# Samarium

Samarium is een scheikundig element met symbool Sm en atoomnummer 62. Het is een zilverwit lanthanide.

## Ontdekking

Samarium is in 1853 ontdekt door de Zwitserse chemicus Jean Charles Galissard toen hij scherpe absorptiebanden aantrof bij het bekijken van het element dat toen bekend was als didymium met een spectrofotometer. In Parijs werd samarium voor het eerst uit het mineraal samarskiet geïsoleerd door Paul Émile Lecoq de Boisbaudran in 1879.
De naam samarium is afkomstig van het mineraal samarskiet waarin samarium meestal wordt aangetroffen.

## Toepassingen

Industriële toepassingen van samarium zijn:
* Neutronenvanger in nucleaire installaties.
* Met samarium-kobalt kunnen zeer krachtige permanente magneten worden geproduceerd, die onder andere worden toegepast in stappenmotortjes in kwartshorloges en in oortelefoontjes.
* In optische opstellingen kan glas worden verrijkt met samarium(III)oxide om infrarood licht beter te absorberen.
* Samariumoxide kan worden gebruikt als katalysator bij de dehydratie en dehydrogenatie van ethanol.
* In de geneeskunde wordt de isotoop $^{153}$Sm soms gebruikt ter behandeling van kankerpatiënten die wijd verspreide uitzaaiingen naar het bot hebben. Het samarium bindt zich specifiek aan plaatsen waar botmetastasen aanwezig zijn en zal selectief deze plaatsen bestralen. Er treedt dan snel verbetering van botpijnen op.
In de filmindustrie kan samarium (net als veel andere lanthaniden) worden gebruikt voor boogontladingslampen.

## Opmerkelijke eigenschappen

Samarium is een helder glanzend metaal dat bij standaard temperatuur en druk niet wordt aangetast door zuurstof. Bij temperaturen boven 150 °C ontbrandt het echter spontaan bij aanwezigheid van lucht.

## Verschijning

In de natuur wordt samarium niet in ongebonden toestand aangetroffen. De belangrijkste samariumbronnen zijn de mineralen samarskiet, bastnäsiet en monaziet waarin ook veel andere lanthaniden voorkomen. Voor de isolatie wordt meestal een ionenwisselaar gebruikt, maar er zijn ook andere extractietechnieken bekend zoals het reduceren van samariumoxide met lanthanium.

## Isotopen

Stabielste isotopen :
| Iso | RA (%) | Halveringstijd | VV | VE (MeV) | VP |
| $^{144}$Sm | 3,1 | stabiel met 82 neutronen | stabiel met 82 neutronen | stabiel met 82 neutronen | stabiel met 82 neutronen |
| $^{146}$Sm | syn | 1,03·10$^8$ j | α | 2,529 | $^{142}$Nd |
| $^{147}$Sm | 15,0 | 1,06·10$^{11}$ j | α | 2,310 | $^{143}$Nd |
| $^{148}$Sm | 11,3 | 7·10$^{15}$ j | α | 1,986 | $^{144}$Nd |
| $^{149}$Sm | 13,8 | 2·10$^{15}$ j | α | 1,071 | $^{145}$Nd |
| $^{150}$Sm | 6,4 | stabiel met 88 neutronen | stabiel met 88 neutronen | stabiel met 88 neutronen | stabiel met 88 neutronen |
| $^{152}$Sm | 26,7 | stabiel met 90 neutronen | stabiel met 90 neutronen | stabiel met 90 neutronen | stabiel met 90 neutronen |
| $^{154}$Sm | 22,7 | stabiel met 92 neutronen | stabiel met 92 neutronen | stabiel met 92 neutronen | stabiel met 92 neutronen |
In de natuur komen vier stabiele samariumisotopen voor. De drie radioactieve isotopen $^{147}$Sm, $^{148}$Sm en $^{149}$Sm hebben een dusdanig lange halveringstijd dat ze nog in ruime mate worden aangetroffen op Aarde. Alle andere radio-isotopen hebben kortere halveringstijden en kunnen alleen kunstmatig worden geproduceerd. Het verval van $^{147}$Sm naar $^{143}$Nd kan gebruikt worden om gesteente radiometrisch te dateren. De methode wordt samarium-neodymiumdatering genoemd.

## Toxicologie en veiligheid

Over de schadelijke gevolgen van samarium bestaat nog veel onduidelijkheid, maar aangenomen mag worden dat het zeer giftig is en met grote zorgvuldigheid moet worden behandeld.