OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aurelia Nobels

Aurelia Nobels (Boston, Massachusetts, 7 januari 2007) is een Braziliaans-Belgisch autocoureur die jus soli ook de Amerikaanse nationaliteit bezit. Sinds 2023 maakt zij deel uit van de Ferrari Driver Academy, het opleidingsprogramma van het Formule 1-team van Ferrari.

## Carrière
### Formule 4

Nobels maakte haar debuut in het formuleracing in 2022 met haar deelname aan het nieuwe Braziliaans Formule 4-kampioenschap. Zij reed hier in vier van de zes raceweekenden voor TMG Racing, waarin een achtste plaats op het Autódromo Velo Città haar beste resultaat was. Met 7 punten werd zij zestiende in het klassement. Daarnaast reed zij in een weekend van zowel het Deens als het Spaans Formule 4-kampioenschap voor respectievelijk STEP Motorsport en Fórmula de Campeones. In Denemarken was een zevende plaats op de Jyllands-Ringen haar beste resultaat, terwijl zij in het Spaans kampioenschap niet verder kwam dan plaats 23 op het Circuit de Spa-Francorchamps.
Eind 2022 werd Nobels door de FIA Women in Motorsport Commission uitgenodigd om deel te nemen aan het programma "Girls on Track – Rising Stars". Zij werd uitgeroepen tot de winnaar in de Senior-categorie. Vanwege haar prestaties kreeg zij een plaats in de Ferrari Driver Academy, het opleidingsprogramma van het Formule 1-team van Ferrari.
In 2023 maakte Nobels de overstap naar het Italiaans Formule 4-kampioenschap. Zij zou oorspronkelijk voor Iron Lynx rijden, maar stapte voor aanvang van het seizoen over naar Prema Racing. Een elfde plaats op het Autodromo Internazionale Enzo e Dino Ferrari was haar beste resultaat, waardoor zij op plaats 26 in het klassement eindigde. Tevens behaalde zij acht overwinningen in het vrouwenkampioenschap en werd zo met 290 punten derde in deze klasse, achter Tina Hausmann en Victoria Blokhina. Tevens reed zij in het nieuwe Euro 4 Championship, waarin zij op plaats 22 eindigde met een elfde plaats op het Circuit de Barcelona-Catalunya als beste race-uitslag. In het vrouwenkampioenschap werd zij met drie zeges en 215 punten tweede achter Hausmann.
In 2024 reed Nobels enkele raceweekenden in het Formule 4-kampioenschap van de Verenigde Arabische Emiraten voor Saintéloc Racing, het Saoedi-Arabisch Formule 4-kampioenschap, het Brits Formule 4-kampioenschap voor Phinsys by Argenti en het Euro 4 Championship voor ART Grand Prix. In het Saoedi-Arabische kampioenschap kwam zij in de vierde race op het Losail International Circuit op het podium terecht.

### F1 Academy

In 2024 stapte Nobels over naar de F1 Academy, waarin zij voor ART Grand Prix reed. Een vijfde plaats op het Circuit Zandvoort was haar beste race-uitslag. Met 29 punten werd zij twaalfde in de eindstand.
In 2025 blijft Nobels rijden in de F1 Academy bij ART.

## Externe link

* Statistieken op Driver Database
* ↑ https://autoentusiastas.com.br/2023/12/aurelia-nobels-a-piloto-brasileira-da-ferrari/.
# Treinramp bij Luttre

Het treinongeval bij Luttre is een spoorwegongeval op spoorlijn 124 waarbij de sneltrein Charleroi - Antwerpen in de avond van 15 augustus 1974 uit de rails raakte en in frontale botsing kwam met het ijzerwerk van een vakwerkbrug. Er vielen 17 doden en 48 gewonden.

