OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Burghaslach

Burghaslach is een plaats in de Duitse deelstaat Beieren, en maakt deel uit van het Landkreis Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim. Burghaslach telt 2.615 inwoners.
Bad Windsheim · Baudenbach · Burgbernheim · Burghaslach · Dachsbach · Diespeck · Dietersheim · Emskirchen · Ergersheim · Gallmersgarten · Gerhardshofen · Gollhofen · Gutenstetten · Hagenbüchach · Hemmersheim · Illesheim · Ippesheim · Ipsheim · Langenfeld · Marktbergel · Markt Bibart · Markt Erlbach · Markt Nordheim · Markt Taschendorf · Münchsteinach · Neuhof a.d.Zenn · Neustadt a.d.Aisch · Oberickelsheim · Obernzenn · Oberscheinfeld · Scheinfeld · Simmershofen · Sugenheim · Trautskirchen · Uehlfeld · Uffenheim · Weigenheim · Wilhelmsdorf
# Riad (huis)

Een riad (Arabisch: رياض) is een traditioneel Marokkaans huis of paleis met een atrium of binnentuin. Het woord riad komt van het Arabische woord ryad (رياض) dat tuin betekent. Riads waren de huizen van het rijkere deel van de burgerij. Deze staan vaak in de oude, ommuurde delen van de stad (de medina) maar komen ook voor op het platteland.
Het concept is gericht op privacy, met name voor vrouwen, en op bescherming tegen het weer. Het gebouw rond het atrium heeft meestal twee verdiepingen. Vaak bevindt zich rondom de binnenplaats op elke verdieping een galerij. De kamers zijn aan het atrium gegroepeerd. De muren zijn bedekt met tadelaktpleister, zellige-mozaïek en/of Islamitische kalligrafie. Op de binnenplaats staan vaak planten, bomen en een fontein. De buitenmuren van de riad hebben slechts kleine ramen. Het hele ontwerp past binnen de standpunten van de islam omtrent de privacy van vrouwen.
De plattegrond is afgeleid van die van de Romeinse villa. De eerste riad werd waarschijnlijk gebouwd in de 9e of 10e eeuw in de stad Volubilis. Dit was van oorsprong een Romeinse stad maar werd later geregeerd door de islamistische Idrisiden. Toen de Almoraviden in de 11e eeuw Spanje veroverden werden vele kunstenaars (vaak Joden of christenen) naar Marokko gestuurd om er paleizen en riads te decoreren. Hierdoor ontstond uiteindelijk de typische manier waarop de atriums werden versierd.
Vele riads in Marrakesh, Fez en Essaouira worden nu gebruikt als hotel of restaurant.
# Vlag van Miami

De vlag van Miami is de officiële vlag van de stad Miami. De vlag toont drie horizontale banen, een oranje, een witte en een groene, en het stadszegel in het midden van de witte baan. Tekst rond het stadszegel luidt "THE CITY OF MIAMI" en "DADE CO., FLORIDA," met tekst aan de binnenkant van het zegel "INCORPORATED 1896;" de tekst binnen het zegel wordt in tweeën gedeeld door een palmboom. De vlag is ontworpen door Charles L. Gmeinder, Jr. en werd aangenomen op 13 november 1933.
De oranje streep van de vlag staat voor de sinaasappelindustrie van Florida en de groene streep staat voor het gebladerte van Miami, terwijl het wit geen betekenis heeft.
# Mockingbird

Mockingbird kan verwijzen naar:

## Literatuur

* Mockingbird (Tevis), een roman van Walter Tevis
* Mockingbird (Stewart), een roman van Sean Stewart
* Mockingbird (Erskine), een roman van Kathryn Erskine
* To Kill a Mockingbird, een roman van Harper Lee
* Mockingbird (Barbara Morse-Barton), een superheld van Marvel Comics
* Mockingbird (DC), een superschurk uit DC Comics

