OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gilles Bultinck

Gilles Bultinck (Turnhout, 1 september 1989) is een Belgisch politicus voor CD&V.

## Biografie

Bultinck behaalde in 2011 een bachelor in de journalistiek aan de Arteveldehogeschool in Gent en in 2014 een Master of Arts in de journalistiek aan de KU Leuven Campus Antwerpen. Hij was van 2011 tot 2014 freelance redacteur bij het fietsenmagazine Grinta! en stichtte in 2017 zijn eigen communicatiebureau en advieskantoor Aegidius. Daarnaast was hij van 2015 tot 2016 Conversation Manager bij het fietsenbedrijf Ridley Bikes en van 2016 tot 2017 afdelingsmanager bij de sportwinkelketen Decathlon.
In oktober 2012 werd hij op 23-jarige leeftijd voor CD&V verkozen tot gemeenteraadslid van Vosselaar. Hij was er van januari 2013 tot december 2018 schepen voor jeugd, toerisme, cultuur, bibliotheek en feestelijkheden. De bevoegdheid toerisme ruilde hij in januari 2017 in voor ruimtelijke ordening. Na de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2018 werd Bultinck begin januari 2019 burgemeester van de gemeente. Deze functie behield hij na de lokale verkiezingen van oktober 2024.
Bij de Vlaamse verkiezingen van 9 juni 2024 bekleedde hij de tweede plaats op de CD&V-lijst in de kieskring Antwerpen. Met een persoonlijke score van 6.079 voorkeurstemmen werd Bultinck verkozen in het Vlaams Parlement. Als Vlaams Parlementslid werd hij vast lid van de commissies Cultuur, Jeugd, Sport en Media en Buitenlands Beleid, Europese Aangelegenheden en Internationale Samenwerking.
* ↑ Profiel Gilles Bultinck op LinkedIn.
* ↑ Gilles Bultinck (CD&V) wordt wellicht de jongste burgemeester van Vlaanderen, Het Nieuwsblad, 14 oktober 2018.
* ↑ Gilles Bultinck (CD&V) verovert zitje in Vlaams Parlement: “In de Kempen zit veel potentieel”, Het Nieuwsblad, 10 juni 2024.
* ↑ Fiche Gilles Bultinck op de website van het Vlaams Parlement.
# Nordsee B-1

Nordsee B-1 was de eerste gasput op de Noordzee. Op 20 mei 1964 werd hier Zechstein-gas aangeboord door de jack-up Mr. Louie van Reading & Bates voor het Deutsches Nordsee-Konsortium, een consortium van onder meer Mobil en Wintershall. Met 90% stikstof bleek dit een niet-commerciële put.
Tijdens het boren vond een blow-out plaats, waarna de preventieafsluiter gesloten werd. Na acht kwam het gas echter via andere wegen naar boven en moest de Mr. Louie de locatie verlaten doordat de zeebodem onstabiel werd.
Brown & Root-Heerema werd ingeschakeld om de blow-out te dichten en schakelde Red Adair in. Het ponton Tak 7 werd bij de RDM omgebouwd om het hiervoor geschikt te maken en werd uitgerust met speciale apparatuur en boorvloeistof om de put te dichten. Uiteindelijk doofde de put uit zichzelf.

## Literatuur

* 'Wild blowout taps first North Sea gas' in World Oil, Volume 159, Gulf Publishing Company, 1964
# Reserve naturelle domaniale de Lanaye

Het Reserve naturelle domaniale de Lanaye is een natuurreservaat te Ternaaien.
Het is een voormalige stort van slib uit het Albertkanaal, in gebruik in de jaren '80 van de 20e eeuw en ongeveer 10 ha in oppervlakte. Nadien ontwikkelde zich hier een berken- en wilgenstruweel, en later ontstond er een rijke orchideeënflora. Het gebied wordt begraasd door Gallowayrunderen en er zijn wandelingen uitgezet.
# Clockwise

Clockwise is een Britse film van Christopher Morahan die werd uitgebracht in 1986.

