# Ossendrecht

Ossendrecht is een plaats in de gemeente Woensdrecht, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het dorp telde op 1 januari 2023 5.400 inwoners. Het ligt tussen Hoogerheide en Putte. Dichtbijzijnde grote steden zijn Bergen op Zoom en Antwerpen.
Tot 1997 was Ossendrecht een zelfstandige gemeente. Aanvankelijk omvatte deze gemeente ook het dorp Hoogerheide. Reeds in 1817 ging dit dorp over naar de toenmalige gemeente Woensdrecht. In het kader van grootscheepse herindelingen werd de gemeente Ossendrecht eind 1996 opgeheven.

## Etymologie van de naam Ossendrecht

Ossendrecht is een verbastering van Ussedrecht. Met Usse worden de duinen langs de Schelde bedoeld. Een drecht is een doorwaadbare plaats.

## Geschiedenis

Ossendrecht wordt voor het eerst vermeld in 1187. In 1213 schonk de hertog van Brabant het gebied aan de heer van Breda. Deze leende het gebied later weer uit, waardoor het uiteindelijk gesplitst werd. In 1503 kocht de heer van Bergen op Zoom één deel van het gebied. Het duurde tot 1761 tot beide gebieden weer onder één heer werden gesteld. Toen kon het tweede deel door de markies van Bergen op Zoom worden gekocht.
Het gebied Calfven vormde een aparte heerlijkheid (eerste vermelding in de 14e eeuw). Ook dit gebied werd in 1761 gekocht door de markies van Bergen op Zoom.
Tot halverwege de 20e eeuw bleef Ossendrecht een overwegend agrarisch dorp, hoewel er vanaf 1830 een cichoreifabriek stond, waar surrogaatkoffie werd gemaakt. Van 1961-1984 stond aan de Molendreef de koekjesfabriek Milanc. Eind jaren 70 van de 20e eeuw werkten er 200 mensen. Onder meer de Prince Fourré-koekjes werden er gemaakt. Begin jaren 80 werd het bedrijf overgenomen door United Biscuits en al spoedig gingen geruchten rond over sluiting, wat ook daadwerkelijk gebeurde. Voorts bestond er de kalkzandsteenfabriek Boudewijn, die tot 2004 in productie was en die een zandgroeve exploiteerde.
Ook was er een herstellingsoord voor tuberculosepatiënten, Dennenheuvel geheten. Dit werd in 1920 gesticht door de in 1905 opgerichte Nederlandsche Vereeniging tot het Oprichten en in stand houden van Herstellingsoorden voor Handels- en kantoorbedienden en Handelsreizigers. In 1995 werd Dennenheuvel gesloten, waarna het terrein werd voor krakers en illegale housefeesten. Uiteindelijk werden de gebouwen gesloopt.
Na de watersnood van 1953 ging de bevolking versneld werken in andere sectoren (voornamelijk industrie en dienstverlening) dankzij de vestiging van vele grote bedrijven in het Antwerpse havengebied. Ook bood de in 1952 gebouwde Koningin Wilhelminakazerne aan de Putseweg werkgelegenheid, evenals de uitbreiding van activiteiten op de nabijgelegen vliegbasis Woensdrecht. De Koningin Wilhelminakazerne werd echter omstreeks 1995 als zodanig gesloten.

## Dorpen en gehuchten

In de voormalige gemeente Ossendrecht lagen de volgende dorpen en gehuchten:
* Ossendrecht
* Calfven
* Aanwas (gehucht)
* Hondseind en Hageland (gehucht)
* Molenakkers (gehucht)
* De Heide (gehucht)
Verder was er nog de grensovergang Kabeljauw, waar naast een douanepost een rangeerterrein van de tramlijn Antwerpen - Tholen met overgang van Noord-Brabants kaapspoor naar Belgisch meterspoor lag.

## Bezienswaardigheden

* De voormalige Hervormde kerk, tegenwoordig Protestantse kerk, aan Dorpsstraat 10, is een neoclassicistisch zaalkerkje uit omstreeks 1810, met aansluitend een pastorie. Het orgel werd in 1973 vervaardigd door de Utrechtse firma Fama & Raadgever. Tegen de zijgevel van het kerkje bevindt zich het Oorlogsmonument, een natuurstenen beeldengroep. Naast de kerk staat een klokkenstoel.
* Voormalig Raadhuis, aan Dorpsstraat 16, uit 1936.
* Koningin Wilhelminakazerne aan de Putseweg 80, die in sterk vervallen staat verkeert
* De Sint-Gertrudiskerk, aan Dorpsstraat 1. Een neogotische kerk uit 1897, ontworpen door Piet van Genk.
* Voormalige kapel ter nagedachtenis aan Kaatje Dierkx (Marie Adolphine), aan Adolphineplein 2, uit 1954. Tegenwoordig is deze in gebruik als woning, maar de oorspronkelijke functie is nog zichtbaar.
* De Volksabdij Onze-Lieve-Vrouw ter Duinen, aan de Onze-Lieve-Vrouw ter Duinenlaan 199, uit 1941.

## Musea

* Oorlogsmuseum Ossendrecht, een particulier museum over de Tweede Wereldoorlog, aan Putseweg 60.
* Museum den Aanwas, een heemkundemuseum, aan Aanwas 29.