OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Protoplanetaire schijf

Een protoplanetaire schijf of proplyd is een soort accretieschijf die zich vormt rond een zeer jonge ster, een T Tauri-ster of Herbig-Haro-object. Protoplanetaire schijven zijn de theoretische voorlopers van planetaire systemen. De term 'accretie' dient hier echter niet te worden verward met accretie als onderdeel van de vorming van planetesimalen; hiervan is bij proplanetaire schijven nog geen sprake. Doordat het zonnestelsel uiteindelijk ook uit een protoplanetaire schijf gevormd werd, liggen de planeten in een ecliptisch vlak ten opzichte van de zon.
De radius van protoplanetaire schijven kan tot 1000 AE bedragen. Hun temperatuur is laag in vergelijking met die van sterren; zo is zelfs in het midden van een protoplanetaire schijf de temperatuur nog geen 1000 graden. Water is de enige stof die zowel in vaste als in vloeibare vorm in grote hoeveelheden voorkomt in protoplanetaire schijven. Protoplanetaire schijven komen vaak voor in combinatie met Herbig-Haro-objecten.
Observaties door de Ruimtetelescoop Hubble hebben protoplanetaire schijven en planetaire schijven geobjectiveerd, onder meer in de Orionnevel. In de buurt van het zonnestelsel zijn ook enkele sterren ontdekt die worden omgeven door een infrarood exces (Wega, Alphekka en Fomalhaut). Dit duidt mogelijk op protoplanetaire schijven, maar gezien de leeftijd van de sterren (100 - 200 miljoen jaar) is het waarschijnlijker dat het planetesimalen zijn.
De schijfvormige 'wolk' van materie wordt gevormd door de gravitationele aantrekkingskracht van reeds aanwezige massa, waaromheen verder materiaal wordt aangetrokken. Door het samentrekken van de massa ontstaat een zonnenevel en wordt als gevolg van de wet van behoud van impulsmoment de oorspronkelijke rotatiesnelheid vergroot. Hierdoor gaat de materiewolk uitplatten tot een schijf. Wanneer de protoster en de protoplanetaire schijf door een interstellaire gaswolk bewegen, heeft dat invloed op de vorm van de schijf. De initiële collaps duurt ongeveer 100.000 jaar. Uiteindelijk wordt de protoster, welke voornamelijk uit waterstof bestaat, een T Tauri type ster of een Herbig Ae/Be ster. Na ongeveer 10 miljoen jaar is de wolk volledig uitgeplat en de schijf verdwenen.
# Sergiej Bojko

Sergiej Mikolajovitsj Bojko (Oekraïens: Сергій Миколайович Бойко) (Ivankiv, 30 juni 1977) is een Oekraïens voormalig voetbalscheidsrechter. Hij was in dienst van FIFA en UEFA tussen 2011 en 2022. Ook leidde hij van 2008 tot 2022 wedstrijden in de Premjer Liha.
Op 4 oktober 2008 leidde Bojko zijn eerste wedstrijd in de Oekraïense eerste divisie. De wedstrijd tussen Kryvbas Kryvy Rih en Karpaty Lviv eindigde in 2–0 voor de thuisploeg. Bojko gaf in dit duel drie gele kaarten. Drie jaar daarna, op 21 juli 2011, floot Bojko zijn eerste wedstrijd in de UEFA Europa League. FK Aktobe en Kecskeméti TE troffen elkaar in de eerste ronde (0–0). In dit duel trok de Oekraïense leidsman zevenmaal geel. Zijn eerste wedstrijd in de UEFA Champions League volgde op 24 juli 2012, toen in de tweede ronde Hapoel Ironi Kiryat Shmona met 2–0 won tegen MŠK Žilina. Bojko gaf in dit duel vijf maal een gele kaart aan een speler.
Bojko werd aangesteld als scheidsrechter op het EK –21 in 2013.

