# Comète

De Comète (Nederlands: Komeet) was een ontsnappingsroute die vanuit België gebruikt werd tijdens de Tweede Wereldoorlog om naar Engeland te gaan.
Het netwerk werd al in het begin van de oorlog opgericht door Andrée de Jongh, een 24-jarige vrouw uit Brussel, vooral om geallieerde piloten, die neergestort waren, te helpen ontsnappen. Het Comètenetwerk bracht tijdens de jaren 1942-1945 zo'n 800 geallieerde soldaten en ongeveer 300 vliegeniers in veiligheid. In Bayonne waren Janine De Greef en haar familie belangrijk voor het netwerk.

## De routes

De basisroute ging van Brussel of Lille naar Parijs. Vandaar werd meestal de trein genomen naar Tours, Bordeaux of Bayonne. Te voet moest men dan over de Pyreneeën. Als men onderweg niet werd gearresteerd vervolgde men de reis via San Sebastian naar Madrid. Zodra de Engelandvaarder zijn nieuwe paspoort en visum had, probeerde hij via Gibraltar of Lissabon naar Engeland te gaan.
Een andere route die gebruikt werd, heette 'The Pat line', genoemd naar de oprichter Albert Guérisse alias Patrick Albert (Pat) O'Leary, de naam van een Canadese vriend. Deze ging van Parijs via Limoges naar Toulouse. Als men van die kant de Pyreneeën overging, kwam men bij Barcelona terecht. Er was ook een 'Pat line' van Parijs naar Dijon en dan door naar Lyon, Avignon, Marseille, Nîmes, Perpignan en dan ook naar Barcelona. Van Barcelona gingen ze dan naar Gibraltar.
Een derde route werd de The Shelburne line genoemd. Deze was korter en ging naar Bretagne, waar men door een boot werd opgehaald. Deze bracht de passagiers dan naar Dartmouth.

## Steun

Andrée de Jongh is zelf in augustus 1941 naar Bilbao gereisd om via het consulaat om ondersteuning van haar netwerk te vragen. Ze had drie mannen bij zich, James Cromar uit Aberdeen en twee Belgische vrijwilligers: Merchiers en Sterckmans. MI9 bood hulp aan in de vorm van Norman Crockatt en de voormalige krijgsgevangene, luitenant Airey Neave, die uit Colditz was ontsnapt.
Andrée bracht zelf 78 vliegeniers, militairen en vrijwilligers (op een totaal in die periode van 118) over de Pyreneeën voordat ze op 15 januari 1943 werd gearresteerd, Ze overleefde verschillende kampen en overleed in 2007.

## Medewerkers

* Frédéric de Jongh, haar vader, (alias Paul) werd op 7 juni 1943 gearresteerd en op 28 maart 1944 geëxecuteerd.
* Baron Jean Greindl, (alias Nemo). Deed Brussel, gearresteerd op 6 februari 1943, overleden in het bombardement op Elsene van 7 september 1943.
* Comte Antoine d’Ursel (alias Jacques Cartier), opvolger van Nemo, overleed bij de Pyreneeën op 24 december 1943.
Sommige medewerkers kregen na de oorlog een onderscheiding:

### DSO

* Jean-François Nothomb, Dédées opvolger, (alias Franco) op 18 januari 1944 gearresteerd, overleefde enkele kampen.

### George Medal

* Andrée de Jongh alias Dédée, oprichtster
* Micheline Dumon
* Elvire de Greef (alias Tante Go), deed Zuid-Frankrijk, gearresteerd en ontsnapt

