OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# JSON

JSON of JavaScript Object Notation, is een gestandaardiseerd gegevensformaat. JSON maakt gebruik van voor de mens leesbare tekst in de vorm van data-objecten die bestaan uit een of meer attributen met bijbehorende waarden. Het wordt hoofdzakelijk gebruikt voor uitwisseling van data tussen server en webapplicatie, als een alternatief voor XML.
JSON is oorspronkelijk ontstaan uit de scripttaal JavaScript, maar is een taalonafhankelijk dataformaat. Code voor het lezen en maken van JSON-data is beschikbaar in een grote diversiteit van programmeertalen. JSON wordt ook veel gebruikt om data te versturen en ontvangen vanuit een webgebaseerde API.

## Structuur

In JSON worden uitsluitend de volgende constructies gebruikt:
* getallen: 3.15
* strings: "dit is een string"
* de letterlijke waardes true, false en null
* array-initialisers: [ waarde , ... ]
* object-initialisers: { string : waarde , ... }
Het onderstaande voorbeeld is de JSON-weergave van een lijst met twee elementen. Beide elementen zijn zelf een object met weer een diepere structuur.
# Zeshoeksgetal

Een zeshoeksgetal is een voorbeeld van een veelhoeksgetal. Zeshoeksgetallen zijn de gehele getallen, die gelijk zijn aan het aantal punten van de gezamenlijke zeshoeken met een gemeenschappelijk hoekpunt en gedeeltelijk twee gemeenschappelijke zijden, met een telkens oplopend aantal punten per zijde. Andere veelhoeksgetallen zijn de driehoeksgetallen en kwadraten. Ieder zeshoeksgetal is ook een driehoeksgetal.
| 1 | 6 | 15 | 28 |
De eerste 23 zeshoeksgetallen zijn
    0, 1, 6, 15, 28, 45, 66, 91, 120, 153, 190, 231, 276, 325, 378, 435, 496, 561, 630, 703, 780, 861, 946.

## Eigenschappen

* De formule voor het $n$-e zeshoeksgetal $Z_{n}$ is $Z_{n}=2n^{2}-n$, dus is $n={\frac {{\sqrt {8Z_{n}+1\ }}+1}{4}}$
* $Z_{n}\equiv n\mod {4}$
* $Z_{3n}+Z_{2n}+Z_{n}\equiv 0\mod {2}$
* Alle getallen vanaf 131 kunnen als de som van ten hoogste vier zeshoeksgetallen worden geschreven. Legendre heeft dit in 1830 voor alle getallen vanaf 1792 bewezen.
* ↑ rij A000384 in OEIS
# Rollergirl

Rollergirl (19 november 1975), pseudoniem van Nicole Safft is een Duitse zangeres bekend van de nummers als Dear Jessie (een cover van een Madonna-nummer) en Luv U More (een cover van Sunscreem).

## Levensloop

Haar voorliefde voor rolschaatsen ontstond toen ze op een rolschaatsbaan werkte. Nicole werd ontdekt door de Duitse producer Ales Christensen op het Spaanse eiland Mallorca en deed mee met verschillende audities. In 1999 produceerde ze samen met Christensen het nummer Dear Jessie dat later werd gebruikt op een techno-parade in het Verenigd Koninkrijk. Safft bleef in Groot-Brittannië werken onder de artiestennaam Nicci Juice (Safft is het Duitse woord voor sap, juice is daar de Engelse vertaling van). Het pseudoniem Rollergirl is ontleend aan Heather Grahams rol als beginnende pornoactrice in de film Boogie Nights.
Saffts laatste album was Geisha Dreams uit 2002. Daarna trok Nicole zich terug om zich bezig te houden met haar partner Alex Christensen en hun kind.
Nicole Safft trad samen met Daniel Hartwig ook op als de presentatrice van de Duitse RTL 2 programma's The Dome en Megaman 2002.

