# Waalwijk (gemeente)

Waalwijk (Brabants: Wolluk) (uitspraak) is een gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. De gemeente telt 50.310 inwoners (1 januari 2024, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 68,15 km². Van het totaal aantal inwoners die de gemeente telde in 2024, woonden er 30.455 in de stad Waalwijk, 14.300 in het dorp Sprang-Capelle en 5.195 in het dorp Waspik. De gemeente Waalwijk maakt deel uit van regio De Langstraat.

## In de moderne tijd

Pas in 1814 werd de gehele Langstraat bij de provincie Noord-Brabant gevoegd. Voordien behoorde een deel van De Langstraat tot het Graafschap Holland. Op 1 januari 1922 werden de zelfstandige gemeenten Baardwijk, Besoijen en Waalwijk samengevoegd tot de nieuwe gemeente Waalwijk. In 1997 werden de gemeenten Waspik en Sprang-Capelle aan de gemeente Waalwijk toegevoegd.

## Kernen
### Woonplaatsen (BAG)

| Woonplaats (BAG) | Inwoners 2023 |
| Waalwijk | 34.770 |
| Sprang-Capelle | 9.990 |
| Waspik | 5.195 |

### Ligging

Waalwijk ligt tussen Drunen en Raamsdonk in het gebied De Langstraat. Dichtstbijzijnde grote plaatsen zijn Tilburg, 's-Hertogenbosch en Breda. Waalwijk is bereikbaar via de A59 en de N261.
Aangrenzende gemeenten :
| | Altena Altena | |
| Geertruidenberg Geertruidenberg | | Heusden Heusden |
| Dongen Dongen | Loon op Zand Loon op Zand | |

## Dorpskernen en wijken

Sprang, 's-Grevelduin-Capelle, Vrijhoeve-Capelle en Waspik.
In Waalwijk liggen twaalf wijken: Baardwijk, Besoijen, Zanddonk, Laageinde, De Hoef, Centrum, Sint-Antonius parochie, Bloemenoord, Meerdijk, Zanddonk-Zuid, Carthografenweg en Driessen.

## Politiek
### Zetelverdeling gemeenteraad

De gemeenteraad van Waalwijk bestaat uit 29 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:
Gemeenteraadszetels :
| Partij | 1998 | 2002 | 2006 | 2010 | 2014 | 2018 | 2022 |
| Lokaal Belang | | - | - | 7$^*$ | 9 | 9 | 11 |
| VVD | 5 | 5 | 3 | 6 | 5 | 5 | 4 |
| GroenLinksaf | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 4 | 3 |
| CDA | 6 | 5 | 4 | 4 | 4 | 3 | 2 |
| D66 | - | - | - | 2 | 2 | 3 | 2 |
| SGP | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 |
| Samen Waalwijk | - | - | - | - | - | - | 2 |
| Lijst IJpelaar | - | - | - | - | - | 1 | 1 |
| ChristenUnie | 1 | 1 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 |
| Blanco (Aussems, N.R.W.A.) | - | - | - | - | - | - | 1 |
| PvdA | 4 | 2 | 6 | 3 | 2 | 1 | - |
| Werknemersbelang | 1 | 2 | 2 | 2 | 1 | - | - |
| Plaats Burger Initiatief | - | 2 | 3 | -$^*$ | - | - | - |
| Acht Kernen | 3 | 3 | 2 | -$^*$ | - | - | - |
| Gemeentebelangen | 4 | 4 | 2 | -$^*$ | - | - | - |
| Algemeen Belang | 2 | 2 | 1 | -$^*$ | - | - | - |
| Totaal | 29 | 29 | 29 | 29 | 29 | 29 | 29 |
| Opkomst | | | | 46,68% | 44,79% | 47,08% | 42,06% |
    *De vier lokale partijen Algemeen Belang, De Acht Kernen, Gemeentebelangen en Plaatselijk Burger Initiatief fuseerden voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2010. Zij gingen op in Lokaal Belang.