## Interlands

| Datum | Plaats | Wedstrijd | Uitslag | Competitie | | | |
| 9 februari 2011 | Trabzon, Turkije | Turkije – Zuid-Korea | 0 – 0 | Vriendschappelijk | 3 | 1 | 0 |
| 11 september 2012 | Malmö, Zweden | Zweden – Kazachstan | 2 – 0 | WK 2014 kwalificatie | 3 | 0 | 0 |
| 6 september 2012 | Tallinn, Estland | Estland – Nederland | 2 – 2 | WK 2014 kwalificatie | 7 | 1 | 0 |
| 10 oktober 2014 | Brussel, België | België – Andorra | 6 – 0 | EK 2016 kwalificatie | 4 | 0 | 0 |
| 4 september 2015 | Piraeus, Griekenland | Griekenland – Finland | 0 – 1 | EK 2016 kwalificatie | 3 | 0 | 0 |
| 8 oktober 2015 | Tbilisi, Georgië | Georgië – Gibraltar | 4 – 0 | EK 2016 kwalificatie | 2 | 0 | 0 |
| 7 oktober 2016 | Riga, Letland | Letland – Faeröer | 0 – 2 | WK 2018 kwalificatie | 3 | 0 | 0 |
| 8 oktober 2017 | Oslo, Noorwegen | Noorwegen – Noord-Ierland | 1 – 0 | WK 2018 kwalificatie | 1 | 0 | 0 |
| 16 oktober 2018 | Nur-Sultan, Kazachstan | Kazachstan – Andorra | 4 – 0 | Nations League 2018/19 | 2 | 1 | 0 |
| 25 maart 2019 | Eskişehir, Turkije | Turkije – Moldavië | 4 – 0 | EK 2020 kwalificatie | 2 | 0 | 0 |
| 9 september 2019 | Tallinn, Estland | Estland – Nederland | 0 – 4 | EK 2020 kwalificatie | 4 | 0 | 0 |
| 19 november 2019 | Trnava, Slowakije | Slowakije – Azerbeidzjan | 2 – 0 | EK 2020 kwalificatie | 5 | 0 | 0 |
| 7 september 2020 | Tirana, Albanië | Albanië – Litouwen | 0 – 1 | Nations League 2020/21 | 5 | 1 | 0 |
| 13 november 2021 | Istanboel, Turkije | Turkije – Gibraltar | 6 – 0 | WK 2022 kwalificatie | 3 | 0 | 1 |
| 25 september 2022 | Tórshavn, Faeröer | Faeröer – Turkije | 2 – 1 | Nations League 2022/23 | 3 | 0 | 0 |
# Biografielijst Oy
## Oya

* Kokan Oyadomari (1827-1905), Okinawaans karatemeester
* Arthur Henrique Ricciardi Oyama (1987), Braziliaans voetballer
* Naohiro Oyama (1974), Japans voetballer
* Oyama Iwao (1842-1916), Japans veldmaarschalk
* Masutatsu Oyama (1923-1994), Japans karateka
* Yoshimatsu Oyama (onbekend), Japans voetballer
* Abraham Oyanedel Urrutia (1874-1954), Chileens rechtsgeleerde en staatsman
* Mikel Oyarzabal (1997), Spaans voetballer
* Carlos Oyarzún (1981), Chileens wielrenner

## Oye

* Erlend Øye (1975), Noors muzikant
* David Oyelowo (1976), Brits acteur
* Bob Smits van Oyen (1928-2004), Nederlands politicus
* Cees van Oyen (1936-2007), Nederlands acteur, stemacteur en cabaretier
* Cornelius van Oyen (1886-1954), Duits schutter
* Franciscus Johannes Maria Smits van Oyen (1895-1984), Nederlands politicus
* Franky Van Oyen (1962), Belgisch wielrenner
* George Auguste Vorsterman van Oyen (1836-1915), Nederlands onderwijzer en politicus
* Johannes Jacobus Smits van Oyen (1924-1977), Nederlands burgemeester
* Johannes Theodorus Maria Smits van Oyen (1888-1978), Nederlands bestuurder
* Johannes Theodorus Smits van Oyen (1823-1898), Nederlands politicus
* Josephus Smits van Oyen (1786-1845), Nederlands ondernemer en politicus
* Josephus Theodorus Maria Smits van Oyen (1858-1898), Nederlands politicus
* Liny van Oyen (1933-2024), Nederlands televisiepresentatrice
* Ludolph Hendrik van Oyen (1889-1953), Nederlands generaal
* Willem van Oyen (1921-2004), Nederlands glazenier en industrieel vormgever
* David Oyens (1842-1902), Nederlands kunstschilder
* Ida Oyens (1808-1860), Nederlands schrijfster
* Pieter Oyens (1842-1894), Nederlands kunstschilder
* Johannes Christiaan de Marez Oyens (1845-1911), Nederlands politicus
* Tera de Marez Oyens (1932-1996), Nederlands componiste

