OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vermaak door Oefening

Schaakgenootschap Vermaak door Oefening (1821–1877) was een 19e-eeuwse schaakvereniging in de Zuid-Hollandse stad Rotterdam. Het was de eerste schaakclub in deze havenstad.

## Geschiedenis

Vermaak door Oefening in 1821 in Rotterdam opgericht en was daarmee de eerste schaakvereniging in de stad.
Het genootschap maakte deel uit van de organisatie die in 1861 Adolf Anderssen naar Nederland wist te halen en hem ertoe bracht een dag lang met eenieder te spelen die het met hem wilde opnemen. Als dank voor die inzet werd Anderssen erelid van de vereniging gemaakt.
In 1876 ging Vermaak door Oefening op in een organisatie dat in het Rotterdamsch Leeskabinet speelde. Een deel van de organisatie ging in 1894 op in het toen opgerichte Nieuwe Rotterdamsche Schaakvereeniging (NRSV, 1894–1900) en een deel richtte aan het eind van datzelfde jaar het Rotterdamsch Schaakgenootschap (1894–1924) op.

## Bekende leden

* Charles Dupré, prominente speler en bestuurslid
* Adolf Anderssen, erelid
* Murray, H.J.R.(1913), A History of Chess, London: Oxford University Press
* Niemeyer, M. (1 maart 1939). Het Nederlandse schaakverenigingsleven in de 19de eeuw. Tijdschrift van den Nederlandschen Schaakbond 47
* Scholten, H.J.G.M (1999), Het loopt ongenadiglijk mat: Het Schaakleven in Nederland in de negentiende eeuw. De sociaal-culturele achtergrond van het ontstaan van schaakverenigingen, Bilthoven
* Verbeek, W.J.L. (ed.) (1848-1874), Sissa schaaktijdschrift, Wijk bij Duurstede

### Voetnoten en referenties

* ↑ Berg, Aad van den (2015), Ontwikkelingen in deelname door verenigingen aan de RSB-competitie in de periode 1967-2015, Rotterdamse Schaakbond, p.10
* ↑ Algera, Symon (juni 2023). Anderssen in Nederland. MEC Magazine (103): pp.26-30
* ↑ Scholten (1999),pp.137, 228-229, 586
* ↑ bvd, Sportbonden, sportclubs en sportperiodieken in Nederland tot 1940. resources.huygens.knaw.nl (5 juni 2014). Gearchiveerd op 26 september 2020. Geraadpleegd op 5 februari 2025.
* ↑ Zutphen, Frank van, De start van een nieuwe vereniging. Schaakvereniging Erasmus (26 augustus 2019). Geraadpleegd op 5 februari 2025.
# Camané

Camané (geboren Carlos Manuel Moutinho Paiva dos Santos Duarte, 20 december 1966 in Oeiras ) is een Portugees fadozanger.

## Biografie

Camané hield als kind al van fado. Zijn ouders hadden fadoplaten van zangers als Amália Rodrigues, Carlos do Carmo en Alfredo Marceneiro, naast muziek van Frank Sinatra, The Beatles en Charles Aznavour. De vader van Camané was (amateur)fadozanger, net als zijn overgrootvader José Júlio Paiva. Camané leerde veel over het zingen van fado van zijn vader. Na Camané werden zijn jongere broers Hélder Moutinho en Pedro Moutinho ook fadozangers.
Camané begon als tiener fado te zingen en won in 1979 de Grande Noite de Fado competitie. Hij trad op in diverse fadohuizen in Lissabon en werkte mee aan theatervoorstellingen, films en projecten van andere muzikanten. Hij was bijvoorbeeld lid van de pop/rockgroep Humanos en werkte samen met de rockband Xutos & Pontapés, singer-songwriter Sérgio Godinho en jazzmuzikant Pedro Abrunhosa.
In 1995 bracht Camané zijn eerste solo-album uit, net als de albums daarna geproduceerd door de Portugese muziekproducent, songwriter en componist José Mária Branco. Camané verkocht meer dan zes miljoen albums. Zijn album Sempre de Mim stond drie weken op 1 in de Portugese albumhitlijst. In 2010 gaf hij een optreden op het North Sea Jazz Festival.
Camané wordt gezien als een van de beste en meest toonaangevende fadozangers van zijn generatie. De Standaard schreef dat Camané "een warme, omfloerste voordracht heeft, waarmee hij zijn smachtende poëzie ingrijpend gestalte geeft" en "diep in de ziel grijpt". De Standaard noemde Camané's plaat Pelo dia dentro "uitzonderlijk goed" en schreef dat Camané zich op deze plaat "ontpopte tot de brugfiguur tussen de oude fadomuziek en de nieuwlichters."

