OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alta Via Dolomieten

De Alta Via Dolomieten (Italiaans: Alta Via delle Dolomiti, Duits: Dolomiten-Höhenweg) is een geheel van tien bewegwijzerde langeafstandswandelpaden in de Dolomieten. De routes zijn bewegwijzerd met een nummer in een gekleurde driehoek. Sommige routes zijn geschikt voor bergwandelaars, voor andere is klimuitrusting vereist.
* Alta Via n.1 - "La Classica": 125 kilometer, van Lago di Braies tot Belluno
* Alta Via n. 2 - "La Via delle Leggende": 180 kilometer, van Bressanone naar Feltre
* Alta Via n. 3 - "La via dei camosci": 100 kilometer, van Villabassa tot Longarone
* Alta Via n. 4 - "di Paul Grohmann": 85 kilometer, van San Candido naar Pieve di Cadore
* Alta Via n. 5 - "di Tiziano Vecellio": 100 kilometer, van Sesto naar Pieve di Cadore
* Alta Via n. 6 - "Alta Via dei Silenzi": 180 kilometer, van Sappada naar Vittorio Veneto
* Alta Via n. 7 - "Alpi Orientali-Prealpi Carniche": 36 kilometer, van Dolada naar Tambre
* Alta Via n. 8 - "Alta Via degli Eroi": 63 kilometer, van Feltre naar Bassano
* Alta Via n. 8 - "Panoramaweg": 180 kilometer, van Bressanone naar Salorno
* Alta Via n. 9 - "Transversale": oost-west van Tiers naar Danta di Cadore
* Alta Via n. 10 - "delle Giudicarie": 200 kilometer, van Bolzano naar het Gardameer
# Königsbrunn

Königsbrunn is een plaats in de Duitse deelstaat Beieren, gelegen in de Landkreis Augsburg. De stad telt 28.075 inwoners.

## Geografie

Königsbrunn heeft een oppervlakte van 18,4 km² en ligt in het zuiden van Duitsland.
* 1 2 (de) Genesis Online-Datenbank des Bayerischen Landesamtes für Statistik Tabelle 12411-001 Fortschreibung des Bevölkerungsstandes: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (inwonersaantallen op basis van de census 2011)
Adelsried · Allmannshofen · Altenmünster · Aystetten · Biberbach · Bobingen · Bonstetten · Diedorf · Dinkelscherben · Ehingen · Ellgau · Emersacker · Fischach · Gablingen · Gersthofen · Gessertshausen · Graben · Großaitingen · Heretsried · Hiltenfingen · Horgau · Kleinaitingen · Klosterlechfeld · Königsbrunn · Kühlenthal · Kutzenhausen · Langenneufnach · Langerringen · Langweid am Lech · Meitingen · Mickhausen · Mittelneufnach · Neusäß · Nordendorf · Oberottmarshausen · Scherstetten · Schwabmünchen · Stadtbergen · Thierhaupten · Untermeitingen · Ustersbach · Walkertshofen · Wehringen · Welden · Westendorf · Zusmarshausen
# Nationaal Park Sächsische Schweiz

Het Nationaal park Saksisch Zwitserland (Duits: Nationalpark Sächsische Schweiz) is ongeveer 9350 ha groot. Het bestaat sinds 1990 en ligt oostelijk van Dresden aan de Tsjechische grens, aan de bovenloop van de Elbe in de Duitse deelstaat Saksen.

## Het gebied

De Sächsische Schweiz bestaat uit twee gescheiden gebieden in de Landkreis Sächsische Schweiz. Namelijk de steden en gemeenten Bad Schandau, Hohnstein, Kirnitzschtal, Königstein, Lohmen, Porschdorf, Kurort Rathen, Sebnitz, Stolpen en Stadt Wehlen.
Samen met het omringende Landschaftsschutzgebiet vormt het nationaal park de Nationalparkregion Sächsische Schweiz. Het beschermde zandsteengebergte loopt door over de Tsjechische grens en heet daar Nationaal park České Švýcarsko (Boheems Zwitserland).

