# Dirkzwager (geslacht)

Dirkzwager (Amerikaanse leden: Dirkswager) is een Nederlands patriciërsgeslacht daterend uit ten minste de 15$^e$ eeuw. De familie bracht onder andere ondernemers, handelaren, bestuurders, rechters, bankiers en (vice-)consuls voort.

## Geschiedenis

De stamreeks begint met een zekere Dircx, wiens naam af te leiden valt aan het patronymicum van zijn zoon Cornelis Dircxzoon Zwager (1485 - 1557), het eerste bekende lid van het geslacht Dirkzwager. Of ook hij reeds de familienaam of toevoeging “Zwager” voerde of dat alleen zijn zoon daarmee (uit hoofde van een familiebetrekking) werd aangeduid, is - bij gebrek aan nadere gegevens - nooit vastgesteld kunnen worden.
Cornelis wordt aangetroffen in het "Cohier van de X$^e$ penning van Zegwaard A$^{o_}$ 1544" waar hij vermeld wordt als eigenaar van een woning en elf morgen land. Bekend is ook dat beide zonen van Cornelis zich in de eerste helft van de 16$^e$ eeuw zich in het aangrenzende Bleiswijk vestigen alwaar de geslachtsnaam Dirkzwager ontstaat. Deze Cornelis heeft natuurlijk meer afstammelingen dan hier op deze pagina beschreven staan maar behorend tot de patriciaatstak zijn alleen de afstammelingen en directe voorouders van Maarten Dirkzwager (1767-1847).
In Bleiswijk hielden de eerste vijf generaties aan afstammelingen van Cornelis zich bezig met de turfhandel tot Pieter Arienszoon Dirkzwager († 1750) als handelaar in zout en zeep de opkomst van de Dirkzwagers als handelaren en kooplieden inluidde.
Zijn achterkleinzoon Maarten Dirkzwager (1767-1847) is de gemeenschappelijke voorouder waarvoor het Dirkzwager wapen –de haringbuis- van toepassing is en is de stamvader van de patriciaatsfamilie. Deze Maarten heeft drie zonen, waaronder Gijsbert (1796-1873) en Cornelis (1809-1863). Gijsbert, blijft in Maassluis, Cornelis vestigt zich in Schiedam en vormt daar het begin van de Schiedamse tak.
Gijsbert heeft vier zonen waarvan alleen Maarten (1825-1895) in Maassluis blijft en de Maasluisse tak vormt. Nicolaas (1823-1887) vestigt zich in Moordrecht en vormt de Moordrechtse tak, Abraham (1830-1895) vestigt zich in Oud-Beijerland en vormt de Oud-Beijerlandse tak en Jacob (1832-1915) vestigt zich in Rozenburg en vormt de Rozenburgse tak (†).
Het geslacht Dirkzwager is in edities 29, 64 en 87 opgenomen in genealogisch naslagwerk Nederland's Patriciaat, respectievelijk in de jaren 1943, 1978/1979 en 2006.