## Muziek

* The Mocking Bird, een lied van de Four Lads
* Mockingbird (Inez & Charlie Foxx), een lied van Inez en Charlie Foxx, gecoverd door Dusty Springfield, Carly Simon, James Taylor, en Toby Keith
* Mockingbird (Eminem), een rapnummer van Eminem
* Mockingbird (Rob Thomas), een single van Rob Thomas
* Mockingbird (Derek Webb), een album van Derek Webb
* Mocking Bird (Barclay James Harvest), een lied van Barclay James Harvest

## Film

* Mockingbird Don't Sing, een film geregisseerd door Harry Bromley Davenport
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Mockingbird en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# WVV Wageningen in het seizoen 1955/56

Het seizoen 1955/1956 was het tweede jaar in het bestaan van de Wageningense betaaldvoetbalclub Wageningen. De club kwam uit in de Eerste klasse B en eindigde daarin op de tweede plaats, dit betekende dat de club promoveerde naar de Eerste divisie.

## Wedstrijdstatistieken
### Eerste klasse B

| | Baronie | Be Quick | Blauw-Wit | 't Gooi | Haarlem | Helmond | Heracles | Hermes DVS | Leeuwarden | LONGA | ONA | Rheden | Zwolsche Boys |
| Thuis | 1 – 0 | 2 – 0 | 2 – 0 | 1 – 0 | 0 – 0 | 1 – 0 | 2 – 0 | 2 – 0 | 3 – 1 | 5 – 1 | 2 – 1 | 0 – 0 | 6 – 1 |
| Uit | 3 – 3 | 3 – 2 | 2 – 1 | 1 – 4 | 1 – 4 | 1 – 1 | 3 – 0 | 7 – 0 | 0 – 0 | 1 – 1 | 4 – 2 | 2 – 1 | 2 – 2 |

## Statistieken Wageningen 1955/1956
### Eindstand Wageningen in de Nederlandse Eerste klasse B 1955 / 1956

| Stand | Gespeeld | Gewonnen | Gelijk | Verloren | Punten | Doelpunten voor | Doelpunten tegen |
| 2e | 26 | 13 | 7 | 6 | 33 | 48 | 34 |

### Topscorers

| # | Naam | |
| 1. | Charley van de Weerd | 15 |
| 2. | Jean Kroesbergen | 12 |
| 3. | Jan Knevel | 7 |
| 4. | Johan Oerlemans | 5 |
| 5. | W. Verhaaf | 3 |
| 6. | Joop van der Kolk | 2 |
| 7. | Jansen | 1 |
| 7. | Ton Leussink | 1 |
| 7. | Van de Weerd | 1 |
| Eigen doelpunten |||
| – | Elbert Baas ('t Gooi) | 1 |
| Totaal | Totaal | 48 |
# Vitselstek

Vitselstek of fitselstek is een techniek om lemen wanden te maken.
Deze techniek binnen de traditionele leembouw bestaat eruit om tussen een raamwerk van vitsen een vlechtwerk van twijgen of vitsroeden aan te brengen en deze met een mengsel van leem en stro in te smeren. Het geheel kan met een witte kalklaag worden afgewerkt.
Ook zolderingen kunnen op deze wijze worden gemaakt. Tussen de balken wordt een karkas van licht gebogen twijgen aangebracht die op eenzelfde manier worden bewerkt. Zo ontstaat een plafond van evenwijdige holle cilindervormen, die zich tussen de balken bevinden. Een en ander wordt met kalk afgewerkt en werkt isolerend.

## Externe link

* Vitsen bij nabouw van een IJzertijdboerderij
* ↑ Een vits is een afgeplatte of gekloofde lat, gebruikt in horizontale of verticale richting in een vakwerk.
* ↑ Een vitsroede is een gekloofde hazelaarstwijg of wilgenteen die gevlochten wordt om de vitsen.
* ↑ Haslinghuis, E.J. en Janse, H. (2005) Bouwkundige termen. Leiden: Primavera Pers. ISBN 90 5997 033 0.
# Flor de la Mar

De Flor de la Mar ("NL: Bloesem van de Zee") was een Portugese kraak, met een gewicht van 400 ton, die aan het begin van de 16e eeuw de oceanen van de wereld bevoer.

