# Kabinet-Rutte III

Het kabinet-Rutte III was een Nederlands kabinet van 26 oktober 2017 tot en met 10 januari 2022. Het werd gevormd door de partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie en stond onder voorzitterschap van minister-president Mark Rutte.
Het kabinet werd op 26 oktober 2017 beëdigd als opvolger van het kabinet-Rutte II, na de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 en de daaropvolgende kabinetsformatie.
Op 15 januari 2021 bood het kabinet zijn ontslag aan, twee maanden voor de Tweede Kamerverkiezingen, als reactie op een rapport over de toeslagenaffaire. Op 10 januari 2022 werd het kabinet-Rutte IV beëdigd als opvolger.

## Totstandkoming
### Formatie

Na de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 ging de kabinetsformatie van start onder leiding van verkenner Edith Schippers. Het was direct duidelijk dat de kern van een nieuw kabinet zou worden gevormd door VVD, CDA en D66, die samen vijf zetels tekort kwamen voor meerderheid. Op 28 maart werd Schippers door de Tweede Kamer voorgedragen als informateur om verder te gaan met concrete onderhandelingen voor een kabinet van VVD–CDA–D66–GroenLinks. Op 15 mei mislukte deze formatiepoging, als gevolg van de verschillende standpunten van de partijen over asiel en migratie.
Toen op 23 mei een tweede formatiepoging, dit keer met de ChristenUnie, mislukte, stelde Schippers voor een nieuwe informateur te benoemen, Herman Tjeenk Willink. Hernieuwde gesprekken met GroenLinks leidden niet tot overeenstemming. Op 27 juni gaf de informateur in zijn eindverslag aan dat de enige mogelijkheid voor een meerderheidskabinet een kabinet was met de vier partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Gerrit Zalm werd een dag later benoemd tot informateur. Op 9 oktober, 208 dagen na de verkiezingen, lag er een voorlopig coalitieakkoord getiteld "Vertrouwen in de toekomst" op tafel voor een nieuw te vormen kabinet-Rutte III. Op 12 oktober werd Rutte op voorstel van de vier hoofdonderhandelaars door de Tweede Kamer aangesteld als formateur. Op 25 oktober rondde Rutte zijn taken als formateur af en overhandigde hij zijn eindverslag aan Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib. Een dag later werd het kabinet beëdigd.

### Wijzigingen ministeries

In het regeerakoord werd afgesproken wijzigingen aan te brengen in ministeries en portefeuilles. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit werd heropgericht, nadat het tussen 2010 en 2017 was ondergebracht bij het ministerie van Economische Zaken. Drie ministeries werden hernoemd. Het ministerie van Economische Zaken werd ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het ministerie van Infrastructuur en Milieu werd ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het ministerie van Veiligheid en Justitie werd ministerie van Justitie en Veiligheid. Uit een rapport van de Auditdienst Rijk uit oktober 2018 bleek dat de herstructureringen en naamswijzigingen naar schatting € 31,7 miljoen hebben gekost.
Verder verdween de minister zonder portefeuille voor Wonen en Rijksdienst. Nieuwe ministers waren die voor Rechtsbescherming, Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, en Medische Zorg, respectievelijk ondergebracht bij de ministeries van Justitie en Veiligheid, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

## Verloop
### Eerste jaar

Na een lange formatie kwam het kabinet vrij moeizaam van start. In de eerste honderd dagen werd de wet Hillen afgeschaft. Die maatregel moest stapsgewijs een eind maken aan het belastingvoordeel voor huiseigenaren die hun hypotheek volledig hebben afgelost. Ook besloot minister van Economische Zaken en Klimaat Eric Wiebes nog sneller de gaswinning bij het Groningenveld te verminderen.
Vier maanden na aantreden stapte minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra op. Hij had jarenlang beweerd aanwezig te zijn geweest bij een bijeenkomst in de datsja van Russisch president Vladimir Poetin, waar Poetin gesproken zou hebben over een ambitie voor een "Groot-Rusland". Zijlstra bleek daar echter niet bij aanwezig te zijn geweest. Diens opvolger, Stef Blok, kwam hetzelfde jaar ook in opspraak, toen hij onder meer Suriname een failed state noemde.
Aangekondigd in het regeerakkoord was de afschaffing van de dividendbelasting. Vanaf het begin was dit controversieel, omdat het in geen verkiezingsprogramma had gestaan. Rutte beweerde dat er geen memo's waren over de afschaffing van de dividendbelasting, maar deze bleken er wel te zijn. Dit leidde tot een motie van afkeuring tegen Rutte die gesteund werd door de hele oppositie behalve SGP. Uiteindelijk besloot het kabinet de afschaffing in te trekken. Als alternatief werd besloten de winstbelasting te verlagen.

