# Metworstrennen

De Metworstrennen is een eeuwenoude paardenrace die ieder jaar op carnavalsmaandag wordt gehouden in Vortum-Mullem in de gemeente Land van Cuijk, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Bij het evenement strijden Boxmeerse 'jonggezellen' om de titel Koning van de Metworst.

## Historie

De Metworstrennen worden al meer dan 284 jaar gehouden. Sommigen menen dat de traditie misschien zelfs nog wel veel ouder is en zou voortkomen uit een oud-Germaanse vruchtbaarheidsrite.
Een van de oudste aktes dateert uit 1740 en dit wordt sinds lange tijd gezien als het stichtingsjaar van wat nu Vereniging ‘De Metworst’ is. In het eerste artikel van het reglement staat het doel van de Vereniging duidelijk omschreven:
    Het doel der Vereeniging is, om een aloud gebruik -dat ingesteld werd door eene liefdadige dame, en dat beslaat in het wedrennen om eene metworst, de jaarlijksche belooning van een edelmoedige daad, door Boxmeersche jongeren aan bovenbedoelde dame bewezen- in onze gemeente te handhaven en in eere te houden.
Volgens de overlevering was er namelijk ooit een Freule Aleida die tijdens een zondagse rijtoer met haar koets van de weg raakte. Boxmeerse jongens schoten haar met hun paarden te hulp en hielpen haar weer op weg. Als dank voor hun hulp werden ze beloond. De freule belastte bovendien een hoeve in de buurt – die tot haar bezit behoorde – met een jaarlijkse schenking: een zeven ellen lange metworst, twee wittebroden, twee vaten bier en een halve varkenskop. Vanaf dat moment wordt er elk jaar een paardenrace gehouden om te bepalen wie de schenking in ontvangst mag nemen.

## Deelname

De jaarlijkse paardenrace vindt plaats in het Vortums veld, een weg door de weilanden tussen Sambeek en Vortum-Mullem. Ieder jaar gaan duizenden dorpelingen in alle vroegte, na te zijn gewekt door de reveille, te voet van Boxmeer naar het Vortums veld om te zien wie er "dit joar de Kunning wurdt". Wie niet naar het Vortums veld kan komen, kan de race volgen via een livestream op de site van de vereniging "De Metworst" of via Twitch.
Niet iedereen kan zomaar deelnemen aan de Metworstrennen. Deelname is alleen mogelijk voor ‘Boxmeerse jonggezellen’, die bovendien lid zijn van de 'Instelling der Tijdelijck Jonggesellen van Boxmeer'. Onder ‘jonggezel’ wordt verstaan: ongehuwde jongens, vanaf hun geboorte woonachtig in het kerkdorp Boxmeer. De winnaar van deze afvalrace wordt voor één jaar de 'Koning van de Metworst'. Dit is de hoogste eer die in Boxmeer te behalen valt. Zeer speciaal is het wanneer de Koning van de Metworst drie jaar achter elkaar wint, want dan mag deze persoon zich 'Keizer van de Metworst' noemen. Maar sinds het jaar 1900 is dit nog geen één ruiter gelukt.

## Opbouw van een Metworstrace

* Voorrondes waarbij twee of drie mannen tegen elkaar racen. De winnaar gaat naar de volgende ronde
* Halve finales waarbij twee of drie mannen tegen elkaar racen. De winnaar gaat naar de volgende ronde
* Knollenrace, een intermezzo tussen beide races
* Finale, waarbij de winnaar 'Koning van de Metworst' wordt.

## Paarden die mee mogen doen

De paarden moeten voor 08.30 uur, maar niet eerder dan 08.00 uur, in de weide bij Botterhuis aanwezig zijn. Om 08.15 uur begint de loting en keuring. Iedere ruiter mag maximaal één paard ter keuring aanbieden en er mag niet onderling worden geruild. De paarden moeten aan de hand worden getoond zonder dekens en bandages. Alleen die paarden, die door de wedstrijddierenarts zijn goedgekeurd, mogen aan de wedstrijd deelnemen. Ook het zadel, beugels, hoofdstel, hoofdkap, valhelm, teugels, beschermkappen en alle bijbehorende attributen worden gekeurd. De keuringen worden uitgevoerd door onafhankelijke keurmeesters.
Tijdens de rennen mag geen reclame worden gemaakt. Men moet gekleed gaan in een effen witte broek en een effen blauwe kiel met aan de linkerarm een rood lint. Iedere ruiter is verplicht een valhelm te dragen. Er mag geen gebruik worden gemaakt van sporen en zweep (sinds 2023). Verder zijn hoofdstel en een zadel met een minimum gewicht van 2,5 kg verplicht. Het zadel moet voorzien zijn van een brug. Zogenaamde "ponds-zadels" zijn verboden. Het gebruik van een kap die het zicht van het paard belemmert is verboden. Verder is het ook verplicht om teugels te gebruiken die voorzien zijn van een rubberen antislip-afzetting.
Paarden van ritwinnaars worden na elke rit gekeurd door de wedstrijddierenarts.
De paarden moeten aan de volgende eisen voldoen:

### Tuiger

* Beslagen, alle vier de hoeven.
* Nekstrop verplicht.

### Halfbloed

* Beslagen, alle vier de hoeven.
* Nekstrop verplicht.
* Alle benen voorzien van bandages.

### Volbloed

* Beslagen alle vier de hoeven.
* Nekstrop verplicht.
* Alle benen voorzien van bandages.
* Achterbenen voorzien van kogelpeesbeschermers.