## Geschiedenis

De Flor de la Mar was een lang behoudbaar Portugees vrachtschip. In een tijd dat schepen ontworpen waren om drie tot vier jaar mee te gaan, was de Flor de la Mar meer dan twee keer zo lang in dienst.
Een exacte replica van het schip is te zien in het Maritiem Museum in Malakka, Maleisië. Met een hoogte van 36 meter, een lengte van 38 meter en een breedte van 8 meter woog het schip ruim 400 ton. Het schip was daarmee het grootste vrachtschip in haar tijd en bijna twee keer zo groot als andere schepen die de specerijenroute bevoeren.
De Flor de la Mar werd in 1502 in Lissabon gebouwd om op de specerijenroute te varen. Haar eerste reis vond plaats in 1502 onder het bevel van Estevão da Gama, een neef van de ontdekkingsreiziger Vasco da Gama. Volledig beladen met specerijen was de Flor de la Mar moeilijk te manoeuvreren, waardoor er in het eerste jaar vertragingen ontstonden en in 1503 vond een pauze van enkele maanden plaats om het schip te repareren.
De laatste kapitein van de Flor de la Mar was Afonso de Albuquerque. Onder zijn bevel werd het schip gebruikt als oorlogsschip. Vanwege zijn grootte besloot Afonso de Albuquerque het te gebruiken als transportschip voor de schatten die hij veroverde uit het paleis van de sultan van Malakka.
Volledig beladen met de schatten zonk het schip in november 1511 in een storm. Tot op heden is noch het wrak, noch de schat gevonden. Er wordt aangenomen dat het schip zich ergens aan de oostkust van Sumatra bevindt.
Aan boord van de Flor de la Mar zouden onder andere palanquins bedekt met bladgoud zijn geweest, leeuwen gemaakt van goud, evenals de troon van de koningin van Malakka, die zogenaamd bezaaid was met edelstenen. Schattingen van de waarde van de schat bedragen maximaal 7,5 miljard euro.
# Sint-Servatiuskerk (Vaesrade)

De Sint-Servatiuskerk is een kerkgebouw in Vaesrade in de Nederlands Zuid-Limburgse gemeente Beekdaelen. De kerk ligt op een kerkheuvel.
De kerk is een rijksmonument en is gewijd aan Servatius.

## Geschiedenis

In 1596 wordt door Martinus Snijders, "scholtis der heerlijkheden Geleen en Amstenrade" in Vaesrade een kapel gesticht en gebouwd.
Vóór 1674 wordt deze kapel verwoest en vervolgens door de bewoners gedeeltelijk hersteld.
In 1714 wordt de eerste Kluizenaar van Vaesrade, Wilhelm Thielen, benoemd die zich naast de kapel mag vestigen in een door hem zelf te bouwen kluis onder voorwaarde dat hij de kapel zal herstellen en de jeugd van Vaesrade zal onderwijzen
Vaesrade wordt in 1855 verheven tot rectoraat onder de parochie Nuth. Er wordt een hulp- of rectoraats-kerk gebouwd die in 1857 gereed komt. De kluis wordt afgebroken en op die plaats wordt de (nog steeds bestaande) pastorie gebouwd. De kapel doet vanaf 1857 dan dienst als sacristie bij de rectoraatskerk.
In 1929 wordt ook de rectoraatskerk te klein bevonden en vervangen door de huidige kerk. In dat jaar wordt ook de kapel annex sacristie gesloopt.
In 1929 werd de huidige kerk gebouwd. Ze werd opgetrokken naar het ontwerp van architect Nic Ramakers uit Sittard in een stijl die beïnvloed is door het expressionisme en de neogotiek.
In 1933 zijn er muurschilderingen aangebracht op de balustrade van het oxaal.

## Opbouw

Het kerkgebouw is bijna noord-zuid gepositioneerd met het koor richting het zuiden en heeft een kruisvormige plattegrond. Het heeft een toren die naast het voorportaal geplaatst is. Het dak van de kerk is gedekt met een zadeldak met leien in maasdekking. De zijbeuken zijn gedekt door dwars ingestoken zadeldaken. Het gebouw is opgetrokken uit een soort hardgebakken baanringovensteen en heeft in het transept en de zijbeuken keperboogvensters.