## Discografie
### Hitlijsten

| Single met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Top 40 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Hoogste positie | Aantal weken | Opmerkingen |
| Dear Jessie | 1999 | 18-12-1999 | 11 | 12 | cover van Madonna / Dancesmash op Radio 538 |
| Luv U More | 1999 | 25-03-2000 | 21 | 6 | cover van Sunscreem |

### Singles

* 1999 - Dear Jessie (cover van Madonna)
* 1999 - Luv U More (cover van Sunscreem)
* 2000 - Eternal Flame (cover van The Bangles)
* 2000 - Superstar
* 2000 - You Make Me Feel Like Dancing (enkel in Denemarken uitgebracht.)
* 2001 - Close to You
* 2002 - Geisha Dreams

### Albums

* 2000 - Now I'm Singin'... And the Party Keeps on Rollin (Album)
* 2001 - Now I'm Singin'... And the Party Keeps on Rollin (Album, herziene versie)

## Externe link

* (de) Officiële website
* Gemeinsame Normdatei: 135153204
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 1475 8507
* Library of Congress Control Number: no2009200447
* MusicBrainz: 47117e08-c495-45cd-a5c3-1a75f0995e2e
* Virtual International Authority File: 79995906
* WorldCat (via VIAF): 79995906
# Busan IPark

Busan IPark, voorheen Daewoo Royals en Busan I'cons geheten, is een Zuid-Koreaanse professionele voetbalclub uit Busan.
De club werd in 1983 opgericht en speelt in de K League.

## Erelijst

* Korean Super League
    1984, 1987, 1991, 1997
* Koreaanse FA Cup
    winnaar in 2004; finalist in 2010
* Aziatisch kampioenschap voor landskampioenen
    1986
* Afro-Azië Cup
    1986

## Bekende spelers

* Ahn Jung-hwan
* Seo Dong-myung
* Lee Jang-kwan
* Frane Čačić
* Ahmad Elrich
* An Yong-hak
* Somália
* Officiële website
Daegu FC Daejeon Hana Citizen · Gangwon FC · Gimcheon Sangmu FC · Gwangju FC · Incheon United · Jeju United · Jeonbuk Hyundai Motors · Pohang Steelers ·· FC Seoul · Suwon FC · Ulsan Hyundai
# Verdrag inzake conventionele strijdkrachten in Europa

Het Verdrag inzake conventionele strijdkrachten in Europa (Treaty on Conventional Armed Forces in Europe (CFE)) is een internationale overeenkomst die dateert van de laatste jaren van de Koude Oorlog. Het verdrag stelt een limiet aan de hoeveelheid militair materieel in Europa en verplicht tot de vernietiging van overtollige wapens. Het verdrag stelt gelijke limieten voor zowel de NAVO als de landen van het Warschaupact.

## Deelnemende landen
### Ondertekening

Het verdrag werd ondertekend in Parijs op 19 november 1990 door 22 landen. Deze werden verdeeld in twee groepen:
* De 16 NAVO-landen: België, Canada, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, IJsland, Italië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Portugal, Spanje, Turkije, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten.
* De zes landen van het Warschaupact: Bulgarije, Tsjecho-Slowakije, Hongarije, Polen, Roemenië en de Sovjet-Unie.

### Bekrachtiging

Het verdrag werd echter bekrachtigd door 30 landen in plaats van 22. Dat komt doordat in 1991 de Sovjet-Unie en het Warschaupact uiteenvielen en Tsjecho-Slowakije werd opgesplitst in Tsjechië en Slowakije.

## Inhoud
### Troepenplafonnering

Het verdrag stelt duidelijke plafonds voor beide partijen (de NAVO-landen en de landen van het Warschaupact). Beide kanten mochten niet meer bezitten dan:
* 20.000 tanks
* 20.000 stuks artillerie
* 30.000 gepantserde gevechtsvoertuigen
* 6800 gevechtsvliegtuigen
* 2000 gevechtshelikopters
Overtollige wapens moesten worden vernietigd. Vijfentwintig procent van de vernietiging moest plaatsvinden voor het einde van het eerste jaar, zestig procent binnen twee jaar. Na drie jaar moest het verdrag volledig zijn uitgevoerd.