## Heraldiek

Van alle wapens die de door het geslacht Dirkzwager zijn gevoerd zijn er twee die tot op heden nog gebruikt worden: "het wapen met zwaantjes" (wapen 1), het originele en algemene wapen van het geslacht Dirkzwager dat volgens de familieoverlevering sinds de 19$^e$ eeuw werd gevoerd. Dit wapen kan door alle naamdragers van het geslacht gevoerd worden, dus niet alleen door de leden van de patriciaatstak.
De blazoenering van dit wapen is als volgt:
* Wapen: Doorsneden:
** Boven (A), in azuur drie zwemmende zilveren zwanen met opgeheven vleugels, rustende op de snijlijn;
** Onder (B), gedwarsbalkt in zes stukken van sinopel en zilver.
* Helmteken: een uitkomende zwaan van het schild.
* Dekkleden: azuur, gevoerd van zilver.
Het tweede wapen dat nog gebruik wordt, "het wapen met de haringbuis" (wapen 2), is ontworpen in 1903 door A.A. Vorster-man van Oyen in opdracht van Gijsbert Dirkzwager (1848-1919) en in 1931 opnieuw vastgesteld door Adrianus Dirkzwager (1888-1983) in overleg met Marten N. Damstra. Voor het ontwerpen van dit wapen heeft een zekere C.W. Smith in opdracht van Vorster-man van Oyen een tekening gemaakt van de verschillende typen van vissersschepen waarmede de Dirkzwagers in de loop der jaren het bedrijf van haringreder hebben uitgeoefend: een buis (1801), een hoeker (1851), een logger (1871) en een stoomsloep (1901). Uiteindelijk wordt de haringbuis, die merkwaardig genoeg op de tekening van Smith zonder roer is afgebeeld, tot het wapen Dirkzwager verheven. Wat ook vermeldenswaardig is, is dat de haringbuis omgewend afgebeeld wordt en dit wapen in strijd is. Dit wapen mag alleen door de Maasluisse tak (in bredere zin) gevoerd worden, dus alleen door de afstammelingen van Maarten Dirkzwager (1767 - 1847).
De blazoenering van dit wapen is als volgt:
* Wapen: in azuur een omgewend gouden schip (haringbuis), varende op een golvende zilveren zee.
* Helmteken: een vlucht van goud en azuur.
* Dekkleden: azuur, gevoerd van goud.

## Enkele telgen

Als we over de Maassluise tak van het geslacht Dirkzwager spreken is er verwarring mogelijk daar dit twee betekenissen heeft. Allereerst de familie voortzetting vanaf Maassluis waar het familie wapen –de haringbuis- op van toepassing is, het patriciaatsboekje over is geschreven en waar de Schiedamse-, Moordechtse –, Rozenburgse (†)-, Oud Beijerlandse-, en andere Maassluisse tak onderdeel van uitmaken met als stamvader Maarten (1767-1847). Als tweede kan ook bedoeld worden de Maassluise tak in engere zin ,als één van de opsplitsingen, met een andere Maarten (1825-1895) als stamvader.

