# Kinder- und Hausmärchen

Kinder- und Hausmärchen (KHM) is de verzameling van 201 sprookjes en 10 kinderlegenden aangelegd door de gebroeders Grimm en uitgegeven vanaf 1812.
De sprookjes zijn genummerd van KHM1 tot en met KHM200 en worden als zodanig aangeduid. Zo heeft Sneeuwwitje de aanduiding KHM53. Er is één a-nummer, KHM151a (De twaalf luie knechten), en de verzameling bevat sinds de laatste editie dus 201 verhalen. De kinderlegenden hebben geen nummer gekregen, maar worden soms aangeduid met KHM(201) t/m KHM(210).
Sinds 2005 staat de sprookjesverzameling op de Werelderfgoedlijst voor documenten van UNESCO.

## Verhalen

De sprookjes zijn door de gebroeders Grimm samengesteld uit verschillende uit de hele wereld verzamelde varianten. Kenmerkende elementen werden daarbij samengevoegd tot afgeronde verhalen.
In de verschillende edities van Kinder- und Hausmärchen kwamen in de loop van de tijd verscheidene verhalen te vervallen en andere verhalen werden toegevoegd. Ze werden soms ook aangepast. De Nederlandse vertaling is gebaseerd op de laatste editie. De edities zijn:
* 156 verhalen in 1815 (de twee delen samen, deel 1 verscheen in 1812)
* 161 verhalen in 1819
* 168 verhalen in 1837
* 178 verhalen in 1840
* 194 verhalen in 1843
* 200 verhalen in 1850
* 201 verhalen in 1857