## Verhaal

Brian Stimpson is de directeur van een middelbare overheidsschool. Hij leidt de school uiterst punctueel, in de eerste plaats naar zijn leerlingen toe. Onlangs werd hij uitgekozen om de jaarlijkse belangrijke onderwijsconferentie van schoolhoofden voor te zitten, een hele eer voor hem. Zijn openingstoespraak spookt voortdurend in zijn hoofd, hij heeft zijn tekst dan ook heel nauwgezet voorbereid.
Op de ochtend van de conferentie zet zijn vrouw hem af aan het station waar hij de trein zal nemen naar Norwich, plaats van het gebeuren.
De verschillende betekenissen van het woord 'right' veroorzaken echter een stom maar fataal misverstand en Brian stapt in de verkeerde trein. Hij beseft zijn fout net voor de trein vertrekt, stapt uit, laat in zijn haast zijn speech liggen en holt vruchteloos achter de juiste trein aan. Tot overmaat van ramp ziet hij zijn vrouw nog net wegrijden.
Wanneer hij met de taxi thuiskomt is zijn vrouw er niet. Hij gaat naar het tehuis waar ze vrijwilligerswerk doet met enkele dementerende dames maar hij ziet hen in de verte met de auto vertrekken. Tijdens zijn vruchteloze pogingen om opnieuw een taxi aan te houden bemerkt hij een spijbelende laatstejaarsleerling aan het stuur van een auto. Ze stopt en hij vraagt haar hem naar Norwich te voeren. Hij wil er immers alles aan doen om toch nog op tijd te komen en de voor hem zo belangrijke vergadering te leiden.
Wat volgt is een race tegen de tijd, een aaneenschakeling van pech, onverwachte hindernissen en dolle rocamboleske toestanden.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| John Cleese | Brian Stimpson |
| Sharon Maiden | Laura Wisely |
| Alison Steadman | Gwenda Stimpson, de vrouw van Brian |
| Penelope Wilton | Pat, het jeugdliefje van Brian |
| Stephen Moore | mijnheer Jolly, leerkracht muziek |
| Pat Keen | de moeder van Laura |
| Joan Hickson | mevrouw Trellis, een van de drie oudere dementerende dames |
| Michael Aldridge | de abt |

## Externe link

* Fout: geen id gevonden voor Sjabloon:Link IMDb titel
# The League of Gentlemen (televisieserie)

The League of Gentlemen is de naam van een kwartet van Britse comedyschrijvers/acteurs en hun gelijknamige comedytelevisieserie, uitgezonden op BBC Two.
De serie van drie seizoenen en een kerstspecial, handelde over de bizarre en macabere verhalen van een aantal inwoners en bezoekers van het fictieve, desolate stadje 'Royston Vasey' (de echte naam van komiek Chubby Brown, die de burgemeester van het stadje speelt). Het programma was een combinatie tussen een sitcom en een sketchshow.
Enkele personages zijn:
* Edward en Tubbs: Twee uitbaters van een lokaal winkeltje die enkel lokale klanten dulden.
* Pauline Campbell-Jones: Een demonische werkloosheidsconsulente met een grote liefde voor pennen.
* Papa Lazarou: Een angstaanjagende circusdirecteur die vrouwen verzamelt.
* Herr Lipp: Een Duitse begeleider van een uitwisselingsproject die zichzelf 'The queen of Duisberg' noemt.
* Hilary Briss: Een slager die 'bijzonder' vlees verkoopt, wat uiteindelijk zorgt voor een bloedneusepidemie.
* Een geobsedeerde paddenfokker, een transseksuele taxichauffeur, een vervloekte dierenarts, etc.

