OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Methyleendifenyldi-isocyanaat

Methyleendifenyldi-isocyanaat of MDI is een organische verbinding met als brutoformule C$_{15}$H$_{10}$N$_2$O$_2$. Het is een isocyanaat dat door reactie met een polyol omgezet kan worden in een polyurethaan.

## Isomeren

Het belangrijkste structuurisomeer in commerciële MDI is 4,4'-difenylmethaandi-isocyanaat. Andere isomeren zijn de 2,4'- en de 2,2'-vorm. Voor niet nader genoemde isomeren of voor mengsels van isomeren van MDI worden speciale codes gebruikt. Onderstaande tabel geeft enkele identificatiegegevens voor de isomeren:
| Isomeer | CAS-nummer | EINECS |
| 2,2' | 2536-05-2 | 219-799-4 |
| 2,4' | 5873-54-1 | 227-534-9 |
| 4,4' | 101-68-8 | 202-966-0 |
| mengsel | 26447-40-5 | 247-714-0 |

## Synthese

Methyleendifenyldi-isocyanaat wordt in een aantal stappen bereid. Een veel gebruikt proces gaat uit van aniline dat met formaldehyde en een katalysator gecondenseerd wordt tot DADPM (diaminodifenylmethaan). De aminogroepen in DADPM reageren vervolgens met fosgeen, waarbij methyleendifenyldi-isocyanaat en gasvormig waterstofchloride ontstaan. Na de synthese volgen nog stappen om de verschillende isomeren en nevenproducten van elkaar te scheiden.
In de Europese Unie wordt jaarlijks ca. 790.000 ton MDI geproduceerd (cijfers uit 1998).

## Toepassingen

Methyleendifenyldi-isocyanaat wordt voornamelijk (ca. 70%) gebruikt voor de productie van harde en, in mindere mate, flexibele polyurethaanschuimen (ook wel purschuim). Het wordt ook (ca. 26%) gebruikt voor verven, coatings, lijmen, kitten (waaronder weerbestendige kitten) en elastomeren. Verder wordt de stof gebruikt bij de productie van schoeisel en spaanplaat (om de houtlagen aan elkaar te lijmen) en van gietkernen voor de gieterijindustrie.

## Toxicologie en veiligheid

Methyleendifenyldi-isocyanaat is irriterend voor de ogen, de huid en de luchtwegen. Kortstondige blootstelling aan MDI-deeltjes in de lucht veroorzaakt tranende ogen. De stof kan de werking van de longen verstoren.
Herhaald of langdurig contact met methyleendifenyldi-isocyanaat kan de huid voor altijd gevoelig maken; bij personen die al voor andere di-isocyanaten gesensibiliseerd zijn, kunnen allergische reacties optreden. Herhaalde of langdurige inademing kan astma veroorzaken. Andere klachten kunnen zijn: neusklachten (loopneus, gezwollen neusslijmvlies, niezen), moeilijke en soms piepende ademhaling, rode ogen (conjunctivitis), huidveranderingen (roder worden, warmte afgeven, jeuk, huiduitslag) en astmatische effecten (bijvoorbeeld ontstekingen in de luchtwegen). Dit kan optreden binnen enkele minuten of uren na in contact geweest te zijn met MDI.
De Europese Commissie wil het op de markt brengen en gebruiken van consumentenproducten die MDI bevatten, beperken. Bij het gebruik van dergelijke producten zou men beschermingsmiddelen moeten gebruiken: handschoenen en eventueel ook een stoffilter voor de mond.
# Gereformeerd Kerkboek

Het Gereformeerd Kerkboek is een publicatie van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt met liturgische liederen en andere belangrijke geschriften. Het is in 1986 gepubliceerd als alternatief voor het interkerkelijke Liedboek voor de Kerken. Tegenwoordig worden beide liedboeken naast elkaar gebruikt.

