OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pau Cubarsí

Pau Cubarsí Paredes (Estanyol, 22 januari 2007) is een Spaanse voetballer die doorgaans speelt als verdediger. Hij stroomde door vanuit de jeugdopleiding van FC Barcelona. Cubarsí debuteerde in 2024 in het Spaans voetbalelftal.

## Clubcarrière
### Jeugd

Cubarsí werd geboren in een klein dorpje in Girona en startte zijn carrière in de jeugd van Girona FC. FC Barcelona, de Catalaanse grootmacht, ontdekte al snel het talent van Cubarsí en nam hem in 2018 op in de jeugdopleiding La Masia. Na zijn ontwikkeling in de academie werd hij de op twee na jongste speler van Barça die zijn debuut maakte in de UEFA Youth League, na Lamine Yamal en Ilaix Moriba, toen hij begon in een uiteindelijk 1-1 gelijkspel tegen de Tsjechische ploeg Viktoria Plzeň.

### FC Barcelona

In april 2023 trainde Cubarsí voor het eerst mee met het eerste elftal onder Xavi Hernandez op slechts 16-jarige leeftijd. In juli 2023 ondertekende hij zijn eerste professionele contract, dat hem tot medio 2026 aan de club bond. Gedurende het seizoen 2023/24 trainde hij regelmatig mee met het eerste elftal. Op 18 januari 2024 maakte hij zijn officiële debuut in de Copa del Rey voor de club en speelde hij 45 minuten in een in een wedstrijd tegen Unionistas de Salamanca, waarbij hij Andreas Christensen in de rust verving.
Drie dagen later maakte Cubarsí zijn debuut in de basis, een dag voor zijn 17e verjaardag, voor het eerste elftal in een wedstrijd in de Primera División tegen Real Betis dat met 4-2 werd gewonnen. Op 12 maart maakte hij zijn debuut in de Champions League. Cubarsí speelde de hele wedstrijd en de wedstrijd werd gewonnen met 3-1 tegen Napoli.
Op 13 februari 2025 verlengde Cubarsí zijn contract bij Barça tot medio 2029.

## Clubstatistieken

| Seizoen | Club | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Overig | Overig | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2023/24 | FC Barcelona B | Primera Federación | 9 | 0 | — | — | — | — | 9 | 0 |
| 2023/24 | FC Barcelona | Primera División | 19 | 0 | 2 | 0 | 3 | 0 | 24 | 0 |
| 2024/25 | FC Barcelona | Primera División | 7 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 8 | 0 |
| Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | 35 | 0 | 2 | 0 | 4 | 0 | 41 | 0 |
| Bijgewerkt op 27 september 2024. |||||||||||

## Interlandcarrière

Cubarsí vertegenwoordigde Spanje in de leeftijdsgroepen onder 15, 16 en 17. In maart 2024 werd hij voor het eerst opgeroepen voor het Spaanse nationale voetbalelftal. Op 22 maart 2024 maakte hij zijn debuut voor het Spanje in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Colombia, die met 1–0 verloren werd. Hij werd de jongste debutant ooit voor het Spaanse elftal en verbrak daarmee het record van Sergio Ramos. Cubarsí werd op 27 mei 2024 door bondscoach Luis de la Fuente opgenomen in de voorlopige Spaanse selectie voor het EK 2024 in Duitsland, maar viel af voor de definitieve selectie.

