OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kaliumhexacyanoferraat(III)

Kaliumhexacyanoferraat(III), of kaliumhexacyanidoferraat(III) (IUPAC-naam) of ook wel rood bloedloogzout of kaliumferricyanide (verouderde naam) genoemd, is een coördinatieverbinding van ijzer. In zuivere toestand is het een rode kristallijne vaste stof, die goed oplosbaar is in water.
Het cyanide is in de verbinding sterk gebonden.

## Toxicologie en veiligheid

Het poeder reageert sterk met ammoniak, met kans op explosie. De verbinding zelf is licht giftig. De LD50 bedraagt ongeveer 3 g/kg.
Bij verwarming, in hete zuren of bij UV-licht ontleedt het en ontstaat er dodelijk blauwzuurgas:
    ${\ce {6 HCl + K3Fe(CN)6 -> 6 HCN + FeCl3 + 3 KCl}}$
# Gulke

Gulke (Frans: Goé), is een dorp in de Belgische provincie Luik en een deelgemeente van het stadje Limburg. Tot 1 januari 1977 was het een zelfstandige gemeente. Het dorpje ligt aan de Vesder.

## Geschiedenis

De naam kwam al in 1145 voor als Villule de Goé of Goleche, later als Golheis. Het was een klein allodium dat in dat jaar werd geschonken aan de Abdij Rolduc. Uiteindelijk werd Gulke als heerlijkheid uitgegeven tot de opheffing van de abdij in 1796. Tot de opheffing van het hertogdom Limburg hoorde Gulke tot de Limburgse hoogbank Baelen. Net als de rest van het hertogdom werd Gulke bij de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden door de Franse Republiek in 1795 opgenomen in het toen gevormde departement Ourthe. In 1799 werd Gulke een zelfstandige gemeente, welke in 1977 opgenomen werd in de fusiegemeente Limburg. In 1813 kwam Gulke aan de Verenigde Nederlanden, om in 1830, ten gevolge van de Belgische Revolutie, Belgisch te worden. Ten gevolge van de nabijheid van de versterkte stad Limburg had Gulke veel te lijden van rondtrekkende troepen.
De belangrijkste tak van bedrijvigheid was vanouds de veeteelt. Er was een banmolen op de Vesder die reeds in 1145 bestond. In 1585 werd deze herbouwd. In 1809 werd ze omgebouwd tot een volmolen. Later nog werd er wol in gewassen. De wol, afkomstig van de lokale schapenhouderij, werd in Gulke ook gesponnen en geweven, een activiteit waaruit textielindustrie voortkwam. Vanaf de 15e eeuw ontwikkelden zich ook ijzergieterijen, terwijl de zich in de bodem bevindende gesteenten werden ontgonnen in diverse steengroeven.
Tegenwoordig vindt men in Gulke een houtverwerkend bedrijf.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen

## Bezienswaardigheden

* Sint-Lambertuskerk met gedraaide torenspits en een Apostelbalk.
* Kasteel van Gulke
* Historische huizen en boerderijen, in natuursteenblokken gebouwd

## Natuur en landschap

Gulke ligt op de linkeroever van de Vesder, daar waar het beekje Bovegnée in deze rivier uitstroomt. De hoogte bedraagt ongeveer 210 meter. In het zuiden liggen westelijke uitlopers van het Hertogenwoud, zoals het Bois de Hèvremont. De hoogte loopt daar geleidelijk op tot ruim 300 meter en hier beginnen de Ardennen.

## Nabijgelegen kernen

Hèvremont, Dolhain, Béthane
* Inventaris onroerend erfgoed
Deelgemeenten: Bilstain · Gulke Overige kernen: Bellevaux · Béthane · Champ de Wooz · Dolhain · Halloux · Hèvremont · Hoyoux · Pierresse · Villers · Wooz Belgische gemeenten · Arrondissement Verviers · Luik · Wallonië
# Soiron

Soiron is een plaats en deelgemeente van de Belgische gemeente Pepinster. Soiron ligt in de provincie Luik. Het dorp is opgenomen in de lijst van de mooiste plaatsjes in Wallonië (Les Plus Beaux Villages de Wallonie). Het dorp telt vele huizen in renaissancestijl.

