# Col d'Aspin

De Col d'Aspin is een bergpas in de Franse Pyreneeën. De pas is vooral bekend van wieleretappes in bijvoorbeeld de Ronde van Frankrijk. De pas kan worden beklommen vanuit Arreau (802m hoogteverschil) of vanuit Sainte-Marie-de-Campan (652m hoogteverschil).
De klim werd voor het eerst aangedaan in 1910 in de etappe Luchon-Bayonne gewonnen door Octave Lapize. Het was de eerste keer dat de Pyreneeën aangedaan werden.
Tijdens een zware etappe in de Ronde van Frankrijk van 1913 brak Eugène Christophe de voorvork van zijn fiets in de afdaling van de Col d'Aspin. In die tijd moesten de renners nog zelf sleutelen aan hun fiets en waren reservefietsen verboden. Hij heeft toen de 13 kilometer tot het eerste dorp, Sainte-Marie-de-Campan, te voet afgelegd. Hij vond er een smidse waar hij zelf zijn voorvork repareerde, zoals de reglementen bepaalden. Hij verloor er bijna vier uur (3u50) en werd 29ste. In de eindstand werd hij nog 7e, met een achterstand van 14 uur.
In de Tour van 1950 sloegen chauvinistische Fransen tijdens de beklimming van de Aspin naar tweevoudig tourwinnaar Gino Bartali, als revanche voor de ongeregeldheden met Italiaanse supporters tijdens de Giro. De Italiaan kwam ten val, sprong terug op zijn fiets en snelde doodsbang naar Saint-Gaudens, waar hij de rit won. Maar de volgende dag trokken Bartali en zijn voltallige Italiaanse ploeg zich terug uit de Tour.

