# Irisbus Citelis

De Irisbus Citelis is een integral low floor-autobus, geproduceerd door de Franse busfabrikant Irisbus. De bus werd sinds 2005 gebouwd en was opvolger van de Irisbus Agora en de Irisbus CityClass. In 2013 is de productie van dit type stadsbus opgevolgd door de Iveco Bus Urbanway.
De bus werd geproduceerd in de Italiaanse vallei van Ufita, de Franse stad Annonay en in de Irisbusfabriek van het voormalige Tsjechische merk Karosa.
Er bestaan negen versies van de Citelis:
* 10.5 m diesel
* 12 m diesel
* 18 m diesel
* 12 m Line diesel
* 10.5m CNG
* 12 m CNG
* 18 m CNG
* 12 m hybride
* 18 m hybride
Bij de Lineversie is, in tegenstelling tot de andere versies, de motor horizontaal geplaatst, in plaats van verticaal, om zo meer zitplaatsen te kunnen creëren. Naast de diesel en CNG-versies zijn er sinds 2007 ook trolleybusversies en sinds 2010 hybrideversies beschikbaar.

## Trolleybus

Onder licentie van Irisbus bouwt de Tsjechische busfabrikant Škoda een trolleybusvariant van de Citelis. Deze versie staat bekend als de Škoda 24Tr Irisbus en rijdt vooral in Oost-Europese landen.

## Technische specificaties

| | 10.5 m diesel | 12 m diesel | 18 m diesel | 12 m Line diesel | 10.5 m CNG | 12 m CNG | 18 m CNG | 12 m hybrid | 18 m hybrid |
| Lengte | 10 460 mm | 11 990 mm | 17 900 mm | 11 990 mm | 10 460 mm | 11 990 mm | 17 900 mm | 11 990 mm | 17 900 mm |
| Breedte | 2 500 mm | 2 500 mm | 2 500 mm | 2 500 mm | 2 500 mm | 2 500 mm | 2 500 mm | 2 500 mm | 2 500 mm |
| Hoogte | 2 924 mm | 2 924 mm | 2 924 mm | 2 979 mm | 3 301 mm | 3 301 mm | 3 301 mm | 3 391 mm | 3 393 mm |
| Wielbasis | 4 950 mm | 6 120 mm | 5 355 / 6 675 mm | 6 120 mm | 4 950 mm | 6 120 mm | 5 355 / 6 675 mm | 6 120 mm | 5 355 / 6 675 mm |
| Vooroverbouw | 2 710 mm | 2 710 mm | 2 710 mm | 2 710 mm | 2 710 mm | 2 710 mm | 2 710 mm | 2 710 mm | 2 710 mm |
| Achteroverbouw | 3 160 mm | 3 160 mm | 3 160 mm | 3 160 mm | 3 160 mm | 3 160 mm | 3 160 mm | 3 160 mm | 3 160 mm |
| Interieurhoogte 2 deuren (voor/achter) | 2 344 mm / 2 115 mm | 2 344 mm / 2 115 mm | n.v.t. | 2 344 mm / 2 115 mm | 2 344 mm / 2 115 mm | 2 344 mm / 2 115 mm | n.v.t. | 2 344 mm / 2 115 mm | n.v.t. |
| Interieurhoogte 3 deuren (voor/achter) | 2 344 mm / 2 309 mm | 2 344 mm / 2 309 mm | 2 344 mm / 2 119 mm | 2 344 mm / 2 309 mm | 2 344 mm / 2 309 mm | 2 344 mm / 2 309 mm | 2 344 mm / 2 119 mm | 2 344 mm / 2 309 mm | 2 344 mm / 2 119 mm |
| Interieurhoogte 4 deuren (voor/achter) | n.v.t. | n.v.t. | 2 344 mm / 2 108 mm | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 2 344 mm / 2 108 mm | n.v.t. | 2 344 mm / 2 108 mm |
| Instaphoogte voor | 320 mm | 320 mm | 320 mm | 320 mm | 320 mm | 320 mm | 320 mm | 320 mm | 320 mm |
| Instaphoogte midden | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm |
| Instaphoogte achter | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm | 330 mm |
| Draaicirkel (buitendraai) | 8 955 mm | 10 785 mm | 11 703 mm | 10 685 mm | 8 955 mm | 10 785 mm | 11 703 mm | 10 785 mm | 11 703 mm |
| Draaicirkel (binnendraai) | 7 225 mm | 9 000 mm | 10 260 mm | 8 890 mm | 7 225 mm | 9 000 mm | 10 260 mm | 9 000 mm | 10 260 mm |
| Motor | EEV Euro 4 / 5 Iveco Cursor 8 F2B | EEV Euro 4 / 5 Iveco Cursor 8 F2B | EEV Euro 4 / 5 Iveco Cursor 8 F2B | EEV Euro 4 / 5 Iveco Cursor 8 F2B | EEV Iveco Cursor 8 F2G | EEV Iveco Cursor 8 F2G | EEV Iveco Cursor 8 F2G | EEV Iveco Trector 6 | EEV Iveco Trector 6 |
| Vermogen | 180 kW (245 pk) of 213 kW (290 pk) | 180 kW (245 pk) of 213 kW (290 pk) | 213 kW (290 pk) of 280 kW (380 pk) | 180 kW (245 pk) of 213 kW (290 pk) | 180 kW (245 pk) of 213 kW (290 pk) | 180 kW (245 pk) of 213 kW (290 pk) | 213 kW (290 pk) of 243 kW (330 pk) | 220 kW (300 pk) | 220 kW (300 pk) |
| Versnellingsbak | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF | Automaat Voith of ZF |
| Aantal zitplaatsen$^1$ | 19 tot 28 personen | 20 tot 37 personen | 31 tot 49 personen | 22 tot 41 personen | 19 tot 28 personen | 20 tot 37 personen | 32 tot 51 personen | 23 tot 37 personen | 30 tot 49 personen |
| Maximaal aantal passagiers$^2$ | ca. 90 personen | ca. 97 personen | ca. 130 personen | ca. 97 personen | ca. 90 personen | ca. 97 personen | ca. 140 personen | ca. 104 personen | ca. 160 personen |
1= afhankelijk van het aantal deuren en stoelindeling; 2= inclusief staanplaatsen

