# Londerzeel

Londerzeel is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente telt ruim 19.000 inwoners. De inwoners worden Londerzelenaren of "Kiekenplukkers" genoemd en hun patroonheilige is Sint-Christoffel.

## Toponymie

De oudste vermeldingen van Londerzeel dateren uit de 12de eeuw. In die periode is Londerzeel vindbaar als Lundersella (1139), Lundercella (1148) en Lundercele (1158). Er bestaan twee theorieën over de oorsprong van de naam van het dorp. De oudste pretendeert dat de naam verwijst naar de woning van een zekere Lunder en zou dateren uit de jaren 600 à 750 n.C. Het klopt dat het bepalende gedeelte van toponiemen die op -sel of -zele eindigen vaak een persoonsnaam is en het zele-toponiem Londerzeel heeft voorts inderdaad een vroeg-middeleeuwse oorsprong. Toch stelt een andere theorie dat Lunder nooit bestaan heeft. De taalkundige oorsprong van de naam Londerzeel kan immers ook gezocht worden in het Germaanse lauhan-warja of lund-warja-sali, waarbij beide verwijzen naar "de woonplaats van de bewoners van het bos". Zekerheid over de oorsprong van de naam bestaat er niet.
In het dialect wordt naar Londerzeel meestal verwezen als Lonnesieël.

## Geschiedenis

De eerste bewoning zou zich situeren rond 600 à 750 na Christus. Het dorp Londerzeel is ontstaan op het kruispunt van twee eeuwenoude verbindingswegen, namelijk: de weg Asse-Mechelen en de weg Grimbergen-Puurs.
Voor de 11de eeuw hoorde Opdorp (Buggenhout) nog bij Malderen. Later is dit dan afgescheiden en ging dit over naar Graafschap Vlaanderen.
Op de Ferrariskaarten (1777) is het dorpscentrum van de heerlijkheid Londerzeel te zien als een relatief groot dorp met zo'n 100 huizen en enkele belangrijke hoven.
Na de gemeentefusie van 1977 werden Malderen en Steenhuffel deelgemeentes van Londerzeel.

## Geografie

De gemeente wordt gerekend tot de streek Brabantse Kouters en hoort bij de Groene Gordel rond Brussel.

### Kernen

Naast Londerzeel zelf telt de gemeente nog twee andere deelgemeenten, namelijk Steenhuffel en Malderen. Verder omvat de fusiegemeente nog het dorp Londerzeel-Sint-Jozef en heel wat gehuchten, waaronder:
* Malderen-Herbodin
* Malderen-Molenheide
* Sneppelaar
* Steenhuffel-Haan
* Steenhuffel-Heide
* Ursene

#### Tabel

| # | Naam | Opp. (km²) | Inwoners (2020) | Inwoners per km² | NIS-code |
| 1 | Londerzeel | 18,25 | 12.015 | 658 | 23045A |
| 2 | Malderen | 8,22 | 3.916 | 476 | 23045B |
| 3 | Steenhuffel | 10,06 | 2.928 | 291 | 23045C |

### Aangrenzende gemeenten

Londerzeel ligt ten noorden van Brussel en grenst aan de Antwerpse gemeente Puurs-Sint-Amands, de Vlaams-Brabantse gemeenten Merchtem, Meise en Kapelle-op-den-Bos en in het westen de Oost-Vlaamse gemeente Buggenhout.

## Bezienswaardigheden

* De Sint-Christoffelkerk
* Het Kasteel de Drie Torens
* Hoeven, waaronder de Hendolf, het Hof Altenaken, het Hof ter hellen of D'Helhoef, het Hof Verrenrode (waar de kleindochter van Rubens woonde), de Kruishoeve, het Hof ter Locht, het Hof ter Winkelen
* De Calvariebergkapel
* Het voormalig Station Londerzeel-Oost
* Het Herenhuis De Burcht
* De windmolen het Merelaantje

## Natuur en landschap

Londerzeel ligt aan de Kleine Molenbeek en de hoogte varieert van 7 meter in het noorden tot 29 meter in het zuiden.