## Verloop

Op vijftien augustus 1974 reed de sneltrein naar Antwerpen Centraal met een snelheid van bijna 120 km/h over het baanvak te Luttre toen hij plots ontspoorde en met volle snelheid tegen de rand van een nabijgelegen vakwerkbrug botste. Door het grote en stevige ijzerwerk werd het eerste rijtuig haast volledig verbrijzeld, waarna het derde rijtuig vlam vatte. De andere rijtuigen kantelden en vielen in het kanaal. Uiteindelijk bezweek de zwaar gehavende brug onder het gewicht. Dit alles kostte zeventien mensenlevens. Het laatste slachtoffer was vermist en werd pas daags erna onder het verhakkelde wrak gevonden. Van de 48 zwaargewonden vertoonden de meesten breuken en brandwonden. Enkelen hadden getracht zich te redden door het kanaal over te zwemmen.

## Oorzaak

Het ongeval zou te wijten zijn aan een te grote uitzetting van de sporen, als gevolg van de warmte en het gebrekkige onderhoud. De stationschef van Luttre had in januari van datzelfde jaar al gewezen op de slechte staat van de sporen.

## Bekende slachtoffers

De Belgische componiste Jeanne (Jane) Vignery, hoogleraar aan het conservatorium van Gent, liet bij de treinramp van Luttre het leven.
# Internaatsbrand Heusden-Zolder

De Internaatsbrand in Heusden-Zolder was een brand die uitbrak op 23 januari 1974 omstreeks 22:30 uur in het Heilig-Hartcollege te Heusden-Zolder. Hierbij vielen 23 dodelijke slachtoffers en twee zwaargewonden, allen tussen 12 en 16 jaar.

## Brand

De oorzaak is vermoedelijk een stiekem door een leerling in de slaapzaal gerookte sigaret, op de tweede etage van het oudste gebouw daterende uit 1932. De brand ontstond in de buurt van de ingang van de slaapzaal en bemoeilijkte de vluchtweg van een gedeelte van de slaapzaal. Daarbij kwam ook dat de 63 bedden in de slaapzaal werden gescheiden door zeer brandbare dunne houten wanden die de brandverspreiding versnelden.
Een veertigtal jongeren van de ene kant van de zaal kon ontsnappen. Eén internaatsjongen was niet aanwezig wegens ziekte. De enige andere evacuatiemogelijkheid was een raam dat uitkwam op een plat dak. Drie slachtoffers werden gevonden in de gang voor het raam. Eén slachtoffer was gevallen door de brandende trap. Bijna alle andere slachtoffers werden gevonden in hun bed. De anderen kwamen om doordat de slaapzaal 's nachts werd afgesloten.
Door het lawaai van de vluchtende leerlingen werden de paters gealarmeerd en werd de brandweer opgebeld. De brandweer van Heusden-Zolder was om 23:00 uur al aanwezig en kreeg hulp van de brandweerkorpsen van Hasselt en Genk om de vlammen te bedwingen. Door de hevige brand en de enorme hitte kon de zaal pas om 1:30 uur 's nachts betreden worden.
Bij onderzoek naderhand bleken ook de brandblussers ongebruikt.
Koningin Fabiola kwam de plaats van de ramp bezoeken en alle families van slachtoffers kregen een rouwbrief van paus Paulus VI.

## Gevolg

* De school sloot gedurende een volledige week tot na de begrafenis van de slachtoffers. Na de begrafenis werd het gebeuren niet meer besproken. Pas sinds 1999, 25 jaar later, wordt de brand jaarlijks herdacht door de school. Deze jaarlijkse herdenking startte met het onthullen van een gedenksteen op 23 januari 1999. Ondertussen is de school van naam gewijzigd in Sint Franciscuscollege campus Berkenbos.
* De toezichthoudende geestelijken werden niet schuldig bevonden. Daarnaast werd ook een actie van de overlevende scholieren opgezet die vooral de infrastructuur en de gebrekkige wetgeving aanklaagden.
* De brand vond plaats tijdens de lopende formatiegesprekken voor regering-Tindemans I. De ramp maakte samen met de brand in de Innovation van 22 mei 1967 een grote indruk waardoor het invoeren van nieuwe wetten betreffende brandveiligheid in een stroomversnelling raakte.(wet 12 maart 1974 brandwetgeving rusthuizen, wet 10 november 1974 brandbeveiliging in gebouwen meerdere verdiepingen, wet 1974 brandwetgeving schoolgebouwen en internaten)
# Roosburgramp