## Prijzen en nominaties

* 1979: winnaar Grande Noite do Fado competitie
* 2005: Amália Award, Beste mannelijke fadovertolker
* 2011: Amália Award, Beste album
* 2017: Tenco Award
* 2020: Nominatie voor Latin Grammy Award, Beste Portugeestalige rootsmuziek album

## Discografie

* Uma Noite de Fados (1995)
* Na Linha da Vida (1998)
* Esta Coisa da Alma (2000)
* Pelo Dia Dentro (2001)
* Como sempre... Como dantes (live) (2003)
* DVD – Ao vivo no São Luíz (2006)
* Sempre de Mim (2008)
* Do Amor e dos Dias (2010)
* Infinito Presente (2015)
* Canta Marceneiro (2017)
* Camané & Mário Laginha - Aqui Está-Se Sossegado (2019)
* Horas Vazias (2021)
* Homenagem a José Mário Branco - Ao Vivo No CCB (2024)
# Crozets (pasta)

Crozets of crozets de Savoie zijn kleine, platte, vierkante pasta uit de Savoie in het zuidoosten van Frankrijk. Traditioneel werden crozets thuis gemaakt op basis van boekweit, tarwe of beide. Twee bekende gerechten met deze pasta zijn crozets met diots (een Savoyaardse worst) en croziflette, een variant op tartiflette. De grootste fabrikant van crozets is Alpina Savoie uit Chambéry.

## Bereidingen

* Diots aux crozets
* Croziflette
# Boëlhe

Boëlhe is een dorp in de Belgische provincie Luik en een deelgemeente van de gemeente Geer. Het was een zelfstandige gemeente tot het bij de fusie van 1977 toegevoegd werd aan de gemeente Geer.
Boëlhe ligt in het noorden van de gemeente Geer aan de taalgrens. De dorpskom ligt aan de weg van Geer naar Trognée. Boëlhe is een landbouwdorp in Droog-Haspengouw. Er is vooral akkerbouw, veeteelt en fruitteelt. In het noorden van de deelgemeente ligt het gehucht Villereau dat sinds 1977 ervan deel uitmaakt. Voordien vormde het gehucht een exclave van Trognée binnen Boëlhe.

## Geschiedenis

Over de geschiedenis van Boëlhe is weinig bekend. Waarschijnlijk was Boëlhe voor de 14de eeuw in kerkelijk bezit omdat er voogden heersten over het dorp. Deze voogden, eerst van de familie Harduemont en vanaf 1451 van de familie Seraing. Sindsdien was het dorp een heerlijkheid dat een leen was van het prinsbisdom Luik. Hun nakomelingen verklaarden zich vanaf de 16e eeuw heren van Boëlhe; in het dorp werd er ook een rechtbank gesticht. De heer van het dorp was dezelfde als deze van Darion en Hollogne-sur-Geer. Deze familie verbleef waarschijnlijk in het Kasteel van Boëlhe. Het is een imposant kasteel met drie hoofdgebouwen geflankeerd door vleugels in verlenging van het oorspronkelijke pand. Het centrale gebouw werd in 1910 fors gewijzigd. De bijgebouwen zijn in Normandische-stijl.
Boëlhe was reeds vroeg een parochie toegewijd aan Sint-Lambertus. Het recht om de pastoor aan te duiden was lange tijd in handen van het kapittel van de Sint-Pauluskerk te Luik.

