OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Microlophus habelii

Microlophus habelii is een hagedis uit de familie kielstaartleguaanachtigen (Tropiduridae).

## Naam en indeling

De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst voorgesteld door Franz Steindachner in 1876. Oorspronkelijk werd de wetenschappelijke naam Tropidurus (Craniopeltis) habelii gebruikt. De soortaanduiding habelii is een eerbetoon aan de Duits-Amerikaanse natuuronderzoeker Simeon Habel.

## Verspreiding en habitat

Microlophus habelii komt voor in delen van noordelijk Zuid-Amerika in Ecuador op de Galapagoseilanden. De hagedis leeft endemisch van het noordelijke eiland Marchena. Deze hagedis leeft in graslanden en gebieden met rotsen en droog struikgewas. In het westelijke deel van de Galapagoseilanden komt de verwante Microlophus albemarlensis voor.

## Beschermingsstatus

Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is de beschermingsstatus 'veilig' toegewezen (Least Concern of LC).

## Bronvermelding

Referenties
* ↑ (en) Microlophus habelii op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ The Reptile Database - Peter Uetz & Jakob Hallermann, Microlophus habelii.
* ↑ International Union for Conservation of Nature and Natural Resources - Red List, Microlophus habelii - IUCN Red List. Gearchiveerd op 8 augustus 2024.
Bronnen
* (en) – Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database - Microlophus habelii - Website Geconsulteerd 12 augustus 2019
# Microlycus pulcherrimus

Microlycus pulcherrimus is een vliesvleugelig insect uit de familie Eulophidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Kerrich.
# Nationaal park Bjeshkët e Nemuna

Nationaal park Bjeshkët e Nemuna (Albanees: Parku Kombëtar Bjeshkët e Nemuna/ Servisch: Nacionalni park Prokletije, niet te verwarren met het gelijknamige aangrenzende park in Montenegro) is een nationaal park in Kosovo.
Het park werd gesticht in 2012 en is 624,8 vierkante kilometer groot. Het ligt op het grondgebied van de gemeentes Gjakova, Junik, Peja, Deçan en Istog. Het landschap bestaat uit bergen in de zogenaamde Albanese Alpen, waar het aansluit op het nationaal park Prokletije in Montenegro, het nationaal park Theth (Albanië) en het nationaal park Valbonëdal (Albanië). Het langeafstandswandelpad Peaks of the Balkans Trail loopt door het gebied.
# Protoplanetaire nevel

Een protoplanetaire nevel (PPN) is een kleine nevel in een kort stadium van de evolutie van een ster tussen 1 en 8 zonnemassa's tussen het einde van de asymptotische reuzentak en de planetaire nevel fase. Een PPN is een sterke infrarood bron en is een soort reflectienevel. Het stadium van de PPN eindigt als de effectieve temperatuur van de centrale ster groter dan 30.000 K wordt en het gas in de nevel kan ioniseren.

## Ontdekking

De eerste protoplanetaire nevels, CRL 618 en CRL 2688 zijn ontdekt in 1975 door Westbrook et al. en Ney et al. na metingen van bronnen die waren gedetecteerd in de 4,2 - 27,4 micron Air Force Sky Survey.

## Voorbeelden

Voorbeelden van protoplanetaire nevels zijn:
* Boemerangnevel
* CRL 618
* CRL 2688
* ↑ https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1975ApJ...202..407W/abstract
* ↑ https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1975ApJ...198L.129N/abstract
# Zoričići

Zoričići is een plaats in de gemeente Višnjan in de Kroatische provincie Istrië. De plaats telt 30 inwoners (2001).
# Stan de Groot

Stan de Groot (Gorinchem, 9 april 1996) is een Nederlands korfbalscheidsrechter. Hij won driemaal de prijs van Beste Nederlandse korfbalscheidsrechter, samen met zijn voormalig duo Peter van der Terp.