## Erelijst

| Competitie |
| Competitie | Aantal | Jaren |
| FC Barcelona |
| Supercopa de España | 1× | 2024/25 |
# Zend Framework

Het Zend Framework is een hulpmiddel bij het schrijven van software die vooral in webserver wordt ingezet. Het is een open-source raamwerk, ontwikkeld in objectgeoriënteerde PHP5 code door Zend Technologies. Dit in lijn met PHP, waarvoor de parsing engine ook door Zend Technologies wordt ontwikkeld. Het Zend Framework wordt uitgebracht onder een BSD-licentie.
Het is onderdeel van het PHP Collaboration Project, bestaande uit:
* Zend Developer Zone
* Eclipse-based PHP-IDE
* Zend Framework
Het framework is gebaseerd op het MVC Model. De verschillende componenten van het framework kunnen ook afzonderlijk gebruikt worden. Voorbeelden van componenten in het Zend Framework zijn Zend_Log, Zend_Config en Zend_Feed.
Na de introductie van Zend Framework 2, een nieuw generatie framework die gebruik maakt van de mogelijkheden van nieuwe versies van PHP, wordt naar het originele Zend Framework verwezen als Zend Framework 1.

## Uitfasering

Op 28 juni 2016 heeft Zend Framework bekendgemaakt dat Zend Framework 1 zijn end of life op 28 september 2016 zou bereiken. Vanaf dat moment wordt het framework niet meer actief ontwikkeld, en wordt aanbevolen om applicaties te migreren naar Zend Framework 2, of het nieuwe Zend Framework 3.
# João Pedro Eira Antunes da Silva

João Pedro Eira Antunes da Silva (Braga, 14 januari 1999) is een Portugees voetballer.

## Clubcarrière

Silva ruilde in 2015 de jeugdopleiding van SC Braga voor die van Sporting Lissabon, nadat hij eerder al een seizoen uitgeleend was geweest aan Palmeiras FC. In het seizoen 2020/21 maakte hij zijn officiële debuut voor het tweede elftal van Sporting, dat toen uitkwam in de Liga Portugal 2. In september 2020 was hij een van de zeven spelers die opgeroepen werd bij het eerste elftal van de club voor de Europa League-voorrondewedstrijd tegen Aberdeen FC, nadat er een pak spelers ontbraken vanwege de coronapandemie. Hij speelde uiteindelijk nooit een officiële wedstrijd in het eerste elftal van de club.
In januari 2021 tekende hij bij de Spaanse eersteklasser Deportivo Alavés, dat hem evenwel meteen uitleende aan zijn Kroatische zusterclub NK Istra 1961. Met deze club haalde hij in 2021 de finale van de Kroatische voetbalbeker. Istra verloor deze finale met 6-3 van Dinamo Zagreb. Silva kwam tijdens dit toernooi enkel in actie in de kwartfinale, die Istra met 0-3 won van NK Oriolik.
In juli 2022 ondertekende Silva een driejarig contract bij de Belgische eersteklasser KV Kortrijk. In februari 2025 verliet hij de club voor het Braziliaanse Sport Club do Recife.

## Interlandcarrière

Silva speelde mocht op 30 januari 2019 invallen tijdens een oefeninterland tussen Portugal –20 en Kaapverdië –20.

## Clubstatistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Supercup | Supercup | Europees | Europees | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2020/21 | Sporting Lissabon | | Primeira Liga | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 2020/21 | Deportivo Alavés | | Primera División | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | 0 | 0 |
| 2020/21 | → NK Istra 1961 | | 1. HNL | 10 | 1 | 0 | 0 | — | — | — | — | 10 | 1 |
| 2021/22 | → NK Istra 1961 | | 1. HNL | 30 | 1 | 3 | 0 | — | — | — | — | 33 | 1 |
| 2022/23 | KV Kortrijk | | Eerste klasse A | 22 | 2 | 3 | 0 | — | — | — | — | 25 | 2 |
| 2023/24 | KV Kortrijk | | Eerste klasse A | 38 | 2 | 2 | 0 | — | — | — | — | 40 | 2 |
| 2024/25 | KV Kortrijk | | Eerste klasse A | 22 | 1 | 1 | 0 | — | — | — | — | 23 | 1 |
| 2025 | Sport Club do Recife | | Série A | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | 0 | 0 |
| Totaal | Totaal | Totaal | Totaal | 122 | 7 | 9 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 131 | 7 |
# Tersteeg

