# Teetlum (buurtschap)

Teetlum (Fries: Teatlum) is een buurtschap in de gemeente Waadhoeke, in de Nederlandse provincie Friesland. Het is gelegen ten zuidwesten van Spannum, ten noorden van Wommels en ten zuidoosten van Tzum. De bewoning ligt aan de Wommelserweg binnen het dorpsgebied van Tzum, in de 40 hectare grote polder Duivenhok (ook wel Kramershoek of polder 27). In 2016 duidde de Nieuwe Encyclopedie van Fryslân Teetlum als een van de buurtschappen van Tzum.

## Geschiedenis

De buurtschap is ontstaan op een terp. De terp, een opgeworpen heuvel, is opgeworpen op een kwelderwal. Een groot aantal van de terpen werden voor delen of zo goed als geheel weggegraven, veelal in de 19e en begin 20e eeuw. In het geval de terp van Teetlum werd het noordelijke deel weggegraven en werd het het terrein geëgaliseerd. Bij een uitgebreid proefboringen onderzoek in 1995 bleek dat de nog aanwezige terplagen van halve meter aanwezig was. Ook werden er diepere sporen aangetroffen. De vorm van de terp is anno 2024 nog zichtbaar in het veld. De terp behoort tot een cluster van terpen op de kwelderwal op en ten noorden van de lijn Achlum-Spannum die dateren uit het midden van de IJzertijd.
In bredere zin omvat of omvatte de buurtschap een groter gebied dan alleen die terp, zoals de bewoning ervan op kaarten vanaf de 17e eeuw is te zien. Zo loopt de grens bij de boerderijen Groot Teetlum en Groot T(j)allum van de buurtschap Tallum, die in brede zin wel bij Teetlum wordt gerekend.
In het eerste deel van de twintigste eeuw verdween de duiding van Teetlum van de kadasterkaart. De plaatsnaam zou verwijzen naar de woonplaats van de persoon Têtila.

## Molens

Bij Teetlum stond in de 19e eeuw een molen, Polder 27. Deze molen was een spinnenkopmolen en dateert van voor 1823 en verdween na 1850. 100 meter verderop stond de molen Polder 28, ook een spinnenkopmolen die gebruikt werd als watermolen. Deze molen dateert van voor 1832 en verbrandde in 1914 geheel of gedeeltelijk. De molen werd opnieuw opgebouwd als molen Fatum. De spinnenkopmolen is een rijksmonument.
Ten zuidwesten van de plaats staat de poldermolen het Duivenhok, of Teatlum. De molen is een spinnenkopmolen uit circa 1800 en is een rijksmonument.

## Teetlum in fictie

Een aantal romans van H.G. Cannegieter spelen zich af in Teetlum, zoals De volontair, Vier schoten voor een vrouw, Mijn varkens en mijn zoon en de Gokma-State.
* 'Nieuwe encyclopedie van Fryslân' 2016, Tresoar (kopje Tzum — Tsjom) Geraadpleegd op 2 november 2024.
* Archeologisch onderzoek oever- en Kadeproject Tzummervaar, Tabel 3.4 en bijlage 5. Grontmij Nederland in opdracht van Wetterskip Fryslân 11 februari 2014 via archisarchief.cultureelerfgoed.nl Geraadpleegd op 8 november 2024.
* 'De Friesche Kleihoeve, bijdrage tot de geschiedenis van den cultuurgrond vooral in Friesland en Groningen met veertien kaarten', O. Postma 1934 via tresoar.nl Geraadpleegd op 11 november 2024.
* ↑ Kadasterkaart uit 1931 die Teetlum nog aangeeft en uit 1932 die Teetlum niet meer aangeeft via topotijdreis.nl Geraadpleegd op 9 november 2024.
* ↑ Nederlandse plaatsnamen verklaard (2018), G. van Berkel en Kees Samplonius en Friese Plaatsnamen: Alle steden, dorpen en gehuchten (2007), Karel F. Gildemachervia via etymologiebank.nl, pagina Teetlum Geraadpleegd op 9 november 2024.
* ↑ Molen Polder 27, Tzum/ Tsjom. De Nederlandse Molendatabase (1 april 2018). Geraadpleegd op 14 maart 2025.
* ↑ Molen Polder 28, Tzum/ Tsjom. De Nederlandse Molendatabase (12 oktober 2023). Geraadpleegd op 14 maart 2025.
* ↑ Molen Fatum, Tzum / Tsjom. De Nederlandse Molendatabase (9 juli 2024). Geraadpleegd op 14 maart 2025.
* ↑ Molen Teatlum / Duivenhok, Tzum / Tsjom. De Nederlandse Molendatabase (6 februari 2025). Geraadpleegd op 14 maart 2025.
* ↑ Molen Duivenhok in het monumentenregister via monumentenregister.cultureelerfgoed.nl Geraadpleegd op 9 november 2024.
* ↑ 'Teetlummer tetralogie', Neerlandistiek online tijdschrift taal- en letterkunde, 26 september 2023 Geraadpleegd op 9 november 2024.
Steden, dorpen en gehuchten: Achlum · Baijum · Beetgum · Beetgumermolen · Berlikum · Blessum · Boer · Boksum · Deinum · Dongjum · Dronrijp · Engelum · Firdgum · Franeker · Herbaijum · Hitzum · Klooster-Lidlum · Marssum · Menaldum · Minnertsga · Nij Altoenae · Oosterbierum · Oude Leije (klein deel) · Oudebildtzijl · Peins · Pietersbierum · Ried · Ritsumazijl · Schalsum · Schingen · Sexbierum · Sint Annaparochie · Sint Jacobiparochie · Slappeterp · Spannum · Tzum · Tzummarum · Vrouwenparochie · Welsrijp · Westhoek · Wier · Winsum · Zweins Buurtschappen: Arkens · Barrum · Bonkwerd · De Kampen · De Poelen · De Vlaren · Dijkshoek · Dijksterhuizen · Doijum · Fatum · Hatsum · Het Hooghout · Holprijp · Kie · Kiesterzijl · Kingmatille · Klooster Anjum · Koehool · Koum · Laakwerd · Lutjelollum · Miedum · Nieuwebildtzijl · Oosterend · Oosthoek · Rewerd (deels) · Roptazijl (deels) · Salverd · Schildum · Sopsum · Stad Niks · Teetlum · Tolsum · Tritzum · Tjeppenboer · Vrouwbuurtstermolen (deels) · Weakens · Westerend · Zwarte Haan Voormalige buurtschappen: Franjumerburen · Langwerd · Memerd · War
Friesland: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten