# Golfclub de Purmer

Golfclub de Purmer is een Nederlandse golfclub, opgericht in 2001. De leden spelen op de golfbaan van BurgGolf de Purmer Purmerend.
De golfbaan ligt in de Purmer-polder en werd in de eerste jaren bespeeld door Golfclub de Purmer. Er waren in 1989 reeds 27 holes.
In 2001 werd de baan overgenomen door BurgGolf. Er werden meteen 9 holes bijgemaakt, weer door Tom McAuley ontworpen. In het jaar daarop kwamen er nog eens 9 holes bij, ditmaal van Bruno Steensels.
In 2021 werd bekend dat de golfbaan in de toekomst mogelijk moet plaatsmaken voor woningbouw.
In september 2024 is BurgGolf De Purmer overgenomen door de Hollandsche Golfbaan Exploitatie Maatschappij (HGE) en maakt zij sindsdien deel uit van de Hollandsche Golfclub.

## Trivia

* In 1992 won de Engelsman John Coe het eerste Dutch Challenge Open, dat werd verspeeld op de Purmer. Paul Eales verbeterde het baanrecord met een ronde van 64 (-8). In 1993 werd het evenement geannuleerd vanwege financiële problemen op de Purmer. De bank had het clubhuis tijdelijk leeggehaald. In 1994 werd het toernooi op Het Rijk van Nijmegen verspeeld.
* In 2003 won de Zweed Johan Edfors het Fortis Dutch Challenge Open op Golfbaan de Purmer.
* In 2006 werd het 11de Ronald McDonald Golftoernooi gespeeld op Purmerend.
# Koninkrijk Vungu

Het Koninkrijk Vungu ook wel bekend als het Koninkrijk Bungu, was een historisch rijk in de regio Mayombe, gelegen tussen het huidige Republiek Congo en Democratische Republiek Congo. In de 13e eeuw leidde Vungu een confederatie samen met Ngoyo en Kakongo. Het grensde aan de Geconfedereerde Staten van Mpemba en de Zeven Koninkrijken van Kongo dia Nlaza. Vungu wordt beschouwd als een mogelijke oorsprong van het Koninkrijk Kongo.

## Geschiedenis

De exacte ouderdom en oprichtingsdatum van Vungu zijn onbekend. De eerste gedocumenteerde vermelding van het rijk verschijnt in een brief uit 1535 van Afonso I, koning van Kongo, waarin hij "JBungu" noemt als een van de gebieden die onder zijn heerschappij vielen.
Volgens overleveringen, opgetekend door de jezuïet Mateus Cardoso in 1624, was Bungu de plaats waar de eerste koning van Kongo regeerde voordat hij de Kongorivier overstak om het Koninkrijk Kongo te veroveren.
Datzelfde jaar verklaarde koning Pedro II van Kongo dat het gebied was overrompeld en vernietigd door de Jagas—een term die in historische documenten werd gebruikt voor rondtrekkende, militante groepen die bekendstonden als kannibalen.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Vungu op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Koninkrijk Kongo · Koninkrijk Kakongo · Koninkrijk Soyo · Koninkrijk Loango · Sultanaat Utetera · Koninkrijk Yeke · Koninkrijk Boma · Mwene Muji · Lunda-rijk · Koninkrijk Kuba · Luba-rijk · Koninkrijk Kanyok · Koninkrijk Kalundwe · Koninkrijk Chokwe · Koninkrijk Teke · Koninkrijk Lele · Koninkrijk Suku · Koninkrijk Yaka · Koninkrijk Azende · Koninkrijk Mbunda · Koninkrijk Ngoyo · Koninkrijk Mbuun · Koninkrijk Bozanga · Koninkrijk Pende · Ngbandi staten · Nsapo-staten · Mongo-staten · Koninkrijk Vungu · Koninkrijk Ndongo
# Flirt

Flirt kan verwijzen naar:
* Flirten, een vorm van communicatie
* The Flirt (1917), een Amerikaanse stomme film met Harold Lloyd
* The Flirt (1922), een Amerikaanse stomme film van Hobart Henley
* Flirt (film), een Nederlandse film uit 2005
FLIRT kan verwijzen naar het treinstel Stadler FLIRT, en diens volgende varianten:
* Binnen Nederland:
** NS FLIRT (elektrisch)
** NS R-net FLIRT (elektrisch, binnen R-net)
** Arriva FLIRT (elektrisch)
** Arriva WINK (hybride; (bio-)diesel-elektrisch, mogelijk ook batterij-elektrisch)
** Keolis Nederland FLIRT (elektrisch)
** Connexxion FLIRT (elektrisch)
* In andere landen
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Flirt en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Post CS-gebouw

