OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ina Brouwer

Ina Brouwer (Rotterdam, 11 april 1950) is een Nederlandse advocaat en politica, die vier jaar fractievoorzitter was van de Communistische Partij van Nederland (CPN) in de Tweede Kamer. Ook was ze Tweede Kamerlid voor GroenLinks.

## Biografie

Brouwers vader was commissaris van politie in Hilversum en stemde VVD. Tijdens haar studie rechten in Groningen maakte zij kennis met de sociale advocatuur en werd lid van de CPN. In 1981 werd zij Tweede Kamerlid, een jaar later volgde zij Marcus Bakker op als fractievoorzitter. Dat bleef zij tot 1986, toen de CPN bij de Kamerverkiezingen haar drie zetels verloor en uit de Kamer verdween.
Brouwer was voorstander van de fusie tussen PPR, CPN, PSP en EVP tot GroenLinks (GL). In 1989 kwam ze terug in de Kamer als lid van de fractie van die nieuwe partij. Tussen 1990 en 1991 was zij, als een van de eerste Kamerleden, op zwangerschapsverlof. Begin 1994 hield die partij een ledenreferendum over het lijsttrekkerschap, tussen het duo Ina Brouwer/Mohammed Rabbae en het tweetal Paul Rosenmöller/Leonie Sipkes. Het eerstgenoemde duo won het referendum, maar verloor de verkiezingen van 3 mei 1994: GroenLinks zakte van zes naar vijf zetels. Brouwer hield daarop de eer aan zichzelf en verliet het parlement.
Van 1995 tot 2003 werkte Brouwer op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als directeur Emancipatiezaken en als 'kwartiermaker' voor de Academie SZW. Tussen 1998 en 1999 was zij tijdelijk partijvoorzitter van GroenLinks. In 2003 verscheen haar boek Het glazen plafond. Vrouwen aan de top, verlangens & obstakels.
In 2005 werd Brouwer senior adviseur bij Twynstra Gudde Adviseurs, met als werkterrein het publieke domein rond vraagstukken van diversiteit, sociale zaken en bestuurlijke vernieuwing.
Van 1 juli 2008 tot 1 mei 2011 was Brouwer voorzitter van de MOgroep Kinderopvang. In april 2010 verscheen haar boek "Aan geen gehuurde borst werd ooit een kind gevoed" over de wortels van de heersende moraal over werk en moederschap in Nederland.
In januari 2007 werd Brouwer lid van de Partij van de Arbeid. Met deze stap drukte ze haar afwijzing uit van het feit dat GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema had afgezien van onderhandelingen met PvdA en CDA over een regeringscoalitie. Brouwer vond het een gemiste kans en vreesde dat de partij "een te gemakkelijke oppositie" tegen het vierde kabinet-Balkenende zou gaan voeren. Ze behield haar GroenLinks-lidmaatschap overigens wel.
Voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 deed Brouwer mee als lijstaanvoerder van de lokale Amsterdamse partij Visie op Amsterdam. Een zetel werd niet behaald: de partij kreeg slechts 0,19 procent van de stemmen. Brouwer is sinds mei 2015 weer vooral advocaat.
# Kamień Pomorski (plaats)

Kamień Pomorski (Duits: Cammin in Pommern, soms Kammin) is een stad in het Poolse woiwodschap West-Pommeren, gelegen aan de Zalew Kamieński, tegenover het eiland Wolin. Het is de hoofdplaats van de powiat Kamieński. De oppervlakte bedraagt 10,75 km², het inwonertal 9033 (2014).