## Bezienswaardigheden

* De Sint-Lambertuskerk (Église Saint-Lambert) is een kerkgebouw uit 1764.
* Het Kasteel van Boëlhe dateert van 1779 en is gebouwd op de grondvesten van een oude burcht. In 1910 werd het kasteel verbouwd. Rond het kasteel ligt een groot kasteelpark. Het kasteel met het park werden in 1970 beschermd als landschap terwijl het kasteel zelf in 1982 beschermd werd als monument.
* De Ferme de Seny is een vierkantshoeve uit het begin van de 19de eeuw. Ze werd in 1983 beschermd als monument.
* Kasteel van Boëlhe
* Ferme de Seny

## Natuur en landschap

Ten oosten van Boëlhe ontspringt de Mule die oostwaarts inr de Grande Bek en uiteindelijk in de jeker uitmondt. De hoogte aan de kerk bedraagt 143 meter.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwoneraantal op 31 december

## Nabijgelegen kernen

Crenwick, Geer, Abolens, Trognée
* Waals erfgoed
Deelgemeenten: Boëlhe · Darion · Geer · Hollogne-sur-Geer · Lens-Saint-Servais · Ligney · Omal Belgische gemeenten · arrondissement Borgworm · provincie Luik · Wallonië
# Arpitanië

Het gebied dat nu bekendstaat als Arpitanië (Arpitaans: Arpetania, Frans: Arpitanie), is het taalgebied waar de Arpitaanse taal gesproken werd of nog steeds wordt, in de westelijke Alpen rondom het grensgebied tussen Frankrijk, Italië en Zwitserland. De term wordt ook door historici gebruikt om het historisch-geografische leefgebied van de Arpetaarse stammen tijdens de oude geschiedenis aan te duiden. De politieke Arpitaanse Beweging streefde oorspronkelijk naar de stichting van een federale alpenstaat rond de Mont Blanc, dat zij tevens om historische en taalkundige redenen ook Arpitanië noemt.

## Historisch Arpitanië

Arpitanië (Etruskisch: 𐌇𐌀𐌓𐌐𐌄𐌕𐌀𐌍𐌉𐌀) is de naam van het gebied waar in de oude geschiedenis de Arpetaren woonden. Het gebied dat als Arpitanië wordt aangeduid, is door de tijd heen niet altijd hetzelfde geweest. Tijdens de bronstijd bezetten de Arpetaarse volkeren de gebergten en de bergpassen, waardoor ze controle hebben over de interne handel tussen de Povlakte en de Rhônevallei en deze handel volledig beheersen. Door de aanwezigheid van natuurlijke en economische rijkdommen ontstond tussen de twee gebieden zeer geleidelijk een ware Alpijnse beschaving met dezelfde taal, cultuur, heidense religie en dito landbouw-, wapen- en kunsttechnieken. Anno 50 of 40 v.Chr. vermeldde de Romeinse generaal Julius Caesar in zijn werk Commentarii de bello Gallico onder meer de Ceutrones (Tarentaise en Faucigny), de Medulli (Maurienne), de Graioceli (Hoog-Maurienne) en de Salassi (Valle d'Aosta) als aanwezige Alpijnse stemmen binnen dit gebied. De Romeinen assimileerden de Arpetaarse stammen aan de Galliërs en noemden ze vervolgens Celtae. Arpitanië werd opgedeeld in de Romeinse provincies Gallia Cisalpina en Gallia Narbonensis.

## Arpitanië (staatkunde)

De Arpitaanse Beweging heeft sinds de jaren 70 naar cultuur-historische en taalkundige grondslag een staatkundig streven om de Arpitaanse landen, zoals Valle d'Aosta, Valle di Susa, de aangrenzende delen van Zwitserland (Romandië) en de Franse streken Savoye en Dauphiné naar Zwitsers model te verenigen tot een onafhankelijke federale Arpitaanse Alpenstaat. Het grondgebied van dit nagestreefde Arpitanië komt niet overeen met het grotere Arpitaans taalgebied. In de jaren 2010 kreeg het idee van een dergelijk 'Arpitanië' een iets gewijzigde vorm (zonder Zwitsers Romandië), maar grotendeels overeenkomstig met het oorspronkelijke plan in 1970. Het merendeel van de gebieden hebben gemeen dat ze tot de historische Huis Savoye behoorden.