Het Post CS-gebouw, en soms ook wel het Stationspostgebouw, was een gebouw in Amsterdam op het Oosterdokseiland nabij het Centraal Station. Het was een overgebleven deel van een gesloopt complex van gebouwen waarin het postsorteercentrum was ondergebracht. Het is ontworpen door architectenbureau Merkelbach en Elling en werd in 1968 officieel geopend door prins Claus. Het gebouw was ongeveer 50 meter hoog. Begin 21e eeuw werd een groot deel van het complex gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw op het Oosterdokseiland. In 2009 is het resterende gebouw ondanks een oproep tot behoud van de Erfgoedvereniging Heemschut ook gesloopt.
Het gebouwencomplex heeft jarenlang dienstgedaan als postsorteercentrum (voor pakketpost en briefpost) voor het toenmalige staatspostbedrijf PTT. Nadat het gebouw door de PTT in 2004 werd afgedankt werd de niet gesloopte hoogbouw een broedplaats voor culturele evenementen en kunstenaars. Op de bovenste etage was tot 28 juni 2008 het bekende restaurant Club 11 gevestigd, tevens een populaire club.
Het Stedelijk Museum had tot 1 oktober 2008 ook een vestiging in een resterend deel van het gebouwencomplex van het Post CS-gebouw.
Naast het resterende deel van het Post CS-gebouw is sinds april 2008 het Conservatorium van Amsterdam in nieuwbouw gevestigd. Ook het laatste deel van het Post CS-gebouw werd vanaf 2009 gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw, als onderdeel van de ontwikkeling van het Oosterdokseiland. In 2023 werd hier het hoofdkantoor van Booking.com in gebruik genomen.

## Legionellabesmetting

In de zomer van 2006 werden 30 mensen slachtoffer van de veteranenziekte. Naderhand bleek de koeltoren op het gebouw de bron te zijn van de besmetting. Twee mensen zijn aan de ziekte overleden.
* ↑ Stationpostkantoor Amsterdam, architectenweb.nl
* ↑ Stedelijk Museum CS open tot 1 oktober 2008. Gearchiveerd op 13 mei 2008. Geraadpleegd op 22 juni 2008.
* ↑ Dertig slachtoffers legionella uitbraak 'post cs' Amsterdam Amsterdam.nl, augustus 2006
# QNodeOS

QNodesOS is het eerste besturingssysteem voor het koppelen van kwantumcomputers. Het is gebaseerd op de combinatie van een netwerk verwerkingseenheid (CNPU) met een kwantumnetwerk verwerkingseenheid (QNPU).

## Algemeen

De ontwikkeling van QNodesOS is een initiatief van de Quantum Internet Alliance met als leden de Technische Universiteit Delft, QuTech, de Universiteit van Innsbruck, INRIA en CNRS. Eén van de directieleden is professor Stephanie Wehner die in 2019 de Ammodo Science Award won.
De ontwikkelaars van Quantum Internet Alliance streven ernaar om kwantumcomputers tegen 2030 te integreren in een wereldwijd schaalbaar kwantuminternet. Ze verwachten hierdoor verbeteringen te kunnen realiseren in de gebieden van veilige communicatie tot medisch onderzoek en de ontwikkeling van gepersonaliseerde geneesmiddelen.

## Functionaliteit

De doelstelling van QNodesOS is om kwantuminternettechnologie en het programmeren van toepassingen op meerdere kwantumprocessoren te vereenvoudigen. Dit gebeurt door de applicatieontwikkeling te ontkoppelen van kwantumgeheugenbeheer en verstrengelingsverzoeken. Het besturingssysteem ondersteunt onder meer berichtenverkeer en coördinatie van kwantumverstrengeling tussen knooppunten.

## Gebruik

De application software development kit is open-source en beschikbaar op GitHub. De QNodeOS broncode is geen open source.

