# Luik (provincie)

Luik (Frans: Liège of Liége (verouderd); Duits: Lüttich) is een provincie van België, gelegen in Wallonië, met als hoofdstad de gelijknamige stad Luik. De provincie telde 1.119.038 inwoners op 1 januari 2024.

## Geschiedenis

De basis van de provincie was het Franse departement Ourthe. Na de Slag bij Waterloo (1815) werd het grootste deel daarvan de Nederlandse provincie Luik. De oostelijke kantons van het departement (Eupen, Malmedy, Sankt Vith, Kronenburg en Schleiden) werden aan Pruisen toegewezen. Na de Belgische afscheuring in 1830 bleef de provincie Luik onveranderd bestaan. Na de Eerste Wereldoorlog stond Pruisen Eupen, Malmedy en Sankt Vith af aan België; deze Oostkantons werden weer bij Luik gevoegd. In 1962 werden na de vaststelling van de taalgrens enkele gemeenten uitgeruild met de provincie Limburg (o.a. Voeren) en overgeheveld naar de provincie Brabant (o.a. Landen).
In juli 2021 werd de provincie getroffen door overstromingen, die minstens 36 slachtoffers maakte en vele huizen verwoestte.

## Geografie

De provincie grenst in het noorden aan zowel Belgisch Limburg als kleine stukjes van Nederlands Limburg nabij Maastricht en Vaals, in het oosten grenst het aan de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts, in het zuiden aan het Groothertogdom Luxemburg en de Belgische provincie Luxemburg, en in het westen aan de eveneens Belgische provincies Namen, Waals-Brabant en Vlaams-Brabant.
In het uiterste oosten, tegen de Duitse grens, bevinden zich de Oostkantons, een aantal gemeenten die de Duitstalige Gemeenschap vormen. De provincie is verder bekend om het natuurschoon en de toeristische aantrekkingskracht van de Ardennen. Ooit was het een belangrijk mijngebied. De belangrijke rivieren zijn de Maas, de Jeker, de Mehaigne, de Hoyoux, de Vesder, de Ourthe en de Amblève. In de Hoge Venen ligt met 694 meter het hoogste punt van België, namelijk het Signaal van Botrange.

### Administratieve indeling
#### Arrondissementen
##### Administratieve arrondissementen

De provincie Luik heeft vier administratieve arrondissementen:
* Hoei
* Luik
* Verviers
* Borgworm

##### Bevolking per arrondissement

| Arrondissement | Inwoners (1/1/2024) | Opp. km² | Inw./km² |
| Borgworm | 84.071 | 389,86 | 215,6 |
| Hoei | 115.830 | 659,36 | 175,7 |
| Luik | 628.381 | 796,87 | 788,6 |
| Verviers | 290.756 | 2016,22 | 144,2 |
| Provincie Luik | 1.119.038 | 3.862,31 | 289,7 |

##### Gerechtelijke arrondissementen

De provincie Luik heeft twee gerechtelijke arrondissementen:
* Luik
* Eupen
Met ingang vanaf 1 april 2014 valt de provinciegrens van Luik zonder het gerechtelijk arrondissement Eupen samen met de grens van het nieuwe gerechtelijk arrondissement Luik. De drie voormalige gerechtelijke arrondissementen van Luik (Hoei, Luik en Verviers) zullen blijven verder bestaan in de vorm van gerechtelijke arrondissementsafdelingen. Het gerechtelijk arrondissement Eupen bleef ook na de gewijzigde gerechtelijke indeling van 2014 een zelfstandig gerechtelijk arrondissement.

