# Johannes Petrus Hasebroek

Johannes Petrus Hasebroek (Leiden, 6 november 1812 – Amsterdam, 29 maart 1896) was een Nederlandse schrijver, dichter en predikant. Hij was ook bekend onder het pseudoniem Jonathan.

## Biografie

Hasebroek was een typische 19de-eeuwse schrijver, die zowel boeken publiceerde als preekte, net als zijn twee vrienden Nicolaas Beets en Jan Jakob Lodewijk ten Kate. Met enkele anderen werden zij de dominee-dichters genoemd, tegen wier moralistische gedichten de Tachtigers protesteerden.
Hij werd geboren in Leiden als een van de negen kinderen van apotheker Johannes Hasebroek (1778 - 1857) en Maria Theresia Kleyn (1788? - 1865). De schrijfster Elisabeth Hasebroek was zijn oudste zuster. Hij bezocht in Leiden het Stedelijk Gymnasium en studeerde er theologie aan de Rijksuniversiteit. Zijn studie werd onderbroken door deelneming aan de Tiendaagse veldtocht in 1831 met de Vrijwillige Jagers der Leijdsche Hoogeschool. In oktober 1836 werd hij predikant in het 'witte kerkje' in Heiloo, in 1843 te Breda, in 1852 te Middelburg en uiteindelijk op 12 november 1851 te Amsterdam. In 1883 werd hij emeritus.

## Werk
### Eigen werk

* Bilderdijks graf, 1832
* Poezij. Haarlem, 1836
* Waarheid en droomen, door Jonathan. Haarlem, 1840. (12e druk 1905, "Verbeterde druk" 1950)
* De Zeeuwsche arbeider, Den Haag : Kruseman, 1841. Uit: De Nederlanden. Karakterschetsen, kleederdragten, houding en voorkomen van verschillende standen
* De navolging van Christus van Thomas à Kempis (naar het Latijn). Amsterdam: Müller, 1844. Voorafgegaan van het leven des schrijvers, door Ullmann
* Leerredenen, Breda, 1846
* De aartsbisschop van Parijs (herinnering aan een bezoek in de Nôtre-Dame-kerk op Allerzielendag in 1847). Breda: Broese, 1847
* De God des hemels en de bergen der aarde. Breda: Broese, 1847-1848
** 1: Bergen van het Oude Testament
** 2: Bergen van het Nieuwe Testament (met een panorama van het Heilige Land)
* Afscheidsrede. Gehouden te Middelburg, 26 October 1851. Middelburg: Van Benthem en Jutting en E. Hendrikse, 1851
* Nieuwe leerredenen. Breda: Broese, 1853
* Een bezoek van Wichern (een bladzijde uit mijn reisboek). 1856
* "Leer ons bidden". Gebeden voor het huisgezin oorspr. en vert.. Amsterdam, 1857
* Windekelken. Gedichten. Amsterdam: Höveker, 1859
* De blijde boodschap. 12 leerredenen. Amsterdam'1860
* Ter gedachtenis aan Mr. Isaac da Costa. Amsterdam: H. de Hoogh, 1860. Bevat, naast ziekteberichten, ook een verslag o.d.t.: Bij het graf van J.P. Hasebroek, en Een bidstond van C. Schwarz
* Studiën en schetsen. Amsterdam: H. Höveker, 1860
* Gods stem in den watervloed. Leerrede, gehouden op den 13den Januarij 1861 te Amsterdam. Amsterdam: Höveker, 1861
* Alle dingen vernieuwd. Leerrede bij het jaarlijksch bezoek des Konings in de hoofdstad, in tegenwoordigheid van het Vorstelijk Huis uitgesproken in de Nieuwe Kerk te Amsterdam, op den veertienden April 1861. Amsterdam: Höveker, 1861
* Jozua's keuze herinnerd op den gedenkdag van Nederlands verlossing, den 17den November 1861. Amsterdam: Höveker, 1861
* Op de bergen. Herinneringen en indrukken van eenen reiziger door noordelijk Italië en Zwitserland. Amsterdam: H. Höveker, 1861
** Italië
** Noordelijk Italië en Zwitserland
* Des Evangeliedienaars hoogste roem. Feestrede op den gedenkdag der kerkhervorming en dien eener vervulde vijfentwintigjarige Evangeliebediening. Amsterdam: H. Höveker, 1861
* Overzigt van het leven en de werken van Mr. Is. da Costa. Haarlem, 1861
* Na het feest. Leerrede ten besluite der November-feesten ter herinnering van Neêrlands verlossing in 1813, op den twee en twintigsten November 1863, in de Nieuwezijdse-Kapel te Amsterdam. Amsterdam: H. Höveker, 1863
* De Chinees tot Christus gebragt. Toespraak bij den doop aan eenen Chineschen jongeling bediend, den 20sten Maart 1864, in de Amstelkerk te Amsterdam. Amsterdam, 1864
* Nieuwe windekelken. Gedichten. Amsterdam, 1864
* De laatste kerkklokstoon. Eene stem uit Nederland bij het graf van Friedrich Strauss. Amsterdam: Brinkman, 1864
* Het jubelfeest van de overwinning van Waterloo dankbaar gevierd. Feestrede op den achttienden junij 1865, des voormiddags in de Oudezijds-Kapel te Amsterdam. Amsterdam: D.B. Centen, 1865
* Zestal leerredenen. Zeist, 1866
* Feestrede, ter gelegenheid van het gedachtenisfeest der compagnie vrijwillige jagers der Leidsche Hoogeschool .... Amsterdam, 1867
* De gedachtenis van eene landverhuizing uit Tirol vernieuwd. Utrecht: Van Peursem, 1868
* Uit den vreemde. Amsterdam: W.H. Kirberger, 1868
* Gave der liefde, ten voordeele van het fonds voor weduwen van protestant- sche godsdienstonderwijzers in Nederland. Amsterdam, 1868
* Proza en poëzie (Dicht en ondicht). Rotterdam : Bolle, 1874
* Mijne herinnering aan Willem de Clercq. Amsterdam, 1874
* Levensschets van Hendrik Jacob Koenen, Leiden: Brill, 1875
* Feest-cantate bij gelegenheid van het vijf-en-zeventigjarig bestaan der Hollandsche Maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen. 1875
* Toespraak bij gelegenheid van het vijf-en-zeventigjarig bestaan der Hollandsche Maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen. Gevierd te Amsterdam, 13 September 1875. Amsterdam: Van Bonga, 1875
* Het eeuwig evangelie. Gedachteniswoord. Amsterdam: Höveker, 1876
* Bijeenkomst in de Parkzaal ter gelegenheid van de opening der Universiteit van Amsterdam op Maandag 15 October 1877. Feestcantate. Amsterdam: Stoomdrukkerij der Gemeente Amsterdam, 1877
* Sneeuwklokjes. Poëzy. Amst. 1878
* Winterbloemen. Poëzy. Amsterdam: Kirberger, 1879
* Na vijftig jaren. Een dichterlijk klaverblad, ter herinnering aan 1830 en 1831. Amsterdam: W.H. Kirberger, 1881
* Thomas-kalender. Spreuken voor elken dag des jaars uit Thomas a Kempis Imitatio Christi. Amsterdam, 1881
* Een nieuwe kerk in een nieuwe buurt. Een schets met de pen. Amsterdam: Höveker, 1882
* Aan Nicolaas Beets 13 September 1884 door M. de Vries en J.P. Hasebroek. Haarlem: Bohn, 1884
* Gedachtenis. Laatste leerredenen. Amsterdam: Höveker, 1884
* Een weenende Rachel door den Heer vertroost. Het dagboek eener moeder in dagen des lijdens, het Engelsch van Catharine Tait, 1884
* Een evangelist zonder kanselkleed. Amsterdam: D.B. Centen, 1885
* De Alpenhorens. Een wekstem uit Davos. Amsterdam, 1885
* Vesper. Poëzie in den avond des levens. Amsterdam: Höveker & Zoon, 1887
* Hesperiden. Nieuwe poëzie in den avond des levens. Amsterdam: Höveker, 1888

