OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Postglaciale opheffing

* Hypothetische verschil veroorzaakt door de postglaciale opheffing tussen de contouren van het huidige Finland en dat van 11.000 jaar geleden
* Stockholm
Postglaciale opheffing is het omhoog komen van de aardbodem als gevolg van het smelten van landijs. Postglaciale opheffing is een gevolg van het principe van isostasie. De aardkorst 'drijft' volgens dit principe op de aardmantel, die plastisch kan worden vervormd. In een glaciale periode, een ijstijd, ligt boven op een stuk aardkorst een zware massa van soms vele kilometers dik ijs. Dit ijs smelt wanneer het klimaat warmer wordt, waarna de korst omhoog komt, als het ware opveert. Dit vindt vanwege de interne sterkte langzaam plaats. De korst in Scandinavië en centraal-Canada beweegt op het moment nog steeds omhoog, hoewel het einde van het glaciaal meer dan 10.000 jaar geleden was. De eilanden van Stockholm zijn door 4000 jaar postglaciale opheffing ontstaan.
Door de stijfheid van de korst vindt soms rondom gebieden waar opheffing plaatsvindt, een postglaciale daling plaats. Dat is het geval in Nederland, als tegenhanger van de postglaciale opheffing in Scandinavië. Het kantelpunt bevindt zich in Denemarken.

## Hoogste kustlijn

De hoogste kustlijn is de kustlijn tot waar het het zeeniveau maximaal kwam toen de ijskappen zich terugtrokken. In Nederland en België is dat niet van toepassing, maar in Scandinavië, Schotland en delen van Canada des te meer. Een voorbeeld is de Zweedse 'Hoge kust'. Er is vaak een groot geologisch verschil tussen de gebieden boven en beneden de hoogste kustlijn. Beneden de hoogste kustlijn is sedimentair gesteente te vinden in de vorm van glaciomariene en glaciolacustriene afzettingen, terwijl die boven de hoogste kustlijn ontbreken. De tills zijn beneden de hoogste kustlijn vaak als gevolg van golfwerking aan het oppervlak enigszins gesorteerd.

## Geologie van de aardkorst

De tektonische opheffing zorgt er ook voor dat grote delen land omhoog komen, maar heeft daarbij een andere oorzaak. Het zijn daarbij tektonische platen, die over elkaar heen schuiven. De beweging van de lithosfeer wordt behalve door het smelten van landijs ook veroorzaakt door de toename van water in de oceanen.
# Haddonfield

Haddonfield is een plaats (borough) in de Amerikaanse staat New Jersey, en valt bestuurlijk gezien onder Camden County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 11.659. In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 11.515, een daling van 144 (-1.2%).

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 7,4 km², waarvan 7,3 km² land en 0,1 km² water.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 4 km rond Haddonfield.

## Geboren

* Timothy Matlack (1730-1829), politicus
* Robert Thomas Moore (1882-1958), ornitholoog, ondernemer en filantroop
* Mike Magill (1920-2006), autocoureur
* Margaret Garwood (1927-2015), componist
* Debra Hill (1950-2005), scenarioschrijver en filmproducent
* Joanna Cassidy (1945), actrice

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Haddonfield op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Population estimates (July 2006)
# Mike Magill

Charles Michael "Mike" Magill (Haddonfield, New Jersey, 8 februari 1920 - aldaar, 31 augustus 2006) was een Amerikaans Formule 1-coureur. Hij nam deel aan de Indianapolis 500 in 1957, 1958 en 1959, maar scoorde hierin geen punten.

## Externe link

* Driver Database - Mike Magill
# Laurierwilg

Laurierwilg (Salix pentandra) is een soort uit de wilgenfamilie (Salicaceae). Laurierwilg komt van nature voor in de Benelux.

