# Péruwelz

Péruwelz is een stad in de Belgische provincie Henegouwen. Ze telt ruim 17.000 inwoners, ligt nabij de Franse grens en wordt doorsneden door het kanaal Nimy-Blaton.

## Naam

Péruwelz heeft in de loop van de geschiedenis ongeveer twintig verschillende namen gehad, waaronder Perwes, Pérues, Perwez en Pierwes. In deze benamingen is een constante factor terug te zien, namelijk dat ze steeds samengesteld zijn uit twee herkenbare lettergrepen. De eerste, afgeleid van pier of per, zou verwijzen naar het gesteente dat in de Péruwelzse ondergrond veelvuldig voorkomt: een kalksteenlaag die bij winning zwartkleurige stenen oplevert. De tweede lettergreep zou afgeleid zijn van het woord welz, met als betekenis waterrijke vlakte, poel, voorde of drinkplaats. Water is inderdaad een ander belangrijk bestanddeel van de ondergrond van de stad, waar uit een aquifer een groot aantal natuurlijke bronnen ontspringt. Daarnaast is er een kleine rivier, de zwarte Verne, die het grondgebied van Péruwelz doorkruist en drasland en moerassen voedt.

## Demografische ontwikkeling
### Demografische ontwikkeling voor de fusie

* Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal op 31 december

### Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden :
| jaar | Aantal | Evolutie: 1992=index 100 |
| 1992 | 16.526 | 100,0 |
| 1993 | 16.517 | 99,9 |
| 1994 | 16.593 | 100,4 |
| 1995 | 16.570 | 100,3 |
| 1996 | 16.622 | 100,6 |
| 1997 | 16.689 | 101,0 |
| 1998 | 16.775 | 101,5 |
| 1999 | 16.824 | 101,8 |
| 2000 | 16.867 | 102,1 |
| 2001 | 16.910 | 102,3 |
| 2002 | 16.824 | 101,8 |
| 2003 | 16.767 | 101,5 |
| 2004 | 16.800 | 101,7 |
| 2005 | 16.810 | 101,7 |
| 2006 | 16.843 | 101,9 |
| 2007 | 16.826 | 101,8 |
| 2008 | 16.940 | 102,5 |
| 2009 | 16.970 | 102,7 |
| 2010 | 16.993 | 102,8 |
| 2011 | 17.067 | 103,3 |
| 2012 | 17.216 | 104,2 |
| 2013 | 17.302 | 104,7 |
| 2014 | 17.295 | 104,7 |
| 2015 | 17.354 | 105,0 |
| 2016 | 17.132 | 103,7 |
| 2017 | 17.152 | 103,8 |
| 2018 | 17.113 | 103,6 |
| 2019 | 17.159 | 103,8 |
| 2020 | 17.120 | 103,6 |
| 2021 | 17.178 | 103,9 |
| 2022 | 17.141 | 103,7 |
| 2023 | 17.235 | 104,3 |
| 2024 | 17.318 | 104,8 |

## Kernen
### Deelgemeenten

| # | Naam | Opp. (km²) | Inwoners (2020) | Inwoners per km² | NIS-code |
| 1 | Péruwelz (I) | 12,67 | 8.245 | 651 | 57064A |
| 2 | Wiers (IX) | 12,77 | 2.873 | 225 | 57064B |
| 3 | Callenelle (X) | 2,40 | 597 | 248 | 57064C |
| 4 | Brasménil (VIII) | 5,42 | 741 | 137 | 57064D |
| 5 | Wasmes-Audemez-Briffœil (VII) | 6,23 | 461 | 74 | 57064E |
| 6 | Baugnies (VI) | 5,34 | 576 | 108 | 57064F |
| 7 | Braffe (V) | 5,54 | 460 | 83 | 57064G |
| 8 | Bury (IV) | 5,01 | 682 | 136 | 57064H |
| 9 | Roucourt (III) | 3,56 | 877 | 246 | 57064J |
| 10 | Bon-Secours (II) | 2,08 | 1.606 | 774 | 57064K |

### Overige kernen

* Wasmes-Audemez-Briffœil bestaat uit Wasmes en de kleinere gehuchten Audemez en Briffœil;
* in Wiers ligt het gehucht Ringies;
* in Baugnies het gehucht Ponange;
* in het zuiden van deelgemeente Péruwelz ligt op de Franse grens het gehucht Mont de Péruwelz.