### De volledige lijst van KHM-nummers

* De kikkerkoning of IJzeren Hendrik
* Het huishouden van kat en muis of Kat en muis samen thuis
* Het kind van Maria
* Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen
* De wolf en de zeven geitjes
* De trouwe Johannes
* De goede ruil
* De wonderlijke speelman
* De twaalf broeders
* Het gespuis
* Broertje en zusje
* Raponsje
* De drie mannetjes in het bos
* De drie spinsters
* Hans en Grietje
* De drie slangenbladeren
* De witte slang
* Strohalm, kooltje vuur en boontje of Strohalm, kooltje en boon
* Van de visser en zijn vrouw
* Het dappere snijdertje of Het dappere kleermakertje
* Assepoester
* Het raadsel
* Van het muisje, het vogeltje en de braadworst
* Vrouw Holle
* De zeven raven
* Roodkapje
* De Bremer straatmuzikanten
* Het zingende botje
* De duivel met de drie gouden haren
* Luisje en Vlootje
* Het meisje zonder handen
* Slimme Hans of Snuggere Hans
* De drie talen
* Knappe Elsje of Pientere Elsje
* De kleermaker in de hemel
* Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak
* Duimendik
* De bruiloft van vrouw Vos
* De kabouters
* De roversbruidegom
* Meneer Korbes of Boeman
* De peetoom
* Vrouw Trui
* De dood als peet of Peetoom Dood
* Duimpje de wereld in of Duimpje op reis
* Vleerken vogel
* Van de wachtelboom of De jeneverboom
* De oude Sultan
* De zes zwanen
* Doornroosje
* Vondevogel
* Koning Lijsterbaard
* Sneeuwwitje
* De ransel, het hoedje en het hoorntje
* Repelsteeltje
* Vrijer Roland of Geliefde Roland
* De gouden vogel
* De hond en de mus
* Frieder en Katherliesje
* De twee gebroeders
* Het boerke
* De bijenkoningin
* De drie veren
* De gouden gans
* Bontepels
* Hazekebruid
* De twaalf jagers
* De gauwdief en zijn meester
* Jorinde en Joringel
* De drie gelukskinderen
* Met z'n zessen de hele wereld rond
* De wolf en de mens
* De wolf en de vos
* De vos en de moeder van zijn petekind of De vos en vrouw Wolf
* De vos en de kat
* De anjer
* Slimme Grietje
* De oude grootvader en zijn kleinzoon
* De waternimf
* De dood van het hennetje
* Vrolijke Frans
* Speelhans
* Gelukkige Hans
* Hans viert bruiloft of De bruiloft van Hans
* De goudkinderen of De gouden kinderen
* De vos en de ganzen
* De arme en de rijke
* De zingende springende leeuwerik
* De ganzenhoedster
* De jonge reus
* Het aardmanneke
* De koning van de gouden berg
* De raaf
* De verstandige boerendochter
* De oude Hildebrand of Boer Hildebrand
* De drie vogeltjes
* Het water des levens
* Dokter Alwetend of Dokter Weetal
* De geest in de fles
* De roetzwarte broer van de duivel
* Berenpels
* Het winterkoninkje en de beer
* De zoete pap
* De verstandige lieden of Slimme mensen
* Sprookje van de slang of Slangensprookje
* De arme molenaarsknecht en het katje
* De twee reisgezellen of De twee reizigers
* Hans-mijn-egel
* Het doodshemdje
* De jood in de doornstruik
* De volleerde jager of De jagersgezel
* De dorsvlegel uit de hemel
* De twee koningskinderen
* Het snuggere snijdertje of Het schrandere kleermakertje
* De heldere zon brengt het aan het licht
* Het blauwe licht
* Het eigenzinnige kind of Het koppige kind
* De drie heelmeesters
* De zeven Zwaben
* De drie handwerksgezellen of De drie reizende gezellen
* De koningszoon die nergens bang voor was
* De groente-ezel
* De oude vrouw in het bos
* De drie broers
* De duivel en zijn grootmoeder
* Fernand getrouw en Fernand ontrouw
* De ijzeren kachel
* De luie spinster
* De vier kunstvaardige broers of De vier vakkundige broers
* Eenoogje, tweeoogje en drieoogje
* Het mooie Katrinelletje en Pief Paf Poltrie
* De vos en het paard
* De stukgedanste schoentjes
* De zes dienaren
* De witte en de zwarte bruid
* IJzeren Hans of IJzerhans
* De drie zwarte prinsessen
* Knoest en zijn drie zonen
* Het meiske van Brakel
* De huishouding
* Het lammetje en het visje
* Simeliberg
* Op reis gaan of Op reis
* Het ezeltje
* De ondankbare zoon
* De raap
* Het mannetje dat jong gegloeid werd of Het mannetje dat verjongd werd in het vuur
* Het gedierte van de Heer en de Duivel of De dieren van de Heer en de dieren van de duivel
* De hanenbalk
* De oude bedelares
* De drie luiaards
** De twaalf luie knechten
* Het herdersjongetje
* De sterrendaalders
* De gestolen duit
* Bruidskeuze
* Klitten of De plukken
* De mus en zijn vier kinderen
* Het sprookje van Luilekkerland
* Het leugensprookje uit Ditmar
* Raadselsprookje
* Sneeuwwitje en Rozerood
* De schrandere knecht of De slimme knecht
* De glazen doodskist of De glazen kist
* Luie Hein
* Vogel Grijp
* Sterke Hans
* Het boerke in de hemel
* Magere Liesje
* Het boshuis
* Lief en leed samen delen
* Het winterkoninkje
* De schol
* De roerdomp en de hop
* De uil
* De maan
* De duur van het leven of De levensduur
* De boden van de dood
* Meester Priem
* De ganzenhoedster aan de bron
* Eva's ongelijke kinderen
* De waternimf in de vijver of De nimf in de vijver
* De geschenken van het kleine volkje
* De reus en de kleermaker
* De hoefnagel
* De arme jongen in het graf
* De ware bruid
* De haas en de egel
* Het klosje, de schietspoel en de naald
* De boer en de duivel
* De broodkruimels op de tafel of De kruimels van de tafel
* Het zeehaasje
* De meesterdief
* De trommelslager of De tamboer
* De korenaar
* De grafheuvel
* De oude Rinkrank
* De kristallen bol
* Jonkvrouw Maleen
* De laars van buffelleer
* De gouden sleutel

### Kinderlegenden

De kinderlegenden worden meestal aangeduid met een nummer tussen haakjes vanaf 201:
    (201). De heilige Jozef in het bos
    (202). De twaalf apostelen
    (203). De Roos
    (204). Armoe en deemoed leide ten hemel
    (205). De spijze Gods
    (206). De drie groene twijgen
    (207). Onze-Lieve-Vrouwenglaasje
    (208). Het oude moedertje
    (209). De hemelse bruiloft
    (210). De hazelaar

## Verdwenen sprookjes

Enkele sprookjes uit eerdere edities komen niet terug.
* Die drei Schwestern