# Aanslagen in Christchurch op 15 maart 2019

De aanslagen in Christchurch waren een terroristische aanslag op twee moskeeën in de stad Christchurch in Nieuw-Zeeland op 15 maart 2019. Er vielen 51 doden en veertig gewonden, de dodelijkste schietpartij in Nieuw-Zeeland in de moderne tijd. De Australiër Brenton Tarrant werd kort na de aanslag aangehouden en in augustus 2020 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf zonder kans op vroegtijdige vrijlating.

## Gebeurtenissen

De aanslag begon om 13:40 lokale tijd tijdens het vrijdaggebed. Brenton Tarrant, een Australische terrorist van 28 jaar van wie bekend was dat hij extreemrechtse ideeën had, begon te schieten in de Masjid al-Noor-moskee (Hagley Park). Even later (rond 14:11) volgde een schietpartij in de Linwood Masjid-moskee (Linwood). Tarrant toonde zijn acties via livestreaming rechtstreeks op sociale media. Bij de schietpartij in de moskee kwamen 44 mensen om het leven.
Bij de tweede moskee werd de gehelmde schutter verjaagd nadat hij zeven nieuwe dodelijke slachtoffers maakte. Abdul Aziz, een 48-jarige Afghaan, gooide met een leeggeschoten wapen het autoraam van de terrorist kapot terwijl deze nieuwe wapens aan het nemen was. Daarop vluchtte de schutter weg in zijn wagen, mogelijk omdat hij dacht te zijn beschoten. Hij werd opgemerkt door twee agenten in een dienstvoertuig, die hem na een korte achtervolging ramden en overmeesterden.
Om 16:00 meldde de politie dat één schutter was opgepakt. Er werden in totaal vier arrestaties verricht, drie mannen en een vrouw. Een van de arrestanten werd al snel weer vrijgelaten.

### Slachtoffers

De meeste slachtoffers waren moskeebezoekers oorspronkelijk afkomstig uit Afghanistan, India, Pakistan, Bangladesh en Somalië. Velen van hen waren hun thuisland ontvlucht om een beter bestaan te zoeken in Nieuw-Zeeland. In totaal vielen er 51 doden en 40 gewonden.

## Dader

Brenton Harrison Tarrant was in het verleden werkzaam als fitnessinstructeur. Hij zou tijdens zijn reizen naar Europa en Azië mogelijk zijn geradicaliseerd. Vlak voor de aanslag zette Tarrant een 74 pagina's tellend manifest online, getiteld The Great Replacement (vertaald uit het Engels: "De grote vervanging"), in wat een verwijzing lijkt naar Renaud Camus. In het manifest beschreef Tarrant zichzelf en gaf hij uitleg over zijn daad. Hij zou een gewone jeugd hebben gehad, zonder noemenswaardige problemen. Hij schreef niet te hebben gestudeerd aan een universiteit omdat universiteiten hem niets te bieden hadden.
Tarrant zou actief zijn geweest op anonieme internetfora zoals 8chan en deze hebben gebruikt om zijn extreme overtuigingen te delen en voeden. Op deze fora verspreidde hij zijn manifest en links naar de livestream van zijn daad. Facebook verwijderde in de eerste 24 uur na de aanslag 300.000 video's van de ­gebeurtenissen en voorkwam 1,2 miljoen uploads. De door de dader gemaakte video is in Nieuw-Zeeland op grond van de Films Videos and Publications Classification Act uit 1993 aangemerkt als verwerpelijk (objectionable). Het bekijken, het bezit en de distributie ervan in dat land is derhalve strafbaar. Ook het bezit en de distributie van het manifest zijn volgens de Nieuw-Zeelandse wet strafbaar. Mensen die het hebben gedownload of hebben afgedrukt, moeten alle kopieën vernietigen.
Een dag na de aanslag werd Tarrant voorgeleid op verdenking van moord. Tarrant ontkende lange tijd verantwoordelijk te zijn voor de aanslag, maar bekende uiteindelijk in maart 2020 schuld. Toen bleek ook dat Tarrant tijdens zijn arrestatie onderweg was naar een derde moskee in Ashburton, om daar nog een aanslag te plegen. Op 27 augustus 2020 werd Tarrant veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf zonder kans op vroegtijdige vrijlating. Het was voor het eerst dat deze straf werd opgelegd in Nieuw-Zeeland.

