# Sint-Agatha-Berchem

Sint-Agatha-Berchem (Frans: Berchem-Sainte-Agathe) of Berchem in het kort is een gemeente in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Tot 1954 behoorde de gemeente nog niet tot het hoofdstedelijk gedeelte van de toenmalige provincie Brabant. De gemeente telt ruim 25.000 inwoners.
De belangrijkste verkeersassen in de gemeente zijn de Gentsesteenweg en de Keizer-Karellaan (bij de aansluiting met de Brusselse ring en het winkelcentrum Basilix), die beide zeer druk zijn. Naast deze verstedelijkte assen telt Sint-Agatha-Berchem vooral rustigere woonwijken.

## Nabijgelegen kernen

In het noorden grenst Sint-Agatha-Berchem aan Ganshoren, in het oosten aan Koekelberg en Sint-Jans-Molenbeek. Aan de westelijke, Vlaamse kant liggen Zellik (deelgemeente van Asse), Dilbeek en haar deelgemeente Groot-Bijgaarden.

## Bezienswaardigehden

* De Oude Sint-Agathakerk
* De Nieuwe Sint-Agathakerk

## Natuur en landschap

Sint-Agatha-Berchem ligt aan de westrand van de Brusselse agglomeratie op een hoogte van 35-75 meter. Hoewel de plaats sterk verstedelijkt is zijn er toch een aantal parken en groene ruimten zoals het Wilderbos, het Hoogveld, het Pirsoulpark, het De Mulderpark en de Zavelenberg.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden :
| jaar | Aantal | Evolutie: 1992=index 100 |
| 1992 | 18.439 | 100,0 |
| 1993 | 18.488 | 100,3 |
| 1994 | 18.604 | 100,9 |
| 1995 | 18.653 | 101,2 |
| 1996 | 18.351 | 99,5 |
| 1997 | 18.508 | 100,4 |
| 1998 | 18.576 | 100,7 |
| 1999 | 18.669 | 101,2 |
| 2000 | 18.735 | 101,6 |
| 2001 | 19.037 | 103,2 |
| 2002 | 19.320 | 104,8 |
| 2003 | 19.478 | 105,6 |
| 2004 | 19.641 | 106,5 |
| 2005 | 19.968 | 108,3 |
| 2006 | 20.078 | 108,9 |
| 2007 | 20.431 | 110,8 |
| 2008 | 20.981 | 113,8 |
| 2009 | 21.669 | 117,5 |
| 2010 | 22.185 | 120,3 |
| 2011 | 22.770 | 123,5 |
| 2012 | 22.931 | 124,4 |
| 2013 | 23.410 | 127,0 |
| 2014 | 23.690 | 128,5 |
| 2015 | 23.927 | 129,8 |
| 2016 | 24.224 | 131,4 |
| 2017 | 24.701 | 134,0 |
| 2018 | 24.830 | 134,7 |
| 2019 | 25.179 | 136,6 |
| 2020 | 25.502 | 138,3 |
| 2021 | 25.441 | 138,0 |
| 2022 | 25.298 | 137,2 |
| 2023 | 25.396 | 137,7 |
| 2024 | 25.787 | 139,9 |

## Politiek
### Representativiteit

Voor Sint-Agatha-Berchem, net zoals voor de andere gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, geldt dat het aantal kiezers in verhouding tot het aantal inwoners erg laag ligt, zowel absoluut als in vergelijking met de rest van het land. Dit is het gevolg van het hoge aandeel niet Belgische inwoners (ook al kunnen deze onder bepaalde voorwaarden over gemeentelijk stemrecht beschikken). Daarnaast ligt ook het aantal kiezers dat niet komt opdagen, ondanks de stemplicht, erg hoog zodat het totaal aantal uitgebrachte stemmen, inclusief ongeldige en blanco, in de 19 gemeenten van het gewest slechts 44,66% van het aantal inwoners bedraagt. Sint-Agatha-Berchem scoort duidelijk beter met een verhouding van 54,26% uitgebrachte stemmen/inwoners.

