OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# P+R Haren/A28

P+R Haren/A28 is een transferium en P+R-voorziening aan de Nederlandse snelweg A28 bij de aansluiting naar het dorp Haren (provincie Groningen). Op dit transferium is - verdeeld over twee gescheiden parkeerplaatsen - ruimte voor 950 auto's.

## Gebruik

Het transferium wordt vooral gebruikt door forensen uit Assen en de kop van Drenthe en dagjesmensen die vanuit het zuiden de stad Groningen aandoen. Zij kunnen hier hun auto gratis parkeren om daarna met Q-link-lijnen 5 of 6 naar de stad te reizen.
Er is ook een fietstunnel gebouwd, wat fietsers vanuit Eelde-Paterswolde, Eelderwolde en Corpus den Hoorn ongeveer vijf minuten reistijd scheelt richting het centrum van Haren.

## Buslijnen

Het transferium wordt aangedaan door de volgende buslijnen van Qbuzz:
* Q-link 5: Scharmer/Ter Sluis - P+R Meerstad - IKEA - UMCG - Hoofdstation - P+R Haren - Zuidlaren - Annen
* Q-link 6: P+R Haren - Hoofdstation - UMCG - Ten Boer - Ten Post - Appingedam - Delfzijl
* Streekbus 209: Groningen Hoofdstation - P+R Haren - Paterswolde - Groningen Airport Eelde
* Qliner 312: Groningen Hoofdstation - P+R Haren - Gieten - Stadskanaal
* Nachtbus 418: Groningen Hoofdstation - P+R Haren - Zuidlaren - Annen - Gieten - Groningen
# Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned

Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned is een uitbreidingspakket van Grand Theft Auto IV. Deze uitbreiding is tegen betaling beschikbaar op de Xbox Live Marktplace.
Deze uitbreiding was in eerste instantie alleen verkrijgbaar voor de Xbox 360 als DLC. Later werd deze uitgegeven op een fysieke gegevensdrager voor de PS3, pc en de Xbox 360 op 30 maart 2010.

## Verhaal

Jonathan Johnny Klebitz is een Joods-Amerikaanse motorrijder en vicepresident van de motorbende The Lost uit Liberty City heeft het een tijdje voor het zeggen gehad, Zijn ex-vriendin Ashley is verslaafd aan crystalmeth en vraagt of ze opnieuw kunnen beginnen, aangezien Billy, zijn beste vriend en president van de club, verplicht moest afkicken in een kliniek nadat hij gepakt was met verdovende middelen op zak. Terwijl hij aan het afkicken was, moest Johnny de boel overnemen en dat lukt hem aardig. Hij sloot een wapenstilstand af met de bende Angels of Death en zorgde dat alles goed liep. Totdat Billy terugkwam uit de afkickkliniek en de oorlog weer opnieuw begint.

## Rolverdeling

* Scott Hill - Johnny Klebitz (stem)
* Lou Sumrall - Billy Grey (stem)
* Adrian Martinez - Brian Jeremy (stem)
* Chris McKinney - Jim Fitzgerald (stem)
* Josh Burrow - Terry Thorpe (stem)
* Keith Randolph Smith - Clay Simons (stem)
* Bill Burr - Jason Michaels (stem)
* Michael Hollick - Niko Bellic (stem)
* Jason Zumwalt - Roman Bellic (stem)
* Mario D'Leon - Luis Fernando Lopez (stem)
* Charleigh E. Parker - Elizabeta Torres (stem)
* John Lantz - Thomas Stubbs III (stem)
* Traci Godfrey - Ashley Butler (stem)
* Joe Barbara - Ray Boccino (stem)

## Nieuwe mogelijkheden

Er zijn nieuwe multiplayermodes, 6 nieuwe wapens, 22 nieuwe voertuigen, websites en meer muziek.
In de GTA IV: The Lost and Damned zitten veel nieuwe motors, met verbeterde eigenschappen zodat Johnny stabieler op zijn motor zal zitten en hij niet zo snel van het voertuig afvalt.

## Wapens

Dit zijn de 6 nieuwe wapens bij de uitbreiding: The Lost and Damned:
* Poolkeu
* CZ 75
* Sawn-off shotgun
* Remington 1100 Tac 4
* Striker
* HKk69a1
* Pipe bomb

## Trivia

* Het spel is opgenomen in het boek 1001 Video Games You Must Play Before You Die van Tony Mott.
# Dirty Cash

Dirty Cash (Money Talks) is een nummer van de Britse band Adventures of Stevie V. Het nummer werd oorspronkelijk op 4 december 1989 uitsluitend in het Verenigd Koninkrijk en Ierland op single uitgebracht. Op 21 mei 1990 werd het nummer als remix heruitgebracht op single in Europa, Australië, Nieuw-Zeeland, de VS en Canada.