## Inzet

In Nederland reed een bus in 2007 tijdelijk op proef bij HTM. Daarnaast reden er voor Arriva Nederland een aantal 10.5 m- en 12 m-bussen op CNG voor inzet op de stadsdienst van Leeuwarden in de concessie Noord- en Zuidwest-Fryslân tussen december 2012 en april 2024. De bus rijdt ook in onder andere België, Duitsland en Frankrijk in de reguliere dienstregeling. In België wordt de bus ingezet bij TEC en enkele buspachters.
De eerste rechtsgestuurde Citelis kwam in 2008/2009 in dienst bij Swan Transit uit Australië.
| Bedrijf | Series | Versie | Brandstof | Aantal | Status | Inzet | Opmerking |
| Australië |||||||||
| Swan Transit | ?? | 18 m | Diesel | 1 | | Perth | |
| België |||||||||
| J De Reys en Zn. | 111509 | Line | Diesel | 1 | | Antwerpen | Verkocht aan Van der Straeten |
| SADAR | 763183 | 12 m | Hybride | 1 | | Luik | Geschonken aan Hogeschool VIVES |
| TEC | 4400 - 4413 | 12 m | Diesel | 14 | | Namen - Luxemburg | |
| TEC | 5231 - 5347 | 12 m | Diesel | 117 | | Verviers - Luik | 5307 werd in 2010-2011 omgebouwd tot hybride bus |
| TEC | 7555 - 7599 | 12 m | Diesel | 45 | | Charleroi | |
| Van der Straeten | 221012 | Line | Diesel | 1 | | Oost-Vlaanderen | Ex-J De Reys en Zn. 111509 |
| Duitsland |||||||||
| VER | 318 - 323 | | | 6 | | Ennepe-Ruhr-Kreis | |
| Frankrijk |||||||||
| Citura | 260 - 280 | 12 m | Diesel | 21 | | Reims | |
| Citura | 823 - 829 | 18 m | Diesel | 7 | | Reims | |
| CTPM | 52 - 66 | 12 m | Diesel | 15 | | Perpignan | |
| CTS | 401 - 432 | 12 m | CNG | 32 | | Straatsburg | |
| CTS | 314 - 338 | 18 m | Diesel | 25 | | Straatsburg | |
| CTS | 301 - 313 339 - 352 | 18 m | CNG | 27 | | Straatsburg | |
| Disney | 23, ?? | | | ?? | | Pendeldiensten Disneyland Paris | |
| Disney | 61, 63, ?? | 18 m | Diesel | ?? | | Pendeldiensten Disneyland Paris | |
| DK'Bus Marine | ?? | | | 8 | | Duinkerke | |
| DK'Bus Marine | ?? | Line | Diesel | 3 | | Duinkerke | |
| Idelis | 701 - 713 814 - 820 1021 - 1040 1141 - 1152 1253 - 1264 | | | 64 | | Pau | |
| Keolis Bordeaux | 2601 - 2696 | 18 m | CNG | 96 | | Bordeaux | |
| Keolis Dijon (Divia) | 3301 - 3304 | | | 4 | | Dijon | |
| Keolis Dijon (Divia) | 2311 - 2312 | 18 m | Diesel | 2 | | Dijon | ex-demobussen |
| L'va | 69 - 79 | | | 11 | | Vienne | |
| Keolis Orléans Val de Loire | 900 | 12 m | Hybride | 1 | | Orléans | |
| Keolis Orléans Val de Loire | 801 - 834 | 12 m | Diesel | 34 | | Orléans | 825 is buiten dienst na een ongeluk |
| Keolis Orléans Val de Loire | 740 - 748 | 18 m | Diesel | 9 | | Orléans | |
| Lignes dAzur | 235, ?? | 18 m | Diesel | ?? | | Nice | |
| RATP | 3001 - 3885 | Line | Diesel | 885 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | |
| RATP | 43 - 47 | | | 5 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | In de huisstijl van Recueil social |
| RATP | 1811 - 1952 | 18 m | Diesel | 142 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | |
| RATP | 1651 - 1676 1953 - 1986 | 18 m | Diesel | 60 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | In de huisstijl van STIF-RATP |
