# Huisorde van den Gouden Leeuw van Nassau

De Huisorde van den Gouden Leeuw van Nassau (Luxemburgs: Nassauischen Hausorden vom Goldenen Löwen. Frans: Ordre du Lion d'Or de la Maison de Nassau) is een gezamenlijke onderscheiding van het Nederlands Koninklijk Huis en het Groothertogdom Luxemburg en is gesticht als een huisorde van de beide takken van het Huis Nassau. In Luxemburg is het een staatsorde en de hoogste onderscheiding van het land, die bij officiële gelegenheden gedragen wordt. In Nederland is het een huisorde, die als achtste in de lijn van lijst met onderscheidingen staat. In Luxemburg is Groothertog Henri van Luxemburg Grootmeester van de orde en in Nederland is dat sinds de Troonswisseling in Nederland in 2013 Koning Willem-Alexander.
De orde kan zowel samen als afzonderlijk van elkaar verleend worden.

## Geschiedenis

In 1858 stelde koning Willem III, groothertog van Luxemburg samen met Hertog Adolf van Nassau de orde in voor de beide huizen van Nassau. De orde moet symbool staan voor de eenheid en verbondenheid van de beide Huizen Nassau.
Oorspronkelijk had de orde slechts een rang, maar nadat Hertog Adolf in 1866 na de Oostenrijks-Pruisische oorlog was afgezet en zijn gebied werd toegevoegd aan Pruisen, voegde Willem III in de loop der jaren meerdere rangen toe aan de orde. Zo werden er in 1873 drie rangen toegevoegd en in 1882 volgde er nog een; ook benoemde hij regelmatig Nederlanders met bijzondere verdiensten in de orde.
In 1890 overleed koning Willem III en liet geen zoon na, zodat Adolf Groothertog van Luxemburg het enige hoofd van de orde werd en de personele unie tussen Nederland en Luxemburg ontbonden werd. De onderscheiding viel in Nederland uit het decoratiestelsel en kon niet meer worden uitgereikt door het hoofd van de Ottoonse linie.
Koningin Wilhelmina wilde de banden, de vriendschap en de verwantschap bevestigen en er kwam een nieuwe overeenkomst tussen de takken van Nassau. Zij tekende die op 20 juli 1905 als hoofd van de Ottoonse tak en groothertog Adolf op 27 augustus als hoofd van de Walramse tak. Zo werd de orde hersteld tot een gezamenlijke orde met één rang (Ridder-Grootkruis), waarbij de oorspronkelijke statuten uit 1858 weer gebruikt werden.
Oorspronkelijk kregen de prinsen, zonen en broers van beide hoofden vanaf hun geboorte de graad van ridder; vanaf hun meerderjarigheid mochten zij de decoratie dragen. Vanaf 1984 gold dat ook voor de prinsessen (dochters, vrouwelijke lijn) van beide hoofden, door een vernieuwde overeenkomst die koningin Beatrix in dat jaar sloot met groothertog Jean van Luxemburg.
De onderscheiding kan worden verleend aan bevriende staatshoofden en prinsen/prinsessen, en verder aan mensen met de aanspreektitel Excellentie, waaronder staatshoofden, ministers, ministers van Staat en andere hoogwaardigheidsbekleders, mits zij een bijzondere internationale reputatie hebben.
De orde is één ridderorde en kent twee grootmeesters: de regerende staatshoofden van Luxemburg en Nederland. Zij mogen de orde zowel afzonderlijk als gezamenlijk verlenen en moeten elkaar op de hoogte stellen bij een afzonderlijke toekenning.
Koning Willem III verleende de onderscheiding meermalen, Koningin Wilhelmina slechts zeven maal, Koningin Juliana benoemde nooit iemand en Koningin Beatrix deed het maar drie keer. Nadat Beatrix koningin werd, werden haar zonen automatisch opgenoemen in de orde. Koning Willem-Alexander benoemde tot en met 2024 nog niemand in de orde, wel kregen zijn dochters Kroonprinses Amalia en Prinses Alexia bij hun achtitende levensjaar automatisch de titel Ridder-Grootkruis in de orde zoals afgesproken in de hernieuwde overeenkomst van 1984.

## Benoemingen

Dit is een willekeurig en incompleet overzicht van mensen die in deze orde opgenomen zijn.

