# Johan Brosens

Johan Brosens (Zundert, 25 november 1949) is een initiator, organisator, bestuurder en verbinder.

## Carrière

Brosens werkte jarenlang als coördinator en later als directeur van het Brabants Centrum voor Amateurkunst, het latere Centrum voor Amateurkunst Noord Brabant en de Kunstbalie (voorloper van het huidige KunstLoc). Daarnaast zet hij zich al sinds zijn puberteit op vrijwillige basis in voor allerlei sociaal culturele organisaties, waarvan hij niet zelden de initiatiefnemer is.

## Stichting Rotor 1965-1996

In 1965 was de 15-jarige Johan Brosens volgens zijn oudere zus Margriet te jong om met zijn vrienden deel te mogen nemen aan het plaatselijke jongerencentrum Rotor in Zundert. De puber richtte onmiddellijk een eigen hangplek op: Contact. Deze twee gingen al snel samen en vormden de basis voor de latere onafhankelijke Stichting Rotor. Vrijwel meteen vanaf de start ontwikkelde deze stichting zich tot een energieke groepering die zich bezig hield met de organisatie van allerlei voorstellingen, concerten, exposities en manifestaties op verschillende locaties. Uit de beweging kwam zelfs een politieke jongerenpartij naar voren die met veel succes meedeed aan de gemeenteraadsverkiezingen.

## Autour de Vincent

Al in 1968 startte Stichting Rotor onder de bezielende leiding van Johan Brosens een festival dat zich letterlijk en figuurlijk rondom Vincent van Gogh afspeelde, de wereldberoemde plaatsgenoot: Autour de Vincent, met als festivalhart het Van Goghplein en het beroemde beeld van Ossip Zadkine van Vincent en Theo van Gogh. Rotor organiseerde Autour de Vincent tot en met 1993, als de eerste (lokale) viering van het feit dat Van Gogh hier is geboren. Het begon met oude ambachten en werk van regionale kunstenaars. Er was straattoneel en meestal een steelband na. Later werd het een prestigieus festival met veel gerenommeerde nationale en internationale acts uit verschillende artistieke disciplines. Ook beeldende kunst en literatuur kregen een belangrijke plaats in de programmering.
De reputatie van het tweedaagse kunstenfestival strekte tot ver buiten de dorpsgrenzen. De programmering deed niet onder voor festivals als Oerol of Boulevard. Jaarlijks kwamen er zo’n tien à vijftienduizend bezoekers op af, zowel de toevallige passant als de specifieke liefhebber. In die combinatie school ook de kracht van het festival: een balans tussen toegankelijkheid en vervreemding, waardoor voor iedereen spannende ontmoetingen met allerlei kunst(en) konden plaatsvinden. Niet voor niets droeg Autour de Vincent jarenlang als ondertitel: kijkdoos van toeval en cultuur. Voor de jeugd die in de vijfentwintig jaar van het bestaan van dit festival in Zundert opgroeide, was het vaak de eerste (en enige) kennismaking met cultuuruitingen van niveau.
In 2003 werd het festival opnieuw georganiseerd, in een extra luxueuze editie, bij gelegenheid van de 150e verjaardag van Vincent van Gogh. Vijf jaar later volgde een ‘kleine’ uitvoering, ter gelegenheid van de opening van het Vincent van GoghHuis en ter gelegenheid van de hernieuwde start van het Cultureel Centrum Van Gogh.

## Vestzaktheater

Naast Autour de Vincent exploiteerde Rotor van 1969 tot en met 1978 een eigen Vestzaktheater Theater D’n Bels – in de schuur tegenover Café Den Bels. Ook hier was Johan initiator en drijvende kracht. Er was plaats voor 150 man publiek. Tal van nationale en internationale kleinkunstenaars en muzikanten uit die tijd hebben daar gespeeld, waaronder ’t Kliekske, Willem Vermandere, Wannes van de Velde, Flairck. Of de cabaretiers van toen, Don Quischocking, Ivo de Wijs, maar ook Jules Croiset met zijn eerste solo’s en het Werktheater. Het volwaardige programma trok publiek uit het hele land en maakte dat het theater tot ver in België bekendheid genoot.