## Edities

Sommige gezangen en psalmberijmingen in het Liedboek voor de Kerken (1973) stuitten bij vrijgemaakt-gereformeerden op weerstand, omdat ze niet Bijbelgetrouw zouden zijn. Er ontstond de behoefte aan een eigen lied- en kerkboek.
In 1975 verscheen een eerste editie; hoewel deze gold als 'proeve', kwam er twee jaar later ook een kanseluitgave. In 1986 volgde de officiële eerste druk. Deze bevatte in de eerste plaats 150 psalmberijmingen, deels overgenomen uit het Liedboek voor de Kerken en deels uit andere bronnen. Daarnaast waren er 41 gezangen (overwegend achttiende- en negentiende-eeuws). Naast liederen bevatte het boek en daarnaast de drie christelijke en de drie gereformeerde belijdenisgeschriften, de gereformeerde liturgische formulieren, enkele gebeden en de gereformeerde kerkorde.
Het Gereformeerd Kerkboek (2001) is een tijdelijke uitbreiding van de vorige uitgave met vooral nieuwe gezangen.
Het nieuwe Gereformeerd Kerkboek (2006) vervangt de vorige uitgaven en is uitgebreid met nieuwe gezangen en nieuwe liturgische formulieren. De inhoud in deze uitgave is als volgt:
* 150 psalmberijmingen
* 174 gezangen
* 6 belijdenisgeschriften
* 3 orden van dienst
* liturgische teksten en gebeden
* liturgische gezangen
* liturgische geschriften (formulieren)
* gebeden bij diverse gelegenheden
* kort begrip
* kerkorde
Naast het Gereformeerd Kerkboek is bij de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt ook het Liedboek voor de Kerken in gebruik. Niet alle liederen uit dit Liedboek zijn vrijgegeven om in de kerkdiensten van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt gebruikt te worden.
De Generale Synode van 2014 in Ede besloot tot uitgave van een nieuw Kerkboek en stelde vast welke liederen en geschriften daar in komen te staan. De inhoud werd afgestemd op het nieuwe Liedboek van 2013: om verdubbeling tegen te gaan, bevat het nieuwe Kerkboek geen teksten meer die ook al in het Liedboek staan, afgezien van de eigen selectie aan psalmberijmingen.
# Under (restaurant)

Under is een restaurant in het Lindesnes in het uiterste zuiden van Noorwegen. Under is een woordspeling; het betekent 'wonder' in het Noors en 'onder' in het Engels. De eetzaal, ter grootte van 495 m² en met een capaciteit van 40 personen, ligt 5,5 meter onder zeeniveau. Het is het enige onderwaterrestaurant in Europa.
Het gebouw werd ontworpen door het Noorse architectenbureau Snøhetta, en opende in 2019. In 2020 en 2021 kreeg het een Michelinster.

## Externe link

* (no) (en) Website van het restaurant
* ↑ (en) Under – Lindesnes - a MICHELIN Guide Restaurant. MICHELIN Guide. Geraadpleegd op 20 januari 2025.
# Copa FGF

De Copa FGF is de staatsbeker voor voetbalclubs uit de Braziliaanse staat Rio Grande do Sul. De competitie wordt georganiseerd door de FGF en wordt gespeeld in het tweede deel van het jaar na de staatscompetitie. Clubs uit de drie hoogste divisies kunnen deelnemen, indien een club al actief is in de nationale reeksen spelen ze meestal met hun tweede elftal. De competitie wordt gewaardeerd door de clubs omdat Internacional en Grêmio, die er op nationaal niveau zo bovenuit steken, niet met hun eerste elftal deelnemen waardoor kleinere clubs ook eens kans hebben om de titel te winnen. Vanaf 2007 heeft de competitie bijna ieder jaar ook een alternatieve naam die verwijst naar een persoon die wat betekent heeft voor het voetbal in Rio Grande do Sul.
De winnaar mag deelnemen aan de Copa do Brasil van het daaropvolgende jaar en sinds 2013 ook aan de Super Copa Gaúcha, waardoor ze kans maken om zich ook te kwalificeren voor de Série D.