## Geschiedenis

Soiron werd in 1005 gesticht als buurdorp van Olne door het Sint-Adalbertkapittel te Aken. Tot 1802 was Soiron in bezit van dit kapittel. De voogd was de Hertog van Limburg, die in 1240 de plaats Soiron toevoegde aan zijn hertogdom, terwijl Olne tot het Graafschap Dalhem en daarmee tot de invloedssfeer van het Hertogdom Brabant behoorde. In 1661 kwam Olne aan de Republiek der Nederlanden en er bevond zich een protestantse gemeente.
Nu lag de banmolen van Soiron in Vaux-sous-Olne, en vormde een enclave in het gebied van Olne.
In 1692 werd Soiron getroffen door een aardbeving, waarbij vrijwel alle huizen werden verwoest, maar de kerktoren was een van de weinige bouwwerken die overeind bleef.
Tot de opheffing van het hertogdom Limburg hoorde Soiron tot de Limburgse hoogbank Herve. Net als de rest van het hertogdom werd Soiron bij de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden door de Eerste Franse Republiek in 1795 opgenomen in het toen gevormde departement Ourthe.
Soiron was een zelfstandige gemeente tot 1977, toen het werd opgenomen in de fusiegemeente Pepinster.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwoneraantal op 31 december

## Bezienswaardigheden

* Het dorpsgezicht, en de oude huizen.
* Sint-Rochuskerk
* Kasteel van Soiron
* Moulin de Cornesse
* Kasteel van Sclassin
* Het Lavoir
* Meerdere historische boerderijen in de nabije omgeving.

## Natuur en landschap

Soiron ligt in het Land van Herve op een hoogte van ongeveer 210 meter. Door het dorp stroomt de Bola, een beekje dat kenmerken van een karstrivier vertoont.

## Nabijgelegen kernen

Cornesse, Wegnez, Nessonvaux, Olne, Xhendelesse, Grand-Rechain
Deelgemeenten: Cornesse · Pepinster · Soiron · Wegnez Overige plaatsen: Bouhaye · Chalsèche · Cromhaise · Drolenval · Fiérain · Forges-Thiry · Goffontaine · Les Foxhalles · Saint-Germain · Saute · Sohan · Tancrémont (deels) · Tribomont Belgische gemeenten · arrondissement Verviers · provincie Luik · Wallonië
# Francorchamps (plaats)

Francorchamps (Waals: Francortchamp) is een dorp en deelgemeente in de gemeente Stavelot in de provincie Luik in België.
Ten zuidoosten van het dorp ligt het racecircuit Spa-Francorchamps. Het geluid en de drukte bij race-wedstrijden contrasteren met de rust en het natuurschoon dat men via verscheidene bewegwijzerde wandelroutes kan ontdekken als de raceauto's niet rijden.

## Etymologie

De naam van de plaats gaat terug op het Latijnse Francorum campus, “Frankenveld”.

## Geschiedenis

Tot de grote fusie van Belgische gemeenten in 1977 was Francorchamps een afzonderlijke gemeente, waarin ook de gehuchten Hockai, Neuville en Ster lagen.
Op 8 augustus 1914, aan het begin van de Eerste Wereldoorlog werd het dorp zwaar getroffen bij de inval van het Duitse leger in (het neutrale) België.

## Geografie

Francorchamps ligt aan het riviertje genaamd Eau Rouge, waar verderop het racecircuit over heen gaat en dat in de rivier Amblève uitmondt. Dit alles speelt zich af in het gebied van de Hoge Venen. Ten noordwesten van de plaats ligt op een plateau het Veen van Malchamps.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwoneraantal op 31 december
* Francorchamps Racing Hotel

## Overleden

* Christian Ravel (1948-1972), motorcoureur
* Anthoine Hubert (1996-2019), autocoureur

## Externe link

* Site van het Waals gewestelijk archieven. Luchtfoto's van het circuit van Francorchamps, in het bijzonder het ravijn van Eau Rouge. Foto's van 1994.
# Love of the Loved