## Determinatie

Laurierwilg heeft aanliggende knoppen die verspreid liggen op de takken. De knoppen lopen spits toe en hebben enkele knikjes. De bladeren worden 4–12 cm lang en hebben een gezaagde bladrand met een groene kleur. Laurierwilg kan een hoogte van 10–12 tot m bereiken.
Laurierwilg bloeit van mei tot en met juni, draagt zaden van juni tot juli en is daarmee de laatste bloeiende uit het geslacht wilg. De mannelijke bloeiwijze komt tot uiting in de vorm van gele katjes die 5–12 meeldraden bevatten. De katjes zijn afstaand geplaatst. De vrouwelijke bloeiwijze bestaat uit groene katjes. Laurierwilg is tweehuizig.

## Ecologie

Laurierwilg komt van nature voor in natte gebieden zoals langs slootkanten, duinvalleien, moerasbossen, trilveen en natte graslanden. De soort groeit snel.

## Verspreiding

Het verspreidingsgebied van laurierwilg strekt zich uit over Europa en Azië. In Nederland komt laurierwilg voornamelijk voor in het noorden met name in de provincies Drenthe, Gelderland, Friesland en Groningen In Vlaanderen is laurierwilg een zeldzame plant en komt meestal voor in valleien of langs rivieren. In Wallonië is ze zeldzaam.
# Jakub Menšík

Jakub Menšík (Prostějov, 1 september 2005) is een Tsjechisch professioneel tennisser. Hij kwam in 2024 uit op de Olympische Zomerspelen in Parijs.
# Somchai Wongsawat

Somchai Wongsawat (Thai: สมชาย วงศ์สวัสดิ์) (Nakhon Si Thammarat, 31 augustus 1947) is een Thais jurist en politicus van de Phak Palang Prachachon (PPP). Van 18 september tot en met 2 december 2008 was hij minister-president van Thailand (vanaf 9 september was hij reeds interim-minister-president).

## Achtergrond en loopbaan

Wongsawat studeerde in 1970 af als bachelor in de rechten aan de Thammasat-universiteit in Bangkok en bekwaamde zich vervolgens tot advocaat. In 2002 behaalde hij ook een master in de politieke wetenschappen aan het prestigieuze National Institute of Development Administration (NIDA).
In 1975 trouwde hij met Yaowapa Shinawatra, een zuster van voormalig premier Thaksin Shinawatra.
Na vanaf 1973 als advocaat werkzaam te zijn geweest, vervulde hij van 1974 tot 1997 allerlei rechterlijke ambten. Vanaf 1998 bekleedde hij de functie van secretaris-generaal op diverse departementen, vooral op dat van Justitie. Eind september 2006 ging hij met pensioen, in dezelfde maand waarin het leger Thaksin Shinawatra als premier afzette.

### Politieke activiteiten

Vanaf 2007 was hij de vice-politiek leider van de PPP. In datzelfde jaar kwam hij namens deze politieke partij in het parlement terecht. Begin 2008 werd hij minister van onderwijs en eveneens vicepremier. Op 9 september 2008 werd hij interim-premier nadat premier Samak Sundaravej op last van het constitutioneel hof vanwege een ongeoorloofde bijverdienste als tv-kok moest aftreden.
Op 17 september 2008 werd hij door 298 van de 440 parlementsleden tot nieuwe premier verkozen, de volgende dag werd dit door koning Bhumibol bekrachtigd. Op 25 september werd het kabinet-Wongsawat door de koning ingezworen. Wongsawat is Sundaravej ook opgevolgd als partijvoorzitter.
De Thaise regering wordt sinds voorjaar 2008 geconfronteerd met protesten van burgers, verenigd in de Volksalliantie voor Democratie (PAD). Somchai Wongsawat zou de juiste persoon zijn om deze protesten het hoofd te bieden, zij het dat het in zijn nadeel spreekt dat hij familiebanden heeft met oud-premier Thaksin Shinawatra, die vanwege beschuldigingen van corruptie door de Thaise justitie wordt vervolgd.
Op 26 november verwierp Somchai het idee van de legerleider om nieuwe verkiezingen te houden. De betogers hadden onder meer het internationale vliegveld van Bangkok bezet. Volgens Somchai was zijn regering op een democratische wijze aan de macht gekomen en werkte zij hard om de situatie in het land te verbeteren. De demonstranten beschuldigden de premier ervan een zetbaas te zijn van de afgezette premier Thaksin Shinawatra.
Op 2 december 2008 beval het constitutionele hof dat Wongsawat zijn premierschap diende neer te leggen omdat de PPP eind 2007 verkiezingsfraude had gepleegd. Ook oordeelde het hof dat hij de eerste vijf jaar geen politieke ambten mag bekleden. Benevens hem werden andere hoge politieke functionarissen veroordeeld. De PPP en twee coalitiepartijen werden door het grondwettelijk hof ontbonden. Wongsawat gaf nog dezelfde dag aan de uitspraak van het hof te respecteren en af te treden.
# Challand-Saint-Victor