## Diverse kunstproducties

Daarnaast produceerde Johan Brosens met Rotor in de loop der jaren vele voorstellingen, concerten, lezingen, boeken en exposities, zoals de uitgave van kunst-publicaties als bijvoorbeeld het fotoboek ‘Zundert tussen haar zondagen’ van Peter Cools (Papieren Tijger, Breda) en coproductie van de literaire gelegenheidsuitgaven bij Autour de Vincent door de uit Zundert afkomstige auteur Jack Nouws. En een reizende tentoonstelling van 15 speciaal door Brabantse kunstenaars vervaardigde schilderijen van 3×2 meter die onder meer te zien was in Zundert, Drenthe, Antwerpen, Nuenen, Amsterdam en St. Remy de Provence, plaatsen in Europa waar Van Gogh ooit woonde en werkte.

## Shakespearement

In 2000 organiseerde Rotor op initiatief van Johan Brosens Shakespearement, een zeven weken durend festival rond het leven en werk van William Shakespeare met meer dan 40 voorstellingen en concerten en educatieve projecten in een speciaal, op exacte grootte nagebouwde replica van The Globe Theatre in Londen. Shakespearement werd bezocht door meer dan 12.000 bezoekers uit binnen- en buitenland. Het festival kreeg zowel landelijk als bij de zuiderburen veel publiciteit. Shakespearement geldt nu nog als schoolvoorbeeld van geslaagde gemeenschapskunst (het begrip Community Art stond nog in de kinderschoenen) en van optimaal cultuurbereik.

### Overige activiteiten binnen Rotor

In 2003, bij de viering van de 150e geboortedag van Van Gogh, werd de wereldpers gehaald met de fakedocumentaire Het Blik van Wallsteijn. In Zundert waren filmbeelden gevonden waarop de beroemde kunstschilder te zien was tijdens een laatste bezoek aan zijn geboortedorp.
Met de periodiek terugkerende Van Gogh-viering in onder meer Autour de Vincent stond Johan Brosens met Rotor vanaf 2003 ook aan de basis van de permanente aandacht voor Van Gogh in Zundert, het Vincent van Gogh Huis.
Van 1994 tot 2000 organiseerde Rotor in samenwerking met een groep jongeren uit Zundert het tweedaagse muziekfestival 1TOT1, waar jaarlijks zo’n 15 à 20 gevarieerde bands en artiesten optraden. Rotor hielp bij de verzelfstandiging van de organisatie van ‘1TOT1’ door oprichting van de gelijknamige stichting.
Daarnaast initieerde en organiseerde Johan met Rotor diverse exposities van professionele en amateur beeldende kunstenaars, toneel- en dansvoorstellingen op uiteenlopende locaties (binnen en buiten), zoals ‘Een Bos Is Niet Hetzelfde’ (dans, performance en toneel op landgoed Wallsteijn in Achtmaal), en diverse kunst-educatieve projecten, zoals het Cobra-project voor het basisonderwijs in Zundert, literaire lezingen en voordrachten i.s.m. Cultureel Centrum Van Gogh en Bibliotheek Zundert.

### Vincent Van GoghHuis & Van Gogh Galerie

In de nasleep van het Van Gogh Jaar 2003 en de door Rotor georganiseerde activiteiten, groeide bij Johan het plan om op de geboortegrond van Vincent van Gogh een museum te stichten. Stichting Van Gogh en Zundert werd opgericht in nauwe samenspraak met wat toen nog het Van Gogh Centrum Zundert was (later Cultuur Centrum Zundert), met toenmalige directeur Kees Verdaasdonk. Johan was initiatiefnemer en onaf latend de drijvende kracht achter deze pioniersjaren. Hij wist diverse Zundertenaren te enthousiasmeren voor dit plan en te betrekken bij de realisatie ervan. Ook werd er externe financiering gevonden.
In september 2008 werd het Vincent van GoghHuis in Zundert geopend op de geboortegrond van Vincent. Met een vaste presentatie en een ruimte voor wisseltentoonstellingen ontving het instituut al binnen korte tijd de museumstatus.
Ten tijde van de opening van het Van GoghHuis, werd de kosterswoning van de gereformeerde kerk in Zundert in haar voortbestaan bedreigd. Wederom was er het initiatief om deze historische plek te behouden voor de toekomstige generaties. Met steun van de provincie Noord-Brabant en de gemeente Zundert is de kosterswoning volledig gerestaureerd en in 2011 in gebruik genomen als gastenverblijf en galerie voor hedendaagse kunst. Naast de kosterswoning is een nieuw gastatelier gebouwd. Dit atelier wordt steeds voor een periode beschikbaar gesteld aan een kunstenaar, uit binnen- of buitenland, die ‘in de voetsporen van Van Gogh’ treedt en daardoor geïnspireerd op deze locatie werk maakt.
Sinds de oprichting hebben zowel het Van GoghHuis en de Artist in Residence zich ontwikkeld tot een in de kunstwereld gekende plek in binnen- en buitenland. Met beide initiatieven staat Zundert internationaal op de kaart.
Als logisch gevolg van de eerste plannen voor het Van GoghHuis zijn later, mede op initiatief van Johan Brosens, ook Van Gogh Brabant en Van Gogh Europe opgericht. Het feit dat één van de beroemdste kunstenaars aller tijden in Zundert geboren is, is daarmee geclaimd en gemarkeerd.
In mei 2024 rondde Johan Brosens, die vanaf 2004 voorzitter van de stichting was, zijn activiteiten voor het Van GoghHuis af.