## Korfbal League

De Groot begon als scheidsrechter in 2013, op zeventienjarige leeftijd. In seizoen 2018-2019 maakte De Groot zijn debuut als scheidsrechter in de Korfbal League. Per seizoen 2019-2020 vormde hij een vast duo met Peter van der Terp. Dit duo stond tot en met seizoen 2023-2024 bekend als een van de beste scheidsrechterkoppels van Nederland. Zij floten onder andere de zaalfinale van 2021, 2022, 2023 en 2024.
Vanaf seizoen 2024-2025 vormt De Groot een vast duo met Danny Gerritsen.

## IKF

De Groot fluit namens de IKF ook op internationale toernooien, waaronder:
* EK 2024

## Prijzen

* Beste Scheidsrechter van het Jaar, 3x (2021, 2022 en 2023)
* https://www.korfbal.nl/beste-scheidsrechters-stan-de-groot-en-peter-van-der-terp/
* https://www.korfbal.nl/de-groot-en-van-der-terp-leiden-korfbalfinale/
* https://www.korfbal.nl/beste-scheidsrechters-2021-2022-stan-de-groot-en-peter-van-der-terp/
# Zahedan

Zahedan (Nieuw-Perzisch: زاهدان) is een stad in Iran. De stad is de hoofdstad van de provincie Sīstān va Balūchestān. In 2011 had de stad ongeveer 560.000 inwoners.
de stad ligt vlak bij de grensgebieden tussen Iran en Pakistan, waar het Baloch-volk woont.
De meerderheid van de bewoners behoort tot de etnische groep van de Beloetsji. De belangrijkste moskee is soennitisch en in Zahedan bevindt zich ook een Sikh-tempel.
# Lasiacis

Lasiacis is een geslacht uit de grassenfamilie (Poaceae). De soorten van dit geslacht komen voor in Noord- en Zuid-Amerika. De botanische naam is afgeleid uit het Grieks: 'lasios' (λασιος) betekent 'wollig' en 'akis' (ακις) betekent 'punt'. Dit verwijst naar de puntige en wollige pluim van verschillende soorten.

## Soorten

De Catalogue of New World Grasses [14 april 2010] erkent de volgende soorten:
* Lasiacis anomala
* Lasiacis divaricata
* Lasiacis grisebachii
* Lasiacis ligulata
* Lasiacis linearis
* Lasiacis nigra
* Lasiacis oaxacensis
* Lasiacis procerrima
* Lasiacis rhizophora
* Lasiacis rugelii
* Lasiacis ruscifolia
* Lasiacis scabrior
* Lasiacis sloanei
* Lasiacis sorghoidea
* Lasiacis standleyi
# (I Just) Died in Your Arms

(I Just) Died in Your Arms is een nummer van de Britse rockband Cutting Crew uit 1986. Het is de eerste single van hun debuutalbum Broadcast.
De term "to die in someone's arms" 'komt op' na een vrijpartij van componist Nick Van Eede met zijn vriendin. "Le petit mort" is een Franse term voor een orgasme. "(I Just) Died in Your Arms" werd een grote hit in de Verenigde Staten, Europa en Australië. In thuisland het Verenigd Koninkrijk bereikte de plaat de 4e positie in de UK Singles Chart.
In Nederland was de plaat op donderdag 23 oktober 1986 TROS Paradeplaat op Radio 3 en werd mede hierdoor een radiohit. De plaat bereikte de 16e positie in de Nationale Hitparade en de 9e positie in de Nederlandse Top 40. In de Europese hitlijst op Radio 3, de TROS Europarade, werd de 16e positie bereikt.
In België bereikte de single de 19e positie in zowel de Vlaamse Ultratop 50 als de Vlaamse Radio 2 Top 30.
Na deze plaat heeft de Cutting Crew nooit meer een hit weten te scoren.

