# Holprijp

Holprijp (Fries: Holpryp) is een buurtschap in de gemeente Waadhoeke in de Nederlandse provincie Friesland. Het is gelegen ten zuiden van Franeker en ten noordwesten van Tzum. De bewoning van de buurtschap ligt aan de gelijknamige landweg, die loopt vanaf de Lollumerweg naar Tzum. Bij Tzum sluit het aan op de buurtschap Laakwerd en valt net als die buurtschap binnen het dorpsgebied van Tzum.
In 2016 benoemde de Nieuwe encyclopedie van Fryslân Holprijp als een van de buurtschappen van Tzum. In 2023 telde de straat een zevental adressen, waarvan een vijftal een woonfunctie hebben en een tiental bewoners.

## Geschiedenis

Holprijp is ontstaan op een aantal terpen, opgehoogde heuvels in het landschap. Bekend zijn de de terpen De Kroon en Klaverbloem, die op een paar 100 meter van elkaar gelegen zijn. De Klaverbloem werd in het begin van de 20e eeuw afgegraven. In De Kroon werd in de jaren 20 van de twintigste eeuw een scherf gevonden van een bolvormige kom die versiert was met een leeuw en haak. Het werd aangenomen dat het kom van het type Dragendorff 37 betreft, waarop een gladiatorengevecht wordt afgebeeld en dat het gemaakt zou zijn in de Duitse stad Trier. Verder vondsten betroffen een tweetal spinsteentjes en diverse Friese potjes.
De benaming Holprijp kwam in 1433 voor het eerst voor op een landkaart. In 1414 werd het rechtsgebied nog aangeduid als Ripera fiarndel. In 1852 werd op de kaart van Eeckhof een boerderij met de naam Holprijp aangeduid. Deze boerderij stond waarschijnlijk op een terp. De plaatsnaam verwijst naar een water dat Holp' zou zijn geheten, het tweede element van de naam is 'ripa'.
Ripera fiarndel was een van de vier kwartieren van het dorp Tzum. Naast Holprijp zelf bestond het uit Galinga, Herema en Truurd. Toen dat het kwartier werd genoemd in 1433 stonden er twee zogeheten 'rechtvoerende staten' in de buurtschap. Dit betroffen de Sybranda statha en de Holprypera statha. Bij die eerste zou een stins hebben gestaan, maar deze reeds in 1433 zijn afgebroken. Bij de tweede genoemde state werd in 1470 dan weer een stins genoemd. Later, rond 1700 is er sprake van ’t slot Holpryp. Deze was 84 pondemaat groot. Het huis of 'slot' werd in 1731/32 afgebroken.
In vermoedelijk de 16e eeuw werd er bij een andere boerderij in de buurtschap ook een adellijk huis gebouwd in opdracht de vermaarde familie Hottinga. Hoewel het adellijk huis in 1622 ontbrak op de kaart van Winsemius. In 1664 werd het op de kaart van Schotanus aangegeven als de edele state Hottinga. Op een prent van Jacobus Stellingwerf uit 1731 staat deze afgebeeld als een L-vormige zaalstints met topgevels en aangebouwde vleugel. De omgrachting van het Slot Hottinga was op de kadasterkaart van 1832 nog geheel aangegeven. Het slot en de state werden uiteindelijk gesloopt en vervangen door een boerderij. De omgrachting of het zogeheten ‘huiseiland’, is anno 2024 nog te herkennen door de contouren van de bomen rondom het erf. De boerderij dateert uit 1900.
* 'Nieuwe encyclopedie van Fryslân' 2016, Tresoar (kopje Tzum — Tsjom) Geraadpleegd op 2 november 2024.
* Honderdste verslag van den toestand en handelingen van het Friesch Genootschap van Geschied-, Oudheid- en Taalkunde te Leeuwarden, over het jaar 1 juli 1927 - 30 juni 1928 via tresoar.nl Geraadpleegd op 7 november 2024.
* 'Friese Plaatsnamen: Alle steden, dorpen en gehuchten' (2007), Karel F. Gildemacher via etymologiebank.nl, pagina Holprijp Geraadpleegd op 7 november 2024.
* stinseninfriesland.nl, pagina De Hottinga State te Tzum Geraadpleegd op 7 november 2024.
* Bouwjaar van boerderij aan de Holprijp 2, volgens de kadastergevens via bagviewer.nl Geraadpleegd op 7 november 2024.
* ↑ Allecijfers.nl met gegevens uit het kadaster en CBS over de straat Holprijp te Tzum (datagevens 2023) Geraadpleegd op 7 november 2024.
* ↑ Beeld van oud-Tzum (Henk Kreger), blz. 219
Steden, dorpen en gehuchten: Achlum · Baijum · Beetgum · Beetgumermolen · Berlikum · Blessum · Boer · Boksum · Deinum · Dongjum · Dronrijp · Engelum · Firdgum · Franeker · Herbaijum · Hitzum · Klooster-Lidlum · Marssum · Menaldum · Minnertsga · Nij Altoenae · Oosterbierum · Oude Leije (klein deel) · Oudebildtzijl · Peins · Pietersbierum · Ried · Ritsumazijl · Schalsum · Schingen · Sexbierum · Sint Annaparochie · Sint Jacobiparochie · Slappeterp · Spannum · Tzum · Tzummarum · Vrouwenparochie · Welsrijp · Westhoek · Wier · Winsum · Zweins Buurtschappen: Arkens · Barrum · Bonkwerd · De Kampen · De Poelen · De Vlaren · Dijkshoek · Dijksterhuizen · Doijum · Fatum · Hatsum · Het Hooghout · Holprijp · Kie · Kiesterzijl · Kingmatille · Klooster Anjum · Koehool · Koum · Laakwerd · Lutjelollum · Miedum · Nieuwebildtzijl · Oosterend · Oosthoek · Rewerd (deels) · Roptazijl (deels) · Salverd · Schildum · Sopsum · Stad Niks · Teetlum · Tolsum · Tritzum · Tjeppenboer · Vrouwbuurtstermolen (deels) · Weakens · Westerend · Zwarte Haan Voormalige buurtschappen: Franjumerburen · Langwerd · Memerd · War
Friesland: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten