OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Trans-Canada Highway

De Trans-Canada Highway of Trans-Canadese Snelweg (TCH) is een systeem van snelwegen die alle tien de provincies van Canada beslaan. Het federale en provinciale systeem van wegen dat thans de TCH vormt, werd door middel van de Trans-Canada Highway Act of 1948 geautoriseerd en in 1962 opengesteld. In 1971 werd de TCH voltooid. De totale lengte van de TCH bedraagt 7821 km.
De Trans-Canada Highway is het belangrijkste onderdeel van het netwerk van nationale wegen in Canada. De route wordt aangegeven door een groen schild met een wit esdoornblad. De nummering van de wegen die deel uitmaken van de TCH is het domein van de provincies. Slechts een aantal provincies hebben hun nummering gelijkgetrokken en de TCH heeft daar de aanduiding Highway 1 of Route 1.
Hoewel de verschillende delen van de TCH op papier allen gelijk zijn, is er de facto sprake van één hoofdroute met acht parallelle routes.

## Route

De hoofdroute van de Trans-Canada Highway start in Victoria in Brits-Columbia en loopt via Calgary en Regina naar Winnipeg. Een alternatieve, meer noordelijk gelegen, route genaamd de Yellowhead Highway (Highway 16) loopt van Masset via Edmonton en Saskatoon naar Winnipeg.
Vanuit Winnipeg loopt de route naar Kenora in Ontario waarna er verschillende takken door Ontario naar Ottawa lopen. Verder oostwaarts loopt de route door de provincie Québec via onder andere Montréal en Québec naar Moncton, New Brunswick. Daarna gaat de Trans-Canada Highway verder oostwaarts door Nova Scotia, alwaar een vertakking (via de Confederation Bridge) naar Prince Edward Island leidt. Een ander deel loopt tot aan de zee in de havenstad North Sydney, waar een veerdienst vertrekt naar Channel-Port aux Basques op het eiland Newfoundland. Van daaruit loopt de route als de NL-1 nog ruim 900 km verder tot in de provinciehoofdstad St. John's, in het uiterste zuidoosten van het eiland.
De Trans-Canada Highway doorkruist enkele van Canada's nationale parken, waaronder Banff en Yoho in de Rocky Mountains en Terra Nova op Newfoundland.

## Galerij

* De Trans-Canada Highway in Alberta richting de Rocky Mountains
* Afrit van de TCH aan de rand van de Newfoundlandse stad Corner Brook

## Externe link

* (en) Informatie op de site van Transport Canada
Brits-Columbia: 1 · 5 · 16 · Alberta: 1 · 16 · Saskatchewan: 1 · 16 · Manitoba: 1 · 16 · 100 · Ontario: 7 · 11 · 12 · 17 · 66 · 69 · 71 · 400 · 417 · Québec: A-15 · A-20 · A-25 · A-40 · A-85 · R-117 · R-185 · New Brunswick: 2 · 16 · Prince Edward Island: 1 · Nova Scotia: 104 · 105 · 106 · Newfoundland en Labrador: 1
# Glycosaminoglycaan

Glycosaminoglycanen (GAG’s) zijn lange ketens van disachariden en vormen een belangrijk bestanddeel van collageenrijke weefsels, zoals kraakbeen, tussenwervelschijven, luchtpijp, botten, bindweefsel, vaatwanden en van de synoviale vloeistof (gewrichtsvloeistof). Mucopolysachariden is een andere, verouderde benaming voor glycosaminoglycanen. Als glycosaminoglycanen zich opstapelen in een lysosoom door het falen van een enzym, dan is er sprake van mucopolysacharidose.
# Cyrtopholis annectans

Cyrtopholis annectans is een spinnensoort uit de familie van de vogelspinnen (Theraphosidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1917 door Ralph Vary Chamberlin.
De soort komt voor in Barbados.
# Zwientie tikken

Zwientie tikken (Nedersaksisch voor zwijntje tikken) is een oud-Nederlands spel dat vooral in het oosten van Nederland wordt gespeeld.