## Achtergrond

Dirty Cash was de grootste hit van de groep en werd een hit in een groot deel van Europa, Oceanië, de VS en Canada. In thuisland het Verenigd Koninkrijk bereikte de plaat de 2e positie in de UK Singles Chart. In de Verenigde Staten was de plaat minder succesvol met slechts een 25e positie in de Billboard Hot 100. In Canada werd de nummer 1-positie behaald in de "Dance/Urban" lijst, Australië de 18e, Nieuw-Zeeland de 34e, Duitsland de 20e, Oostenrijk de 13e, Zwitserland de 16e en in de Eurochart Hot 100 de 7e positie.
In Nederland was de plaat op vrijdag 1 juni 1990 Veronica Alarmschijf op Radio 3 en werd mede hierdoor een gigantische hit in de destijds twee landelijke hitlijsten op de nationale publieke popzender. De plaat bereikte de nummer 1-positie in zowel de Nederlandse Top 40 als de Nationale Top 100.
In België bereikte de single de 3e positie in zowel de voorloper van de Vlaamse Ultratop 50 als de Vlaamse Radio 2 Top 30. In Wallonië werd géén notering behaald
In het nummer wordt geprotesteerd tegen het materialisme in de wereld (dirty cash betekent letterlijk "smerig geld"). De zang in het nummer werd verzorgd door de Britse zangeres Melody Washington.

## Hitnoteringen
### Nederlandse Top 40

"Dirty Cash" in de Nederlandse Top 40 - binnen 09-06-1990 :
| Week | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | |
| Nummer | 35 | 19 | 9 | 3 | 2 | 1 | 1 | 1 | 2 | 4 | 6 | 15 | 24 | 36 | uit |

### Nationale Top 100

"Dirty Cash" in de Nationale Top 100 - binnen: 09-06-1990 :
| Week | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | |
| Nummer | 56 | 32 | 18 | 9 | 3 | 2 | 1 | 1 | 2 | 3 | 7 | 11 | 23 | 33 | 60 | 88 | uit |

## Versie PAWSA

De Britse producer PAWSA bracht in het najaar van 2024 een geremixte versie van het nummer uit, die in week 49 werd verkozen tot de 1573e Megahit op NPO 3FM.
* ↑ PAWSA pakt 3FM Megahit ‘Dirty Cash (Money Talks)’. npo3fm.nl (29 november 2024). Geraadpleegd op 22 januari 2025.
# Saint-Cyr-des-Gâts

Saint-Cyr-des-Gâts is een gemeente in het Franse departement Vendée (regio Pays de la Loire) en telt 508 inwoners (2004). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Fontenay-le-Comte.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Cyr-des-Gâts bedraagt 20,8 km², de bevolkingsdichtheid is 24,4 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Cyr-des-Gâts met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations de référence 2022.
# Canarische cleopatra

De Canarische cleopatra (Gonepteryx cleobule) is een vlindersoort uit de familie van de Pieridae (witjes), onderfamilie Coliadinae.
De waardplanten voor deze soort zijn Rhamnus glandulosa en Rhamnus crenulata.
De vlinder is alleen bekend van de Canarische Eilanden.
Gonepteryx cleobule werd in 1831 beschreven door Hübner.
* ↑ (en) Canarische cleopatra op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Gerardo Lamas: Pieridae of the World (uses Bridges Catalogue parsed by Brian Pitkin as starter, revised 4 Feb 2008) -- 8,650 names, 1135 spp., 89 genera, selectie op "valid species". Gearchiveerd op 17 oktober 2022.
# Hypsicomus capensis

Hypsicomus capensis is een borstelworm uit de familie Sabellidae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Hypsicomus capensis werd in 1961 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Day.
# Hypsopygia regina

Hypsopygia regina is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1879 door Butler.
# Hypsosinga pygmaea nigra

Hypsosinga pygmaea nigra is een spinnenondersoort in de taxonomische indeling van de wielwebspinnen (Araneidae).
Het dier behoort tot het geslacht Hypsosinga. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1909 door Eugène Simon.
# Asiophrida marmorea

Asiophrida marmorea is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1819 gepubliceerd door Wiedemann.
# Arothron carduus