## Bronverwijzing
### Bronnen

* Onderzoekers van QIA ontwikkelen eerste besturingssysteem voor quantumnetwerken. Technische Universiteit Delft (12 maart 2025).
* (en) C. Delle Donne, M. Iuliano, B. van der Vecht, G. M. Ferreira, H. Jirovská, T. J. W. van der Steenhoven, A. Dahlberg, M. Skrzypczyk, D. Fioretto, M. Teller, P. Filippov, A. R.-P. Montblanch, J. Fischer, H. B. van Ommen, N. Demetriou, D. Leichtle, L. Music, H. Ollivier, I. te Raa, W. Kozlowski, T. H. Taminiau, P. Pawełczak, T. E. Northup, R. Hanson en S. Wehner, An operating system for executing applications on quantum network nodes. Nature (12 maart 2025).

### Referenties

* ↑ Stephanie Wehner wint Ammodo Science Award. Technische Universiteit Delft. Gearchiveerd op 19 juli 2019. Geraadpleegd op 19 juli 2019.
* ↑ (en) An operating system for executing applications on quantum network nodes - Code availability. Nature (12 maart 2025).
# Station Dunkeld and Birnam

Station Dunkeld and Birnam ((en) Dunkeld and Birnam railway station) is een spoorwegstation van National Rail in Dunkeld, Perth and Kinross in Schotland aan de Highland Main Line. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door ScotRail.
# QNodeOS

QNodeOS is het eerste besturingssysteem voor het koppelen van kwantumcomputers. Het is gebaseerd op de combinatie van een netwerk verwerkingseenheid (CNPU) met een kwantumnetwerk verwerkingseenheid (QNPU).

## Algemeen

De ontwikkeling van QNodeOS is een initiatief van de Quantum Internet Alliance met als leden de Technische Universiteit Delft, QuTech, de Universiteit van Innsbruck, INRIA en CNRS. Eén van de directieleden is professor Stephanie Wehner die in 2019 de Ammodo Science Award won.
De ontwikkelaars van Quantum Internet Alliance streven ernaar om kwantumcomputers tegen 2030 te integreren in een wereldwijd schaalbaar kwantuminternet. Ze verwachten hierdoor verbeteringen te kunnen realiseren in de gebieden van veilige communicatie tot medisch onderzoek en de ontwikkeling van gepersonaliseerde geneesmiddelen.

## Functionaliteit

De doelstelling van QNodeOS is om kwantuminternettechnologie en het programmeren van toepassingen op meerdere kwantumprocessoren te vereenvoudigen. Dit gebeurt door de applicatieontwikkeling te ontkoppelen van kwantumgeheugenbeheer en verstrengelingsverzoeken. Het besturingssysteem ondersteunt onder meer berichtenverkeer en coördinatie van kwantumverstrengeling tussen knooppunten.

## Gebruik

De application software development kit is open-source en beschikbaar op GitHub. De QNodeOS broncode is geen open source.

## Bronverwijzing
### Bronnen

* Onderzoekers van QIA ontwikkelen eerste besturingssysteem voor quantumnetwerken. Technische Universiteit Delft (12 maart 2025).
* (en) C. Delle Donne, M. Iuliano, B. van der Vecht, G. M. Ferreira, H. Jirovská, T. J. W. van der Steenhoven, A. Dahlberg, M. Skrzypczyk, D. Fioretto, M. Teller, P. Filippov, A. R.-P. Montblanch, J. Fischer, H. B. van Ommen, N. Demetriou, D. Leichtle, L. Music, H. Ollivier, I. te Raa, W. Kozlowski, T. H. Taminiau, P. Pawełczak, T. E. Northup, R. Hanson en S. Wehner, An operating system for executing applications on quantum network nodes. Nature (12 maart 2025).

### Referenties

* ↑ Stephanie Wehner wint Ammodo Science Award. Technische Universiteit Delft. Gearchiveerd op 19 juli 2019. Geraadpleegd op 19 juli 2019.
* ↑ (en) An operating system for executing applications on quantum network nodes - Code availability. Nature (12 maart 2025).
# Huub Hermans

