# Willem (voornaam)

Willem is een jongensnaam van Germaanse oorsprong. Het is een variant van de in het Nederlands taalgebied weinig voorkomende naam Wilhelm. Deze naam bestaat uit twee delen: wil en helm. Wil betekent 'de wil', 'het willen', 'het streven', en helm betekent 'bedekker, beschermer'. De twee elementen samen zouden dus 'met de wil zo sterk als een helm' kunnen betekenen, maar deze samengestelde betekenis wordt niet door iedereen als zinvol beschouwd. De Latijnse variant is Gulielmus.

## Varianten

De volgende namen zijn varianten of afgeleiden van Willem: Helmus, Pim, Wil, Wilhelm, Wilhelmus, Will, Willelmus, Willeminus, Willie, Willy, Wilm, Wiel, Wim
De naam komt ook in andere talen voor:
* Catalaans: Guillem
* Chinees: 威廉 (wēi lián)
* Duits: Wilhelm, Willi, Wilm
* Engels: Bill, Billy, Will, William, Willie, Willy
* Frans: Guillaume
* Hongaars: Vilmos
* Iers: Liam
* IJslands: Vilhjálmur
* Italiaans: Guglielmo
* Japans: ウィレム
* Koreaans: 빌럼
* Latijn: Gulielmus, Wilhelmus
* Lets: Vilis
* Portugees: Guilherme
* Spaans: Guillelmo, Guillermo
* Tsjechisch: Vilém, Viliam
* Welsh: Gwylim
* Zweeds: Vilhelm
De vrouwelijke varianten of afgeleiden van Willem zijn: Helma, Helmi, Mien(a), Mijna, Mina, Wilhellemien, Wilhelma, Wilhelmijna, Wilhelmiana, Wilhelmina, Willeke, Willemijn, Willemiek(e), Willemien, Willemijn(e), Willemina, Willemine, Willie, Willy, Wilma, Wilmy
De naam komt ook in andere talen voor:
* Frans: Guillaumette

## Koninklijke hoogheden en adel
### Duitsland

* Wilhelm I, eerste keizer van Duitsland
* Wilhelm II, laatste keizer van Duitsland

### Engeland

* Willem I de Veroveraar, hertog van Normandië, 1035-1087, koning van Engeland, 1066-1087
* Willem II Rufus (de Rode), koning van Engeland, 1087-1100
* Willem III, koning van Engeland, 1688-1702 (zie ook onder Nederland, stadhouders)
* Willem IV, koning van Engeland, 1830-1837

### Frankrijk

* Willem met de Hoorn, hertog van Aquitanië, graaf van Toulouse en eerste graaf van Orange

### Friesland, Groningen en Drenthe

* Willem Frederik, vorst van Nassau-Dietz, stadhouder van Friesland 1640-1664 en van Groningen en Drenthe 1650-1664
* Willem Lodewijk, stadhouder van Friesland, 1584-1620, stadhouder van Groningen, 1595-1620, graaf van Nassau, 1606-1620

### Gelre-Gulik

* Willem I hertog van Gelre, 1371-1402. Als Willem III hertog van Gulik, 1393-1402
* Willem de Rijke, 1538-1543

### Henegouwen

Zie onder Holland, Willem III-VI.

### Holland

Willem is de naam van een aantal graven van Holland:
* Willem I van Holland
* Willem II van Holland
* Willem III van Holland
* Willem IV van Holland
* Willem V van Holland
* Willem VI van Holland
Willem is de naam van een aantal stadhouders van Holland uit het Huis van Oranje:
* Stadhouder Willem I (de Zwijger, prins van Oranje) 1559-1567 en 1572-1584 geboren 1533
* Stadhouder Willem II 1647-1650
* Stadhouder Willem III 1672-1702
* Stadhouder Willem IV 1747-1751
* Stadhouder Willem V (Batavus) 1751-1795