Challand-Saint-Victor is een gemeente in de Italiaanse regio Aostadal en telt 589 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 25,3 km², de bevolkingsdichtheid is 23 inwoners per km².
De volgende frazioni maken deel uit van de gemeente: Abaz, Champeille, Châtaignères, Isollaz, Nabian, Sizan, Targnod, Verval, Ville, Viran.
* Challand-Saint-Victor
* Gemeentehuis

## Demografie

Challand-Saint-Victor telt ongeveer 296 huishoudens. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 9,3% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| 1991 | 536 |
| 2001 | 586 |

## Geografie

De gemeente ligt op ongeveer 744 m boven zeeniveau.
Challand-Saint-Victor grenst aan de volgende gemeenten: Arnad, Challand-Saint-Anselme, Émarèse, Issime, Montjovet, Verrès.
* Italiaans bureau voor statistiek
Allein · Antey-Saint-André · Aosta / Aoste · Arnad · Arvier · Avise · Ayas · Aymavilles · Bard · Bionaz · Brissogne · Brusson · Challand-Saint-Anselme · Challand-Saint-Victor · Chambave · Chamois · Champdepraz · Champorcher · Charvensod · Châtillon · Cogne · Courmayeur · Donnas · Doues · Émarèse · Étroubles · Fontainemore · Fénis · Gaby · Gignod · Gressan · Gressoney-La-Trinité · Gressoney-Saint-Jean · Hône · Introd · Issime · Issogne · Jovençan · La Magdeleine · La Salle · La Thuile · Lillianes · Montjovet · Morgex · Nus · Ollomont · Oyace · Perloz · Pollein · Pont-Saint-Martin · Pontboset · Pontey · Pré-Saint-Didier · Quart · Rhêmes-Notre-Dame · Rhêmes-Saint-Georges · Roisan · Saint-Christophe · Saint-Denis · Saint-Marcel · Saint-Nicolas · Saint-Oyen · Saint-Pierre · Saint-Rhémy-en-Bosses · Saint-Vincent · Sarre · Torgnon · Valgrisenche · Valpelline · Valsavarenche · Valtournenche · Verrayes · Verrès · Villeneuve
* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Pseudarbelinae

De Pseudarbelinae zijn een onderfamilie van vlinders in de familie van de zakjesdragers (Psychidae).

## Geslachten

* Casana Walker, 1865
* Linggana Roepke, 1957
* Pseudarbela Sauber, 1902
* Markku Savela. Pseudarbelinae Clench, 1959. nic.funet.fi. Geraadpleegd op 7-2-2025.

### Literatuur

* Sobczyk, T., 2011: World Catalogue of Insects 10 Psychidae (Lepidoptera): 1-467.
# Tony Goossens

Antonio ("Tony") Goossens (Wilrijk, 26 mei 1948) is een gewezen Belgische voetballer. Hij speelde als doelman meer dan 10 jaar voor Berchem Sport. Hij kwam ook even uit voor RSC Anderlecht en Antwerp FC.