## Opzet

Het spel is simpel van opzet: in een grote kuil wordt een berg modder gegooid, veel hooi, veren en andere troep. Een aantal deelnemers (geen regels verbonden aan het aantal spelers) wordt geblinddoekt en moet kruipend de kuil met zooi in. Een varken wordt in het gat losgelaten en het is aan de deelnemers om als eerste het varken te tikken al badend in de modder en veren. Wie het eerste het varken tikt mag zich winnaar noemen. Na het tikken van het varken kunnen de andere spelers nog aan een hoog hangende bel trekken boven een modderbad. De eerste die dat doet mag ook door naar een van de volgende rondes.
Het spel wordt vooral in het oosten van het land gespeeld en daar zijn heuse competities aan het spel verbonden. Het is altijd een spektakel om te zien en het wil nog weleens op de provinciale televisiezenders langskomen. Dit spel wordt onder andere jaarlijks in het dorp Luttenberg als het NK Zwientie tikk'n, tijdens de plaatselijke kermis.
Door sommige dierenactivisten wordt het als dierenleed gezien en het zwientie tikken is dan altijd een heikel punt bij de dierenorganisaties. Aldus de varkens ver van tevoren worden getraind op geluid en te lopen in een drukke omgeving.
# Pyrausta mutuurai

Pyrausta mutuurai is een vlinder van de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld door Hiroshi Inoue in een publicatie uit 1982. De soort is vernoemd naar de Japanse entomoloog Akira Mutuura.
De soort komt voor in Japan.
# Sint-Annakerk (Hantumhuizen)

De Sint-Annakerk is een kerkgebouw in Hantumhuizen in de Nederlandse provincie Friesland.

## Geschiedenis

De kerk was oorspronkelijk gewijd aan Sint Anna. De kerk heeft een ingebouwde zadeldaktoren van rond 1200 en een romanogotische schip (vier traveeën) uit de 13e eeuw. De luidklok is gegoten in 1616. In de 18e eeuw werd het vijfzijdig gesloten koor gebouwd, de kap vernieuwd en de toren voorzien van een nieuwe topgevel. Het koor werd bij de restauratie van 1939-'42 onder leiding van A. Baart sr. aangepast in pseudo-romanogotische stijl.
Het interieur wordt gedekt door drie koepelgewelven (aangebracht rond 1335) met geschilderde ribben. Er is een preekstoel (1773) uitgevoerd in rococo. Het orgel uit 1907 is gemaakt door Bakker & Timmenga.
De kerk is een rijksmonument en is sinds 2007 eigendom van Stichting Alde Fryske Tsjerken.
* Interieur (2017)
* Koepelgewelf
* Epitaaf
# Catharinakerk (Jislum)

De Catharinakerk van Jislum is een kerkgebouw in de gemeente Noardeast-Fryslân in de Nederlandse provincie Friesland. De kerk is een rijksmonument.

## Beschrijving

De zaalkerk uit 1886 met neoclassicistische elementen werd gebouwd ter vervanging van een kerk die gewijd was aan Catharina van Alexandrië. In de kerktoren van drie geledingen hangt een luidklok (1445) van Johannes van Wou en een klok (1637) van klokkengieter Jacob Noteman. Het orgel uit 1925 is gemaakt door Bakker & Timmenga.
# Oude Nederlandse maandnamen