## Verkeer en vervoer

* Station Kamień Pomorski

## Geschiedenis

       Zie ook vorstendom Kammin
Voor de Conferentie van Potsdam in juli 1945 was de stad Cammin gelegen in Duitsland, in de provincie Pommeren binnen Pruisen. De Conferentie van Potsdam van de geallieerden wees de stad toe aan de Volksrepubliek Polen. Tussen 1945 en 1947 werd de Duitse bevolking verdreven door deportatie naar het westen, waarbij ook vele Duitse burgers om het leven kwamen. Er kwamen kolonisten uit Centraal-Polen, Poolse verdrevenen uit Galicië en ook door de Akcja Wisla verplaatste Oekraïners en Lemken uit de regio Sanok en elders uit het huidige uiterste zuidoostelijk gebied van Polen. Ook Polen uit Vilnius werden door de Poolse overheid in de stad gevestigd rond 1950.

## Zustergemeenten

Kamień Pomorski onderhoudt jumelages met Torgelow (Duitsland, sinds 1996), Porvoo (Finland, 1988), Lünen (Duitsland, 2000) en Bromölla (Zweden).

## Geboren in Cammin

* Ewald Georg von Kleist, Duits natuurkundige
* Willy Blochert, Duits schrijver en vertaler

## Externe link

* (de) Heimatkreis Cammin in Pommern, voormalige bewoners.
* Pools Bureau voor Statistiek
# Belgische wijnbouwgebieden

De Belgische wijnbouwgebieden liggen verspreid over België. Middels een Ministerieel besluit werden acht gebieden erkend. De wijndomeinen in deze gebieden die voldoen aan de kwaliteitseisen, kunnen gerechtigd worden de herkomstbenaming te voeren.
De Europese verordening (EG) 1234/2007 van 22 oktober 2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de (Europese) landbouwmarkten (verordening “Enige GMO”), regelt de "gemeenschappelijke marktordening".
De wijnsector heeft in 2008 een grondige hervorming gekend met onder meer de invoering van Verordening (EG) 479/2008 houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt. Ook de wijnbouw in België ontsnapt niet aan deze Europese regelgeving.
België werkt in principe naar het Europees model met een V.Q.P.R.D.-kwalificatie: Vin de qualité produit dans une région déterminée, of Kwaliteitswijn met gecontroleerde oorsprongs-benaming.
We onderscheiden volgende gebieden:
* Hagelandse wijn
* Haspengouwse wijn
* Vin de pays des Jardins de Wallonie
* Côtes de Sambre et Meuse
* Heuvellandse wijn
* Vlaamse mousserende kwaliteitswijn
* Vlaamse landwijn
* Waalse mousserende kwaliteitswijn en van de Crémant de Wallonie
* Maasvallei Limburg (regio gedeeld met Nederland)
Alle Belgische wijndomeinen vallen onder deze regelgeving, maar dat wil niet zeggen dat alle wijngaarden ook het recht op een dergelijke herkomstbenaming hebben.
* ↑ 9 JULI 1997 (BS 23-10-1997): Ministerieel besluit houdende erkenning Hagelandse wijn als kwaliteitswijn met gecontroleerde oorsprongsbenaming VQPRD
* ↑ 6 JANUARI 2000 (BS 03-03-2000): Ministerieel besluit houdende erkenning van Haspengouwse wijn als kwaliteitswijn met gecontroleerde oorsprongsbenaming V.Q.P.R.D.
* ↑ 27 MEI 2004 (BS 15-06-2004): Ministerieel besluit houdende erkenning van de "Tafelwijnen met geografische aanduiding" als "Vin de pays des Jardins de Wallonie"
* ↑ 27 MEI 2004 (BS 04-11-2004): Ministerieel besluit van 27 mei 2004 waarbij de "Côtes de Sambre et Meuse" erkend wordt als kwaliteitswijn met de gecontroleerde oorsprongsbenaming V.Q.P.R.D.
* ↑ 18 NOVEMBER 2005 (BS 06-12-2005): Ministerieel besluit houdende erkenning van Heuvellandse wijn als kwaliteitswijn met gecontroleerde oorsprongsbenaming V.Q.P.R.D.
* ↑ 18 NOVEMBER 2005 (BS 06-12-2005): Ministerieel besluit houdende erkenning van in bepaalde gebieden voortgebrachte mousserende kwaliteitswijn als "Vlaamse mousserende kwaliteitswijn"
* ↑ 18 NOVEMBER 2005 (BS 06-12-2005): Ministerieel besluit houdende erkenning van tafelwijn met een geografische aanduiding als "Vlaamse landwijn"
* ↑ 5 MAART 2008 (BS 19-06-2008) : Ministerieel besluit houdende erkenning en tot vaststelling van het productdossier van de "Waalse mousserende kwaliteitswijn" en van de "Crémant de Wallonie" als mousserende kwaliteitswijnen met de gecontroleerde oorsprongsbenaming V.M.Q.P.R.D.
# Forres