## Doortochten en leiders op de top van de Col d'Aspin in de Ronde van Frankrijk

| Jaar | Etappe | Categorie | Leider op Col d'Aspin | Nationaliteit | Start Etappe | Aankomst Etappe |
| 1910 | 10 | | Octave Lapize | Frankrijk | Luchon | Bayonne |
| 1911 | | | Paul Duboc | Frankrijk | | |
| 1912 | | | Louis Mottiat | België | | |
| 1913 | | | Philippe Thys | België | | |
| 1914 | | | Firmin Lambot | België | | |
| 1919 | | | Honoré Barthélémy | Frankrijk | | |
| 1920 | | | Firmin Lambot | België | | |
| 1921 | | | Hector Heusghem | België | | |
| 1922 | | | Jean Alavoine | Frankrijk | | |
| 1923 | | | Robert Jacquinot | Frankrijk | | |
| 1924 | | | Ottavio Bottecchia | Italië | | |
| 1925 | | | Omer Huyse | België | | |
| 1926 | | | Lucien Buysse | België | | |
| 1927 | | | Nicolas Frantz | Luxemburg | | |
| 1933 | | | Vicente Trueba | Spanje | | |
| 1934 | | | Antonin Magne | Frankrijk | | |
| 1935 | | | Félicien Vervaecke | België | | |
| 1936 | | | Yvan Marie | Frankrijk | | |
| 1937 | | | Julián Berrendero | Spanje | | |
| 1938 | | | Gino Bartali | Italië | | |
| 1939 | | | Edward Vissers | België | | |
| 1947 | 15 | 1 | Jean Robic | Frankrijk | Luchon | Pau |
| 1948 | 8 | 2 | Jean Robic | Frankrijk | Lourdes | Toulouse |
| 1949 | 11 | 2 | Apo Lazarides | Frankrijk | Pau | Luchon |
| 1950 | 11 | 2 | Kléber Piot | Frankrijk | Pau | Saint-Gaudens |
| 1951 | 14 | 2 | Fausto Coppi | Italië | Tarbes | Luchon |
| 1952 | 17 | 2 | Raphaël Geminiani | Frankrijk | Toulouse | Bagnères-de-Bigorre |
| 1953 | 11 | 2 | Jean Robic | Frankrijk | Cauterets | Luchon |
| 1954 | 12 | 2 | Louison Bobet | Frankrijk | Pau | Luchon |
| 1955 | 17 | 2 | Charly Gaul | Luxemburg | Toulouse | Saint-Gaudens |
| 1956 | 12 | 2 | Nino Defilippis | Italië | Pau | Luchon |
| 1958 | 14 | 2 | Federico Bahamontes | Spanje | Pau | Luchon |
| 1959 | 11 | 2 | Jean Dotto | Frankrijk | Bagnères-de-Bigorre | Saint-Gaudens |
| 1960 | 11 | 2 | Kurt Gimmi | Zwitserland | Pau | Luchon |
| 1961 | 17 | 2 | Marcel Queheille | Frankrijk | Luchon | Pau |
| 1962 | 12 | 3 | Federico Bahamontes | Spanje | Pau | Saint-Gaudens |
| 1963 | 11 | 2 | Guy Ignolin | Frankrijk | Bagnères-de-Bigorre | Luchon |
| 1964 | 16 | 2 | Julio Jiménez | Spanje | Luchon | Pau |
| 1969 | 17 | 2 | Joaquim Galera | Spanje | La Mongie | Mourenx |
| 1970 | 18 | 1 | Primo Mori | Italië | Saint-Gaudens | La Mongie/Tourmalet |
| 1971 | 16 | 2 | Lucien Van Impe | België | Luchon | Gourette-les-Eaux-Bonnes |
| 1972 | 8 | 2 | Roger Swerts | België | Pau | Luchon |
| 1973 | 14 | 2 | José Manuel Fuente | Spanje | Luchon | Pau |
| 1974 | 17 | 2 | Jean-Pierre Danguillaume | Frankrijk | St-Lary-Soulan | La Mongie |
| 1975 | 11 | 2 | Lucien Van Impe | België | Pau | St-Lary-Soulan/Pla d'Adet |
| 1976 | 15 | 2 | Gerben Karstens | Nederland | St-Lary-Soulan | Pau |
| 1977 | 2 | 2 | Luis Balagué | Spanje | Auch | Pau |
| 1978 | 11 | 2 | Michel Laurent | Frankrijk | Pau | St-Lary-Soulan/Pla d'Adet |
| 1979 | 3 | 1 | René Bittinger | Frankrijk | Luchon | Pau |
| 1980 | 13 | 1 | Raymond Martin | Frankrijk | Pau | Bagnères-de-Luchon |
| 1982 | 13 | 1 | Michel Laurent | Frankrijk | Pau | St-Lary-Soulan/Pla d'Adet |
| 1983 | 10 | 1 | José Patrocinio Jiménez | Colombia | Pau | Bagnères-de-Luchon |
| 1985 | 17 | 2 | José del Ramo | Spanje | Toulouse | Luz-Ardiden |
| 1986 | 13 | 1 | Dominique Arnaud | Frankrijk | Pau | Luchon-Superbagnères |
| 1988 | 15 | 1 | Samuel Cabrera | Colombia | Saint-Girons | Luz-Ardiden |
| 1989 | 10 | 2 | Robert Millar | Verenigd Koninkrijk | Cauterets | Luchon-Superbagnères |
| 1990 | 16 | 1 | Claudio Chiappucci | Italië | Blagnac | Luz-Ardiden |
| 1991 | 13 | 2 | Claudio Chiappucci | Italië | Jaca | Val Louron |
| 1994 | 12 | 1 | Richard Virenque | Frankrijk | Lourdes | Luz-Ardiden |
| 1995 | 15 | 1 | Richard Virenque | Frankrijk | Saint-Girons | Cauterets/Crêtes du Lys |
| 1997 | 9 | 2 | Pascal Hervé | Frankrijk | Pau | Loudinville/Vallée du Louron |
| 1998 | 10 | 1 | Rodolfo Massi | Italië | Pau | Luchon |
| 1999 | 16 | 1 | Mariano Piccoli | Italië | Lannemezan | Pau |
| 2001 | 14 | 1 | Bobby Julich | Verenigde Staten | Tarbes | Luz-Ardiden |
| 2003 | 15 | 1 | Sylvain Chavanel | Frankrijk | Bagnères-de-Bigorre | Luz-Ardiden |
| 2004 | 12 | 1 | Michael Rasmussen | Denemarken | Castelsarrasin | La Mongie |
| 2006 | 11 | 1 | Fabian Wegmann | Duitsland | Tarbes | Val d'Aran-Pla-de-Beret |
| 2008 | 9 | 1 | Riccardo Riccò | Italië | Toulouse | Bagnères-de-Bigorre |
| 2009 | 9 | 1 | Franco Pellizotti | Italië | Saint-Gaudens | Tarbes |
| 2012 | 16 | 1 | Thomas Voeckler | Frankrijk | Pau | Bagnères-de-Luchon |
| 2015 | 11 | 1 | Daniel Martin | Ierland | Pau | Cauterets |
| 2016 | 7 | 1 | Steve Cummings | Verenigd Koninkrijk | L'Isle-Jourdain | Lac de Payolle |
| 2018 | 18 | 1 | Julian Alaphilippe | Frankrijk | Lourdes | Laruns |
| 2022 | 17 | 1 | Thibaut Pinot | Frankrijk | Saint-Gaudens | Peyragudes |
| 2023 | 6 | 1 | Neilson Powless | Verenigde Staten | Tarbes | Cauterets |
* ↑ Col d'Aspin - Profiel van de beklimming. climbfinder. Geraadpleegd op 8 februari 2025.
* ↑ Riccardo Riccò werd na een positieve dopingtest door zijn ploeg uit de Ronde gehaald. Omdat Riccò bekend heeft, zou hem de zege in de zesde en negende etappe kunnen worden ontnomen. De doorkomst op de Col d'Aspin staat hiermee ook ter discussie. Ook Riccò betrapt op epogebruik (nos.nl)