Jozef Hubert (Huub) Hermans (Vaals, 30 oktober 1898 – aldaar, 16 juni 1978) was een Nederlands politicus. Tot 1940 was hij actief voor de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP), daarna voor de Communistische Partij van Nederland (CPN).
Hermans groeide op in een rooms-katholiek arbeidersgezin. Hij volgde de lagere school in Vaals tussen 1905 en 1911 en werkte vervolgens als mijnwerker. Vanaf 1931 combineerde hij dit met het lidmaatschap van de gemeenteraad van Vaals voor de SDAP. Tussen 1935 en 1939 combineerde hij zijn werkzaamheden als mijnwerker met het wethouderschap. In 1940 stapte hij over van de SDAP naar de CPN.
In 1946 werd hij wederom gekozen in de gemeenteraad van Vaals. Tussen 1946 en 1948 was hij daarnaast lid van de Provinciale Staten van Limburg en van de Eerste Kamer. In de Eerste Kamer voerde hij het woord over mijnbouw, economische zaken, sociale zaken, volkshuisvesting en verkeer. Tussen 1948 en 1951 was hij lid van de Tweede Kamer en van het partijbestuur van de CPN. Tussen 1946 en 1949 was hij lid van het bestuur van de Bond van de Werknemers in het Mijnbedrijf.
In 1950 werd hij gearresteerd en veroordeeld tot drie maanden gevangenisstraf, vanwege zijn hulpverlening aan een deserteur. Deze hielp hij de grens met België over, ten tijde van de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. Waarschijnlijk ging het om een opzetje van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD). Hoewel de CPN aanvankelijk had opgeroepen tot dienstweigering, keerde de partij zich nu van hem af. Hermans verliet de Tweede Kamer en de CPN. Wel bleef hij tot 1962 onafhankelijk lid van de Vaalse gemeenteraad.
* ↑ Ad Knotter (2013), Vaals en zijn arbeiders: historische achtergronden van het ’rode Vaals’. Studies over De Sociaaleconomische Geschiedenis Van Limburg Jaarboek Van Het Sociaal Historisch Centrum Voor Limburg LVIII, p. 46.
* ↑ Ad Knotter (2013), Vaals en zijn arbeiders: historische achtergronden van het ’rode Vaals’. Studies over De Sociaaleconomische Geschiedenis Van Limburg Jaarboek Van Het Sociaal Historisch Centrum Voor Limburg LVIII, p. 47.
* ↑ J.W. Stutje (2000), De man die de weg wees. Leven en werk van Paul de Groot 1899-1986, p. 301-302.
* Biografisch Portaal: 69169378
* Parlement.com: vg09ll1naifk
# Amstelbach

De Amstelbach is een beek in Duitsland in de deelstaat Noordrijn-Westfalen ten noorden van de stad Aken. De beek ontspringt aan de voet van de Vetschauer Berg bij Richterich/Vetschau en vloeit uiteindelijk op de grens met Nederland met de Crombacherbeek en de Bleijerheiderbeek samen in de Anstelerbeek.
Een zijbeek is de Horbach met de Steinkaulbach bij Horbach.
Plaatsen aan de beek zijn Vetschau, Richterich, Uersfeld (buurtschap) en Kohlscheid.
Het water van de beek voedt ook de slotgracht van kasteel Uersfeld.
# The Family of Man (tentoonstelling)

The Family of Man is een tentoonstelling van fotografie, samengesteld in 1955 door Edward Steichen voor het Museum of Modern Art in New York, die wel "De grootste fotografische tentoonstelling ooit" wordt genoemd. In de jaren 50 en 60 van de 20e eeuw trok ze meer dan negen miljoen bezoekers. Sinds 1964 bevindt de tentoonstelling zich in Clervaux (Luxemburg).
In 1964, aan het eind van haar wereldreis, werd de collectie door de Amerikaanse regering aan het groothertogdom Luxemburg gegeven. Tijdens een bezoek in 1966 spreekt Steichen uit dat "het belangrijkste werk van zijn leven" zijn definitieve plaats zou moeten krijgen in het Château de Clervaux.
De expositie bestaat uit 503 foto's die door Steichen zelf uit een totaal van 2 miljoen zijn uitgekozen. Er is werk van 273 fotografen uit 68 landen te zien, waaronder werk van de Belgische fotograaf Charles Leirens, de Nederlanders Emmy Andriesse, Éva Besnyő, Ed van der Elsken, Henk Jonker, Cas Oorthuys en Nico Jesse en de Zwitsers-Franse Sabine Weiss. De opstelling waarin de foto's tentoongesteld zijn is onder toezicht van Steichen ontworpen, en was op elke locatie van de wereldreis hetzelfde. De foto's maken deel uit van de ruimte: ze hebben verschillende formaten, verwijzen naar elkaar, liggen op de grond en hangen aan het plafond. In 37 thema's wil Steichen aspecten van het menselijk leven, zoals het zich tussen de uitersten van de geboorte en de dood op aarde afspeelt, laten zien,
Steichen wil de mensheid aan de individuele mens uitleggen. Zoals hij zelf zegt: "I am no longer concerned with photography as an art form. I believe it is potentially the best medium for explaining man to himself and his fellow man". We maken allemaal deel uit van de grote familie der mensen.
In 2003 werd The Family of Man op de Memory of the world-lijst van UNESCO geplaatst.
Van september 2010 tot juli 2013 was de tentoonstelling gesloten wegens renovatie van de tentoonstellingszalen en restauratie van de getoonde werken. Sinds juli 2013 is de tentoonstelling weer te bezichtigen.