In het Belgische dorp Zichen te Zichen-Zussen-Bolder, een deelgemeente van Riemst, stortte op dinsdagochtend 23 december 1958 de mergelgroeve Roosburg, waarin champignonkwekerijen waren gevestigd, in. Bij de ramp vielen achttien doden.
De ingestorte kwekerijen behoorden op het moment van de ramp tot de belangrijkste in West-Europa. Zo'n 80% van de Belgische champignonproductie kwam uit deze kwekerijen.

## Oorzaak

De oorzaak van de instorting van het centrale deel van de groeve was roofbouw op de pilaren om een maximaal vloeroppervlak voor de champignonkweek te scheppen, een verzwakte ondergrond door ontginning in onderliggende lagen en de mindere kwaliteit van het gesteente in het ingestorte gedeelte. In de dagen voorafgaande aan de instorting 'kraakte' het in de groeve volgens overlevenden. Sommigen besloten daarom niet te gaan werken, maar het overgrote deel van de arbeiders ging toch de groeve in.

## Gevolgen

Tot het moment van de ramp werkten ruim 200 mensen in de champignonkwekerijen in mergelgroeve en nog bijna evenveel in toeleverende bedrijven. Naast het verlies van achttien mensenlevens had het dorp na de ramp te kampen met grote werkloosheid.

## Herdenking

Elk jaar op pinkstermaandag vindt in Zichen een herdenking van de ramp plaats aan het monument ter nagedachtenis van de achttien slachtoffers. Hierbij zijn de burgemeester van Riemst en verschillende schepenen aanwezig.
In 2008 werd extra aandacht aan de ramp besteed. Er werd een documentaire samengesteld met getuigenissen van oud-werknemers, redders en familieleden van slachtoffers. Op 23 december 2008 – precies 50 jaar na de ramp – vond een herdenking plaats in de kerk van Zichen, waarna een fakkeltocht werd gehouden naar het monument. Op het monument legden nabestaanden van de slachtoffers 18 witte rozen.

## Media

Over de ramp verschenen twee non-fictieboeken van Vital Medaerts, Roosburgramp eist achttien doden: Mergel, een zegen of een vloek? en Roosburgramp, 50 jaar later.
In de roman Mise en place vertelt de auteur Margot Vanderstraeten het verhaal van een kok wiens jongste zus onverwacht overlijdt en hem een dagboek nalaat. Het verhaal is verzonnen, maar wel met de ramp van de Roosburggroeve op de achtergrond.
De podcastreeks HBvL True Crime wijdde een serie aan de ramp. Het gaat om 3 afleveringen (7.1-7.3) uit december 2022.
* ↑ Congresbundel Het Mergelland van Vlaanderen (2018), blz. 53: De oorzaak van de Roosburg Ramp – Mike Lahaye. Gearchiveerd op 14 augustus 2022. Geraadpleegd op 19 mei 2021.
* ↑ www.hbvl.be
# Tabaco (Albay)

Tabaco is een stad in de Filipijnse provincie Albay op het eiland Luzon. Bij de laatste census in 2007 had de stad bijna 124 duizend inwoners.
Ten zuiden van Tabaco ligt een van de bekendste vulkanen van de Filipijnen, de Mayon.

## Geografie
### Topografie

Tabaco ligt grotendeels op het vasteland van Luzon. Daarnaast valt ook het westelijke deel van het eiland San Miguel onder het bestuur van de stad. Het gedeelte van de stad op het vasteland grenst aan de gemeenten Polangui in het noorden, Oas in het westen, Malilipot in het zuidoosten en de stad Ligao in het zuidwesten. De totale oppervlakte van de stad is 117,1 km².