## Kenmerken van het park

Het hoogste punt van is 556 meter boven NN.
Het zandsteengebergte is ontstaan in de Krijttijd. Oorspronkelijk was dit een zeebodem waarop zich zand en schelpdieren afzetten die samen het gesteenten vormden. De 600 meter dikke zandplaat die hierdoor ontstond is na het dalen van de zeespiegel door erosie sterk verbrokkeld waardoor het huidige rotslandschap ontstond (waaronder de bekende Bastei). Dit is doorsneden door diepe dalen waarvan de bodem met mossen is bedekt.
In het park wordt aan klimsport gedaan. De Malerweg loopt door het gebied.

## Fauna

In het park leven verscheidene diersoorten waaronder uilen, haviken, zwarte ooievaars, ijsvogels, verschillende soorten spechten en vleermuizen, everzwijnen, edelherten, marters, adders, ringslangen en in het water forel en zalm.

## Externe link

* (de) Officiële website
Bayerischer Wald · Berchtesgaden · Eifel · Hainich · Hamburgisches Wattenmeer · Harz · Hunsrück-Hochwald · Jasmund · Kellerwald-Edersee · Müritz · Niedersächsisches Wattenmeer · Sächsische Schweiz · Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer · Schwarzwald · Unteres Odertal · Vorpommersche Boddenlandschaft
# Gratis onderwijs

Gratis onderwijs verwijst naar onderwijs dat wordt gefinancierd via belastingen, of liefdadigheidsorganisaties in plaats van door collegegeld. De lagere school, middenschool en verder onder de leerplicht vallend onderwijs is gratis in veel landen.

## Geschiedenis

Gratis onderwijs is reeds lang bekend met "gesponsord onderwijs". Dit roept nu het beeld op van reclamecampagnes, maar in het verleden, vooral tijdens de Renaissance, was het de gewoonte onder de rijke hoogwaardigheidsbekleders om de opvoeding van een jonge man als zijn beschermheer te sponsoren. In de late 18e eeuw was Thomas Paine een van de eerste voorstanders van universeel, gratis openbaar onderwijs, dit werd in die tijd als een radicaal idee beschouwd. In de Verenigde Staten werd in de late 19e eeuw door de overheid de leerplicht geïntroduceerd als gratis onderwijs met uitbreiding door het hele land in 1920.

## Landen met gratis post-secundair onderwijs

* Algerije
* Argentinië
* Brazilië
* Cuba
* Denemarken
* Duitsland
* Estland
* Finland
* Griekenland
* Hongarije
* Malta
* Mauritius
* Marokko
* Noorwegen
* Schotland
* Sri Lanka
* Suriname
* Zweden
* Trinidad en Tobago
* Barbados
* Kenia
* Peru
# Vlag van Herne

De vlag van Herne werd door de gemeenteraad op 21 juni 1988 officieel vastgesteld als de gemeentelijke vlag van de Vlaams-Brabantse gemeente Herne. Op 13 december 1988 werd hij door het Bestuur van Vlaanderen bevestigd en uiteindelijk gepubliceerd op 8 november 1989 in het officiële Belgisch Staatsblad.
Officieel wordt de vlag beschreven als:
   Gedeeld 1. gegeerd van tien stukken van wit en van zwart, met op de zwarte geren drie gele herkruiste kruisjes met spitse voet 2. rood met een man gezeten op een steenblok, de benen gekruist, de rechterarm voor zich uitgestrekt en houdend in de linkerhand een roede, vergezeld boven links van een maan en rechts van een flikkerende ster met zeven stralen, het geheel van geel.
Het linkerdeel van de vlag is gelijk aan het huidige gemeentewapen, met uitzondering van het centrale wapenschild (dat is het voormalige wapen van Sint-Pieters-Kapelle, niet verrassend vergelijkbaar met het gegeerde wapen van de heren van Edingen), waarvan de wapenvlag (dat is het voormalige zegel van Herne) vormt het rechterdeel van de vlag.
In 2025 is Herne samen met Gooik en Galmaarden opgegaan in de gemeente Pajottegem. De vlag is daardoor als gemeentevlag komen te vervallen.
* Officiële tekening van de vlag
* Wapen van Sint-Pieters-Kapelle
* Vlag van Edingen
# Guillonville

Guillonville is een gemeente in het Franse departement Eure-et-Loir (regio Centre-Val de Loire) en telt 419 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Châteaudun.