## Oyo

* Ambroise Oyongo (1991), Kameroens voetballer
* Darryl O'Young (1980), Canadees-Hongkongs autocoureur
* Will Oyowe (1987), Belgisch atleet

## Oys

* Øystein I (1088-1123), koning van Noorwegen
* Øystein II (1125-1157), koning van Noorwegen
* Øystein Møyla (? - 1177), Noors tegenkoning

## Oyu

* Toshiki Oyu (1998), Japans autocoureur
# Alepocephalus bicolor

Alepocephalus bicolor is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1891 door Alcock.
# Bathytroctes macrognathus

Bathytroctes macrognathus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Sazonov.
# Conocara murrayi

Conocara murrayi is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1927 door Koefoed.
* ↑ (en) Conocara murrayi op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Conocara murrayi. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Bajacalifornia arcylepis

Bajacalifornia arcylepis is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Markle & Krefft.
* ↑ (en) Bajacalifornia arcylepis op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Bajacalifornia arcylepis. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 12 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Leptoderma macrophthalmum

Leptoderma macrophthalmum is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2011 door Byrkjedal, Poulsen & Galbraith.
* ↑ (en) Leptoderma macrophthalmum op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Leptoderma macrophthalmum. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Risso's gladkopvis

Risso's gladkopvis (Alepocephalus rostratus) is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1820 door Risso.

## Kenmerken

Deze vis heeft een langgerekt, samengedrukt lichaam met een ver achterwaarts geplaatste rug- en aarsvin. Het met tamelijk kleine schubben bedekte lichaam bevat een onbeschubde, slijmige kop. Ze hebben een gevorkte staartvin. De kleur is donkergrijs of bruinachtig. De lichaamslengte bedraagt maximaal 47 cm en het gewicht tot 825 gram.

## Leefwijze

Deze vissen slaan toe vanuit een hinderlaag. Hun prooien bestaan uit ongewervelden.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor in de noordoostelijke Atlantische Oceaan en de Grote Oceaan in gematigde en tropische wateren
* ↑ (en) Risso's gladkopvis op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Alepocephalus rostratus. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 12 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
* David Burnie (2001) - Animals, Dorling Kindersley Limited, London. ISBN 90-18-01564-4 (naar het Nederlands vertaald door Jaap Bouwman en Henk J. Nieuwenkamp).
# Narcetes kamoharai

Narcetes kamoharai is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Okamura.
# Rouleina euryops

Rouleina euryops is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Sazonov.
* ↑ (en) Rouleina euryops op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Rouleina euryops. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Photostylus pycnopterus

Photostylus pycnopterus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1933 door Beebe.
# Talismania mekistonema

Talismania mekistonema is een straalvinnige vissensoort uit de familie van gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Sulak.
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als niet bedreigd, beoordelingsjaar 2009.
* 1 2 (en) Talismania mekistonema op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Talismania mekistonema. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Bathylaco macrophthalmus

Bathylaco macrophthalmus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de gladkopvissen (Alepocephalidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1968 door Nielsen & Larsen.
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als Onzeker, beoordelingsjaar 2009.
* 1 2 (en) Bathylaco macrophthalmus op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Bathylaco macrophthalmus. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Laambeek

De Laambeek is een beek in de Belgische provincie Limburg. Ze verbindt diverse natuurgebieden en ook een aantal kastelen bevinden zich in het stroomgebied ervan. Een deel van de vallei is Europees beschermd als Natura 2000-gebied 'Valleien van de Laambeek, Zonderikbeek, Slangebeek en Roosterbeek met vijvergebieden en heiden'. Samen met onder meer de Mangelbeek, Slangbeek en Zonderikbeek is ze een van de centrale waterlopen in De Wijers.