Love of the Loved is een van de eerste liedjes die Paul McCartney schreef. Zoals bijna alle liedjes die hij schreef voordat The Beatles uit elkaar gingen, staat het op naam van Lennon-McCartney. The Beatles speelden het nummer al toen ze nog The Quarrymen heetten en ook in de tijden van hun optredens in de Cavern Club behoorde het tot hun vaste repertoire. Het was een van de vijftien nummers die ze speelden bij hun mislukte auditie bij Decca op 1 januari 1962. Daarna hebben ze het nooit meer opgenomen.
De bezetting van The Beatles tijdens de auditie was:
* Paul McCartney, zang, basgitaar
* John Lennon, achtergrondzang, slaggitaar
* George Harrison, achtergrondzang, sologitaar
* Pete Best, drums
Het nummer zoals ze dat tijdens hun auditie speelden, was jarenlang alleen als bootleg te krijgen. Pas in 2013 verschenen de tien nummers van de auditie die niet eerder op een legale plaat waren uitgegeven, met andere vroege opnamen op een legaal dubbelalbum, I Saw Her Standing There.

## Andere uitvoeringen

In 1963 gaven McCartney en Lennon de bevriende zangeres Cilla Black, die ook Brian Epstein als manager had, toestemming om het liedje op te nemen voor haar debuutsingle. De plaat kwam niet verder dan een 35e plaats in de UK Singles Chart. Blacks doorbraak kwam pas met haar volgende plaat, Anyone Who Had a Heart, die goed was voor een eerste plaats.
Love of the Loved van Cilla Black staat samen met andere Lennon/McCartney-nummers, uitgevoerd door onder anderen Billy J. Kramer with The Dakotas, Peter and Gordon, The Fourmost en The Applejacks, op het album The Songs Lennon and McCartney Gave Away uit 1971.
In 1975 bracht de Amerikaanse band The Poppees het nummer uit als B-kant van hun single If she cries (Bomp 103). In 1980 nam de Nederlandse band RollerCoaster het nummer op ter gelegenheid van het eerste lustrum van het Beatles-fanblad Beatles Unlimited. Verdere coverversies van het nummer staan op Lennon & McCartney Secret Songs van Bas Muijs (1989) en op It’s Four You van de Australische tributeband The Beatnix (1998).
# Arduin van Ivrea

Arduin van Ivrea (955 - 1015) was een lid van het Huis Ivrea. Hij was de zoon van Dado, graaf van Pombia. Ook was hij een verre nazaat van Berengarius II.

## Levensloop

In 990 werd Arduin co-markgraaf van Ivrea. Mogelijk werd hij als achterneef van de markgraaf medeheerser. Na de dood van markgraaf Koenraad van Ivrea in 1001 werd hij de opvolger in de Noord-Italiaanse mark.
Hij werd in het jaar 997 geëxcommuniceerd voor de moord op de bisschop van Vercelli.
Na de dood van de Rooms-Duitse keizer Otto III liet Arduin zich tot (tegen)koning van Italië verkiezen. De meeste Italiaanse edelen stonden echter aan de zijde van de nieuwe Rooms-Duitse koning Hendrik II, die de vorst was van Rijks-Italië. Deze stuurde een troepenmacht onder leiding van Otto I van Karinthië die in 1003 een nederlaag opliep tegen Arduin.
In 1004 trok Hendrik zelf op tegen Arduin. Hij kon gewapenderhand de overmacht behalen en liet zich in Pavia tot koning van Italië kronen.
Arduin heeft de rest van zijn leven eerder als een dolende ridder doorgebracht. Ten slotte vroeg hij om onderdak in een klooster, en kreeg dit. Hij zou hier in 1015 komen te overlijden.
# Minabegawa

Minabegawa (南部川村, Minabegawa-mura) was een dorp in het District Hidaka van de prefectuur Wakayama, Japan.
In 2003 had de gemeente 6561 inwoners en een bevolkingsdichtheid van 69,66 inw./km². De oppervlakte van de gemeente bedroeg 94,18 km².
Op 1 oktober 2004 hield de gemeente op te bestaan als zelfstandige entiteit toen werd aangehecht bij de gemeente Minabe.