## Geografie

De oppervlakte van Guillonville bedraagt 27,1 km², de bevolkingsdichtheid is 15,5 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Guillonville met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Vlag van Moerbeke

De vlag van Moerbeke werd door de gemeenteraad op 6 september 1984 officieel vastgesteld als de gemeentelijke vlag van de Oost-Vlaamse gemeente Moerbeke. Op 3 december 1984 werd hij door het Bestuur van Vlaanderen bevestigd en uiteindelijk gepubliceerd op 8 juli 1986 in het officiële Belgisch Staatsblad.
Officieel wordt de vlag beschreven als:
   Groen met op het midden het wapenschild van de gemeente.
De groene kleur symboliseert het Waasland. Het wapenschild van de gemeente is gebaseerd op het enige bekende zegel van de gemeenteraad uit de 18e eeuw. Het zegel toonde twee schoppen, waarvan de herkomst niet bekend is, en de biet van het Waasland.
In 2025 is Moerbeke opgegaan in de gemeente Lokeren. De vlag is daardoor als gemeentevlag komen te vervallen.
# Nicolaas Schneiders

Nicolaas Martinus Schneiders C.I.C.M. (Hoorn, 24 augustus 1903 - 19 februari 1982) was een Nederlands geestelijke en een aartsbisschop van de Rooms-Katholieke Kerk, werkzaam in Indonesië.
Schneiders werd op 17 augustus 1930 tot priester gewijd bij de congregatie van het Onbevlekt Hart van Maria. Vervolgens vertrok hij naar Indonesië waar hij als missionaris werkzaam was.
Schneiders werd op 10 juni 1948 benoemd tot apostolisch vicaris van Makassar en tot titulair bisschop van Cos. Zijn bisschopswijding vond plaats op 27 september 1948. Toen het apostolisch vicariaat van Makassar op 3 januari 1961 werd omgezet in een aartsbisdom werd Schneiders benoemd tot eerste aartsbisschop.
Schneiders ging op 7 augustus 1973 met emeritaat.
# Lena Endre

Lena Endre (Lidingö, 8 juli 1955) is een Zweedse actrice. Ze werd in 2000 genomineerd voor de European Film Award voor beste actrice voor haar rol als Marianne in de romantische dramafilm Trolösa. In 2002 ontving ze de Zweedse koninklijke onderscheiding Litteris et Artibus.
Endre speelt voornamelijk in Zweedstalige producties, zoals in serie 2 (13 afleveringen) van de tv-serie Wallander en de verfilmingen van Stieg Larssons Millennium-trilogie: Mannen die vrouwen haten, De vrouw die met vuur speelde en Millennium 3: Gerechtigheid. In 2012 had ze een bijrolletje als Mrs. Solstad in de Amerikaanse, Engelstalige dramafilm The Master. In 2015 had ze een hoofdrol in de Noorse tv-serie Frikjent (Acquitted). In 2020 vertolkte ze de hoofdrol van Elsa Engström, de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken, in de Zweedse dramaserie Tunn is (Thin Ice).
Endre groeide op in Härnösand. Ze trouwde in 2000 met haar vierde man, regisseur Richard Hobert. De twee scheidden in 2012. Eerder was ze getrouwd met onder meer acteur Thomas Hanzon (1986-1999), met wie ze in 1990 een dochter en in 1994 een zoon kreeg.

## Externe link

* Lena Endre in de Internet Movie Database
# Cansever

Džansever Dalipova (Macedonisch: Джансевер Далипова) (Veles, 8 juli 1967), beter bekend onder het mononiem Cansever (Macedonisch: Джансевер), is een in Noord-Macedonië geboren Roma singer-songwriter en zangeres.