## Winnaars

* 2004 - Esportivo
* 2005 - Novo Hamburgo
* 2006 - Grêmio
* 2007 - Caxias
* 2008 - Pelotas
* 2009 - Internacional
* 2010 - Internacional
* 2011 - Juventude
* 2012 - Juventude
* 2013 - Novo Hamburgo
* 2014 - Lajeadense
* 2015 - Lajeadense
* 2016 - Niet gespeeld
* 2017 - São José
* 2018 - Avenida
* 2019 - Pelotas
* 2020 - Santa Cruz
* 2021 - Glória
* 2022 - São Luiz
* 2023 - São Luiz
* 2024 - São José
# NewJeans

NewJeans (Hangul: 뉴진스) is een Zuid-Koreaanse meidengroep die in 2022 werd opgericht door ADOR, een bedrijfsdivisie van Hybe Corporation.
De groep bestaat uit vijf leden, namelijk Minji, Hanni, Danielle, Haerin en Hyein.

## Beschrijving

De band debuteerde in juli 2022 met de single "Attention". Het nummer kreeg een nummer een-notering in de Koreaanse Circle Chart-hitlijsten. Kort daarna werd het nummer opgevolgd door twee andere singles, "Hype Boy" en "Cookie". De singles werden in 2022 gebundeld op een debuutep, getiteld New Jeans.
Begin 2023 kwam een tweede ep uit onder de titel OMG. Het album bevat het liedje "Ditto", dat de langste nummer een-notering had in de Circle Chart-hitlijst.
De ep Get Up uit 2023 kwam op nummer een in de Amerikaanse Billboard 200 en was binnen een week na uitgave 1,65 miljoen keer verkocht. Een jaar later was de verkoop gegroeid naar 2,14 miljoen exemplaren.
De naam NewJeans is een woordspeling op het Engelse new genes of nieuwe genen, als aanduiding voor een nieuwe generatie popmuziek.

## Discografie
### Albums

* New Jeans (2022, ep)
* OMG (2023, single-album)
* Get Up (2023, ep)
* NJWMX, (2023, remixalbum)
* How Sweet (2024, single-album)
* Supernatural (2024, single-album)

### Singles

Singles met een nummer een- of twee-notering in de Koreaanse Circle Chart-hitlijsten.
* "Attention" (2022)
* "Hype Boy" (2022)
* "Ditto" (2022)
* "OMG" (2023)
* "Super Shy" (2023)
* "ETA" (2023)

## Leden

| Artiestennaam | Artiestennaam | Naam | Geboortedatum |
| Gelatiniseerd | Hangul | Gelatiniseerd | Geboortedatum |
| Minji | 김민지 | Kim Minji | 7 mei 2004 |
| Hanni | 하니 | Phạm Ngọc Hân | 6 oktober 2004 |
| Danielle | 다니엘 | Danielle Marsh | 11 april 2005 |
| Haerin | 강해린 | Kang Haerin | 15 mei 2006 |
| Hyein | 이혜인 | Lee Hyein | 21 april 2008 |

## Externe link

* Officiële website (Koreaans)
* (en) NewJeans op Discogs
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel NewJeans op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Referenties
* ↑ (en) NewJeans's 'Get Up' sells over 1.65 million copies in first week of release JoongAng Daily, 28 juli 2023
* ↑ (en) NewJeans' 'How Sweet' marks their fourth consecutive million seller Times of India, 9 juni 2024
* International Standard Name Identifier: 0000 0005 0784 4940
* MusicBrainz: 49204a7a-ed85-407a-828f-6fd46f1d8126
# Los Pintín al rescate

Los Pintín al rescate is een Argentijnse animatiefilm uit 2000, geregisseerd door Franco Bíttolo. De Nederlands ingesproken versies uit hetzelfde jaar heten De pinguïns - reddertjes van de zee en De avontuurlijke tocht van de pinguïns. Deze avonturenfilm voor kinderen is geschikt voor alle leeftijden. In het Nederlands is er een dvd-versie van 81 minuten en een streaming-versie via Disney+. De dvd bevat ook een interview met Aukje van Ginneken, die Luna ingesproken heeft, en foto's.