De oude Nederlandse maandnamen worden vandaag de dag nog steeds door sommige mensen gebruikt, soms door taalpuristen of gewoon als synoniem voor de gebruikelijke namen van het gregoriaanse kalenderstelsel. Ook in de literatuur en poëzie komt men deze namen weleens tegen. In Vlaanderen heeft Guido Gezelle zich sterk gemaakt voor een lijstje dat nog zuiverder op het Nederlands terugging. Dat is nog tot 1975 gebruikt door het tijdschrift Biekorf.
De NSB heeft getracht deze namen weer voor algemeen gebruik in te voeren: zie NSB-maandnamen.
Hieronder staat een lijstje met oude maandnamen. Bij hedendaags gebruik worden zij met een kleine letter geschreven. De meest algemene maandnamen staan in de tweede kolom. Tijdens het koninkrijk Holland onder Lodewijk Napoleon (1806-1810) was het gebruik van deze oude Nederlandse namen in officiële stukken voorgeschreven. De lijst van Gezelle, die altijd met hoofdletters werd gespeld, vormt de derde kolom. De namen in de vierde en vijfde kolom worden ook weleens gezien, maar zijn niet gebruikelijk. Sommige daarvan zijn afgeleid van de namen in de Franse republikeinse kalender. Merk op dat sneeuwmaand, wintermaand en oogstmaand in twee rijen voorkomen en dus voor verwarring kunnen zorgen. Dat geldt ook wel voor prairal, hier vertaald met weidemaand, wat ook met grasmaand vertaald kan worden.
Het Nederlandse woord oogst is van augustus afgeleid.
Bij de Romeinen was maart de eerste maand van het jaar, wat de namen van september en de volgende maanden verklaart.
In de revolutionaire kalender was vendémiaire de eerste maand.
| Gebruikelijke naam (uit het Latijn) | Oude Nederlandse naam | Oude Vlaamse naam | Soms gebruikte alternatieve naam | Uit de Franse republikeinse kalender afkomstige naam (bij benadering, de maanden beginnen ongeveer tien dagen eerder) |
| januari | louwmaand | Nieuwjaarmaand | wintermaand | sneeuwmaand (nivôse) |
| februari | sprokkelmaand | Schrikkelmaand | kortemaand | regenmaand (pluviôse) |
| maart | lentemaand | Lentemaand | kalvermaand | windmaand (ventôse) |
| april | grasmaand | Grasmaand | paasmaand | kiemmaand (germinal) |
| mei | bloeimaand | Bloeimaand | wonnemaand | bloeimaand (floréal) |
| juni | zomermaand | Zomermaand | braakmaand | weidemaand (prairial) |
| juli | hooimaand | Hooimaand | vennemaand | oogstmaand (messidor) |
| augustus | oogstmaand | Koornmaand | arenmaand | hittemaand (thermidor) |
| september | herfstmaand | Herfstmaand | havermaand | vruchtmaand (fructidor) |
| oktober | wijnmaand (bij NSB zaaimaand) | Zaaimaand | aarzelmaand | wijnmaand (vendémiaire) |
| november | slachtmaand | Slachtmaand | smeermaand | nevelmaand (brumaire) |
| december | wintermaand | Wintermaand | sneeuwmaand | rijpmaand (frimaire) |
# Gereformeerde kerk (Birdaard)

De Gereformeerde kerk van Birdaard is een kerkgebouw in de Nederlandse provincie Friesland.

## Beschrijving

De gereformeerde kerk werd in 1893 gebouwd. De zaalkerk met eclectische details heeft een houten geveltoren. Het portaal is later aangebouwd.
Het orgel werd in 1972 gebouwd door Will Boegem met gebruik van onderdelen van het orgel uit 1920 dat door Bakker & Timmenga was gebouwd.
Het kerkgebouw is van de PKN gemeente Burdaard.
# Ihotrymeer

Het Ihotrymeer (Frans: Lac Ihotry) is een zoutmeer in Madagaskar, gelegen in het Mikea-bos in de regio Atsimo-Andrefana. De grootte van het meer ligt tussen de 96 en 112 km²; dat verschilt per seizoen. Het meer is 37 kilometer verwijderd van Straat Mozambique en ligt ten zuiden van de rivier de Mangoky.
Rondom het meer komen veel lianen voor en broeden ook plevieren. Door ontbossing van vooral de inheemse bevolking is er veel slib in het meer te vinden door bodemerosie.
# Rob Dekay

Rob Hameka (Deventer, 8 januari 1987), beter bekend onder zijn artiestennaam Rob Dekay, is een Nederlandse singer-songwriter in het genre soulvolle country-pop.