Arothron carduus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van kogelvissen (Tetraodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1849 door Cantor.
* ↑ (en) Arothron carduus op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Arothron carduus. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 12 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Lijst van golfbanen in Canada

Deze lijst van golfbanen in Canada geeft een overzicht van golfbanen die gevestigd zijn in Canada en onderverdeeld zijn in hun provincies. De Canadese golffederatie, de Royal Canadian Golf Association, erkent tot op heden meer dan 2000 golfbanen.
Deze (incomplete) lijst bevat alleen golfbanen die gebruikt werden voor grote golftoernooien, dat georganiseerd werd door verscheidene "PGA Tours", vooral de Amerikaanse PGA Tour en de Canadese PGA Tour.

## Alberta

* Edmonton Country Club, Edmonton
* Priddis Greens Golf & Country Club, Priddis
* Royal Mayfair Golf Club, Edmonton

## Brits-Columbia

* Northview Golf & Country Club, Surrey
* Point Grey Golf & Country Club, Vancouver
* Shaughnessy Golf & Country Club, Vancouver
* Vancouver Golf Club, Coquitlam

## Manitoba

* Niakwa Country Club, Winnipeg
* St. Charles Country Club, Winnipeg

## New Brunswick

* The Riverside Country Club, Saint John

## Nova Scotia

* Ashburn Golf Club, Halifax

## Ontario

* Angus Glen Golf Club, Markham
* Board of Trade Country Club, Woodbridge
* Cedar Brae Golf & Country Club, Scarborough
* Cherry Hill Club, Ridgeway
* Essex Golf & Country Club, Windsor
* Glen Abbey Golf Club, Oakville
* Hamilton Golf & Country Club, Ancaster
* Lakeview House Golf Course, Toronto
* Lambton Golf & Country Club, Toronto
* Legends On The Niagara, Niagara Falls
* London Hunt & Country Club, London
* Mississaugua Golf & Country Club, Mississauga
* Ottawa Hunt & Golf Club, Ottawa
* Pinegrove Country Club, Saint-Luc
* Rosedale Golf Club, Toronto
* Royal Ottawa Golf Club, Aylmer
* Scarboro Golf & Country Club, Scarborough
* St. Andrews Golf Club, Toronto
* St. Georges Golf & Country Club, Toronto
* Thornhill Golf & Country Club, Thornhill
* Toronto Golf Club, Mississauga
* Westmount Golf & Country Club, Kitchener
* Weston Golf & Country Club, Toronto

## Québec

* Beaconsfield Golf Club, Montréal
* Candiac Golf Club, Candiac
* Hillsdale Golf Club, Mirabel
* Islesmere Golf Club, Montréal
* Kanawaki Golf Club, Kahnawake
* Lachute Golf Club, Lachute
* Le Club Laval-Sur-Le-Lac, Laval
* Mount Bruno Country Club, Saint-Bruno
* Richelieu Valley Golf Club, Sainte-Julie
* Rivermead Golf Club, Aylmer
* Royal Montreal Golf Club, L'Île-Bizard
* Royal Quebec Golf Club, Boischatel
* Summerlea Golf Club, Montréal
* ↑ (en) Golfcanada.ca, Course Lookup. Gearchiveerd op 2 maart 2024.
* ↑ (en) Databasegolf.com, PGA Tournaments Played in Canada (van 1970 tot 2010). Gearchiveerd op 23 september 2015.
* ↑ Lijst bijgewerkt op 14 februari 2014
* (en) Overzicht van alle golfbanen op 1golf.eu
* (en) Overzicht van alle golfbanen op Worldgolf.com
# Kerst met de zandtovenaar

Kerst met de zandtovenaar is een evenement dat jaarlijks rond kerst wordt gehouden, steeds op een andere locatie. Hierin verbeeldt zandkunstenaar Gert van der Vijver het kerstverhaal aan de hand van zandschilderijen. Hierbij wordt hij ondersteund door diverse zangers die toepasselijke nummers erbij zingen. Het programma wordt door KRO-NCRV en RKK uitgezonden op NPO Zapp.