#### Gemeenten

Gemeenten met een stadstitel hebben "(stad)" achter de naam
1. Amay 2. Amel 3. Ans 4. Anthisnes 5. Aubel 6. Awans 7. Aywaille 8. Baelen 9. Bitsingen - Bassenge 10. Berloz 11. Beyne-Heusay 12. Blegny 13. Braives 14. Büllingen 15. Burdinne 16. Burg-Reuland 17. Bütgenbach 18. Chaudfontaine 19. Clavier 20. Comblain-au-Pont 21. Crisnée 22. Dalhem 23. Dison 24. Donceel 25. Engis 26. Esneux 27. Eupen (stad) 28. Faimes 29. Ferrières 30. Fexhe-le-Haut-Clocher 31. Flémalle 32. Fléron 33. Geer 34. Grâce-Hollogne 35. Hamoir 36. Hannuit - Hannut (stad) 37. Héron 38. Herstal (stad) 39. Herve (stad) 40. Hoei - Huy (stad) 41. Jalhay 42. Juprelle 43. Kelmis 44. Luik - Liège (stad) 45. Lierneux 46. Limburg - Limbourg (stad) 47. Lijsem - Lincent 48. Lontzen 49. Malmedy (stad) 50. Marchin 51. Modave 52. Nandrin 53. Neupré 54. Olne 55. Oerle - Oreye 56. Ouffet 57. Oupeye 58. Pepinster 59. Plombières 60. Raeren 61. Remicourt 62. Saint-Georges-sur-Meuse 63. Saint-Nicolas 64. Sankt Vith (stad) 65. Seraing (stad) 66. Soumagne 67. Spa (stad) 68. Sprimont 69. Stavelot (stad) 70. Stoumont 71. Theux 72. Thimister-Clermont 73. Tinlot 74. Trois-Ponts 75. Trooz 76. Verlaine 77. Verviers (stad) 78. Villers-le-Bouillet 79. Wezet - Visé (stad) 80. Weismes - Waimes 81. Wanze 82. Borgworm - Waremme (stad) 83. Wasseiges 84. Welkenraedt

### Aangrenzende provincies

Aangrenzende provincies :
| Vlaams-Brabant | Limburg | Limburg (Nederland) |
| Waals-Brabant | | Noordrijn-Westfalen (Duitsland) Rijnland-Palts (Duitsland) |
| Namen | Provincie Luxemburg | Groothertogdom Luxemburg |

## Demografie
### Evolutie van het inwonertal

Met ongeveer 1.100.000 inwoners is Luik naar bevolking gemeten de zesde provincie van het land. Als gevolg van de sterke ontwikkeling van de Luikse mijn en staalindustrie verdriedubbelde de bevolking in de eerste honderd jaar na de onafhankelijkheid van België, vanaf 1930 treedt tot 1970 een stagnatie op en nadien met de teloorgang van de mijnbouw en de crisis in de staalindustrie zelfs een lichte terugval. Pas aan het eind van de 20e eeuw knoopt men terug aan met een bescheiden groei. Sinds de onafhankelijkheid is de bevolkingsgroei ongeveer gelijk aan deze voor het hele land. Tot de gemeentefusies van 1977 was de stad Luik met ongeveer 160.000 inwoners, veruit de grootste Waalse stad, kort nadien heeft het deze plaats nipt verloren aan Charleroi.
Inwoneraantal × 1000
* Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980=inwoneraantal op 1 januari
* 1925:aanhechting van de Oostkantons
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari - 1992 tot heden :
| Jaar | Aantal | Index (1992=100) |
| 1992 | 1.006.081 | 100,0 |
| 1993 | 1.011.368 | 100,5 |
| 1994 | 1.014.636 | 100,9 |
| 1995 | 1.014.918 | 100,9 |
| 1996 | 1.013.667 | 100,8 |
| 1997 | 1.014.941 | 100,9 |
| 1998 | 1.016.762 | 101,1 |
| 1999 | 1.018.259 | 101,2 |
| 2000 | 1.019.442 | 101,3 |
| 2001 | 1.020.042 | 101,4 |
| 2002 | 1.024.130 | 101,8 |
| 2003 | 1.025.842 | 102,0 |
| 2004 | 1.029.605 | 102,3 |
| 2005 | 1.034.024 | 102,8 |
| 2006 | 1.040.297 | 103,4 |
| 2007 | 1.047.414 | 104,1 |
| 2008 | 1.053.408 | 104,7 |
| 2009 | 1.060.035 | 105,4 |
| 2010 | 1.067.685 | 106,1 |
| 2011 | 1.077.203 | 107,1 |
| 2012 | 1.083.400 | 107,7 |
| 2013 | 1.087.729 | 108,1 |
| 2014 | 1.091.734 | 108,5 |
| 2015 | 1.094.791 | 108,8 |
| 2016 | 1.098.688 | 109,2 |
| 2017 | 1.102.531 | 109,6 |
| 2018 | 1.105.326 | 109,9 |
| 2019 | 1.106.992 | 110,0 |
| 2020 | 1.109.800 | 110,3 |
| 2021 | 1.109.067 | 110,2 |
| 2022 | 1.110.989 | 110,4 |
| 2023 | 1.115.518 | 110,9 |
| 2024 | 1.119.038 | 111,2 |