## Carrière

Tony Goossens begon zijn carrière bij Berchem Sport. Eerst doorliep hij de jeugdreeksen, nadien werd hij in het eerste elftal opgenomen. De doelman brak zijn pols in zijn laatste wedstrijd voor Berchem Sport. Eind jaren 60 werd hij de doelman van het eerste elftal. Goossens, die omwille van zijn gitzwarte haren en stijl de Zwarte Panter werd genoemd, promoveerde in 1972 met Berchem naar de Eerste Klasse.
De doelman was bij Berchem een vaste waarde onder de lat. Hij was gespecialiseerd in het stoppen van strafschoppen, maar kon niet voorkomen dat de club in 1976 opnieuw zakte naar Tweede Klasse. Ondanks de degradatie bleef Goossens bij Berchem. In de loop der jaren werd hij bij de Antwerpse club een ploegmaat van onder meer Rik Coppens, Colin Andrews en Ludo Coeck.
Na twee jaar in Tweede Klasse keerde Berchem terug naar het hoogste niveau. Onder leiding van trainer Rik Coppens probeerde het team zich te handhaven in Eerste Klasse. Goossens werd soms door trainer Rik Coppens in de aanval geplaatst. Zo maakte hij ook een keer een doelpunt. Goossens bleef de onbetwistbare nummer 1, maar toen de club in 1981 in het eindklassement laatste werd, besloot hij Berchem te verlaten. Hij trok naar RSC Anderlecht waar hij een van de drie doublures van Jacky Munaron werd. Paars-wit betaalde ongeveer 1,5 miljoen BEF (€ 37.500) voor Goossens. Op één wedstrijd in de Beker van België na kwam hij bij Anderlecht niet in actie. In 1983 won hij met Anderlecht de UEFA Cup.
Na twee seizoenen op de bank trok de toen 35-jarige doelman naar Antwerp FC. Daar was Ratko Svilar eerste doelman maar speelde hij toch 22 wedstrijden waaronder zijn enige bekermatch in Europa in Lens. In 1985 zette hij er bij Antwerp een punt achter.

## Privéleven

Tony Goossens is de oom van gewezen voetballer Dirk Goossens en de gewezen voetballer Jan Goossens is een broer van zijn vader Frans die ook bij FC Wilrijk speelde.
# Parempuyre

Parempuyre is een gemeente in het Franse departement Gironde (regio Nouvelle-Aquitaine). De plaats maakt deel uit van het samenwerkingsverband Bordeaux Métropole en het arrondissement Bordeaux. Parempuyre telde op 1 januari 2022 10.407 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Parempuyre bedroeg op 1 januari 2022 21,8 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 477,4 inwoners per km².

## Verkeer

In de gemeente ligt de spoorweghalte Parempuyre.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Sophia Rosoff

Sophia Rosoff (26 januari 1921 – 22 november 2017) was een Amerikaanse pianiste en docente.

## Biografie

Ze was samen met Joseph Prostakoff co-redacteur van de herdrukte verzameling geschriften van Abby Whiteside. Haar leerlingen waren onder meer de jazzpianisten Brad Mehldau, Jeremy Siskind, Fred Hersch, Barry Harris, Ethan Iverson, Benoit Delbecq, Angelica Sanchez en Aaron Parks.

