OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marielle Franco

Marielle Francisco da Silva, bekend als Marielle Franco (Rio de Janeiro, 27 juli 1979 – aldaar, 14 maart 2018) was een Braziliaans politicus, socioloog, feminist en mensenrechtenactivist. Ze was van januari 2017 tot haar dood in maart 2018 raadslid voor de linkse Partido Socialismo e Liberdade (PSOL) in de gemeenteraad van Rio de Janeiro.

## Levensloop

Franco werd geboren in een sloppenwijk en groeide samen met haar zus op in Maré, een van de grootste krottenwijkcomplexen van Rio de Janeiro, waar ze tot haar dood is blijven wonen. In 2000 kwam een van haar vriendinnen om het leven door een verdwaalde kogel tijdens een schotenwisseling tussen de politie en gewapende criminele bendes; haar dood was voor Franco aanleiding zich bezig te houden met de mensenrechten. In 2002 ging ze sociale wetenschappen studeren aan de Katholieke Universiteit van Rio de Janeiro. Ze behaalde een mastergraad openbaar bestuur aan de Federale Universiteit Fluminense.
Franco identificeerde zich met de LGBT-gemeenschap. Ze was uitgesproken kritisch over het gewelddadige optreden van de nationale politie en aan de politie gelieerde milities in de krottenwijken van Rio de Janeiro. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2016 kreeg ze 46.500 voorkeurstemmen en behoorde daarmee tot de vijf populairste kandidaatraadsleden in Rio de Janeiro.

## Dood

Op 14 maart 2018 werden Franco en haar chauffeur, Anderson Pedro Gomes, doodgeschoten terwijl ze in het centrum van Rio de Janeiro reden. Haar dood werd algemeen veroordeeld in Brazilië en leidde tot protestdemonstraties in minstens tien Braziliaanse steden.
Een jaar na haar moord zijn twee voormalige politiemannen op 12 maart 2019 in Rio de Janeiro gearresteerd. Eén agent wordt ervan verdacht te hebben geschoten, de ander zou de auto vanwaaruit dat gebeurde hebben bestuurd.
In maart 2024 werden drie verdachten opgepakt die voor de moord op Franco opdracht zouden hebben gegeven.
# Martha en Myra Hamster

Martha en Myra Hamster zijn twee handpoppen uit de televisie-kinderserie De Fabeltjeskrant. Het uiterlijke verschil tussen de beide zussen is dat Myra bolle wangzakken heeft. De hamsters waren voor het eerst te zien in begin 1969, kort na het debuut van hun mannelijke tegenhangers Ed en Willem Bever.
De gezusters Hamster zijn bijzonder sociaal en zorgzaam. Myra is ietwat rustiger dan haar zus, die al gauw van iemand gecharmeerd is. Zo is Martha onder meer verliefd geweest op Willem Bever en dokter Meindert het Paard. In de jaren zeventig ging ze voor de laatste werken als verpleegster. Meindert moest haar voortdurend op de vingers tikken, aangezien ze de wens bleef uitspreken dat haar mededieren nare ongelukken zouden krijgen, zodat zij ze kon verplegen. In de jaren tachtig sloot Myra zich bij haar aan als hulpverpleegster.

## Stemmen

Beide zussen praten met een slis. In het begin werd de stem van Martha ingesproken door Elsje Scherjon en die van Myra door Ger Smit. Later voorzag Scherjon beide hamsters van een stem. In de musical uit 2007 verzorgde Sabine Beens de stem van zowel Martha als Myra.
# Museum Vrolik

Museum Vrolik is een anatomisch museum, bekend van zijn collectie medisch erfgoed. Het museum is gevestigd in het Academisch Medisch Centrum (AMC) te Amsterdam.
De geschiedenis van het museum begint rond 1800 toen Gerardus Vrolik en zijn zoon Willem begonnen een verzameling anatomische en medische preparaten bijeen te brengen. Deze collectie vormde de basis voor het museum. In 1869 kwam de verzameling in bezit van het Athenaeum Illustre, de voorloper van de Universiteit van Amsterdam. Sindsdien is ze uitgebreid met onder meer de collectie Hovius en de tandheelkundige collectie Grevers. Het museumbezit wordt vooral gebruikt voor onderwijs en onderzoek.
De totale collectie omvat ongeveer 10.000 anatomische preparaten, waaronder Siamese tweelingen en cyclopen op sterk water, skeletten en schedels van mens en dier en anatomische modellen van was. De Hoviuscollectie, die is aangelegd door Jacob Hovius en Andreas Bonn, bestaat uit een 18e-eeuws kabinet waarin beenderen en skeletten liggen die aangetast zijn door verschillende ziekten.
Het museum is voor medewerkers van het AMC, studenten en patiënten onder voorwaarden vrij te bezoeken. Andere belangstellenden betalen een toegangsprijs.