### Hoofdtak

Deze hoofdtak bevat alleen de directe voorouders van Maarten Dirkzwager (1767-1847), eventuele andere familieleden zijn weggelaten
* Cornelis Dirkszoon Zwager (1485 - 1557), landeigenaar te Zegwaard
* Cornelis (Neel) Cornelisz. Dirkzwager (geb. ± 1515), landeigenaar te Bleiswijk, vermeld aldaar in 1570 en 1571, tr. N. Cornelisdr.
* Cornelis Corneliszoon Dirkzwager (geb. ± 1545), landeigenaar te Bleiswijk, vermeld aldaar 1578-1598, tr. N. N.
* Mees Corneliszoon Dirkzwager (±1575 - < 18 september 1643), tr. N. N.
* Cornelis Meeszoon Dirkzwager (±1605 - < 16 november 1679), turfschipper te Bleiswijk, vermeld aldaar 1640-1644, doopgetuige te Bleiswijk in 1661, trouwde Bleiswijk 30 maart 1613 Maertgen Hendricksdochter Jongeneel, geboren te Bleiswijk, overleden < 16 november 1679
* Arien Corneliszoon Dirkzwager (±1635 - >1693), landbouwer te Bleiswijk, lidmaat aldaar 1692, ondertrouw Bleiswijk 9 maart 1658 Tryntje Huybrechtsdochter Excelent, geboren te Bleiswijk
* Pieter Arienszoon Dirkzwager (±1665 - 1750), handelaar in zout en zeep te Bleiswijk, vermeld aldaar 1747, trouwde Bleiswijk 31 januari 1694 Maertje Louwerensdochter van Alphen, gedoopt 24 januari 1666 te Bleiswijk, begraven te Bleiswijk 10 mei 1754, dochter van Louwerens Maertenszoon van Alphen en Utje Pieters
* Maarten Dirkzwager (1703 - 1782), zout- en zeepkramer (1730), handelaar in kruidenierswaren en stoppegoed, meester-kuiper te Maassluis (1747), trouwde Cornelia Gijsbertsdochter de Lange (1704 - 1789), dochter van Gijsbert de Lange en Maartje Cornelisdochter van den Houdt (van der Houd)
* Gijsbert Dirkzwager (1736 - 1800), Kuiper, scheepsboekhouder en reeder ter haringvangst te Maassluis, trouwde A(d)riaantje Kleyweg(t), continueert de reederij ter haringvangst onder de fa. Wed. G. Dirkzwager te Maassluis(1800 - 1806), dochter van Cornelis Jacobszoon Klleywegt en Dirkje Cornelisdochter van Ryn.
* Maarten Dirkzwager (1767 - 1847), Kuiper, scheepsboekhouder, reder ter haringvangst en graanhandelaar, commissaris van de haringjagerij (1819 en 1823), mede directeur van het Bijbelgenootschap, diakenlid van de Gereformeerde Diaconie Armkamer, ouderling en kerkvoogd (vanaf 1835 president kerkbestuurder) der Nederlandse Hervormde Gemeente, gemeenteraadslid en wethouder van Maassluis, stamvader van het patriciërsgeslacht Dirkzwager.
** Cornelis Dirkzwager (1809 -1863), stamvader van de Schiedamse tak, grutter, pelmolenaar en graankoper te Schiedam (1830-1841)
** Gijsbert Dirkzwager (1796 - 1872), Reder, gemeentesecretaris van Maassluis
*** Nicolaas Dirkzwager (1823 - 1887), Meester-touwslager, oprichter firma N. Dirkzwager (touwslagerij) omstr 1845, touwslagerij te Moordrecht, stamvader van de Moordrechtse tak.
*** Abraham Dirkzwager (1830 - 1895), stoomgrutter, oprichter firma A. Dirkzwager & Co. graankopers te Oud-Beijerland (1868), stamvader van de Oud-Beijerlandse tak.
*** Maarten Dirkzwager (1825 - 1895), Koopman en Reeder, stamvader van de Maassluisse tak in engere zin.
*** Jakob Dirkzwager (1832 - 1915), Landbouwer op De Oude Polder te Rozenburg, heemraad poler Lange- en Ruigeplaat, lid gemeenteraad en wethouder 1897-1908 van Rozenburg, stamvader van de Rozenburgse tak

