# Tweede Kamerverkiezingen 1989

De Tweede Kamerverkiezingen 1989 waren verkiezingen in Nederland voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Zij vonden plaats op 6 september 1989.
De verkiezingen werden gehouden na de ontbinding van de Tweede Kamer als gevolg van de val van het kabinet-Lubbers II.

## Deelnemende partijen

Aan deze verkiezingen namen de volgende partijen deel:
| Lijst | Partij | Lijsttrekker | Kieskringen /19 |
| 1 | CDA | Ruud Lubbers | 19 |
| 2 | Partij van de Arbeid | Wim Kok | 19 |
| 3 | V.V.D. | Joris Voorhoeve | 19 |
| 4 | D66 | Hans van Mierlo | 19 |
| 5 | Staatkundig Gereformeerde Partij | Bas van der Vlies | 19 |
| 6 | Groen Links | Ria Beckers | 19 |
| 7 | Gereformeerd Politiek Verbond | Gert Schutte | 19 |
| 8 | RPF | Meindert Leerling | 19 |
| 9 | V C N: partij van communisten in Nederland | Rinze Visser | 19 |
| 10 | Socialistiese Partij | Jan Marijnissen | 19 |
| 11 | Humanistische Partij | Marianne Siegelschmidt | 2 |
| 11 | Milieu Defensie Partij 2000+ | John Gouweloos | 1 |
| 12 | Partij Democratisch Socialisten | Robbie Wormer | 4 |
| 13 | Realisten Nederland | Janny Jensema-Vos | 19 |
| 14 | Anti Werkloosheid Partij | Albert Wissink | 19 |
| 15 | Bejaarden Centraal | H.W. Pullens | 12 |
| 16 | Vrouwenpartij | Nel Roggeband-Baaij | 19 |
| 17 | Socialistische Minderheden Partij | Chandrikapersad Mahabier | 6 |
| 18 | Lijst Janmaat / Centrumdemocraten | Hans Janmaat | 19 |
| 19 | De Groenen | Roel van Duijn | 19 |
| 20 | Politieke Partij voor Ouderen | K. Blokker | 6 |
| 21 | Vooruitstrevende Minderheden Partij | Ferd Kartaram | 19 |
| 22 | Socialistiese Arbeiderspartij | Harrie Lindelauff | 19 |
| 23 | Grote Alliance Partij | J.A. Geiger | 1 |
| 23 | Staatkundige Federatie | Wim Kock | 1 |

## Uitslag
### Opkomst en kiesdeler

| | 1986 | 1986 | 1989 | 1989 |
| | # stemmen | % | # stemmen | % |
| Kiesgerechtigden | 10.727.701 | | 11.112.189 | |
| Niet opgekomen | 1.528.080 | 14,24 | 2.192.402 | 19,73 |
| Opkomst | 9.199.621 | 85,76 | 8.919.787 | 80,27 |
| Blanco/ongeldige stemmen | 27.462 | 0,30 | 26.485 | 0,30 |
| Geldige stemmen | 9.172.159 | 99,70 | 8.893.302 | 99,70 |
| Kiesdeler | 61.147 | 0,67 | 59.288 | 0,67 |

