OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Monden van de IJssel

Het departement Monden van de IJssel (Frans Département des Bouches-de-l'Yssel) was een Frans departement in de Nederlanden ten tijde van het Eerste Franse Keizerrijk, en was genoemd naar de rivier de IJssel.

## Instelling

Het departement werd gevormd op 1 januari 1811 na de annexatie van het koninkrijk Holland op 9 juli 1810. Het was de voortzetting van het voormalige "Hollandse" departement Overijssel.

## Bestuurlijke indeling

De hoofdstad was Zwolle. Het departement was ingedeeld in de volgende arrondissementen en kantons:

### Zwolle

    kantons: Hasselt, Kampen, Steenwijk, Vollenhove en Zwolle.

### Almelo

    kantons: Almelo, Delden, Enschede, Goor, Oldenzaal en Ootmarsum.

### Deventer

    kantons: Deventer, Hardenberg, Ommen en Raalte.

## Prefect

    1811-1813: Petrus Hofstede
    1813-1814: Carel Gerard Hultman

## Overig

Het departement Monden van de IJssel had in 1811 de departementale postcode 120. Brieven uit bijvoorbeeld Zwolle kregen het stempel Zwolle 120.
Bij de volkstelling (census) van 1812 had het departement Monden van de IJssel 144.996 inwoners.
Dit departement moet niet verward worden met het departement Boven-IJssel; dat besloeg het grootste deel van het grondgebied van de huidige Nederlandse provincie Gelderland.

## Opheffing

Na de nederlaag van Napoleon in 1814 werd het departement krachtens de grondwet van 29 maart 1814 omgezet in de provincie Overijssel.
Bouches-de-l'Escaut (1810) · Bouches-de-la-Meuse · Bouches-du-Rhin (1810) · Bouches-de-l'Yssel · Deux-Nèthes (1795) · Ems-Occidental · Frise · Meuse-Inférieure (1795) · Roër (1798) · Yssel-Supérieur · Zuyderzée
# Zwaardvechter

Een zwaardvechter is iemand die vecht met een zwaard. De term kan worden gebruikt voor meerdere (historische) figuren zoals:
* Gladiator
* Samurai
* Battousai
* Ridder
Een afgeleide naam is Hildebrand. De naam is van Germaanse oorsprong en bestaat uit twee elementen: hilti = strijd (vergelijk ons woord held), en brant/prand = (vlammend/ vurig / schitterend) zwaard. De betekenis kan dus worden geïnterpreteerd als: vurig zwaardvechter, held met het zwaard, vurig strijder, zwaardvechter etc.

## Bekende zwaardvechters

* Musashi Miyamoto (1584-1645)
** Fictieve afgeleid persoon Miyamoto Usagi
* Kamiizumi Nobutsuna (ca. 1508-1577)
* Bob Anderson (zwaardvechter) (1922-2012)
* Johannes Lichtenauer (ca. 1320-?)
* Fictief personage Yen Che-Hsia
* ↑ (fr) Mémorial Heiho Niten Ichi Ryu
* ↑ (en) chronique.com - Fighting Historia
* ↑ (en) imdb - A Chinese Ghost Story cast
# Brugse vechter

De Brugse vechter is het oudste vechthoenderras van België. Er bestaat ook een krielvariant.

## Geschiedenis en voorkomen

Vermoed wordt dat de voorouders van de Brugse vechter al sinds de 16e eeuw in West-Vlaanderen voorkwamen. De naam "la race de Bruges" dateert van ongeveer 1858. Vroeger werd het ras met de "Combattant du Nord" gelijkgesteld. In 1908 werd het ras erkend. Sinds het verbod op hanengevechten is de totaalpopulatie van dit ras sterk afgenomen. Er zijn nog slechts enkele tientallen fokkers die dit ras fokken.

