# Johan Frederik Witte

Johan Frederik Witte (Utrecht, 6 november 1840 - aldaar, 3 februari 1902) was een Nederlands orgelbouwer.

## Carrière

In 1869 kwam hij in dienst bij dat bedrijf, waarvan zijn vader Christian Gottlieb Friedrich Witte (moeder: Pauilne Dorothea Antoinetta Lagers) toen de eigenaar was. Na het overlijden van zijn vader in 1873 zette Johan Frederik Witte het bedrijf voort met echtgenote Johanna Gerhardina Beroekmeijer. Met zijn overlijden in 1902 kwam een einde aan het orgelmakershuis Bätz. Diverse van zijn werknemers starten daarna een eigen bedrijf, o.a. Spit, Sanders en Johan de Koff. Zijn werk werd tijdens zijn leven hoog gewaardeerd, maar viel met name in de jaren 60 tijdens de periode van de neobarok veelal in ongenade. Hierdoor sneuvelde ook zijn grootste werk, het orgel van de Grote- of St. Jacobskerk te Den Haag (1882), het grootste orgel dat in de 19e eeuw door een Nederlandse orgelmaker werd gebouwd. Ook het orgel van de Pieterskerk te Utrecht (1899) overleefde deze periode niet. De laatste decennia laten echter een herwaardering zien, als zijn werk in relatie met zijn tijd wordt geplaatst.

## Orgels

Witte heeft orgels gebouwd voor onder meer de volgende kerken:
* de Hervormde Kerk in Geervliet (1874), oorspronkelijk gebouwd voor de Geertekerk in Utrecht
* de Hervormde Kerk in Wateringen (1874)
* de Oude Kerk in Hardinxveld-Giessendam (1875)
* de Hervormde Kerk in Rijswijk (1875)
* de Hervormde Kerk in Zoelmond (1876)
* twee orgels voor de Evangelische Broedergemeente in Zeist (1877 en 1883)
* de Hervormde Kerk in Voorthuizen (1878)
* de Oude Kerk in Voorburg (1879)
* de Evangelisch-Lutherse Kerk in Utrecht (1880)
* de Grote of Sint-Jacobskerk in Den Haag (1882, gesloopt in 1971)
* de Buurkerk in Utrecht (1883)
* de Hervormde Kerk in Kockengen (1884), oorspronkelijk gebouwd voor de Oud-Katholieke Kathedraal te Utrecht
* de Chr. Ger. Kerk te Doornspijk (1878) oorspronkelijk gebouwd voor de Oud-Katholieke Jacobuskerk te Utrecht
* de Hervormde Kerk in Maasland (1884) oorspronkelijk gebouwd voor de Nicolaïkerk in Utrecht
* de Oude Lutherse Kerk in Amsterdam (1885)
* De Loolaan Kerk te Apeldoorn (1896)
* De Hervormde Kerk te Asperen (1894) oorspronkelijk gebouwd voor de voormalige Noorderkerk te Rotterdam
* de Vredeskerk in Amsterdam (1887) oorspronkelijk gebouwd voor de Koepelkerk aan het Leidsche Bosje in Amsterdam
* de Sint-Plechelmusbasiliek in Oldenzaal (1889), oorspronkelijk gebouwd voor de Grote Kerk te Hoorn
* de Hervormde Kerk in Haastrecht (1898, verloren gegaan bij een brand in 1964)
* de Oud-Katholieke Parochie van de H.H. Barbara en Antonius in Culemborg (1900)
* de Remonstrantse Kerk in Haarlem (1901)
* de Prinsekerk in Rotterdam (1877), in een oudere 18e-eeuwse kas
* de Hervormde Kerk te Harmelen (1901) Voltooid door Maarschalkerweerd

## Familie

Hij was een achterkleinzoon van Johann Heinrich Hartmann Bätz, de oprichter van de orgelbouwersfirma Bätz en Cie. te Utrecht.
Zijn broer George Hendrik Witte was een bekende musicus in Duitsland.

## Literatuur

* Gert Oost: De orgelmakers Bätz (1739-1849), een eeuw orgelbouw in Nederland. Canaletto, Alphen aan den Rijn, 3e druk 1981, 408 pag.
* Teus den Toom: De orgelmakers Witte: een bijdrage tot de geschiedschrijving van de orgelbouw in Nederland in de tweede helft van de negentiende eeuw. J.J. Groen en Zoon, Heerenveen, 1997, 2 dln., 1540 pag.
* J.H. Letzer: Muzikaal Nederland 1850-1910. Bio-bibliographisch woordenboek van Nederlandsche toonkunstenaars en toonkunstenaressen - Alsmede van schrijvers en schrijfsters op muziek-literarisch gebied, 2. uitgaaf met aanvullingen en verbeteringen. Utrecht: J. L. Beijers, 1913, pagina 196
* Jozef Robijns, Miep Zijlstra: Algemene muziek encyclopedie, Haarlem: De Haan, 1979-1984, ISBN 978-90-228-4930-9, deel 10, pagina 280

## Externe link

* Catalogus van het Bätz- en Witte-archief - mmfpublications.nl
* Bibliothèque nationale de France: cb14517769c (data)
* Biografisch Portaal: 69626916
* International Standard Name Identifier: 0000 0003 8700 0486
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 273406760
* Virtual International Authority File: 279893630
* WorldCat (via VIAF): 279893630
Adema · Gebroeders Van der Aa · Jacobus Armbrost · Bakker & Timmenga · Johann Bätz · Jonathan Bätz · Joseph Binvignat · Sander Booij · Martin Butter · Van Dam · Matthijs van Deventer · Geert Pieters Dik · Johannes Duyschot · Roelof Barentszn Duyschot · Bernhardt Edskes · Marten Eertman · Gerardus Elberink · Elbertse · Antoon van Elen · Flentrop · Dirk Flentrop · Heinrich Hermann Freytag · Rudolf Garrels · Justus Geerkens · Pieter Geerkens · Gradussen · Albertus van Gruisen · Willem van Gruisen · Nicolaas van Hagen · Willem Hardorff · Hendrik Hermanus Hess · Jan van den Heuvel · Jan Adolf Hillebrand · Albertus Antoni Hinsz · Bernard Petrus van Hirtum · Nicolaas van Hirtum · Cornelis Hoornbeek · Klop Orgels & Klavecimbels · Hermanus Knipscheer · Johan Frederik Kruse · Ernst Leeflang · Lohman · Jan van Loo · Michaël Maarschalkerweerd · Pieter Maarschalkerweerd · Abraham Meere · Roelf Meijer · Michaël Mercator · Carl Friedrich August Naber · Familie Niehoff · Cornelis van Oeckelen · Petrus van Oeckelen · Detlef Onderhorst · Pels & Van Leeuwen · Pereboom & Leijser · Elbert Pluer · Radersma · Joachim Reichner · Reil · Cornelis Rogier · Mense Ruiter · Conradus Ruprecht II · Hans Wolff Schonat · Franciscus Cornelius Smits · Frans Casper Snitger · Johannes Stephanus Strümphler · Johannes Wilhelmus Timpe · Valckx & Van Kouteren · Kam & Van der Meulen · Henk Veeningen · Matthijs Verhofstadt · Vermeulen · Verschueren · Johannes Vollebregt · Jacobus Vollebregt · Van Vulpen · Christian Gottlieb Friedrich Witte · Johan Frederik Witte · Lodewijk Ypma · Jacobus Zeemans
Zuid-Nederlands orgelbouwer (voor 1830)