## Edities

| Editie | Plaats | Datum uitvoering | Datum uitzending | Verteller |
| 2012 | Markt, Gouda | 16 december | 25 december | Charly Luske |
| 2013 | Waagplein, Alkmaar | 15 december | 22 december | Yvon Jaspers |
| 2014 | Markt, Roermond | 11 december | 24 december | Klaas van Kruistum |
| 2015 | Marktplein, Apeldoorn | 17 december | 24 december | Eric Corton |
| 2016 | Agoraplein, Lelystad | 15 december | 24 december | Gijs Staverman |
| 2017 | De Deel, Emmeloord | 14 december | 23 december | Frits Spits |
| 2018 | Kerkplein, Meppel | 13 december | 22 december | Klaas van Kruistum |
| 2019 | Vischmarkt, Harderwijk | 11 december | 21 december | Edson da Graça |
| 2020 | Kasteel de Haar, Utrecht | | 19 december | Edson da Graça |
| 2021 | Crackstate, Heerenveen | 12 december | 18 december | Sosha Duysker |
| 2022 | Leidsebuurt, Amsterdam | 11 december | 17 december | Kim-Lian van der Meij |
# Toei Metro

De Toei Metro (都営地下鉄, Toei chikatetsu) is een van de twee metrosystemen in Tokio die samen de Metro van Tokio vormen. Het andere is de Tokyo Metro. De metrolijnen van de Toei Metro worden uitgebaat door de Stedelijke Verkeersafdeling van de prefectuur Tokio (東京都交通局, Tōkyō-to kōtsū-kyoku). Deze baat ook de meeste buslijnen en de enige tramlijn uit. De Toei Metro werd in 1960 door de prefectuur Tokio opgericht. De Toei Metro vervoert dagelijks 2 miljoen passagiers op 4 lijnen. Ze heeft een netwerk van 109 km met 106 stations.

## Lijnen

| | Naam | Lijn | Station | Afstand | Spoorwijdte | Aansluitingen | Opmerkingen |
| A | Asakusa-lijn (浅草線) | Nishi-Magome–Oshiage | 20 | 18,3 km | 1.435 mm | Keisei-Oshiage-lijn / Hokuso-lijn, Keikyu-lijn | |
| I | Mita-lijn (三田線) | Nishi-takashimadaira–Meguro | 24 | 26,8 km | 1.067 mm | Tōkyū-Meguro-lijn | |
| S | Shinjuku-lijn (新宿線) | Shinjuku–Motoyawata | 21 | 23,5 km | 1.372 mm | Keiō-lijn | |
| E | Ōedo-lijn (大江戸線) | Tochōmae–Hikarigaoka | 36 | 40,7 km | 1.435 mm | | lineaire inductiemotor |

## Externe link

* (en) Officiële website van Toei
* ↑ (en) Toei Metro, Toei Subway System,8 december 2006
# Station Châteaubourg

Station Châteaubourg is een spoorwegstation in de Franse gemeente Châteaubourg. Het wordt bediend door treinen van het netwerk TER Bretagne op het traject Rennes - Vitré en soms verder naar Laval.
# Store Magleby

Store Magleby is een plaats in de gemeente Dragør, in de Deense regio Hoofdstad, op het eiland Amager.

## Naam

Het woord magle betekent groot en wijst op een oude nederzetting. Ten zuidoosten van de Store Magleby Kirke zijn sporen gevonden van bebouwing uit 200 n.Chr. Tot circa 1521 wordt de stad Magleby Søndre genoemd, maar met de komst van Nederlandse immigranten verandert de naam in Groote Maglebiu, in het Deens Store Magleby. De stad krijgt als bijnaam Hollænderbyen ('de Hollandersstad').

## Geschiedenis

De geschiedenis van Store Magleby is sterk verweven met Nederlandse immigranten. In 1515 nodigde koning Christian II Nederlandse families uit om op het eiland Amager te komen wonen. De immigratie duurde tot 1521. Twee jaar later kwam de koning terecht in een machtsstrijd en moest het land uit vluchten. Een deel van de opstandige adel wenste dat de Nederlanders weer zouden vertrekken, maar uiteindelijk mochten ze blijven. Wel werd hun woongebied beperkt tot het zuiden van Amager; de immigranten kregen Store Magleby toegewezen als woonplaats.
De Nederlandse boeren kregen alle akkers in bezit om te bewerken. De Deense boeren moesten verhuizen. Tevens kregen de Nederlanders diverse bijzondere privileges, zoals belastingvrijstellingen en vrijstelling van herendiensten, en mochten ze een vorm van zelfbestuur naar Nederlands voorbeeld – de zogenoemde schoutstyre – invoeren. De Nederlandse boeren ontwikkelden Amager tot een belangrijke voedselleverancier en verhandelden hun producten onder andere op Amagertorv in Kopenhagen. Vanaf de 19e eeuw werden de Nederlandse inwoners steeds meer geassimileerd binnen de Deense samenleving. In 1811 werd het Deens verplicht, waardoor het Nederlands alleen nog in de kerk en op school werd gebruikt. Tussen 1817 en 1822 kwam er een einde aan het zelfbestuur.
Tijdens de oorlog met Zweden in 1658 brandde de stad volledig af. Hierdoor zijn er geen originele gebouwen meer uit de Nederlandse periode terug te vinden.
In de 19e eeuw waren er grote branden in Store Magleby. Veel boerderijen zijn daarna verhuisd naar een locatie buiten de bebouwde kom.
Ondanks de groei van de buitenwijken van Kopenhagen en de aanleg van de luchthaven, veranderde er in Store Magleby vrij weinig. Tot in de jaren 60 van de 20e eeuw was er nog een actieve landbouw aanwezig in Store Magleby. Sindsdien werd woningbouw belangrijker en is een deel van de landbouwgrond bebouwd geraakt. Store Magleby is tegenwoordig overwegend een woonplaats, maar nog steeds zijn er boeren actief in de landbouw.
Nog steeds wonen er nakomelingen van de Nederlandse immigranten. Oude gebruiken en klederdracht worden in ere gehouden, zoals de traditionele viering van fastelavn.
# Serra da Estrela (kaas)