## Verhaal

Op een eiland in de Atlantische Oceaan woont de pinguïnfamilie Pintin: vader Bepo, moeder Loda, en hun drie kinderen Luna, Ito, en Uvi. Luna wordt op het strand ontvoerd en de familie zet een zoekactie op touw. Ze vinden haar op het eiland van de gekke wetenschapper Jorba Tarjat, die genetische experimenten doet om onvolmaakte dieren te verbeteren. Hij krijgt ook Ito te pakken, zodat ze die ook moeten redden.

## Nederlandse stemverdeling

| Acteur | Personage |
| Jan Elbertse | Vader Bepo |
| Veerle Verheyen | Moeder Loda |
| Marjolein Algera | Ito |
| Aukje van Ginneken | Luna |
| Paul Donkers | Grootvader Fierro |
| Pepijn Gunneweg | Guibor |
| Jan Nonhof | Baas Gorbaar |
| Robin van der Velden | De Handlangers |
| Leo Richardson | Tugers het paard |
| Just Meijer | Nijlpaard |
| Reinder van der Naalt | Tucon de aap |
| Lucie de Lange | Olifant |
| Rolf Koster | Rat |
# Stal (bouwwerk)

Een stal is een overdekte plaats waar dieren, in het bijzonder vee, gehuisvest worden.
Er zijn verschillende soorten stallen:
* Beddenstal
* Fokstierstal
* Grupstal, oud type stal voor rundvee
* Kalverbox
* Kippenhok
* Ligboxenstal of loopstal, waarin het vee vrij kan rondlopen
* Melkstal of draaimelkstal, waarin de koeien worden gemolken
* Opfokstal
* Paardenstal kan als 'paardenbox' of als 'paardenstand' voorkomen
* Potstal, een oud type stal voor schapen en rundvee. Nu weer in gebruik bij de biologische veeteelt.
* Schaapskooi
* Wachtstierstal
Meestal bevindt de stal zich naast of in een boerderij. Vroeger waren er bij een kasteel ook stallen.
In Nederland waren er in de periode tussen 2012 en 2020 jaarlijks gemiddeld 37 stalbranden, waarvan 17 met dierlijke slachtoffers. Daarbij overleden gemiddeld 143.000 dieren per jaar, in totaal bijna 1,3 miljoen.

## Trivia

* Met een 'zwijnenstal' of Augiasstal wordt een niet opgeruimde of smerige kamer vol rommel bedoeld.
* De stal werd in de zomer, als het vee in de wei stond, ook wel zomerstal genoemd.
# Ton Haas

Antonius Gijsbertus Everardus (Ton) Haas (Utrecht, 27 november 1954) is een Nederlands interieurontwerper en keramist.

## Leven en werk

Haas studeerde aan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem onder Gijs Bakker, en later aan de Kingston Polytechnic in London.
Samen met Hans Ebbing en Paul Schudel vormde Haas met enkele anderen in 1978 de Vormgeversassociatie, een multidisciplinair ontwerpbureau voor grafische vormgeving, productontwikkeling, industrieel ontwerp en meubelontwerp. Ze ontwikkelde interieuraccessoires onder de merknaam Skizo, en later onder de naam Designum.
In 1987 richtte hij het Landmark Design & Consult ontwerpbureau op, die onder andere de stoelen ontwierp voor de nieuwe Rotterdamse Schouwburg. Verder ontwierp hij rond die tijd producten voor de Koninklijke Tichelaar Makkum en voor Artifort.
Op de KunstRai van 1989 waren voor het eerst ook galerie van toegepaste kunst te zien en presenteerde Ton Haas in samenwerking met Ed Annink een kleine tentoonstelling van meubels en design. Samen met Erwin Slegers en Ewoud van Rijn exposeerde hij in 1995 ook bij Galerie Ecce in Rotterdam. In die tijd was Haas regelmatig jurylid bij de Nederlandse Meubelprijzen.