## Externe link

* (ja) Officiële website van Minabe
Steden: Arida · Gobo · Hashimoto · Iwade · Kainan · Kinokawa · Shingu · Tanabe · Wakayama (hoofdstad) Districten: Arida · Hidaka · Higashimuro · Ito · Kaiso · Nishimuro
Gemeenten per district
# Nokere

Nokere is een dorp in het zuidwesten van de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, en een deelgemeente van Kruisem. Het dorp ligt aan de rand van de Vlaamse Ardennen en tegen de grens met de provincie West-Vlaanderen. De dorpskern is gebouwd op de helling van de Nokereberg. Nokere was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977 toen het een deelgemeente werd van Kruishoutem, totdat het in 2019 opging in de nieuwe fusiegemeente Kruisem.

## Geschiedenis

Op het grondgebied van Nokere zijn diverse zaken gevonden uit de prehistorie en uit de Gallo-Romeinse periode, waaruit vermoedelijk het bestaan van een nederzetting valt af te leiden.
In 1154-1155 werd Nokere voor het eerst vermeld, als Nochere, een naam die mogelijk uit de prehistorie stamt. In dit document werd ook de eerste heer van Nokere, Ghyselbrecht van Pamele-Oudenaarde, genoemd. In de 16de eeuw was het kasteel van Filips van Wissekercke een berucht centrum van protestantisme. In 1657 werd Nokere tot baronie verheven. De heren behoorden achtereenvolgens tot de families van Gavere-Claerhout, de Croy, d'Ollehain, de la Vichte, van Ghra, de Ghellinck, de Witte en Casier. Nokere behoorde tot de kasselrij Oudenaarde.
Tijdens de 18e eeuw was de vlasverwerking en linnennijverheid van belang. In de 20e eeuw was Nokere vooral een landbouw- en forenzenplaats.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

## Kastelen in Nokere

* Kasteel van Nokere (Kasteel Casier)
* Kasteel Ruffo de Bonneval

## Bezienswaardigheden

* De Sint-Ursmaruskerk met het Van Peteghemorgel uit 1774.
* Het beeld van Clara de Vos, de heks van Nokere, van beeldhouwster Eva Baets. De Vos werd in 1634 tot de brandstapel veroordeeld.
* Het Kordaalbos.
* Kasteel Casier
* Nokereberg
* Sint-Ursmaruskerk
* Kordaalbos

## Natuur en landschap

Nokere ligt op de grens van Zandig Vlaanderen en Zandlemig Vlaanderen in het gebied tussen Schelde en Leie. In het dorp varieert de hoogte tussen 17,5 meter en 52,5 meter, terwijl het hoogste deel van het grondgebied 67,5 meter bedraagt. Beken zijn de Maalbeek, de Hollebeek en de Cordaelbeek.

## Trivia

De naam van het dorp is bekend door de wielerwedstrijd Nokere Koerse.

## Nabijgelegen kernen

Kruishoutem, Waregem, Wortegem.
# Diknerfkribbenmos

Diknerfkribbenmos (Cinclidotus danubicus) is een soort uit het geslacht kribbenmos (Cinclidotus).

## Determinatie

De determinatie van diknerfkribbenmos is vaak lastig doordat de plant bedekt is met slib en doordat de bladkenmerken door slijtage vaak niet (meer) te zien zijn. De plant vormt een stengel met een lengte tot ± 10 cm. De maximale bladbreedte zit aan de bladbasis en de bladnerf treedt uit als een stekelpunt. Kapselende exemplaren worden maar zelden aangetroffen.

## Ecologie

Diknerfmos is een waterplant die doorgaans epilitisch groeit in eutrofe, stromende wateren.

### Syntaxonomie

In de syntaxonomie staat diknerfkribbenmos te boek als kensoort voor de kribbenmos-associatie.
# Minamiaizu (district)

Minamiaizu (南会津郡, Minamiaizu-gun) is een district van de prefectuur Fukushima in Japan.
Op 1 april 2009 had het district een geschatte bevolking van 30.832 inwoners en een bevolkingsdichtheid van 13,2 inwoners per km². De totale oppervlakte bedraagt 2341,64 km².