## Externe link

* Website Museum Vrolik
* 1 2 Museum Vrolik, Medisch Erfgoed
* ↑ Museum Vrolik, Land van ANWB
* ↑ Jacob Hovius (1710-1786) en Andreas Bonn (1738-1818), AMC
* ↑ Museum Vrolik, UvA
# Annet Schaap

Annet Schaap (Ochten, 27 februari 1965) is een Nederlands schrijver en illustrator.

## Loopbaan

Schaap heeft zo'n 200 kinderboeken geïllustreerd, waaronder boeken van Francine Oomen, Jacques Vriens, Mieke van Hooft, Thea Dubelaar en Janneke Schotveld.
In 2017 debuteerde Annet Schaap als schrijver met het kinderboek Lampje. Hiermee won ze de Nienke van Hichtum-prijs. Het was de eerste keer dat deze prijs werd toegekend aan een debuut; in april 2018 werd bekendgemaakt dat zij ook de Woutertje Pieterse Prijs had gewonnen. Ten slotte kreeg zij op 2 oktober 2018 de Gouden Griffel voor dit boek, waarmee alle belangrijke prijzen die zij in Nederland had kunnen winnen naar haar toe gingen. In België won Annet Schaap de Boekenleeuw voor Lampje.
# Ectropis superuncina

Ectropis superuncina is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1972 door Herbulot.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Cichorei

Cichorei (Cichorium) is een geslacht uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). Tot dit geslacht behoren onder meer witlof (witloof) en andijvie.

## Witlof

Van de witlof zijn ook de (groene) bladeren eetbaar, tenminste voor de bloei. Aan de bittere smaak van het melksap in de bladeren dankt de bladcichorei zijn bijnaam bitterpee (mv.: bitterpeeën). De kweek van bitterpeeën voor consumptie van de witte bladeren begon in de negentiende eeuw in de provincie Brabant rond Brussel. Dit was het gevolg van de toevallige ontdekking in de Brusselse Kruidtuin dat in het voorjaar uitlopende bladeren van in het donker bewaarde wortelen eetbaar zijn. Vandaar de naam "Brussels lof". Daarna is middels veredeling een speciale variëteit ontstaan.

## Grondstof voor inuline en fructose

Sinds de laatste jaren van de twintigste eeuw worden de wortelen van cichorei, naast de teelt voor de groente witlof, ook geteeld voor de verwerking tot inuline en zoetstof, met name fructose. De verwerking in Nederland vindt plaats in fabrieken van Sensus, net als Suiker Unie onderdeel van Cosun, in respectievelijk Roosendaal en Zwolle. Zowel inuline (een voedingsvezel) als fructose vinden hun weg in de levensmiddelenindustrie. Fructose is een natuurlijke zoetstof met echter een hogere zoetwaarde per energie-eenheid dan biet- of rietsuiker. Hiervoor zijn aparte rassen ontwikkeld, waarbij een op een suikerbiet gelijkende wortelvorm een belangrijke raseigenschap is (witlofwortelen hebben een penwortel, daar deze bij de witloftrek het meest handelbaar zijn).

## Koffievervanger

De geroosterde wortel van de cichorei wordt gebruikt als koffievervanger (gewoonlijk "surrogaat" genoemd) of als ingrediënt bij het koffie zetten. In het verleden werd dit soms toegepast uit noodzaak (bijvoorbeeld in moeilijke tijden zoals de Napoleontische blokkade tijdens de Franse bezetting).
In Damwâld (Friesland) is een museum De Sûkerei gevestigd waar alles te zien is over de cichorei als vervanger van de destijds kostbare bonenkoffie. De omgeving van Damwâld was de grootste concentratie van cichoreidrogerijen in Nederland.
Thans wordt cichorei vooral om gezondheidsredenen genuttigd.