#### Verhouding kiezers/inwoners en absenteïsme bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012

* Sint-Agatha-Berchem: 63,97% (kiezers/inw.) - 15,19% (absenteïsme)
* Totaal Brussels Gewest : 53,89% (kiezers/inw.) - 17,14% (absenteïsme)
Ter vergelijking:
* Vlaamse provinciehoofdsteden: 69,30% (kiezers/inw.) - 12,12% (absenteïsme)
* Waalse provinciehoofdsteden: 69,04% (kiezers/inw.) - 17,31% (absenteïsme)

### Burgemeesters

* 1818-1825: J. Willems
* 1825-1830: Carolus Huysmans d'Honsem
* 1830-1841: François De Neck
* 1842-1858: Edouard Guillaume Goffin
* 1859-1887: Josse Philippe Auguste Goffin
* 1888-1902: Josse Edouard Goffin
* 1903-1915: Auguste Van Zande
* 1915-1930: Charles Leemans
* 1930-1932: Lambert Brems
* 1932-1940: Isidore Landrain
* 1941-1942: Paul De Spiegeleer
* 1943-1944: Aansluiting bij Groot-Brussel
* 1944-1946: Pierre Cnops
* 1946-1952: Arthur Percque (1947 talentelling)
* 1952-1964: Charles Van Ruyteghem (1954 aansluiting bij het tweetalig arrondissement Brussel-Hoofdstad)
* 1965-1993: Victor Guns (LBG (CVP)) — de Nederlandstalige Victor Guns was burgemeester van Sint-Agatha-Berchem gedurende meer dan een kwarteeuw en tot op de dag van vandaag de laatste officieel Nederlandstalige burgemeester in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
* 1993-2003: Julien Gooskens (LBG (PSC))
* 2003-2020: Joël Riguelle (LBG/LBR (cdH))
* 2020-heden: Christian Lamouline (LBR (cdH))

### Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

| Partij of kartel | Partij of kartel | 10-10-1976 | 10-10-1976 | 10-10-1982 | 10-10-1982 | 9-10-1988 | 9-10-1988 | 9-10-1994 | 9-10-1994 | 8-10-2000 | 8-10-2000 | 8-10-2006 | 8-10-2006 | 14-10-2012 | 14-10-2012 | 14-10-2018 | 14-10-2018 | 13-10-2024 | 13-10-2024 |
| Stemmen / Zetels | Stemmen / Zetels | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 25 | % | 27 | % | 27 | % | 27 | % | 29 |
| | PTB-PVA | - | | 0,5 | 0 | 0,36 | 0 | 0,5 | 0 | - | | - | | - | | - | | - | |
| | PS$^1$/ PS-SP$^2$/ PS-sp.a$^3$/ PS-sp.a+$^4$/ PS-Vooruit+$^5$ | 15,18$^1$ | 4 | 13,63$^1$ | 3 | 17,03$^2$ | 5 | 14,04$^1$ | 4 | 11,19$^2$ | 2 | 13,82$^3$ | 4 | 13,51$^3$ | 4 | 18,25$^4$ | 5 | 23,06$^5$ | 7 |
| | ECOLO$^1$/ Ecolo-Groen$^2$ | - | | - | | 6,54$^1$ | 1 | 7,0$^1$ | 1 | 12,58$^1$ | 3 | 10,98$^1$ | 2 | 11,17$^2$ | 3 | 14,73$^2$ | 4 | 8,97$^2$ | 2 |
| | LBG$^1$/ LBR$^3$/ LB$^4$ | 30,53$^1$ | 9 | 27,79$^1$ | 9 | 26,38$^1$ | 8 | 27,33$^1$ | 9 | 24,83$^1$ | 7 | 33,93$^3$ | 11 | 30,35$^3$ | 10 | 25,96$^3$ | 8 | 33,63$^4$ | 12 |
| | PSC$^2$ | 5,4$^2$ | 0 | 6,56$^2$ | 1 | 7,3$^2$ | 1 | 27,33$^1$ | 9 | 24,83$^1$ | 7 | 33,93$^3$ | 11 | 30,35$^3$ | 10 | 25,96$^3$ | 8 | 33,63$^4$ | 12 |
| | N-VA | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 6,99 | 1 | 6,74 | 1 | 4,04 | 0 |
| | PRL$^1$/ LIB$^2$/ MR$^3$/ Open MR$^4$ | 8,74$^1$ | 1 | 12,11$^1$ | 3 | 12,84$^1$ | 3 | 13,03$^2$ | 3 | 18,57$^1$ | 5 | 23,25$^3$ | 7 | 19,46$^3$ | 6 | 22,58$^4$ | 7 | 18,43$^5$ | 6 |
| | FDF$^1$/ DéFI$^2$ | 29,26$^1$ | 9 | 25,58$^1$ | 8 | 18,69$^1$ | 6 | 16,03$^1$ | 5 | 14,79$^1$ | 4 | 23,25$^3$ | 7 | 8,23$^1$ | 2 | 9,70$^2$ | 2 | 3,47$^2$ | 0 |
| | Vlaams Blok$^1$/ Vlaams Belang$^2$ | - | | 1,11$^1$ | 0 | 2,86$^1$ | 0 | 4,77$^1$ | 0 | 8,56$^1$ | 2 | 9,33$^2$ | 2 | 3,46$^2$ | 0 | 2,04$^2$ | 0 | - | |
| | Be Berchem | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 8,40 | 2 |
| | Berch'm | - | | - | | - | | 6,6 | 1 | 9,48 | 2 | 7,48 | 1 | 6,82 | 1 | - | | - | |
| | FN | - | | - | | - | | 8,77 | 2 | - | | - | | - | | - | | - | |
| | LNB | - | | - | | 7,41 | 1 | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| | VLAAMS | 10,89 | 2 | 6,56 | 1 | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| Anderen$^{(*)}$ | Anderen$^{(*)}$ | - | | 6,25 | 0 | 0,59 | 0 | 1,93 | 0 | - | | 1,21 | 0 | - | | - | | - | |
| Totaal stemmen | Totaal stemmen | 13.111 | 13.111 | 12.703 | 12.703 | 12.402 | 12.402 | 11.550 | 11.550 | 11.221 | 11.221 | 11.897 | 11.897 | 12.442 | 12.442 | 13.189 | 13.189 | 12.757 | 12.757 |
| Opkomst % | Opkomst % | | | | | 88,92 | 88,92 | 87,44 | 87,44 | 84,15 | 84,15 | 86,73 | 86,73 | 84,81 | 84,81 | 85,50 | 85,50 | 81,58 | 81,58 |
| Blanco en ongeldig % | Blanco en ongeldig % | 4,41 | 4,41 | 5,97 | 5,97 | 4,63 | 4,63 | 3,89 | 3,89 | 4,69 | 4,69 | 4,85 | 4,85 | 5,42 | 5,42 | 7,08 | 7,08 | 7,49 | 7,49 |
(*) 1982: UDRT-RAD (4,76%), UDB (1,49%) / 1988: EVA / 1994: PLUS / 2006: VIVANT. De grootste partij is in kleur.