## Externe link

* "Kluizenaars te Vaesrade" door Hub Ritzen
* Informatie over rijksmonumentnummer 507202
* Sint-Servatiuskerk op kerkgebouwen-in-limburg.nl
# Reuzenhaai

De reuzenhaai (Cetorhinus maximus) is de op een na grootste levende vis, na de walvishaai. Deze haai behoort tot de familie Cetorhinidae, die maar uit één geslacht Cetorhinus en één soort Cetorhinus maximus bestaat. De familie behoort tot de orde van de makreelhaaien (Lamniformes).

## Beschrijving

De reuzenhaai is een kosmopoliet. Reuzenhaaien leven in alle wereldzeeën met een gematigd klimaat. In de Fundybaai (Canada) werd in 1851 een exemplaar van 12,27 meter gevangen, het dier woog ruim 19 ton. De gemiddelde lengte van een reuzenhaai ligt tussen de 6 en 8 meter, met een maximum van 9,8 meter en een gewicht van 4 ton. De reuzenhaai zeeft met zijn kieuwzeven plankton uit het water.
De reuzenhaai is regionaal endotherm, waarbij sommige delen van zijn lichaam een geregelde temperatuur hebben. De reuzenhaai is zodoende niet koudbloedig.

## Waarnemingen

De reuzenhaai komt voor in de Noordzee, hoewel slechts sporadisch langs de Belgische en Nederlandse kust. Alleen in de zomermaanden worden soms jonge exemplaren waargenomen. Op 30 november 2009 spoelde op het strand van Ameland een kadaver aan. Op 24 juli 2012 werd een jonge reuzenhaai gespot aan de kust van De Panne. Op 17 januari 2014 werd er een waargenomen aan de Zeeuwse kust bij Westkapelle. De haai werd door getuigen rond de zeven meter geschat. Op 30 oktober 2014 werd op het zuidwestelijk punt van de Oosthinder een reuzenhaai van zo’n 3 à 4 meter waargenomen. Op 29 oktober 2016 is een exemplaar aangespoeld aan de kust van De Panne. De haai mat 3–4 meter en woog naar schatting enkele honderden kilo's. Het dier werd levend terug in het water gebracht waar het in ondiep water rondjes bleef zwemmen, maar de dag erna stierf het.
In december 2022 is ter hoogte van het Nederlandse Domburg eveneens een reuzenhaai aangespoeld. Op 9 januari 2023, binnen een maand na de reuzenhaai bij Domburg, is er een nog exemplaar van ongeveer 3 meter aangespoeld in Nederland. Wederom in de provincie Zeeland werd een dode reuzenhaai in vergaande staat van ontbinding aangetroffen ter hoogte van De Schor van Baarland langs de Westerschelde.

## Status

Net als andere grote haaien is de reuzenhaai een bedreigde diersoort door een combinatie van overbevissing en de grote vraag naar haaienvlees en -organen. Hij staat als Bedreigd op de internationale Rode Lijst van de IUCN.

## Relatie tot de mens

De reuzenhaai is een planktoneter en doorgaans ongevaarlijk voor mensen. Een klap met de staart is potentieel gevaarlijk en de huid is ruw genoeg om schaafwonden te kunnen veroorzaken.
# Holzheim (Mechernich)

Holzheim is een plaats in de Duitse gemeente Mechernich, deelstaat Noordrijn-Westfalen, en telt 350 inwoners.
De rooms-katholieke Sint-Lambertuskerk in Holzheim werd in 1844-'45 gebouwd in eenvoudige neoclassicistische stijl naar een ontwerp van Johann Peter Cremer.
# WVV Wageningen in het seizoen 1957/58

Het seizoen 1957/1958 was het vierde jaar in het bestaan van de Wageningense betaaldvoetbalclub Wageningen. De club kwam uit in de Eerste divisie B en eindigde daarin op de 10e plaats. Tevens deed de club mee aan het toernooi om de KNVB beker, hierin werd in de kwartfinale verloren van Volendam (2–9).