Tersteeg kan verwijzen naar:
* Dirk Tersteeg (1876-1942), Nederlands landschaps- en tuinarchitect.
* Gijsbert Tersteeg (1905-1985), Nederlands acteur.
* Hermanus Tersteeg (1845-1927), Nederlands tekenaar en kunsthandelaar.
* Johan Tersteeg (1873-1953), Nederlands uitgever en schrijver.
* Karin Tersteeg (1987-), Nederlands voetbalster.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Tersteeg en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Judith Steenbrink

Judith Steenbrink (1977) is een Nederlands violiste en barokcurator bij 24Classics.
Steenbrink groeide op in een muzikaal gezin waar koormuziek uit de Renaissance centraal stond. Ook haar tweelingzus Tineke is actief in de muziekwereld. Na haar studie bij onder meer Alda Stuurop en Lucy van Dael toerde ze met het European Union Baroque Orchestra, Concerto Copenhagen en Amsterdam Baroque Orchestra. Tussen 2014 en 2022 was ze eerste violiste van Christina Pluhars ensemble l'Arpeggiata.
In 2006 richtte ze samen met haar tweelingzus Tineke Steenbrink Holland Baroque op. Als co-artistiek leider en concertmeester creëerde ze projecten zoals The Birth of Gospel (met London Community Gospel Choir), Silk Baroque (met Wu Wei), Minne (met Bastarda Trio) en Carnival Baroque (met Jeanine De Bique). Steenbrink componeert en arrangeert voor Holland Baroque. In 2024 werd bekend dat Holland Baroque in slechte omstandigheden verkeert.
In 2023 componeerde Steenbrink filmmuziek voor de film Metamorphosis van filmmaker Pim Zwier. In 2022 richtte zij het jaarlijkse zomerfestival Batenburg Baroque Festival op waar muziek uit allerlei genres en stijlen samenkomt op historische locaties.
Steenbrink speelt op een viool die in 1622 in Cremona werd gebouwd door de gebroeders Amati.

## Prijzen

In 2017 won ze samen met haar tweelingzus een Edison.
* 1 2 Megens, René, "Voor Judith en Tineke Steenbrink is barok hun dagelijkse wereld", De Gelderlander, 16 november 2017. Gearchiveerd op 7 augustus 2024. Geraadpleegd op 7 augustus 2024.
* ↑ Goes, Maartje, Interview Judith Steenbrink. 24Classics (29 januari 2022). Gearchiveerd op 7 augustus 2024. Geraadpleegd op 7 augustus 2024.
* ↑ van Dijk, Selma, Met de paplepel ingegoten - Familie Steenbrink. NPO Klassiek (19 juni 2023). Gearchiveerd op 7 augustus 2024. Geraadpleegd op 7 augustus 2024.
* ↑ Ploeger, Dana, "Barokviolist Judith Steenbrink: Mijn zus zit deels in mij, en ik in haar", Trouw, 24 november 2023. Gearchiveerd op 24 november 2023. Geraadpleegd op 7 augustus 2024.
* ↑ Huijnen, Cécile, Judith Steenbrink: "We dansen om de canon heen". NPO Klassiek (15 april 2023). Gearchiveerd op 7 augustus 2024. Geraadpleegd op 7 augustus 2024.
* ↑ Galema, Joost, "De eigenzinnige stem en stijl van Brabantse barok", NRC, 20 december 2020. Gearchiveerd op 7 augustus 2024. Geraadpleegd op 7 augustus 2024.
* ↑ Freriks, Kester, "Harde woorden en minder subsidie voor ITA: wat speelt er bij het Amsterdamse theatergezelschap?", NRC, 4 juli 2024. Gearchiveerd op 4 juli 2024. Geraadpleegd op 8 augustus 2024.
* ↑ Windhorst, Pim, Muzikale tweelingzussen Steenbrink uit Oeffelt winnen Edison. Omroep Brabant (19 november 2017). Gearchiveerd op 7 augustus 2024. Geraadpleegd op 7 augustus 2024.
* Gemeinsame Normdatei: 128459372X
* International Standard Name Identifier: 0000 0004 2801 6821
* Library of Congress Control Number: no2013050830
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000002738233
* Virtual International Authority File: 306423877
* WorldCat (via VIAF): 306423877
# Goodnight Girl