## Kenmerken

Dit vechthoen is stevig gebouwd en heeft een imposant en agressief uiterlijk. De kopextremiteiten (kinlellen en kam) zijn bij voorkeur klein tot rudimentair. De kam is drierijig, klein en liefst ook donker(rood). De ruglijn is zo horizontaal mogelijk. De ogen zijn donker tot zwart. Sporen bij de hen zijn bij dit ras gewenst. De belangrijkste kleurslagen zijn blauw en blauw goudhalzig. Daarnaast zijn ook zwart, patrijs, zilverpatrijs, roodgeschouderd zilverpatrijs, roodgeschouderd blauwzilverpatrijs, zwart goudhalzig, zwart zilverhalzig, blauw zilverhalzig en wit erkend. Kleur en tekening worden traditioneel echter als van ondergeschikt belang gezien, waarbij kracht en beweeglijkheid meer gewaardeerd worden. De haan weegt rond 5,5 kg en de hen 4 kg. Door zijn grootte behoort het ras algemeen tot de zwaarste rassen en het nam in het verleden onder de vechthoenders een bijzondere plaats in.

### Officieel Erkende Kleurvarianten van de Brugse Vechter

De Brugse Vechter wordt in verschillende kleurvarianten erkend door diverse organisaties:
* Vlaamse Interprovinciale Vereniging van Fokkers van Neerhofdieren (VIVFN) – België
* African Ornamental Breeders Association (AOBA) – Afrika
Officieel Erkende Kleurvarianten van de Brugse Vechter :
| Kleurvariant | België (VIVFN) | Afrika (AOBA) |
| Berken | ✔ | ✔ |
| Zwart | ✔ | ✔ |
| Zwart goudhalzig | ✔ | ✔ |
| Zwart zilverhalzig | ✔ | ✔ |
| Blauw | ✔ | ✔ |
| Blauwe berken | ✔ | ✔ |
| Blauw goudhalzig | ✔ | ✔ |
| Blauw zilverhalzig | ✔ | ✔ |
| Blauw patrijs | ✔ | ✔ |
| Blauw-zilver patrijs | ✔ | ✔ |
| Blauwgouden berken | ✔ | ✔ |
| Vuilwit (Splash) | ❌ | ✔ (sinds 2025) |
| Gouden berken | ✔ | ✔ |
| Patrijs | ✔ | ✔ |
| Roodschouder blauw-zilver patrijs | ✔ | ✔ |
| Roodschouder zilver patrijs | ✔ | ✔ |
| Zilver patrijs | ✔ | ✔ |
| Wit | ✔ | ❌ (niet erkend) |

## Speciaalclubs

In België valt de Brugse vechter onder de rassen van "De vechthoendersclub België", in Nederland onder die van de "Vechthoendersfokkersvereniging Nederland". De Belgische speciaalclub houdt zich ook met de Brugse krielvechter bezig, die in Nederland niet erkend is.
* ↑ Informatie van de Vereniging ter Promotie van Belgische Neerhofdieren, opgeroepen op 12 februari 2016
* ↑ (de) Bruno Dürigen: Die geflügelzucht nach ihrem jetzigen rationellen standpunkt, Parey, Berlin 1885, Pag. 251-253.
* ↑ https://www.ornamental-breeders.org/aoba-breed-commission-updates
* ↑ Overzicht van de in Europa erkende krielhoenderrassen (Entente Européenne d'Aviculture et Cuniculture), opgeroepen op 13 februari 2016
# Tarrare