## NPO Radio 2 Top 2000

| Nummer met noteringen in de NPO Radio 2 Top 2000 | '99 | '00 | '01 | '02 | '03 | '04 | '05-'22 | '23 | '24 |
| (I Just) Died in Your Arms | 1252 | 1213 | 1674 | 1688 | 1967 | 1760 | - | 1631 | 1782 |
* ↑ Een getal geeft de notering aan, een '-' betekent dat het nummer niet was genoteerd en een vetgedrukt getal geeft de hoogste notering aan.
# Casearia tremula

Casearia tremula of geelhout is een kleine boomsoort die voorkomt in het Caraïbisch gebied en Zuid-Amerika. Het is een inheemse soort op de ABC-eilanden. Op Bonaire en Aruba wordt hij palu di Bonaire genoemd en op Curaçao kenepa spirito. De boom geeft vruchten die veel lijken op kleine appels. Als die rijp zijn barsten ze open en komen de zaden vrij. Voordat de vruchten openbreken kan de geelvleugelamazone (Amazona barbadensis) ze eten. Voor menselijke consumptie zijn ze niet geschikt.
# The Devil's Son

"The Devil's Son" is een nummer van de Nederlandse zanger Danny Vera. Het nummer verscheen op zijn album Distant Rumble uit 2013. Op 1 november van dat jaar werd het uitgebracht als de eerste single van het album.

## Achtergrond

"The Devil's Son" is geschreven door Vera en geproduceerd door Vera, Reyer Zwart en Frans Hagenaars. Het nummer gaat over een man die er in eerste instantie normaal uitziet, maar met zware psychische problemen kampt. Deze zijn veroorzaakt door zijn ouders, die hem slecht behandelden en hem daardoor ook wel de zoon van de duivel noemden. Hierdoor doet hij vreemde dingen tegenover zijn beste vriend: hij bespiedt diens vriendin onder de douche, kijkt hij porno op diens tv en houdt hij op bed een pistool tegen diens hoofd, zodat hij zich levend voelt. Desondanks zit hij soms alleen en denkt hij na over de dingen die hij heeft gedaan. Uiteindelijk moet hij een keuze maken tussen het zoeken van een psychiater of zelfmoord plegen.
Naar eigen zeggen is "The Devil's Son" de plaat die Vera altijd al in zijn hoofd had. Het nummer werd uitgebracht als de eerste single van het vijfde album van Vera, getiteld Distant Rumble. De videoclip voor het nummer is opgenomen in de Oostkerk in Middelburg en geregisseerd door de broers Matthias en Sebastiaan Hoekman.

## Hitnoteringen

Het werd geen grote hit, maar bleek desondanks een populair nummer: in 2020 stond het in Nederland voor het eerst in de eindejaarslijst Top 2000 van NPO Radio 2.

### NPO Radio 2 Top 2000

| Nummer met noteringen in de NPO Radio 2 Top 2000 | '20 | '21 | '22 | '23 | '24 |
| The Devil's Son | 1077 | 1455 | 1561 | 1609 | 1731 |
* ↑ Een getal geeft de notering aan en een vetgedrukt getal geeft de hoogste notering aan.
* ↑ 2020 was het eerste jaar met een notering voor dit nummer.
* 1 2 3 Danny Vera – The Devil's Son | Genius Lyrics
* 1 2 3 4 Danny Vera - Distant Rumble | Discogs
* ↑ Danny Vera - The Devil's Son - Nieuwe Plaat
* ↑ The Devil's Son - Danny Vera - NPO Radio 2
* ↑ Clip Danny Vera gemaakt in Middelburg - Omroep Zeeland
# Shivers (Ed Sheeran)

"Shivers" is een nummer van de Engelse singer-songwriter Ed Sheeran, uitgebracht via Asylum Records UK op 10 september 2021 als de tweede single van zijn vijfde studioalbum = (2021). Shivers kwam binnen op de eerste positie in de hitlijsten in het Verenigd Koninkrijk en Ierland, waarop Sheerans vorige single Bad Habits na elf opeenvolgende weken op de eerste positie in beide landen in de hitlijsten daalde. Het nummer stond ook bovenaan de hitlijsten in Oostenrijk, Duitsland, Zweden en Zwitserland en piekte op nummer twee in de Ultratop 50 Singles (Vlaanderen). In Nederland behaalde de single de vierde positie in de Nederlandse Top 40 en de zesde plek in de Single Top 100.