## Achtergrond

De serie werd oorspronkelijk uitgezonden voor drie seizoenen van 1999 tot 2002, en werd gevolgd door een film The League of Gentlemen's Apocalypse en een toneelproductie The League of Gentlemen Are Behind You!, beide in 2005.
De BBC kondigde in augustus 2017 aan dat er drie nieuwe afleveringen zouden worden geproduceerd om de twintigste verjaardag van het eerste optreden van de groep op BBC Radio 4 te herdenken. De bovengenoemde afleveringen werden van 18 tot 20 december 2017 uitgezonden op BBC Two.
# Aartsbisdom Ende

Het aartsbisdom Ende (Latijn: Archidioecesis Endehena) is een rooms-katholiek aartsbisdom met als zetel Ende, hoofdstad van het regentschap Ende, in Indonesië. De aartsbisschop van Ende is metropoliet van de kerkprovincie Ende, waartoe ook de volgende suffragane bisdommen behoren:
* Denpasar
* Labuan Bajo
* Larantuka
* Maumere
* Ruteng

## Geschiedenis

Het aartsbisdom werd opgericht op 16 december 1913, als de apostolische prefectuur Isole della Piccola Sonda, uit delen van de apostolische prefectuur Batavia. Op 12 maart 1922 werd het verheven tot apostolisch vicariaat, en op 8 maart 1951 veranderde het van naam naar apostolisch vicariaat Endeh. Op 3 januari 1961 werd het verheven tot metropolitaan aartsbisdom. Op 14 mei 1974 veranderde het nogmaals van naam naar aartsbisdom Ende.
Het verloor meermaals gebied bij de oprichting van het apostolisch vicariaat Timor Olandese (1936), de apostolische prefectuur Denpasar (1950), de apostolisch vicariaten Ruteng (1951) en Larantuka (1951), de apostolische prefectuur Weetebula (1959), en het bisdom Maumere (2005).

## Parochies

Het aartsbisdom had in 2021 een oppervlakte van 5.084 km$^2$ en telde 596.180 inwoners waarvan 80,6% rooms-katholiek was.

## Ordinarii
### Apostolische prefecten

* Petrus Carolus Noyen (8 oktober 1913 - 24 februari 1921)

### Apostolisch vicarissen

* Arnold Verstraelen (13 maart 1922 - 15 maart 1932)
* Heinrich Leven (25 april 1933 - 21 juni 1950)
* Antoine Hubert Thijssen (8 maart 1951 - 3 januari 1961)

### Aartsbisschoppen

* Gabriel Wilhelmus Manek (3 januari 1961 - 19 december 1968)
* Donatus Djagom (19 december 1968 - 23 februari 1996)
* Longinus Da Cunha (23 februari 1996 - 6 april 2006)
* Vincentius Sensi Potokota (14 april 2007 - 19 november 2023)
* Paulus Budi Kleden (25 mei 2024 - heden)

## Galerij van afbeeldingen

* Aartsbisschop Paulus Budi Kleden (2024-heden)
* Kerkprovincie met aartsbisdom en suffragane bisdommen
* Archdiocese of Ende. catholic hierarchy (2024). Geraadpleegd op 1 januari 2025.
* Archdiocese of Ende. GCatholic (2024). Geraadpleegd op 1 december 2025.
Sjabloon:Navigatie kerkprovincie Ende
# Kaapse kuifmonarch

De Kaapse kuifmonarch (Trochocercus cyanomelas) is een zangvogel uit de familie Monarchidae (monarchen).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor in oostelijk en zuidoostelijk Afrika en telt vijf ondersoorten:
* T. c. vivax: van Oeganda en noordwestelijk Tanzania tot zuidoostelijk Congo-Kinshasa en noordelijk en westelijk Zambia.
* T. c. bivittatus: van Somalië tot oostelijk Tanzania.
* T. c. megalolophus: van Malawi en noordelijk Mozambique tot Zimbabwe en oostelijk KwaZoeloe-Natal (noordoostelijk Zuid-Afrika).
* T. c. segregus: oostelijk Limpopo en westelijk KwaZoeloe-Natal (noordoostelijk Zuid-Afrika).
* T. c. cyanomelas: zuidelijk en zuidoostelijk Zuid-Afrika.