Goodnight Girl is een nummer van de Schotse band Wet Wet Wet uit 1992. Het is de derde single van hun vierde studioalbum High on the Happy Side.
"Goodnight Girl" is een rustige ballad. Het nummer werd een hit op de Britse eilanden, Oceanië en in het Duitse en Nederlandse taalgebied. Het bereikte de nummer 1-positie in het Verenigd Koninkrijk. In de Nederlandse Top 40 wist het de 2e positie te bereiken, en in de Vlaamse Radio 2 Top 30 de 7e.
In 1994 werd een nieuwe versie van het nummer uitgebracht, getiteld Goodnight Girl '94. Deze versie bereikte de 11e positie in de Nederlandse Top 40, en de 15e in de Vlaamse Radio 2 Top 30.

## NPO Radio 2 Top 2000

Goodnight Girl stond alleen in 2001 in de NPO Radio 2 Top 2000, op plek 1642.
# Dutch Podcast Awards 2020

De derde uitreiking van de Dutch Podcast Awards vond plaats op 5 en 6 oktober 2020. Voor de editie van 2020 werden door het publiek zo'n 27.000 podcasts genomineerd. Uiteindelijk zijn hieruit door een weging van de nominaties en de keuzes van de vakjury, 45 podcasts genomineerd in 10 verschillende categorieën.

## Aantal stemmen

In 2020 werden ruim 31.000 stemmen uitgebracht op de 45 genomineerde podcasts. Dat waren er bijna twee keer zo veel als in 2019. Dit jaar telden de publieksstemmen voor 70% mee in de eindscore, de andere 30% kwam van een jury.

## Winnaars en genomineerden

De winnaars staan bovenaan in vet lettertype.

### Beste Podcast van Nederland

* De plantage van onze voorouders, Maartje Duin en Peggy Bouva, geproduceerd door Prospektor, VPRO en NPO Radio 1

### Nieuws & Politiek

* De stemming
* Europa draait door
* Boekestijn en De Wijk
* Betrouwbare Bronnen
* De Amerika Podcast

### Media & Opinie

* De Krokante Leesmap
* TPO Podcast
* Een podcast over media
* Trust Nobody
* Het land van Wierd Duk

### Lifestyle, maatschappij en gezondheid

* De Zelfspodcast
* Man man man, de podcast
* Dag voor Dag
* Datevermaak
* Day 1 Podcast

### Tech & Wetenschap

* Met Nerds om Tafel
* Onbehaarde Apen
* Sound of Science
* Studio Energie
* Tweakers

### Cultuur & Muziek

* De Grote Vriendelijke Podcast
* Partij voor de Vrijdag
* Dat kan mijn kleine nichtje ook
* De Elektra Podcast
* Peptalk

### Verhalend

* De Plantage van onze voorouders
* De ontvoering van Gladbeck
* De Laatste Dans
* Duister de podcast
* Oorlog op de flank

### Sport

* De Rode Lantaarn
* Een Tikkie naar het Zuiden
* De Cor Potcast
* De Rode Lantaarn
* Live Slow Ride Fast

### Zakelijk

* Groeivoer
* De Cryptocast
* Leaders in Finance
* Project Ecosofie
* De Klantenpodcast

### Brandstory

* Taboe Talk
* Licht op Legal
* Money Mind Podcast
* Sixtar Leadership
* Lessen voor een rijker leven