## Dorpen en gemeenten

* Hinoemata
* Minamiaizu
* Shimogo
* Tadami

## Geschiedenis

* Op 20 maart 2006 smolten de gemeenten Tajima, Tateiwa, Ina (Fukushima) en Nangō samen tot de nieuwe gemeente Minamiaizu.
Steden: Aizuwakamatsu · Date · Fukushima (hoofdstad) · Iwaki · Kitakata · Koriyama · Minamisoma · Motomiya · Nihonmatsu · Shirakawa · Soma · Sukagawa · Tamura Districten: Adachi · Date · Futaba · Higashishirakawa · Ishikawa · Iwase · Kawanuma · Minamiaizu · Nishishirakawa · Onuma · Soma · Tamura · Yama
Gemeenten per district
# Rossy de Palma

Rosa Elena García Echave (Palma de Mallorca, 16 september 1964) bekend als Rossy de Palma, is een Spaanse actrice die vooral bekend is als speelster in verschillende films van de regisseur Pedro Almodóvar en vanwege haar markante uiterlijk waarvan vooral haar grote neus opvallend is.
In het begin van de jaren 80 zong ze bij de groep Peor Imposible (Slechter Onmogelijk), de producties van deze groep pasten perfect in de sfeer van de movida madrileña, de beweging van kunstenaars die in deze tijd van democratisering na de dood van Franco provocerende en soms schokkende kunst maakten. Ze werkte ook in een nachtclub en heeft daar kennisgemaakt met Almodóvar.
Ze is in diverse films van de bekende regisseur te zien, waaronder: Mujeres al borde de un ataque de nervios, ¡Átame!, La ley del deseo, La flor de mi secreto en Kika, voor haar rol van lesbische huishoudster in de laatste film werd ze genomineerd voor de Premio Goya voor beste vrouwelijke bijrol. Daarnaast werkte ze ook met andere regisseurs en is ze ook fotomodel geweest onder andere voor Jean-Paul Gaultier. Tegenwoordig werkt en woont ze met haar twee kinderen in Parijs, de samenwerking met de Franse regisseur Karim Dridi is haar goed bevallen en ze is daarna in een aantal Franse speelfilms te zien geweest.

## Filmografie (selectie)

* 1988 - Mujeres al borde de un ataque de nervios
* 1990 - ¡Átame!
* 1992 - Too Funky (videoclip)
* 1993 - Kika
* 1994 - Prêt-à-Porter
* 1995 - La flor de mi secreto
* 2009 - Los abrazos rotos
* 2013 - &ME
* 2013 - 3 bodas de más
* 2016 - Julieta
* 2017 - The White Princess (miniserie)
* 2018 - The Man Who Killed Don Quixote
* 2021 - Madres paralelas

## Prijzen en nominaties

* 1994, Nominatie, Beste vrouwelijke bijrol, voor Kika
* 1996, Nominatie, Beste vrouwelijke bijrol, voor La flor de mi secreto
* 1998, Gewonnen - Speciale Prijs, Locarno Internationaal Film Festival voor Hors jeu

## Externe link

* (en) Rossy de Palma in de Internet Movie Database
* Bibsys: 1533887360652
* Biblioteca Nacional de España: XX1260555
* Bibliothèque nationale de France: cb14169882p (data)
* Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya: 981058530463506706
* Gemeinsame Normdatei: 1125023678
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 6040 0058
* Library of Congress Control Number: no94005915
* MusicBrainz: 0cb63d89-3604-48ca-81d6-071fcb1eb939
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0202279
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007432797705171
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000002124210
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 422685704
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico: UBOV983278
* Système universitaire de documentation: 060373520
* Trove: 1457987
* Virtual International Authority File: 87024755
* WorldCat: E39PBJkp9YWb478Y8hmmJtvyh3
# Echelus

Echelus is een geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van de slangalen (Ophichthidae). Het geslacht werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1810 door Constantine Samuel Rafinesque.