## Status

De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als schaars tot zeer algemeen. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Kaapse kuifmonarch op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2024. IOC World Bird List (v14.2).
# Burcht Stolzembourg

De Burcht Stolzembourg is een voormalig kasteel in de tot de Luxemburgse gemeente Putscheid behorende plaats Stolzembourg.

## Geschiedenis

Het kasteel ligt op een heuvel die de plaats Stolzembourg en het Ourdal beheerst. In de 12e eeuw werd hier een toren gebouwd om de weg langs de Our te bewaken. In 1315 werd voor het eerst melding gemaakt van een burcht. Deze werd in 1454, op last van gouverneur Anton van Croÿ, gesloopt. Een nieuw kasteel werd gebouwd dat echter in 1679 door de troepen van Lodewijk XIV van Frankrijk definitief werd verwoest.
In 1898 werd bij het vroegere kasteel een landhuis in Schotse stijl gebouwd dat sindsdien in privébezit bleef. Van het voormalige kasteel zijn nog resten zichtbaar.
# Puthof

Het Puthof is een domein in de tot de Vlaams-Brabantse gemeente Leuven behorende plaats Wilsele-Putkapel.

## Geschiedenis

Hoewel van deze hoeve pas in 1783 schriftelijk werd vermeld is hij waarschijnlijk veel ouder en was hier vermoedelijk een mottekasteel van de heren van Putte. Op de ferrariskaarten en eerder al op de Villaretkaart van 1745, was namelijk sprake van een ovale gracht die twee eilanden omvatte. In 1783 werd het als speelgoet (maison de plaisance of buitenhuis) gekenschetst.
In 1903 werd het goed, nu gekenschetst als woonhuis met kleine pachthoeve, gekocht door architect Joseph François Piscador. Hij liet een landhuis in eclectische stijl bouwen. Ook liet hij in 1909 een tuinpaviljoen oprichten. De westelijke gracht werd in een C-vormige vijver omgezet. In 1928, na de dood van Piscador, werd het goed gesplitst. Er wordt verteld dat Piscador tijdens de zomer per roeiboot vanaf zijn huis en atelier in het huis Sint Catharina (Halfmaartstraat, Leuven) de Dijle tot in het Puthof afvoer
* Inventaris Onroerend Erfgoed
* ↑ Residentie Sint-Catharina. KU Leuven onderwijs. Geraadpleegd op 15 januari 2025.
# Cyrtopholis agilis

Cyrtopholis agilis is een spinnensoort uit de familie van de vogelspinnen (Theraphosidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1903 gepubliceerd door Reginald Innes Pocock.
De soort komt voor op Hispaniola.
# Ichthyomyzon

Ichthyomyzon is een geslacht van kaakloze vissen uit de familie van de prikken (Petromyzontidae).

## Soorten

* Ichthyomyzon bdellium (Jordan, 1885)
* Ichthyomyzon castaneus Girard, 1858
* Ichthyomyzon fossor Reighard & Cummins, 1916
* Ichthyomyzon gagei Hubbs & Trautman, 1937
* Ichthyomyzon greeleyi Hubbs & Trautman, 1937
* Ichthyomyzon unicuspis Hubbs & Trautman, 1937
* (en) Ichthyomyzon. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. oct 2024 version. N.p.: FishBase, 2024.
# Groenhove (Torhout)

Groenhove is een domein ten oosten van de West-Vlaamse stad Torhout. Het bestaat voornamelijk uit bos.