### Aangrenzende gemeenten

De gemeente Péruwelz grenst aan de volgende gemeenten en dorpen:
* a. Maubray (stad Antoing)
* b. Vezon (stad Doornik)
* c. Barry (stad Doornik)
* d. Pipaix (stad Leuze-en-Hainaut)
* e. Willaupuis (stad Leuze-en-Hainaut)
* f. Tourpes (stad Leuze-en-Hainaut)
* g. Thumaide (gemeente Belœil)
* h. Basècles (gemeente Belœil)
* i. Blaton (gemeente Bernissart)
* j. Bernissart (gemeente Bernissart)
* k. Condé-sur-l'Escaut (Frankrijk)
* l. Vieux-Condé (Frankrijk)
* m. Hergnies (Frankrijk)
* n. Flines-lès-Mortagne (Frankrijk)

## Politiek
### Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

| Partij | Partij | 10-10-1976 | 10-10-1976 | 10-10-1982 | 10-10-1982 | 9-10-1988 | 9-10-1988 | 9-10-1994 | 9-10-1994 | 8-10-2000 | 8-10-2000 | 8-10-2006 | 8-10-2006 | 14-10-2012 | 14-10-2012 | 14-10-2018 | 14-10-2018 | 13-10-2024 | 13-10-2024 |
| Stemmen / Zetels | Stemmen / Zetels | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 |
| | IC$^1$ / PRL-MCC$^2$ / MR-IC$^A$ | 46,26$^1$ | 12 | 46,61$^1$ | 13 | 46,06$^1$ | 12 | 46,72$^1$ | 13 | 24,55$^2$ | 6 | 28,18$^1$ | 8 | 9,48$^1$ | 2 | 43,30$^A$ | 13 | 41,11$^A$ | 12 |
| | PRL-MCC$^2$ / MR$^3$ / MR-IC$^A$ | - | | - | | - | | - | | 24,55$^2$ | 6 | - | | 27,92$^3$ | 8 | 43,30$^A$ | 13 | 41,11$^A$ | 12 |
| | PS | 45,94 | 12 | 46,54 | 12 | 48,62 | 13 | 45,53 | 12 | 40,57 | 11 | 38,74 | 11 | 39,39 | 11 | 23,33 | 6 | 35,22 | 10 |
| | ECOLO | - | | 4,25 | 0 | 5,32 | 0 | 4,42 | 0 | 6,52 | 1 | 7,17 | 1 | 8,11 | 1 | 10,91 | 2 | 6,25 | 0 |
| | A.D.C.$^1$ / Action Citoyenne$^2$/ Les Engagés-AC$^3$ | - | | - | | - | | - | | 28,36$^1$ | 7 | 18,22$^2$ | 5 | 15,1$^2$ | 3 | 9,95$^2$ | 2 | 10,21$^3$ | 2 |
| | RPP | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 10,38 | 2 | 7,21 | 1 |
| | RW | 7,8 | 1 | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| Anderen$^{(*)}$ | Anderen$^{(*)}$ | - | | 2,61 | 0 | - | | 3,33 | 0 | - | | 7,69 | 0 | - | | 2,14 | 0 | - | |
| Totaal stemmen | Totaal stemmen | 10706 | 10706 | 10434 | 10434 | 10586 | 10586 | 10531 | 10531 | 10816 | 10816 | 10882 | 10882 | 10985 | 10985 | 11225 | 11225 | 11028 | 11028 |
| Opkomst % | Opkomst % | | | | | 95,41 | 95,41 | 94,04 | 94,04 | 92,98 | 92,98 | 92,53 | 92,53 | 90,38 | 90,38 | 90,40 | 90,40 | 86,94 | 86,94 |
| Blanco en ongeldig % | Blanco en ongeldig % | 5,01 | 5,01 | 5,18 | 5,18 | 4,87 | 4,87 | 6,2 | 6,2 | 8,2 | 8,2 | 7,67 | 7,67 | 8,26 | 8,26 | 8,91 | 8,91 | 8,65 | 8,65 |
(*) 1982: RPW (2,61%) / 1994: ESPOIR (3,33%) / 2006: F.N. (5,94%), VDC (1,75%) / 2018: NATION (2,14%). De meerderheid wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.

### Burgemeesters

* 1977-1984 : Eugène Sarot (PS)
* 1984-1988 : André Lamblin (IC)
* 1989-1994 : Roger Henneuse (PS)
* 1995-2000 : Claudy Huart (IC)
* 2001-2004 : Jacques Devaux (PS)
* 2004-2018 : Daniel Westrade (PS)
* 2019-heden: Vincent Palermo (MR-IC)

## Verkeer en vervoer
### Spoor- en tramwegen

Er bestaat een spoorwegstation van de NMBS langs spoorlijn 78 (Saint-Ghislain - Doornik): station Péruwelz. Langs dezelfde spoorlijn is er ook een stopplaats in Callenelle dat enkel door P-treinen op werkdagen wordt bediend. Vroeger was er een spoorverbinding met Frankrijk: de spoorlijn 92. De buurtspoorwegen (lijn 420) kwamen eveneens tot het spoorstation van Péruwelz, vanwaar er een aansluiting was op de paardentram naar Bon-Secours. Net over de grens bij Bon-Secours eindigde een tramlijn van het voormalige tramnet van Valenciennes. Deze tram- en spoorlijnen zijn te zien op de kaart van 1922.

## Trivia

In 1979 verscheen de door de Nederlandse journalist Henri Knap geschreven roman De weg naar Péruwelz. Dit verhaal werd in 1983 als tv-miniserie verfilmd door Hank Onrust.
De hoofd-kamerknecht van Napoleon Bonaparte, Louis Constant Wairy, werd hier geboren. Hij publiceerde omvangrijke memoires over zijn ervaringen aan het Franse Keizerlijke Hof.