Tarrare (circa 1772 – 1798), soms gespeld als Tarar, was een Franse entertainer, soldaat en spion die bekend stond om zijn ongewone eetlust en eetgewoonten.
Omdat hij grote hoeveelheden vlees kon eten, had hij voortdurend honger; zijn ouders konden niet voor hem zorgen en hij werd als tiener het ouderlijk huis uitgezet. Hij reisde door Frankrijk in het gezelschap van een bende sekswerkers en ruitentikkers voordat hij de opwarmings-act werd voor een reizende charlatan. Tijdens deze act slikte hij kurken, stenen, levende dieren en een hele mand appels door. Daarna bracht hij deze act naar Parijs, waar hij als straatartiest werkte.
Aan het begin van de Oorlog van de Eerste Coalitie sloot Tarrare zich aan bij het Franse Revolutionaire Leger, waar zelfs een viervoudige militaire standaardrantsoen zijn grote eetlust niet kon stillen. Hij at al het beschikbare voedsel uit goten en afvalhopen, maar zijn toestand verslechterde nog steeds door honger. Hij werd opgenomen in het ziekenhuis vanwege uitputting en werd het onderwerp van een reeks medische experimenten om zijn eetcapaciteit te testen, waarbij hij onder andere een maaltijd bestemd voor 15 mensen in één keer at, levende katten, slangen, hagedissen en puppies at, en een paling zonder te kauwen in één keer doorslikte. Ondanks zijn ongebruikelijke dieet had hij ondergewicht en, afgezien van zijn eetgewoonten, vertoonde hij geen tekenen van mentale ziekte behalve wat werd beschreven als een apathisch temperament.
Generaal Alexandre de Beauharnais besloot de frappante vaardigheid van Tarrare voor militaire doeleinden te benutten en stelde hem aan als koerier voor het Franse leger. Het plan was dat Tarrare documenten zou inslikken, de vijandelijke linies ongezien zou passeren, en de documenten uit zijn stoelgang zou recupereren zodra hij veilig zijn bestemming had bereikt. Tijdens zijn eerste missie werd hij echter door Pruisische troepen gevangengenomen, zwaar mishandeld en onderworpen aan een schijnexecutie, vooraleer hij teruggestuurd werd naar de Franse linies.
Verootmoedigd door deze ervaring stemde hij ermee in om elke procedure te ondergaan die zijn eetlust zou kunnen genezen. De procedures faalden, en de artsen konden hem niet op een gecontroleerd dieet houden; hij sloop het ziekenhuis uit om afval op te scharrelen uit goten, afvalhopen en slagerijen. Ook probeerde het bloed van andere patiënten te drinken terwijl ze aderlatingen ondergingen en de lijken in het mortuarium van het ziekenhuis op te eten. Nadat hij ervan werd verdacht een eenjarige peuter te hebben gegeten, werd hij uit het ziekenhuis gezet. Vier jaar later verscheen hij opnieuw in Versailles met een ernstig geval van tuberculose en stierf kort daarna, na een lange periode van exsudatieve diarree.
# Prée-d'Anjou

Prée-d'Anjou is een gemeente in het Franse departement Mayenne (regio Pays de la Loire). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Château-Gontier. Prée-d'Anjou is op 1 januari 2018 ontstaan door de fusie van de gemeenten Ampoigné en Laigné. De gemeente telde 1.392 inwoners op 1 januari 2022..

## Geografie

De oppervlakte van Prée-d'Anjou bedroeg op 1 januari 2022 42,66 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 32,6 inwoners per km².
* 1 2 Populations de référence 2022.
# Perithecium

Een perithecium (meervoud: peritheciën) is een hard, min of meer bolrond of flesvormig, gesloten vruchtlichaam van sommige zakjeszwammen, waarin sporen worden gevormd.
Hun kenmerk is dat zich aan de bovenzijde een kleine porie, het ostiolum bevindt, waardoor de sporen bij rijpheid, in tegenstelling tot bij apotheciën, afzonderlijk na elkaar vrijgelaten worden. Ze zijn gewoonlijk kleiner dan 1 mm in doorsnede. Vaak zitten ze in groot aantal verzonken in de wand van het stroma. Het oppervlak van het stroma is dan door de fijne uitmondingen gepuncteerd.
Peritheciën komen voor bij kernzwammen (Sordariomycetes). De geweizwam (Xylaria hypoxylon) is daar een voorbeeld van. Peritheciën komen ook voor bij Nectria-soorten, zoals het gewoon meniezwammetje (Nectria cinnabarina). Ook bij de familie Xanthopyreniaceae, die samenleven met blauwalgen, komen peritheciën voor en bij de parasitaire schimmel Atricordyceps harposporifera.