## Biografie

Dekay heeft samengewerkt met Akwasi en Dio, voor hij zijn eerste album uitbracht in 2016, genaamd Alles gaat voorbij.
In 2017 schreef Dekay de titelsong voor de film Weg van jou.
Sinds 2018 staat Dekay onder contract bij Modestus Records en heeft hij samengewerkt met Daniël Lohues, Ilse DeLange, Guus Meeuwis (eigenaar van het platenlabel) en Diggy Dex.
In de zomer van 2019 trad Dekay op in het voorprogramma van de 'Groots met een zachte G'-concerten en op de festivals Concert At Sea, Royal Park en Tuckerville. Hij schreef in 2020 ook de titelsong voor de film Kruimeltje en de strijd om de goudmijn.
Dekay nam in 2020 deel aan het twintigste seizoen van Wie is de Mol? Op 14 maart 2020 werd Dekay in een live-tv uitzending ontmaskerd als de Mol van het seizoen.
Op 1 april 2021 speelde hij de rol van Judas Iskariot in The Passion 2021.
In 2023 deed Dekay mee aan het televisieprogramma Het perfecte plaatje in Zuid-Afrika. In 2024 was hij een van de bekende Nederlanders in het kinderprogramma De Faker. In datzelfde jaar deed Dekay mee aan het televisieprogramma Waku Waku.

## Discografie
### Albums

* Alles gaat voorbij (2016)
* Aangenaam (2020)
| Album met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Album Top 100 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen |
| Aangenaam | 16-10-2020 | 24-10-2020 | 9 | 1 | |

### Singles

* Tikken van de tijd (2016)
* Alles gaat voorbij (2016)
* Wist ik het (2017)
* Weg van jou (2017)
* Het vuur moet hoger (2017)
* Oud & nieuw (2017)
* Vol van elkaar (2018)
* Je hoeft het niet alleen te doen (2019)
* Geef het door (2019)
* Laat los (2019)
* Ik ben maar een mens (2021)
| Single met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Top 40 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen |
| Ik ben maar een mens | 01-04-2021 | 10-04-2021 | tip18 | - | |
* ↑ Rob Dekay. Theater.nl. Geraadpleegd op 16 juli 2021.
* ↑ Website RobDekay.nl
* ↑ IMDb
* ↑ Website Modestus
* ↑ Groots met een Zachte G
* ↑ Concert At Sea
* ↑ Royal Park
# Krottelbach

Krottelbach is een plaats in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts, en maakt deel uit van de Landkreis Kusel. Krottelbachtelt telt 641 inwoners.