## Achtergrond

Sheeran schreef Shivers aan het einde van de Divide-tour, toen hij een studio oprichtte op een gehuurde boerderij in Suffolk, waar hij zijn laatste optreden van die tour had. Het kostte hem 3 dagen om het lied te schrijven, wat ongewoon lang voor hem was, omdat hij het lied "te speciaal vond om verkeerd te schrijven".

## Promotie

Ed Sheeran onthulde ook dat Shivers oorspronkelijk bedoeld was als de eerste single van het album in plaats van de huidige eerste single, "Bad Habits". Een preview van het nummer werd ook vermeld. Sheeran kondigde de bijbehorende videoclip en een teaservideo ervan aan op Labor Day, 6 september 2021.

## NPO Radio 2 Top 2000

| Nummer met noteringen in de NPO Radio 2 Top 2000 | '22 | '23 | '24 |
| Shivers | 1045 | 1408 | 1722 |
* ↑ Een getal geeft de notering aan en een vetgedrukt getal geeft de hoogste notering aan.
* ↑ 2022 was het eerste jaar met een notering voor dit nummer.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Shivers (Ed Sheeran song) op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Bowenbank, Starr, Ed Sheeran Announces New Single Shivers: 'I Bloody Love It'. Billboard (2 september 2021). Geraadpleegd op 2 september 2021.
# Living in Another World

"Living in Another World" is een nummer van de Britse band Talk Talk. Het nummer werd uitgebracht op hun album The Colour of Spring uit 1986. In maart van dat jaar werd het nummer uitgebracht als de tweede single van het album.

## Achtergrond

"Living in Another World" is geschreven door zanger Mark Hollis in samenwerking met Tim Friese-Greene en geproduceerd door Friese-Greene. Hollis raakte geïnspireerd om het nummer te schrijven naar aanleiding van de modale jazz van Miles Davis. In een interview met een Italiaanse televisiezender uit 1987 vertelde hij tevens dat hij werd geïnspireerd voor de tekst door de werken van Jean-Paul Sartre. Het hammondorgel op het nummer wordt bespeeld door Steve Winwood.
"Living in Another World" werd een hit in een aantal landen: in het Verenigd Koninkrijk kwam het weliswaar niet verder dan plaats 48, maar in onder anderen Duitsland, Italië en Zwitserland wist het de top 40 te bereiken.
In Nederland was de plaat op maandag 10 maart 1986 AVRO's Radio en TV-Tip op Radio 3 en bereikte de plaat respectievelijk de plaatsen 23 en 22 in de Nederlandse Top 40 en de Nationale Hitparade, terwijl in Vlaanderen plaats 21 in de voorloper van de Ultratop 50 werd behaald. In 1991 werd een remix van het nummer uitgebracht ter promotie van het remixalbum History Revisited, die in het Verenigd Koninkrijk plaats 79 in de hitlijsten behaalde. In 2012 werd het nummer gecoverd door Lights en Darkstar voor het tributealbum Spirit of Talk Talk.
In het NOS Radio 3 programma De Avondspits draaide Tom Blomberg, bij afwezigheid van Frits Spits, op dinsdag 1 april 1986 als 1 aprilgrap het nummer het hele programma (55 minuten lang) ononderbroken in een 'loop'.

## Hitnoteringen
### Nederlandse Top 40

Hitnotering: 29-03-1986 t/m 26-04-1986 :
| Week | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |
| Positie | 29 | 27 | 23 | 25 | 36 | uit |

### Nationale Hitparade

Hitnotering: 22-03-1986 t/m 03-05-1986 :
| Week | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | |
| Positie | 33 | 22 | 22 | 23 | 32 | 39 | 50 | uit |

### NPO Radio 2 Top 2000

| Nummer met noteringen in de NPO Radio 2 Top 2000 | '18 | '19 | '20 | '21 | '22 | '23 | '24 |
| Living In Another World | 1940 | 1299 | 1351 | 1408 | 1569 | 1691 | 1714 |
* ↑ Een getal geeft de notering aan en een vetgedrukt getal geeft de hoogste notering aan.
* ↑ 2018 was het eerste jaar met een notering voor dit nummer.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Living in Another World op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ songtekst van Living in Another World
* ↑ (en) www.allmusic.com. Gearchiveerd op 8 november 2019.
* ↑ (en) www.discogs.com. Gearchiveerd op 10 september 2021.
# New York Minute (Don Henley)

New York Minute is een nummer van de Amerikaanse muzikant Don Henley. Het is de tweede single van zijn derde soloalbum The End of the Innocence uit 1989. In oktober dat jaar werd het nummer eerst in Europa op single uitgebracht. Op 6 november volgden de VS en Canada.