| RATP | 5101 - 5311 | | | 11 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | |
| RATP | 5312 - 5344 8521 - 8541 8543 - 8804 | | | 516 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | In de huisstijl van STIF-RATP |
| RATP | 5942 - 5957 | 12 m | Hybride | 16 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | In de huisstijl van STIF-RATP |
| RATP | 0074 - 0080 | | | 7 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | Bussen zijn reserve/niet in dienst en worden alleen gebruikt voor vervoer van conducteurs |
| RATP | 0081 - 0100 | Line | Diesel | 20 | | RATP-busnetwerk (Parijs, Île-de-France) | Bussen zijn reserve/niet in dienst en worden alleen gebruikt voor vervoer van conducteurs |
| Soléa | 640 - 655 | 18 m | Diesel | 16 | | Mulhouse | |
| ST2N | 221 - 248 291 - 294 | 18 m | Diesel | 32 | | Nice | |
| STAN | 300 - 316 | 12 m | CNG | 17 | | Nancy | |
| STAR (Keolis) | 400 - 411 4021 - 4023 6003 - 6005 | 12 m | Diesel | 18 | | Rennes | 408 is buiten dienst |
| STAR (Keolis) | 800 - 832 | 18 m | Diesel | 33 | | Rennes | 805 is buiten dienst |
| STAS | 351 - 362 | | | 12 | | Saint-Priest-en-Jarez | |
| STAS | 781 - 798 | 18 m | Diesel | 18 | | Saint-Priest-en-Jarez | |
| STCL | 319 - ?? | | | 25 | | Limoges | |
| STRAN | 412 - 417 | | | 8 | | Saint Nazaire | |
| STRAN | 553 - 554 | 18 m | Diesel | 2 | | Saint Nazaire | |
| TAG | 3101 - 3130 | | | 30 | | Grenoble | 3107 is buiten dienst |
| TAG | 3501 - 3502 | 12 m | Hybride | 2 | | Grenoble | |
| TAG | 4401 - 4424 | 18 m | Diesel | 24 | | Grenoble | |
| TBC | 2605 - 2667, ?? | 18 m | CNG | ?? | | Gironde | |
| TCAT | ?? | | | 17 | | Troyes | |
| TCL | 1601 - 1655 2601 - 2663 3101 - 3158 3301 - 3356 3801 - 3847 | | | 272 | | Lyon | |
| TCL | 2351 - 2352 | 12 m | Hybride | 2 | | Lyon | |
| TCL | 1501 - 1526 | Line | Diesel | 26 | | Lyon | |
| TCL | 1101 - 1112 2001 - 2038 2101 - 2124 2801 - 2812 2201 - 2279 | 18 m | Diesel | 154 | | Lyon | |
| TCRA | ?? | | | 5 | | Avignon | |
| TCRA | ?? | Line | Diesel | 9 | | Avignon | |
| TCRM | 0606, 0607, ?? | Line | Diesel | 18 | | Metz | |
| Tisseo | 0863, ?? | 18 m | Diesel | ?? | | Haute-Garonne | |
| Transdev Reims | ?? | | | 21 | | Reims | |
| Transdev Reims | ?? | 18 m | Diesel | 7 | | Reims | |
| Ilévia | 6001 - 6005 | 10.5 m | CNG | 5 | | Regio Lille | |
| Ilévia | 8600 - 8700 | 12 m | CNG | 101 | | Regio Lille | 8600 draagt een speciale huisstijl met het logo van TEC Henegouwen voor de lijn MWR van en naar Moeskroen. Enkele bussen dragen speciale huisstijl van LIANES. |
| Ilévia | 10171 - 10284 | 12 m | CNG | 94 | | Regio Lille | 10245 draagt een speciale huisstijl met het logo van TEC Henegouwen voor de lijn MWR van en naar Moeskroen. Enkele bussen dragen speciale huisstijl van LIANES. |
| Twisto | ?? | 18 m | Diesel | 9 | | Caen | |
| Veolia Transport Normandië | ?? | | | 14 | | Normandië | |
| Vitalis | 469 - 471 | 12 m | CNG | 3 | | Poitiers | |
| Vitalis | 160 - 171 | 18 m | CNG | 12 | | Poitiers | |