### Het Zunderts Toneel (1971 – heden)

In 1971 informeerde Gerrit Hereijgers de toenmalige voorzitter van de slapende toneelvereniging Het Zunderts Toneel, bij Johan Brosens (hij was toen blijkbaar al de spreekbuis voor de actieve jongeren in het dorp) of het mogelijk was met de jongeren en wat oud leden een herstart van de toneelactiviteiten te maken. De jongeren droegen in het begin vooral bij aan een vernieuwende theatrale vormgeving van verder nog traditionele stukken. Dat veranderde toen Johan in 1983 voorzitter werd. Het Zunderts Toneel groeide uit tot een begrip in de hele regio.
Onder zijn aanvoering en ook door zijn beroepsmatige contacten via het Brabants Centrum voor Amateurtoneel (BCA, later Centrum voor Amateurkunst resp. Kunstbalie) nam de ontwikkeling van ‘zijn’ Zunderts Toneel een enorme vlucht. Het gezelschap liet zich vanaf toen uitsluitend omringen met professionele makers (regie, vormgeving, techniek, financiering, marketing), het verdween daarnaast letterlijk van het traditionele toneel en speelde voortaan - in navolging van de roemruchte Theatergroep Hollandia - uitsluitend op locatie: circustenten, boomkwekersloodsen, de openbare ruimte, een gymzaal, een brandweerkazerne, een oude supermarkt, een kloostertuin, leegstaande woningen.
Steeds vaker speelde de locatie zelf een inhoudelijke rol. Niet enkel als een alternatief voor de dorpszaal, maar als een sturende bron van inspiratie. De locatie – de samenleving – als onvermijdelijk uitgangspunt voor een spannende voorstelling. De ontwikkeling van Het Zunderts Toneel - het resultaat van het ruim 25-jarig voorzitterschap van Johan Brosens - is ook zichtbaar in de toenemende, regionale en nationale belangstelling. Zowel van publiek als van ondersteunende partners.
Bij gelegenheid van zijn 25-jarige voorzitterschap ontving Johan in 1996 uit handen van toenmalig burgemeester Gruijters als gemeentelijke waardering een replica van het corsomeisje, ontworpen door beeldend kunstenaar Henk Groenhuis.
Ook ontving hij in dat jaar de zilveren rederijkersspeld van de Nederlandse Vereniging voor Amateurtheater, mede voor zijn verdiensten voor het amateurtheater op bovenlokaal niveau.
In 2009 ontving hij van dezelfde landelijke vereniging de gouden erespeld vanwege het feit dat hij in dat jaar 40 jaar actief was voor het amateurtheater.
Een absoluut hoogtepunt in 2000 was daarbij de tijdelijke samenvoeging van ‘zijn’ beide clubs, Rotor en Het Zunderts Toneel, voor de organisatie van Shakespearement.
Eind jaren zeventig tot halverwege de jaren tachtig initieerde en organiseerde Johan Brosens ook het Straattheaterfestival tijdens bloemencorso Zundert. Tientallen groepen en spelers uit heel Nederland onderhielden het wachtende publiek voorafgaand aan het bloemencorso met theatervoorstellingen, performances, muziek en verborgen animatie. Een jarenlange samenwerking tussen Het Zunderts Toneel en het BCA/CvA, met Johan als grote verbinder.
Johan Brosens was ruim 35 jaar lang voorzitter van Het Zunderts Toneel, waarvan hij nog steeds lid is.