### Motief

Tarrant zou ervan zijn overtuigd dat de westerse samenleving wordt 'overspoeld' door groepen die daarin niet thuishoren. Met name de geboortecijfers van moslims in Europa, zo schreef hij in zijn manifest, zijn voor hem aanleiding tot het plegen van een aanslag. Tarrant zou zich hebben laten inspireren door Anders Behring Breivik en de aanslag met Breivik hebben besproken, hoewel de advocaat van Breivik het onwaarschijnlijk achtte dat Tarrant en Breivik contact hebben gehad.

## Nasleep
### Reacties

Op zondag 17 maart 2019, twee dagen na de aanslag, vonden overal in Nieuw-Zeeland herdenkingen plaats. De premier van Nieuw-Zeeland, Jacinda Ardern, was onder meer in Christchurch om de nabestaanden te bezoeken en met de moslimgemeenschap te spreken. Ardern verklaarde dat ze nooit de naam van de schutter zou noemen. Ze moedigde Nieuw-Zeelanders aan om juist de namen van zijn slachtoffers te laten weerklinken: "Ik smeek jullie: spreek de namen uit van degenen die we kwijtgeraakt zijn, in plaats van de man die hun levens nam. Hij heeft bekendheid gezocht, maar wij in Nieuw-Zeeland zullen hem niets geven, niet eens zijn naam".
Koningin Elizabeth II, formeel staatshoofd van Nieuw-Zeeland, reageerde "diep bedroefd" en stelde dat "al haar gedachten en gebeden in deze tragische tijd zijn bij alle Nieuw-Zeelanders." Ook in Nederland waren er herdenkingen. Onder meer in Rotterdam op het Schouwburgplein, georganiseerd door de Rotterdamse islamitische partij NIDA en in Amsterdam waar burgemeester Femke Halsema een toespraak hield op de Dam. Tevens was eer een herdenking in de Tweede Kamer.

### Verbod automatische en semi-automatische wapens

De Nieuw-Zeelandse regering kondigde aan dat de wapenwet zou worden aangepast, waarbij alle automatische en semiautomatische wapens zouden worden verboden. Tarrant beschikte sinds 2017 namelijk over een wapenvergunning en had legaal semiautomatische geweren gekocht op een Nieuw-Zeelandse webshop. Mensen die automatische en semiautomatische wapens in bezit hadden moesten deze inleveren bij de politie. De snelle reactie van de regering blies ook over de grenzen de discussies over gun control nieuw leven in, onder meer in de Verenigde Staten.