### Schiedamse tak

* Cornelis Dirkzwager (1809 -1863), stamvader van de Schiedamse tak, grutter, pelmolenaar en graankoper te Schiedam (1830-1841)
** Maarten Dirkzwager (1830 - 1859), graankoper, brander, moutmaker en distillateur, oprichter firma M. Dirkzwager te Schiedam
** Adrianus Dirkzwager (1834 - 1895), graankoper, brander, moutmaker endistillateur, lid firma M. Dirkzwager te Schiedam
*** Maarten Dirkzwager (1861 - 1948), koopman, medeoprichter firma M. Dirkzwager Az. (1879)
*** Cornelis Dirkzwager (1860 - 1930), koopman, medeoprichter (1879) en lid firma M. Dirkzwager Az., branders en distillateurs te Schiedam
**** Willem Dirkzwager (1884 - 1919), medeoprichter (1910) en directeur Eerste Hollandsche Vensterglasfabriek te Maassluis
***** Dirk Primus Dirkzwager (1912 - 1998), advocaat en procureur te Amsterdam en te Batavia, advocaat te Arnhem, rechter-plv. arrondissementsrechtbank te Arnhem 1967-, luitenant-ter-zee 2e kl. K.M.R., officier in de Orde van Oranje-Nassau.
***** Marjan Dirkzwager (1915 - 2000), bedrijfsfotografe Prov. Gelderse Electriciteits Mij. te Arnhem
**** Adrianus Dirkzwager (1888 - 1983), ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw jur. dr. Leiden 1913, advoaat en procureur te Rotterdam 1913-1915, Soerabaja 1915-1916, Semarang 1916-1924 en te Schiedam 1925-1924, rechter arrondissementsrechtbank te Rotterdam 1927-1958, voorzitter Raad voor de Scheepvaart, oprichter van de stichting Dirkzwager.
***** Kornelis Dirkzwager (1922 - 2005), directeur Nedlloyd Rederij Diensten B.V. te Rotterdam, honorair consul-generaal der Filippijnen, onderscheiden met het verzetsherdenkingskruis
**** Paul Dirkzwager (1900 - 1989), directeur distilleerderij M. Dirkzwager B.V. te Schiedam
***** Dr. Ir. Jan Margarethus Dirkzwager (1925 - 2019) scheepsbouwkunde ingenieur, dr. economie Universiteit van Amsterdam 1970, oud-directeur wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling Ministerie van Defensie
***** Maarten Dirkzwager (1927 - 1981), directeur distilleerderij M. Dirkzwager B.V.
**** Cornelis Dirkzwager (1895 - 1957), lid firma M. Dirkzwager Az., branders en distillateurs, directeur N.V. Fruitdrank te Schiedam
*** Arij Dirkzwager (1873 - 1954), brander en gisthandelaar te Schiedam 1895-1917, lid gemeenteraad van Schiedam 1904-1908
**** Susanna Dirkzwager (1906 - 1971), scheikundig laborante, Nutricia, Zoetermeer.
**** Albert Dirkzwager (1915 - 2009), planter te Kali Doeren (Indië), Directeur Koninklijk Kweekbedrijf en Zaadhandel D.J. van der Have B.V. te Kapelle, een van de meest vooraanstaande kweekbedrijven ter wereld.
**** Theo Dirkzwager (1920 - 1990), Marine Officier 1945-, laatst. 1e luitenant KMRTV 1946-1947, leraar wereldgeschiedenis Gonzales Highschool te Soledad (Californië), kruis van verdienste