### Luxemburg

* Willem I-III, zie onder Nederland
* Willem IV van Luxemburg, groothertog van Luxemburg
* Willem van Luxemburg (1963), prins van Luxemburg
* Willem van Luxemburg (1981), erfgroothertog van Luxemburg

### Nassau

* Willem de Rijke, graaf van Nassau-Katzenelnbogen, 1516-1569

### Nederland

Willem is de naam van een aantal koningen der Nederlanden uit het Huis van Oranje:
* Willem I (1772-1843), Koning der Nederlanden (1815-1840)
* Willem II (1792-1849), Koning der Nederlanden (1840-1849)
* Willem III (1817-1890), Koning der Nederlanden (1849-1890)
* Koning Willem-Alexander (1967), Koning der Nederlanden (2013-heden)

### Utrecht

* Willem I, bisschop van Utrecht, 1054-1076
* Willem II, bisschop van Utrecht, 1296-1301

### Verenigd Koninkrijk

* William, hertog van Cambridge, de oudste zoon van Prins Charles en Prinses Diana

### Vlaanderen

* Willem Clito, (Willem van Normandië), graaf van Vlaanderen, 1127-1128

### Württemberg

* Willem I van Württemberg, koning
* Willem II van Württemberg, koning

## Bekende naamdragers
### Bill

* Bill Bailey, Engelse comedian, acteur en muzikant
* Bill Clinton, Amerikaans politicus, 42e president van de Verenigde Staten
* Bill Cosby, Amerikaanse acteur, komiek, televisieproducent en schrijver
* Bill van Dijk, Nederlands zanger en musicalster
* Bill Gates, Amerikaans ondernemer
* Bill Haley, Amerikaanse rock-'n-rollzanger
* Bill Kaulitz, Duits zanger
* Bill Murray, Amerikaans acteur en komiek
* Bill O'Reilly, Amerikaans presentator
* Bill Paxton, Amerikaanse acteur en filmregisseur
* Bill Pullman, Amerikaans acteur
* Bill Viola, Amerikaans kunstenaar
* Bill Wyman, Brits muzikant

### Billy

* Billy Bob Thornton, Amerikaans filmacteur, regisseur en zanger
* Billy Boyd, Schots acteur
* Billy Connolly, Schots komiek, acteur, muzikant en presentator
* Billy Crystal, Amerikaans acteur, filmregisseur en producent
* Billy Idol, Brits zanger
* Billy Joel, Amerikaans pianist, singer-songwriter en componist
* Billy the Kid, Amerikaans crimineel
* Billy Ocean, Brits zanger
* Billy Ray Cyrus, Amerikaans countryzanger en acteur
* Billy Taylor, Amerikaans jazzpianist en -componist
* Billy Wilder, Amerikaans filmregisseur

### Guillaume

Zie Guillaume (voornaam).

### Pim

* Pim Doesburg, Nederlands voetballer
* Pim Fortuyn, Nederlands politicus, socioloog, auteur en columnist
* Pim Jacobs, Nederlands jazzpianist en televisiepresentator
* Pim Koopman, Nederlands muzikant
* Pim de la Parra, Surinaams-Nederlands filmregisseur
* Pim Verbeek, Nederlands voetbaltrainer
* Pim Wessels, Nederlands acteur

### Wil

* Wil Albeda, Nederlands politicus
* Wil Wheaton, Amerikaans acteur en schrijver

### Wilhelm

* Wilhelm Friedemann Bach, Duits organist, klavecinist, fortepianospeler, dirigent, muziekpedagoog en componist
* Wilhelm Dilthey, Duits historicus, psycholoog, socioloog en filosoof
* Wilhelm Grimm, Duits taalkundige
* Wilhelm Hellweg, Duits/Nederlands musicus en producer
* Wilhelm Holtz, Duits natuurkundige en uitvinder
* Wilhelm von Humboldt, Duits taalwetenschapper, filosoof en staatsman
* Wilhelm Liebknecht, Duits revolutionair, marxistisch theoreticus en sociaaldemocraat
* Wilhelm Marx, Duits jurist en politicus
* Wilhelm Röntgen, Duits natuurkundige
* Wilhelm Schickard, Duits astronoom en wiskundige
* Wilhelm Wundt, Duits filosoof, fysioloog, psycholoog en psychiater
* Wilhelm Kempff, Duits pianist, organist en componist
* Wilhelm Groenendijk, Nederlands trompettist