### Verzetskruis

* Mathilde Verspyck

### Medal of Freedom

* Georges d'Oultremont
* Josephine Van Durme
* Micheline Dumon
* Alice Rels

### Oorlogskruis

* Alice Rels
* Josephine Van Durme

### King's Medal for Courage in the Cause of Freedom

* Alice Rels

## Geallieerde vliegers

De volgende 288 geallieerde vliegers maakten gebruik van deze ontsnappingslijn om naar Spanje te gaan:
| 1941 James CROMAR Bernard CONVILLE Allan G. COWAN Stefan TOMICKI Michel KOWALSKI John L. IVES Hilary E. BIRK Howard B. CARROLL Jack L. NEWTON Albert D. DAY Gilbert T. COX John W. HUTTON Leonard A. WARBURTON 1942 Thomas J. SIM Norman J. HOGAN James A. McCAiRNS Lawrence W. CARR Richard M. HORSLEY Harold E. DE MONE Leslie H. BAVEYSTOCK Allan MILLS Stanley E. KING Ben W. NAYLOR Edward SIADECKI William R. GRIFFITHS Reginald J. COLLINS Benjamin F. GOLDSMITH Waczan CZEKALSKI Bernard F. EVANS J. Bruneau ANGERS Marian ZAWODNY John H. WATSON Joseph T. PACK Peter WRIGHT William J. NORFOLK William MacFARLANE Geoffrey SILVA Arthur J. WHICHER John A. MacLEAN James M.L. GOLDIE John T. BENNETT Ronald E. PEARCE J.B. BLACK William R. ORNDORFF Alfred A. BEBER Jeffrey P.M. HAYDON Ivan H. DAVIES Cedric C. FOX Arthur E. FAY Errol G. PRICE Thomas J. BROOM Kazimierz ROWICKI Anton WASIAK Jack E. COPE Ralph VAN DEN BOK Edgar A. COSTELLO-BOWEN Jack A. WINTERBOTTOM Robert BROWN Edward BRADSHAW William S. O. RANDLE Dalton (Derek) C. MOUNTS Tadeusz J. FRANKOWSKI Leonard C. PIPKIN Léon O. PREVOT Robert FROST William H. LEDFORD Edward T. HEAP Philip G. R. FREBERG Gordon H. MELLOR Michael J. JOYCE Lorne E. KROPF Aleksei E. STADNIK Rupert J. FULLER Henry S. COOMBE-TENNANT Albert S.B. ARKWRIGHT Piotr K. PINCHOUKO Jack L. GRIFFITHS William McLEAN William BRAZILL Forrest D. HARTIN Sydney P. SMITH Herbert J. SPILLER | 1943 Hawthorn D. REID Jack E. WILLIAMS Gilbert T. SCHOWALTER John R. McKEE John W. SPENCE Sidney DEVERS James B. CHASTER Marc A.J. PIERRE Jacques H. SCHLOESING Thomas R. WILBY John H. CURRY Iva Lee FEGETTE William A. WHITMAN David A. SIBBALD Robert W. LAWS John R. WHITLEY Gordon I. BROWNHILL Bernard H. MARION K.J. BOLTON Gordon C. CROWTHER Malcolm B. STRANGE Maurice A.T. DAVIES Maurice CESAR Wilfred L. CANTER Elmer E. McTAGGART Raymond E. WALLS Joseph E. WEMHEUER Wallace I. LASHBROOK Alfred MARTIN Douglas C. HOEHN John A.A.M. DAVID Johan K. Bjørn RÆDER Bill R. MURPHY Bernard A. KOENIG Robert E. BARCKLEY Robert T. CONROY R.D. WINDSOR Tom J.E. HUNT William AGUIAR Thomas A.H. SLACK William F. CROWE Joseph M. HAGER Lawrence G. DONALDSON Douglas R. G. ELDRIDGE Derek J. WEBB Robert CLARKE Vassily I. NIKRASOW William G. BRINN Denis C. FOSTER John WHITE Leroy A. FUNK Bruno M. GALLERANI John P. O'LEARY Francis X. HARKINS Roy A. HODGE Edward KINSELLA Archibald L. ROBERTSON William Patrick MAHER