## Bestuur

De plaats is een Ortsgemeinde en maakt deel uit van de Verbandsgemeinde Glan-Münchweiler.
* 1 2 (de) Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerungsstand 2020, Kreise, Gemeinden, Verbandsgemeinden
Adenbach · Albessen · Altenglan · Altenkirchen · Aschbach · Bedesbach · Blaubach · Börsborn · Bosenbach · Breitenbach · Brücken · Buborn · Cronenberg · Deimberg · Dennweiler-Frohnbach · Dittweiler · Dunzweiler · Ehweiler · Einöllen · Elzweiler · Erdesbach · Eßweiler · Etschberg · Föckelberg · Frohnhofen · Ginsweiler · Glan-Münchweiler · Glanbrücken · Gries · Grumbach · Haschbach am Remigiusberg · Hausweiler · Hefersweiler · Heinzenhausen · Henschtal · Herchweiler · Herren-Sulzbach · Herschweiler-Pettersheim · Hinzweiler · Hohenöllen · Homberg · Hoppstädten · Horschbach · Hüffler · Jettenbach · Kappeln · Kirrweiler · Konken · Körborn · Kreimbach-Kaulbach · Krottelbach · Kusel · Langenbach · Langweiler · Lauterecken · Lohnweiler · Matzenbach · Medard · Merzweiler · Nanzdietschweiler · Nerzweiler · Neunkirchen am Potzberg · Niederalben · Niederstaufenbach · Nußbach · Oberalben · Oberstaufenbach · Oberweiler im Tal · Oberweiler-Tiefenbach · Odenbach · Offenbach-Hundheim · Ohmbach · Pfeffelbach · Quirnbach/Pfalz · Rammelsbach · Rathsweiler · Rehweiler · Reichweiler · Reipoltskirchen · Relsberg · Rothselberg · Ruthweiler · Rutsweiler am Glan · Rutsweiler an der Lauter · Sankt Julian · Schellweiler · Schönenberg-Kübelberg · Selchenbach · Steinbach am Glan · Thallichtenberg · Theisbergstegen · Ulmet · Unterjeckenbach · Wahnwegen · Waldmohr · Welchweiler · Wiesweiler · Wolfstein
# Shushicë (Elbasan)

Shushicë is een plaats en voormalige gemeente in de stad (bashkia) Elbasan in de gelijknamige prefectuur in Albanië. Sinds de gemeentelijke herindeling van 2015 doet Shushicë dienst als deelgemeente en is het een bestuurseenheid zonder verdere bestuurlijke bevoegdheden. De plaats telde bij de census van 2011 8731 inwoners.

## Bevolking

In de volkstelling van 2011 telde de (voormalige) gemeente Shushicë 8.731 inwoners, een lichte daling ten opzichte van 8.745 inwoners op 1 april 2001. De bevolking bestond grotendeels uit etnische Albanezen (7.909 personen; 90,59%).
Van de 8.731 inwoners in 2011 waren er 2.134 tussen de 0-14 jaar oud, 5.806 inwoners waren tussen de 15-64 jaar oud en 791 inwoners waren 65 jaar of ouder.

### Religie

De grootste religie in Shushicë was de islam (66%). Er woont ook een substantiële minderheid van christenen.

## Geboren

* Hava Rexha (1880-2003), supereeuweling
* 1 2 Census 2011
* ↑ The population of the municipalities and municipal units of Albania by census years.
* ↑ (sq) Ethnic composition
* ↑ (en) The population development of Shushicë as well as related information and services
* ↑ (sq) Religieuze samenstelling per 2011
# Plesiopelma arevaloae

Plesiopelma arevaloae is een spinnensoort uit de familie van de vogelspinnen (Theraphosidae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2024 gepubliceerd door Victoria Arias en Fernando Pérez-Miles.
De soort komt voor in Uruguay.
# Staffel (economie)