### Maassluisse tak (in engere zin)

* Maarten Dirkzwager (1825 - 1895), Koopman en Reeder
** Hubertus Dirkzwager (1858 - 1932), koopman en reder, directeur Maatschappij voor Zeevisscherij te Maassluis 1884-1894, directeur Heringsfischerei A.G. 'Neptun' te Emden (1894-1896), directeur Geestmünder Herings-und Hochseefischerei A.G.te Geestemünde (1897-1905), directeur Visserij-Maatschappij Het Noorden (1908-), reder te Scheveningen (1912-), vice-consul van Nederland, Zweden en Noorwegen te Bremerhaven en Geestemünde, ridder 2$^e$ klasse in de Orde van Sint-Olaf (Noorwegen)
*** Maarten Dirkzwager (1887 - 1958), werkzaam handelsonderneming te Willemstad (Curaçao), kastelein te 's-Gravenhage 1948-
** Gijsbert Dirkzwager (1848 - 1919), exporteur van fruit (1870), reader ter haringvangst (aanvankelijk onder de fa. M. Dirkzwager Gzn., later onder de fa. G. Dirkzwager Mzn.), oprichter van Dirkzwager's scheepsagentuur, consulair-agent van Groot Brittanië en Ierland, hoofdopsteller en uitgever van de "Guide to the New-Waterway" (sedert 1874), oprichter (1887) en directeur van de Nieuwe Berging Maatschappij, cargadoor (1916), eerst agent en later correspondent van de Zuid-Hollandsche Maatschappij tot redding van schipbreukelingen, bestuurslid van de Vereeniging Nederlandsch Zeewezen, administrateur van diverse liefdadigheidsfondsen, bestuurslid van de Vereeniging ter bevordering der belangen van de Nederlandsche Zeevisscherij, president-commissaris van de Maassluissche waterleiding, lid van den Gemeenteraad te Maassluis, naamgever van de Gijsbert Dirkzwagerstraat te Maassluis
*** Pieter Dirkzwager (1910 - 1976), administrateur Stichting Personeelsvoorziening voor de administratieve beroepen te 's-Gravenhage
*** Jacob Dirkzwager (1872 - 1919), scheepsagent te Maassluis
** Herman Dirkzwager (1860 - 1910), reeder ter haringvangst (onder de fa. M. Dirkzwager Gzn.) en koopman, directeur van de Maassluische Stoom- Haring- en Beugvisscherij Maatschappij, boekhouder van de reederij "De Hopende Visscher" te Maassluis, lid van het College voor de Zeevisscherijen
*** Maria Dirkzwager (1891 - 1961), trouwde Adrianus Ferf (1885 - 1941), rechtenstudie Leiden, Directeur N.V. Kon. Pellerij "Mercurìus" v/h gebrs. Laan te Wormerveer, com- missaris Verz. Mij. Koning & Boeke van 1819 te Zaandijk, raadslid en wethouder van Wormerveer. Ferf was voorzitter van een Stembureau tijdens de Volksstemming die in 1936 in Het Saargebìed werd gehouden onder toezicht van de Volkenbond.
*** Maarten Dirkzwager (1893 - 1956), directeur N.V. Reederijkantoor v/h M. Dirkzwager Gzn., directeur Maassluische Stoom-, Haring- en Beugvisscherij Maatschappij, vice-consul van Noorwegen 1928-1931, lid gemeenteraad van Maassluis 1928-1930, procuratiehouder 1932- en directeur 1950- N.V. Stijfselfabriek De Bijenkorf v/h M.K. Honig te Koog aan de Zaan
**** Herman Dirkzwager (1920 - 2000), directeur Wessanen's Kon. Fabrieken N.V. te Wormerveer, directeur Noordelijke Industrie van Vezelverwerking NOVE N.V. te Hoogezand
** Nicolaas Dirkzwager (1866 - 1913), jur. dr. Leiden 1892, officier van justitie te Padang 1912-
*** Maarten Dirkzwager (1895 - 1978), ingenieur van financiën Dienst der Belastingen laatst. te Medan, secretaris raad van beroep voor belastingzaken de Djakarta
**** Maarten Dirkzwager (1930 - 2013), civiel ingenieur, oud-hoofdingenieur hoofdafd. nieuwe werken Rijkswaterstaat
*** Adrianus Dirkzwager (1902 - 1994), voorzitter landraad te Pematang Siantar (oostkust van Sumatra), landrechter te Medan, lid raad van appèl te Bandoeng
*** Nicolaas Dirkzwager (1911 - 2002), elektrotech. ingenieur, wetenschappelijk hoofdambtenaar Technische Hogeschool te Delft, raadgevend ingenieur
** Johan Dirkzwager (1868 - 1930), Hoofdadministrateur Ned.-Indische Spoorweg Mij. te Semarang, algemeen procratiehouder en lid directie N.V. Dirkzwager's Scheepsagentuur te Maassluis (1920-)
*** Johan Dirkzwager (1910 - 1981), directeur Kon. Scheepsagentuur Dirkzwager B.V. te Maassluis