Forres (Farrais) is een plaats en voormalige burgh in het Schotse bestuurlijke gebied Moray en telt ongeveer 9.900 inwoners. De plaats, gelegen aan de rivier de Findhorn, ligt ongeveer 42 km ten oosten van Inverness en 19 km westzuidwest van Elgin.
Stadsrechten werden waarschijnlijk al in 1150 door koning David I van Schotland toegekend en in ieder geval bevestigd door koning Jacobus IV van Schotland in 1496. In deze plaats staat de Sueno's Stone, een Pictische steen, die een veldslag herdenkt tegen een inval van de Vikingen. Het toneelstuk Macbeth, geschreven door William Shakespeare speelt zich grotendeels af in Forres.
Forres ligt aan de A96, die loopt tussen Aberdeen en Inverness en de plaats verbindt met onder andere Elgin, Nairn en Keith. Forres heeft een station dat aan de rand van de plaats aan de Aberdeen to Inverness Line ligt.

## Partnersteden

* Mount Dora
* Vienenburg
* ↑ Mid-2020 Population Estimates for Settlements and Localities in Scotland. National Records of Scotland (31 maart 2022). Gearchiveerd op 12 december 2023. Geraadpleegd op 31 maart 2022.
# Midna

Midna (Japans: ミドナ) is een van de hoofdpersonages uit The Legend of Zelda: Twilight Princess, een computerspel van Nintendo uit 2006. Ze is lid van de Twili, die Link helpen om haar doelen te voltooien. Haar stem is ingesproken door Akiko Kōmoto en ze is ontworpen door Yusuke Nakano.

## Ontwikkeling

Aanvankelijk was het personage Midna bedoeld voor een andere game. Na het uitbrengen van The Legend of Zelda: The Wind Waker was het de bedoeling om een game te maken waarin een goblin-achtig wezen zou verschijnen. Deze game ging uiteindelijk niet door, maar het reeds ontwikkelde personage werd overgenomen voor Twilight Princess en zou uitgroeien tot Midna. Alleen de vormgeving van het uiterlijk kostte nog enige tijd, waardoor aanvankelijk het reeds bestaande figuurtje Tetra (een alter ego van Princess Zelda) als stand-in werd gebruikt.

## Beschrijving

Het personage lijkt in het begin van de game niet volledig betrouwbaar te zijn. Ze heeft waarschijnlijk een eigen agenda, en ze brengt Link regelmatig in de problemen. Uiteindelijk wordt duidelijk dat hij de heerseres was van de Twili en door Zant van haar troon was gestoten. Tevens was ze door hem veranderd in een klein wezen. Als aan het eind van de game Link en Midna het winnen van Zant, keert Midna weer terug in haar oude vorm en wordt ze weer een aantrekkelijke, lange dame.
In latere games als Hyrule Warriors: Age of Calamity en Super Smash Bros. Ultimate keerde Midna als personage terug.