### Verlies van meerderheid

Door de Eerste Kamerverkiezingen van 27 mei 2019 verloor het kabinet zijn meerderheid in de Eerste Kamer. De coalitie ging daar van 38 naar 32 zetels.
Het kabinet leunde altijd op een krappe meerderheid van 76 zetels. Op 24 september 2019 besloot de VVD na meerdere incidenten toch Kamerlid Wybren van Haga uit de fractie te zetten. Van Haga besloot door te gaan als eenmansfractie, waardoor het kabinet de meerderheid verloor. Van Haga gaf wel aan het regeerakkoord te blijven steunen.

### Coronacrisis

Nederland kreeg in februari 2020 te maken met de coronacrisis door de COVID-19-pandemie. Op 27 februari 2020 werd de eerste besmetting in Loon op Zand geconstateerd. Het kabinet gaf het advies geen handen meer te schudden. Later kwamen er meer maatregelen bij, zoals zoveel mogelijk thuis werken en geen bijeenkomsten met meer dan honderd personen te houden. De maatregelen werden in de loop van de tijd verder aangescherpt, waarbij scholen, horeca en andere uitgaansgelegenheden hun deuren moesten sluiten.
Op 16 maart 2020 sprak minister-president Mark Rutte het land toe door middel van een radio- en televisietoespraak. De laatste keer dat een Nederlandse minister-president bij een crisis de bevolking toesprak, was in 1973 tijdens de oliecrisis.

### Demissionair

Naar aanleiding van het rapport van de parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag gepresenteerd op 17 december 2020 over de toeslagenaffaire, beraadde het kabinet zich op een reactie, inclusief mogelijke politieke gevolgen. Op 10 januari 2021 kondigde GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver aan een motie van wantrouwen in te dienen tegen kabinet-Rutte III tijdens een aankomend debat op 15 januari 2021 over het rapport van de parlementaire ondervragingscommissie. Alle oppositiepartijen gaven aan dit te steunen of te overwegen. Vlak voor dat debat besloot het kabinet na een ministerraad af te treden en demissionair door te gaan tot de geplande Tweede Kamerverkiezingen die twee maanden later zullen plaatsvinden. Daarnaast besloot minister van Economische Zaken Eric Wiebes direct op te stappen.
Aangezien de val van het kabinet plaatsvond in de coronacrisis, waren er zorgen over of dit van invloed zou zijn op het corona-beleid. Rutte gaf bij bekendmaking van de ontslagaanvraag aan dat de bestrijding van het coronavirus onverminderd door zou gaan.
De coalitiepartijen wisten bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart 2021 met 78 zetels weer een meerderheid te behalen, een grotere dan bij de verkiezingen in 2017. Het kabinet regeerde door tot 10 januari 2022, toen het kabinet-Rutte IV geïnstalleerd werd. Door de ontslagaanbieding al twee maanden voor de verkiezingsdatum en de lengte van de daaropvolgende formatie werd een nieuw record gevestigd voor de zittingsduur van een demissionair kabinet.

## Samenstelling

Aanvankelijk bestond het kabinet uit zestien ministers en acht staatssecretarissen. De VVD leverde zes ministers en drie staatssecretarissen, het CDA en D66 beide vier ministers en twee staatssecretarissen en de ChristenUnie twee ministers en één staatssecretaris. Door mutaties is dit in de loop van het kabinet gewijzigd.
Aanvankelijk waren er vier ministers zonder portefeuille. Deze worden aangegeven met "Ministers voor" in plaats van "Ministers van".
Na het ontslag van staatssecretaris Keijzer telde het kabinet elf tussentijds opgestapte kabinetsleden. Daarmee overtrof het kabinet het record van kabinet-Lubbers III.