## Externe link

* Officiële website
* ↑ "Vormgeversexpositie van leerlingen van vernieuwer Gijs Bakker". Trouw, 12 februari 1994. Geraadpleegd op Delpher op 26 augustus 2018.
* ↑ Mienke Simon Thomas. Goed in vorm: honderd jaar ontwerpen in Nederland. 010 Publishers, 2008. p. 202, 2007.
* ↑ "FRUITSCHAAL". De Telegraaf. Amsterdam, 21 januari 1984. Geraadpleegd op Delpher op 26 augustus 2018.
* ↑ Herman Moscoviter. "Opgepast: U zit op Echt Nederlandsch Fabrikaat Speciaal voor de nieuwe Schouwburg ontworpen stoelen garanderen een goede zit. De akoestiek is er ook mee gediend." Het vrĳe volk : democratisch-socialistisch dagblad. Rotterdam, 09 april 1988. Geraadpleegd op Delpher op 26 augustus 2018.
* ↑ "Beeldende Kunst KUNSTRAI". NRC Handelsblad. 24 mei 1989. Geraadpleegd op Delpher op 26 augustus 2018.
* ↑ VORMGEVING". "De Volkskrant". 03 februari 1995. Geraadpleegd op Delpher op 26 augustus 2018.
* ↑ Meubelprijzen 1998 op archined.nl.1998/09. Geraadpleegd op archive.org, 26 augustus 2018.
# Interlocking spur

Met een interlocking spur bedoelt men in de geomorfologie een van de uitstekende richels die zich afwisselend uitstrekken vanaf twee tegenoverliggende bergflanken van een V-dal, waar een zigzaggende waterloop doorheen stroomt of heeft gestroomd. Deze richels strekken zich zijdelings uit in een holronde tot spitse bocht van de rivier. Wanneer men deze structuur van bovenaf bekijkt, of op een landkaart of satellietfoto ziet, kan het doen denken aan een ritssluiting. Interlocking spurs zijn kenmerkende landvormen van de rivierlandschappen van de bovenloop van rivieren.

## Ontstaan

Interlocking spurs worden gevormd als de rivier van het rivierdal zichzelf gaat insnijden in een lokaal bedrock. Wanneer de rivier zich hierin insnijdt, heeft zij de voorkeur om de zwakkere delen in de bedrock op te zoeken en daar te gaan eroderen. Deze zwakkere gedeelten bestaan uit een elkaar kruisende reeks van diaklazen. Dit fluviatiele proces creëert op deze manier een zigzaggend rivierdal dat "in elkaar lijkt te grijpen".
Soms wordt gedacht dat interlocking spurs op dezelfde wijze ontstaan als de meanders van een rivier; dit betreft echter een ander type fluviatiel proces dat in het bijzonder typerend is voor de middenloop en benedenloop van een rivierlandschap. Meanders ontstaan in natuurlijke riviersystemen door sedimentatie in de glij-oevers (binnenbochten) en erosie in de stootoevers (buitenbochten).

## Fotogalerij

* Interlocking spurs langs een weg door Badlands National Park (VS)
* Interlocking spurs met een landbouwfunctie (Costa Rica)
* Interlocking spurs in de bovenloop van de rivier de Brathay (Engeland)
* Interlocking spurs van de rivier de Marsyangdi (Nepal)
* Interlocking spurs van de Koibokushushibichari-rivier (Japan)
# Eupheme (maan)

Eupheme (S/2003 J3) is een maan van Jupiter die is ontdekt door een team astronomen van de Universiteit van Hawaï onder leiding van Scott S. Sheppard. De maan is ongeveer 2 kilometer in doorsnede en draait om Jupiter met een baanstraal van 20,221 Gm in 583,87 dagen.
# Station Herbesthal

Station Herbesthal is een voormalig spoorwegstation langs spoorlijn 37 (Luik - Aken) en spoorlijn 49 (Welkenraedt - Raeren) in Herbesthal, een aan Welkenraedt vastgegroeid gehucht van Lontzen in de Belgische provincie Luik. Voor 1918 en van 1940 tot 1945 was dit station een grensstation van Duitsland. De telegrafische code was FHR.
Vanaf Herbesthal vertrok vroeger ook een tram van de NMVB naar Eupen.