## Externe link

* (en) Midna op Zelda Wiki
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Midna op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ (en) Zelda's Midna Was Originally Designed for an Unreleased Nintendo Game. IGN (28 juni 2017). Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 19 mei 2023.
* ↑ (en) The Legend Of Zelda: Twilight Princess - Midna Explained. ScreenRant (5 februari 2021). Geraadpleegd op 19 mei 2023.
# Christoph Roodhooft

Christoph Roodhooft (Herentals, 18 januari 1974) is een Belgisch voormalig wielrenner die als manager in de wielerwereld werkzaam is. Roodhooft kwam tussen 2000 en 2007 uit voor verschillende kleinere ploegen. In 2008 was Roodhooft ploegleider bij Cycle-Collstrop; momenteel is hij onder andere manager van wielerteam Alpecin-Deceuninck waarin wereldkampioen Mathieu van der Poel rijdt.
Na zijn actieve wielerloopbaan kwam Roodhooft even in opspraak in een dopingzaak, maar kreeg opschorting van straf. Roodhooft was lange tijd ploegleider en begeleider van veldrijder Niels Albert.

## Belangrijkste overwinningen

1998
* Brussel-Opwijk
2004
* Omloop van het Waasland
2005
* Dernycriterium Boom
2006
* Gullegem Koerse

## Externe link

Wielerploegen van Christoph Roodhooft
Assez · Cuppens · Genicot · Guyton · Lenaers · Lodge · Matthijs · Pelusi · Raza · Roodhooft · Salermo · Selin · Shapley · Tonge · Van Oudenhove · Weisshaupt · Deliens (stagiair) · Flasse (stagiair) · Plas (stagiair)
Assez · Bijnen · Engels · Goncaras · Gremelpont · Ibbotson · Indekeu · Landrie · Lodge · McCauley · Plas · Richter · Roodhooft · Salermo · Scheirlinckx · Seko · Tonge · Vanstraelen · Balcaen (stagiair) · Simms (stagiair) · Verspaandonk (stagiair)
Commeyne · Daelman · M.De Clercq · De Groote · De Smet · De Waele · De Wolf · Hammond · Koehler · Lembo · Leukemans · Omloop · Pauwels · Penne · Roesems · Roodhooft · Thijs · Trouvé · Van Dyck · Vanderaerden · Vanhaecke · Vannoppen · Wuyts · Barras (stagiair) · De Schrooder (stagiair) · Hovelijnck (stagiair)
Castresana · Coenen · Commeyne · Day · De Clercq · De Smet · Gabriel · Hammond · Hunt · Koehler · Lembo · Leukemans · Omloop · Planckaert · Renders · Roodhooft · Thijs · Trouvé · Van de Wouwer · Vandenbroucke · Vanderaerden · Vanhaecke · Vannoppen · Wuyts · Duyck (stagiair) · Habeaux (stagiair) · Steenbergen (stagiair)
Boucher · Bouquet · Castresana · Coenen · Commeyne · Day · Gabriel · Gardeyn · Hunt · Laidoun · Omloop · Paumier · Planckaert · Pronk · Renders · Roodhooft · Šimůnek · Thijs · Traksel · Trouvé · Van de Wouwer · van Dijk · Vandenbroucke · Vanderaerden · Vanhaecke · Vannoppen · Wuyts · De Gruyter (stagiair) · De Leener (stagiair) · Suray (stagiair)
Albert · Commeyne · Daelmans · De Gruyter · Geluykens · Huys · Ilegems · Penne · Roodhooft · Šimůnek · Smeulders · Van Den Bosch · E.van IJzendoorn · R.van IJzendoorn · Vannoppen · Wuyts
Albert · Commeyne · De Gruyter · Denolf · Huys · Penne · Renders · Roodhooft · Šimůnek · Streel · Traksel · Van Den Bosch · Van Den Brande · E.van IJzendoorn · R.van IJzendoorn · Van Loocke · Wijnands · Wuyts
* ↑ Rechter gunt Roodhooft en Bruylandts opschorting van straf De Standaard, zaterdag 25 april 2009
* ↑ sport.be, 3 februari 2012. Gearchiveerd op 28 september 2020.
* (en) Profiel van Christoph Roodhooft op ProCyclingStats
* (en) Profiel van Christoph Roodhooft op de website van de UCI
* Profiel van Christoph Roodhooft op De wielersite
# Station Bromborough

Bromborough is een spoorwegstation van National Rail in Bromborough, Wirral in Engeland. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door Merseyrail. Het station is geopend in 1841.
# The Greening of America

The Greening of America is een boek uit 1970 van Charles A. Reich. Het is een lofzang op de tegencultuur van de jaren 1960 en haar waarden. Fragmenten verschenen voor het eerst als essay in The New Yorker. Het boek werd oorspronkelijk uitgegeven door Random House, en was een bestseller in 1970 en 1971.