| Griekenland |||||||||
| OSY | 9001 - 9200 | 12 m | CNG | 200 | | Athene | Geleverd in 2010 |
| OASTH | 271 - 290 | 12m | | 20 | | Thessaloniki | Geleverd in 2010 |
| OASTH | 501 - 518 | 12m | | 18 | | Thessaloniki | Geleverd in 2012, 12 met 3 deuren (501-508, 515-518) en 6 met 2 deuren (509-514) |
| IJsland |||||||||
| Strætó bs | 21, ?? | | | ?? | | Reykjavik | |
| Italië |||||||||
| ATM | 4270 | 12 m | Hybride | 1 | | Milaan | |
| CTM | 512 - 536 | | | 25 | | Cagliari | |
| GTT | ?? | | | 100 | | Turijn | |
| Start Romagna | 10418 - 10432 | | | 15 | | Ravenna | |
| Start Romagna | 32121 - 32133 | | | 13 | | Rimini | |
| Kroatië |||||||||
| ZET | 684, ?? | | | ?? | | Zagreb | |
| Luxemburg |||||||||
| AVL | 212 - 252 | | | 41 | | Stadsdienst Luxemburg | |
| AVL | 31 - 45 | 18 m | Diesel | 15 | | Stadsdienst Luxemburg | |
| Gemengen | QB386 | | | 1 | | Luxemburg | |
| TICE | 11 - 32 | | | 22 | | Kanton Esch-sur-Alzette | |
| Voyages Vandivit | 672 | | | 1 | | Stadsdienst Luxemburg | |
| Nederland |||||||||
| Arriva | 6471 - 6475 | 10.5 m | CNG | 5 | Buiten dienst | Stadsdienst Leeuwarden | |
| Arriva | 6601 - 6612 | 12 m | CNG | 12 | Buiten dienst | Stadsdienst Leeuwarden | 6601 - 6604 zijn in 2021 geëxporteerd naar Servië |
| Arriva | 6613 - 6615 | 12 m | CNG | 3 | Buiten dienst | Stadsdienst Leeuwarden | |
| HTM | 331 | 12 m | CNG | 1 | Buiten dienst | Den Haag | Voorheen PKM Gdynia 2000, daarvoor MPK Wałbrzych 263 |
| Polen |||||||||
| JLA Jarocin | ?? | | | 1 | | Jarocin | |
| Mobilis | MI-957, ?? | | | 17 | | Krakau | |
| MPK Wałbrzych | ?? | | | 14 | | Wałbrzych | |
| MPK Wałbrzych | ?? | 18 m | CNG | 5 | | Wałbrzych | |
| MZK Słupsk | ?? | 18 m | CNG | 8 | | Słupsk | |
| PKS Bydgoszcz | ?? | | | 15 | | Bydgoszcz | |
| PKS Lubin | ?? | | | 5 | | Lubin | |
| Spanje |||||||||
| EMT-Palma | ?? | | | 22 | | Palma | |
| EMT-Palma | ?? | 12 m | CNG | 10 | | Palma | |
| EMT-Palma | ?? | 18 m | Diesel | 18 | | Palma | |
| EMT-Palma | ?? | 18 m | CNG | 2 | | Palma | |
| EMTSAM | ?? | | | 62 | | Málaga | |
| EMTSAM | ?? | 18 m | Diesel | 10 | | Malaga | |
| Empresa Municipal de Transportes de Valencia | 80?? | 18 m | Diesel | 15 | | Valencia | |
| Empresa Municipal de Transportes de Valencia | 92?? | 12 m | CNG | 5 | | Valencia | |
| TUZSA | 2201 - 2227 | | | 27 | | Zaragoza | |
| Tsjechië |||||||||
| Luchthaven Praag-Ruzyně | ?? | | | ?? | | Vliegveld pendelbus | |
| Zwitserland |||||||||
| Auto AG Group | 33 - 37, 40 | 18 m | Diesel | 6 | | Luzern | |
| Bus Sierrois | VS133226, VS343857 | | | 2 | | Stadsdienst Sierre | |

## Foto's

* Interieur van een Irisbus Citelis.
* Citelis Line van VER.
* Trolleyversie van de Citelis.
* CNG-versie van de Citelis van Arriva in Leeuwarden.
* ↑ Tussen Flumeri en Grottaminarda.
* ↑ Irisbus Iveco announces a new hybris Citelis in 2010, persbericht (via Wayback Machine)
* ↑ Irisbus 6601 in Servië. www.instagram.com. Gearchiveerd op 27 februari 2022. Geraadpleegd op 27 februari 2022.