## Foto's die opgenomen zijn in de tentoonstelling (selectie)

* Toni Frissell
* Dorothea Lange
* Jack Delano
* onbekend
* Mathew Brady c. 1861
* Lewis Carroll c. 1862
* Echtpaar (Emmy Andriesse, 1947)

## Externe link

* officiële website
* ↑ (fr) L'histoire des originaux
* ↑ (fr) Sabine Weiss in het Historisch woordenboek van Zwitserland.
* ↑ (en) Family of Man, Memory of the World website, UNESCO
* International Standard Name Identifier: 0000 0004 7204 773X
# Edens vinvis

Edens vinvis of Edens walvis (Balaenoptera edeni) is een walvis uit de familie vinvissen (Balaenopteridae).

## Kenmerken

Deze walvis heeft een blauwgrijze rug en een lichtere buik, verder nog 40 tot 70 keelgroeven, grove baleinen en een kleine, sikkelvormige rugvin. De lichaamslengte bedraagt 9 tot 12 meter en het gewicht 16 tot 25 ton.

## Leefwijze

Hun voedsel bestaat hoofdzakelijk uit scholenvissen en krill. Deze dieren leven solitair of in kleine, losse kudden, maar op voedselrijke plaatsen bevinden zich soms tientallen dieren samen. Het zijn snelle zwemmers, die eensklaps kunnen vertragen of versnellen of van koers veranderen. Ze komen onder een steile hoek aan het oppervlak en tonen eerst de kop, dan de rug tot en met de kleine rugvin. De staartvin komt niet boven water. Ze kunnen 20 minuten onder water blijven.

## Voortplanting

Vrouwtjes worden geslachtsrijp op een leeftijd van 8 tot 11 jaar en werpen na een draagtijd van 12 maanden een enkel jong.

## Verwantschap

Hoewel deze soort eerst als dezelfde soort als de Brydevinvis werd geclassificeerd, wordt de Edens vinvis sinds 1993 soms als een aparte, kleinere, soort beschouwd. Er is echter nog geen uitsluitsel: Edens vinvis kan mogelijk ook als ondersoort van de Brydevinvis worden beschouwd. Bovendien is het niet zeker of het holotype van Balaenoptera edeni behoort tot de huidige definitie van B. edeni, B. brydei of B. omurai. Mogelijk veranderen de wetenschappelijke namen van de betrokken soorten daarom nog: de soort die overeenstemt met het holotype krijgt diens wetenschappelijke naam, waardoor een andere soort een andere naam krijgt.

## Verspreiding

Edens vinvis komt voor in de tropische en subtropische delen van de oostelijke Indische Oceaan en de westelijke Grote Oceaan, in het bijzonder bij Indonesië en de Filipijnen. Hoewel deze soort uiterlijk veel op de Brydevinvis lijkt, is hij met een lengte van 7 tot 10 m duidelijk kleiner.
Er is nog vrijwel niets bekend over het gedrag van deze soort, omdat hij alleen maar van dode exemplaren bekend is. Het is echter waarschijnlijk dat de levenswijze overeenstemt met die van de Brydevinvis.
* 1 2 3 (en) Edens vinvis op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Shirihai, H. (2008). Gids van alle zeezoogdieren. Tirion, Baarn, pp. 58-61. ISBN 978 90 5210 712 7. NUR 412.
# Koninkrijk Vungu

Het Koninkrijk Vungu ook wel bekend als het Koninkrijk Bungu, was een historisch rijk in de regio Mayombe, gelegen tussen het huidige Republiek Congo en Democratische Republiek Congo. In de 13e eeuw leidde Vungu een confederatie samen met Ngoyo en Kakongo. Het grensde aan de Geconfedereerde Staten van Mpemba en de Zeven Koninkrijken van Kongo dia Nlaza. Vungu wordt beschouwd als een mogelijke oorsprong van het Koninkrijk Kongo.