## Samenvatting

In essentie deelt het boek de Amerikaanse geschiedenis in drie perioden in, elk met een eigen wereldbeeld:
* "Bewustzijn I" is van toepassing op de typische normen en waarden van de boeren en kleine zakenlieden die de samenleving in het 19e-eeuwse Amerika typeerden.
* "Bewustzijn II" hoort bij de “georganiseerde samenleving", met meritocratie en het ontstaan van de belangrijkste maatschappelijke instellingen, het ethos van de New Deal, de Tweede Wereldoorlog en de Stille Generatie van de jaren 1950.
* "Bewustzijn III" vertegenwoordigt het wereldbeeld van de tegencultuur van de jaren 1960, met de nadruk op persoonlijke vrijheid, egalitarisme en recreatieve drugs.
Het boek is een mengeling van sociologische analyse met lofredes op rockmuziek, cannabis en spijkerbroeken, met het argument dat deze trends een fundamentele sociale verschuiving belichaamden.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel The Greening of America op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ (en) Charles A. Reich, REFLECTIONS THE GREENING OF AMERICA. The New Yorker (26 september 1970). Gearchiveerd op 8 februari 2023.
* ↑ (en) New York Times Adult Hardcover Best Seller Number Ones Listing Non Fiction By Date. Hawes Publications. Gearchiveerd op 4 april 2023.
# Echte guldenroede

Echte guldenroede (Solidago virgaurea) is een vaste plant die behoort tot de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). De soort staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als vrij zeldzaam en sterk in aantal afgenomen. De plant komt van nature voor in Eurazië. Daarnaast wordt de kleiner blijvende ondersoort Solidago virgaurea subsp. minuta onderscheiden.

## Determinatie

De plant wordt 30–100 cm hoog en heeft vaak een zijdelings bladrozet. De onderste, eironde bladeren zijn groter, breder, hebben een scherper gezaagde bladrand en een langere bladsteel dan de bovenste, lancetvormige bladeren.
Echte guldenroede bloeit van juli tot de herfst met gele bloemen, die in 6–10 mm brede hoofdjes zijn gerangschikt. De 6–12 mm lange lintbloemen steken buiten de hoofdjes. De hoofdjes vormen een tros of een pluim, die korte, rechte zijtakken hebben.
De vrucht is een nootje.

## Ecologie

De plant komt voor op zwak zure, lemige grond in lichte loofbossen en langs bosranden.

## Toepassingen

Echte guldenroede wordt in de kruidengeneeskunde gebruikt bij blaas- en nierproblemen. De belangrijkste inhoudstoffen zijn fenolglycoside, leiocarposide en flavonoïde.
Ook leveren de bloemhoofdjes een goudgele verfstof voor het verven van wol of katoen.

## Ecologie

Echte guldenroede is waardplant voor de nachtvlinders guldenroededwergspanner, V-dwergspanner, gewone dwergspanner, egale dwergspanner, zoomstipspanner en de microvlinders Anania funebris, Coleophora obscenella, Lobesia reliquana, Eriopsela quadrana, Platyptilia calodactyla en Anania fuscalis.
# Miguelito

Miguelito kan verwijzen naar:
* Miguelito (zanger), een reggaetón-artiest uit Puerto Rico
* Miguelito (voetballer), een voetballer uit Portugal
* Miguelito de La Roda, traditioneel koekje uit het Spaanse stadje La Roda
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Miguelito en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Midnight, the Stars and You