## Sport

Arpitanië wordt in het voetbal vertegenwoordigd door het Arpitaans voetbalelftal. Het speelt soms internationale vriendschappelijke wedstrijden.
Voetnoten
Literatuur
* (it) Henriet,Joseph (1976) Noi, Saraceni delle Alpi. Châtillon, Edizioni Cervino
* Bodlore-Penlaez, Mikael (2013) « Savoye en Aosta, hart van het Arpitaanse volk » in "Atlas van Staatloze Naties, Minderheids volkeren op zoek naar erkenning", Vlaamse Volksbeweging. ISBN 978-1847713797.
Dauphinees · Faetar · Franc-Comtois · Lyonees · Savoyaards · Waadlands · Valdostaans (naar indeling volgens het Observatoire linguistique)
# Mont Blancmassief

Het Mont Blancmassief is een bergmassief in de westelijke Alpen, dat zich uitstrekt over Frans, Italiaans en Zwitsers grondgebied. Het massief bevat de Mont Blanctop, de hoogste bergtop in de Alpen.

## Geografische ligging

Het Mont Blancmassief loopt zo'n 50 km van zuidwest naar noordoost op de grens van Italië en Frankrijk, een klein deel van het massief ligt in Zwitserland. In het noordwesten wordt het massief begrensd door het dal van Chamonix, in het zuidoosten door twee zijdalen van het Valle d'Aosta, het Val Veny en het Val Ferret.
Soms wordt de noordoostkant van het massief als een apart massief gezien, met de Grandes Jorasses als hoogste top.

## Geologie

De Mont Blanc vormt net als de kleinere berggroep van de Aiguilles Rouges verder naar het noordwesten een geologisch massief bestaande uit de kristallijne sokkel (gesteenten uit het onderste deel van de aardkorst) van de Europese Plaat. Dit zijn vooral granitische en granodioritische gneisen, die tijdens de Hercynische orogenese werden gedeformeerd. De hogere delen van de aardkorst zijn door de grote tektonische opheffing (de sokkel ligt normaal op tientallen kilometers diepte) weg geërodeerd, zodat de gneis nu aan het aardoppervlak te vinden is.
Vergelijkbare, zogenaamde "externe massieven" zijn het Aarmassief verder naar het oosten en het Pelvouxmassief in het zuiden. Al deze massieven hebben gemeen dat ze pas in een laat stadium van de vorming van de Alpen omhoog gekomen zijn (rond de 15 tot 5 miljoen jaar geleden, in het Laat-Mioceen).

## Toppen in het Mont Blancmassief

Van zuidwest naar noordoost:
Westgroep
* Aiguilles des Glaciers (3816 m)
* Aiguille de Tré la Tête (3916 m)
* Aiguille de Bionnassay (4052 m)
* Dôme du Goûter (4306 m)
* Mont Blanc (noordzijde, 4807 m)
* Mont Blanc de Courmayeur (zuidzijde, 4765 m)
* Mont Maudit (4465 m)
* Mont Blanc du Tacul (4248 m)
* Aiguilles de Peuterey (3772 en 4113 m)
* Aiguille du Midi (3842 m)
* la Tour Ronde (3794 m)
Oostgroep
* Dent du Géant (4013 m)
* Grandes Jorasses (4208 m)
* Aiguille de Triolet (3872 m)
* Aiguille Verte (4122 m)
* Mont Dolent (3823 m)
* Aiguille d'Argentière (3900 m)
* Aiguille du Chardonnet (3824 m)
# Jake Bernstein

Jake Bernstein is een Amerikaans onderzoeksjournalist en schrijver. In zowel 2011 als 2017 werd hij voor zijn journalistiek werk bekroond met een Pulitzerprijs.