## Soorten en variëteiten

* Wilde cichorei (Cichorium intybus) met gekweekte variëteiten en rassen, zoals:
** Koffiecichorei (Cichorium intybus var. sativum)
** Roodlof (Cichorium intybus var. foliosum)
** Witlof (Cichorium intybus var. foliosum)
** Groenlof (Cichorium intybus var. foliosum)
* Andijvie (Cichorium endivia)
* Wilde andijvie (Cichorium pumilum)
# Onderhoudsversie

Een onderhouds- of legacy-versie is een versie van software die gebaseerd is op inmiddels achterhaalde technologie, maar die voor de gebruiker nog steeds voldoet en daarom minimaal wordt onderhouden met kleine updates, waaronder beveiligingsupdates en bugfixes. Onderhoudsversies ontvangen geen nieuwe functies.
Legacyversies zijn uitermate stabiel en bevatten over het algemeen weinig fouten. Dit komt doordat deze versies lang onderhouden worden en dus reeds uitgebreid getest zijn. Er kunnen meerdere legacytakken onderhouden worden, waardoor gebruikers van oudere versies beveiligingsupdates kunnen uitvoeren waarbij de werking van de software niet verandert. Vaak worden er legacyversies gebruikt in productieomgevingen om het steeds herschrijven van andere gerelateerde programma's te voorkomen.
De interface van een onderhoudsversie kan veranderd worden om een betere toegankelijkheid tot de software te verkrijgen. Dit wordt vooral gedaan in bedrijven waar het belangrijk is om snel informatie te kunnen invoeren of raadplegen. De achterliggende techniek verandert echter niet, de interface ziet er enkel anders uit.

## Voorbeelden

* Firefox 3.6 werd een tijdlang onderhouden met beveiligingsupdates, terwijl versies 4.0 en hoger actief ontwikkeld werden. De interface bleef hetzelfde, terwijl die in versie 4.0 sterk vereenvoudigd werd.
* Een versie van de Linuxkernel wordt tot enkele jaren na datum verder onderhouden met stabiliteits- en beveiligingsupdates, zelfs als er in tussentijd een nieuwe, stabiele versie werd uitgebracht.
# Death in Venice

Death in Venice (Italiaans: Morte a Venezia) is een film uit 1971 van de Italiaanse regisseur Luchino Visconti. De film is gebaseerd op de novelle Der Tod in Venedig van de Duitse auteur Thomas Mann. In Nederland en België werd de film destijds uitgebracht als Dood in Venetië.

## Verhaal

Het hoofdpersonage Gustav von Aschenbach (gebaseerd op Gustav Mahler) is op reis in Venetië. Daar raakt hij bezeten door de schoonheid van de Poolse jongeling Tadzio, die met zijn familie in hetzelfde hotel verblijft als Aschenbach. Aschenbach praat echter nooit met Tadzio.
In de novelle van Thomas Mann is het hoofdpersonage een romanschrijver, maar Visconti maakte er een componist van. Op die verandering na blijft de film betrekkelijk trouw aan het boek.
Terwijl Aschenbach rust tracht te vinden, wordt de rest van de stad geteisterd door een cholera-epidemie. De autoriteiten lichten de vakantiegangers echter niet in, omdat ze bang zijn dat ze allemaal zullen vertrekken. Wanneer Aschenbach en de andere gasten daguitstapjes maken in de binnenstad, ontdekken ze dat er iets mis is. Aschenbach wil vertrekken, maar besluit op het laatste nippertje om toch te blijven. Hij voelt zich jonger door de nabijheid van Tadzio. Hij gaat naar de kapper die hem er jonger laat uitzien door zijn haar te verven en hem te schminken. Vervolgens gaat hij naar het strand, waar hij sterft aan een hartaanval, terwijl hij kijkt naar Tadzio.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Bogarde, Dirk Dirk Bogarde | Gustav von Aschenbach |
| Valli, Romolo Romolo Valli | Hotelhouder |
| Burns, Mark Mark Burns | Alfred |
| Ricci, Nora Nora Ricci | Gouvernante |
| Berenson, Marisa Marisa Berenson | Mevrouw von Aschenbach |
| André, Carole Carole André | Esmeralda |
| Andrésen, Björn Björn Andrésen | Tadzio |
| Mangano, Silvana Silvana Mangano | Moeder van Tadzio |
| French, Leslie Leslie French | Reisagent |
| Fabrizi, Franco Franco Fabrizi | Barbier |
| Appicella, Antonio Antonio Appicella | Zwerver |
| Garfagnoli, Sergio Sergio Garfagnoli | Jaschu |
| Cristofoletti, Ciro Ciro Cristofoletti | Receptionist |
| Battaglia, Luigi Luigi Battaglia | Nietsnut |
| Darel, Dominique Dominique Darel | Engelse toeriste |
| Elmi, Nicoletta Nicoletta Elmi | Klein meisje aan tafel (onvermeld) |