### Einde van het verdrag

In 2007 schortte Rusland zijn deelname aan het verdrag op. President Poetin vond dat het verdrag verouderd was. Het zou het Russische leger te veel beperkingen opleggen. Het feit dat de NAVO van plan was onderdelen van een raketschild te plaatsen in Tsjechië en Polen zal waarschijnlijk hebben meegespeeld bij de reactie van Rusland.
In November 2023, tijdens de Russisch-Oekraïense oorlog, zegde Rusland het verdrag formeel op, naar eigen zeggen omdat de veiligheid in Europa in het gedrang kwam door de uitbreiding van de NAVO. De aansluiting van Zweden en Finland bij de NAVO zouden daarbij de 'doodsteek' gevormd hebben.
Als gevolg daarvan schortte de NAVO kort daarop ook zijn deelname op, naar eigen zeggen omdat de naleving al sinds 2007 niet meer gecontroleerd kon worden. Rusland zou bovendien al geruime tijd de voorwaarden met de voeten treden.
België heeft de werking van dit Verdrag opgeschort met ingang van 7 februari 2024.

## Externe link

* (en) (nl) Verdrag inzake conventionele strijdkrachten in Europa, Parijs, 19-11-1990 op Overheid.nl
# HVV 't Gooi in het seizoen 1961/62

Het seizoen 1961/1962 was het zevende jaar in het bestaan van de Hilversumse betaaldvoetbalclub 't Gooi. De club kwam uit in de Eerste divisie A en eindigde daarin op de 14e plaats, dit betekende rechtstreekse degradatie naar de Tweede divisie. Tevens deed de club mee aan het toernooi om de KNVB beker, hierin werd de club, na verlenging, in de kwartfinale uitgeschakeld door Sparta (2–3).

## Wedstrijdstatistieken
### Eerste divisie A

| | AGOVV | Alkmaar '54 | BVV | D.F.C. | DHC | Eindhoven | Fortuna | Go Ahead | Haarlem | Helmond | KFC | Leeuwarden | Sittardia | Stormvogels | SVV | Veendam | Vitesse |
| Thuis | 2 – 2 | 0 – 0 | 2 – 1 | 1 – 1 | 3 – 1 | 2 – 3 | 2 – 2 | 2 – 2 | 2 – 2 | 1 – 0 | 2 – 1 | 3 – 1 | 2 – 4 | 2 – 0 | 1 – 2 | 1 – 3 | 0 – 2 |
| Uit | 3 – 1 | 1 – 2 | 2 – 3 | 2 – 0 | 3 – 1 | 2 – 0 | 5 – 3 | 2 – 1 | 0 – 3 | 2 – 3 | 2 – 1 | 0 – 0 | 0 – 0 | 4 – 1 | 0 – 3 | 2 – 1 | 6 – 4 |

### KNVB beker

| 2e ronde | 't Gooi | 2 – 1 (1 – 0) | Hilversum |
| 31 maart 1962 Plaats: Hilversum Gemeentelijk Sportpark | Gerhard Tenniglo Theo Buenen | | Heinz Kraneveldt |
| 3e ronde | 't Gooi | 4 – 3 (1 – 1) | Blauw-Wit |
| 28 april 1962 Plaats: Hilversum Gemeentelijk Sportpark | Piet Wolff –', –', –' Theo Buenen | | –', –' Wim Bleijenberg Arie Van den Berg |
| 4e ronde | 't Gooi | 1 – 0 Na verlenging | Ajax |
| 31 mei 1962 Plaats: Hilversum Gemeentelijk Sportpark | Theo Buenen 100' | | |
| Kwartfinale | Sparta | 3 – 2 (1 – 0, 2 – 2) Na verlenging | 't Gooi |
| 11 juni 1962 Plaats: Rotterdam Het Kasteel | Piet de Vries 4' Cor Adelaar 88', 114' | | 59' Jan Karhof 85' Nico Engelander |

## Statistieken 't Gooi 1961/1962
### Eindstand 't Gooi in de Nederlandse Eerste divisie A 1961 / 1962

| Stand | Gespeeld | Gewonnen | Gelijk | Verloren | Punten | Doelpunten voor | Doelpunten tegen |
| 14e | 34 | 11 | 8 | 15 | 30 | 55 | 63 |