"Midnight, the Stars and You" is een jazzcompositie uit 1934, geschreven door Harry MacGregor Woods en Jimmy Campbell and Reg Connelly. Het is in de Verenigde Staten uitgegroeid tot een dansbaar foxtrot-nummer. Een alternatieve versie uit 1934, uitgevoerd door Ray Noble and his Orchestra met de Britse zanger Al Bowlly, werd de populairste versie van het nummer.
"Midnight, the Stars and You", de versie van Ray Noble, is bij een breed filmpubliek voornamelijk bekend omdat het nummer heeft gediend voor de horrorfilm The Shining van Stanley Kubrick uit 1980. Het nummer werd gebruikt als achtergrondmuziek voor de balscène en de slotscène van de film.
# Vlag van de Amerikaanse Maagdeneilanden

De vlag van de Amerikaanse Maagdeneilanden werd aangenomen op 17 mei 1921. Zij bestaat uit een wit veld met daarop een vereenvoudigde afbeelding van het Great Seal of the United States, die geplaatst is tussen de letters V en I. Deze letters staan voor Virgin Islands, "Maagdeneilanden". De adelaar houdt in zijn ene klauw een olijftak en in zijn andere drie pijlen, die voor de drie grootste eilanden staan: Saint Thomas, Saint John en Saint Croix.

## Geschiedenis

Voor Overdrachtsdag 1917 gebruikte het Deense koloniale bestuur een eenvoudige vlag die was gemodelleerd naar het blauwe vaandel met de vlag van Denemarken in het kanton. In de volksmond wordt gezegd dat de Deense vlag uit de lucht is komen vallen tijdens een veldslag in 1219 van de Deense koning Waldemar II tijdens de Livonische kruistocht tegen de Esten. Het Scandinavisch kruis op de vlag staat voor het christendom.
Het idee voor een vlag voor de Amerikaanse Maagdeneilanden begon met de regering van admiraal Sumner Ely Wetmore Kittelle, die op 26 april 1921 werd beëdigd als gouverneur van de eilanden. Hij benaderde mr. White, kapitein van de Grebe, en Percival Wilson Sparks, een cartoonist, en vroeg hen om suggesties voor een vlagontwerp. Sparks tekende meteen een ontwerp op papier. Daarna bracht Sparks het over op zwaar katoenen materiaal en vroeg vervolgens zijn vrouw Grace en haar zus Blanche Joseph om het ontwerp te borduren. Het latere resultaat was wat de vlag van de Verenigde Staten van de Maagdeneilanden werd.

## Transfer Day

Transfer Day herdenkt de overdracht van de soevereiniteit over de eilanden van Denemarken naar de Verenigde Staten, die voor het eerst werd gemarkeerd tijdens een officiële ceremonie in 1917 door het strijken van de Deense vlag en het hijsen van de Amerikaanse vlag in Charlotte Amalie. De Verenigde Staten hadden de Maagdeneilanden gekocht van Denemarken voor 25 miljoen dollar, wat uiteindelijk betekende dat de vlag moest worden veranderd om de Verenigde Staten te vertegenwoordigen.
# Jarocin (stad)

Jarocin (Duits: Jarotschin) is een stad in het Poolse woiwodschap Groot-Polen, gelegen in de powiat Jarociński. De oppervlakte bedraagt 14,44 km², het inwonertal 25.805 (2005).