## Wedstrijdstatistieken
### Eerste divisie B

| | Eindhoven | Fortuna | Haarlem | Helmondia '55 | Hermes DVS | KFC | Leeuwarden | Limburgia | RCH | Rigtersbleek | SHS | Sittardia | Stormvogels | De Volewijckers | Xerxes |
| Thuis | 1 – 1 | 3 – 3 | 3 – 2 | 3 – 0 | 2 – 4 | 0 – 0 | 0 – 6 | 5 – 1 | 1 – 2 | 6 – 5 | 2 – 2 | 3 – 0 | 2 – 3 | 1 – 3 | 3 – 4 |
| Uit | 3 – 3 | 5 – 3 | 0 – 0 | 1 – 3 | 0 – 0 | 3 – 2 | 3 – 0 | 1 – 2 | 1 – 6 | 2 – 2 | 4 – 1 | 2 – 1 | 4 – 4 | 3 – 4 | 1 – 1 |

### KNVB beker

| 1e ronde | Wageningen | 4 – 0 (1 – 0) | Borne |
| 26 december 1957 Plaats: Wageningen De Wageningse Berg | Ton van de Weerd 44', –' Hans van Eeden 65' Charley van de Weerd | | |
| 2e ronde | Veendam | 2 – 2 (1 – 1) | Wageningen |
| 13 april 1958 Plaats: Veendam De Langeleegte | Sietze de Jong –', 58' | | Charley van de Weerd 85' Ton van de Weerd |
| 3e ronde | Wageningen | 5 – 2 (3 – 1) | Enschedese Boys |
| 24 mei 1958 Plaats: Wageningen De Wageningse Berg | Joop van de Kolk Ton van de Weerd 35' Hans van Eeden 38' Charley van de Weerd Hans Luiten –' (e.d.) | | 40', 50' Gerrit Nijsink |
| 4e ronde | Wageningen | 3 – 3 (2 – 1) | NAC |
| 7 juni 1958 Plaats: Wageningen De Wageningse Berg | Charley van de Weerd 18', –' Ton van de Weerd 24' | | 17' Cock Luyten 48' Hein van Gastel 71' Adrie Pelkmans |
| 4e ronde (replay) | NAC | 2 – 3 (1 – 1, 2 – 2) | Wageningen |
| 10 juni 1958 Plaats: Breda Beatrixstraat | Hein van Gastel 20' Leo Canjels 55' (pen.) | | 2', 46', 108' Charley van de Weerd |
| Kwartfinale | Wageningen | 2 – 9 (2 – 5) | Volendam |
| 15 juni 1958 Plaats: Wageningen De Wageningse Berg | Charley van de Weerd 9' Joop van de Kolk | | 8', 14', –', –', 38', 50', 75' Dick Tol 80' Harmen Veerman Ben Steur |

## Statistieken Wageningen 1957/1958
### Eindstand Wageningen in de Nederlandse Eerste divisie B 1957 / 1958

| Stand | Gespeeld | Gewonnen | Gelijk | Verloren | Punten | Doelpunten voor | Doelpunten tegen |
| 10e | 30 | 9 | 10 | 11 | 28 | 67 | 69 |

### Topscorers

| # | Naam | |
| 1. | Charley van de Weerd | 18 |
| 2. | Joop van der Kolk | 14 |
| 2. | Ton van de Weerd | 14 |
| 4. | Henk Vreekamp | 11 |
| 5. | Jan Knevel | 5 |
| 6. | Hans van Eeden | 2 |
| Onbekende doelpunten |||
| – | Onbekend | 3 |
| Totaal | Totaal | 67 |
| # | Naam | |
| 1. | Charley van de Weerd | 9 |
| 2. | Ton van de Weerd | 5 |
| 3. | Hans van Eeden | 2 |
| 3. | Joop van de Kolk | 2 |
| Eigen doelpunt |||
| – | Hans Luiten (Enschedese Boys) | 1 |
| Totaal | Totaal | 19 |
# Philip Vergels

Philip Vergels (Ukkel, 12 februari 1930 – Dilbeek, 3 april 2023) was een Belgisch advocaat en politicus voor de CVP. Hij was burgemeester van Dilbeek.