### Will

* Will Champion, Brits drummer
* Will Claye, Amerikaans atleet
* Will Ferdy, Vlaams zanger
* Will Ferrell, Amerikaans komiek, acteur en schrijver
* Will Keith Kellogg, Amerikaans industrieel
* Will Koopman, Nederlands regisseur
* Will Smith, Amerikaans acteur en zanger
* Will Tura, Belgisch zanger en muzikant
* Will Young, Brits zanger

### Willem

* Willem Andriessen, Nederlands componist en pianist
* Willem Barentsz, Nederlands zeevaarder en ontdekkingsreiziger
* Willem Drees, Nederlands politicus, evenals zijn zoon Willem Drees jr.
* Willem Dudok, Nederlands architect
* Willem Duyn, Nederlandse zanger. Ook bekend als Big Mouth
* Willem Elsschot, Vlaams schrijver
* Willem Claesz. Heda, Nederlands kunstschilder
* Willem Frederik Hermans, Nederlands schrijver
* Willem Hofhuizen, Nederlands kunstschilder, beeldhouwer en glazenier
* Willem Jansz, Nederlands zeevaarder en ontdekkingsreiziger
* Willem Keesom, Nederlandse natuurkundige
* Willem Holleeder, Nederlandse crimineel
* Willem Kes, Nederlands dirigent, violist en componist
* Willem Kersters, Belgisch componist
* Willem Kolff, Nederlands internist die is bekend geworden door zijn uitvinding van de kunstnier
* Willem de Kooning, Nederlands-Amerikaans kunstenaar
* Willem van Kooten, Nederlandse zakenman en voormalig radiopersoonlijkheid onder het pseudoniem Joost den Draaijer
* Willem Maris, Nederlands kunstschilder
* Willem Mengelberg, Nederlands dirigent
* Willem Mengelberg, Nederlands glazenier
* Willem Nijholt, Nederlands zanger
* Willem Ouweneel, Nederlands bioloog, theoloog en filosoof
* Willem de Rooij, Nederlands beeldend kunstenaar
* Willem de Sitter, Nederlands natuur- en wiskundige
* Willem van Tetrode, Nederlands beeldhouwer
* Willem Wilmink, Nederlands dichter en schrijver
* Willem Witsen, Nederlands schilder en fotograaf
* Willem, schrijver van Van den vos Reynaerde
* Willem van de Sande Bakhuyzen, Nederlands regisseur