Serra da Estrela-kaas, gewoonlijk Queijo da Serra genoemd, is een Portugese kaas gemaakt van schapenmelk in de regio Serra da Estrela, en vooral in de omgeving van Celorico da Beira (district Guarda). De kaas is in zout gerijpt, heeft een halfzachte, boterachtige structuur en is wit of gelig van kleur.
In 1996 kende de Europese Unie de kaas een beschermde oorsprongsbenaming toe. In 2011 werd de kaas uitgeroepen tot een van de 7 “Wonderen van de Portugese gastronomie”.
De oudste vermeldingen van deze kaas dateren uit de 12e eeuw, waardoor het de oudste Portugese kaas is. Het is een van de beroemdste schapenkazen ter wereld. De kaas werd geserveerd op koninklijke tafels, en geroemd door toneelschrijver Gil Vicente in de 16e eeuw.
De berghellingen van de Serra da Estrela dienen als weiland voor schapen van de rassen "Serra da Estrela" en "Churra Mondegueira", die worden beschouwd als de beste melkgevers. Om de kaas een optimale kwaliteit te bezorgen, moet hij altijd uit dezelfde melksoort worden gemaakt. Volgens de eeuwenoude tradities vertrokken de herders 's ochtends met de kudde en keerden 's avonds terug. De herder moest zorgvuldig het weiland van zijn schapen kiezen, want bepaalde kruiden geven melk een slechte smaak. Elke dag molk de herder de schapen bij het vallen van de avond, waarna zijn vrouw en dochters de melk klaarmaakten voor de kaasbereiding.
* ↑ (en) Queijo Serra da Estrela (PDO-PT-0213) (21 juni 1996).
* ↑ (pt) Maravilhas da Gastronomia. Gearchiveerd op 19 september 2021.
# Miami Fusion FC

Miami Fusion F.C. was een Amerikaanse voetbalclub uit Fort Lauderdale. De club werd opgericht in 1997 en opgeheven in 2001. De thuiswedstrijden werden gespeeld in het Lockhart Stadium, dat plaats biedt aan 20.450 toeschouwers. De clubkleuren waren blauw-wit.

## Erelijst

* MLS Supporters' Shield
    Winnaar: 2001 (1x)
* U.S. Open Cup
    Finalist: 2000 (1x)

## Bekende (ex-)spelers

* Pablo Mastroeni (1998-2001)
* Nick Rimando (2000-2001)
* Carlos Valderrama (1998-1999)
* Eric Wynalda (1999-2000)

## Geschiedenis

* Op 16 november 1994 werd Miami Fusion Football Club opgericht.
* 1998: 4e plaats Eastern Conference MLS (1e niveau)
* Kwartfinale MLS Cup
* Kwartfinale U.S. Open Cup
* 1999: 4e plaats Eastern Conference MLS
* Kwartfinale MLS Cup
* 2000: 3e plaats Eastern Division MLS
* Finale U.S. Open Cup
* 2001: 1e plaats Eastern Division MLS
* Winnaar MLS Supporters' Shield
* Halve finale MLS Cup
* Op 8 januari 2002 werd de club opgeheven.
# Ronde van Wallonië

De Ronde van Wallonië (Frans: Tour de Wallonie) is een meerdaagse wielerwedstrijd in het Belgische gewest Wallonië die eind juli, begin augustus wordt verreden.
De wedstrijd werd in 1974 voor het eerst georganiseerd als amateurkoers in de provincie Henegouwen onder de naam Ronde van West-Henegouwen. Tot en met 1995 bleef het een amateurkoers, die in de maand augustus werd verreden en onder verschillende namen plaatsvond. In 2007 werd de huidige naam aangenomen. Sinds 2005 maakt de koers deel uit van het Europese continentale circuit van de UCI, de UCI Europe Tour. Het organiserend comité achter de wedstrijd organiseert ook de GP van Wallonië.