### Vertaald

* Proeven van vertaling uit de gedichten van Thom. Moore, Amsterdam: M. Westerman, 1836
* Thomas a Kempis. De navolging van Christus, Amst. 1885
* Novissima Verba. Twaalftal leerredenen ten afscheid. Amsterdam, 1889. In de Levensberichten van Lett. gaf hij dat van zijn vriend W.R. Veder.

### Uitgegeven

* Kerkklokstoonen van Fr. Strauss ; op nieuw uitg. en aanbevolen door Jonathan. 3 delen. Haarlem, 1842. (Diverse herdr., o.a. 6e dr., Haarlem, 1896)
* De kompleete dichtwerken van Da Costa, Arnh. 1869-'72
* Verder: leerredenen in bundels, theol. geschriften, vert., brochures en bijdragen in tijdschriften en jaarboekjes

### Literatuur

* Jan Hendrik Jacob Willems. Joh. Petrus Hasebroek. Bijdrage tot de kennis van het letterkundig leven, voornamelijk in de jaren ± 1830-1840. Eindhoven: Lecturis, 1939. Proefschrift Utrecht. In de bijlage: Brieven van Hasebroek aan de Gidsredactie en aan Potgieter
* Lieuwe Hendrik Postma. J. P. Hasebroek'. Kampen: Mondiss, 1989 ISBN 90-6651-099-4. Proefschrift Utrecht

## Wetenswaardigheid

* Het Rijksmuseum te Amsterdam heeft een borstbeeld van Hasebroek, van de hand van Johan Keller (1863-1944), een Haagse beeldhouwer.

## Externe link

* Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
* Dit artikel is geheel of gedeeltelijk gebaseerd op een artikel uit het Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde van F. Jos. van den Branden en J.G. Frederiks uit 1888-1891, dat vanwege zijn ouderdom vrij is van auteursrechten.
* Levensschets door M.A. Perk in Eigen Haard van 1882, aflevering 45.
Lees dit artikel online of download het als ePub uit de collectie van de Atlas Van Stolk.
* Bibliothèque nationale de France: cb11012963c (data)
* Biografisch Portaal: 27738087
* Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: hase002
* Gemeinsame Normdatei: 118878492
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 8273 5588
* Library of Congress Control Number: n95052326
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007262469605171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 068420420
* Système universitaire de documentation: 147292123
* Virtual International Authority File: 78822854
* WorldCat (via VIAF): 78822854