### William

* William Adams, Engels zeeman
* William Baffin, Brits zeevaarder en cartograaf
* William Baldwin, Amerikaans acteur
* William-Adolphe Bouguereau, Frans schilder
* William Blake, Brits schrijver, dichter, tekenaar, schilder en graveur
* William Bruce Rose, zanger, bekend als Axl Rose
* William Edward Boeing, Amerikaans luchtvaartpionier en ondernemer
* William Boeva, Vlaams stand-upcomedian
* William Henry Bragg, Brits wis- en natuurkundige
* William Lawrence Bragg, Brits wis- en natuurkundige
* William S. Burroughs, Amerikaans schrijver
* William Byrd, Engels componist
* William Cockerill, Belgisch ondernemer
* William Congreve (schrijver), Engels toneelschrijver
* William Conrad, Amerikaans acteur
* William Dampier, Engels piraat
* William Ewart Gladstone, Brits politicus
* William Faulkner, Amerikaans schrijver
* William Flinders Petrie, Brits archeoloog en egyptoloog
* William Godwin, Engels journalist, econoom, romanschrijver en politiek filosoof
* William Golding, Engels schrijver en dichter
* William Hague, Brits politicus
* William Hanna, Amerikaans producent, regisseur en tekenaar van animatiefilms
* William Henry Harrison, Amerikaans politicus, 9e president van de Verenigde Staten
* William Harvey, Engels bioloog en arts
* William Randolph Hearst, Amerikaans krantenmagnaat
* William Herschel, Britse componist, organist, muziekleraar en astronoom
* William Hogarth, Engels schilder
* William Hurt, Amerikaans acteur
* William H. Macy, Amerikaans acteur
* William Lamb, Brits politicus
* William McKinley, Amerikaans politicus, 25e president van de Verenigde Staten
* William Morris, Brits ontwerper
* William Murphy, Amerikaans medicus
* William Mutwol, Keniaans atleet
* William Penn, stichter van de Engelse kolonie 'Provincie Pennsylvania'
* William Pitt de Oudere, Brits politicus
* William Pitt de Jongere, Brits politicus
* William Ramsay, Brits scheikundige
* William Shakespeare, Engels toneelschrijver, dichter en acteur
* William Shatner, Amerikaans acteur
* William Somerset Maugham, Brits schrijver
* William Howard Taft, Amerikaans politicus, 27e president van de Verenigde Staten
* William Makepeace Thackeray, Engels schrijver
* William Thomson, Iers-Schots natuurkundige
* William Turner, Engels schilder
* William Van Dijck, Belgisch atleet
* William Vance, Belgisch striptekenaar
* William, prins van Wales, kroonprins van het Verenigd Koninkrijk
* William Wallace, Schots patriot
* William Wilberforce, Engels politicus
* William Wordsworth, Engels dichter
* William Butler Yeats, Iers dichter, toneelschrijver en mysticus

### Willi

* Willi Lippens, Nederlands voetballer
* Willi Stoph, Oost-Duits politicus
* Willi Wülbeck, Duits atleet

### Willie

* Willie Dixon, Amerikaanse bluescomponist, bassist en zanger
* Willie Mays, Amerikaans honkbalspeler
* Willie Nelson, Amerikaans countryzanger, gitarist en liedjesschrijver

### Willy

* Willy Alberti, Nederlands zanger
* Willy Brandt, Duits politicus
* Willy Claes, Belgisch politicus
* Willy De Clercq, Belgisch politicus
* Willy DeVille, Amerikaans zanger en liedjesschrijver
* Willy Dobbe, Nederlands televisiepresentatrice
* Willy Linthout, Belgisch striptekenaar
* Willy Planckaert, Belgisch wielrenner
* Willy Polleunis, Belgische langeafstandsloper
* Willy Sommers, Belgisch zanger
* Willy Vaerewijck, Belgisch dichter en journalist
* Willy van de Kerkhof, Nederlands voetballer
* Willy van der Heide, Nederlands jeugdboekenschrijver (pseudoniem)
* Willy Vandersteen, Belgisch striptekenaar
* Willy Walden, Nederlands revueartiest
* Willy, een van de rappers van The Opposites

### Wim

Zie Wim.

## Fictieve figuren

* Bill Wemel, personage uit de Harry Potter-boekenreeks
* Billie Turf, Engels stripfiguur
* Billy (Saw), pop uit de Amerikaanse horrorfilmreeks Saw
* Billy Elliot, hoofdpersonage uit de gelijknamige Britse film
* Groundskeeper Willie, personage uit de Amerikaanse animatieserie The Simpsons
* Willie Wortel, personage uit de Donald Duckstrips
* Willy Wonka, personage uit de boeken Sjakie en de chocoladefabriek en Sjakie en de grote glazen lift
* 1 2 3 4 Dr. J. van der Schaar, Woordenboek van voornamen, Uitgeverij Het Spectrum B.V., 1992, ISBN 90-274-3469-7