## Loop

De Laambeek ontspringt op het Kempens Plateau en wel op de Donderslagse Heide in de gemeente Houthalen-Helchteren. Hier verzamelt het water van enkele stroompjes zich in een moerassige laagte, het Langbroek genoemd. Een zuidelijke tak kwam van de Tenhaagdoornheide waar zich in de 19e eeuw enkele vijvers bevonden. De moerassen waren deels eigendom van de stroomafwaarts gelegen watermolen, welke deze als spaarbekken kon gebruiken. Het water werd ook gebruikt voor het bevloeien ('weteren') van de hooilanden door de boeren. Het weteren geschiedde tot omstreeks 1930. Rond deze tijd had kunstmest de bemesting door bevloeiing verdrongen.
Vanuit het brongebied stroomt de beek in zuidwestelijke richting, parallel aan en ten zuiden van de Mangelbeek, waar ze ter hoogte van Lummen in uitmondt.
Ze stroomt achtereenvolgens door het domein Kelchterhoef, door natuurgebied Tenhaagdoornheide, ten zuidoosten van de wijk Meulenberg, waar de Genaderse Molen zich op de beek bevond, en door natuurgebied Breelaarheide, waar ze de grachten van de Brelaarschans voedde.
Vervolgens kruist de beek de autoweg A2/E314, waar ze enige kilometers ten zuiden van loopt, in de gemeente Zonhoven. Hier is de beek gekanaliseerd en bevindt zich het natuurgebied Kolveren. Even loopt de beek nog ten noorden van de autoweg, langs de natuurgebieden Laambroekvijvers, Laambroeken en Geelberg. Dan verloopt ze weer ten zuiden van de autoweg, door het domein van Kasteel Vogelsanck en ten noorden van de Bolderberg. Ze voedt de vijvers van Terlaemen en loopt langs Viversel, waarna ze het Albertkanaal kruist. Bij Lummen mondt de Laambeek in de Mangelbeek uit.
Met de Laambeekvallei wordt een reeks natuurgebieden aangeduid die in of nabij de vallei van de Laambeek gelegen zijn en welke eigendom zijn van Limburgs Landschap.
* Vijvergebied tussen Laambeek en Slangebeek, Inventaris Onroerend Erfgoed
* Vijver- en heidegebied rond de bovenbeek van de Laambeek, Roosterbeek en Slangebeek, Inventaris Onroerend Erfgoed
# Galaxias

Galaxias is een geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van de snoekforellen (Galaxiidae).

## Soorten

* Galaxias aequipinnis Raadik, 2014
* Galaxias anomalus Stokell, 1959
* Galaxias arcanus Raadik, 2014
* Galaxias argenteus (Gmelin, 1789)
* Galaxias auratus Johnston, 1883
* Galaxias brevipinnis Günther, 1866
* Galaxias brevissimus Raadik, 2014
* Galaxias cobitinis McDowall & Waters, 2002
* Galaxias depressiceps McDowall & Wallis, 1996
* Galaxias divergens Stokell, 1959
* Galaxias eldoni McDowall, 1997
* Galaxias fasciatus Gray, 1842
* Galaxias fontanus Fulton, 1978
* Galaxias fuscus Mack, 1936
* Galaxias globiceps Eigenmann, 1928
* Galaxias gollumoides McDowall & Chadderton, 1999
* Galaxias gracilis McDowall, 1967
* Galaxias gunaikurnai Raadik, 2014
* Galaxias johnstoni Scott, 1936
* Galaxias lanceolatus Raadik, 2014
* Galaxias longifundus Raadik, 2014
* Galaxias macronasus McDowall & Waters, 2003
* Galaxias maculatus (Jenyns, 1842) – Gevlekte snoekforel
* Galaxias mcdowalli Raadik, 2014
* Galaxias mungadhan Raadik, 2014
* Galaxias neocaledonicus Weber & de Beaufort, 1913
* Galaxias niger Andrews, 1985
* Galaxias occidentalis Ogilby, 1899
* Galaxias olidus Günther, 1866
* Galaxias oliros Raadik, 2014
* Galaxias ornatus Castelnau, 1873
* Galaxias parvus Frankenberg, 1968
* Galaxias paucispondylus Stokell, 1938
* Galaxias pedderensis Frankenberg, 1968
* Galaxias platei Steindachner, 1898
* Galaxias postvectis Clarke, 1899
* Galaxias prognathus Stokell, 1940
* Galaxias pullus McDowall, 1997
* Galaxias rostratus Klunzinger, 1872
* Galaxias supremus Raadik, 2014
* Galaxias tantangara Raadik, 2014
* Galaxias tanycephalus Fulton, 1978
* Galaxias terenasus Raadik, 2014
* Galaxias truttaceus Valenciennes, 1846
* Galaxias vulgaris Stokell, 1949
* Galaxias zebratus (Castelnau, 1861)
* ↑ (en) Galaxias. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2024 version. N.p.: FishBase, 2024.
# Risiera di San Sabba