### Bewindspersonen

| Kabinetslid | Kabinetslid | Titel | Begindatum | Einddatum | Partij | Partij |
| Afbeelding | Naam | Titel | Begindatum | Einddatum | Partij | Partij |
| | Rutte, Mark Mark Rutte | Minister-president | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Rutte, Mark Mark Rutte | Minister van Algemene Zaken (AZ) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Jonge, Hugo de Hugo de Jonge | Vicepremier (eerste) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CDA | |
| | Jonge, Hugo de Hugo de Jonge | Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CDA | |
| | Ollongren, Kajsa Kajsa Ollongren | Vicepremier (tweede) | 26 oktober 2017 | 1 november 2019 | D66 | |
| | Ollongren, Kajsa Kajsa Ollongren | Vicepremier (tweede) | 14 mei 2020 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Ollongren, Kajsa Kajsa Ollongren | Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 26 oktober 2017 | 1 november 2019 | D66 | |
| | Ollongren, Kajsa Kajsa Ollongren | Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 14 april 2020 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Ollongren, Kajsa Kajsa Ollongren | Minister (niet belast met ministerie) | 1 november 2019 | 14 april 2020 | D66 | |
| | Schouten, Carola Carola Schouten | Vicepremier (derde) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CU | |
| | Schouten, Carola Carola Schouten | Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CU | |
| | Koolmees, Wouter Wouter Koolmees | Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Koolmees, Wouter Wouter Koolmees | Vicepremier (tweede) | 1 november 2019 | 14 mei 2020 | D66 | |
| | Zijlstra, Halbe Halbe Zijlstra | Minister van Buitenlandse Zaken (BZ) | 26 oktober 2017 | 13 februari 2018 | VVD | |
| | Grapperhaus, Ferdinand Ferdinand Grapperhaus | Minister van Justitie en Veiligheid (JV) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CDA | |
| | Grapperhaus, Ferdinand Ferdinand Grapperhaus | Minister van Defensie (Def) | 17 september 2021 | 24 september 2021 | CDA | |
| | Engelshoven, Ingrid van Ingrid van Engelshoven | Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Hoekstra, Wopke Wopke Hoekstra | Minister van Financiën (Fin) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CDA | |
| | Bijleveld, Ank Ank Bijleveld | Minister van Defensie (Def) | 26 oktober 2017 | 17 september 2021 | CDA | |
| | Bijleveld, Ank Ank Bijleveld | Minister voor de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) | 1 november 2019 | 14 april 2020 | CDA | |
| | Nieuwenhuizen, Cora van Cora van Nieuwenhuizen | Minister van Infrastructuur en Waterstaat (IW) | 26 oktober 2017 | 31 augustus 2021 | VVD | |
| | Nieuwenhuizen, Cora van Cora van Nieuwenhuizen | Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) | 15 januari 2021 | 20 januari 2021 | VVD | |
| | Wiebes, Eric Eric Wiebes | Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) | 26 oktober 2017 | 15 januari 2021 | VVD | |
| | Bruins, Bruno Bruno Bruins | Minister voor Medische Zorg en Sport (MZ) (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) | 26 oktober 2017 | 19 maart 2020 | VVD | |
| | Slob, Arie Arie Slob | Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media (BVOM) (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CU | |
| | Dekker, Sander Sander Dekker | Minister voor Rechtsbescherming (RB) (Justitie en Veiligheid) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Kaag, Sigrid Sigrid Kaag | Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHO) (Buitenlandse Zaken) | 26 oktober 2017 | 10 augustus 2021 | D66 | |
| | Kaag, Sigrid Sigrid Kaag | Minister van Buitenlandse Zaken (BZ) | 13 februari 2018 | 7 maart 2018 | D66 | |
| | Kaag, Sigrid Sigrid Kaag | Minister van Buitenlandse Zaken (BZ) | 25 mei 2021 | 17 september 2021 | D66 | |
| | Harbers, Mark Mark Harbers | Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (JV) | 26 oktober 2017 | 21 mei 2019 | VVD | |
| | Knops, Raymond Raymond Knops | Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 26 oktober 2017 | 1 november 2019 | CDA | |
| | Knops, Raymond Raymond Knops | Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 14 april 2020 | 10 januari 2022 | CDA | |
| | Knops, Raymond Raymond Knops | Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 1 november 2019 | 14 april 2020 | CDA | |
| | Snel, Menno Menno Snel | Staatssecretaris van Financiën (Fin) | 26 oktober 2017 | 18 december 2019 | D66 | |
| | Visser, Barbara Barbara Visser | Staatssecretaris van Defensie (Def) | 26 oktober 2017 | 31 augustus 2021 | VVD | |
| | Visser, Barbara Barbara Visser | Minister van Infrastructuur en Waterstaat (IW) | 31 augustus 2021 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Keijzer, Mona Mona Keijzer | Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (EZK) | 26 oktober 2017 | 25 september 2021 | CDA | |
| | Blokhuis, Paul Paul Blokhuis | Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) | 26 oktober 2017 | 10 januari 2022 | CU | |
| | Ark, Tamara van Tamara van Ark | Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) | 26 oktober 2017 | 9 juli 2020 | VVD | |
