# Aywaille

Aywaille (Waals: Aiwêye) is een plaats en gemeente in de provincie Luik, België. De gemeente telt ruim 12.000 inwoners. In deze gemeente ligt het dieren- en safaripark Le Monde Sauvage.

## Geografie

De plaats ligt aan de rivier de Amblève en aan de N30 van Luik naar Bastenaken, die de belangrijkste verbinding was tussen deze plaatsen tot de aanleg van de A26.

## Geschiedenis

Aywaille lag net ten zuiden van de Hoogbank Sprimont van het historische hertogdom Limburg in het hertogdom Luxemburg. In 1794 vond hier een van de beslissende veldslagen van de Eerste Coalitieoorlog plaats: in de Slag bij Sprimont braken de Franse troepen op 18 september bij Aywaille door de Oostenrijkse linies. In 1795 werd Aywaille ingelijfd bij het Franse departement Ourthe.

## Kernen
### Deelgemeenten

| # | Naam | Opp. (km²) | Inwoners (2020) | Inwoners per km² | NIS-code |
| 1 | Aywaille | 20,30 | 5.600 | 276 | 62009A |
| 2 | Sougné-Remouchamps | 35,94 | 4.379 | 122 | 62009B |
| 3 | Harzé | 19,20 | 2.050 | 107 | 62009C |
| 4 | Ernonheid | 4,50 | 365 | 81 | 62009D |

## Demografische ontwikkeling
### Demografische ontwikkeling voor de fusie

* Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal op 31 december
* 1836: aanhechting van de gehuchten Sécheval, Sougné en Sur la Heid (4,91 km² met 503 inwoners) die van Sprimont afgescheiden werden
* 1919: afscheiding van Sougné-Remouchamps (19,29 km² met 2068 inwoners) dat een zelfstandige gemeente werd

### Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden :
| jaar | Aantal | Evolutie: 1992=index 100 |
| 1992 | 9.276 | 100,0 |
| 1993 | 9.417 | 101,5 |
| 1994 | 9.580 | 103,3 |
| 1995 | 9.628 | 103,8 |
| 1996 | 9.723 | 104,8 |
| 1997 | 9.755 | 105,2 |
| 1998 | 9.808 | 105,7 |
| 1999 | 9.926 | 107,0 |
| 2000 | 10.065 | 108,5 |
| 2001 | 10.186 | 109,8 |
| 2002 | 10.386 | 112,0 |
| 2003 | 10.471 | 112,9 |
| 2004 | 10.565 | 113,9 |
| 2005 | 10.669 | 115,0 |
| 2006 | 10.910 | 117,6 |
| 2007 | 11.094 | 119,6 |
| 2008 | 11.222 | 121,0 |
| 2009 | 11.345 | 122,3 |
| 2010 | 11.460 | 123,5 |
| 2011 | 11.590 | 124,9 |
| 2012 | 11.689 | 126,0 |
| 2013 | 11.825 | 127,5 |
| 2014 | 11.914 | 128,4 |
| 2015 | 11.988 | 129,2 |
| 2016 | 12.257 | 132,1 |
| 2017 | 12.277 | 132,4 |
| 2018 | 12.405 | 133,7 |
| 2019 | 12.436 | 134,1 |
| 2020 | 12.394 | 133,6 |
| 2021 | 12.607 | 135,9 |
| 2022 | 12.667 | 136,6 |
| 2023 | 12.783 | 137,8 |
| 2024 | 12.880 | 138,9 |

## Politiek
### Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

| Partij | 10-10-1976 | 10-10-1976 | 10-10-1982 | 10-10-1982 | 9-10-1988 | 9-10-1988 | 9-10-1994 | 9-10-1994 | 8-10-2000 | 8-10-2000 | 8-10-2006 | 8-10-2006 | 14-10-2012 | 14-10-2012 | 14-10-2018 | 14-10-2018 | 13-10-2024 | 13-10-2024 |
| Stemmen / Zetels | % | 19 | % | 19 | % | 19 | % | 21 | % | 21 | % | 21 | % | 21 | % | 23 | % | 23 |
| PS$^1$ / V.I.S.A.$^2$ / U.N.I.O.N$^A$ / Progrès$^3$ | 24,1$^1$ | 5 | 23,23$^1$ | 5 | 24,49$^1$ | 5 | 24,58$^2$ | 5 | 28,25$^2$ | 6 | 28,52$^A$ | 5 | 14,64$^1$ | 2 | 12,35$^3$ | 2 | 9,66$^3$ | 1 |
| ECOLO$^1$ / U.N.I.O.N$^A$ | - | | 6,38$^1$ | 0 | 5,77$^1$ | 0 | 9,44$^1$ | 1 | 13,4$^1$ | 2 | 28,52$^A$ | 5 | 9,79$^1$ | 1 | 14,15$^1$ | 3 | - | |
| UC$^1$ / UC-IC$^2$/ E.C.$^A$ / Ensemble$^3$ | 31,55$^1$ | 6 | 44,12$^2$ | 10 | 52,4$^A$ | 11 | 65,98$^A$ | 15 | 58,34$^A$ | 13 | 71,48$^A$ | 16 | 52,34$^3$ | 13 | 42,52$^3$ | 12 | 45,59$^3$ | 13 |
| PSC$^1$/ UC$^2$ / CDH$^3$ / Aywail'Demain$^4$ / Les Engagés$^5$ | 24,7$^1$ | 5 | 22,52$^1$ | 4 | 17,35$^2$ | 3 | 65,98$^A$ | 15 | 58,34$^A$ | 13 | 71,48$^A$ | 16 | 23,23$^3$ | 5 | 25,18$^4$ | 6 | 28,61$^5$ | 7 |
| Intco | 17,6 | 3 | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| AltA | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 10,86 | 2 |
| PCB | 2,04 | 0 | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| ESPOIR | - | | 3,76 | 0 | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | |
| Stop & Change | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 5,80 | 0 | - | |
| MCB | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | - | | 5,28 | 0 |
| Totaal stemmen | 5443 | 5443 | 5721 | 5721 | 6249 | 6249 | 6528 | 6528 | 6855 | 6855 | 7854 | 7854 | 8094 | 8094 | 8440 | 8440 | 8696 | 8696 |
| Opkomst % | | | | | 94,87 | 94,87 | 90,14 | 90,14 | 88,55 | 88,55 | 92,91 | 92,91 | 89,49 | 89,49 | 87,93 | 87,93 | 85,63 | 85,63 |
| Blanco en ongeldig % | 2,06 | 2,06 | 4,6 | 4,6 | 4,26 | 4,26 | 8,27 | 8,27 | 8,91 | 8,91 | 8,40 | 8,40 | 4,89 | 4,89 | 5,79 | 5,79 | 6,70 | 6,70 |

## Bekende (voormalige) inwoners van Aywaille

* Philippe Gilbert (5 juli 1982), wielrenner