Risiera di San Sabba was een concentratiekamp in het Italiaanse Triëst. Vaak wordt het kamp foutief aangeduid als een vernietigingskamp, omdat het beschikte over een crematorium.
Vanaf 1936 valt een enorme toename van het antisemitisme en de vervolging van politieke tegenstanders en Slovenen in de stad waar te nemen. De in Triëst geboren Odilo Globocnik, actief in de Operatie Reinhard, werd in 1943 van Lublin overgeplaatst naar Triëst. Hij kwam in september 1943 in de stad aan. Als Höhere SS-führer en Polizeiführer van het Adriatische Küstenland gaf hij leiding aan de SS in de vervolging van Joden, politieke tegenstanders en partizanen in de regio. Hij kon daarbij steunen op ruim negentig voormalige medewerkers uit zijn Operatie Reinhard-tijd in het bezette Polen.
Het concentratiekamp "Risiera di San Sabba", een leegstaande oude rijstpellerij ("risiera" in het Italiaans) aan de rand van Triëst, werd gebruikt als gevangenis en sinds oktober 1943 als interneringskamp (Polizeihaftlager). Eveneens betrokken was Erwin Lambert, de bouwer van de crematoria in de tot de Operatie Reinhard behorende vernietigingskampen Bełżec, Sobibór en Treblinka, alsook de zes crematoria in de tot de Operatie T4 (Tiergarten 4) behorende euthanasie-inrichtingen (in Brandenburg-Görden, Grafeneck, Hartheim, Sonnenstein an der Pirna, Bernburg en Hadamar). Hij kreeg de opdracht voor Risiera di San Sabba een crematorium te bouwen. Dit kwam begin 1944 gereed.
Tussen oktober 1943 en 1945 werden in Risiera di San Sabba ongeveer 25.000 mensen, voornamelijk partizanen maar ook Joden, "verhoord". Tussen 3.000 en 5.000 mensen werden er vermoord, deels door inzet van gaswagens. Tegelijkertijd gold het ook als doorgangskamp naar kampen in Duitsland. De activiteiten werden gestaakt toen in april 1945 de Sloveense en Joegoslavische partizanen Triëst dreigden in te nemen. Onder druk van deze dreiging werden de schoorsteen en ovens op 29 april 1945 opgeblazen.
De inrichting werd in 1965 tot monument verklaard.
* ↑ Deportati.it
* ↑ Jewishitaly.org
Alfabetisch op naam. Indien een kamp meerdere rollen had, staat het in de "hoogste" groep.
Zie ook: Lijst van naziconcentratiekampen · Jappenkampen in Nederlands-Indië · Lijst van jappenkampen
# Amores perros

Amores perros (Spaans voor hondse liefde, (Engels: Love's a bitch)) is het speelfilmdebuut van de Mexicaanse regisseur Alejandro González Iñárritu. Het scenario voor de film die in 2000 uitkwam, is gebaseerd op het draaiboek van de Mexicaanse schrijver Guillermo Arriaga.
In de film vertelt regisseur Alejandro González Inárritu in drie verhalen over verlies en hoop, liefde en haat in Mexico-Stad. Het draaipunt is een zwaar auto-ongeluk, dat het noodlot vormt voor de hoofdpersonen. Elk van de drie verhalen is een reflectie van de wreedheid die mensen elkaar aandoen en hoe verlies verwerkt wordt. Het leven van de hoofdpersonen eindigt duisterder en lelijker dan dat van de honden om hen heen.
De film werd genomineerd voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film in 2001, en won onder andere de BAFTA voor beste niet-Engelstalige film in 2002.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Emilio Echevarría | El Chivo |
| Gael García Bernal | Octavio |
| Goya Toledo | Valeria |
| Álvaro Guerrero | Daniel |
| Vanessa Bauche | Susana |
| Jorge Salinas | Luis |
| Marco Pérez | Ramiro |
| Adriana Barraza | Moeder van Octavio |

## Over de titel

De titel kan op meerdere manieren uitgelegd worden:
* Amores perros kan betekenen goed/slecht, als in amores, de mooie zaken van het leven, en perros, de rottige, de nare. ¡Este perro de vida! (Wat een rotleven, wat een hondenleven.) Het kan meezitten, het kan tegenzitten in het leven.
* De filmposter stelt de vraag ¿Qué es el amor? (wat is liefde?), de filmtitel geeft het antwoord: Amor es perros (liefde is ellendig, waardeloos). Zoals de liefde tussen de hoofdpersonen en hun naasten.
* En, zoals de zwerver Chivo, die alleen nog om zijn honden geeft, kan weten, liefde is honden.
# Hogepriester

De Hogepriester (Hebreeuws: כהן גדול, Kohen Gadol) was in het jodendom, de leider van de priesters (kohaniem) die de tempeldienst verrichten.