Een staffel is een bedrag of percentage dat bij een zekere variabele wordt toegepast en dat afhankelijk is van een andere variabele. In de handel wordt de term gebruikt voor een kwantumkorting. De korting wordt toegepast op de prijs van goederen of diensten en de variabele waarvan de korting afhangt is dus het kwantum: de afgenomen hoeveelheid van het product of de dienst. Hoe groter de afname, des te groter ook de korting. De term 'staffel' wordt zowel gebruikt voor een hele prijstabel als voor een individuele 'trede' in de korting.
Bijvoorbeeld:
* Product X wordt bij een gelijktijdige afname van 1-9 stuks verkocht voor €15,00 per stuk.
* Product X wordt bij een gelijktijdige afname van 10-99 stuks verkocht voor €10,00 per stuk.
* Product X wordt bij een gelijktijdige afname van ten minste 100 stuks verkocht voor €8,00 per stuk.
In dit specifieke voorbeeld worden drie staffels benoemd, terwijl de hele tabel ook wel een 'staffel' (of 'staffeltabel') wordt genoemd.
In de financiële sector wordt ook met staffels gewerkt: banken hanteren rentestaffels waarbij het rentepercentage afhangt van de tijdsduur van een lening of een deposito.
Verzekeraars hanteren bij schadeclaims van derden een staffel voor de 'verhaalskosten', waarbij het staffelbedrag (of: percentage) afhangt van de hoofdsom van de schade.
Bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen geldt soms ook een staffel: er wordt een percentage arbeidsongeschiktheid gekoppeld aan een zekere aandoening.
Een staffel waarmee iedereen te maken heeft, is die van de inkomstenbelasting: het belastingpercentage is afhankelijk van de omvang van het inkomen. Hierbij wordt niet één percentage gehanteerd dat varieert met het totaal maar meerdere percentages voor bepaalde intervallen, de zgn. 'treden'.
# Laysaneend

De laysaneend (Anas laysanensis) is een eend uit de familie van de Anatidae en de tribus grondeleenden. Het is een kleine en ernstig bedreigde diersoort die leeft op twee Hawaïaanse eilanden.

## Beschrijving

De laysaneend lijkt sterk op de wilde eend. Vroeger werd deze eend wel gezien als een ondersoort van de wilde eend, maar de laysaneend is een stuk kleiner, 38 tot 43 cm (de wilde eend is 50 tot 60 cm). Daarom werd deze eend ook wel laysantaling genoemd, hoewel de wintertaling nog kleiner is (35 cm).
De laysaneend is overwegend kastanjebruin, donkerder bruin op de hals en de kop. Er is weinig verschil in verenkleed tussen mannetje en vrouwtje (ongebruikelijk bij grondeleenden). Bij het mannetje is de streek rond het oog meer uitgesproken wit en hij heeft oranje poten. Bij het vrouwtje zijn witte veren te zien rond het oog, maar ook op de keel en de hals. Haar poten zijn roodbruin.

## Voorkomen en leefgebied

Uit subfossiele vondsten blijkt dat deze dieren vroeger op alle eilanden van Hawaï voorkwamen. De vogel houdt zich overdag op in dichte begroeiing op het land. 's Avonds en 's nachts zoekt deze eend het water op en gaat foerageren op kleine ongewervelde dieren, maar hij eet ook gras, graszaad en wier. De eend wordt aangetroffen bij lagunes met zout water, maar vaak op plekken waar zoetwaterstroompjes de lagune bereiken.

## Status

In het begin van de 20ste eeuw is deze eend praktisch uitgestorven. Dankzij een beschermingsproject kon een kleine populatie op het eiland Laysan worden behouden. In 1987 waren daar weer 500 individuen. Deze populatie is echter zeer kwetsbaar. In 1993 waren er door droogte en ziekten nog maar ongeveer 100. Daarna nam de populatie weer toe. In 2006 werd het aantal geschat tussen de 503 en 682. In 2004/5 werd besloten om op het eiland Midway een nieuwe populatie te introduceren. Ook daar leek het eerst mis te gaan door een botulisme-uitbraak, maar in 2010 was de populatiegrootte ca. 350 individuen. In 2012 meldt de IUCN dat de populatie stijgt. Maar omdat het een relatief kleine populatie binnen een zeer gering gebied betreft, houdt de vogel de status ernstig bedreigd.
* Mannetjeslaysaneend in de Kölner Zoo
* 1 2 3 (en) Laysaneend op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Cellana flava

Cellana flava is een slakkensoort uit de familie van de Nacellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1873 door Hutton.
# Bamendalelvliegenvanger

De bamendalelvliegenvanger (Platysteira laticincta) is een zangvogel uit de familie Platysteiridae (lelvliegenvangers). De vogel werd in 1926 geldig beschreven door George Latimer Bates. Deze vogel was afkomstig uit een collectie vogels uit Nord-Ouest, een regio in Kameroen met als hoofdplaats Bamenda waarnaar de Nederlandse naam verwijst. Het is een bedreigde, endemische vogelsoort in Kameroen.