### Onderzoek

Een onderzoek van de Royal Commission of Inquiry (koninklijke onderzoekscommissie) naar hoe de aanslag heeft kunnen gebeuren en hoe dergelijke aanslagen voortaan kunnen worden voorkomen, werd in december 2020 afgerond. Daarin werd geconcludeerd dat niets de aanslag had kunnen voorkomen, maar dat er in aanloop naar de aanslag wel verschillende fouten zijn gemaakt, waaronder een te grote focus op islamitisch terrorisme. Premier Ardern bood hiervoor haar excuses aan.
* ↑ Dit zijn de slachtoffers van de aanslagen in Christchurch, NOS, 16 maart 2019. Gearchiveerd op 1 september 2021.
* ↑ Dodental terreuraanslag Christchurch naar 50, eerste lichamen terug naar families, NOS, 17 maart 2019. Gearchiveerd op 14 november 2021.
* ↑ Kleuter in levensgevaar, 42 mensen nog in ziekenhuis na aanslag Christchurch, RTL Nieuws, 15 maart 2019. Gearchiveerd op 14 april 2021.
* 1 2 Onverwachte bekentenis aanslagpleger Christchurch: 'Dit scheelt veel stress'. nos.nl (26 maart 2020). Geraadpleegd op 9 augustus 2021.
* 1 2 Aanslagpleger Christchurch krijgt zwaarste straf ooit opgelegd in Nieuw-Zeeland. nos.nl (27 augustus 2020). Geraadpleegd op 9 augustus 2021.
* ↑ (fr) Ce que l'on sait du terroriste de Christchurch, un "Australien d'extrême droite, 15 maart 2019, geraadpleegd op 15 maart 2019. Gearchiveerd op 16 maart 2019.
* ↑ (fr) Ce que l'on sait de Brenton Tarrant, l'auteur présumé du massacre de Christchurch, La Libre.be, 15 maart 2019. Gearchiveerd op 2 juli 2019.
* ↑ Abdul Aziz, de held van Christchurch die de terrorist uit de tweede moskee verjaagde: “Kom maar af!”, hln.be, 17 maart 2019
* ↑ Hoe twee agenten net na training over gewapende daders de schutter van Christchurch klemreden, hln.be, 17 maart 2019
* ↑ (en) Watch: Christchurch mosque shooting police press conferences, Radio New Zealand, 15 maart 2019
* ↑ 40 years after escaping war, Afghan killed in Christchurch mosque - Daoud Nabi, 71, spent his life helping refugees in New Zealand. Gearchiveerd op 12 augustus 2020.
* ↑ https://www.classificationoffice.govt.nz/news/latest-news/christchurch-shooting-video-officially-objectionable/. Gearchiveerd op 20 maart 2019.
* ↑ Films, Videos, and Publications Classification Act 1993. Gearchiveerd op 22 oktober 2021.
* ↑ New Zealand's classification law: The Films, Videos, and Publications Classification Act, 1993. Gearchiveerd op 7 november 2021.
* ↑ Bezit van het manifest is strafbaar. Gearchiveerd op 23 maart 2019.
* ↑ (en) Christchurch mosque shootings accused Brenton Tarrant appears in court on murder charge, ABC News, 16 maart 2019. Gearchiveerd op 26 juli 2021.
* ↑ Verdachte van aanslag in Christchurch bekent na jaar officieel schuld. NU (26 maart 2020). Gearchiveerd op 9 augustus 2021. Geraadpleegd op 9 augustus 2021.
* ↑ ANP, Pleger aanslagen in Christchurch had derde doelwit. Het Parool (24 augustus 2020). Geraadpleegd op 9 augustus 2021.
* ↑ Nieuw-Zeelandse premier wil naam van schutter Christchurch niet uitspreken: “Hem geen bekendheid geven”, De Morgen, 19 maart 2019. Gearchiveerd op 4 april 2019.
* ↑ Nieuw-Zeeland in teken van herdenkingen, premier bezoekt Christchurch, NOS, 17 maart 2019. Gearchiveerd op 11 april 2021.
* ↑ Slachtoffers aanslagen Nieuw-Zeeland in Rotterdam herdacht, NOS, 17 maart 2019. Gearchiveerd op 11 april 2021.
* ↑ Aanslagen Christchurch: principe-akkoord over strengere wapenwetten in Nieuw-Zeeland, huiszoekingen in Australië, vrtnws.be, 18 maart 2019
* ↑ (nl) Nieuw-Zeeland verbiedt automatische wapens na aanslag Christchurch, Nederlandse Omroep Stichting, 21 maart 2019. Gearchiveerd op 29 maart 2019.
* ↑ New Zealand Bans Semiautomatic Weapons 5 Days After Christchurch Massacre. What’s Taking Us So Long? - A tale of two countries. Gearchiveerd op 27 oktober 2021.
* ↑ https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=12216083
* ↑ Hodge, Leslie, Aanslagen Christchurch: onderzoek vindt fouten, maar niets had bloedbad kunnen voorkomen. vrtnws.be (8 december 2020). Gearchiveerd op 9 augustus 2021. Geraadpleegd op 9 augustus 2021.