### Bestuurlijke indeling

Tabaco is onderverdeeld in de volgende 47 barangays:

## Demografie

Tabaco had bij de census van 2007 een inwoneraantal van 123.513 mensen. Dit zijn 16.347 mensen (15,3%) meer dan bij de vorige census van 2000. De gemiddelde jaarlijkse groei komt daarmee uit op 1,98%, hetgeen lager is dan het landelijk jaarlijks gemiddelde over deze periode (2,04%). Vergeleken met de census van 1995 is het aantal mensen met 26.520 (27,3%) toegenomen.
De bevolkingsdichtheid van Tabaco was ten tijde van de laatste census, met 123.513 inwoners op 117,14 km², 1054,4 mensen per km².

## Economie

De economie is voornamelijk gericht op de landbouw. Veelvoorkomende producten zijn onder andere rijst, wortelgewassen, groenten, kokosnoten en abaca (bananensoort). Daarnaast zijn veel inwoners van de stad werkzaam in de veeteelt (voornamelijk kippen en varkens) en de visserij.

## Geboren in Tabaco

* Edcel Lagman (1942-2025), politicus

## Externe link

* Website van de stad
* ↑ CY 2008 Final Internal Revenue Allotment for LGUs, website Department of Budget and Management, 2008.
* 1 2 Persbericht van het National Statistics Office met de resultaten van de Census van 2007.
* ↑ Philippine Standard Geographic Code
Bacacay · Camalig · Daraga · Guinobatan · Jovellar · Legazpi · Libon · Ligao · Malilipot · Malinao · Manito · Oas · Pio Duran · Polangui · Rapu-Rapu · Santo Domingo · Tabaco · Tiwi
# Kapel

Kapel kan verwijzen naar:

## Kerken

* Kapel (kerkdeel), een van een altaar voorzien gedeelte van een groter kerkgebouw
* Kapel (gebouw), een kleine kerk die geen parochiekerk is, al dan niet als onderdeel van een klooster, school, ziekenhuis of andere instelling
* Dagkapel, een afgesloten deel van een kerk dat men bezoeken kan als de eigenlijke kerk is gesloten
* Dankkapel, een kapel, die is opgericht uit dankbaarheid voor een bijzonder heuglijke gebeurtenis
* Gevelkapel, kapel in de vorm van een nis in de gevel of een kastje aan de gevel
* Hofkapel, een gebedsruimte of een orkest aan het hof van een vorst
* Mariakapel, een aan Maria gewijde kapel, inclusief niet-betreedbare "kapelletjes"
* Veldkapel, een betreedbaar bedehuis, geen kerk zijnde

## Orkesten

* Blaaskapel, een fanfareorkest
* Harmoniekapel, een (klein) orkest
* Hofkapel, een gebedsruimte of een orkest aan het hof van een vorst

## Bouwkunde en mijnbouw

* Dakkapel, een uitbouw van een dak
* Kapel (vestingwerk), een ronde, overwelfde ruimte in een (ondergronds) mijnenstelsel
* Muziekkapel, een klein bouwwerk voor muziekensembles, om buiten overdekt te kunnen musiceren, meestal geplaatst op een plein, in een park, in een tuin of op een pier.

## Vlinders

* een thans verouderd synoniem voor een vlinder

## Plaatsnamen in Nederland

* Kapel (Heiloo), een dorp in de Noord-Hollandse gemeente Heiloo
* Kapel (Lingewaard), een buurtschap in de Gelderse gemeente Lingewaard
* De Kapel (Midden-Delfland), een buurtschap in de Zuid-Hollandse gemeente Midden-Delfland
* De Kapel (Valkenswaard), een buurtschap in de Noord-Brabantse gemeente Valkenswaard

### Zie ook

* Koninklijke kapel, doorverwijspagina
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Kapel en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Humaitá (Amazonas)

Humaitá is een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Amazonas. De gemeente telt 49.614 inwoners (schatting 2009).
De gemeente grenst aan Manicoré, Rondônia, Tapauá en Canutama.
# Émile Hamilius

Emil (Émile) Hamilius (Esch-sur-Alzette, 16 mei 1897 – Luxemburg-Stad, 7 maart 1971) was een Luxemburgs voetballer en politicus.