### Verkiezingsuitslag naar partij

Bij deze verkiezingen handhaafde het CDA zijn positie als grootste partij. Evenals in 1986 werden 54 zetels gehaald. De PvdA verloor drie zetels en kwam op 49. Winst was er voor D66 (van negen naar twaalf zetels) en voor het GPV (van één naar twee zetels).
De nieuwe combinatie Groen Links behaalde zes zetels, een winst van drie ten opzichte van het aantal zetels dat de vier samenstellende partijen de laatste keer behaald hadden. Flink verlies was er voor regeringspartij VVD (van 27 naar 22). De CD verwierf een zetel in de Kamer.
| Partij | Partij | 1986 | 1986 | 1986 | 1989 | 1989 | 1989 | verschil | verschil |
| Partij | Partij | # stemmen | % | zetels | # stemmen | % | zetels | % | zetels |
| | CDA | 3.172.918 | 34,59 | 54 | 3.140.502 | 35,31 | 54 | +0,72 | 0 |
| | Partij van de Arbeid | 3.051.678 | 33,27 | 52 | 2.835.251 | 31,88 | 49 | -1,39 | -3 |
| | V.V.D. | 1.596.991 | 17,41 | 27 | 1.295.402 | 14,57 | 22 | -2,85 | -5 |
| | D66 | 562.466 | 6,13 | 9 | 701.934 | 7,89 | 12 | +1,76 | +3 |
| | P.P.R. | 115.203 | 1,26 | 2 |
| | P.S.P. | 110.182 | 1,20 | 1 |
| | Communistische Partij van Nederland | 57.847 | 0,63 | 0 |
| | Evangelische Volkspartij | 21.998 | 0,24 | 0 |
| | Groen Links | - | - | - | 362.304 | 4,07 | 6 |
| subtotaal | subtotaal | 305.230 | 3,33 | 3 | 362.304 | 4,07 | 6 | +0,74 | +3 |
| | Staatkundig Gereformeerde Partij | 159.740 | 1,74 | 3 | 166.082 | 1,87 | 3 | +0,13 | 0 |
| | Gereformeerd Politiek Verbond | 88.381 | 0,96 | 1 | 109.637 | 1,23 | 2 | +0,27 | +1 |
| | RPF | 83.582 | 0,91 | 1 | 85.231 | 0,96 | 1 | +0,05 | 0 |
| | Lijst Janmaat / Centrumdemocraten | 12.277 | 0,13 | 0 | 81.427 | 0,92 | 1 | +0,79 | +1 |
| | Socialistiese Partij | 32.144 | 0,35 | 0 | 38.870 | 0,44 | 0 | +0,09 | 0 |
| | De Groenen | 18.641 | 0,20 | 0 | 31.312 | 0,35 | 0 | +0,15 | 0 |
| | Vrouwenpartij | - | - | - | 12.129 | 0,14 | 0 | +0,14 | 0 |
| | Bejaarden Centraal | - | - | - | 7.884 | 0,09 | 0 | +0,09 | 0 |
| | V C N: partij van communisten in Nederland | 4.618 | 0,05 | 0 | 7.380 | 0,08 | 0 | +0,03 | 0 |
| | Realisten Nederland | - | - | - | 6.047 | 0,07 | 0 | +0,07 | 0 |
| | Socialistiese Arbeiderspartij | 3.634 | 0,04 | 0 | 4.297 | 0,05 | 0 | +0,01 | 0 |
| | Anti Werkloosheid Partij | - | - | - | 2.171 | 0,02 | 0 | +0,02 | 0 |
| | Politieke Partij voor Ouderen | - | - | - | 2.160 | 0,02 | 0 | +0,02 | 0 |
| | Vooruitstrevende Minderheden Partij | - | - | - | 1.942 | 0,02 | 0 | +0,02 | 0 |
| | Partij Democratisch Socialisten | - | - | - | 452 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | Humanistische Partij | 463 | 0,01 | 0 | 329 | 0,00 | 0 | -0,01 | 0 |
| | Socialistische Minderheden Partij | - | - | - | 326 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | Milieu Defensie Partij 2000+ | - | - | - | 148 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | Grote Alliance Partij | - | - | - | 54 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | Staatkundige Federatie | - | - | - | 31 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| overige partijen in 1986 | overige partijen in 1986 | 79.396 | 0,87 | 0 | - | - | - | -0,87 | 0 |
| Totaal | Totaal | 9.172.159 | 100 | 150 | 8.893.302 | 100 | 150 | 0 | 0 |

### Gekozen leden
## Kabinetsformatie

Winnaar D66 bleef buiten het kabinet, omdat het CDA alleen met de PvdA wilde regeren. In november werd door die partijen na een formatie van 62 dagen het kabinet-Lubbers III gevormd.
Zetelverdeling & Regeringscoalitie :
| 6 | 12 | 49 | 54 | 22 | 7 |
| GL | D66 | 103 | Kabinet-Lubbers III | PvdA + CDA | 62/1749 d | 103 | Kabinet-Lubbers III | PvdA + CDA | 62/1749 d | VVD | |