## Soorten

* Echelus myrus (Linnaeus, 1758)
* Echelus pachyrhynchus (Vaillant, 1888)
* Echelus polyspondylus McCosker & Ho, 2015
* Echelus uropterus (Temminck & Schlegel, 1846)
* ↑ (en) Echelus. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2024 version. N.p.: FishBase, 2024.
# Slangalen

De slangalen (Ophichthidae) zijn een familie in de orde van de palingachtigen (Anguilliformes). De benaming "Ophichthidae" komt van de Griekse woorden ophis ("slang") en ichthys ("vis").
Hun leefomgeving bestaat uit tropische tot gematigde wateren. Het zijn bewoners van kusten, maar sommige soorten betreden ook rivieren.

## Lijst van onderfamilies en geslachten

Er zijn meer dan 300 soorten in 60 geslachten in 2 onderfamilies. De onderstaande lijst van soorten is gebaseerd op de vissendatabase FishBase.
* Onderfamilie Myrophinae
*** Ahlia Jordan & Davis, 1891
*** Asarcenchelys McCosker, 1985
*** Benthenchelys Fowler, 1934
*** Glenoglossa McCosker, 1982
*** Mixomyrophis McCosker, 1985
*** Muraenichthys Bleeker, 1853
*** Myrophis Lütken, 1852
*** Neenchelys Bamber, 1915
*** Pseudomyrophis Wade, 1946
*** Pylorobranchus McCosker & Hong-Ming Chen, 2012
*** Schismorhynchus McCosker, 1970
*** Schultzidia Gosline, 1951
*** Scolecenchelys Ogilby, 1897
*** Skythrenchelys Castle & McCosker, 1999
*** Sympenchelys Hibino, H. C. Ho & Kimura, 2015
* Onderfamille Ophichthinae
*** Chauligenion McCosker & Okamoto, 2016
*** Luthulenchelys McCosker, 2007
*** Rhinophichthus McCosker, 1999
*** Suculentophichthus' R. Fricke, Golani & Appelbaum-Golani, 2015
** Stam Bascanichthyini
*** Allips McCosker, 1972
*** Bascanichthys Jordan & Davis, 1891
*** Caralophia Böhlke, 1955
*** Dalophis Rafinesque, 1810
*** Ethadophis Rosenblatt & McCosker, 1970
*** Gordiichthys Jordan & Davis, 1891
*** Leptenchelys Myers & Wade, 1941
*** Phaenomonas Myers & Wade, 1941
** Stam Callechelyini
*** Aprognathodon Böhlke, 1967
*** Callechelys Kaup, 1856
*** Letharchus Goode & Bean, 1882
*** Leuropharus Rosenblatt & McCosker, 1970
*** Paraletharchus McCosker, 1974
*** Xestochilus McCosker, 1998
** Stam Ophichthini
*** Aplatophis Böhlke, 1956
*** Brachysomophis Kaup, 1856
*** Echelus Rafinesque, 1810
*** Echiophis Kaup, 1856
*** Evips McCosker, 1972
*** Herpetoichthys Kaup, 1856
*** Hyphalophis McCosker & Böhlke, 1982
*** Kertomichthys McCosker & Böhlke, 1982
*** Leiuranus Bleeker, 1853
*** Lethogoleos McCosker & Böhlke, 1982
*** Malvoliophis Whitley, 1934
*** Myrichthys Girard, 1859
*** Mystriophis Kaup, 1856
*** Ophichthus Ahl, 1789
*** Ophisurus Lacepède, 1800
*** Phyllophichthus Gosline, 1951
*** Pisodonophis Kaup, 1856
*** Quassiremus Jordan & Davis, 1891
*** Scytalichthys Jordan & Davis, 1891
*** Xyrias Jordan & Snyder, 1901
** Stam Sphagebranchini
*** Apterichtus Duméril, 1806
*** Caecula Vahl, 1794
*** Cirrhimuraena Kaup, 1856
*** Cirricaecula Schultz in Schultz, Herald, Lachner, Welander & Woods, 1953
*** Hemerorhinus Weber & de Beaufort, 1916
*** Ichthyapus Brisout de Barneville, 1847
*** Lamnostoma Kaup, 1856
*** Stictorhinus Böhlke & McCosker, 1975
*** Yirrkala Whitley, 1940
# Noordwand

Een noordwand is een wand van een berg die naar het noorden gericht is. Noordwanden hebben in de bergsportgeschiedenis een belangrijke rol gespeeld. Het is jarenlang een uitdaging geweest om als eerst zo'n wand te beklimmen, hetzij in een touwgroep, solo, of de eerste winterbeklimming. De Eiger, Matterhorn en Grandes Jorasses zijn de grootste en moeilijkste van de Alpen. Ze worden dan ook de klassieke noordwanden genoemd.
Nog steeds worden alle mogelijke records op deze wanden bijgehouden. Ook nieuwe routes op deze wanden worden nog steeds geopend.