### Corso Zundert

Johan Brosens is geboren in buurtschap Laarheide en later verhuisd naar Tiggelaar. Net als vele kinderen was hij van jongs af aan betrokken bij de jaarlijkse bouw van de bloemencorsowagen. Met collega-kartrekkers als Tjeu van Mierlo droeg hij in zijn eigen buurtschap bij aan de broodnodige verjonging van de bouwploeg en aan een kwaliteitsverbetering via de inzet van meer artistieke ontwerpers.
Later woonde hij terug in buurtschap Laarheide en toen daar tussen 1979 en 1983 te weinig animo bestond voor deelname aan het bloemencorso, zette Johan zich actief in om ook deze buurt nieuw leven in te blazen. Hij nam als voorzitter voor een jaar zitting in het bestuur en trok opnieuw een vereniging uit het slop. Sindsdien is Laarheide opnieuw elk jaar vaste deelnemer van Corso Zundert.
Een andere bijdrage aan het corso bestond uit het jarenlang organiseren van het Straattheaterfestival (zie de beschrijving van zijn bijdrage aan Het Zunderts Toneel). Ook was hij geruime tijd lid van het Oranjecomité, de organisatie van het bloemencorso vóórdat dat een zelfstandige stichting werd.
Van 1977 tot 1992 was hij lid van het dagelijks bestuur met de portefeuilles publiciteit, straattheater, jaarmarkt en muzikale invulling van de optocht.

## Milieugroep Zundert

Johan Brosens is in Zundert ook vaak actief geweest op maatschappelijk en politiek terrein, zeker als het gaat om natuurbehoud, zoals bij Milieugroep Zundert. Het fundament voor deze vereniging is in 1973 gelegd toen er alarmerende berichten in kranten verschenen over de Belgische waterwinningsmaatschappij die een aantal putten in de omgeving van het rietmoeras van De Maatjes, op de grens met Achtmaal en Nieuwmoer, had geslagen om water uit dit gebied te onttrekken voor de Antwerpse industrie. Samen met zijn vriend en schoonbroer Charles Brosens zocht hij contact met de Belgische actievoerders en richten ze samen met boeren en natuurbeschermers uit België de actiegroep ‘Behoud Rietlandschap De Maatjes’ (BRM) op. Johan nam zitting in het bestuur. Met succes, de plannen werden van tafel geveegd en na een jaar kon de actiegroep worden ontbonden.
Vanuit deze groep kwam steeds meer vraag naar ondersteuning voor andere zaken die betrekking hadden op het leefmilieu. Zo ontstonden de Knotwilg- en de Vogelwerkgroep waaraan Johan ook steeds actief deel nam. De ‘Milieugroep Zundert' werd opgericht die een paraplufunctie vervulde voor deze werk- en actiegroepen. Een spraakmakende groep waar Johan een van de vaste actievoerders was, was: WEG VERKEER. Deze had tot doel om het drukke vrachtverkeer uit de dorpskommen van Zundert en Rijsbergen te weren en die met haar actie destijds heel wat stof heeft doen opwaaien binnen de Zundertse dorpsgemeenschap. Niet zonder resultaat: Uiteindelijk verdween de gehele grensovergang met bijbehorende ondernemingen en verkeer van de oude grens Wernhout-Wuustwezel naar Hazeldonk aan de nieuwe E10.
Johan nam ook het initiatief tot de werkgroep "De Knotwilg", waarmee jongeren de natuurgebieden introkken om achterstallig onderhoud te plegen aan kwijnende knotwilgen. De Milieugroep Zundert legde zich in die tijd ook toe op voorlichting en educatie, voerde procedures tegen de Hinderwet, vochten tegen kap- en bouwvergunningen en hielden bestemmingsplannen kritisch tegen het licht.
Dit allemaal in een tijd waarin milieu voor velen nog een ‘vies' woord was en er weinig waardering bestond in de samenleving voor de ‘milieumannen met de geitewollen-sokken'. Uit de vereniging Milieugroep Zundert is later de politieke partij Groen Zundert ontstaan, die jarenlang een rol van betekenis speelde in de Zundertse gemeentepolitiek.
Omdat voor het beschermen van het buitengebied veel gegevens nodig waren werd in 1975 de "Vogelwerkgroep Zundert" opgericht en deze werkgroep is inmiddels tot één van de grootste en fanatiekste Vogelwerkgroepen van Noord-Brabant uitgegroeid. Uit deze biotoop ontstond uiteindelijk het landelijk bekende Vogelrevalidatiecentrum.