## Achtergrond

Op "New York Minute" doen The Who-bassist Pino Palladino, Toto-toetsenist David Paich en Toto-drummer Jeff Porcaro mee. De plaat, die gaat over een grote, plotselinge verandering, wordt een van de meest betekenisvolle rondom de aanslagen op 11 september 2001.
"New York Minute" werd een radiohit in diverse landen. De plaat bereikte in Henley's thuisland de Verenigde Staten de 48e positie in de Billboard Hot 100. In Canada werd de 20e positie bereikt en in het Verenigd Koninkrijk de 97e positie in de UK Singles Chart.
In Nederland werd de plaat destijds regelmatig gedraaid op Radio 3 en werd een radiohit op de nationale publieke popzender. Desondanks werd de Nederlandse Top 40 niet bereikt en bleef de plaat steken op de 2e positie in de Tipparade. Wél werd de 45e positie in de Nationale Top 100 bereikt.
In België werd géén notering behaald in zowel de voorloper van de Vlaamse Ultratop 50 als de Vlaamse Radio 2 Top 30 en de Waalse hitlijst.
Toch geniet de plaat wel veel populariteit en staat deze sinds de editie van december 2006 onafgebroken genoteerd in de jaarlijkse NPO Radio 2 Top 2000 van de Nederlandse publieke radiozender NPO Radio 2, met als hoogste notering een 1106e positie in 2014.

## NPO Radio 2 Top 2000

| Nummer met noteringen in de NPO Radio 2 Top 2000 | '06 | '07 | '08 | '09 | '10 | '11 | '12 | '13 | '14 | '15 | '16 | '17 | '18 | '19 | '20 | '21 | '22 | '23 | '24 |
| New York Minute | 1295 | 1148 | 1843 | 1296 | 1380 | 1143 | 1234 | 1208 | 1106 | 1286 | 1320 | 1437 | 1894 | 1627 | 1709 | 1824 | 1709 | 2000 | 1693 |
* ↑ Een getal geeft de notering aan en een vetgedrukt getal geeft de hoogste notering aan.
* ↑ 2006 was het eerste jaar met een notering voor dit nummer.
# Zuid-Eierland

Zuid-Eierland is een buurtschap in het dorp De Cocksdorp in de gemeente Texel in de provincie Noord-Holland.
Zuid-Eierland ligt in de polder Eierland van het Nederlandse waddeneiland Texel. De plaats ligt in het zuiden van de polder.
Van oorsprong ligt de plaats in de kwelder tussen de eilanden Eierland en Texel. De kwelder was ontstaan nadat in 1610 de Zandijk die de twee eilanden met elkaar verbond, werd aangelegd. In 1835 richtte de uit Antwerpen afkomstige Nicolas Joseph De Cock samen met enkele andere heren een NV op die de kwelder tussen Eierland en Texel zou inpolderen voor agrarisch gebruik. In de nieuw aangelegde polder Eierland werd in 1836 ook een dorp gesticht dat aanvankelijk Nieuwdorp heette, maar dat later naar hem genoemd werd: De Cocksdorp. Wat later werden nog twee woonkernen gesticht: Midden-Eierland en Zuid-Eierland.
Vlak bij de plaats ligt het vliegveld van Texel. Tegenwoordig is het vliegveld het middelpunt van diverse activiteiten met name door de sportvliegtuigen uit binnen- en buitenland, die zorgen voor rondvluchten, parachutisten, zweefvliegtuigen, reclamevluchten. Ook landen en stijgen er helikopters op die zorgen voor de bevoorrading van de booreilanden in de Noordzee.
Dorpen en gehuchten: 't Horntje · De Cocksdorp · De Koog · De Waal · Den Burg · Den Hoorn · Oost · Oosterend · Oudeschild · Zuid-Eierland Buurtschappen: Bargen · Burger Nieuwland · De Kuil · De Naal · De Nes · De Westen · Dijkmanshuizen · Driehuizen · Harkebuurt · Het Noorden · Midden-Eierland · Molenbuurt · Nieuweschild · Noord Haffel · Noorderbuurt · Ongeren · Spang · Spijkdorp · Tienhoven · Westergeest · Westermient · Zevenhuizen · Zuid Haffel Noord-Holland: Steden en dorpen in Noord-Holland Nederland: Provincies · Gemeenten
# Adolphe Deville