### Topscorers

| # | Naam | |
| 1. | Jan van Berkel | 16 |
| 2. | Teus van Rheenen | 12 |
| 3. | Theo Buenen | 5 |
| 4. | Nico Engelander | 3 |
| 4. | Gerard de Jongh | 3 |
| 4. | Piet Wolff | 3 |
| 7. | Wim Adelaar | 2 |
| 7. | Jan Karhof | 2 |
| 7. | Gerhard Tenniglo | 2 |
| 10. | Evert van de Eshof | 1 |
| 10. | Aad Mulder | 1 |
| 10. | Cor Smallenburg | 1 |
| 10. | Jan Tuinman | 1 |
| 10. | Cees van Wilpen | 1 |
| Onbekende doelpunten |||
| - | Onbekend | 2 |
| Totaal | Totaal | 55 |
| # | Naam | |
| 1. | Theo Buenen | 3 |
| 1. | Piet Wolff | 3 |
| 3. | Nico Engelander | 1 |
| 3. | Jan Karhof | 1 |
| 3. | Gerhard Tenniglo | 1 |
| Totaal | Totaal | 9 |
# Pierre Wack

Pierre Wack (Colmar, 11 april 1922 – Chartres, 22 december 1997) was een econoom en was als futuroloog de grondlegger van scenarioplanning bij Shell.
Pierre werd geboren in Colmar in de Elzas. Nadat hij in 1940 slaagde voor de middelbare school ging hij naar Duitsland om economie te studeren, maar met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ging hij terug naar Frankrijk. Hij studeerde in Parijs aan L’Ecole libre des Sciences Politiques. In Parijs ontmoette hij de omstreden mysticus George Gurdjieff. Later zou hij zeggen dat hij een "indrukwekkend, maar gevaarlijk overwicht" had. Na de oorlog bezocht hij diverse oosterse goeroes, in het bijzonder Swami Prajnanpad (1891 - 1974)
Wack begon zijn carrière bij Shell in april 1961 in Frankrijk waar hij hoofd van de planningsafdeling werd. In het midden van de zestiger jaren bezocht hij Herman Kahn, de grondlegger van scenarioplanning. In januari 1971 ging hij naar het Shell-hoofdkantoor in Londen. In de jaren zeventig maakte Wack als eerste gebruik van scenarioplanning op het hoofdkantoor van Royal Dutch Shell in Londen. Dat was zo succesvol dat de oliegigant in dat decennium op de door Arabieren veroorzaakte oliecrises van 1973 en 1979 kon anticiperen. Pierre Wack was het eerste hoofd van het Shell Scenarios team en bleef dat 10 jaar. Hij werd opgevolgd door Arie de Geus. Zijn artikelen uit 1985 "Scenarios: Uncharted Waters Ahead" en "Scenarios: Shooting the Rapids" worden als de eersten beschouwd die de ideeën en theorieën van Herman Kahn in de bedrijfsstrategie introduceerden.
Na zijn pensionering bij Shell in 1982 werd hij adviseur voor het Zuid-Afrikaanse mijnbouwbedrijf Anglo American. In 1983 begon hij aan een goud-scenario voor Anglo American en in 1984 aan een diamant-scenario voor De Beers. Bovendien was hij in 1983 en 1984 gasthoogleraar bij de Harvard Business School, wat hij overigens een teleurstellende ervaring vond.
In 1990 werd hij uitgenodigd om in Zuid-Afrika scenario's voor de periode na de apartheid te ontwikkelen. Als zodanig was hij betrokken bij de ontwikkeling van de High Road/Low Road scenario's voor de toekomst van Zuid-Afrika. De scenario's werden voor verschillende groepen gepresenteerd, waaronder uiteindelijk Nelson Mandela.
Wack ging terug naar Frankrijk waar in 1991 beenmergkanker werd vastgesteld. Hij kreeg chemotherapie en knapte in de loop van 1992 weer op. In 1995 kreeg hij een terugval, waarvan hij niet meer genas.