William G. BAILEY Beverly G. GEYER George W.H. DUFFEE Edward A. BRIDGE Elmer B. DUNGEY Arthur T. BOWLBY James C. ALISSON George BAKER William J. HOOKER Joseph M. AQUINO Charles A. BENNETT Joseph J. WALTERS Kenneth F. FAHNCKE Clifford E. COLE Roy F. CLAYTOR Ford C. COWHERD Roderick J. A. McLEOD Peter B. SMITH John F. BUICE Norman FAIRFAX James E. RAINSFORD Oscar RAMSDEN Arthur W. BEARD William PALMER Robert G.T. KELLOW Mike FLESZAR | 1943 (vervolg) Robert D. MUIR William F. CATLEY Leland G. JUDY Albert T. DIMINNO Harold T. STREET Harold T. HUDSON Arthur F. KELLETT Frederick N. LAWRENCE Herbert A. PENNY Stanley H. MAY James L. BERRY John H.J. DIX Jackson T. CLARY Paul SHIPE Ronald L. H. DENCH William COOK James D. McELROY Andrzej J.W. CZERWINSKI William TODD Thomas C. SHAVER Jarvis ALLEN James CLARK Henry P. SARNOW Lorin F. DOUTHETT Martin G. MINNICH William R. HARTIGAN Reginald W. CORNELIUS Raymond DE PAPE Robert W. METLEN Harold T. SHEETS Walter F. WALLINGTON Ralph D. SMITH William H. BOOTH Reginald P. MANTLE Kenneth L. RABSON John L. CONNELL Douglas G. WRIGHT John E. GROUT Lloyd E. FRAZER Geoffrey E.A. MADGETT Denny C. HORNSEY Leon E. McDONALD George P. GINEIKIS James L. KENNEDY George H. WARD Harold L. POPE Ronald C. MORLEY Cyril W. PASSY Donald O. MILLS Edward J.C. JOHNSON Robert S. CLEMENTS Bronislaw MALINOWSKI John HARKINS Hank C. JOHNSON George WATT John J. MAIORCA James M. ELLIOTT John W. BURGIN Raymond J. NUTTING John K. JUSTICE Carl L. SPICER Carl N. SMITH Archibald A. MELLOR Clarence H. WITHERIDGE Victor W. DAVIES Harold E. NORRIS William B. WHITLOW Walter L. HOUSE John T. ASHCRAFT Thomas E. COMBS Kenneth GARVEY Thomas HESSELDEN Lloyd A. STANFORD Robert Z. GRIMES Arthur J. HORNING Jim F. BURCH Stanley MUNNS Thomas B. APPLEWHITE Thelma B. WIGGINS Elton F. KEVIL Patrick LAMING († 2013) Dwight A. FRY Gerard F. LORNE Noel N. PARKER | 1944 Donald K. MacGILLIVRAY Charles J. BILLOWS Albert Ph. PEPPER Nicholas J. MATICH Andrew G. LINDSAY Robert G. GILCHRIST Stanley ALUKONIS Ian W. COVINGTON Fred T. WILLIAMS Paul E. GREGORY Raymond C. NIELD Robert E. SHEEHAN Frank D. HILL Paul H. MAC CONNELL Gary L. HINOTE Steve KRAWCZYNSKI Lloyd George WILSON Jacob J. DALINSKY William E.M. EDDY William R. MATTSON Leslie C. MORRISON Albert BREWER Henry J. DZWONKOWSKI Robert F. WERNERSBACH William WOLFF Benjamin T. MARTIN Abraham TEITEL Ray P. REEVES Julius D. MILLER Claude R. LESLIE Nelson CAMPBELL William A. JACKS Meyles A. SHEPPARD Thomas H. HUBBARD Donald K. WILLIS Jack D. CORNETT Leonard A. BARNES Ronald T. EMENY |
Ook ruim 80 burgers mochten van deze ontsnappingslijn gebruikmaken, w.o. J J Greter uit Amersfoort, die bij de Slag om de Grebbeberg meevocht en in Londen deel uitmaakte van het kabinet van de koningin, en Dick Ramondt, die bij de RAF ging.