# Fenetylline

Fenetylline (handelsnaam Captagon) is een geneesmiddel uit de groep van de amfetaminen, dat als sympathicomimeticum voor de behandeling van ADHD ingezet werd en vaak als drug verkocht wordt.

## Chemische structuur

Een molecuul van fenetylline bestaat uit een molecuul theofylline en amfetamine, verbonden door een alkylverbinding.
Er wordt getwijfeld aan de juistheid van het volgende gedeelte. Raadpleeg de bijbehorende overlegpagina en pas na controle desgewenst het artikel aan. Opgegeven reden: Zie Overleg:Fenetylline#Syrische captagon is geen Captagon: volgens het Trimbos-instituut heeft het Captagon uit de jaren zestig niets te maken met de drug captagon van nu. (sjabloon geplaatst op 17 december 2024)

## Geschiedenis

Bij onderzoekingen naar de werking en bijwerking van derivaten van theofylline werd de stof in 1961 in de laboratoria van het Chemiewerk Homburg in het Duitse Frankfurt am Main synthetisch vervaardigd. Het werd onder de naam Captagon verkocht voor de behandeling van ADHD, narcolepsie en als antidepressivum. In de jaren 80 werd het in de meeste landen verboden vanwege het misbruik als drug en dopingmiddel en op aanraden van de Wereldgezondheidsorganisatie, alhoewel het binnen Europa tot 2010 bij apotheken verkrijgbaar was. Later werd het in Europa en vooral in het Midden-Oosten nog illegaal geproduceerd. In 2017 werden bij een inval in een laboratorium in Brunssum tienduizenden tabletten gevonden.

### Productie in Syrië en Libanon

Vanaf 2013 werd Syrië de hoofdproducent van fenetylline. De stof werd door het Syrische leger, maar ook bij islamisten ingezet als opwekkend middel tijdens gevechten.
Door smokkel en verkoop van fenetylline kon zeer veel winst gemaakt worden (de markwaarde van 1 tablet bedroeg ca. $2,26). Vooral naar Egypte en Saoedi-Arabië bestonden actieve smokkelroutes. De productie in Syrië was grotendeels in handen van de broer van de dictator Al-Assad en leverde de Syrische regering per jaar naar schatting 2,4 miljard dollar op. Na de val van het Assad-regime werden meerdere captagonfabrieken ontdekt.
* ↑ onder invloed van het Engels in Nederland vaak ook foutief als "fenethylline" geschreven
* ↑ (en) Katselou, Maria, Papoutsis, Ioannis, Nikolaou, Panagiota, Qammaz, Samir, Spiliopoulou, Chara (2016-08). Fenethylline (Captagon) Abuse – Local Problems from an Old Drug Become Universal. Basic & Clinical Pharmacology & Toxicology 119 (2): 133–140. ISSN:1742-7835. DOI:10.1111/bcpt.12584.
* ↑ Onderzoek naar verband drugslab Brunssum met IS. Hart van Nederland (19 juni 2024). Geraadpleegd op 14 december 2024.
* ↑ (en) AL‐Imam, Ahmed, Santacroce, Rita, Roman‐Urrestarazu, Andres, Chilcott, Robert, Bersani, Giuseppe (2017-05). Captagon: use and trade in the Middle East. Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental 32 (3). ISSN:0885-6222. DOI:10.1002/hup.2548.
* ↑ (en) Wu, Nan, Feng, Zhiwei, He, Xibing, Kwon, William, Wang, Junmei (19 februari 2019). Insight of Captagon Abuse by Chemogenomics Knowledgebase-guided Systems Pharmacology Target Mapping Analyses. Scientific Reports 9 (1). ISSN:2045-2322. PMID: 30783122. PMC: PMC6381188. DOI:10.1038/s41598-018-35449-6.
* ↑ (en) Azhari, Timour, Discovery of vast Syrian drug lab reveals secrets of illicit captagon trade. reuters.com (13 december 2024). Geraadpleegd op 14 december 2024.
* ↑ (en) Christou, William, Sacks of chemicals, plastic fruit … and millions of pills: inside a Damascus Captagon factory. theguardian.com (16 december 2024). Gearchiveerd op 16 december 2024. Geraadpleegd op 16 december 2024. “Several Captagon production facilities were found around Damascus in the last week, with more expected to be discovered.”