## Wetenswaardigheden

* Zijn artikelen uit 1985 "Scenarios: Uncharted Waters Ahead" en "Scenarios: Shooting the Rapids" zijn een splitsing en bewerking door Harvard Business Review van The Gentle Art of Re-Perceiving. Wack was het niet eens met de bewerking, hoewel hij er de McKinsey Prize mee won.
* "De ayatollahs grijpen de macht" was door Pierre Wack beschreven als een van de mogelijke scenario's voor Iran.
* In 1987 kocht hij het Chateau de la Johannie in Curemonte.
* Wack was verschillende malen getrouwd.
* Pierre Wacks archief is beschikbaar in de Pierre Wack Memorial Library van de Oxford Futures Library, Universiteit van Oxford.
# Formiga (Minas Gerais)

Formiga is een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais. De gemeente telt 68.040 inwoners (schatting 2015).

## Aangrenzende gemeenten

De gemeente grenst aan Arcos, Camacho, Candeias, Córrego Fundo, Cristais, Guapé, Itapecerica, Pains, Pedra do Indaiá, Pimenta en Santo Antônio do Monte.
* Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística, Inwonertallen 2009
# UTP

UTP kan verwijzen naar:
* Unshielded Twisted Pair-kabels, een soort datakabel
* Underground Transport System, zie Ondergronds logistiek systeem, een vorm van goederentransport
* Uridinetrifosfaat, een bio-organische verbinding
* Universiteit voor Theologie en Pastoraat, een voormalige Universiteit in Heerlen
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van UTP en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Alexander von Humboldt (doorverwijspagina)

Alexander von Humboldt kan verwijzen naar:
* Alexander von Humboldt, Friedrich Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt, een Pruisische natuurvorser en ontdekkingsreiziger.
* Alexander von Humboldt (spoorwegen), een Europese internationale trein voor de verbinding Berlijn - Brussel.
* Alexander von Humboldt (schip, 1906), een Duits zeilschip, oorspronkelijk een lichtschip, in de periode 1986 - 1988 omgebouwd tot een bark.
* Alexander von Humboldt II (schip, 2011), een Duits tallship dat in 2011 gebouwd is. Het dient als vervanging van de Alexander von Humboldt (schip, 1906).
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Alexander von Humboldt en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Dick Voorn

Dick "Coocky" Voorn (Uithoorn, 29 oktober 1948) is een Nederlands voormalig voetballer en thans voetbaltrainer. Voorn is vooral bekend als meervoudig assistent-trainer van ex-bondscoach Bert van Marwijk.

## Levensloop

Dick Voorn werd geboren in Uithoorn en verloor op jonge leeftijd zijn vader. Daarna verhuisde Voorn naar Maastricht waar hij het grootste gedeelte van z'n jeugd heeft doorgebracht. Voorn voetbalde veel op straat en heeft alleen de lagere school afgemaakt.

## Voetballer

Als linksbuiten van VV Sint Pieter werd Voorn gescout voor MVV. Na vier jaar verhuisde Voorn naar het Belgische KSK Tongeren waar hij vijf jaar zou spelen. Op z'n 27e werd Voorn afgekeurd wegens rugproblemen.

## Trainer

In 1980 werd Voorn jeugdtrainer bij Fortuna Sittard. Frans Körver zag wel wat in de fanatieke jeugdtrainer en haalde hem als assistent bij het eerste elftal. Die post zou Voorn 26 jaar bekleden bij Fortuna Sittard. Voorn is in al die jaren diverse keren ad interim-trainer geweest na het ontslag van de hoofdtrainer. In 1997 stelde Voorn voor om Bert van Marwijk aan te stellen als hoofdtrainer. Na drie jaar vertrok Van Marwijk naar Feyenoord zonder Voorn, hoewel Van Marwijk Voorn graag mee had genomen.
In 2004 werd Coocky herenigd met Van Marwijk bij Borussia Dortmund. Van Marwijk als hoofdtrainer en Voorn in de vertrouwde rol van assistent.
Na het ontslag bij Borussia Dortmund in 2006 ging het duo in het seizoen 2007/2008 aan de slag bij Feyenoord.
Het seizoen erop werd Van Marwijk bondscoach van het Nederlands elftal met wederom Voorn als assistent. Na teleurstellende resultaten op het EK 2012 volgde ontslag en raakte Voorn gebrouilleerd met Van Marwijk.
In 2013 was Voorn kortstandig assistent bij MVV, maar stapte op nadat hoofdcoach Tiny Ruijs en diens vrouw waren bedreigd na de bekernederlaag tegen de amateurs van JVC Cuijk.
Later werd Voorn hoofdtrainer bij RKSV Bekkerveld. Thans is Voorn bezig aan z'n negende seizoen en heeft hij twee jaar bijgetekend. Op 14 april 2024 werd Voorn als hoofdtrainer van RKSV Bekkerveld vijf speelrondes voor het einde van de competitie, kampioen van de Tweede Klasse F. na een 2-0 thuisoverwinning tegen Geusselt Sport.