## Carrière

Jake Bernstein begon als freelancejournalist in Centraal-Amerika. Van 1997 tot 2002 was hij een reporter voor Miami New Times. Hij schreef hoofdzakelijk over politieke onderwerpen, waaronder de zaak rond Elián González en de hertellingen tijdens de presidentsverkiezingen van 2000.
Nadien ging hij aan de slag bij The Texas Observer. Bij het tijdschrift werd hij in 2004 gepromoveerd tot hoofdredacteur. Hij schreef er onder meer over het corruptieschandaal rond Tom DeLay. Onder zijn leiding werd het magazine in 2005 door Utne Reader uitgeroepen tot beste politieke magazine van het jaar. In 2006 schreef hij met VICE ook een boek over toenmalig vicepresident Dick Cheney.
In 2008 stapte Bernstein over naar ProPublica, een New Yorkse organisatie voor onderzoeksjournalistiek. Hij schreef er hoofdzakelijk over de zakenwereld. In 2011 ontving hij samen met een collega een Pulitzerprijs voor zijn verslaggeving over Wall Street tijdens de kredietcrisis.
In de periode 2015–2016 werkte hij in dienst van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) mee aan de onthulling van de Panama Papers. Hij schreef onder meer mee aan het artikel All Putin's Men: Secret Records Reveal Money Network Tied to Russian Leader, over het financiële netwerk van offshore-vennootschappen en brievenbusfirma's dat achter de Russische president Vladimir Poetin schuilgaat.
Met Secrecy World: Inside the Panama Papers Investigation of Illicit Money Networks and the Global Elite bracht hij in 2017 ook een boek over de Panama Papers uit. Datzelfde jaar ontving hij voor zijn verslaggeving een tweede Pulitzerprijs. Het boek Secrecy World werd enkele jaren later door Steven Soderbergh verfilmd onder de titel The Laundromat.
# Nationaal park Gran Paradiso

Het Nationaal park Gran Paradiso (Italiaans: Parco Nazionale del Gran Paradiso; Frans: Parc national du Grand-Paradis) is het oudste van de nationale parken in Italië. Het ligt in de Grajische Alpen, in het uiterste noordwesten van het land, ten zuiden van het Aostavallei en niet ver van de Mont Blanc. Over zijn grootste lengte, van zuidwest naar noordoost, is het ongeveer 50 kilometer lang.
De hoogste top van het bergachtige gebied is de 4061 meter hoge Gran Paradiso. Het gebied bestaat uit een afwisseling van bergketens en dalen die bijna allemaal in noord-zuidrichting lopen. Ongeveer twintig procent van het gebied bestaat uit bossen. De grenzen van het beschermde gebied lopen veelal door rivierdalen. Er snijden ook diepe dalen ver naar binnen en de rivier de Dora Baltea deelt het gebied van noord naar zuid in tweeën.
Victor Emanuel II van Italië had er in de 19de eeuw zijn jachtgebied en het gebied werd in 1856 beschermd als koninklijk jachtdomein. In 1919 schonk koning Victor Emanuel III het gebied aan de Italiaanse staat op voorwaarde dat er een nationaal park zou worden ingericht. Dit werd bekrachtigd op 3 december 1922.
Gran Paradiso was aan het begin van de 19e eeuw het enige gebied waar de alpensteenbok nog voorkwam, totdat het dier in andere natuurgebieden in de Alpen werd uitgezet. Tijdens de Tweede Wereldoorlog daalde het aantal alpensteenbokken tot 416 exemplaren en kwam de soort opnieuw in gevaar. Anno 2022 is de populatie hersteld naar ongeveer 3.000 exemplaren.
Verder komen er in het gebied gemzen voor, ongeveer 8.000 exemplaren. De lammergier werd na 1912 niet meer waargenomen in het gebied, maar is in 2010 met succes uitgezet .
In het zuidwesten grenst het park aan het Franse Nationaal park Vanoise. In 1972 zijn de landen een samenwerkingsverband aangegaan en beide parken beslaan nu samen een oppervlakte van 1250 km².