## Café Brein, 2016 - heden

Johan was in 2016 betrokken bij de voorstelling ‘Verbinding Verbroken’ in het toenmalige CultuurCentrum Zundert. Deze voorstelling werd gemaakt en gespeeld door cliënten van het NAHuis Tilburg, een huis voor mensen met een niet aangeboren hersenletsel (NAH). Johan was als medeproducent in Tilburg bij deze productie betrokken.
Die voorstelling oogstte veel succes bij het publiek, waaronder veel ervaringsdeskundigen, mantelzorgers en andere personen die bij de NAH-doelgroep betrokken waren. Na afloop werd duidelijk dat er ook in Zundert bij veel mensen behoefte bestond om ook in Zundert een ontmoetingsplek te hebben waar mensen elkaar in een informele sfeer zouden kunnen ontmoeten en kunnen leren van elkaars ervaringen. Een plek, letterlijk en figuurlijk zonder drempels, een informele omgeving waar niets moet maar alles zou kunnen. Johan is één van de initiatiefnemers van Café Brein in Zundert, dat in 2018 van start ging en maandelijks een bijeenkomst organiseert.

## Stichting Brabant Cultureel

Sinds 2014 tot heden is Johan Brosens secretaris van het bestuur van de Stichting Brabant Cultureel. In deze functie is hij betrokken bij het algemene beleid van de stichting en voert hij de Vrienden-, Begunstigers- en Partners-administratie. Brabant Cultureel is het digitale platform voor kunst en cultuur in de provincie Noord-Brabant. Door een 'vrijwillige' reactie worden jaarlijks ruim 240 artikelen en 20 literaire bijdragen gepubliceerd, waarvan via de website bijna 200.000 maal kennis wordt genomen.

## Stichting Kultoer Tilburg

Van 2018 tot 2024 was Johan voorzitter van de Stichting Kultoer in Tilburg. Deze stichting had een roemruchte geschiedenis van het organiseren en produceren van allerlei activiteiten op het terrein van met name muziek en theater. In 2018 werd door het bestuurslid, later artistiek leider, Harrie Verkerk, het initiatief genomen tot de organisatie van de Theaterkermis LunaLunaLuna. Deze activiteit kende, na een aantal afgelastingen vanwege corona, een aantal succesvolle edities die samenvielen met de Tilburgse kermis. In 2024 vond de laatste editie plaats. Door verslechterde omstandigheden, met name op financieel gebied, moest besloten worden om na 2024 LunaLunaLuna niet meer te organiseren.

## En Verder

Johan Brosens was nauw betrokken bij de oprichting van de stichting Beeldend Centrum Zundert, een samenwerkingsverband van Zundertse beeldende kunstenaars. Hij droeg bij aan de reanimatie van de schietvereniging Eikels worden Eiken toen die te kampen hadden met een teruglopend ledenaantal. Hij was bestuurslid en jeugdelftalbegeleider bij Voetbal Vereniging Zundert en was met regelmaat intermediair tussen diverse culturele en erfgoedorganisaties enerzijds en regionale en landelijke fondsen anderzijds. Vele culturele verenigingen en individuele beoefenaars hebben dankbaar gebruik gemaakt van zijn enorme praktijkkennis en ervaring.
Ook organiseerde Johan voor de eerste maal Open Molendagen bij de Akkermolen in Zundert. Die succesvolle open dagen werden door honderden belangstellenden bezocht en leidde er uiteindelijk toe dat er een groep van vrijwillige molenaars ontstond, waar onder andere zijn broer Jac deel van uit maakte.. Door deze vrijwilligers werd de molen draaiende gehouden en periodiek voor bezoekers open gesteld.

## Onderscheidingen

* In 1997 werd Johan Brosens Koninklijk onderscheiden vanwege zijn verdiensten voor Het Zunderts Toneel waar hij op dat moment 25 jaar voorzitter was.
* In 2009 ontving Johan Brosens van de Nederlandse Verenging voor Amateurtheater de Zilveren rederijkersspeld voor zijn verdiensten voor het amateurtheater op boven lokaal niveau. Ook ontving hij van dezelfde vereniging in dat jaar het Gouden insigne voor het feit dat hij 40 jaar actief was binnen het amateurtheater.
* .In 2012 ontving Johan uit handen van locoburgemeester Marjo Frenk de Zilveren Legpenning, een onderscheiding van de gemeente Tilburg voor zijn jarenlange inzet voor de amateurkunst in Tilburg en Brabant.
* Datzelfde jaar werd hij gelauwerd als Brabantse Hoeder en won hij de zogenaamde Brabant Bokaal voor zijn inzet voor initiatieven en organisaties in deze provincie.
* Johan Brosens ontving op 22 februari 2025 het Ereburgerschap van de gemeente Zundert. De gemeente waar hij geboren is en zich sinds 1965 geheel belangeloos inzet voor diverse initiateven en organisaties.