## Biografie

Émile Hamilius, bijnaam Mulles, was een zoon van smid Johann Hamilius en Catharina Hoffmann. Hamilius voetbalde bij de club Fola Esch. Hij speelde als verdediger ook bij het Luxemburgs nationaal elftal, dat de tiende plaats behaalde bij het voetballen op de Olympische Zomerspelen 1920 in België. Beroepsmatig had Hamilius aanvankelijk een loopbaan als officier bij de Strijdkrachten van Luxemburg, later werd hij zakenman.
Hamilius was medeoprichter van de Groupement Patriotique et Démocratique, later de Demokratesch Partei (DP). Van 1946 tot 1963 was hij burgemeester van de stad Luxemburg. Hij was ook lid van de Kamer van Afgevaardigden (1937-1940, 1945-1958 en 1959-1964).
Hamilius overleed op 73-jarige leeftijd en werd begraven op de Cimetière Notre-Dame. Hij is de vader van Jean Hamilius, die ook DP-politicus werd.

## Onderscheidingen

* Grootofficier in de Orde van de Eikenkroon
* Grootofficier in de Orde van Verdienste van Adolf van Nassau
* Grootofficier in de Orde van Verdienste van het Groothertogdom Luxemburg
* Commandeur in het Legioen van Eer
* Grootofficier in de Kroonorde van België
* Grootofficier in de Orde van Leopold II
* Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau
François Scheffer · Jean-Baptiste Servais · Baron de Tornaco · Bonaventure Dutreux-Boch · François Scheffer · Constantin Joseph Pescatore · François Scheffer · François Röser · François Scheffer · Fernand Pescatore · Jean-Pierre David Heldenstein · Gabriel de Marie · Jean-Pierre David Heldenstein · Théodore Eberhard · Jean Mersch-Wittenauer · Charles Simonis · Emmanuel Servais · Alexis Brasseur · Émile Mousel · Alphonse Munchen · Léandre Lacroix · Luc Housse · Gaston Diderich · Émile Hamilius · Paul Wilwertz · Colette Flesch · Camille Polfer · Lydie Polfer · Paul Helminger · Xavier Bettel · Lydie Polfer
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Émile Hamilius op de Luxemburgstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Burgerlijke stand van Esch-sur-Alzette: geboorten 1897, akte n$^o$ 127.
* ↑ "Émile Hamilius", Olympedia.
* ↑ Overlijdensbericht, Luxemburger Wort, 8 maart 1971.
# Twuiver

Twuiver is een 'voormalige' buurtschap in de gemeente Drechterland, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Voor 1 januari 2006 behoorde de buurtschap bij de gemeente Venhuizen. Twuiver wordt ook wel zoals de straatnaam genoemd, ’t Wuiver, wat ook de meest gebruikte Westfriese benaming is.
Twuiver is van oorsprong een losse buurtschap van Wijdenes. Maar in de loop van de twintigste eeuw werd het een duidelijk onderdeel van dat dorp. Van de oorspronkelijke buurtschap is anno 2006 ook weinig over. Ook de duiding verdween daarmee naar de achtergrond en daarom spreekt men nauwelijks meer van een buurtschap. Maar de gemeente waar het onder valt besloot wel om de naam in ere te houden en is het de bedoeling dat het wijkje wordt. Daarmee blijft de naam buiten de straatnaam zelf wel verbonden als van buurt, al is wel het gevolg dat de buurt nog meer onderdeel zal zijn van het dorp Wijdenes dan het al geval is.
De aansluitende doodlopende zijweg van de straat 't Wuiver wordt aangeduid als de Molentjes.
# Giuseppe Gamba