## Reizigerstellingen

De grafiek en tabel geven het gemiddeld aantal instappende reizigers weer op een week-, zater- en zondag.
Tabel: aantal instappende reizigers station Herbesthal :
| | Weekdag | Zaterdag | Zondag |
| 1984 | 100 | 18 | 14 |
| 1985 | 114 | 23 | 21 |
| 1986 | 99 | 20 | 19 |
| 1987 | 83 | 19 | 37 |
| 1988 | 97 | 26 | 24 |
| 1989 | 66 | 19 | 10 |
| 1990 | 75 | 22 | 9 |
| 1991 | 74 | 13 | 12 |
| 1992 | 61 | 18 | 8 |
* ↑ De bron voor de gegevens zijn de jaarlijks door de NMBS in oktober uitgevoerde reizigerstellingen. Stationspersoneel en treinbegeleiders tellen dan visueel gedurende negen opeenvolgende dagen (vijf werkdagen en de twee aansluitende weekends) in alle stations en stopplaatsen het aantal instappende reizigers en dit voor alle binnenlandse treinen. De groene balk geeft het gemiddeld aantal opstappende (dus niet het aantal afstappende) reizigers weer op een weekdag (maandag, dinsdag, woensdag, donderdag en vrijdag opgeteld en gedeeld door vijf). Zaterdag wordt weergegeven door de blauwe en zondag door de rode balk. De cijfers geven een indicatie en hebben een foutenmarge, die in sommige gevallen aanzienlijk kan zijn. In 2008, 2010, 2011 en 2021 (corona) werden geen tellingen uitgevoerd. De gegevens zijn online raadpleegbaar, zoekterm Reizigerstellingen
* Lijn 37 en lijn 49
* Lijn 37 en Lijn 49
0,0: Luik-Guillemins · 2,6: Angleur · 4,1: Chênée · 5,8: Henne-Chèvremont · 11,0: Chaudfontaine · 9,5: La Broucke · 11,0: Trooz · 13,8: Fraipont · 15,3: Nessonvaux · 17,8: Goffontaine · 18,8: Cornesse · 20,3: Pepinster · 23,5: Ensival · 25,5: Verviers-West · Verviers-Central · 25,4: Verviers-Palais · 27,1: Verviers-Oost · 29,5: Nasproué · 31,7: Dolhain-Gileppe · 33:0: Dolhain-Vicinal · Welkenraedt-Ouest · 37,7: Welkenraedt · 39,5: Herbesthal · 42,4: Astenet · 45,9: Hergenrath · Aachen Hbf
0,0: Welkenraedt · 1,8: Herbesthal · 5,9: Eupen · 7,9: Raeren-Rott
# De gruwel der verwoesting

De gruwel der verwoesting of verwoestende gruwel (Hebreeuws: הַשִּׁקּ֥וּץ מְשֹׁמֵֽם, šiqqûṣ šōmēm) wordt genoemd in Daniël 9:27 in de Hebreeuwse Bijbel. Volgens het Nieuwe Testament zei Jezus toen hij de eindtijd beschreef, dat als de 'gruwel der verwoesting' staat op de heilige plaats, men moet vluchten naar de bergen (Matteüs 24:15; Marcus 13:14). In de brontekst hiervan staat de Griekse term βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως, bdélugma tèis eremōseōs.
In zowel het klassieke als het rabbijnse Hebreeuws wordt hetzelfde woord voor gruwel ook gebruikt voor een afgod. Het kan dus deze betekenis hebben in Daniël, wat zou leiden tot een vertaling met de "onbeweeglijke gruwel" of "verschrikkelijke gruwel".