### Benoemingen van 1858 tot 1890 (selectie)

* 1858: Grootkruis - Napoleon III, Keizer van Frankrijk, door Willem III en Adolf
* 1858: Grootkruis - Alexander II, Keizer aller Russen, door Willem III en Adolf
* 1858: Grootkruis - Frans Joseph, Keizer van Oostenrijk, door Willem III en Adolf
* 1858: Frederik III van Pruisen, koning van Pruisen, door Willem III
* Frederik Willem I, keurvorst van Hessen, door Willem III
* 1859: Ridder - Willem Anne baron Schimmelpenninck van der Oye, minister van Staat, door Willem III
* 1860: Ridder-Grootkruis - Hans Willem aron van Pallandt, heer van Waardenburg en Neerijnen, door Willem III
* 1860: Ridder-Grootkruis, Floris Adriaan van Hall, minister, door Willem III

### Benoemingen vanaf 1890 tot heden (selectie)

* 1901: Ridder - Prins Hendrik, Prins-gemaal van Nederland, echtgenoot van koningin Wilhelmina, door Adolf
* 1919: Ridder - C.J. Snijders, generaal en opperbevelhebber Land- en Zeemacht tijdens de Eerste Wereldoorlog, door Wilhelmina
* 1922: Grootkruis - Elisabeth in Beieren, Koningin der Belgen, door Charlotte van Luxemburg
* 1951: Ridder-Grootkruis - Prins Bernhard, prins-gemaal, door Charlotte van Luxemburg
* 1972: Koningin Elizabeth II, door Jean van Luxemburg
* 1999: Ridder - Max van der Stoel, o.a. Minister van Staat, door Beatrix
* 1999: Ridder - Nelson Mandela, president van Zuid-Afrika, door Beatrix en Groothertog Jean.
* 2006: Ridder - Prof. mr. P.H. Kooijmans, o.a. minister van Buitenlandse Zaken, door Beatrix
* 2018: Ridder - Máxima Zorreguieta, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, door Henri van Luxemburg

## Versierselen
### De voor 1890 door koning Willem III uitgereikte versierselen

* ridders droegen een klein kruis van de orde aan een lint van drie vingers breed op de linkerborst
* officieren droegen een klein kruis van de orde aan een lint van drie vingers breed waarop een rozet was aangebracht op de linkerborst
* commandeurs droegen het kruis van de orde aan een lint om de hals en een plaque in de vorm van een kruis met gebrillanteerde armen