## Foto's

* Doorsnede van een perithecium
* Doorsnede van een perithecium van Podospora fimiseda. . a - parafysen. e - perifysen. m - schimmeldraden.
* Doorsnede van een perithecium van Xanthopyreniaceae: 1 - cortex, 2 - blauwalgenlaag, 3 - stroma, 4 - involucrellum, 5 - ostiole, 6 - perifysen, 7 - parafysen, 8 - asci met ascosporen, 9 - excipulum
* Peritheciën van de seksuele variant van het gewoon meniezwammetje. Rijpe sporen worden stuk voor stuk door een opening aan de bovenkant weggeschoten.
# Marica Branchesi

Marica Branchesi (Urbino, 7 maart 1977) is een Italiaanse astrofysicus. Haar wetenschappelijke bijdragen zijn bepalend geweest voor de ontdekking van zwaartekrachtgolven met Virgo en LIGO.
In 2018 plaatste Time Magazine haar op de lijst van 100 meest invloedrijke mensen ter wereld.
* ↑ https://www.nature.com/immersive/d41586-017-07763-y/index.html. Gearchiveerd op 7 juni 2023.
* 1 2 (en) Marica Branchesi: The World’s 100 Most Influential People. Time. Geraadpleegd op 27 oktober 2018.
* Gemeinsame Normdatei: 1303175282
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico: UBOV685571
* Système universitaire de documentation: 248091425
* Virtual International Authority File: 60159697563303310100
# Polisario

Polisario is een militaire en politieke onafhankelijkheidsbeweging voor de Westelijke Sahara. De organisatie werd opgericht op 10 mei 1973. Ze streeft naar zelfbestuur over het door Marokko en Mauritanië in februari 1976 verdeelde, voormalige door Spanje gecontroleerde gebied (Spaanse Sahara).
De naam is een lettergreepwoord voor Frente Popular para la Liberación de Saguia el-Hamra y Rio de Oro. Het Polisario Front bestaat grotendeels uit Sahrawi, de inheemse nomadische inwoners van de Westelijke Sahara. Het krijgt (militaire) steun van Algerije. Aanvankelijk was de beweging gebaseerd op socialistische principes, maar sinds de jaren 1990 hangt ze liberalisme en democratie aan.

## Korte geschiedenis

Toen Spanje zich in 1975 uit de kolonie terugtrok, zette Polisario de gewapende strijd voort tegen Marokko, dat van mening was dat Marokko de Marokkaanse Sahara wilde annexeren. Het grondgebied van Marokko was vóór de kolonisatie door de Europese grootmachten aanzienlijk groter, waarbij de Marokkaanse Sahara onderdeel uitmaakte van het koninkrijk. De grenzen onder de Alaoui-dynastie vóór de kolonisatie liepen van Ain Salah (hedendaags Algerije), Timboektoe (Mali) en Nouakchott (Mauritanië). Ondanks dit wordt de beweging gesteund door Algerije, dat het expansionisme van Marokko met argusogen bekeek. Net over de grens in Algerije werd een vluchtelingenkamp ingericht bij de plaats Tindouf, waar Sahrawi onderdak vonden die gevlucht waren voor geweld en repressie. De guerrilla die Polisario eind jaren zeventig voerde bleek al gauw succesvol, en uiteindelijk slaagde de beweging erin een groot deel van de Westelijke Sahara te veroveren. Tevens riep Polisario in 1976 de Arabische Democratische Republiek Sahara uit, die echter tot op heden slechts uit een regering in ballingschap bestaat, verblijvend in Algerije.
Marokko was echter niet van plan te zwichten en richtte de Marokkaanse barrière op, een aarden verdedigingswal die de Marokkaanse Sahara van noord naar zuid doorsnijdt. Mede daardoor kreeg Marokko met een grote legermacht het overwicht in de strijd. Marokko verloor in de jaren zeventig binnen de Organisatie van Afrikaanse Eenheid steun, terwijl Polisario de rol van vicevoorzitter toebedeeld kreeg.
In de jaren tachtig en negentig veranderde de politieke situatie. Hoewel de steun voor Polisario wel bleef bestaan onder een handjevol landen verzwakte de algemene aandacht voor de strijd door conflicten elders in de wereld. In 2020 erkende de Verenigde Staten en voormalig kolonisator Spanje de Marokkaanse soevereiniteit over de Sahara. In 2023 volgde Israël en in 2024 Frankrijk. Veertien EU-lidstaten steunen het Marokkaanse autonomieplan.
# Tarnivci (gemeente)