## Overlijden

Sophia Rosoff overleed in november 2017 op 96-jarige leeftijd.
* ↑ (en) The Emotional Rhythm of Sophia Rosoff (by Sarah Deming). DO THE M@TH (7 april 2016). Geraadpleegd op 28-07-2021.
* ↑ The Abby Whiteside Foundation. www.abbywhiteside.org. Geraadpleegd op 28-07-2021.
* ↑ (en) arioso7: Shirley Kirsten, Abby Whiteside and playing beyond the fingers as a point of departure (Videos). Arioso7's Blog (Shirley Kirsten) (26 februari 2012). Geraadpleegd op 28-07-2021.
* ↑ About | Jeremy Siskind. jeremysiskind.com. Geraadpleegd op 28-07-2021.
* ↑ (en) Barry Harris | Biography & History. AllMusic. Geraadpleegd op 28-07-2021.
* ↑ (en) Bio. Aaron Parks. Gearchiveerd op 28-7-2021. Geraadpleegd op 28-07-2021.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Sophia Rosoff op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Station Neffe (provincie Namen)

Station Neffe is een voormalige spoorweghalte langs spoorlijn 154 (Namen - Dinant) in Neffe, een wijk van de stad Dinant.
* Lijn 154
* http://users.telenet.be/pk/lijnen.htm#154
* http://www.belrail.be
0,0: Tamines · 2,7: Falisolle · 5,6: Aisemont · 10,5: Fosses-la-Ville · 13,3: Bambois · 17,4: Saint-Gérard · 20,7: Mettet · 24,3: Furneaux · 25,3: Ermeton-sur-Biert · 28,2: Maredret · 29,8: Denée-Maredsous · 31,3: Sosoye · 32,8: Falaën · 35,1: Haut-le-Wastia · 37,4: Warnant · 40,3: Anhée · 41,4: Anhée-Jonction · Bouvignes-sur-Meuse · Dinant · Neffe · Anseremme · Walzin · Gendron-Celles · Château d'Ardenne · 0,0: Houyet · 3,7: Hour-Havenne · 5,1: Wanlin · 8,2: Vignée · 11,1: Villers-sur-Lesse · 15,3: Eprave · 19,3: Rochefort · 23,1: Jemelle
0,0: Namen · 3,0: Jambes · 4,8: Velaine · 7,6: Dave-Nord · 10,8: Tailfer · 12,8: Profondeville · 14,0: Lustin · 17,0: Godinne · 20,1: Yvoir · 21,8: Houx · 25,8: Bouvignes-sur-Meuse · 28,0: Dinant · 29,5: Neffe · 36,4: Waulsort · 36,4: Waulsort-Dorp · 41,8: Hastière · 44,2: Hermeton-sur-Meuse · 46,1: Heer-Agimont
# Crispin Glover

Crispin Glover (New York, 20 april 1964) is een Amerikaans acteur, die onder andere in de film Back to the Future de vader speelt van de hoofdpersoon van de film, gespeeld door de Canadese acteur Michael J. Fox.
Vanwege Glovers kritische houding ten aanzien van het einde van het eerste deel, besloten de producers dat hij geen deel uit zou maken van het tweede en derde deel van Back to the Future. De producenten besloten echter wel zonder zijn toestemming archiefbeelden van hem te gebruiken. Glover klaagde hen vervolgens aan, en werd in het gelijk gesteld.
Glover speelt ook in Charlie's Angels.

## Filmografie

Hij speelde onder andere in:
* 1984: Friday the 13th: The Final Chapter, als Jimmy Mortimer
* 1985: Back to the Future, als George McFly
* 1986: River's Edge, als Layne
* 1989: Twister, als Howdy Cleveland
* 1989: Back to the Future Part II, als George McFly; archiefbeeld, onvermeld
* 1990: Wild at Heart, als Dell
* 1991: The Doors, als Andy Warhol
* 1993: What's Eating Gilbert Grape, als Bobby McBurney
* 1995: Dead Man, als Train Fireman
* 1996: The People vs. Larry Flynt, als Arlo
* 2000: Charlie's Angels, als Thin man
* 2003: Charlie's Angels: Full Throttle, als Thin man
* 2003: Willard, als Willard
* 2007: Epic Movie, als Willy Wonka
* 2007: Beowulf, als Grendel
* 2010: Alice in Wonderland, als The Knave of Hearts
* 2010: Hot Tub Time Machine, als Phil
* 2020: Smiley Face Killers, als vermomd figuur