## Interpretatie

De gruwel der verwoesting wordt vaak geïnterpreteerd als een object dat zorgt voor heiligschennis en volgens Daniël en de evangeliën in de tempel geplaatst zou worden. In verscheidene bewegingen wordt deze gebeurtenis geïnterpreteerd als een beschrijving van het voorval in 168 v.Chr. waarbij Antiochus IV Epiphanes bevel gaf om het altaar van Baäl Hasjamaïm (het Syrische equivalent van Zeus) op te zetten in de Joodse tempel te Jeruzalem.
Eindtijdbewegingen stellen dat deze gebeurtenissen nog moeten komen, omdat Jezus de profetie van Daniël citeerde toen het beeld Zeus al jaren was verwijderd uit de tempel. Soms wordt de aanduiding gezien als verwijzing naar de antichrist.
* ↑ The book of Daniel : composition and reception. Brill, Leiden (2001). ISBN 90-04-12202-8.
* ↑ W. D. Davies, Dale C., Jr. Allison ([1988-1997]). A critical and exegetical commentary on the Gospel according to Saint Matthew, Edinburgh. ISBN 0-567-09481-2.
* ↑ Abomination of Desolation | Encyclopedia.com. www.encyclopedia.com. Geraadpleegd op 13 augustus 2022.
# Adam Małysz

Adam Henryk Małysz [ˈadam ˈmawɨʃ] (Wisła, 3 december 1977) is een Pools voormalig schansspringer.
Małysz is viervoudig wereldkampioen, won viermaal de wereldbeker en won op de Olympische Spelen van Salt Lake City in 2002 zilver op de grote schans en brons op de kleine schans. In 2010 won Małysz zowel op de normale als op de grote schans het olympisch zilver.
Hij is in Polen ongekend populair en heeft zijn sport nog populairder gemaakt in Polen. Door zijn successen is de jeugd in groten getale gaan schansspringen.
Tijdens de wereldkampioenschappen schansspringen was hij de sterkste op de kleine schans in 2001, 2003 en 2007. Op de grote schans was hij dat in 2003.
Tijdens de winterseizoenen 2000/2001, 2001/2002, 2002/2003 en 2006/2007 werd Małysz winnaar van de wereldbeker. Met vier overwinningen is dit een record dat hij samen deelt met de Fin Matti Nykänen. In totaal heeft Małysz 39 maal een wereldbekerwedstrijd gewonnen en stond hij 92 keer op het podium. Alleen Stefan Kraft (45), Matty Nykänen (46), en Gregor Schlierenzauer (53) hebben meer overwinningen op hun naam staan.
Het prestigieuze vierschansentoernooi won hij in 2001. In 2003 werd hij derde. Hij heeft het Nordic Tournament drie keer (2001, 2003 en 2007) op zijn naam geschreven; een record. De tweede keer lukte dat zelfs door alle wedstrijden van het toernooi te winnen.
Małysz won 20 keer het nationaal kampioenschap, waarvan 10 keer op de normale en 10 keer op de grote schans.

## Olympische resultaten

| jaar + plaats | individueel K-90 | individueel K-120 | landenwedstrijd K-120 |
| 1998 Nagano | 51e | 52e | 8e |
| 2002 Salt Lake City | 3 | 2 | 6e |
| 2006 Turijn | 7e | 14e | 5e |
| 2010 Vancouver | 2 | 2 | |

## Wereldkampioenschap, resultaten

| jaar + plaats | individueel K90 | individueel K120 |
| 1995 Thunder Bay | 10e | 11e |
| 1997 Trondheim | 14e | 36e |
| 1999 Ramsau | 27e | 37e |
| 2001 Lahti | 1e | 2e |
| 2003 Predazzo | 1e | 1e |
| 2005 Oberstdorf | 6e | 11e |
| 2007 Sapporo | 1e | 4e |
| 1 | 2 | 3 |
| 0 | 3 | 1 |