# Prefix (scheikunde)

In de scheikunde wordt bij de naamgeving van chemische verbindingen gebruikgemaakt van prefixen of voorvoegsels. Deze voorvoegsels hebben vooral een Griekse of Latijnse herkomst, maar er bestaan ook enkele Arabische prefixen. Deze laatste zijn een restant van de vele bijdragen van Arabische wetenschappers aan de alchemie, tijdens de middeleeuwen. Dit artikel rangschikt de meeste scheikundige prefixen.

## Numerieke prefixen

De numerieke prefixen duiden in de scheikunde op een aantal atomen of atoomgroepen. De meeste van deze prefixen zijn aan het Grieks ontleend.
    Betekenis Prefix Betekenis Prefix 1 mono 21 henicosa 2 di 22 docosa 3 tri 23 tricosa 4 tetra 30 triaconta 5 penta 31 hentriaconta 6 hexa 35 pentatriaconta 7 hepta 40 tetraconta 8 octa 48 octatetraconta 9 nona 50 pentaconta 10 deca 52 dopentaconta 11 undeca 60 hexaconta 12 dodeca 70 heptaconta 13 trideca 80 octaconta 14 tetradeca 90 nonaconta 15 pentadeca 100 hecta 16 hexadeca 200 dicta 17 heptadeca 500 pentacta 18 octadeca 1000 kilia 19 nonadeca 2000 dilia 20 icosa
Als een numerieke aanduiding een atoom of atoomgroep betreft die reeds een Grieks numeriek prefix in zich draagt, of bij andere mogelijke verwarring, wordt gebruikgemaakt van onderstaande prefixen:
    Betekenis Prefix 2 bis 3 tris 4 tetrakis 5 pentakis 6 hexakis 7 heptakis 8 octakis 9 nonakis 10 decakis
Het prefix bi- (verouderd) geeft aan dat het gaat om een waterstofzout.

## Prefixen van lineaire verbindingen

Lineaire verbindingen, zoals alkanen, alkenen en alkynen, worden met specifieke prefixen aangeduid, die aangeven hoeveel koolstofatomen de koolstofketen bevat.
    PrefixAantal koolstofatomen Meth-Een Eth-Twee Prop-Drie But-Vier Pent-Vijf Hex-Zes Hept-Zeven Oct-Acht Non-Negen Dec-Tien Undec-Elf Dodec-Twaalf Tridec-Dertien Tetradec-Veertien Pentadec-Vijftien Eicos-Twintig Triacont-Dertig

## Prefixen van cyclische verbindingen

Cyclische verbindingen worden vaak met het prefix cyclo- aangeduid, om erop te wijzen dat de structuur een ring bevat. Meerdere ringen kunnen met de numerieke prefixen worden aangeduid: bicyclo- (twee ringstructuren), tricyclo- (drie ringstructuren), enz.
Sommige aromatische verbindingen die afgeleid zijn van benzeen, kunnen aangeduid worden met het prefix benzo-. Dit is voornamelijk het geval bij de nomenclatuur van de polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK).

## Prefixen ter aanduiding van functionele groepen

De meest uitgebreide groep aan scheikundige prefixen is die ter aanduiding van de verschillende functionele groepen in de organische chemie.

### Algemeen

    Aantal koolstofatomenPrefixAlgemene naam voor het alcoholAlgemene naam voor het aldehydeAlgemene naam voor het carbonzuur 1Meth-MethylalcoholFormaldehydeMethaanzuur 2Eth-EthylalcoholAcetaldehydeEtheenzuur 3Prop-PropylalcoholPropionaldehydePropionzuur 4But-ButylalcoholButyraldehydeButaanzuur 5Pent-AmylalcoholValeraldehydeValeriaanzuur 6Hex--CaproaldehydeCapronzuur 7Hept-EnanthylalcoholEnanthaldehydeEnanthaanzuur 8Oct-CaprylalcoholCaprylaldehydeCaprylzuur 9Non--PelargonaldehydePelargonzuur 10Dec-CapricalcoholCapraldehydeCaprinezuur 12Dodec-LaurylalcoholLauraldehydeLaurinezuur 14Tetradec--MyristaldehydeMyristinezuur 16Hexadec-CetylalcoholPalmitaldehydePalmitinezuur 17Heptadec---Margarinezuur 18Octadec-StearylalcoholStearaldehydeStearinezuur 20Icos-Arachidylalcohol-Arachidinezuur 22Docos-Behenylalcohol-Beheninezuur 24Tetracos-Lignocerylalcohol-Lignocerinezuur 26Hexacos-Cerotinylalcohol-Cerotininezuur 28Octacos---Octacosaanzuur 30Triacont-Melissylalcohol-Melissinezuur

## Andere prefixen

* Ortho-: geeft een 1,2-substitutierelatie aan op een cyclische verbinding
* Meta-: geeft een 1,3-substitutierelatie aan op een cyclische verbinding
* Para-: geeft een 1,4-substitutierelatie aan op een cyclische verbinding
* Iso-
* Sec- (afkorting van secundair)
* Tert- (afkorting van tertiair)
* Per-: duidt op het feit dat alle waterstofatomen in een organische verbinding zijn vervangen door één ander soort substituent
* Kis-: duidt op een x-aantal substituenten
* Pyro-: duidt op een dimeer zuuranhydride
* Nor-: duidt op een verbinding waarbij een of twee methylgroepen zijn vervangen door een waterstofatoom, of waarbij een methyleengroep is weggelaten