## Externe link

* (en) Crispin Glover in de Internet Movie Database
* Bibliothèque nationale de France: cb14048715f (data)
* Gemeinsame Normdatei: 1061919331
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 1490 4746
* Library of Congress Control Number: n88034827
* MusicBrainz: 8ac2e18a-6f43-494a-b61f-eedff24d7825
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0173780
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007325087605171
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000003145313
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 109623177
* LIBRIS: 389790
* Système universitaire de documentation: 07659601X
* Virtual International Authority File: 39578928
* WorldCat (via VIAF): 39578928
# EF Education-Oatly/2025

Deze pagina geeft een overzicht van de wielerploeg EF Education-Oatly in 2025.

## Algemeen

    Algemeen manager: Esra Tromp
    Ploegleiders:
    Fietsmerk: Cannondale

## Renners

| Naam | Geboortedatum | Nationaliteit | Ploeg 2024 |
| Megan Armitage | 12-08-1996 | Ierland | |
| Nina Berton | 03-08-2001 | Luxemburg | CERATIZIT-WNT Pro Cycling Team |
| Letizia Borghesi | 16-10-1998 | Italië | |
| Kim Cadzow | 18-12-2001 | Nieuw-Zeeland | |
| Henrietta Christie | 23-01-2002 | Nieuw-Zeeland | Human Powered Health |
| Clara Emond | 05-02-1997 | Canada | |
| Veronica Ewers | 01-09-1994 | Verenigde Staten | |
| Kristen Faulkner | 18-12-1992 | Verenigde Staten | |
| Lotta Henttala | 28-06-1998 | Finland | |
| Alison Jackson | 14-12-1988 | Canada | |
| Cédrine Kerbaol | 15-05-2001 | Frankrijk | CERATIZIT-WNT Pro Cycling Team |
| Nina Kessler | 04-07-1988 | Nederland | |
| Mirre Knaven | 18-08-2004 | Nederland | |
| Sarah Roy | 27-02-1986 | Australië | Cofidis |
| Noemi Rüegg | 19-04-2001 | Zwitserland | |
| Magdeleine Vallieres | 10-08-2001 | Canada | |
| Babette van der Wolf | 29-04-2004 | Nederland | Lifeplus Wahoo |
| Alexandra Volstad | 03-01-2006 | Canada | Grouwels-Watersley R&D Road Team |

### Vertrokken

| Naam | Geboortedatum | Nationaliteit | Ploeg 2025 |
| Maho Kakita | 14-12-2004 | Japan | BePink-Bongioanni |
| Clara Koppenburg | 03-08-1995 | Duitsland | Cofidis |
| Coryn Labecki | 26-08-1992 | Verenigde Staten | Gestopt |
| Natalie Quinn | 23-12-2001 | Verenigde Staten | Hess Cycling Team |
| Elizabeth Stannard | 27-05-1997 | Australië | Gestopt |

## Overwinningen

* Nationale kampioenschappen wielrennen
* Nieuw-Zeeland - tijdrit: Kim Cadzow
* Nieuw-Zeeland - wegrit: Kim Cadzow
* Tour Down Under
* 2e etappe: Noemi Rüegg
* Eindklassement: Noemi Rüegg
* Puntenklassement: Noemi Rüegg
* Trofeo Marratxi-Felanitx
* Lotta Henttala
Mannen: 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024 · 2025
Vrouwen: 2024 · 2025
Arkéa-B&B Hotels · Cofidis · EF-Oatly-Cannondale · Laboral Kutxa-Fundación Euskadi · Saint Michel-Preference Home-Auber93 · VolkerWessels · Winspace Orange Seal
* Ploegpagina op procyclingstats.com
# Maskergaai

De maskergaai (Cyanolyca mirabilis) is een zangvogel uit de familie Corvidae (kraaien).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort is endemisch in zuidwestelijk Mexico in de Zuidelijke Sierra Madre.