Adolphe Deville (Hesperange, 13 november 1935 – Esch-sur-Alzette, 28 mei 2002) was een Luxemburgs beeldhouwer, kunstschilder, mozaïekkunstenaar en onderwijzer.

## Leven en werk

Adolphe Deville studeerde aanvankelijk architectuur in Parijs, maar stapte na twee jaar over naar de École nationale supérieure des beaux-arts om te leren schilderen en volgde daarnaast lessen bij André Lhote in Montparnasse. Hij vervolgde zijn opleiding aan de Staatlichen Hochschule für bildende Künste in Frankfurt am Main. In 1962 liep hij stage in het Rheinisches Landesmuseum Trier. Vanaf 1964 was hij tekenleraar aan het Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette. Deville was als 12-jarige met zijn ouder in Schifflange komen wonen, vanaf 1969 woonde hij er in een oude parochie.
De kunstenaar ontwierp en maakte onder meer glas-in-loodramen, mozaïeken, schilderijen, sculpturen, sierraden en wand- en toneeldecoraties. Hij exposeerde onder andere in de Galerie Municipale d'Art in Esch (1962, 1980), op salons van de Cercle Artistique de Luxembourg (1961, 1962, 1987) en solo in het Dada-huis (1985) in Luxemburg-Stad en bij de Lions Club d'Esch-sur-Alzette (2010).
Deville overleed op 66-jarige leeftijd.

## Enkele werken

* 1978 ontwerp glas in lood voor de parochiekerk in Roodt-sur-Syre. Uitvoering firma Kastenbach.
* 1989 Fontein bij het gemeentehuis van Schifflange.
* Ambo en altaar in de kapel in Dahlem.
* Altaar, ambo, doopvont en tabernakel in de kerk van Leudelange.
* Baptisterium van de kerk van Sanem.
* Koorraam, Christus van Orval (1997) aan een tabernakelzuil van mozaïek in de Stefanuskerk van Oberkorn.
* Entreehal van het Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette.
* Mozaïeken in Leudelange, Bettembourg en Esch-sur-Alzette.

### Afbeeldingen

* Les filles de Loth, mozaïek
* Paysage provençal, schilderij (2002)
* Sedona fleuri, schilderij
* 1 2 "Adolphe Deville", Lëtzebuerger Konschtlexikon, MNAHA.
* ↑ Lambert Herr (2001) Signatures, portraits et auto-portraits : artistes plasticiens au Luxembourg. Luxemburg: Éditions Saint-Paul. ISBN 2-87963-382-6. p. 61-62.
* ↑ "Adolphe Deville", Art Work Circle.
* ↑ R. Roth en M. Bruck, "Der Maler Ad Deville", Revue, 26 november 1977.
* ↑ Gabrielle Snel, "Die ewige Vorstadt", Revue, 8 september 2007.
* ↑ "Vernissage der Ausstellung Ad. Deville in Esch-Alzette", Luxemburger Wort, 29 oktober 1962.
# Aoel