### Moordrechtse tak

* Nicolaas Dirkzwager (1823 - 1887), Meester-touwslager, oprichter firma N. Dirkzwager (touwslagerij) omstr 1845, touwslagerij te Moordrecht
** Dirk Dirkzwager (1847 - 1888), lid firma N. Dirkzwager (touwslagerij)
** Abraham Dirkzwager (1857 - 1911), leraar ambachtsschool te Rotterdam, architect te 's-Gravenhage (1901 -)
*** Nelly Dirkzwager (1889 - 1965), trouwde Adrianus Gautier (1883 - 1967), gemeentesecretaris van Gouderak en Berkenwoude (- 1915), burgemeester van Berkenwoude (1915 - 1920), burgemeester van Coevorden (1920 - 1948)
*** Nicolaas Marie Dirkzwager (1885 - 1949), makelaar in assurantieën, lid gemeenteraad van Moordrecht
** Nicolaas Dirkzwager (1855 - 1947), lid firma Nico M. Dirkzwager, vice-consul van Zweden en Noorwegen te Maassluis, lid gemeenteraad Maassluis, ridder in de Orde van Sint-Olaf (Noorwegen)
*** Nicolaas Dirkzwager (1889 - 1961), oprichter firma N. Dirkzwager & Co. (1921), exporteurs van land- en tuinbouwproducten te Rotterdam
*** Simon Dirkzwager (1891 - 1970), architect, directeur N.V. Dirkzwager's Bouwmaterialenhandel te Rotterdam (1930-1934), directeur N.V. Verkoopkantoor van tras en tufsteen
**** Günther Dirkzwager (1918 - 1996), directeur Smitfort-Staal B.V.
** Marie Dirkzwager (1855 - 1926), lid firma N. Dirkzwager (touwslagerij te Moordrecht), lid gemeenteraad Moordrecht
*** Nicolaas Dirkzwager (1889 - 1968), kantoorhouder PTT te Gouderak
** Gijsbert Dirkzwager (1852 - 1928), graankoper
*** Nicolaas Dirkzwager (1876 - 1957), oprichter firma N. Dirkzwager & Zonen (graankopers te Moordrecht)
**** Jan Dirkzwager (1905 - 1968), lid firma N. Dirkzwager & Zonen (graankopers te Moordrecht)
*** Gijsbertus Dirkzwager (1879 - 1965), kaaskoper en landbouwer
**** Florinus Dirkzwager (1907 - 1959), kruidenier

### Oud-Beijerlandse tak

* Abraham Dirkzwager (1830 - 1895), stoomgrutter, oprichter firma A. Dirkzwager & Co. graankopers te Oud-Beijerland (1868)
** Gijsbertus Dirkzwager (1856 - 1937), grutter, graankoper en molenaar te Heerjansdam
*** Gerrit Dirkzwager (1887 - 1952), hoofdinspecteur Standard Oil Cy.
*** Gijsbertus Dirkzwager (1900 - 1962), directeur N.V. Eerste Dordrechtsche Autobusdienst te Dubbeldam, oprichter 1946 fabriek Leeuwensteijn, fabricage van vlasplaten voor de bouw te 's-Gravendeel
** Franciscus Dirkzwager (1859 - 1890), Landbouwer op Bloemendaal onder Zevenbergschen Hoek
*** Bastiaan Dirkzwager (1964 - 1911), manufacturier te Zevenbergen
**** Fransiscus Dirkzwager (1912 - 2003), handlaar in textiel en woninginrichter
** Aart Dirkzwager (1869 - 1949), molenaar, emigreerde naar de Verenigde Staten in 1893, meelhandelaar in Minnesota
*** Fransiscus Dirkswager (1900 - 1973), restauranteigenaar
*** Edward Dirkswager (1906 - 1973), ondernemer graniet-bouwbedrijf te St. Cloud
*** Herman Dirkswager (1913 - 2003), spoorwegmedewerker Southern Pacific
*** Kenneth Dirkzwager (1919 - 2014), officier Amerikaanse marine 1942-1945, oud-hoofd bureau voor motorregistratie en rijbewijzen
** Paulus Dirkzwager (1874 - 1939), dagloner te Minneapolis (Minesota) (1917), bakker te Chicago, (1920), pluimveehouder te Boring (Oregon) (1930)

### Rozenburgse tak †

* Jakob Dirkzwager (1832 - 1915), Landbouwer op De Oude Polder te Rozenburg, heemraad poler Lange- en Ruigeplaat, lid gemeenteraad en wethouder (1897-1908) van Rozenburg
** Gijsbertus Dirkzwager (1861 - 1934), landbouwer op Noordhoeve te Nieuw-Beijerland
** Korstianus Dirkzwager (1868 - 1953), landbouwer op Sofiahoeve te Barendrecht en te Meeuwen
*** Jacob Dirkzwager (1905 - 1973), notaris te Purmerend (1940 - 1972)
*** Pieter Dirkzwager (1912 - 1938), kweker te Meeuwen
** Leendert Dirkzwager (1872 - 1951), landbouwer op De Oude Polder te Rozenburg, heemraad polder Lange en Ruigplaat te Rozenburg (1910-)