## Kaart

● Lichtgroen: Nationaal park Gran Paradiso (Italië)
● Grijs: Nationaal park Vanoise
Klik om de kaart beeldvullend en klikbaar te maken

## Externe link

* Officiële website nationaal park
* ↑ (fr) Christophe Vachaudez, Le Grand Paradis, refuge des bouquetins, L'Éventail, december 2021, p. 24-28
Abruzzen, Lazio en Molise · Alta Murgia · Appennino Lucano Val d'Agri Lagonegrese· Appennino Tosco-Emiliano· Asinara · Aspromonte · Dolomiti Bellunesi · Foreste Casentinesi, Monte Falterona, Campigna · Cinque Terre · Cilento , Vallo di Diano e Alburni · Circeo · Gargano · Gennargentu en Golf van Orosei · Gran Paradiso · Gran Sasso e Monti della Laga · Maddalena-archipel · Majella · Monti Sibillini · Pantelleria · Pollino · Portofino · Sila · Stelvio-Stilfser Joch · Toscaanse Archipel · Val Grande · Vesuvius
# Dôme du Goûter

De Dôme du Goûter is een 4306 meter hoge top die deel uitmaakt van de berggroep Miage-Gouter in het centrale deel van het Mont Blancmassief.
De top wordt na de Dôme des Nants als een van de meest vlakke in de Alpen beschouwd. Als de Mont Blanc via de Franse normale route beklommen wordt vormt de Dôme du Goûter een verplichte etappe.
De compleet met ijs bedekte koepel heeft vier zijden:
* in het westen, de Glacier de Bionnassay
* de rotsachtige zuidzijde bestaat uit het Italiaanse deel van de top boven de Ghiacciaio del Dôme du Goûter
* De noordwestwand wordt bedekt door de Glacier de Taconnaz
* De oostzijde bestaat uit het Petit Plateau en Grand Plateau

## Toppen van de Miage-Goûtergroep

* Dôme du Goûter (4306 m)
* Aiguille de Bionnassay (4051 m)
* Aiguille du Goûter (3863 m)
* dômes de Miage (3668 m)
* Aiguille de la Bérangère (3425 m)

## Berghutten

* Refuge Tête Rousse (3167 m)
* Refuge du Goûter (3817 m)
# GrandOrgue

GrandOrgue is een gratis en opensource virtueel pijporgel-programma.
Het is oorspronkelijk ontwikkeld als MyOrgan, een gratis versie van Hauptwerk 1, waarvan de ontwikkeling begon in 2006. De oorspronkelijke auteur droeg het copyright daarvan over aan Milan Digital Audio in 2008. De ontwikkeling van de gratis opensource versie van MyOrgan werd daarna door anderen overgenomen onder de naam GrandOrgue. De belangrijkste ontwikkelaars van GrandOrgue zijn Lars Palo, Oleg Samarin and Denis Roussel. Het heeft versies voor Linux, Windows en Mac OS X.
GrandOrgue is een gratis alternatief voor het Hauptwerk-programma. Voor het gebruiken van GrandOrgue zijn meerdere virtuele replica's van bestaande orgels te downloaden. Deze virtuele replica's worden 'samplesets' genoemd. Gratis samplesets zijn onder meer vervaardigd door Lars Palo, Piotr Grabowski, Dietrich Wierczeyko en anderen. Ook zijn er ODF's (orgel definitie files) te downloaden die gemaakt zijn van gratis beschikbare (demo) samplesets voor Hauptwerk.