## De taalevolutie in Sint-Agatha-Berchem

Na de talentelling van 1947 verliet de gemeente Sint-Agatha-Berchem via een koninklijk besluit in 1954 het Nederlandstalige gebied van de voormalige provincie Brabant en werd het toegevoegd aan het officieel tweetalig Arrondissement Brussel-Hoofdstad.
De evolutie van het taalgebruik in Sint-Agatha-Berchem. Cijfers verkregen op basis van de talentelling die in het kader van de volkstelling in België vanaf 1846 in kaart werd gebracht.
Gekende talen
| Jaar | enkel NL | enkel NL | NL & FR | NL & FR | enkel FR | enkel FR | FR & D | FR & D | enkel D | enkel D | D & NL | D & NL | NL& FR & D | NL& FR & D | Geen |
| Jaar | Aantal | % | Aantal | % | Aantal | % | Aantal | % | Aantal | % | Aantal | % | Aantal | % | Aantal |
| 1846 | 657 | 97,8% | | | 15 | 2,2% | | | 0 | 0,0% | | | | | |
| 1866 | 691 | 90,3% | 74 | 9,7% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 |
| 1880 | 970 | 93,1% | 60 | 5,8% | 12 | 1,2% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 |
| 1890 | 1.031 | 81,6% | 203 | 16,1% | 28 | 2,2% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 2 | 0,2% | 2 |
| 1900 | 1.453 | 85,3% | 187 | 11,0% | 46 | 2,7% | 3 | 0,2% | 1 | 0,1% | 2 | 0,1% | 12 | 0,7% | 141 |
| 1910 | 2.173 | 76,1% | 521 | 18,3% | 128 | 4,5% | 2 | 0,1% | 2 | 0,1% | 8 | 0,3% | 20 | 0,7% | 168 |
| 1920 | 1.907 | 51,4% | 1.434 | 38,6% | 320 | 8,6% | 6 | 0,2% | 2 | 0,1% | 0 | 0,0% | 42 | 1,1% | 140 |
| 1930 | 2.427 | 33,9% | 2.964 | 41,4% | 1.622 | 22,7% | 38 | 0,5% | 6 | 0,1% | 4 | 0,1% | 96 | 1,3% | 202 |
| 1947 | 2.162 | 19,8% | 5.597 | 51,4% | 2.524 | 23,2% | 62 | 0,6% | 4 | 0,0% | 11 | 0,1% | 538 | 4,9% | 282 |
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt.
| Jaar | NL | NL | FR | FR | D | D |
| Jaar | Aantal | % | Aantal | % | Aantal | % |
| 1910 | 2.177 | 76,3% | 649 | 22,7% | 28 | 1,0% |
| 1920 | 2.940 | 79,2% | 768 | 20,7% | 3 | 0,1% |
| 1930 | 3.799 | 53,1% | 3.334 | 46,6% | 24 | 0,3% |
| 1947 | 4.805 | 44,1% | 6.072 | 55,8% | 9 | 0,1% |
Op basis van de resultaten van de talentelling van 1947 (gepubliceerd in 1954) werd beslist dat Sint-Agatha-Berchem voortaan deel zou worden van de tweetalige agglomeratie Brussel.

## Cultuur

* Lijst van beschermd onroerend erfgoed in Sint-Agatha-Berchem
* GC De Kroon, gemeenschapscentrum
* Gemeentelijke Nederlandstalige bibliotheek
* Gemeentelijke academie voor muziek en woord
* Moderne Wijk / Cité Moderne (1922-1925)

## Bekende personen uit Sint-Agatha-Berchem

* Jean Washer (1894-1972), tennisser
* Frans De Pauw (1929-2006), jurist en hoogleraar
* Robert Dejaegere (1934-2020), rector Vrije Universiteit Brussel
* Guido Fauconnier (1935-2005), hoogleraar
* Pierre Mertens (1939-2025), schrijver en advocaat
* Philippe Van Parijs (1951), filosoof
* Johan Van den Driessche (1953-2025), zakenman en politicus
* Johan Van Assche (1956), acteur en regisseur
* Jean-Claude Van Damme (1960), filmacteur
* Sven Gatz (1967), politicus en ondernemer
* Frank Asselman (1972), atleet
* Amal Amjahid (1995), krachtsporter
* Alexis Saelemaekers (1999), voetballer
* Largie Ramazani (2001), voetballer

## Stedenbanden

* Grand Dakar (Dakar, Senegal)