### College van B&W

Het college van burgemeester en wethouders bestaat voor de periode 2022-2026 uit een coalitie van Lokaal Belang, VVD, GroenLinksaf en D66.
College van burgemeester en wethouders :
| Burgemeester | Sacha Ausems (partijloos) | Algemeen bestuur (Publiekszaken, communicatie, representatie, personeel, organisatie en strategie) Openbare orde & veiligheid Democratische vernieuwing Regionale samenwerking |
| Wethouders | Timon Klerx (Lokaal Belang) | Transformatie Binnenstad 1e locoburgemeester Wijkwethouder Binnenstad Financiën Programma Binnenstad Vrije tijd (Sport, cultuur, evenementen, monumenten en archeologie, recreatie en toerisme en citymarketing) Openbare werken |
| Wethouders | Frank Spierings (VVD) | Realisatie Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat en Haven 8 Oost Afronding 2e locoburgemeester Wijkwethouder Zuid Economische Zaken (Relatiebeheer, Midpoint, ontwikkeling industrieterreinen, Haven 8 Oost Afronding, Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL), Smart Port, havens en huisvesting arbeidsmigranten (short-stay)) Werk & inkomen (Baanbrekers en participatiewet) Sociale, fysieke en informatieveiligheid Informatiesamenleving (Datagedreven werken, Smart City, automatisering, digitalisering, gemeentelijke dienstverlening en deregulering) |
| Wethouders | Sjors Slaats (GroenLinksaf) | Transformatie Sociaal Domein 3e locoburgemeester Wijkwethouder Waspik Programma Jeugd, Jeugdbeleid en stop the braindrain Sociaal domein (coördinerend wethouder) (Team WijZ, jeugdzorg, WMO en armoedebeleid) Gezondheidszorg Onderwijs en kinderopvang |
| Wethouders | Sheila Schuijffel (D66) | Duurzaamheidsopgave, participatie en inclusie 4e locoburgemeester Wijkwethouder Noord Programma Duurzaamheid (Klimaat, energie, warmte en circulariteit) Milieu, natuur & landschap (Grondstoffenbeleid, afvalbeheer/uitvoering, groenbeleid, landbouw, water (beleid en beheersing), Westelijke Langstraat en dierenwelzijn) Inclusieve samenleving (Leefbaarheid, coördinatie wijkgericht werken, inwonersparticipatie, burgerbegroting, WIJ-dienstencentra, integratie nieuwe Waalwijkers en opvang statushouder) Gemeentelijk vastgoed (beheer/onderhoud/verduurzaming) |
| Wethouders | Ad de Jong (Lokaal Belang) | Woningbouwopgave en invoering Omgevingswet 5e locoburgemeester Wijkwethouder Sprang-Capelle Fysieke domein (Wonen, bouwen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) Mobiliteit (Verkeer, vervoer en parkeren (beleid en uitvoering)) Omgevingswet (Vergunningverlening en regionale omgevingsdienst) Grondbedrijf |
| Gemeentesecretaris | Michel Tromp | Secretaris van het college van B&W Algemeen directeur van de ambtelijke organisatie |

## Verkeer en vervoer

De gemeente Waalwijk wordt ontsloten door een aantal autowegen, waarmee 's-Hertogenbosch, Raamsdonksveer en Tilburg te bereiken zijn. Van 1886-1950 was er ook een station aan de spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch. Deze lijn is echter verdwenen, en heeft op vele plaatsen ruimte gemaakt voor een fietspad. Waalwijk heeft ook een binnenhaven die verbonden is met de Bergsche Maas.

## Monumenten

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
* Lijst van rijksmonumenten in Waalwijk (gemeente)
* Lijst van gemeentelijke monumenten in Waalwijk (gemeente)
* Lijst van oorlogsmonumenten in Waalwijk

## Kunst in de openbare ruimte

In de gemeente Waalwijk zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
* Lijst van beelden in Waalwijk

## Bekende inwoners
### Geboren in Waalwijk

* Rini van Bracht, biljarter
* Clemens van Bracht, presentator en zanger van De Deurzakkers
* Theo van Delft, schilder
* Yuri van Gelder, turner
* Olcay Gulsen, mode-ondernemer
* Ramon van Haaren, voetballer
* Aimée de Jongh, illustrator
* Jan-Hein Kuijpers, advocaat
* Jan Loeff, advocaat en politicus
* René Mioch, filmjournalist
* Frank van Mosselveld, voetballer
* Leonie Overgoor, verzetsstrijdster
* Kees de Ruyter, biljarter
* Frans Slaats, wielrenner
* Martinus Veltman, Nobelprijswinnaar natuurkunde

### Woonachtig geweest in Waalwijk

* Jantje Koopmans, volkszanger
* Jan de Rooij, verzetsstrijder
* Frans de Waal, primatoloog

## Afbeeldingen

* Grotestraat, met op de achtergrond de Kerk aan de Haven (Waalwijk-Centrum)
* Voormalig gemeentehuis
* Wapen van gemeente Waalwijk op het gemeentehuis
* Gemeentekantoor
* Sint-Jan-de-Doperkerk
* Stationsstraat
* Grand café in monumentaal pand
* Raadhuis en centrum
* ↑ Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen
* ↑ Nieuwe coalitie in gemeente Waalwijk aan de slag
* ↑ Extra raadsvergadering 16-06-2022
* ↑ Samenstelling college
Hoofdplaats: Waalwijk Dorpen: Capelle · Sprang · Vrijhoeve-Capelle · Waspik · Waspik-Zuid Buurtschappen: Nieuwe-Vaart · Oosteind · Sprangsevaart Noord-Brabant: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten
Alphen-Chaam · Altena · Asten · Baarle-Nassau · Bergeijk · Bergen op Zoom · Bernheze · Best · Bladel · Boekel · Boxtel · Breda · Cranendonck · Deurne · Dongen · Drimmelen · Eersel · Eindhoven · Etten-Leur · Geertruidenberg · Geldrop-Mierlo · Gemert-Bakel · Gilze en Rijen · Goirle · Halderberge · Heeze-Leende · Helmond · 's-Hertogenbosch · Heusden · Hilvarenbeek · Laarbeek · Land van Cuijk · Loon op Zand · Maashorst · Meierijstad · Moerdijk · Nuenen, Gerwen en Nederwetten · Oirschot · Oisterwijk · Oosterhout · Oss · Reusel-De Mierden · Roosendaal · Rucphen · Sint-Michielsgestel · Someren · Son en Breugel · Steenbergen · Tilburg · Valkenswaard · Veldhoven · Vught · Waalre · Waalwijk · Woensdrecht · Zundert Steden en dorpen · Voormalige gemeenten · Nederland: Provincies · Gemeenten