| | Ark, Tamara van Tamara van Ark | Minister voor Medische Zorg en Sport (MZ) (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) | 9 juli 2020 | 3 september 2021 | VVD | |
| | Veldhoven, Stientje van Stientje van Veldhoven | Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IW) | 26 oktober 2017 | 1 november 2019 | D66 | |
| | Veldhoven, Stientje van Stientje van Veldhoven | Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IW) | 14 april 2020 | 19 juli 2021 | D66 | |
| | Veldhoven, Stientje van Stientje van Veldhoven | Minister voor Milieu en Wonen | 1 november 2019 | 14 april 2020 | D66 | |
| | Blok, Stef Stef Blok | Minister van Buitenlandse Zaken (BZ) | 7 maart 2018 | 15 mei 2021 | VVD | |
| | Blok, Stef Stef Blok | Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) | 25 mei 2021 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Broekers-Knol, Ankie Ankie Broekers-Knol | Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (JV) | 11 juni 2019 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Vijlbrief, Hans Hans Vijlbrief | Staatssecretaris van Financiën (Fin) | 29 januari 2020 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Huffelen, Alexandra van Alexandra van Huffelen | Staatssecretaris van Financiën (Fin) | 29 januari 2020 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Rijn, Martin van Martin van Rijn | Minister voor Medische Zorg en Sport (MZ) (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) | 23 maart 2020 | 9 juli 2020 | | |
| | Wout, Bas van 't Bas van 't Wout | Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) | 9 juli 2020 | 20 januari 2021 | VVD | |
| | Wout, Bas van 't Bas van 't Wout | Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) | 20 januari 2021 | 25 mei 2021 | VVD | |
| | Wout, Bas van 't Bas van 't Wout | Minister (niet belast met ministerie) | 25 mei 2021 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Yeşilgöz-Zegerius, Dilan Dilan Yeşilgöz-Zegerius | Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (EZK) | 25 mei 2021 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Bruijn, Tom de Tom de Bruijn | Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHO) (Buitenlandse Zaken) | 10 augustus 2021 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Bruijn, Tom de Tom de Bruijn | Minister van Buitenlandse Zaken (BZ) | 17 september 2021 | 24 september 2021 | D66 | |
| | Weyenberg, Steven van Steven van Weyenberg | Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IW) | 10 augustus 2021 | 10 januari 2022 | D66 | |
| | Wiersma, Dennis Dennis Wiersma | Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) | 10 augustus 2021 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Kamp, Henk Henk Kamp | Minister van Defensie (Def) | 24 september 2021 | 10 januari 2022 | VVD | |
| | Knapen, Ben Ben Knapen | Minister van Buitenlandse Zaken (BZ) | 24 september 2021 | 10 januari 2022 | CDA | |
* ↑ Functie gecontinueerd vanuit het vorige kabinet-Rutte II.
* 1 2 Functie gecontinueerd in het volgende kabinet-Rutte IV.
* 1 2 3 4 Als minister lid van het volgende kabinet-Rutte IV op een ander departement.
* 1 2 Vanwege ziekteverlof.
* 1 2 3 4 Gedurende het ziekteverlof van Ollongren.
* ↑ Afgetreden wegens leugens rond een zogenaamd bezoek aan de datsja van Vladimir Poetin in 2006.
* 1 2 3 4 Waarnemend
* ↑ Afgetreden na een motie van afkeuring in de Tweede Kamer in verband met de problemen rondom evacuaties van Afghanen nadat de Taliban weer aan de macht kwamen na het vertrek van de Amerikanen.
* ↑ Afgetreden om in dienst te gaan bij Vereniging Energie-Nederland.
* ↑ Afgetreden vanwege zijn rol in de toeslagenaffaire als staatssecretaris van Financiën in vorig kabinet.
* ↑ Afgetreden wegens oververmoeidheid tijdens coronapandemie.
* ↑ Afgetreden na een motie van afkeuring in de Tweede Kamer in verband met de problemen rondom evacuaties van Afghanen nadat de Taliban weer aan de macht kwamen na het vertrek van de Amerikanen.
* ↑ Mag in buitenland titel van Minister voeren
* ↑ Afgetreden wegens achtergehouden cijfers van misdrijven door asielzoekers.
* ↑ Afgetreden wegens toeslagenaffaire.
* ↑ Portefeuille: Mededinging MKB Digitalisering (Agentschap) Telecom Aanpak regeldruk en Adviescollege toetsing regeldruk Post
* ↑ Op voordracht van minister-president Rutte ontslagen door de koning nadat ze uitspraken had gedaan over coronatoegangsbewijs die tegen het kabinetsbeleid waren.
* ↑ Afgetreden om gezondheidsredenen.
* ↑ Afgetreden om directeur van de Europese tak van het World Resources Institute te worden.
* ↑ Mag in buitenland titel van Minister voeren
* ↑ Portefeuille: Fiscaliteit Belastingdienst
* 1 2 Als staatssecretaris lid van het volgende kabinet Rutte-IV.
* ↑ Portefeuille: Toeslagen Douane
* ↑ Tijdelijk
* ↑ Lid van de PvdA, maar met toestemming van de partijleider Lodewijk Asscher op persoonlijke titel toegetreden.
* ↑ Portefeuille: Klimaat Energie
* 1 2 Als minister lid van het volgende kabinet Rutte-IV.

### Afwijzingen

* Na het aftreden van Snel was Pieter Omtzigt gevraagd, maar die wees dit af.
* Na het aftreden van Bruins vroeg Rutte Edith Schippers om minister voor Medische Zorg te worden, maar dit wees ze af.