## Externe link

* (en) Death in Venice in de Internet Movie Database
* ↑ Philip Kitcher, New York Times Review of Books, 2014. Gearchiveerd op 20 maart 2023.
* Bibliothèque nationale de France: cb16146725q (data)
* Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya: 981058515783806706
* Gemeinsame Normdatei: 4170565-8
* Library of Congress Control Number: n96076501
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987009950831205171
* Système universitaire de documentation: 130692182
* Virtual International Authority File: 316751699
Ossessione (1943) · La terra trema (1950) · Bellissima (1951) · Senso (1954) · Le notti bianche (1957) · Rocco e i suoi fratelli (1960) · Il gattopardo (1963) · Vaghe stelle dell'orsa (1965) · Lo straniero (1967) · The Damned (1969) · Death in Venice (1971) · Ludwig (1972) · Conversation Piece (1974) · L'innocente (1976)
# Katrin Kerkhofs

Katrin (Kat) Kerkhofs (Leuven, 12 september 1988) is een Belgisch programmamaakster.

## Levensloop
### Televisie en radiowerk

Tijdens het wereldkampioenschap voetbal 2014 maakte ze in Rio de Janeiro reportages en interviews voor Studio Brussel.
In het voorjaar van 2016 werd op VIER haar Duivelse Vrouwen uitgezonden, een productie van De chinezen waarin ze partners van de Rode Duivels-voetballers interviewde in hun eigen omgeving in de maanden voorafgaand aan het Europees kampioenschap voetbal 2016. In het najaar van 2016 nam ze deel aan De Slimste Mens ter Wereld, waarin ze de finaleweek wist te bereiken.
Daarnaast werkte ze tevens als redactie/researcher voor het productiehuis Hotel Hungaria.
In het najaar van 2018 werd op VIJF het programma Tipsy uitgezonden, waarin Kerkhofs samen met haar zus een maand lang elke dag alcohol dronk en zo de gevolgen en invloed van drank op ons lichaam onderzocht. Eveneens in het najaar van 2018 nam Kerkhofs deel aan Dancing with the Stars en werd ze na een finale tegen James Cooke tweede. Vanaf februari 2019 was Kerkhofs geregeld te zien in Control Pedro op VIER.
In 2020 was ze jurylid in De Slimste Mens ter Wereld. In 2019 en 2021 presenteerde ze zelf Dancing with the Stars, samen met Gert Verhulst. In 2023 presenteerde ze het muziekprogramma Tulpen uit Antwerpen, samen met de Nederlandse Buddy Vedder.
In 2023 deed ze mee als "Soaperstar" in The Masked Singer. Ze lag er uit na de vijfde aflevering, waarvan ze 3 shows meedeed.
In 2024 nam Kerkhofs deel aan Over de oceaan.

### Privé

Kerkhofs is de dochter van Jokke Kerkhofs. Ze trouwde in 2015 met voetballer Dries Mertens. In 2022 zijn ze ouders geworden van een zoon.
* ↑ Tussen Hemel en Hel: Katrin Mertens, Michel Van den Brande en Louis Theroux, Humo, 27 juni 2016. Gearchiveerd op 3 augustus 2018.
# Scopula rhodocraspeda

Scopula rhodocraspeda is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1932 door Prout.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Hylemera laurentensis

Hylemera laurentensis is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door Viette.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Lophostola cara

Lophostola cara is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1913 door Prout.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Hylemera tenuis

Hylemera tenuis is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1878 door Butler.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Mimoclystia thorenaria

Mimoclystia thorenaria is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1904 door Swinhoe.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Resident Evil 4 (2023)

Resident Evil 4, ook wel Resident Evil 4 Remake genoemd, is een survival horrorspel ontwikkeld en uitgegeven door Capcom. Het spel werd op 24 maart 2023 wereldwijd uitgebracht voor Windows, PlayStation 4, PlayStation 5 en de Xbox Series. Een versie voor de besturingssystemen van Apple kwam uit op 20 december 2023.
Het spel is een remake van het vierde deel uit de Resident Evil-franchise serie.

## Remake

Het spel heeft hetzelfde verhaal als de originele versie, maar kreeg een aantal wijzigingen om het spel te moderniseren. Naast het hoofdverhaal zijn er twee onderdelen met downloadbare inhoud (DLC); het minispel Mercenaries en Separate Ways.