## Levensloop
### Vroegere jaren

Cansever werd op 8 juli 1967 als Džansever Dalipova geboren, in de stad Veles (Noord-Macedonië); destijds onderdeel van Joegoslavië. Ze was het jongste kind uit een boerengezin van zeven kinderen. Toen Cansever 12 jaar oud was, verloor ze één oog toen kinderen met stokken op straat gooiden.

### Carrière

Cansever was al sinds haar jeugd actief in de muziekwereld. In 1992 bracht zij haar eerste album Kemano Basal E Romenge uit en maakte hiermee een intrede in de professionele muziekwereld.
In 1997 verscheen ze voor de eerste keer in het televisieprogramma "İbo Show" van de presentator İbrahim Tatlıses. In dat programma zong zij het beroemde volkslied "Kara Çadır" op haar eigen manier, waarvoor ze veel waardering en landelijke bekendheid verkreeg. Kort daarna tekende Cansever bij het platenlabel Ecce Müzik en bracht meerdere albums in verschillende talen (Turks, Macedonisch en Romani) uit.

### Privéleven

In 1994 werd bij Cansever de Ziekte van Bechterew gediagnosticeerd, waardoor ze jarenlang met een gewrichtsaandoening en daaraan gerelateerde problemen kampte. Pas in 2009, ruim vijftien jaar na haar diagnose, werd zij in Duitsland, waar zij al sinds 2007 woonde, behandeld voor haar aandoening.

## Discografie

* Morbus Behterew (1992)
* Meçhul (1997)
* Cemalim (1998)
* Yollar Hasta Ben Yorgunum (2000)
* Farklı Yorum (2006)
* Hey Denysha (2013)
* Ben Ne Günler Gördüm (2014)
* Roman Kızı (2014)
* Hala Seviyorum (2015)
* Doya Doya Arabesk (2016)
* Yenildik (2017)
* Son Ütücü (2018)
* Cansever Ce (2020)
* ↑ (tr) Cansever kimdir, kaç yaşında ve nereli? Cansever'in gerçek ismi nedir? İşte hayatı!. Sabah.
* ↑ (tr) Cansever kimdir, nereli ve kaç yaşında? Cansever hayatı hakkında. HaberTürk. Gearchiveerd op 25 november 2020. Geraadpleegd op 31 oktober 2020. . op 25 november 2020.
* ↑ (tr) Cansever kimdir, kaç yaşında, nerede doğdu? Cansever biyografi. HaberTürk. Gearchiveerd op 4 augustus 2022. Geraadpleegd op 4 augustus 2022.
# Riedlingen

Riedlingen is een plaats in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg, gelegen in de Landkreis Biberach. De stad telt 10.670 inwoners.

## Geografie

Riedlingen heeft een oppervlakte van 64,97 km² en ligt in het zuidwesten van Duitsland.

## Geboren

* Mario Gómez (10 juli 1985), voetballer
* 1 2 (de) Statistisches Landesamt Baden-Württemberg – Bevölkerung nach Nationalität und Geschlecht am 31. Dezember 2020 (CSV-bestand)
Achstetten · Alleshausen · Allmannsweiler · Altheim · Attenweiler · Bad Buchau · Bad Schussenried · Berkheim · Betzenweiler · Biberach an der Riß · Burgrieden · Dettingen an der Iller · Dürmentingen · Dürnau · Eberhardzell · Erlenmoos · Erolzheim · Ertingen · Gutenzell-Hürbel · Hochdorf · Ingoldingen · Kanzach · Kirchberg an der Iller · Kirchdorf an der Iller · Langenenslingen · Laupheim · Maselheim · Mietingen · Mittelbiberach · Moosburg · Ochsenhausen · Oggelshausen · Riedlingen · Rot an der Rot · Schemmerhofen · Schwendi · Seekirch · Steinhausen an der Rottum · Tannheim · Tiefenbach · Ummendorf · Unlingen · Uttenweiler · Wain · Warthausen
# Bird