## Geschiedenis

Groenhove is een onderdeel van het voormalige Vrijgeweed, behorend tot de heerlijkheid Wijnendale. Dit werd einde 18e eeuw, tijdens de Franse tijd, onteigend en als nationaal goed verkocht aan een particulier. 1867-1868 werd hier door rentenier Richard Vande Walle-De Ghelcke het jachtpaviljoen (châlet forestier) Groenhove gebouwd. Het kasteeltje werd tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Duitsers als hospitaal gebruikt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog richtten de Duitsers een depot in aan de rand van het bos. In 1946 stierf Maurice Vande Walle en werden de eigendommen onder negen erfgenamen verdeeld. Het kasteeltje werd tot 1949 verhuurd aan het kunstenaarscollectief Atelier Groenhove, waartoe ook Carlo de Brouckère behoorde. In 1949 werd het -door de oorlog beschadigde- kasteeltje gesloopt.
Een aantal erfgenamen schonken hun deel aan het bisdom brugge waarna het resterende deel omstreeks 1955 werd aangekocht door bisdom Brugge. In het 33ha grote gebied werd het diocesaan centrum Virgo Fidelis opgericht. Oorspronkelijk was het een ontspanningscentrum voor vrouwelijke religieuzen. Er kwam een kapel (1958) en een retraitehuis (1959). Ook kwam er een sportvoorziening met zwembad, een roeivijver en een amfitheater.
De zwemvijver werd gesloten nadat zuster Raymonde er verdronk.
In 1972 werden 13 ha van het domein aangekocht door de stad Torhout en ingericht als recreatieterrein. Einde jaren '70 van de 20e eeuw wilde men het bos verkavelen en de percelen verkopen voor buitenhuisjes, maar de Torhoutse Milieugroep zorgde ervoor dat het bos behouden bleef.
In 2010 werd Virgo Fidelis beschermd als monument. In het complex vinden geleidelijk ook meer wereldse zaken plaats, zoals congressen, en er is een cafetaria. In 2017 besloot het bisdom om haar vormingscentrum naar Brugge te verplaatsen, maar nog wel het retraite- en bezinningshuis te handhaven.

## Kapel

Er is een grote kapel in de stijl van het naoorlogs modernisme, in baksteen en beton en voorzien van een bakstenen klokkenmuur en grote glas-in-loodramen vervaardigd door Michel Martens. Ook Frits Kieckens (mozaïeken) en Maurits Witdouck (beeldhouwwerk) hebben aan de inrichting bijgedragen. Dan zijn er de ontspanningsgebouwen van het voormalig centrum.

## Domein

Het domein meet ruim 100 ha en is in eigendom van voornamelijk het Bisdom Brugge, de stad Torhout en Natuurpunt. Er is een oud loofbos waarin kwel optreedt, met onder meer bosanemoon, witte klaverzuring, dalkruid, muskuskruid en waterviolier. Van de amfibieën kan de vinpootsalamander worden genoemd.
In het zuiden loopt de Regenbeek, ook Velddambeek genaamd. Het geheel ligt in een betrekkelijk laaggelegen gebied.
* Inventaris Onroerend Erfgoed
* Natuurpunt
* VLM
* ↑ focus-wtv.be - Groenhove erfgoed. Gearchiveerd op 28 oktober 2021.
* ↑ focus-wtv.be - Krant artikel in video op 2:16. Gearchiveerd op 28 oktober 2021.
# Nationaal park Los Glaciares