## Geschiedenis

De exacte ouderdom en oprichtingsdatum van Vungu zijn onbekend. De eerste gedocumenteerde vermelding van het rijk verschijnt in een brief uit 1535 van Afonso I, koning van Kongo, waarin hij "JBungu" noemt als een van de gebieden die onder zijn heerschappij vielen.
Volgens overleveringen, opgetekend door de jezuïet Mateus Cardoso in 1624, was Bungu de plaats waar de eerste koning van Kongo regeerde voordat hij de Kongorivier overstak om het Koninkrijk Kongo te veroveren.
Datzelfde jaar verklaarde koning Pedro II van Kongo dat het gebied was overrompeld en vernietigd door de Jagas—een term die in historische documenten werd gebruikt voor rondtrekkende, militante groepen die bekendstonden als kannibalen.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Vungu op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Koninkrijk Kongo · Koninkrijk Kakongo · Koninkrijk Soyo · Koninkrijk Loango · Sultanaat Utetera · Koninkrijk Yeke · Koninkrijk Boma · Mwene Muji · Lunda-rijk · Koninkrijk Kuba · Luba-rijk · Koninkrijk Kanyok · Koninkrijk Kalundwe · Koninkrijk Chokwe · Koninkrijk Teke · Koninkrijk Lele · Koninkrijk Suku · Koninkrijk Yaka · Koninkrijk Azende · Koninkrijk Mbunda · Koninkrijk Ngoyo · Koninkrijk Mbuun · Koninkrijk Bozanga · Koninkrijk Pende · Ngbandi staten · Nsapo-staten · Mongo-staten · Koninkrijk Vungu · Koninkrijk Ndongo · Geconfedereerde Staten van Mpemba · Zeven Koninkrijken van Kongo dia Nlaza ·
# Richard McTaggart

Richard McTaggart (Dundee, 15 oktober 1935 – 9 maart 2025) was een Brits bokser. Hij werd olympisch kampioen in de lichtgewichtklasse op de Olympische Spelen van 1956 en won 4 jaar later het brons op de Olympische Spelen van 1960. Hij verloor in de halve finale van Kazimierz Paździor. Ook won hij goud op de Europese kampioenschappen boksen in 1961. In 1964 deed hij mee aan de Olympische Spelen in de halfweltergewichtklasse. Hij verloor in de derde ronde van de uiteindelije winnaar Jerzy Kulej.
McTaggart wist vijf keer het Brits amateurkampioenschap (ABA) te winnen. In 1985 werd hij lid van de Orde van het Britse Rijk. Hij was de coach van het Schotse boksteam van de Gemenebestspelen in 1990.
Dick McTaggart overleed op 9 maart 2025 op 89-jarige leeftijd.

## Erelijst
### Olympische Spelen

* 1 1956 in Melbourne, Australië (−60 kg)
* 3 1960 in Rome, Italië (−60 kg)

### Europese kampioenschappen

* 1 1961 in Belgrado, Servië (–60 kg)
* (en) Profiel van Richard McTaggart op olympedia.org, geraadpleegd 10 januari 2025
* (en) Profiel van Richard McTaggart op sports-reference.com (gearchiveerd), geraadpleegd 10 januari 2025
* (en) Profiel van Richard McTaggart op BoxRec.com, geraadpleegd 10 januari 2025
* ↑ (en) Dundee boxing legend Dick McTaggart dies aged 89
1904: Harry Spanger · 1908: Frederick Grace · 1920: Samuel Mosberg · 1924: Hans Jacob Nielsen · 1928: Carlo Orlandi · 1932: Lawrence Stevens · 1936: Imre Harangi · 1948: Gerald Dreyer · 1952: Aureliano Bolognesi · 1956: Richard McTaggart · 1960: Kazimierz Paździor · 1964: Józef Grudzień · 1968: Ronald W. Harris · 1972: Jan Szczepański · 1976: Howard Davis Jr. · 1980: Ángel Herrera · 1984: Pernell Whitaker · 1988: Andreas Zülow · 1992: Oscar de la Hoya · 1996: Hocine Soltani · 2000: Mario Kindelán · 2004: Mario Kindelán · 2008: Aleksej Tisjtsjenko · 2012: Vasyl Lomatsjenko · 2016: Robson Conceição · 2020: Andy Cruz · 2024: Erislandy Álvarez