# Pahasapasaurus

Pahasapasaurus haasi is een lid van de Plesiosauria dat tijdens het late Krijt leefde in het gebied van het huidige Noord-Amerika.

## Vondst en naamgeving

Augustus 1934 waren (voormalige boer en) ondernemer Charles Christian Haas en zijn zoon Arthur Haas op zoek naar fossiele haaientanden langs de Maloney Creek, ten zuiden van de Belle Fourche River in de noordelijke Black Hills van South Dakota. Arthur zag op een middag een vreemde snavel uit de grond steken. Charles dacht dat het een enorme uitgestorven vogel was. In feite ging het om het skelet van een plesiosauriër. Ze prepareerden grote delen van het fossiel zelf, waaronder de schedel, halswervels, de linkervoorvin en beide achtervinnen. Beide mannen, hoewel zeer geïntereseerd in geologie om olie en erts te vinden, wisten eerst nog weinig van paleontologie maar namen de volledige toenmalige wetenschappelijke literatuur door om de botten te begrijpen. In detail werden de vondstomstandigheden gedocumenteerd inclusief foto's en monsters van het moedergesteente. Hun rapport werd gepubliceerd door het nationale Science Service Bureau. Haas hoopte het exemplaar aan een museum te verkopen maar er waren geen gegadigden. Een paar jaar later schonk hij het aan het Pioneer Museum, later het Adams Memorial Museum genoemd, het huidige Adams Museum & House, te Deadwood, South Dakota. Het werd door Stephen Chapman Simms, de directeur van het Field Museum tot zijn dood in 1937, geïdentificeerd als een exemplaar van Trinacromerum bentonianum.
In 1996 concludeerde museumdirecteur Mary Kopco, na financiële steun van de familie Haas losgekregen te hebben, dat het hoog tijd was het exemplaar eens te restaureren. Dr Gordon Bell van de South Dakota School of Mines and Technology in Rapid City nam die taak op zich die al snel in feite uitbesteed werd aan zijn student Bruce Schumacher. Eén blik op de opgestelde vin overtuigde hem ervan dat het niet om Trinacromerum ging maar om een basale vorm en een nog onbenoemde soort. Hij meldde dit in 1997 in de wetenschappelijke literatuur. Het exemplaar werd nu verder geprepareerd in een voor het publiek toegankelijk laboratorium in Disney World. Delen van de wervelkolom zaten nog verpakt in jute zakken en deeg, gebruikt om de fossielen te beschermen. Van andere botten moesten dikke lagen schellak verwijderd worden. Voor het eerst werd nu het verhemelte blootgelegd. Via ammonieten werd een oudere geologische leeftijd bepaald dan eerder aangenomen. Dat bevestigde dat het een basale soort betrof. Uiteindelijk werd het fossiel weer opgesteld in het AMM.
In 2007 benoemde en beschreef Bruce A. Schumacher de typesoort Pahasapasaurus haasi. De geslachtsnaam is afgeleid van het Sioux Paha Sapa, de "Zwarte Heuvels". De naam is gekozen door de familie Haas; Charles Haas was altijd gefascineerd geweest door oude geschiedenis van de Lakota in de voor deze heilige Black Hills. De soortaanduiding eert Charles Haas als ontdekker.
Het holotype, AMM 98.1.1, is gevonden in de Orman Lake Member van de Greenhornformatie die dateert uit het late Cenomanien, zo'n vijfennegentig miljoen jaar oud. Het bestaat uit een skelet met schedel. Het bestaat uit het voorste deel van de schedel, de onderkaken, minstens eenentwintig halswervels, het merendeel van de wervels van de romp, stukken rib, fragmenten van de schoudergordel en het bekken, de voorste linkervin, beide achtervinnen en gastrolieten. Het betreft volgens Schumacher een volwassen individu; latere onderzoekers hebben wel gedacht dat het om een jong dier ging.

## Beschrijving

Haas zelf schatte het holotype op een lengte van tien meter en een gewicht van liefst twintig ton. Schumacher kwam op veel lagere getallen uit. De lengte zou ongeveer zes meter zijn, in welk geval het gewicht onder de twee ton moet hebben gelegen.
Pahasapasaurus toont een mengeling van een afgeleide schedel, een uniek verhemelte, en een basale langere vin.
Schumacher gaf een combinatie van onderscheidende kenmerken aan. Een voorste holte tussen de pterygoïden van het verhemelte ontbreekt. Vóór het parasfenoïde zijn de pterygoïden langs hun middenlijn versmolten. Het parasfenoïde is een relatief robuust element met een opvallende kiel op de onderzijde en met een beennaad verbonden met het bovenvlak van de pterygoïden. Een foramen pineale in het schedeldak ontbreekt. Het slaapvenster is langwerpig als bij Trinacromerum. De symfyse van de onderkaken is langwerpig en wordt mede gevormd door het spleniale, de voorste twaalf dentaire tanden omvattend. De tanden hebben lichte richels, op de mediale
kant, dus aan de zijde van de voorliggende tand. Het gebit is homodent, dus gelijkvormig. Het opperarmbeen is golvend gekromd. Het opperarmbeen en dijbeen draagt drie distale facetten, aan de zijde van de onderarm of onderbeen, en heeft slechts een geringe mate van verbreding aan hun achterste distale zijde. De beenderen van de onderarm en het onderbeen zijn langer dan breed, een opvallend venster tussen spaakbeen en ellepijp dragend. De kootjes zijn afgerond en langwerpig.
Er zijn zes premaxillaire tanden in plaats van de voor Polycotylidae gebruikelijke vijf.

## Fylogenie

Pahasapasaurus werd in 2007 in de Polycotylidae geplaatst. Schumacher wist geen duidelijke positie te vinden via een exacte kladistische analyse.
Albright lukte dat wel in 2007 en vond hem als verwant van Palmulasaurus.
| Plesiosauria | Plesiosaurus Tricleidus  Polycotylidae  Edgarosaurus Thililua  Palmulainae  UMUT MV 19965 (uit Japan) Pahasapasaurus (= AMM 98.1.1) Palmulasaurus  Polycotylinae  Dolichorhynchops Trinacromerum Eopolycotylus Polycotylus |

## Literatuur

* Schumacher, B.A., 1997, "A new short-neck plesiosaur from the basal Greenhorn Limestone (Upper Cretaceous) of South Dakota", Kansas Academy of Science Transactions (abstracts), 16: 39
* Schumacher, B.A., 1999, "A new pliosauroid from the Greenhorn Limestone (Cenomanian), South Dakota, and its bearing on plesiosaur phylogeny", Journal of Vertebrate Paleontology, 19: 74A
* Schumacher, B.A. 2007. "A new polycotylid plesiosaur (Reptilia; Sauropterygia) from the Greenhorn Limestone (Upper Cretaceous; lower upper Cenomanian), Black Hills, South Dakota". In: Martin, J.E., and Parris, D.C., eds., The Geology and Paleontology of the Late Cretaceous Marine Deposits of the Dakotas: Geological Society of America Special Paper 427: 133-146