Nationaal park Los Glaciares is een nationaal park in Argentinië. Het park is gelegen in een gebied dat ook wel bekendstaat als de Austral Andes, in het zuidwesten van de provincie Santa Cruz en op de grens met Chili.
In het park vinden we bergen, meren, bossen en enorme gletsjers. In het westen ligt een deel van de Andes, bedolven onder sneeuw en ijs. De Patagonische steppe ligt in het oosten.
Het park dankt zijn naam aan het feit dat er zich verschillende gletsjers in dit gebied bevinden. Ongeveer 30% van dit park bestaat uit een ijsvlakte, de grootste buiten Antarctica en Groenland. Er zijn 47 grote gletsjers, waarvan er zich 13 oostwaarts bewegen. Daarnaast zijn er zo'n 200 kleine gletsjers.
De belangrijkste en bekendste gletsjers, relatief eenvoudig te bereiken vanuit El Calafate in Argentinië, zijn de:
* Perito Morenogletsjer ten zuiden van het Argentinomeer
* Upsalagletsjer ten noorden van het Argentinomeer
* Viedma gletsjer ten westen van het Viedmameer
* Onelli-gletsjer ten westen van het Argentinomeer
* Spegazzini gletsjer ten westen van het Argentinomeer
Het meeste smeltwater dat oostwaarts stroomt loopt uit in twee grote meren die zich in het park bevinden: het Argentinomeer in het zuiden (met 1560 km² het grootste meer van Argentinië) en het Viedmameer (1100 km²) in het noorden. Het water wordt afgevoerd door de Santa Cruz rivier naar het oosten
Het nationaal park telt enkele hoge bergen, waaronder de Fitzroy (3405 m), de Cerro Torre (3128 m), de Cerro Norte (2950 m), de Cerro Bertrand (3200 m), de Cerro Botadeos (3200 m) en de Cerro Cervantes (2389 m).
Het park werd in 1981 toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.
* (en) Officiële website van het park
* (en) UNESCO-site met informatie over Los Glaciares
* Gemeinsame Normdatei: 4804988-8
* Library of Congress Control Number: sh85098291
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007565501905171
* Virtual International Authority File: 241889816
* WorldCat (via VIAF): 241889816
Nationaal park Los Glaciares · Jezuïetenmissies van de Guaraní (San Ignacio Miní · Santa Ana · Nuestra Señora de Loreto · Santa María la Mayor) · Nationaal park Iguazú · Cueva de las Manos, Río Pinturas · Valdés-schiereiland · Natuurparken Ischigualasto en Talampaya · Jezuïetenkwartier en Estancias van Córdoba · Quebrada de Humahuaca · Qhapac Ñan, wegennetwerk van de Andes · Architecturaal werk van Le Corbusier (Maison du docteur Curutchet) · Nationaal park Los Alerces
# Pyrausta microdontaloides

Pyrausta microdontaloides is een vlinder van de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld door Koen Maes in een publicatie uit 2009.
De soort komt voor in Kenia en Tanzania.
# Murchin

Murchin is een gemeente in de Duitse deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren, en maakt deel uit van de Landkreis Vorpommern-Greifswald. Murchin telt 760 inwoners.
Ahlbeck · Alt Tellin · Altwarp · Altwigshagen · Anklam · Bandelin · Bargischow · Behrenhoff · Bentzin · Benz · Bergholz · Blankensee · Blesewitz · Boldekow · Boock · Brietzig · Brünzow · Bugewitz · Buggenhagen · Butzow · Daberkow · Dargelin · Dargen · Dersekow · Diedrichshagen · Ducherow · Düvier · Eggesin · Fahrenwalde · Ferdinandshof · Garz · Glasow · Grambin · Grambow · Greifswald · Gribow · Groß Kiesow · Groß Luckow · Groß Polzin · Görmin · Gützkow · Hammer a. d. Uecker · Hanshagen · Heinrichswalde · Heringsdorf · Hinrichshagen · Hintersee · Iven · Jarmen · Jatznick · Kamminke · Karlsburg · Karlshagen · Katzow · Kemnitz · Klein Bünzow · Koblentz · Korswandt · Koserow · Krackow · Krien · Kruckow · Krugsdorf · Krummin · Krusenfelde · Kröslin · Lassan · Leopoldshagen · Levenhagen · Liepgarten · Loddin · Loissin · Loitz · Lubmin · Luckow · Löcknitz · Lübs · Lühmannsdorf · Lütow · Medow · Meiersberg · Mellenthin · Mesekenhagen · Murchin · Mölschow · Mönkebude · Nadrensee · Neetzow-Liepen · Neu Boltenhagen · Neu Kosenow · Neuenkirchen (bij Anklam) · Neuenkirchen (bij Greifswald) · Nieden · Papendorf · Pasewalk · Peenemünde · Penkun · Plöwen · Polzow · Postlow · Pudagla · Ramin · Rankwitz · Rollwitz · Rossin · Rossow · Rothemühl · Rothenklempenow · Rubenow · Rubkow · Sarnow · Sassen-Trantow · Sauzin · Schmatzin · Schönwalde · Spantekow · Stolpe an der Peene · Stolpe auf Usedom · Strasburg · Torgelow · Trassenheide · Tutow · Ückeritz · Ueckermünde · Usedom · Viereck · Vogelsang-Warsin · Völschow · Wackerow · Weitenhagen · Wilhelmsburg · Wolgast · Wrangelsburg · Wusterhusen · Zemitz · Zempin · Zerrenthin · Ziethen · Zinnowitz · Zirchow · Züssow
# Ichthyomyzon fossor