Tarnivci (Oekraïens: Тарнівці, Hongaars: Ungtarnóc) is een plaats en voormalige gemeente in Oekraïne in het Oblast Transkarpatië in het rajon Oezjhorod.
De gemeente bestond uit de volgende dorpen:
* Tarnivci, Тарнівці (Hongaars: Ungtarnóc) 853 inwoners 41,5% Hongaren
* Sislivci, Шишлівці (Hongaars: Sislóc) 339 inwoners 59,9% Hongaren
* Botfalva, Ботфалва (Hongaars:Botfalva) 579 inwoners 65,5% Hongaren
De inwoners behoren in meerderheid tot de Hongaarse minderheid in Oekraïne. In de gemeente vormden de Hongaren met bijna 60% de meerderheid, in de hoofdkern zijn de Oekraïners met 55% in de meerderheid.
# Ronald Keller

Ronald (Ron) Keller (Bussum, 27 maart 1958) is een Nederlands econoom en voormalig ambtenaar en diplomaat. Hij was onder meer ambassadeur namens Nederland in Oekraïne, Rusland, Turkije en China. In 2017 vertrok hij bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Sindsdien is hij werkzaam als consultant en spreker over geopolitieke zaken.

## Levensloop

Keller doorliep tijdens zijn middelbareschooltijd het Atheneum B van het Goois Lyceum te Bussum. In 1976 ging hij economie studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Hij studeerde af in 1983 en kwam vervolgens in 1984 als beleidsadviseur en persoonlijk assistent van de minister in dienst van het ministerie van Financiën in Den Haag. Vanuit deze functie klom hij op tot directeur Buitenlandse Financiële Betrekkingen.
Van 2005 tot en met 2009 was Keller actief als ambassadeur in Oekraïne. Vervolgens voerde hij deze functie van 2009 tot en met 2013 uit in Rusland en daarna van 2013 tot en met 2015 in Turkije. In december 2015 trad hij aan als ambassadeur in China.
Als ambassadeur in Peking werd Keller in 2016 op non-actief gesteld nadat er een klacht tegen hem was ingediend. Die ging volgens De Telegraaf over een geheime relatie met een Chinese werknemer van de ambassade. Een liefdesrelatie met een Chinese medewerkster had Keller mogelijk kwetsbaar kunnen maken voor chantage. Na deze geruchten vertrok Keller in 2017 bij het ministerie. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de relatie niet willen bevestigen. Het departement in Den Haag liet na zijn vertrek weten dat de arbeidsrelatie in goed overleg was beëindigd en hij eervol ontslag heeft gekregen. Ed Kronenburg nam vervolgens Kellers functie als ambassadeur in China over.

## Afbeeldingen

* Keller (l) als ambassadeur in Oekraïne bij de opening van een tentoonstelling met kunstenaars Jose van Tubergen, Joeri Kroelikovski en René van Kempen, Kiev (2007)
* 1 2 In opspraak geraakte ambassadeur in China vervangen. nos.nl (17 maart 2017). Geraadpleegd op 25 juli 2024.
* ↑ Ron Keller. Speakers Academy. Geraadpleegd op 25 juli 2024.
* 1 2 Naber, Caspar, Nederlandse topdiplomaat geschorst na 'seksaffaire'. AD. DPG Media (17 oktober 2016). Geraadpleegd op 18 februari 2025.
* ↑ (en) "Dutch ambassador to China suspended amid 'affair' reports", BBC News, 17 oktober 2016. Geraadpleegd op 18 februari 2025.
* ↑ Ambassadeur in Peking weg bij ministerie na ophef over 'liefdesrelatie' met Chinese. De Volkskrant (17 maart 2017). Geraadpleegd op 25 juli 2024.
* ↑ Rigter, Niels; Vink, Marcel, Chinese minnares nekt ambassadeur (17 oktober 2016). Geraadpleegd op 25 juli 2024.
* ↑ Ambassadeur Peking vertrekt na gerucht over liefdesaffaire. Trouw. DPG Media (17 maart 2017). Geraadpleegd op 18 februari 2025.
* ↑ In opspraak geraakte ambassadeur weg uit China - AD. ad.nl. DPG Media. Geraadpleegd op 19 februari 2025.
# Heterorachis diphrontis