### De huidige versierselen van de orde

De versierselen van de grootkruisen zijn sinds 1858 ongewijzigd en zijn in Nederland en Luxemburg gelijk. De ridders dragen een kruis van de orde aan een grootlint dat 10 centimeter breed is over de rechterschouder en de ster van de orde op hun linkerborst. Het kruis is een Maltezer kruis met een medaillon waarop de leeuw uit het wapen van het Huis Nassau is afgebeeld. De leeuw verschilt van de Nederlandse Leeuw omdat hij geen kroon, zwaard of pijlenbundel draagt. Tussen de armen van het kruis zijn vier gestileerde gouden letters "N" voor "Nassau" aangebracht. De ster is, afgezien van de leeuw, vrijwel gelijk aan die van de Orde van Oranje-Nassau.
Bronnen
* Het Koninklijk Huis - onderscheidingen
* Website van de monarchie in Luxemburg - orden en wapens
* Luxemburgse overheid onderscheidingen
* Website Koninklijke Verzamelingen - Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau
* Nieuwsbank.nl
* Ministeriële & Defensie Publicaties
* P.A. Christiaans en C.P. Mulder, Een select gezelschap en een vergeten onderscheiding. Ridders in de Orde van de Gouden Leeuw van Nassau. in: Jaarboek van het Centraal Bureau voor Genealogie. (Den Haag 1990). Jaargang 44, blz. 203-270.
Referenties
* ↑ Besluit draagvolgorde onderscheidingen. Overheid.nl (15 november 2023). Geraadpleegd op 8 november 2024.
* ↑ Zaken, Ministerie van Algemene, Onderscheidingen van Koning Willem-Alexander - Publicatie - Het Koninklijk Huis. www.koninklijkhuis.nl (31 oktober 2022). Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ adm1nKM, De Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau. Museum van de Kanselarij der Nederlandse Orden (22 februari 2024). Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "NEDERLAND en de Luxemburgsche Ridderorden De Gouden Leeuw van Nassau De Orde van de Eikenkroon De Orde van Adolf van Nassau", Nieuwe Venlosche courant, 11 maart 1939. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ Overeenkomst tot vernieuwing van de Orde van de Gouden Leeuw van Nassau, 1905. Koninklijke Verzamelingen. Geraadpleegd op 2 november 2024.
* ↑ "Het vaderland", Het vaderland, 20 september 1955. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "NEDERLAND EN DE LUXEMBURGSCHE RIDDERORDEN De Gouden Leeuw van Nassau - De Orde van de Eikenkroon - De Orde van Adolf van Nassau", Provinciale Drentsche en Asser courant, 18 februari 1939. Geraadpleegd op 4 november 2024.
* 1 2 Jarige prinses Amalia benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Nu.nl. DPG Media (7 december 2021). Geraadpleegd op 5 november 2024.
* ↑ Sitearchief - Ministerie van Algemene Zaken. minaz.sitearchief.nl. Geraadpleegd op 4 november 2024.
* 1 2 Prinses van Oranje 18 jaar: Onderscheidingsvlag, Ridder Grootkruis en Huisorde. Koninklijk Huis (7 december 2021). Gearchiveerd op 8 december 2021. Geraadpleegd op 10 januari 2022.
* 1 2 Koeleman, Door Danja, Koningshuis deelt nieuwe foto's van jarige prinses Alexia (18). NU (26 juni 2023). Geraadpleegd op 3 oktober 2024.
* ↑ Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau. Koninklijke Verzamelingen. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ Overeenkomst tot vernieuwing van de Orde van de Gouden Leeuw van Nassau, 1905. Koninklijke Verzamelingen. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Rotterdam, 4 Mei.", Nieuwe Rotterdamsche courant : staats-, handels-, nieuws- en advertentieblad, 5 mei 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "PARIJS, 3 Mei.", Opregte Haarlemsche Courant, 5 mei 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "FRANKRIJK. PARIJS, 4 Mei.", Leydse courant, 7 mei 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "BINNENLAND. AMSTERDAM, Woensdag 26 Mei.", Algemeen Handelsblad, 27 mei 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Uit Nederlandsche Couranten tot den 31 Mei jl.", De Curaçaosche courant, 26 juni 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* 1 2 "Nederlanden. BREDA, den 29sten Mei.", Bredasche courant, 30 mei 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* 1 2 "'s GRAVENHAGE, 29 Mei.", Leydse courant, 31 mei 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Binnenland. 's GRAVENHAGE den 31 mei.", Rotterdamsche courant, 1 juni 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "ROTTERDAM den 1 junij.", Rotterdamsche courant, 2 juni 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Berigten. 's Hertogenbosch, 2 Junij.", Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche courant, 3 juni 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "NEDERLANDEN.", Nederlandsche staatscourant, 1 juni 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "UTRECHT 1 Junij.", Utrechtsche provinciale en stads-courant : algemeen advertentieblad, 1 juni 1858. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Duitsche Post.", Nieuwe Rotterdamsche courant : staats-, handels-, nieuws- en advertentieblad, 29 juli 1860. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "BINNENLAND. 'S GRANVENHAGE. 19 Februarij.", Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage, 20 februari 1859. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "BINNENLAND. ROTTERDAM den 19 Februarij.", Rotterdamsche courant, 21 februari 1859. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Benoemingen en besluiten.", Middelburgsche courant, 22 februari 1859. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "BINNENLAND. ROTTERDAM 21 Februarij.", Rotterdamsche courant, 22 februari 1860. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "’s GRAVENHAGE, 20 Augustus.", Opregte Haarlemsche Courant, 21 augustus 1860. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Herinneringen aan Februari 1901. Nog enkele bizonderhedem", De Sumatra post, 31 december 1936. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "DE WAARDIGHEDEN VAN DEN PRINS", Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië, 4 juli 1934. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Van het Belgisch Hof. BRUSSEL. 7 April (part.)", Limburger koerier : provinciaal dagblad, 8 april 1922. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "Trouw", Trouw, 20 juni 1951. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ "De Koningin sprak: Benelux is 3x1 x X „Ik heb een enorm vertrouwen in geestelijke stuwkracht; wat een volk aan aantal te kort schiet, kan en moet het compenseren door zijn kwaliteit"", Algemeen Handelsblad, 20 juni 1951. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ Burke's Peerage - Article Library. web.archive.org (1 december 2009). Gearchiveerd op 20 oktober 2011. Geraadpleegd op 4 november 2024.
* ↑ Max van der Stoel krijgt zeldzame onderscheiding. Trouw (1 september 1999). Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ Zaken, Ministerie van Algemene, Koningin benoemt Van der Stoel tot Ridder in de Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau - Nieuwsbericht - Het Koninklijk Huis. www.koninklijkhuis.nl (31 augustus 1999). Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ Zaken, Ministerie van Algemene, Speech uitgesproken door Hare Majesteit de Koningin tijdens de benoeming van Z.E. Mr. Max van der Stoel tot Ridder in de Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau, Den Haag, 31 augustus 1999, gesproken woord geldt. - Toespraak - Het Koninklijk Huis. www.koninklijkhuis.nl (31 augustus 1999). Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ De Oranjes hadden een hechte vriendschap met Nelson Mandela, ontdek hier het verhaal. Blauw Bloed. Geraadpleegd op 3 november 2024.
* 1 2 Zaken, Ministerie van Algemene, Uitreiking Gouden Leeuw van Nassau aan Prof. Dr. P.H. Kooijmans, 28 november 2006 - Nieuwsbericht - Het Koninklijk Huis. www.koninklijkhuis.nl (28 november 2006). Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ Zaken, Ministerie van Algemene, Onderscheidingen van Koningin Máxima - Publicatie - Het Koninklijk Huis. www.koninklijkhuis.nl (31 oktober 2022). Geraadpleegd op 3 november 2024.
* ↑ Weekend, Column Marc van der Linden - Dat had je nou niet moeten doen!. Weekend Online (31 mei 2021). Geraadpleegd op 3 november 2024.
Militaire Willems-Orde · Orde van de Nederlandse Leeuw · Orde van Oranje-Nassau · Huisorde van Oranje · Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau · Orde van de Gouden Ark · Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht · Johanniter Orde in Nederland
Zie ook: Ridderorden en onderscheidingen in Nederland