### Voor de knollenrace

Om de knollenrit eerlijk en spannend te laten verlopen worden de knollen door een jury op het uiterlijk beoordeeld. Alleen de volgende knollen mogen meedoen:
* Belgisch trekpaard (of: Brabander)
* Nederlands trekpaard
* Ardenner trekpaard

## Koningen (1855 - 2025)

De winnaar van de Metworstrennen wordt de 'Koning van de Metworst' genoemd.
| 2025: Bas Janssen 2024: Roy van Eck 2023: Dylano van Nunen 2022: Bart de Kort 2021: (niet verreden) 2020: Gijs Snijders 2019: Roy van Eck 2018: Gijs Snijders 2017: Rens Verberkt 2016: Gijs Snijders 2015: Kevin Knuiman 2014: Peter Janssen 2013: Levi Hinke 2012: Dick Goossens 2011: Dick Goossens 2010: Ton Ondersteijn 2009: Kevin Knuiman 2008: Jan Thielen 2007: Jan Thielen 2006: Nick Janssen 2005: Peter Nabbe 2004: Peter Nabbe 2003: Nick Janssen 2002: Peter Janssen 2001: Hugo Peeters 2000: Paul Reijerse 1999: Nick Janssen 1998: Paul Olieslagers 1997: Peter Nabbe 1996: Erwin Rambach 1995: Goody Verblakt 1994: Jan Thielen 1993: Jan van Els 1992: Frank van Eck 1991: Jan van Els 1990: (niet verreden) 1989: Twan Wolters 1988: Joost Verberkt 1987: Eric Stiphout 1986: Leon Lamée 1985: Wim Peters 1984: Peter Ermers 1983: Wim Peters 1982: Joost Verberkt 1981: Peter Ermers 1980: Peter Ermers 1979: Peter Ankersmit 1978: Nol Schrijen junior. | 1977: Piet van Kempen 1976: Frans Knuiman 1975: Stan Jilesen 1974: Frans Knuiman 1973: Renee Nouwen 1972: Frans Hermans 1971: Willy Knuiman 1970: Jan van Gemert 1969: (niet verreden) 1968: Nol Schrijen jr. 1967: Jan van Gemert 1966: Gerrit Kusters 1965: Gerrit Kusters 1964: Jan Broeren 1963: (niet verreden) 1962: Jan Broeren 1961: Gerrit Verberkt 1959: Martien Broeren 1958: Herman Verberk 1957: Gerard Arts 1956: (niet verreden) 1955: (niet verreden) 1954: Gerrit Verberkt 1953: Gerrit Verberkt 1952: Jan Verdijk 1951: Gerrit Verberkt 1950: Jan Verdijk 1949: Jan Verdijk 1948: Nol Schrijen sr. 1947: (niet verreden) 1946: Jan van den Bosch 1945: (niet verreden) 1944: Nol Schrijen sr. 1943: Piet Heinemans 1942: (niet verreden) 1941: (niet verreden) 1940: (niet verreden) 1939: Nol Schrijen sr. 1938: Piet Heinemans 1937: Niet uitgestreden 1936: Sjef Boumans 1935: Jos Kusters 1934: Jan van den Bosch 1933: Jos Kusters 1932: Jan Arts 1931: Jan Kusters 1930: Marinus Kusters 1929: Jan Peters | 1928: Jan Litjens 1927: Sjef de Bruijn 1926: Frans van Kempen 1925: Jan Peters 1924: Gerrit Schaminée 1923: Antoon Hermans 1922: Sjef de Bruijn 1921: Jean Cops 1920: Harrie van den Bosch Azn. 1919: Gerrit Schaminée 1918: (niet verreden) 1917: (niet verreden) 1916: (niet verreden) 1915: (niet verreden) 1914: Ferdinand Litjens 1913: Karel Hermans 1912: Piet van den Bosch 1911: Willem Wientjes 1910: Jan Barten 1909: Antoon Janssen Egb.zn. 1908: Johannes Arts 1907: (niet verreden) 1906: Johannes Arts 1905: Antoon Janssen Egb.zn. 1904: Hannes Rat 1903: Piet Zeegers 1902: Johannes Arts 1901: (niet verreden) 1900: Chris Arts 1899: Chris Arts 1898: Chris Arts 1897: Mathias Arts 1896: Mathias Arts 1895: Mathias Arts 1894: Jan Zeegers 1893: Adrianus Beckers 1892: Piet Zeegers 1891: Piet Zeegers 1890: Hendrikus Jansen 1889: (niet verreden) 1888: (niet bekend) 1887: (niet bekend) 1886: (niet bekend) 1885: Hendrikus Jansen 1856 t/m 1884 (niet bekend) 1855: Peter Schreuder |
In 2021 waren er geen Metworstrennen vanwege de coronapandemie die in 2020 uitbrak. Hierdoor lag alles dat jaar rond carnaval stil.

## Trivia

Tijdens de uittocht van de bevolking van Boxmeer op weg naar de Metworstrennen wordt volgens vaste traditie een warm Brabants worstenbroodje gegeten. Dit gebeurt al sinds jaar en dag aan de Burgemeester Verkuijlstraat 7 alwaar de gebroeders Gommans met hun bakkerswinkel gevestigd zijn. Zij namen deze traditie vanaf 2012 over van Andre en Wilma Vermeulen die op 1 november 2011 stopten met hun bakkerij in Boxmeer.