Ichthyomyzon fossor is een kaakloze vissensoort uit de familie van de prikken (Petromyzontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Reighard & Cummins.
* ↑ (en) Ichthyomyzon fossor op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Ichthyomyzon fossor. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Kasteel Esch-sur-Sûre

Het kasteel van Esch-sur-Sûre (Frans: Château d'Esch-sur-Sûre) is heden ten dage een ruïne gelegen in de Luxemburgse stad Esch-sur-Sûre. Het kasteel kent een deels natuurlijke bescherming door een scherpe meander in de rivier de Sûre die de stad en het kasteel aan drie kanten omringt.

## Geschiedenis

In 927 verwierven een zekere Meginaud of Maingaud en zijn vrouw Hiletrude de rots van Esch-sur-Sûre, waar zij een romaanse toren van acht bij acht meter en enkele boerderijen lieten bouwen. Het kasteel werd aanzienlijk vergroot in de Gotische stijl door de twee laatste graven van Esch in de 13e eeuw.
Door de introductie van buskruit in de 15e eeuw was extra verdediging nodig. Het hele dorp werd versterkt met een stevige muur die zich 450 meter rond het dorp uitstrekte, compleet met twee verdedigingstorens. De ronde uitkijktoren of Lochturm tegenover de donjon werd ook gebouwd in de 15e eeuw, net als de toegangspoort en de kasteelstallen.
De staat van het kasteel begon te verslechteren in het midden van de 16e eeuw en in 1685 werd het kasteel door de troepen van Lodewijk XIV ontmanteld. Het kasteel viel in de handen van gewone mensen. Toen Victor Hugo het dorp in 1871 bezocht, woonden er nog steeds verschillende families. In 1902 kocht de Egyptenaar Martin Riano d'Hutzt de ruïnes van de staat voor 1000 francs. Hij huurde de architect Charles Arendt voor restauratiewerkzaamheden en de kapel werd in 1906 gerestaureerd, maar toen bleek het geld op te raken.
Alleen de ruïnes van het kasteel zijn bewaard gebleven. De staat verwierf in 2005 de ruïne en het volgende jaar werd begonnen met restauratiewerkzaamheden. De ruïne is vrij toegankelijk voor het publiek en wordt 's avonds verlicht.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Esch-sur-Sûre Castle op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Vorst (heerser)

Vorst, vrouwelijk vorstin, is de algemene aanduiding voor een monarch. De term stamt van het Middelnederlandse vorste (voorste, eerste), een vertaling van het Latijnse princeps, waarvan prins is afgeleid.
In engere zin is de vorst het staatshoofd van een vorstendom (als zodanig met name in de Romaanse landen ook prins genoemd), in rang tussen hertog en graaf. In de Duitse landen was Fürst ook een adellijke titel, waarvoor in het Nederlands geen vertaling is.
Anno 2019 zijn er nog twee algemeen erkende soevereine vorsten: de vorst van Liechtenstein (Hans Adam II) en de vorst (prins) van Monaco (Albert II). Andorra wordt geregeerd door twee co-vorsten: de bisschop van Urgell en de president van Frankrijk.
Van 1813 tot 1815 was Willem I der Nederlanden "soeverein vorst" van het Soeverein Vorstendom der Verenigde Nederlanden.
baljuw · baron · dictator · doge · emir · farao · graaf · groothertog · grootvizier · grootvorst · heer · hertog · jonker · kalief · kan · keizer · koning · landgraaf · landsheer · landvoogd · maharadja · markies · monarch · paltsgraaf · paus · president · prins-bisschop · regent · sjah · sjeik · staatshoofd · sultan · tenno · tsaar · vizier · vorst · vorst-aartsbisschop