## Techniek

Om GrandOrgue te kunnen gebruiken, moet eerst een sampleset worden geladen. Bij de ontwikkeling van een sampleset worden alle pijpen van een bestaand pijporgel met hoogwaardige opnameapparatuur opgenomen, verdeeld per register en klavier. De geluidsopname per pijp bestaat uit een kort geluidsfragment van 2 tot 10 seconden. Dit geluidsfragment heet een sample. GrandOrgue bootst vervolgens de levendigheid van het originele orgel na. Aan deze levendigheid van het geluid wordt onder meer bijgedragen door mogelijk gebruik van meerdere aanslag-/vrijgavesamples, van opgenomen tremulant-samples, van meerkanaals audiodistributie van samples en van impulsresponsbestanden. De sampleset wordt geladen in het werkgeheugen van de pc. Het benodigde werkgeheugen is afhankelijk van de grootte van de sampleset, het aantal te laden registers en het sample formaat. In de praktijk neemt een kleine sampleset 2 tot 8 gigabyte in beslag. Grote samplesets vragen om (veel) meer geheugenruimte.
Een sampleset zorgt samen met de oorspronkelijke akoestiek van de ruimte voor een hoge mate van authenticiteit. GrandOrgue wordt volledig door MIDI bestuurd. Een grafische weergave van de originele speeltafel maakt het mogelijk om de registers op het scherm of via een touchscreen in- en uit te schakelen, waarbij besturing via MIDI ook mogelijk is.
Om het programma in te richten en aan te sluiten op een orgel of keyboard met MIDI, is enige basiskennis van MIDI vereist. Voor het gebruik van GrandOrgue is een MIDI-compatible keyboard of orgel, een MIDI-interface en een snelle pc met voldoende werkgeheugen noodzakelijk. Het spel met de sampleset is te beluisteren via een koptelefoon of via een op de pc aangesloten geluidsinstallatie.
# Val d'Ayas

Het Val d'Ayas is een bergdal in de Noord-Italiaanse regio Aostadal.
Het door de rivier de Évançon uitgesleten dal opent zich bij Verrès, in het lagere Aostadal. Hier stroomt de Évançon uit in de Dora Baltea. De hoofdplaats is Brusson, tevens een belangrijk wintersportoord. Vanuit deze plaats gaat in westelijke richting een weg over de 1640 meter hoge Col de Joux naar Saint-Vincent.
Hoog in het dal ligt de gemeente Ayas. Hiertoe behoort ook het skioord Champoluc en Antagnod. De achterste plaats is Saint-Jacques-d'Ayas dat uitkijkt op de zuidelijke toppen van het Monte Rosamassief.
Het Val d'Ayas werd in de Middeleeuwen gekoloniseerd door Walser kolonisten. Tot in de 19e eeuw werd in het dal daarom naast Frankoprovençaals Walserduits gesproken. Later werden beide streektalen, net als in de rest van het Aostadal, vervangen door het Frans.

## Gemeenten in het dal

* Ayas
* Brusson
* Challand-Saint-Anselme
* Challand-Saint-Victor

## Belangrijkste bergtoppen

* Castor (4228 m)
* Pollux (4092 m)
* Breithorn (4165 m)
* Grand Tournalin (3379 m)
# Fremont (BART)

Fremont is een metrostation in de Amerikaanse stad Fremont (Californië). Het station is op 11 september 1972 geopend als het zuidelijke eindpunt van het BART-net. Aanvankelijk deed alleen de Richmond-Fremont Line het station aan, op 16 september 1974 kwam hier de Fremont-Daly City Line bij die een rechtstreekse verbinding met de binnenstad van San Francisco biedt. De Richmond-Fremont Line is de eerste lijn van het net waar zich dan ook de kinderziektes openbaarde. BART paste als eerste op grote schaal computer gestuurde metro's toe en op 2 oktober 1972 reed een metro ten zuiden van het station van het talud af als gevolg van een fout in het besturingssysteem. Het ongeluk, dat als Fremont-Flyer in de pers kwam, had vier gewonden tot gevolg. Na onderzoek werd het besturingssysteem gewijzigd en de directie vervangen.
* Een metro op weg naar het zuiden op het viaduct over Walnut avenue dat op 2 oktober 1972 nog niet gebouwd was.
* De zuidgevel aan het stationsplein
* Fremont-Flyer