Heterorachis diphrontis is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Prout.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Xanthorhoe malgassa

Xanthorhoe malgassa is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1954 door Herbulot.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Maxates cowani

Maxates cowani is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1880 door Butler.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# War (Nederland)

War (Fries: It War) is een voormalige buurtschap bij de stad Franeker in de gemeente Waadhoeke, in de Nederlandse provincie Friesland.
De huidige gelijknamige weg herinnert nog aan de buurtschap. Hier staat een boerderij met de naam ''Groot War'' genoemd. Aan de weg heeft anno 2024 een vier adressen.

## Geschiedenis

De plaats werd mogelijk vermeld als Werum in 1433, of Weer en Worne in 1482. De naam War werd gebruikt vanaf 1718. De plaatsnaam zou kunnen verwijzen naar de terp (wier). Het wordt echter waarschijnlijker geacht dat de plaatsnaam is ontleed aan een laaggelegen grasland (Oudfries; 'were').
Van 1851 tot 1984 lag de plaats in de gemeente Franeker, en tot 2018 in de gemeente Franekeradeel. Door de uitbreidingen van Franeker eind 20ste en begin 21ste eeuw is de buurtschap zo goed als tegen de bebouwde kom komen te liggen. Tot 2000 werd de plaats aangegeven op de Kadasterkaart.
* ↑ War in Franeker. AlleCijfers.nl (6 augustus 2023). Geraadpleegd op 25 februari 2025.
* ↑ G. van Berkel en Kees Samplonius, 'Nederlandse plaatsnamen verklaard' (2018) en Karel F. Gildemacher, 'Friese Plaatsnamen: Alle steden, dorpen en gehuchten' (2007), via etymologiebank.nl, pagina War Geraadpleegd op 25 november 2024.
* ↑ War | Plaatsengids.nl. web.archive.org (5 december 2023). Geraadpleegd op 25 februari 2025.
* ↑ De kadasterkaart die War nog aangeeft in 1999 en de kadasterkaart die War niet meer aangeeft in 2000 via topotijdreis.nl. Geraadpleegd op 25 november 2024.
Steden, dorpen en gehuchten: Achlum · Baijum · Beetgum · Beetgumermolen · Berlikum · Blessum · Boer · Boksum · Deinum · Dongjum · Dronrijp · Engelum · Firdgum · Franeker · Herbaijum · Hitzum · Klooster-Lidlum · Marssum · Menaldum · Minnertsga · Nij Altoenae · Oosterbierum · Oude Leije (klein deel) · Oudebildtzijl · Peins · Pietersbierum · Ried · Ritsumazijl · Schalsum · Schingen · Sexbierum · Sint Annaparochie · Sint Jacobiparochie · Slappeterp · Spannum · Tzum · Tzummarum · Vrouwenparochie · Welsrijp · Westhoek · Wier · Winsum · Zweins Buurtschappen: Arkens · Barrum · Bonkwerd · De Kampen · De Poelen · De Vlaren · Dijkshoek · Dijksterhuizen · Doijum · Fatum · Hatsum · Het Hooghout · Holprijp · Kie · Kiesterzijl · Kingmatille · Klooster Anjum · Koehool · Koum · Laakwerd · Lutjelollum · Miedum · Nieuwebildtzijl · Oosterend · Oosthoek · Rewerd (deels) · Roptazijl (deels) · Salverd · Schildum · Sopsum · Stad Niks · Tallum · Teetlum · Tolsum · Tritzum · Tjeppenboer · Vrouwbuurtstermolen (deels) · War · Weakens · Westerend · Zwarte Haan Voormalige buurtschappen: Franjumerburen · Langwerd · Memerd Friesland: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten
# Paucidentomys vermidax

Paucidentomys vermidax is een zoogdier uit de onderfamilie van de muizen en ratten van de Oude Wereld (Murinae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Esselstyn, Achmadi, & Rowe in 2012.

