# Jaap van Domselaer

Jakob (Jaap) van Domselaer (Bergen NH, 1 oktober 1923 – Empel, 23 december 1944) was een Nederlandse dichter.

## Biografie

Jaap van Domselaer werd geboren in Bergen, als zoon van de componist Jakob van Domselaer en Maaike Middelkoop. Zijn zuster Matie (1920-2003) was van 1942 tot 1950 getrouwd met de kunstenaar Constant Nieuwenhuijs.
Van Domselaer verkeerde van jongs af aan in artistieke kringen, wat zijn liefde voor de kunsten stimuleerde. Zijn poëziealbum bevat bijdragen van diverse prominente Nederlandse dichters en kunstenaars zoals Adriaan Roland Holst, J.C. Bloem, Martinus Nijhoff en Charley Toorop. Hij volgde onderwijs aan het Murmellius Gymnasium in Alkmaar. Hij was een klasgenoot van Bob van Amerongen. Gedurende zijn schooltijd begon hij zijn literaire ambities te ontwikkelen. Hij schreef gedichten, essays over Nederlandse schrijvers als Jacques Perk en Willem Kloos, en hield een dagboek bij.
In juni 1940 besloot Van Domselaer, ondanks zijn bevordering naar klas 5, van school te gaan, omdat hij er vanuit ging dat hij het examen niet zou halen. Hij wilde zich volledig richten op zijn schrijverschap, wat leidde tot spanningen met zijn vader, die aandrong op het afmaken van zijn schoolopleiding.
In februari 1943 werd Van Domselaer opgeroepen voor tewerkstelling in Duitsland. Door een doktersverklaring kon dit worden voorkomen. Later dat jaar werd het gezin Van Domselaer gedwongen hun huis in Bergen te verlaten. Ze vonden onderdak bij familie in Hilversum. Jaap dook onder bij zijn zus en zwager in Amsterdam om aan de tewerkstelling te ontkomen.
In augustus 1944 zocht Van Domselaer contact met het verzet, maar werd afgehouden vanwege twijfels over zijn geschiktheid. Drie maanden later besloot hij om zelfstandig te proberen het bevrijde deel van Nederland te bereiken en zich daar bij de geallieerden aan te sluiten. De laatste periode van zijn leven deed hij spionagewerkzaamheden voor een knokploeg uit Echteld. Op 23 december 1944 werd hij, zwaargewond door kogelschoten, gevonden door een Poolse militair aan de bevrijde oever van de Maas nabij Empel. Kort daarna overleed hij aan zijn verwondingen. Het is nooit duidelijk geworden door wie hij werd neergeschoten.
Van Domselaers lichaam werd begraven in 's-Hertogenbosch. In 1953 werd hij herbegraven op de Algemene Begraafplaats Bergen. Op de grafsteen wordt zijn achternaam geschreven als Van Domselaar.
Zijn poëzie verscheen postuum in 1954, in een oplage van 125 exemplaren, gezet en gedrukt door leerlingen van de School voor de Grafische Vakken te Utrecht. In de eerste druk van Spiegel van de Nederlandse Poëzie, samengesteld door Victor E. van Vriesland werd een gedicht van Van Domselaer opgenomen. Het archief van Jaap van Domselaer bevindt zich in het Literatuurmuseum.

## Eerbetoon

* Zijn naam staat vermeld op de Erelijst van Gevallenen 1940-1945.

## Literatuur

* Loet Swart, Altijd nader en even ver. Het dichtersleven van Jaap van Domselaer 1923-1944, Uitgeverij Balans 1990.
* ↑ Archiefkaart Constant Anton Nieuwenhuijs | Stadsarchief Amsterdam. archief.amsterdam. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* 1 2 DBNL, O blinde trap en zonder treden Het nietsonziende, onvoltooide dichterschap van Jaap van Domselaer 1923-1944, Vrij Nederland. Boekenbijlage 1990. DBNL. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ In zijn archief in het Literatuurmuseum bevindt zich een brief die hij in de oorlog aan Van Amerongen schreef.
* 1 2 Smit, Jürgen, Kort Dag: Jaap van Domselaer, Nederland (1923-1944). Kort Dag (27 november 2011). Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ Alkmaarsche Courant | 12 juli 1940 | pagina 2. Kranten Regionaal Archief Alkmaar (12 juli 1940). Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* 1 2 DBNL, Constant, Geen letterheren, Jan G. Elburg. DBNL. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ Persoonsdossier Oorlogsgravenstichting Jakob van Dompselaar | Nationaal Archief. www.nationaalarchief.nl. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ Bergense kroniek | 1 november 2020 | pagina 28. Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar (1 november 2020). Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ Bergense kroniek | 1 november 2020 | pagina 29. Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar (1 november 2020). Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ Jakob van Domselaar. Oorlogsgravenstichting. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ Gedichten | WorldCat.org. search.worldcat.org. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ Jaap van Domselaer | Erelijst van Gevallenen 1940-1945. www.erelijst.nl. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* ↑ DBNL, Aankondiging en bespreking, Spektator. Jaargang 20. DBNL. Geraadpleegd op 12 oktober 2024.
* Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: doms003
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 4132 6120
* Library of Congress Control Number: n91019369
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 070959900
* RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 447592
* Virtual International Authority File: 48400893
* WorldCat (via VIAF): 48400893