### Beste host

* Gijs Groenteman
* Özlem Öskan
* Liesbeth Rasker
* Wouter Monden
* Elger van der Wel
* Bernard Hammelburg
* Pepijn Schoneveld
* Domien Verschuuren
* Giel Beelen
* Gwen van Poorten
* 1 2 Liveblog | Winnaars Dutch Podcast Awards 2020. BNR Nieuwsradio. Gearchiveerd op 15 november 2022. Geraadpleegd op 15 november 2022.
* 1 2 Nominaties Dutch Podcast Awards 2020 bekend: stemfase begonnen. Dutch Podcast Awards. Gearchiveerd op 15 november 2022. Geraadpleegd op 15 november 2022.
* 1 2 De plantage van onze voorouders grote winnaar Dutch Podcast Awards 2020. Dutch Podcast Awards (6 november 2020). Gearchiveerd op 14 november 2022. Geraadpleegd op 16 september 2024.
# Station Trefforest

Trefforest is een spoorwegstation van National Rail in Rhondda Cynon Taf in Wales. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door Transport for Wales.
# Telegram

Telegram kan verwijzen naar:
* Telegram (telegrafie) – geschreven bericht verstuurd via een telecommunicatienetwerk;
* Telegram (Björk) – een muziekalbum van Björk;
* Telegram (applicatie) – een cross-platform berichtendienst die beschikbaar is op smartphones en allerhande computersystemen.
# Walk (België)

Walk is een woonkern aan de N681 in de gemeente Weismes in de Belgische provincie Luik.

## Recreatie

Tegen de grens met Malmedy ligt ten westen van Walk, bij de bushalte Walk-Hagister, het naturistische recreatiepark Le Perron Athena.
Deelgemeenten: Faymonville · Robertville · Weismes Overige kernen: Bruyères · Champagne · Gueuzaine · Libomont · Ondenval · Outrewarche · Ovifat · Remonval · Sourbrodt · Steinbach · Thirimont · Walk Belgische gemeenten · arrondissement Verviers · provincie Luik · Wallonië
# Frans Oort

Frans Oort (Bussum, 17 juli 1935) is een Nederlands wiskundige en emeritus-hoogleraar zuivere wiskunde.
Oort, zelf ook zoon van een wiskundige, studeerde wiskunde aan de Universiteit van Leiden van 1952 tot 1958 waar hij afstudeerde met een scriptie over elliptische krommen. Hierna deed hij tussen 1958 en 1961 zijn promotieonderzoek bij Willem van Est en Jacob Murre te Leiden, Aldo Andreotti te Pisa en Jean-Pierre Serre aan het Collège de France in Parijs. Van 1961 tot 1977 was hij werkzaam als wiskundige aan de Universiteit van Amsterdam waarvan sinds 1967 als hoogleraar zuivere wiskunde. In 1966 en 1967 was hij verbonden aan de Harvard-universiteit (Cambridge MA, USA), en in 1972 en 1973 was hij verbonden aan Universiteit van Aarhus in Denemarken Van 1977 tot 2000 was hij hoogleraar zuivere wiskunde / fundamentele wiskunde aan de Universiteit van Utrecht. In het najaar 2008 was hij als Eilenberg-professor verbonden aan Columbia-universiteit in New York. Naast vele publicaties op zijn vakgebied, publiceerde hij tevens over de mathematische aspecten in het werk van Johann Sebastian Bach en was hij promoter van succesvolle wiskundigen van een nieuwe generatie. Oort is samen met neerlandicus en auteur Marijke Harberts de vader van drie zonen.

## Onderzoek

Oorts onderzoek richt zich onder andere op abelse variëteiten en hun modules. In 1994 formuleerde hij wat nu bekend staat als het vermoeden van André-Oort (waarbij hij een vermoeden uit 1989 van Yves André generaliseert). In 2000 bewees Oort een vermoeden van Grothendieck uit 1970.

## Noten en referenties

* ↑ Frans Oort - The Mathematics Genealogy Project. www.mathgenealogy.org. Geraadpleegd op 19 mei 2024.
* ↑ Publications - Prof. dr. F. (Frans) Oort - Utrecht University. www.uu.nl. Geraadpleegd op 19 mei 2024.