Giuseppe Gamba (San Damiano d'Asti, 25 april 1857 – Turijn, 26 december 1929) was een Italiaans geestelijke en kardinaal van de Katholieke Kerk.
Gamba studeerde theologie en wijsbegeerte aan het grootseminarie van Asti. Hij werd op 18 september 1880 tot priester gewijd en werkte vervolgens als kapelaan en pastoor in het bisdom Asti. In 1901 benoemde paus Pius X hem tot bisschop van Biella. Vijf jaar later werd hij bisschop van Novara.
In 1923 werd hij door paus Pius XI benoemd tot aartsbisschop van Turijn. Tijdens het consistorie van 20 december 1926 werd hij kardinaal gecreëerd. De Santa Maria sopra Minerva werd zijn titelkerk.
Kardinaal Gamba overleed op 72-jarige leeftijd en werd begraven in de kathedraal van Turijn.

## Externe link

* (en) Giuseppe Gamba, Catholic Hierarchy
* Gemeinsame Normdatei: 120570823
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 6160 516X
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico: TO0V369482
* Virtual International Authority File: 77149617
* WorldCat (via VIAF): 77149617
# Philippe Simar

Philippe Simar (Elsene, 11 september 1995) is een Belgisch hockeyer.

## Levensloop

Simar is actief bij Royal Orée, alwaar hij alle jeugdreeksen doorliep. Omstreeks 2013 maakte hij er zijn debuut in de eerste ploeg.
Indoor was hij actief bij Royal White Star alvorens hij in 2020 de overstap maakte naar Royal Léopold HC. Met deze club werd hij in 2022 en 2023 landskampioen. In 2019 en 2020 behaalde hij eerder twee landstitel met White Star.
Daarnaast is de middenvelder actief bij het Belgisch zaalhockeyteam. Met de Indoor Red Lions nam hij onder meer deel aan de Europese kampioenschappen van 2020 en 2022. Ook maakte hij deel uit van de selectie voor het wereldkampioenschap van 2023. Op dit WK was hij kapitein van de nationale equipe.
Simar is afkomstig uit Wezembeek-Oppem. Zijn neef Tanguy Zimmer is eveneens actief in het hockey.
* (en) Profiel Philippe Simar, LinkedIn
* ↑ (en) Fiche Philippe Simar, ION Hockey League
* ↑ (fr) Philippe Simar à la Coupe du Monde U21, Royal Orée, 4 augustus 2016
* 1 2 3 Positiewissel Philippe Simar brengt Orée de zege in Leuven, Regiosport.be, 29 september 2020
* ↑ (fr) Orée-Uccle Sport 7-1 Messieurs Nationale 1 - Résumé de la rencontre, Royal Orée THB Flash, 18 november 2013
* 1 2 (fr) Indoor Finals: Le White Star (men) et Le Wat Ducks (women) sacrés champions 2019!, Hockey.be, 3 februari 2019
* ↑ (fr) Le Léopold sacré champion de Belgique de hockey en salle, L'Avenir, 30 januari 2022
* ↑ (fr) Le Léopold Uccle à nouveau sacré: «Une finale compliquée, mais un titre mérité», SudInfo, 30 januari 2023
* ↑ (fr) Hockey en salle: le White Star sacré champion de Belgique, SudInfo, 3 februari 2019
* ↑ (fr) Indoor - Le doublé pour le White Star, Hockey.be, 10 februari 2020
* ↑ EuroHockey Indoor Championship 2020 - Selectie Indoor Red Lions, Hockey.be, 7 januari 2020
* ↑ VAN DAMME, Michael, Belgische selectie voor EK indoor hockey in Hamburg bekend, Het Nieuwsblad, 30 november 2022
* ↑ WK Indoor Hockey - Selectie Indoor Red Lions, Hockey.be, 25 januari 2023
* ↑ Oostenrijk is met 5-1 te sterk voor Red Lions op WK Indoor, Het Belang van Limburg, 7 februari 2023
* ↑ SOMERS Kristof, "Wat een ervaring", Het Nieuwsblad, 22 december 2016
# Bram Dobbe