## Ontvangst

Recensiescore :
| Recensieverzamelaar | Score |
| Metacritic | 91% (PC) 93% (PS5) 91% (XS) |
| Publicist | Score |
| Destructoid | 7,5 |
| Famitsu | 37/40 |
| Game Informer | 9,5 |
| GameSpot | 10 |
| IGN | 10 |
De remake ontving buitengewoon positieve recensies in vakbladen en op websites. Men prees de verbeteringen aan het gevechtssysteem en de horrorelementen, die in het originele deel minder goed werden ontvangen. Ook was men positief over de escortmissies en spelontwerp.
Resident Evil 4 Remake was in oktober 2024 ruim acht miljoen keer verkocht en werd in dat jaar genomineerd tijdens de Golden Joystick Awards voor 'Spel van het jaar'. Het won uiteindelijk in de categorie 'PlayStation-spel van het jaar'.
# Vermivoor

Vermivoor (afgeleid uit het Latijnse vermi, wat "worm" betekent, en vorare, wat "verslinden" betekent) is een zoölogische term voor dieren die wormen eten (inclusief ringwormen, nematoden en andere wormachtige dieren). Dieren met een dergelijk voedingspatroon staan bekend als vermivoor. Sommige definities zijn minder exclusief met betrekking tot dit voedingspatroon, maar beperken de definitie tot bepaalde dieren.
Een heel geslacht van Amerikaanse zangers heeft de naam Vermivora gekregen.
Een vermivoor die zich uitsluitend met wormen kan voeden is Paucidentomys vermidax, een soort rat die in 2011 in Indonesië werd ontdekt. De naam, die vertaald kan worden als "worm-etende muis met weinig tanden", verwijst naar het feit dat ze slechts vier tanden hebben en uitsluitend op regenwormen kunnen leven.

## Voorbeelden

* Spitsmuizen
* Brughagedissen
* Egels
* Kiwi's
* Vachtegels
* Vogelbekdieren
* Bloedzuigers van het geslacht Americobdella
* Mollen
* Amerikaanse roodborstlijsters
* Slangen uit het geslacht Carphophis
* Sommige zeeslakken bijv Jaspidiconus en Conus- soorten.
* ↑ Animal Diversity Web. Gearchiveerd op 16 oktober 2012. Geraadpleegd op 30 augustus 2012.
* ↑ "Vermivorous". The Complete Dictionary of Arts and Sciences 3.
* ↑ The Free Dictionary. Geraadpleegd op 30 augustus 2012.
* ↑ Esselstyn, J.A., Achmadi, A.S. Rowe, K.C. (2012). Evolutionary novelty in a rat with no molars. Biology Letters, gepubliceerd online 22 augustus 2012, DOI:10.1098/rsbl.2012.0574
* ↑ (en) Charles, Cyril (1 juni 2013). Under Pressure? Dental Adaptations to Termitophagy and Vermivory Among Mammals. Evolution 67 (6): 1792–1804. ISSN:1558-5646. PMID: 23730770. DOI:10.1111/evo.12051.
* ↑ "Spiny Anteaters: Licking Up Its Food". International Wildlife Encyclopedia 18. Marshall Cavendish. (abonnement vereist)
* ↑ Chapman, James, "Moles on the March; Mild Winters and Poison Shortage Put Lawns at Risk", Daily Mail, March 4, 2003. (abonnement vereist)
# Kathy Brown

Kathy Brown (1960) is een Amerikaanse zangeres. Ze is sinds 1993 een zangeres van house music en vrij bekend in het clubcircuit.

## Biografie

Katy is afkomstig uit South Carolina en begon met zingen in een gospelkoor. Katy debuteerde in 1993 op de plaat Can't Play Around van de bevriende producer David Shaw. Deze maakte als "Praxis" ook de plaat Turn me out (1994) met haar. Beide tracks verschenen op een groot aantal compilaties. Na wat rustigere jaren kwam ze in 1999 opnieuw onder de aandacht met Joy dat door David Morales werd geproduceerd. De jaren daarna werkte ze met meerdere andere producers waaronder meerdere malen met drum-and-bassproducer J Majik. Ook keerde ze vaak terug op producties van het label Defected Records. Begin 2005 voegde ze haar stem toe aan het instrumentale Strings of life, een nummer van Soul Central, waarmee ze een hit scoorden in de Nederlandse Top 40. Daarna maakte ze nog enkele hits in de Britse dancecharts. In 2010 wekte ze weer een keer samen met David Shaw op de singles Feel The Music en Love and Pain.