## Externe bronnen

* Interview met Oort op Kennislink
* pagina Oort op site Universiteit Utrecht
# Gerald Troost

Gerald Troost (Hasselt (Overijssel), 6 maart 1978) is een Nederlandse zanger, componist en schrijver.
Voordat hij in 2000 een solocarrière begon, speelde hij in enkele bands. Troost dook als soloartiest met zijn debuut Met andere ogen in het gat van de gospelmarkt: Nederpop met christelijke teksten. Hij liet zich hierbij assisteren door muzikanten als Henk Pool en Marco Borsato-drummer Ton Dijkman.
Gerald Troost trad onder andere op op de EO-Jongerendag en het Flevo Festival.
In 2020 vierde Troost zijn twintigjarig jubileum met het album "Grijs Gedraaid". Met de albums "Grace above it all" en "Something to believe in" ging hij daarna de landsgrenzen over.
Troost heeft zijn eigen bedrijf, Troost Producties. Naast zijn muziek richt hij zich op coaching en geeft hij spreekbeurten over diverse thema's. Hij is ambassadeur van Compassion en Kerk in Actie.
Gerald Troost is woonachtig in Veenendaal. Hij is getrouwd met Nelinda Troost-Koudijs, een van de voorgangers van Mozaiek 0318. Samen hebben ze 3 kinderen.

## Discografie
### Albums

* Levensecht (1999, eigen beheer)
* Met andere ogen (2000)
* Eindeloos (2001)
* Bovennatuurlijk (2003, dubbel-cd)
* Intens (2004)
* Typisch Troost (2005)
* BinnensteBuiten (2006)
* Kerst (2006)
* Pasen (2007)
* Ons moment (2007)
* Tegengif (2008)
* On Our Way (2009, Engelstalig)
* Als de stilte spreekt (2009)
* Einde van het begin (2010, dubbel-cd)
* 100%Pasen (2012, cd bij het boek 100%Pasen: geloof, bijgeloof en volksgebruiken in Nederland/R.A. Koman. Bedum: Profiel)
* Pinksteren (2012)
* Tussen hemel en aarde (2013)
* Met andere ogen / Eindeloos / Bovennatuurlijk / Intens. 4 Cd-box (2014)
* Woorden van Troost in een tijd van eenzaamheid en leegte (2014)
* Woorden van Troost in een tijd van rouw en verdriet (2014)
* Witte vlag (2017)
* Luid en duidelijk (2018)
* Alles nieuw (2019)
* Grijs gedraaid (2020)
* Grace above it all (2021)
* Something to believe in (2022)

### Singles

* Steeds dichter bij jou (2000)
* Voor mama (2001)
* Wereldvrouw (2002)
* Kippenvel (2002)
# Aldfaer

Aldfaer (Fries voor oudvader) is een uitgebreid Nederlandstalig computerprogramma voor het vastleggen van stamboomgegevens. De programmacode is ondergebracht bij 'Stichting Aldfaer' om de toekomst van het programma te waarborgen.
In 1998 is de eerste versie van Aldfaer gebouwd. Het heette toen nog "Tante Tyt". Na twee jaar werd het omgedoopt in "Aldfaer" en op internet gezet. Die eerste versies worden niet meer ondersteund.
Aldfaer draait onder Windows en is freeware. Het kent een uitgebreide ondersteuning via de site Aldfaerforum. Het programma biedt de mogelijkheid om een stamboom eenvoudig te exporteren naar een website of naar GEDCOM voor communicatie met collega stamboomonderzoekers. Sinds Aldfaer 11.0 wordt versie 7.0 ondersteund. Onder bepaalde voorwaarden zal Aldfaer op een Apple computer met macOS werken en dan alleen de versies 10.7 … 10.14
Tevens is er de mogelijkheid om eigen rapporten, "sjablonen" genaamd, te kunnen genereren met een scripttaal. Daarnaast is er een mogelijkheid om dit programma ook in andere talen, bijvoorbeeld Deens, Frans, Engels en Duits te gebruiken, deze mogelijkheid wordt door de ontwerpers van het programma niet verder uitgebreid. De in versie 6 aangekondigde samenwerking met MyHeritage is met versie 11 beëindigd.

