# Wolzogen

Wolzogen (ook: von Wolzogen, von Wolzogen [zu und] Neuhaus) is van oorsprong een Neder-Oostenrijks geslacht dat behoort tot de Oostenrijkse, Boheemse, Duitse, Hongaarse, Poolse en later tot onofficiële Nederlandse adel. Het adellijke geslacht werd voor het eerst genoemd in 1393.

## Geschiedenis

De bewezen stamreeks begint met toen Chunrad von Wolzogen voor het eerst werd vermeld in 1393 als leenhouder van een hof in Neder-Oostenrijk, toebehorend aan het klooster Tegernsee.
Leden van de familie dienden als militaire bevelhebbers, diplomaten, kunstenaars, en bestuursambtenaren, en zij verwierven adellijke titels in meerdere landen. Gedurende de 16e en 17e eeuw werden de Wolzogen' s verheven in de Oostenrijkse, Boheemse, Hongaarse en Duitse adel, en in de 18e/19e eeuw is de Duitse tak, onder drie zijtakken gesplitst de Indische tak (door meerdere doorgegeven) ,de Pommerse tak en de Kalbsrieth-tak.

### Duitse tak

De Duitse tak van de familie Von Wolzogen vindt haar oorsprong in 1393, toen Chunrad von Wolzogen werd gedocumenteerd als leenman van het klooster Tegernsee in de regio Strengberg. Deze familie is opgericht in het Heilige Roomse Rijk, waar ze een belangrijke rol speelden in het feodale systeem.
Gedurende de 16e eeuw breidde de familie haar invloed verder uit, met leden zoals Andreas von Wolzogen, die in 1569 door keizer Maximiliaan II werd benoemd tot postmeester in Kaschau.
In de loop der tijd splitste de Duitse tak zich op in verschillende vertakkingen.

### Nederlands-Indische tak

De Indische tak van de familie Wolzogen werd gesticht in 1795 door Baron Carl von Wolzogen , die als kolonel van het Württembergse Kapregiment naar Nederlands-Indië (Java) vertrok. Hij kreeg daar de hoge functie, generaal-inspecteur van de bossen.
Susanna Charlotte von Wolzogen (1795–1871), een dochter van Carl, die de adellijke titel aan alle nakomelingen informeel voortzette in Nederland.
Hoewel de adellijke titels van deze tak officieel niet werden erkend in Nederland, bleef de familie er gebruik van maken.
Carl August Christoph von Wolzogen (1800–1868) was een zoon van Carl von Wolzogen. Hij werkte als bouwinspecteur en luitenant-ingenieur. Hij had kinderen, maar door een gebrek aan gedocumenteerde bronnen is er weinig bekend over zijn leven.
De Indische tak is na wetens de enige tak van Carl von Wolzogen die nog bestaat.

### Pommerse tak

De Pommerse tak van de familie von Wolzogen ontstond in Achter-Pommeren, waar de familie het landgoed Dubberzin bezat. Deze tak was nauw verbonden met het Pruisische leger, waarin veel familieleden dienden als officieren, zoals Ludwig von Wolzogen (1773–1845), hij stond bekend om zijn rol in de Napoleontische oorlogen en zijn adviezen aan de Pruisische krijgsmacht.
Het landgoed Dubberzin bleef in familiebezit tot het einde van de Tweede Wereldoorlog. Door de verschuiving van grenzen en de annexatie van Achter-Pommeren door Polen na 1945 verloor de familie haar bezittingen, en de tak viel uiteen door emigratie. De Pommerse tak stierf daarmee grotendeels uit.

### Kalbsrieth-tak

De Kalbsrieth-tak van de familie von Wolzogen heeft haar naam aan het landgoed Kalbsrieth in Saksen en werd gesticht door generaal Ludwig von Wolzogen, die ook hoofd was van de Pommerse tak.
Zijn zoon, Alfred von Wolzogen (1823–1883), zette de lijn voort. Alfred was een man van cultuur en bestuur, die onder andere als hofambtenaar, kamerheer en intendant van het hoftheater in Schwerin werkte. Onder zijn leiding kende Mecklenburg een periode van welvaart en vooruitgang.
Echter, aangezien de Kalbsrieth-tak geen mannelijke erfgenamen had, stierf deze lijn uit in de late 19e eeuw.

## Enkele telgen
### Duitse tak (1393- ?)

* Chunrad von Wolzogen (1393), stamvader van de familie van Wolzogen, leenman van het klooster Tegernsee.
* Andreas von Wolzogen (16e eeuw), postmeester in Kaschau door keizer Maximiliaan II.
* Hans Christoph von Wolzogen (17e eeuw), Baron van Wolzogen, eigenaar van Burg Neuhaus.
* Paul von Wolzogen (1628)
* Ernst von Wolzogen (1855–1934), schrijver en een van de oprichters van Cabaret in Duitsland.
* Wilhelm von Wolzogen (1762–1809),militair officier in Nederlandse dienst, baron van Wolzogen, broer van Ludwig (Pommerse tak/Kalbsrieth-tak) en Carl (Indische tak)

### Indische tak (1795- heden zonder officiële adellijke titels)

* Carl von Wolzogen (1764-1808), Baron van Wolzogen en Neuhaus, kolonel van het Württembergse Kapregiment.
** Suzanna Charlotte Hillebrandt, née von Wolzogen zu Neuhaus (1795-1871), Barones van Wolzogen en Neuhaus.
** Carl August Christoph von Wolzogen (1800–1868), Baron van Wolzogen en Neuhaus, bouwinspecteur en luitenant-ingenieur.

### Pommerse tak (1618- uitgestorven of levend zonder adellijke titels)

* Alfred von Wolzogen (1823-1883) Baron van Wolzogen en Neuhaus, Regeringsraadslid in Breslau en theaterdirecteur in Schwerin.

### Kalbsrieth-tak

* Ludwig von Wolzogen (1773-1845), Baron van Wolzogen, Württembergse militair die diende tijdens de Napoleontische oorlogen.