## Demografische ontwikkeling
### Demografische evolutie deelgemeente voor de fusie

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwonersaantal op 31 december

### Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden :
| jaar | Aantal | Evolutie: 1992=index 100 |
| 1992 | 16.993 | 100,0 |
| 1993 | 17.077 | 100,5 |
| 1994 | 17.107 | 100,7 |
| 1995 | 17.108 | 100,7 |
| 1996 | 17.211 | 101,3 |
| 1997 | 17.269 | 101,6 |
| 1998 | 17.235 | 101,4 |
| 1999 | 17.293 | 101,8 |
| 2000 | 17.153 | 100,9 |
| 2001 | 17.166 | 101,0 |
| 2002 | 17.137 | 100,8 |
| 2003 | 17.185 | 101,1 |
| 2004 | 17.305 | 101,8 |
| 2005 | 17.340 | 102,0 |
| 2006 | 17.435 | 102,6 |
| 2007 | 17.452 | 102,7 |
| 2008 | 17.525 | 103,1 |
| 2009 | 17.620 | 103,7 |
| 2010 | 17.655 | 103,9 |
| 2011 | 17.778 | 104,6 |
| 2012 | 17.869 | 105,2 |
| 2013 | 17.976 | 105,8 |
| 2014 | 18.055 | 106,2 |
| 2015 | 18.233 | 107,3 |
| 2016 | 18.274 | 107,5 |
| 2017 | 18.385 | 108,2 |
| 2018 | 18.620 | 109,6 |
| 2019 | 18.749 | 110,3 |
| 2020 | 18.861 | 111,0 |
| 2021 | 19.016 | 111,9 |
| 2022 | 19.136 | 112,6 |
| 2023 | 19.288 | 113,5 |
| 2024 | 19.404 | 114,2 |

## Scholen

Onder andere
* het Virgo Sapiens Instituut van de Ursulinen
* het Gemeentelijk Technisch Instituut van Londerzeel (G.T.I.L.) van de gemeente.
* Kleuterschool "De Huffeltjes" (Steenhuffel)

## Mobiliteit
### Openbaar vervoer

Station Londerzeel wordt bediend door de spoorlijn 53 (Schellebelle - Leuven). Vroeger heette dit station Londerzeel-West om het onderscheid te maken met het voormalige station Londerzeel-Oost. Beide stations waren gelegen op het deel van spoorlijn 53 dat samenliep met de voormalige spoorlijn 61 (Mortsel/Kontich - Aalst). Grote delen van deze spoorlijn zijn opgebroken en aangelegd als fietspad, de zogenaamde Leirekensroute.
Londerzeel heeft busverbindingen naar Aalst, Brussel-Noord, Mechelen, Vilvoorde, Sint-Niklaas, ...

### Wegennet

Langs Londerzeel loopt de autosnelweg A12 tussen Brussel en Antwerpen. De snelweg heeft in Londerzeel nog een gelijkvloerse kruising. Dit kruispunt ligt op het grondgebied van de gemeente Meise. Door het dorpscentrum loopt de N259.

## Evenementen

Londerzeel staat bekend voor de (Gouden) Kiekenpootworp tijdens het jaarlijkse kermisweekend in september.

## Politiek
### Burgemeesters

| | Tijdspanne |
| Ferdinand de Spoelberch | ~1865 |
| Elisabeth de Jonghe d'Ardoye | 1946 - 1964 |
| Hugo Nys (CVP) | 1977 - 1985 |
| Godelieve (Lieve) Eeckelaers (CVP) | 1986 - 1995 |
| Jozef De Borger (CVP / CD&V) | 1995 - 2015 |
| Nadia Sminate (N-VA) | 2016 - 2018 |
| Conny Moons (LWD) | 2019 - 2024 |
| Nadia Sminate (N-VA) | 2024 - heden |

#### Verkzieingen van 2018 en bestuur 2019 - 2024

In 2018 sloot de Open VLD zich aan bij de lijst Londerzeel Warm & Dynamisch (LWD), de politieke beweging rond Conny Moons. Moons was in 2012 nog schepen in Londerzeel voor CD&V, maar moest haar ambt inleveren toen ze aankondigde LWD op te richten. Burgemeester Nadia Sminate haalde met 2471 voorkeurstemmen de hoogste score van Londerzeel bij de gemeenteraadsverkiezingen en bracht zo de N-VA van 6 naar 10 zetels. Als grootste partij van Londerzeel, kon ze die winst niet verzilveren. Londerzeel Warm en Dynamisch (LWD) haalde negen zetels en sloot een coalitie met CD&V en Groen, goed voor een nipte meerderheid van 13 op 25 zetels, met Conny Moons als burgemeester. CD&V leed een stevig verlies. De partij ging naar de kiezer zonder oud-burgemeester en schepen Jozef De Borger en zakte van 9 naar 3 zetels. Ook Pro 1840 van voormalig eerste schepen Tom Troch ging vanaf 2019 met 2 zetels op de oppositiebanken.

### Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

| Partij of kartel | Partij of kartel | 10-10-1976 | 10-10-1976 | 10-10-1982 | 10-10-1982 | 9-10-1988 | 9-10-1988 | 9-10-1994 | 9-10-1994 | 8-10-2000 | 8-10-2000 | 8-10-2006 | 8-10-2006 | 14-10-2012 | 14-10-2012 | 14-10-2018 | 14-10-2018 | 13-10-2024 | 13-10-2024 |
| Stemmen / Zetels | Stemmen / Zetels | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 |
| | AGALEV$^1$/ sp.a-spirit-Groen!$^B$/ sp.a-Groen$^C$/ Groen$^3$/ Pro1840-Groen$^D$ | - | | - | | - | | - | | 8,32$^1$ | 1 | 20,42$^B$ | 5 | 13,34$^C$ | 3 | 8,7$^3$ | 1 | 10,7$^D$ | 2 |
| | SP$^1$/ PAL$^A$/ sp.a-spirit-Groen!$^B$/ sp.a-Groen$^C$/ Pro1840$^2$/ Pro1840-Groen$^D$ | - | | 11,08$^1$ | 2 | 11,54$^1$ | 2 | 11,1$^1$ | 2 | 17,74$^A$ | 4 | 20,42$^B$ | 5 | 13,34$^C$ | 3 | 10,3$^2$ | 2 | 10,7$^D$ | 2 |
| | VU$^1$/ VO$^2$/ PAL$^A$/ N-VA$^3$ | - | | 18,27$^1$ | 4 | 17,45$^1$ | 4 | 10,18$^2$ | 2 | 17,74$^A$ | 4 | 20,42$^B$ | 5 | 21,58$^3$ | 6 | 35,4$^3$ | 10 | 38,8$^3$ | 11 |
| | PVV$^1$/ VLD$^2$/ PAL$^A$/ VLD-VIVANT$^3$/ Open Vld$^4$ | - | | 8,65$^1$ | 1 | 6,77$^1$ | 1 | 8,96$^2$ | 1 | 17,74$^A$ | 4 | 9,10$^3$ | 1 | 3,79$^4$ | 0 | 32,7 | 9 | 22,9 | 6 |
| | Londerzeel Warm en Dynamisch | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 26,33 | 7 | 32,7 | 9 | 22,9 | 6 |
| | CVP$^1$/ CD&V$^2$/ CD&V Plus$^3$ | 56,36$^1$ | 15 | 62,01$^1$ | 18 | 64,24$^1$ | 18 | 62,57$^1$ | 19 | 61,82$^1$ | 18 | 54,35$^2$ | 15 | 31,50$^2$ | 9 | 12,9$^2$ | 3 | 8,7$^3$ | 1 |
| | Team De Borger | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 18,9 | 5 |
| | Vlaams Blok$^1$/ Vlaams Belang$^2$ | - | | - | | - | | 7,19$^1$ | 1 | 12,11$^1$ | 2 | 16,13$^2$ | 4 | 3,46$^2$ | 0 | - | | - | |
| | E Front | 34,02 | 9 | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| | NIEUW | 9,62 | 1 | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| Totaal stemmen | Totaal stemmen | 11102 | 11102 | 12019 | 12019 | 12532 | 12532 | 12734 | 12734 | 12845 | 12845 | 13137 | 13137 | 13303 | 13303 | 13554 | 13554 | 10026 | 10026 |
| Opkomst % | Opkomst % | | | | | 95,72 | 95,72 | 94,44 | 94,44 | 94,51 | 94,51 | 95,18 | 95,18 | 94,48 | 94,48 | 94,0 | 94,0 | 68,0 | 68,0 |
| Blanco en ongeldig % | Blanco en ongeldig % | 2,22 | 2,22 | 2,75 | 2,75 | 3,49 | 3,49 | 3,27 | 3,27 | 2,95 | 2,95 | 2,43 | 2,43 | 2,57 | 2,57 | 3,5 | 3,5 | 1,4 | 1,4 |
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.

## Geboren in Londerzeel

| August Meeus (1861-1927), componist, dirigent & organist Lode Meeus (1892-1971), componist, dirigent & organist Gerard Walschap (1898-1989), schrijver Leopold Van Esbroeck (1911-2010), beeldhouwer Jaak Van Assche (*1940), acteur Wilfried Pas (*1940), beeldhouwer, tekenaar & graficus | Bert Gabriëls (*1973), stand-upcomedian Kris Van Assche (*1976), ontwerper van kleding en accessoires Tom Caluwé (*1978), voetballer Fien Troch (*1978), regisseur Ibtissam Bouharat (*1990), voetbalster van Marokkaanse komaf |

### Ereburgers

* Annelies Verbeke (2023)

## Voetbal

De gemeente Londerzeel telt sinds 2022 vier voetbalclubs, met name:
* Londerzeel SK (tweede afdeling)
* Delta Londerzeel (tweede provinciale)
* Londerzeel United (tweede provinciale)
* SK Steenhuffel (tweede provinciale)

## Stedenband

Londerzeel heeft een stedenband met Gladenbach (Hessen, Duitsland) sinds 2010.

## Wetenswaardig

* Het wapenschild van de gemeente werd op 19 juli 1978 door de minister van binnenlandse zaken Henri Boel (BSP) bekrachtigd.
* De familienaam Van Londersele verwijst naar het dorp, net als enkele spellingsvariaties hierop. In het jaar 2008 waren er 459 mensen in België die een van deze familienamen had, voornamelijk in de Denderstreek.

## Nabijgelegen kernen

Imde, Steenhuffel, Londerzeel Sint-Jozef, Ramsdonk, Westrode