## Externe link

* Aldfaerforum
* ↑ Aldfaer op de MAC. Stichting Aldfaer. Geraadpleegd op 9 april 2023.
* ↑ Nieuw in versie 11.0. Gearchiveerd op 4 december 2024. Geraadpleegd op 4 december 2024.
# Lathyrisme

Lathyrisme of neurolathyrisme is een neurologische ziekte die voorkomt bij mensen en gedomesticeerde dieren, die wordt veroorzaakt door het eten van bepaalde planten uit het geslacht Lathyrus. Dit probleem wordt voornamelijk geassocieerd met Lathyrus sativus en in mindere mate met Lathyrus cicera.
De consumptie van grote hoeveelheden zaden van Lathyrus met een hoge dosis van het neurotoxine bèta-oxalyl-L-alfa, beta-diaminopropionzuur (oxalyldiaminopropionzuur (ODAP)) veroorzaakt verlamming, zich uitend in krachtsverlies tot volledige verlamming van de benen.
De ziekte komt voor in sommige gebieden in Bangladesh, Ethiopië, India en Nepal.
De ziekte komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen, omdat vrouwelijke hormonen enige bescherming lijken te bieden. De oorzaak van de ziekte wordt toegeschreven aan bèta-aminopropionitriel (BAPN), dat het koper-bevattende enzym lysyl-oxidase remt, dat verantwoordelijk is voor het aanleggen van kruisverbindingen tussen pro-collageen en pro-elastine.
Gedurende het bewind van Francisco Franco in Spanje waren er verschillende uitbraken van lathyrisme, wat werd veroorzaakt door gebrek aan voedsel waardoor mensen grote hoeveelheden lathyrusmeel gingen consumeren. De ziekte was al eerder voorgekomen gedurende de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog tegen Napoleon Bonaparte in Madrid. Deze gebeurtenis was het onderwerp van een van Francisco Goya’s aquatint-etsen met de titel Gracias a la Almorta (Dank aan het Lathyrusmeel) die slachtoffers van lathyrisme uitbeeldt.
Recent is er een verwante ziekte ontdekt die osteolathyrisme is genoemd omdat het de botten en bindweefsels aantast in plaats van het zenuwstelsel. Het is een aandoening van het skelet die gepaard kan gaan met hernia van de rug, aortadissectie, kreupelheid van de voorpoten, exostosen, kyfoscoliose en andere skeletvervormingen, waarschijnlijk als gevolg van een gestoorde aanmaak van het bindweefsel.

## Externe link

* Lathyrus Lathyrism Newsletter

### Referenties

* ↑ Medical problems caused by plants: Lathyrism at Prince Leopold Institute of Tropical Medicine online database
* ↑ SPENCER PS, LUDOLPH AC, KISBY GE. "Neurologic diseases associated with use of plant components with toxic potential" in Environmental Research 1993; issue 62; pp. 106-13. ISSN 00139351
* ↑ https://www.historiacocina.com/gourmets/venenos/almortas.htm AZCOYTIA, Carlos (2006): "Historia de la Almorta or el veneno que llegó con el hambre tras la Guerra Civil Española". HistoriaCocina. Gearchiveerd op 3 november 2022.
* ↑ COHN, D.F. (1995) "Are other systems apart from the nervous system involved in human lathyrism?" in Lathyrus sativus and Human Lathyrism: Progress and Prospects. Ed. Yusuf H, Lambein F. University of Dhaka. Dhaka pp. 101-2. ISBN 9845100058