## Status

De grootte van de populatie is in 2019 geschat op 1500-7000 volwassen vogels. Het verspreidingsgebied is erg klein en de aantallen gaan achteruit door habitatverlies. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort daarom de status kwetsbaar.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Maskergaai op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Aanbidding door de Koningen (Rubens)

Aanbidding door de koningen is een schilderij uit 1624 van kunstenaar Peter Paul Rubens. Hij paste hier op groot formaat de techniek van de olieverfschets toe. Het schilderij behoort tot de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen.

## Geschiedenis

Schilder Peter Paul Rubens keert begin 17e eeuw terug naar Antwerpen na een lange periode in het buitenland. Hij wordt vervolgens een van de meest gevraagde kunstenaars van zijn tijd. De Aanbidding door de koningen schilderde hij in opdracht van abt Matthias Yrsselius voor het hoogaltaar van de Antwerpse Sint-Michielsabdij.
Tijdens de Franse bezetting werd het werk samen met andere altaarstukken naar Parijs weggevoerd. In 1815 keerde het naar terug Antwerpen, waar de Sint-Michielsabdij inmiddels al was opgeheven. Daarom werd het toevertrouwd aan het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen.

## Beschrijving

Het schilderij toont een levendige stoet die een ruïne van een antiek gebouw binnenkomt. Rechts is Maria met de pasgeboren Jezus afgebeeld. Ze toont haar kind aan de drie koningen Gaspar, Melchior en Balthazar, die binnenkomen met geschenken. Het gevolg van de koningen bestaat uit knechten, soldaten, paarden en kamelen.
Maria en Jezus staan niet centraal op het schilderij, maar trekken toch aandacht omdat de koningen en hun gevolg zich naar hen toe keren. Gaspar knielt en offert wierook. Melchior, in een rode mantel, schenkt goud en de Moorse koning Baltazar, getooid met een tulband, schenkt mirre. Samen staan ze symbool voor alle landen en geslachten die van de geboorte van Jezus op de hoogte zijn gebracht. Met hun geschenken eren ze hem als God, koning en mens.
De ruïne verwijst naar het paleis van koning David. Volgens de Bijbel werd de Messias uit zijn geslacht geboren. De os staat symbool voor het geloof van de koningen. Rechts bovenaan zit een spin in haar web. Dit is een toespeling op het kwaad dat Jezus de verlosser zal overwinnen.
# Erlenbach am Main

Erlenbach am Main is een gemeente in de Duitse deelstaat Beieren, gelegen in het Landkreis Miltenberg. De stad telt 10.235 inwoners.

## Geografie

Erlenbach am Main heeft een oppervlakte van 15,71 km².

## Geboren

* Aloys Schmitt (1788-1866), pianist, componist en pianopedagoog
* Daniel Haas (1986), voetballer
* Leon Köhler (1999), autocoureur
* 1 2 (de) Genesis Online-Datenbank des Bayerischen Landesamtes für Statistik Tabelle 12411-001 Fortschreibung des Bevölkerungsstandes: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (inwonersaantallen op basis van de census 2011)
Altenbuch · Amorbach · Bürgstadt · Collenberg · Dorfprozelten · Eichenbühl · Elsenfeld · Erlenbach a.Main · Eschau · Faulbach · Großheubach · Großwallstadt · Hausen · Kirchzell · Kleinheubach · Kleinwallstadt · Klingenberg a.Main · Laudenbach · Leidersbach · Miltenberg · Mömlingen · Mönchberg · Neunkirchen · Niedernberg · Obernburg a.Main · Röllbach · Rüdenau · Schneeberg · Stadtprozelten · Sulzbach a.Main · Weilbach · Wörth a.Main