## Kenmerken

De vogel is 13 cm lang. Het is een kleine zwart-witte vliegenvanger, met een duidelijk rood lelletje boven het oog. De vogel is van boven diep blauwzwart, van onder helder wit met een brede zwarte borstband en geen wit op de vleugels.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort is endemisch in zuidwestelijk Kameroen. De leefgebieden liggen in natuurlijke bossen op hellingen en langs beken of in droge beekdalen op hoogten tussen 1800 en 2400 meter boven zeeniveau.

## Status

De bamendalelvliegenvanger heeft een beperkt verspreidingsgebied en daardoor is de kans op uitsterven aanwezig. De grootte van de populatie werd in 2016 door BirdLife International geschat op 2500-10.000 volwassen individuen en de populatie-aantallen nemen af door habitatverlies. Het leefgebied wordt aangetast door ontbossing, waarbij natuurlijk bos wordt omgezet in gebied voor agrarisch gebruik en het hout als brandstof wordt gebruikt. Om deze redenen staat deze soort als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
* 1 2 3 4 (en) Bamendalelvliegenvanger op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Bates, G.L., 1926. Descriptions of seven New Birds from the Mountains of N.W. Cameroon. Bulletin of the British Ornithologists' Club 46 p.91 BHL
# Normaalkracht

Een normaalkracht is de kracht loodrecht op een oppervlak die het binnendringen van een voorwerp tegenwerkt.
Bij een voorwerp zonder versnelling (stilliggend of met constante snelheid) op een vlakke horizontale ondergrond is de totale kracht op zowel het voorwerp als het oppervlak nul. De normaalkracht en het gewicht uitgeoefend op het voorwerp zijn even groot, maar ze zijn tegengesteld aan elkaar. Daarom heffen ze elkaar op en verandert het voorwerp niet van snelheid. Een stilliggend voorwerp blijft dus stil liggen. Deze situatie waarin het voorwerp en het oppervlak tegen elkaar aan duwen gaat samen met een mechanische spanning in beide en met het indrukken van beide. Bij een zwaar voorwerp op een rubberen ondergrond is dit bij het rubber te zien. Het gebeurt echter ook bij een licht voorwerp op een hard oppervlak, alleen valt het daar niet op omdat de indrukking dan over een zeer kleine afstand gebeurt. De mechanische spanning in het voorwerp neemt naar onderen toe omdat niet alleen de zwaartekracht van het bovenste deel naar onder wordt doorgegeven, maar er ook de spanning door de zwaartekracht op het onderste deel bijkomt. Als het voorwerp op een tafel ligt wordt de door de vloer uitgeoefende normaalkracht die voorkomt dat de tafel door de vloer gaat ook vergroot met het gewicht van het voorwerp.

## Helling

Bij een voorwerp op een helling (zie figuur) is er een normaalkracht $N$ loodrecht op het hellend vlak. Deze normaalkracht $N$ is een reactiekracht van de helling, en is in tegengestelde richting met de loodrechte component $mg\cos(\theta )$ van de zwaartekracht. De andere component van de zwaartekracht, $m\,g$, is de component parallel aan de helling met grootte $mg\sin(\theta )$, en deze wordt in geval van een voorwerp in rust opgeheven door de wrijvingskracht $f$.

## Aangrijping

Op aarde trekt de zwaartekracht een object in zijn geheel naar het massamiddelpunt van de aarde. Andere krachten, zoals de normaalkracht, hebben vaak een bepaald aangrijpings- of contactpunt. In de praktijk is dit meestal niet een puntcontact maar een oppervlak tussen twee objecten, zoals bij een voorwerp op een platform.