## Hogepriesterschap tot aan de Babylonische ballingschap

De hogepriester was afkomstig uit de stam Levi en speciaal uit het huis van Aäron, de broer van Mozes. De hogepriester mocht een keer per jaar het Allerheiligste van de Tabernakel binnengaan om er het zoenoffer te brengen voor de zonden van het volk van Israël. In de tijd van de Tempel had de hogepriester dezelfde functie bij de Tempeldienst.

## Hogepriesterschap ten tijde van de Perzische overheersing

Toen de Joden terugkeerden uit de Babylonische ballingschap herbouwden zij de Tempel. Opnieuw werden hogepriesters benoemd uit het geslacht van Aäron, via de lijn van Sadok, die hogepriester was ten tijde van Koning David. In deze periode kreeg de hogepriester naast godsdienstige ook een politieke lading doordat de Perzen, waaraan de Joden in die tijd onderworpen waren, de hogepriester als politiek heerser over het tempelstaatje Juda beschouwden.

## Hogepriesterschap ten tijde van de Griekse overheersing

Door de veroveringen van Alexander de Grote kwam het Joodse land onder bestuur van de Ptolemaeën en later van de Seleuciden te staan. Ook zij behandelden de hogepriester als de hoogste Joodse politieke gezagsdrager. Gedurende deze periode werd langzaam maar zeker steeds onzorgvuldiger omgegaan met de regels voor afstamming van de hogepriesters. Vooral Seleucidische koningen benoemden nogal eens hogepriesters die niet uit het huis van Aäron kwamen - het priestergeslacht werd in deze tijd aangeduid als Oniaden -, omdat dit hun politiek gezien beter uitkwam.

## Hogepriesterschap ten tijde van de Hasmoneeën

Tegen het einde van de Makkabeese opstand ontving eerst Jonathan de Makkabeeër en later Simon de Makkabeeër het hogepriesterschap van de Seleuciden. Toen de zelfstandige Hasmonese staat een feit werd, behield Simon het hogepriesterschap. Ook zijn opvolgers combineerden koningschap en hogepriesterschap. Bij wetsgetrouwe Joden (vooral de Farizeeën en de Essenen) riep dit veel weerstand op, niet alleen omdat de Hasmoneeën niet uit het geslacht van Aäron/Sadok stamden, maar ook omdat volgens de Thora de koning en de hogepriester uit andere stammen afkomstig zijn en de ambten dus nooit in één persoon verenigd kunnen worden.

## Hogepriesterschap in de Herodiaanse periode

Toen Herodes de Grote koning van de Joden werd, kon hij de Hasmonese combinatie van koningschap en priesterschap niet voortzetten, omdat hij zelf van Idumeese (en dus niet-Joodse) afkomst was. Vanwege de politieke lading en de daarmee verbonden risico's van het hogepriesterschap behield Herodes zich het recht voor hogepriesters te benoemen of af te zetten. Ook zijn opvolgers volgden deze lijn. Daardoor traden er in deze periode zeer veel verschillende hogepriesters op (zie de Lijst van Hogepriesters in de Herodiaanse periode).
Sinds de verwoesting van de Tweede Tempel in 70 n.Chr. is de functie van de Hogepriester vervallen.
# Lamine (plaats)

Lamine is een plaats en deelgemeente van de Belgische gemeente Remicourt. Lamine ligt in de provincie Luik, tot 1 januari 1965 was het een zelfstandige gemeente.

## Bezienswaardigheden

* De Motteheuvel van Lamine
* De Sint-Hadelinuskerk (Église Saint-Hadelin) heeft een romaanse toren uit de 11e eeuw, een schip van 1858, terwijl begin 20e eeuw een koor, een transept en een sacristie werden toegevoegd.
* Motteheuvel in Lamine
* Kerk Sint-Hadelin

## Natuur en landschap

De hoogte aan de kerk bedraagt 131 meter.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1961=volkstellingen

## Nabijgelegen kernen

Pousset, Remicourt, Momalle, Hodeige
* Waals erfgoed