## Levensloop

Vergels studeerde, na zijn humaniora aan het Heilig-Hartcollege (Ganshoren), rechten aan de Katholieke Universiteit Leuven. Na zijn studies werd hij advocaat aan de balie van Brussel.
In 1967 werd hij aangesteld als burgemeester van Dilbeek in opvolging van partijgenoot Georges Mot, een mandaat dat hij ook bleef uitoefenen na de fusie met Groot-Bijgaarden, Schepdaal, Sint-Martens-Bodegem, Sint-Ulriks-Kapelle en Itterbeek op 1 januari 1977. In 1983 werd hij als burgemeester van Dilbeek opgevolgd door zijn voormalig ambtsgenoot van Schepdaal, Jef Valkeniers.
Zijn eerste grote realisatie als burgemeester was de bouw van cultuurcentrum Westrand.
Daarnaast was hij voorzitter van de Randfederatie Asse vanaf de oprichting in 1972 tot de opheffing ervan in 1977.
* ↑ Advocaten Vergels, Martindale-Hubbell International Law Directory, Volume 1, 2000
* ↑ Overlijdensbericht. Inmemoriam. Geraadpleegd op 18 april 2023.
* ↑ Rik Decan, Profiel van Philip Vergels, Wie is wie in Vlaanderen, pag. 1121, 1980
* ↑ Randfederatie Asse | DOCU Vlaamse Rand. docu.vlaamserand.be. Gearchiveerd op 1 mei 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.
* ↑ Gemeente Dilbeek en deelgemeenten, Omgevingsonderwijs Dilbeek
* ↑ Radio Dilbeek brengt oud-burgemeesters samen, Het Nieuwsblad, 7 september 2011
* ↑ De voorgeschiedenis van Westrand - Het groeit in de Wolfsputten achter 't park; Westrandkrant; sep/okt 2018; via issuu.com
* ↑ Vijf Randfederaties rond Brussel | DOCU Vlaamse Rand. docu.vlaamserand.be. Gearchiveerd op 1 mei 2023. Geraadpleegd op 1 mei 2023.
# Geslachtshormonen

Geslachtshormonen zijn de hormonen die afgegeven worden door de gonaden of geslachtsklieren. De bijnieren produceren als bijproduct ook vrouwelijke en mannelijke geslachtshormonen.
* Bij een vrouw produceren de eierstokken (ovaria) vooral oestrogenen en progestagenen waarvan respectievelijk oestradiol en progesteron de belangrijkste zijn.
* Bij een man produceren de teelballen (testes) meer androgenen met als belangrijkste hormoon testosteron.
De verschillende mate waarin deze hormonen geproduceerd worden, leidt ertoe dat de meeste vrouwen menstrueren en borsten hebben en de meeste mannen een lagere stem en meer lichaamsbeharing hebben.
De productie van geslachtshormonen wordt gereguleerd door:
* de hypothalamus
* de hypofyse
* de tegenkoppelingsregeling van hormonen (chemische concentraties in de bloedbaan).

## Ontdekking

In 1902 ontdekten William Bayliss en Ernest Starling dat bepaalde processen niet door het zenuwstelsel werden aangestuurd en vonden daarbij secretine. In 1905 stelde Starling de naam hormoon voor.
In 1929 ontdekten Adolf Butenandt en Edward Doisy met Edgar Allen onafhankelijk van elkaar oestron en in 1935 isoleerden Ernst Laqueur – grootoom van Thomas – en János Freud voor het eerst testosteron. Aanvankelijk werd gedacht dat er twee hormonen waren, voor elk geslacht een.$^{:21}$ In de jaren 1930 werd echter duidelijk dat de als vrouwelijk geziene hormonen ook bij mannen voorkwamen en andersom. Een grote impact had de brief aan Nature van Bernhard Zondek waarin hij aangaf grote hoeveelheden oestrogeen te hebben aangetroffen bij hengsten en niet bij merries. Niet alleen de Amsterdamse school met Laqueur, János Freud en Samuel de Jongh werd dan ook terughoudend om hormonen naar geslacht te benaderen, ook Vladimir Korenchevsky stelde een andere categorisatie voor.$^{:34}$
# Drift (schip)