## Stedenbanden

* Veldhoven (Nederland)
* Hatvan (Hongarije)

## Geboren

* Elisabeth Schwarzkopf (9 december 1915 - 3 augustus 2006), Duits-Brits sopraan en operazangeres
Stadsdistricten: Kalisz · Konin · Leszno · Poznań Districten: Chodzież · Czarnków · Gniezno · Gostyń · Grodzisk Wielkopolski · Jarocin · Kalisz · Kępno · Koło · Konin · Kościan · Krotoszyn · Leszno · Międzychód · Nowy Tomyśl · Oborniki · Ostrów Wielkopolski · Ostrzeszów · Piła · Pleszew · Poznań · Rawicz · Słupca · Środa Wielkopolska · Śrem · Szamotuły · Turek · Wągrowiec · Wolsztyn · Września · Złotów Grootste steden: Gniezno · Jarocin · Kalisz · Koło · Konin · Kościan · Krotoszyn · Leszno · Luboń · Ostrów Wielkopolski · Piła · Poznań · Śrem · Swarzędz · Turek · Wągrowiec · Września
* Pools Bureau voor Statistiek
# Forstlicher Versuchsgarten Grafrath

De Forstlicher Versuchsgarten Grafrath is een 34 hectare groot arboretum in de gemeente Grafrath in Beieren, 35 km ten westen van München en 5 km ten noorden van de Ammersee. Het werd opgericht in 1881 als een proeftuin voor de bosbouw met als doel boomsoorten uit allerlei delen van de wereld te testen op hun geschiktheid voor de bosbouw onder de geologische en klimatologische omstandigheden in Beieren. Het arboretum wordt sinds 1995 onderhouden door de Bayerische Landesanstalt für Wald und Forstwirtschaft (LWF) en is sinds die tijd voor het publiek opengesteld. Het arboretum bevat meer dan 200 soorten buitenlandse bomen en struiken uit Amerika, Azië en Europa. Voor nieuwe aanplant of proeven is er in de voormalige proeftuin geen ruimte meer.

## Geschiedenis

In 1881 gaf koning Ludwig II van Beieren in München opdracht voor de oprichting van de Forstliche Versuchs- und Forschungsanstalt. Omdat Grafrath destijds al een spoorwegaansluiting bezat werd in hetzelfde jaar besloten hier de proeftuin voor de bosbouw aan te leggen. Verantwoordelijk voor de aanleg was Heinrich Mayr, in het begin als assistent en vanaf 1882 als professor (zijn standaardafkorting bij botanische namen is Mayr). Mayr kon daarbij putten uit planten die zijn vader, Clemens Mayr, in verschillende delen van de wereld had verzameld.

## Geologie en klimaat

Het terrein strekt zich uit ten zuiden van de spoorlijn op een hoogte van 557 tot 592 meter boven zeeniveau. In de laatste ijstijd reikte de Ammersee-gletsjer tot aan de proeftuin. Hij voerde morenemateriaal uit de Alpen mee, waaruit zich het heuvelige gebied en de tegenwoordige bodem vormde. Omdat de Noordalpen voornamelijk uit kalksteen bestaan, zit er veel kalk in de grond. Maar er zijn ook plekken met gneis, dat uit de Centrale Alpen (via het Inndal) komt.
De gemiddelde jaartemperatuur tussen 1881 en 1930 bedroeg 7,2 °C en tussen 1970 en 1990 7,8 °C. De gemiddelde neerslag per jaar bedraagt 880 mm, waarvan er tussen mei en augustus 460 mm valt.

## Collectie

Het arboretum is een voormalige proeftuin en geen botanische tuin waar zoveel mogelijk verschillende soorten worden verzameld. Het criterium voor de selectie door Heinrich Mayr en zijn opvolgers was uitsluitend de geschiktheid voor de bosbouw in Beieren. Na tientallen jaren van observatie zijn er van de 170 onderzochte soorten maar vijf, die geschikt werden geacht voor gebruik in Beierse bossen. Bij de coniferen zijn dat de douglasspar, de reuzenzilverspar en de weymouthden en bij de loofbomen de Amerikaanse eik en de tamme kastanje. Sinds 2000 zijn er nog ongeveer 100 boom- en struiksoorten nieuw aangeplant. Voorzichtig geschat staan er in het arboretum in het totaal 12.000 bomen.

## Afbeeldingen

* Demonstratie jaarringen
* Grafsteen van de oprichter
* Mammoetbomen
* Een Stekelboom