## Discografie
### Singles

| Single met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Top 40 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen |
| Strings of life (Stronger On My Own) | | 19-3-2005 | 39 | 2 | met Soul Central / Dancesmash op Radio 538 |
# Taeromys dominator

Taeromys dominator is een knaagdier uit de muizen en ratten van de Oude Wereld dat voorkomt in de regenwouden van Celebes. Het is een van slechts drie muisachtigen uit Celebes die op vrijwel het hele eiland in regenwouden voorkomen (de andere zijn Rattus hoffmanni en Maxomys musschenbroekii). Er zijn enkele Laat-Pliocene of Vroeg-Pleistocene tanden van deze soort bekend uit de Walanae-formatie op Celebes. Ook zijn er Holocene subfossielen bekend uit het zuidwesten van het eiland. De vorm ursinus wordt in sommige indelingen als een aparte soort beschouwd. Zijn nauwste verwant is Taeromys. Hij wordt veel gegeten door de bergbewoners van Midden-Celebes. Overal komt hij veel voor en is hij makkelijk te vangen. Op allerlei plaatsen kunnen nesten worden gevonden: onder andere in ondergrondse holen, in rottende bomen en tussen boomwortels. Hij eet fruit.

## Kenmerken

Het is de grootste rat van Celebes. Hij heeft een gedrongen lichaam, maar een lange kop en een lange staart. De vacht is zacht en dik. De staart heeft een witte punt die de helft tot twee derde van de hele staart in beslag kan nemen. De rest van de staart is donkerbruin. De kop-romplengte bedraagt 200 tot 257 mm, de staartlengte 237 tot 310 mm en het gewicht 350 tot 500 gram. Vrouwtjes hebben 1+2=6 mammae.
* Musser, G.G. & Carleton, M.D. 2005. Superfamily Muroidea. In Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World. 3rd ed.
* Nowak, R.M. 1999. Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press. ISBN 0801857899
* ↑ (en) Taeromys dominator op de IUCN Red List of Threatened Species.
Taeromys arcuatus · Taeromys callitrichus · Taeromys celebensis · Taeromys hamatus · Taeromys microbullatus · Taeromys punicans · Taeromys taerae
# Slag bij Goplo

De slag bij Goplo was een intra-Piasten conflict aan het einde van de 11e eeuw. De precieze datum is niet vast te stellen, daar historici verschillende jaartallen noemen.

## De strijdende partijen

De slag werd uitgevochten tusssen de paltsgraaf Sieciech en de halfbroers Zbigniew van Polen en Bolesław III van Polen. De vader van de broers, Wladislaus I Herman van Polen, stond aan de kant van zijn paltsgraaf, die feitelijk de macht in het koninkrijk Polen in handen had. De halfbroers werden gesteund door de rebellerende lokale adel, die vermoedelijk bestonden uit Pomoranen of Pruisen.
* Wladislaus I Herman van Polen
* Zbigniew van Polen
* Bolesław III van Polen

## De slag

Het rebellenleger van de halfbroers naderde hoogstwaarschijnlijk de weg Wrocław-Kalisz en Konin naar Kruszwica. De slag vond volgens historici plaats op de westelijke oever van de Gopło en op de brug die van de westelijke oever naar het nabijgelegen Kruszwica leidde. De kortstondige opstand werd neergeslagen, waarna Zbigniew toevlucht zocht in Kruszwica, dat destijds al omschreven werd als een formidabel bolwerk, voorzien van metershoge houten ommuring en aarden taluds. Zbigniew gaf zich uiteindelijk over nadat diens onschendbaarheid werd gegarandeerd door de paltsgraaf.

## Nasleep

Sieciech hoopte dat Zbigniew tijdens zijn gevangenschap afstand zou doen van zijn erfelijke recht op de troon. Zbigniew werd echter bevrijd door een interventie van enkele bisschoppen. De paltsgraaf incaseerde daarna gezichtsverlies in een reeks van militaire nederlagen. De macht van Sieciech wankelde aan het einde van de 11e eeuw door het besluit van Wladislaus I om Polen in drie prinsdommen te verdelen. De ondergang van de paltsgraaf werd bezegeld door zijn verbanning naar het Heilige Roomse Rijk in 1100.

### Bronnen

* (pl) Szczur, S., Historia Polski średniowiecznej (2002)
* (pl) Bartowsky, E.; Książęta i królowie Polscy (1999)