## Voorkomen

De soort komt voor op Sulawesi.
* ↑ (en) Paucidentomys vermidax op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Esselstyn, J. A., Achmadi, A. S., & Rowe, K. C. (2012). Evolutionary novelty in a rat with no molars. Biology letters, 8(6), 990-993.
Abditomys · Abeomelomys · Aethomys · Anisomys · Anonymomys · Apodemus · Apomys · Archboldomys · Arvicanthis · Baiyankamys · Bandicota · Batomys · Berylmys · Bullimus · Bunomys · Canariomys · Carpomys · Chiromyscus · Chiropodomys · Chiruromys · Chrotomys · Coccymys · Colomys · Conilurus · Coryphomys · Crateromys · Cremnomys · Crossomys · Crunomys · Dacnomys · Dasymys · Dephomys · Desmomys · Diomys · Diplothrix · Echiothrix · Eropeplus · Golunda · Grammomys · Hadromys · Haeromys · Hapalomys · Heimyscus · Hybomys · Hydromys · Hylomyscus · Hyomys · Kadarsanomys · Komodomys · Lamottemys · Leggadina · Lemniscomys · Lenomys · Lenothrix · Leopoldamys · Leporillus · Leptomys · Limnomys · Lorentzimys · Macruromys · Madromys · Malacomys · Mallomys · Malpaisomys · Mammelomys · Margaretamys · Mastacomys · Mastomys · Maxomys · Melasmothrix · Melomys · Mesembriomys · Micaelamys · Microhydromys · Micromys · Millardia · Muriculus · Mus · Mylomys · Myomyscus · Nesokia · Nesoromys · Nilopegamys · Niviventer · Notomys · Oenomys · Palawanomys · Papagomys · Parahydromys · Paraleptomys · Paramelomys · Paruromys · Paulamys · Pelomys · Phloeomys · Pithecheir · Pithecheirops · Pogonomelomys · Pogonomys · Praomys · Protochromys · Pseudohydromys · Pseudomys · Rattus · Rhabdomys · Rhynchomys · Saxatilomys · Solomys · Sommeromys · Spelaeomys · Srilankamys · Stenocephalemys · Stochomys · Sundamys · Taeromys · Tarsomys · Tateomys · Thallomys · Thamnomys · Tokudaia · Tonkinomys · Tryphomys · Uromys · Vandeleuria · Vernaya · Xenuromys · Xeromys · Zelotomys · Zyzomys
# Golnay

De Golnay of Golnai is een riviertje in België. Het is een zijrivier van de Salm of Glain in het stroomgebied van de Maas.

## Geografie

De rivier heeft haar oorsprong nabij Ottré in Vielsalm in de provincie Luxemburg, op ongeveer 505 meter hoogte. Van daaruit stroomt de Golnay in noordoostelijke richting, langs het gehucht Joubiéval en daarna onder de gewestweg N89, die er de grens met de gemeente Lierneux in de provincie Luik vormt.
In Lierneux stroomt de Golnay langs het gehucht Petit-Sart, om dan af te buigen naar het oosten. De Golnay stroomt weer de Vielsalm en de provincie Luxemburg binnen, langs de gehuchten La Comté en La Bedinne, om in Salmchâteau in de Salm uit te monden op ongeveer 375 meter hoogte.

## Geschiedenis

De Golnay vormde lang een grensriviertje. Tijdens het ancien régime vormde de rivier voorbij Petit-Sart tot haar monding in Salmchâteau de grens tussen het Hertogdom Luxemburg en het Abdijvorstendom Stavelot-Malmedy. Bij de creatie van de gemeenten op het eind van de 18de eeuw werd dit tracé de grens tussen de gemeenten Vielsalm en Lierneux. Bij de gemeentelijke fusies van 1977 werden de gemeentegrenzen hier hertekend en werd grondgebied van Lierneux overgeheveld naar Vielsalm: ter hoogte van Joubiéval en Petit-Sart vormde de N86 nu een gemeente- en provinciegrens, en het stuk verder stroomafwaarts liep nu volledig door Vielsalm, waardoor de Golnay niet langer een gemeente- en provinciegrens vormde.

## Bezienswaardigheden

* De Moulin de Sart, een watermolen op de Golnay in Petit-Sart
* ↑ Moulin de Sart, Moulin Koos