## Privé

Zijn zoon Ramon speelt bij Eendracht Termien.
# Aqua (gebruikersomgeving)

Aqua is de naam van de grafische gebruikersomgeving dat gebruikt werd in Mac OS X en Mac OS X Server, besturingssystemen van Apple. De interface werd geïntroduceerd op de Macworld Conference & Expo te San Francisco in januari 2000. Aqua's eerste verschijning in een commercieel product was met de uitgave van iMovie 2 in juli 2000, waarbij de knoppen en schuifbalk het Mac OS X Aqua uiterlijk verkregen. In januari 2001 werd de vormgeving gebruikt bij iTunes.
De Aqua-gebruikersinterface bevat vele ronde vormen, lichte tinten, vloeiende bewegingen en transparante menu's. Hierdoor krijgt het hele besturingssysteem een zeer professioneel en consistent uiterlijk. Zoals de naam al aangeeft, was het Apples bedoeling de vormgeving te baseren op water.
Sinds de uitgave van OS X Yosemite, is het Aqua-thema geleidelijk verdwenen. De klassieke blauwe kleur van de knoppen is weliswaar nog steeds aanwezig, maar het gehele besturingssysteem heeft een transformatie ondergaan, waardoor het klassieke uiterlijk van Mac OS X is verdwenen en daarmee ook het Aqua-thema.
# Ali

Ali kan verwijzen naar:
Verschillende personen:
* Ali Jones, een Amerikaans rapper
* Ali Baba en de veertig rovers, Alibaba, een sprookjesfiguur
* Ali B, een Marokkaans-Nederlands rapper
* Ayaan Hirsi Ali, voormalig lid van het Nederlands parlement
* Ali ibn Aboe Talib, beter bekend als kalief Ali
* Muhammad Ali, bokser
* Kalief Ali van Almohaden, een kalief van de Almohaden-dynastie in Marokko
* Ali (zangeres), een Zuid-Koreaans zangeres
* Ali, in Snorri Sturluson's Skaldskaparmal
* Ali van Ghazni, sultan van de Ghaznaviden (1048-1049)
En verder naar:
* Alì, Italiaanse plaats
* Ali (dialect), een dialect van het Yakabul
* Ali (film), een film over Muhammad Ali
# Leesraam

In de moleculaire biologie is een leesraam een manier om de nucleotidenvolgorde in een DNA- of RNA-molecuul op te delen in opeenvolgende, niet-overlappende triplets (groepjes van drie). Wanneer deze triplets bij de translatie een aminozuur opleveren, worden ze codons genoemd.
Een nucleïnezuurketen heeft altijd twee verschillende uiteinden, een 3'-eind en een 5'-eind. Deze uiteinden bepalen de leesrichting van de streng: DNA wordt bijvoorbeeld altijd in de 5'→3'-richting weergegeven, omdat dit de richting is waarin de DNA-streng wordt gesynthetiseerd. In de 5'→3'-richting zijn er drie mogelijke leesramen, omdat elk leesraam kan beginnen bij een verschillend nucleotide van het triplet. In dubbelstrengs DNA, waarin twee nucleotideketens voorkomen, zijn er dus zes mogelijke leesramen te onderscheiden.
In het algemeen is slechts één leesraam in een gegeven stuk DNA biologisch relevant en bevat een genetische boodschap. Dit stuk – dat vaak met ATG begint — kan afgelezen worden tijdens de transcriptie en noemt men een open leesraam. In zeer compacte genomen, zoals bij virussen, kunnen soms meerdere, overlappende leesramen voorkomen. Er is één voorbeeld bekend van een overlappend leesraam in mitochondriaal DNA van zoogdieren: het coderende gedeelte van de genen die coderen voor twee subunits van ATPase overlappen met elkaar.