Een aoel (Russisch: аул van het Tataarse: ауыл; awıl of aoeyl) is de algemene naam voor een versterkt dorp in de Kaukasus, met name in Ingoesjetië, Tsjetsjenië en Dagestan. De aoel in zijn bredere betekenis van rurale nederzetting heeft betrekking op een aantal vormen van dorpen en kampen die voorkomen onder een groot aantal Noordelijke Kaukasische volkeren en onder andere bij de Tataren, Basjkieren, Kalmukken, Kazachen, Karakalpakken en Turkmenen. Bij de Tuvienen en Chakassen wordt het woord aal (аал) gebruikt.
De versterkte dorpen worden vaak gebouwd van steen op rotsranden of tegen kliffen aan om verrassingsaanvallen te voorkomen. De huizen binnen deze plaatsen zijn meestal twee verdiepingen hoog en zigzaggewijs geplaatst om het vijanden zo moeilijk mogelijk te maken zich te verplaatsen. De huizen hebben over het algemeen een zijde die is gericht op het zuiden om in de winter profijt te hebben van de zon en om bescherming te bieden tegen de noordelijke winden. Vaak liggen ze niet in de buurt van landbouwgrond of waterbronnen, waardoor deze zaken van buitenaf moeten worden aangevoerd.
Toen het Russische Rijk in de 19e eeuw in de Kaukasusoorlog de Kaukasus wilde veroveren, bleken de aoels geduchte verdedigingswerken die vaak alleen konden worden genomen door ze te bestormen. Tegenwoordig vormen de aoelen binnen enkele autonome republieken van Rusland, zoals Basjkirostan een aparte nederzettingsvorm binnen de bestuurlijke indeling.
# Jerry van Rooyen

Jerry van Rooyen geboren als Gerard Gijsbertus Jacobus van Rooijen (Den Haag, 31 december 1928 – Goor, 14 september 2009) was een Nederlandse trompettist, arrangeur, orkestleider en componist.

## Biografie

Jerry van Rooyen studeerde van 1947 tot 1950 trompet aan het conservatorium van Den Haag. Tijdens een studentenuitwisseling raakten hij en zijn 2 jaar jongere broer Ack van Rooyen in de ban van de jazzscene in New York. Daardoor ontpopten zij zich als wegbereiders voor de moderne jazz in Nederland.

## Big bands

In 1955 traden ze beiden als trompettist toe tot radio-orkest The Ramblers, waarvoor Van Rooyen ook ging arrangeren. Hij ontwikkelde zich als arrangeur en componist toen hij als trompettist problemen kreeg met zijn mondaanzet of embouchure.
In zijn lange muzikale carrière werkte hij met beroemdheden als Marlène Dietrich, Quincy Jones, Stan Getz, Max Roach en Michel Legrand. Hij leidde verscheidene bigbands in Parijs, Berlijn (Sender Freies Berlin, vanaf 1965), Keulen (WDR Big Band, 1985-1995). Vanaf 1983 was hij orkestleider bij het Dutch Jazz Orchestra, dat onder meer werken van Billy Strayhorn speelde. In Hilversum was hij gastdirigent en gastarrangeur bij het Metropole Orkest. Vanaf 1988 werd hij daar met onder meer Harry van Hoof invaller voor de jong gestorven orkestleider Rogier van Otterloo. Hij schreef honderden arrangementen en composities voor al deze jazzorkesten.

## Olympische Spelen

In 1972 was hij een van de drie componisten van de openingsmuziek van de Olympische Spelen in München.

## Filmmuziek

Van Rooyen schreef vanaf het midden van de jaren zestig muziek voor horror- en spionagefilms in het B-genre, waaronder de film Wie kurz ist die zeit zu lieben (1970) van regisseur Pier Caminnecci. In de jaren negentig verscheen een cd met een selectie van deze filmmuziek.

## Jerry van Rooyen Award

Het jazzfestival in Maastricht reikt ieder jaar een naar Van Rooyen vernoemde award uit "aan een persoon, groep of beweging die uitzonderlijk bijdraagt aan de verrijking van de jazzcultuur in onze regio".

## Discografie

* At 250 Miles Per Hour, 1997
* Dutch Jazz Giants volume 2 (Jerry van Rooijen Jazz Orchestra), 1999
* On Scene With Dutch Jazz, Timeless, 2000
* The Charm of You