# Frederik Philip Louis Constant van Lingen

Frederik Philip Louis Constant van Lingen (Hurwenen, 15 april 1832 - Velp, 31 augustus 1913) was van betekenis als ijveraar voor christelijk middelbaar onderwijs, kerkherstel, en grondlegger van de Theologische Universiteit Apeldoorn. Omdat zijn bekendheid minder is als andere kerkhistorische personen uit de 19de eeuw werd hij door zijn biograaf W. Ruiter aangeduid als "de man in de schaduw."
In 1848 werd Van Lingen als theologisch student aan de Universiteit van Leiden ingeschreven, destijds een bolwerk van de moderne theologie. De theologie werd beheerst door de wijsbegeerte en het geloof in de Godheid van Christus beschouwd als ongeloofwaardig. Toen van Lingen zijn studie hier afgerond had, werd hij in 1854 als predikant in de Nederlandse Hervormde Kerk toegelaten.
Zijn eerste arbeidsveld werd Hensbroek waar hij op 14 januari 1855 bevestigd werd. Persoonlijke vrede had hij echter niet. Door de lezing van een boekje getiteld: Zij gij wedergeboren? kwam er een verandering in zijn leven. Na zijn verblijf in Hensbroek, werd hij predikant in Broek op Langendijk, een rechtzinnige enclave in het overwegend vrijzinnige Noord-Holland.
Van Lingen leed onder het feit dat de kerk in de 19de eeuw in verval was en begon actie te ondernemen 'tot herstel der aloude waarheid'. De Nederduitse Gereformeerde Kerk (sinds 1816 Nederlands Hervormde Kerk) was door de overheid aan banden gelegd en kon geen vuist maken tegen dwalingen zoals in de 17de eeuw tegen de remonstranten gebeurd was. Door het ideaal van tolerantie werd de deur van de kerk in de 18de eeuw open gezet voor een verscheidenheid aan afwijkende theologische afwijkingen ten opzichte van de gereformeerde belijdenis.
Het eerste middel dat Van Lingen aangreep was de Heraut. Door middel van talloze artikelen in dit blad deed hij een poging om 'den geest der dwalingen' te bestrijden. Daarnaast was hij betrokken bij de Vrienden der waarheid en de Vereniging tot verdediging van de leer en de rechten der Hervormde Kerk of de Confessionele Vereniging. Als tweede middel hield hij landelijk veel toespraken. Een derde middel tot kerkherstel zag Van Lingen in het onderwijs. Voor Kuyper was dit de aanleiding tot oprichting van de Vrije Universiteit. Van Lingen legde op 8 december 1864 de grondslag voor een Christelijk Gymnasium in Zetten.
In 1880 raakte Van Lingen betrokken bij de doleantie. Toch werd hij spoedig teleurgesteld in deze beweging en voegde zich bij de Christelijke Gereformeerde Kerk. Met zijn collega Jacobus Wisse stelde van hij een bezwaarschrift op tegen een vereniging met de dolerenden. Het bezwaarschrift werd ondertekend door 700 leden van de Christelijke Gereformeerde Kerk die dit kerkverband na 1892 voortzette.
Van Lingen legde de grondslag voor de Theologische School van de CGK in Rijswijk, later gevestigd in Apeldoorn.
Van der Schuit één van zijn leerlingen, schreef over hem: "Zijn fijn profiel, zijn heldere blik, zijn rustige houding, alles was welsprekend bij Van Lingen en kenmerkte de man van wetenschap, die zijn stof au fond beheerste. En daarbij, het was alles bij Van Lingen zo natuurlijk, zo gewoon, zo vanzelfsprekend, dat men steeds onder de indruk van zijn persoonlijkheid kwam. Maar wat bovenal Van Lingen sierde, was zijn diepte van geestelijk leven, was zijn innige Godsvrucht."
Op de stichting van deze theologische School werd aanvankelijk nogal meewarig neergekeken omdat er onder de docenten toen geen gepromoveerde doctoren waren. Het doel van Van Lingen was echter geen wetenschappelijke vorming van predikanten alleen. "Hoe hoog wij de wetenschap ook stellen en prediking der objectieve verlossing nodig achten, zonder de subjectieve, de bevindelijke waarheid achten wij die zonder nut voor de eeuwigheid. Wij mogen het volk niet van haar waarachtig zielenvoedsel berooft laten" (Van Lingen).
Toen de school bij het aanbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 te maken had met een groot aantal aanmeldingen sprak zijn collega ds. H. Janssen: Heeft het verloren gaan van zielen hen al eens een nacht slapen gekost? En
Van Lingen was ook actief op het gebied van de Bijbelwetenschap. Hij werkte mee aan de uitgave van de Bijbelverklaring van Karl August Dächsel in het Nederlands. Nagenoeg ieder vers werd van commentaar voorzien en Van Lingen voegde ook veel uitspraken toe van theologen.
De opkomst van de moderne (Leidse) Bijbelvertaling riep om een tegenreactie en Van Lingen voelde zich op hoge leeftijd nog geroepen om daaraan mee te werken. Met enkele andere predikanten (P. Veen, predikant te Zutphen, D. van Krevelen, predikant te Lichtenvoorde, en L. W. Bakhuizen van den Brink, predikant te Utrecht), nam hij het initiatief voor "een nieuwe vertaling van de Bijbel, zo getrouw mogelijk aan de grondtekst, vervaardigd wordt door bekwame mannen, die op de hoogte van de hedendaagse wetenschap staan en onvoorwaardelijk vast houden aan het gereformeerde beginsel: de Heilige Schrift is Gods Woord."
Op 31 augustus 1913 overleed Van Lingen in Velp.

## Publicaties

* Lingen, F.P.L.C. van Bij wie de schuld? Scheurmakerij of niet? 1895

## Literatuur

* Ruiter, W. De man in de schaduw, ds. van Lingen, strijder voor het christelijk middelbaar onderwijs en kerkherstel, Franeker (1965)
* Ham, H. van der Ambtsbroeders. Uit het leven ds. F. P. L. C. van Lingen en ds. Jac. Wisse Zwijndrecht (2016)
* Ham, H. van der Sions heil en troost, De Groot Goudriaan (1997)
* Biografisch Portaal: 81028037
* International Standard Name Identifier: 0000 0003 8970 230X
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 069560099
* Virtual International Authority File: 283197857
* WorldCat: E39PBJjxwfh3Kh4whXrj7XMByd