## De belangrijkste noordwanden van de Alpen
### De "drie grote"

| Noordwand | Wandhoogte | Hoogte | Eerste beklimming | Eerste beklimmer | 1e Winterbeklimming | 1e Solobeklimming | 1e Winter-Solo |
| Eiger | 1650 m | 3970 m | 1938 | Heinrich Harrer, Anderl Heckmair, Fritz Kasparek, Ludwig Vörg | 1961 Toni Hiebeler, Toni Kinshofer, Walter Almberger, Anderl Mannhard | 1963 Michel Darbellay | 1978 Tsuneo Hasegawa en Ivano Ghirardini (een dag later) |
| Grandes Jorasses | 1200 m | 4208 m | 1935 Crozpfeiler (C) 1938 Walkerpfeiler (W) | C: Martin Meier, Rudolf Peters; W: Ricardo Cassin, Luigi Esposito, Ugo Tizzoni | W: 1963 Walter Bonatti, Cosimo Zappelli | W: 1968 Alessandro Gogna | W: 1979 Tsuneo Hasegawa |
| Matterhorn | 1200 m | 4478 m | 1931 | Franz Schmid, T. Schmid | 1962 Hilti von Almen, Paul Etter | 1959 Dieter Marchart | 1965 Walter Bonatti |
| Noordwand | Wandhoogte | Hoogte | Eerste beklimming | Eerste beklimmer | 1e Winterbeklimming | 1e Solobeklimming | 1e Winter-Solo |
| Petit Dru | 700 m | 3733 m | 1935 | Pierre Allain, Raymond Leininger | 1964 George Payot, Yvon Masino, Gérard Devouassoux | ? | 1955 Walter Bonatti |
| Piz Badile | 800 m | 3308 m | 1937 | Riccardo Cassin, Vittorio Ratti, Gino Esposito, Mario Molteni †, Giuseppe Valsecchi † | 1967 Michel Darbellay, Camille Bournissen, Paolo Armando, Gianni Calcagno, Daniel Troillet, Alessandro Gogna | 1952 Hermann Buhl | 2006 Fabio Valsechini |
| Große Zinne | 800 m | 2999 m | 1933 | Emilio Comici, Angelo Dimai, Giuseppe Dimai | 1938 Fritz Kasparek, Sepp Brunnhuber | 1937 Emilio Comici | ? |

## Voetnoten

* ↑ †: omgekomen tijdens afdaling.
# Piz Badile

De Piz Badile is een 3308 meter hoge berg in de Bernina-bergketen gelegen op de grens tussen Zwitserland en Italië. De berg is bekend door het verschijnen van het boek "Étoiles et tempêtes" van Gaston Rebuffat.

## Wetenswaardigheden

De 800 m hoge noordoostwand is een gladde granieten rotswand en werd voor het eerst beklommen door de Italianen Cassin, Esposito, Rats, Molteni en Valsecchi op 14 tot 16 juli 1937.
Na een beklimming stierven Molteni en Valsecchi bij de afdaling door uitputting, mede veroorzaakt door de weercondities.
Eerste solobeklimming: Hermann Buhl in 4,5 uur.

## Externe link

* (en) Piz Badile
# 4105 Tsia

(4105) Tsia is een planetoïde uit de hoofdgordel die op 5 maart 1989 werd ontdekt door Eleanor Helin van het Palomar-observatorium.
De planetoïde werd vernoemd naar een oud zonnesymbool van de Zia Pueblo - indianen. Dit symbool staat thans nog op de vlag van New Mexico.