Abraham Adrianus (Bram) Dobbe (Hoorn, 13 januari 1922 – Tilburg, 29 mei 1947) was een Nederlands voetballer die uitkwam voor Vitesse en een Engelandvaarder.
Dobbe speelde van 1941 tot 1943 voor Vitesse. Hij wist twee keer te scoren. Tegen VV Doetinchem en tegen DVSE was hij belangrijk voor een doelpunt.
Op 16 mei 1943 ging hij via de noordelijke route naar Engeland, waar hij op 30 maart 1944 aankwam. Hij werd aldaar gerekruteerd om te vliegen voor de Royal Air Force, in de functie van waarnemer.
Dobbe was na de oorlog gelegerd in Gilze-Rijen voor een vliegopleiding. Hij overleed in 1947 ten gevolge van een vliegtuigongeluk, waarbij twee Avro Anson lesvliegtuigen tegen elkaar waren gevlogen. Hij wordt herdacht op het Gedenkteken Luchtvarenden in Soesterberg.
* ↑ Overlijdensregister BHIC
* 1 2 Scouts in het verzet - Bram Dobbe. Geraadpleegd op 31 januari 2025.
* ↑ Vitesse Statistieken Bram Dobbe. Vitesse Statistieken. Geraadpleegd op 31 januari 2025.
* ↑ Vitesse Statistieken Vitesse - DVSE 3-1 02/11/1941. Vitesse Statistieken. Geraadpleegd op 31 januari 2025.
* ↑ Periode: 1940-1945, Reizen van Engelandvaarders | Nationaal Archief. www.nationaalarchief.nl. Geraadpleegd op 31 januari 2025.
* ↑ Abraham Adrianus Dobbe (Hoorn, 13 januari 1922 - Tilburg, 29 mei 1947). www.oorlogsbronnen.nl. Geraadpleegd op 31 januari 2025.
* ↑ "Twee lesvliegtuigen tegen elkaar gevlogen", De tĳd : dagblad voor Nederland, 30 mei 1947. Geraadpleegd op 31 januari 2025.
* ↑ "Twee lesvliegtuigen botsten tegen elkaar", De Zaanlander, 30 mei 1947. Geraadpleegd op 31 januari 2025.
# Talg (sebum)

Talg (Latijn: sebum) ofwel huidsmeer is een vetachtige substantie die geproduceerd wordt door talgklieren die zich vooral in de lederhuid bevinden waar ook beharing is.
Talg heeft een beschermende werking tegen uitdroging van de huid en het haar en tegen infectie door bacteriën en schimmels. Talg is op zich geurloos, maar bacteriën kunnen het een kenmerkende geur geven. De talgproductie is afhankelijk van de hormoonhuishouding en leeftijd. Te veel talg geeft aanleiding tot acne. Talg bestaat vooral uit vetzuur en esters. De meeste talgklieren bevinden zich bij haarwortels. Daarnaast zijn er ook speciale talgklieren die in onbehaarde delen voorkomen, zoals de ogen en de geslachtsdelen om die te beschermen tegen uitdroging en infecties.

## Samenstelling en het effect van hormonen op de productie

Talg bestaat bij de mens voornamelijk uit triglyceriden (-41%), wasesters (~ 26%), squaleen (~ 12%) en vrije vetzuren (~ 16%). De samenstelling van talg varieert tussen de verschillende zoogdieren. Wasesters en squaleen zijn stoffen die enkel door talgklier en nergens anders in het lichaam worden geproduceerd. Sapiënisch zuur is een van de belangrijkste talgvetzuur bij de mens en heeft een antibacteriële werking.
Geslachtshormonen beïnvloeden talgafscheiding. Mannelijke androgenen zoals testosteron stimuleren de secretie. De vrouwelijke oestrogenen remmen de afgifte. Het belangrijkste hormoon dat de productie van talg stimuleert, is Dihydrotestosteron.