## Open leesraam

Een open leesraam of open reading frame is een leesraam dat de mogelijkheid heeft om overgeschreven te worden naar RNA en in eiwit te worden vertaald. Een open leesraam is een continue DNA-sequentie die begint met een startcodon, gevolgd door een gedeelte dat een lengte heeft die een veelvoud is van 3 nucleotiden, en loopt tot een stopcodon in hetzelfde leesraam. Alleen een correct open leesraam kan overeenkomen met een bepaald functioneel eiwitmolecuul.
Een stuk DNA kan, in principe, voor zes verschillende eiwitproducten coderen: beide strengen kunnen immers in drie mogelijke leesramen worden overgeschreven naar RNA. Een willekeurige nucleotidesequentie, gelezen in een bepaald leesraam, zal gemiddeld ongeveer iedere twintig nucleotiden een stopcodon bevatten. Eiwitcoderende genen bevatten vaak veel langere gedeeltes waarin geen stopcodon voorkomt (vaak honderden nucleotiden) — dit gegeven kan gebruikt worden bij het opsporen van genen in onbekende (niet-geannoteerde) genomen.

### Overlappende open leesramen

Het kan mogelijk zijn dat de open leesramen van stuk DNA gedeeltelijk overlappen. Hierdoor kunnen er dus meerdere genen op dezelfde plaats in het DNA voorkomen. Dit is een algemeen verschijnsel in virale, prokaryote en mitochondriale genomen. In kleine virussen, zoals het hepatitis B-virus, komen veel van dit soort overlappende leesramen voor.
In zeldzame gevallen kan een ribosoom van het ene leesraam naar het andere leesraam verschuiven tijdens de translatie van mRNA (translational frameshifting). Dit zorgt ervoor dat het eerste deel van het mRNA in het ene leesraam wordt vertaald, en het laatste deel in een ander leessraam. Dit fenomeen verschilt van een frameshiftmutatie, aangezien de nucleotidesequentie (DNA of RNA) niet wordt gewijzigd, alleen het frame waarin deze wordt gelezen.
# Echte goerami's

Echte goerami's (Osphronemidae) vormen een familie van baarsachtige zoetwatervissen.

## Verspreiding en leefgebied

Ze worden aangetroffen in Azië, van Pakistan en India tot Maleisië en Korea.

## Leefwijze

Sommige soorten uit deze familie broeden hun eieren uit in hun bek, andere bouwen een nest.

## Taxonomie

Er worden ruim negentig soorten onderscheiden, onderverdeeld in vier onderfamilies en vijftien geslachten. Voor deze familie werd ook de naam Polyacanthidae gebruikt en sommige soorten werden eerder in de familie Anabantidae (Anabantidae) geplaatst. De onderfamilie Belontiinae (Belontiinae) is gedegradeerd van familie Belontiidae tot een onderfamilie van de echte goerami's.

## Onderfamilies en geslachten

Er zijn ongeveer 96 soorten in ongeveer 15 geslachten.
* Onderfamilie Goerami's (Belontiinae)
** Geslacht Belontia G. S. Myers, 1923
* Onderfamilie Paradijsvissen (Macropodinae)
** Geslacht Betta Bleeker, 1850
** Geslacht Macropodus Lacépède, 1801
** Geslacht Malpulutta Deraniyagala, 1937
** Geslacht Parosphromenus Bleeker, 1877
** Geslacht Pseudosphromenus Bleeker, 1879
** Geslacht Trichopsis Canestrini, 1860
* Onderfamilie Echte goerami's (Luciocephalinae)
** Geslacht Ctenops McClelland, 1845
** Geslacht Luciocephalus Bleeker, 1851
** Geslacht Parasphaerichthys Prashad & Mukerji, 1929
** Geslacht Sphaerichthys Canestrini,
** Geslacht Trichogaster Bloch & J. G. Schneider, 1801
** Geslacht Trichopodus Lacépède, 1801
* Onderfamilie Spijsgoerami's (Osphroneminae)
** Geslacht Osphronemus Lacépède, 1801
* ↑ Indeling volgens ITIS