### Leeftijdsopbouw
## Politiek
### Gouverneurs

| Nr. | Gouverneur | Ambtstermijn | Ambtstermijn | Partij |
| 1 | Etienne de Sauvage | 1830 | 1831 | Liberalen |
| 2 | Jean-François Tielemans (1799-1888) | 1831 | 1832 | Liberalen |
| 3 | Charles van den Steen de Jehay (1781-1846) | 1832 | 1844 | Katholieken |
| 4 | Henri de Brouckère (1801-1891) | 1844 | 1846 | Liberalen |
| 5 | Edmond de la Coste (1788-1870) | 1846 | 1847 | Liberale Partij |
| 6 | Ferdinand de Macar (1830-1913) | 1847 | 1863 | Liberale Partij |
| 7 | Charles de Luesemans (1808-1882) | 1863 | 1882 | Liberale Partij |
| 8 | Léon Pety de Thozée | 1882 | 1908 | Liberale Partij |
| 9 | Henry Delvaux de Fenffe (1863-1947) | 1908 | 1919 | Katholieke Partij |
| 10 | Gaston Gregoire | 1919 | 1927 | Liberale Partij |
| 11 | Henri Pirard (1868-1948) | 1927 | 1937 | POB |
| 12 | Jules Mathieu (1887-1943) | 1937 | 1940 | POB |
| | George Doyen | 1940 | 1942 | Onbekend |
| | Georges Petit | 1942 | 1944 | REX |
| 13 | Joseph Leclercq | 1944 | 1953 | PSB |
| 14 | Pierre Clerdent (1909-2006) | 1953 | 1971 | PRL |
| 15 | Gilbert Mottard (1926-2011) | 1971 | 1990 | PS |
| 16 | Paul Bolland | 1990 | 2004 | PS |
| 17 | Michel Foret (1948) | 2004 | 2015 | MR |
| 18 | Hervé Jamar (1965) | 2015 | heden | MR |

### Provincieraad en deputatie
#### Legislatuur 2018-2024

De provincieraad bestaat sinds 2013 uit 56 leden. Vóór de verkiezingen van 2012 bestond de provincieraad uit 84 leden.
De deputatie bestaat uit 4 leden, gevormd door een coalitie bestaande uit PS en MR.
| Naam | Partij | Functie en bevoegdheden |
| Luc Gillard | PS | Gedeputeerde Cultuur, Jongeren, Betrekkingen met gebieden, steden en gemeenten, Civiele veiligheid, Mobiliteit, Internationale en institutionele betrekkingen, Europese fondsen en Digitale transitie |
| Katty Firquet | MR | Gedeputeerde Gezondheid, Ziekenhuizen, Sociale zaken, Speciaal onderwijs, VZW Centrum voor Arbeidsrevalidatie, Sport, Communicatie en informatie en Begroting |
| Robert Meureau | PS | Gedeputeerde Toerisme, Economie, Financiën, Algemene administratie en Niet-onderwijzend personeel |
| André Denis | MR | Gedeputeerde Ecologische transitie en voedsel, Landbouw, Landelijkheid, Milieu, Laboratoria en infrastructuur |
| Muriel Brodure-Willain | PS | Gedeputeerde Onderwijs, Opleiding en Leraren |