## Lijst van winnaars
### Meervoudige winnaars

| Zeges | Renner | Land | Jaren |
| 2 | Mario Kummer | DDR | 1984, 1987 |
| 2 | Greg Van Avermaet | België | 2011, 2013 |

### Overwinningen per land (amateurs 1974-1995)

| Zeges | Land |
| 9 | België |
| 3 | Italië, DDR |
| 2 | Nederland |
| 1 | Duitsland, Spanje, Finland, Polen, Frankrijk |

### Overwinningen per land (profs 1996-2024)

| Zeges | Land |
| 11 | België |
| 6 | Italië |
| 2 | Frankrijk, Nederland |
| 1 | Australië, Denemarken, Duitsland, Nieuw-Zeeland, Rusland, Slovenië, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten |
* (fr) Officiële website
* (fr) Ronde van Wallonië op www.memoire-du-cyclisme.net
* ↑ (en) Tour de Wallonie. FirstCycling.com (2023).
* ↑ (fr) Tour de Wallonie (Bel) - Cat.2.ProS. Memoire-du-cyclisme.eu. Gearchiveerd op 25 januari 2019. Geraadpleegd op 6 July 2023.
1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# Helm van Coțofenești

De helm van Coțofenești is een helm afkomstig van de Geten-Daciërs en gemaakt in de tweede helft van de vijfde eeuw voor Christus. De helm is gemaakt van bijna puur goud. De helm werd op 25 januari 2025 gestolen uit het Drents Museum in de Nederlandse stad Assen en is sindsdien spoorloos.

## Achtergrond

De helm werd in 1928 gevonden door een kind met de naam Traian Simion in de buurt van het dorp Piana Coțofenești, tegenwoordig bekend onder de naam Vărbilău, 25 kilometer ten noorden van Ploiești. Aanvankelijk werd de helm als speelgoed en later als waterbak voor kippen gebruikt. Daardoor raakte de schedelkap beschadigd. In 1929 kocht een handelaar uit Ploiești de helm en schonk die aan het Nationaal Museum van Oudheden.
Ioan Andrieșescu, hoogleraar aan de Universiteit van Boekarest met als vakgebied prehistorie, deed uitgebreid onderzoek op locatie en kwam tot de conclusie dat daar een nederzetting van de Geten-Daciërs was geweest. Het ging om een verdwaalde vondst, de helm maakte geen deel uit van een schat of grafgeschenken.
De helm weegt 726 gram, het goud is 24 karaats en was begin 2025 in een zeer goede staat. Er mist alleen een deel van de schedelkap. De vorm en versieringen verraden de Geto-Dacische komaf. De helm is versierd met noppen en twee grote ogen, die bedoeld zijn om het boze oog of magische spreuken af te weren. De beide wangstukken tonen onder andere een scène waarbij een ram geofferd wordt door een man die op het punt staat de keel door te snijden. De helm behoorde waarschijnlijk toe aan een Geto-Dacische koning of edelman.

## Diefstal

De helm van Coțofenești kwam in de jaren zeventig terecht in de collectie van het Nationaal Historisch Museum van Roemenië. Hij werd uitgeleend aan het Drents Museum in Assen voor de tentoonstelling 'Dacia – Rijk van goud en zilver', die op 7 juli 2024 begon. Op 25 januari 2025, in het laatste weekeinde van de tentoonstelling, werd de helm gestolen. Om 3.45 uur in de nacht was er een zware explosie, waarna drie inbrekers een toegangsdeur openbraken en de helm en drie gouden armbanden meenamen.

### Bronnen

* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Helmet of Coțofenești op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

### Referenties

* ↑ Bijna een kilo zwaar en ’van grote historische waarde’: wat maakt de gouden helm van Coțofenești zo bijzonder?, De Telegraaf, 25 januari 2025
* ↑ Archeologische topstukken buitgemaakt bij inbraak Drents Museum, Nos.nl, 25 januari 2025