Drift is het verzetten of verlijeren van een schip als gevolg van de wind. De behouden ware koers $BWK$ is de horizontale hoek van het ware noorden tot aan de bewegingsrichting van het schip door het water. Het verschil tussen de ware koers $WK$ en de behouden ware koers is de drifthoek:
    $BWK=WK+drift$
Deze drifthoek kan maar voor een deel worden bepaald en wordt vaak geschat. Drift over stuurboord, waarbij de wind dus van bakboord, is positief, drift over bakboord is negatief.
Drift wordt veroorzaakt door de wind. Vooral bij grote schepen in ballast en zeilschepen kan de afwijking aanzienlijk zijn. Van de behouden ware koers komt men tot de grondkoers $GrK$ door hier de stroomhoek $st$ bij op te tellen:
    $GrK=BWK+st$
Bij een onbestuurbaar geworden schip spreekt men ook van drift. Vliegtuigen hebben ook te maken met koersafwijking ten gevolge van de wind.

## Geschiedenis

De zeevaarder Bernard Renau d'Eliçagaray uit het Koninkrijk Navarra rekende in zijn Théorie de la manoeuvre des vaisseaux in 1689 aan de drift van een schip, maar hij maakte fouten in zijn berekeningen. Die waren aanleiding tot het eerste debat in de scheepsbouwkunde, tussen hem en Christiaan Huygens. Beiden hadden aanhangers en toen Huygens in 1695 overleed, werd het debat nog korte tijd door Jakob Bernoulli voortgezet. Daarna werd het bijna twintig jaar stil, tot Renau in 1712 Mémoire où est démontré un principe de la méchanique des liqueurs publiceerde. Dit was voor Johan Bernoulli aanleiding tot het publiceren van Essay d'une nouvelle theorie de la manoeuvre des vaisseaux in 1714, waarin hij zowel Renau als Huygens corrigeerde.
Het werk van Renau was een antwoord op de vraag van Lodewijk XIV in 1675 aan de Engelse scheepsbouwer Anthony Deane hoe het kon dat schepen tegen de wind in konden zeilen. Het was geïnspireerd op het in 1673 gepubliceerde La Statique, ou la Science de forces mouvantes van Ignace-Gaston Pardies.

## Literatuur

* Y Draaisma, JJ Meester, JH Mulders en JA Spaans. Leerboek navigatie, deel 1, 1986. ISBN 9789022883075
* LD Ferreiro. Ships and Science: The Birth of Naval Architecture in the Scientific Revolution, 1600-1800, 2006.
# Pyrausta klotsi

Pyrausta klotsi is een vlinder van de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld door Eugene Gordon Munroe in een publicatie uit 1976.
De soort komt voor in de westelijke helft van de Verenigde Staten.
# Loge Concordia ad Libertatem

Concordia ad Libertatem (dikwijls afgekort tot C.A.L.) is een vrijmetselaarsloge in Sneek. De loge werkt onder de Orde van Grootoosten der Nederlanden en draagt hierbinnen loge nummer 277. Het loge heeft Sneek en de Zuidwesthoek als verzorgingsgebied.
De loge is opgericht in 1984 en is voortgekomen uit de loge Concordia Res Parvae Crescunt uit 1818. In 2011 kent het loge ongeveer 30 leden, dit is een gemiddeld aantal.
Het logegebouw van Sneek is gevestigd aan de Looxmagracht. Het gebouw is in 1881 ingewijd als tempel en is sindsdien in gebruik door de loge Concordia Res Parva Crescunt. Sinds de oprichting maakt ook Concordia ad Libertatem gebruik van dit gebouw.
Lijst van vrijmetselaars uit Nederland