Bird kan verwijzen naar:
* Bird (motorfiets), een fabrikant van motorfietsen
* BIRD (muziekpodium), een muziekpodium, club en restaurant in Rotterdam
* Bird (Seychellen), een eiland van de Seychellen
* Bird (1988), een film van Clint Eastwood
* Bird (2024), een film van Andrea Arnold
* Bird (bedrijf), een Nederlands bedrijf in communicatiediensten
Birds kan verwijzen naar:
* Birds (plaats), een plaats in de Amerikaanse staat Illinois
* Birds (Anouk), een nummer van Anouk
* Birds (Aztec Camera), een nummer van Aztec Camera
* Birds (Chef'Special), een nummer van Chef'Special
* Birds (Neil Young), een nummer van Neill Young

## Personen

* Antonia Bird (1951–2013), Britse regisseuse
* Brad Bird (1957), Amerikaans filmregisseur, scenarioschrijver, animator en stemacteur
* Charlie Bird (1949), Iers journalist
* Eugene Bird (1926–2005), een Amerikaans persoon in de Tweede Wereldoorlog
* Evan Bird (2000), Canadees acteur
* Henry Bird (1830–1908), een Britse schaker
* Isabella Bird (1831–1904), Brits ontdekkingsreiziger
* Larry Bird (1956), een Amerikaanse basketbalspeler
* Laurie Bird (1953–1979), Amerikaans actrice en fotografe
* Michael Bird (1928–2001), Brits auteur
* Sam Bird (1987), Brits autocoureur
* Sue Bird (1980), Amerikaans basketbalspeelster
* Wallis Bird (1982), Iers muzikante

## Overige

* Charlie Parker, een jazzmuzikant met als artiestennaam Bird
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Bird en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Ingrid Rüütel

Ingrid Rüütel, geboren als Ingrid Ruus (Tallinn, 3 november 1935) is een Estisch folklorist en psychologe. Ze was sinds 1959 getrouwd met Arnold Rüütel, die in 2024 overleed. Arnold Rüütel van 8 oktober 2001 tot 9 oktober 2006, de president van Estland was.
Ruus werd in 1935 geboren in Tallinn als dochter van communist Neeme Ruus en actrice Linda Karin (Aruküll) Ruus. Haar vader werd in de buurt van Hirvli gearresteerd en op 2 juni 1942 - op 30-jarige leeftijd - geëxecuteerd door het Duitse leger. Ingrid Ruus volgde de opleiding Estse filologie aan de Universiteit van Tartu. Daarna werkte ze als onderzoeksfunctionaris bij de afdeling Folklore van de Kreutzwald in Tartu. In de jaren 1963-1967 voltooide ze een postdoctorale studie volksmuziek. Haar wetenschappelijke activiteiten betroffen vraagstukken over de ontwikkeling van de hedendaagse Estse volksmuziek, maar ook volksmuziek van andere Fins-Oegrische volkeren. Ook heeft ze gedurende haar leven talloze conferenties en muziekfestivals georganiseerd.
In 2004 ontving ze als First lady de Orde van Vytautas de Grote; in 2008 ontving ze de Orde van de Witte Ster.
# Code Blue (2011)

Code Blue is een Nederlandse film uit 2011 van regisseuse Urszula Antoniak. De film ging in première tijdens het Filmfestival van Cannes en won Gouden Kalveren voor geluid en camerawerk.

## Verhaal

Marian, een verpleegster van middelbare leeftijd, voert op eigen houtje stiekem euthanasie uit op patiënten. Haar persoonlijke leven kenmerkt zich door eenzaamheid en het onvermogen zich emotioneel te uiten. Een seksuele ontmoeting loopt uit de hand.
De film lijkt gebaseerd op Lucia de Berk maar Antoniak ontkent dat. Ze heeft het fenomeen serial killer nurses bestudeerd.

## Rolverdeling

* Bien de Moor: Marian
* Lars Eidinger: Konrad
* Annemarie Prins: Willie
* Sophie van Winden: Anne
* Christine Bijvanck: nachtzuster
* Hans Kesting: arts
* Hanna van Vliet: kassière
* ↑ Engel des doods, de Filmkrant
# Kronenburgersingel

De Kronenburgersingel is een straat in het stadscentrum van de Nederlandse stad Nijmegen. De straat loopt van de Lange Hezelstraat naar het Quackplein en is een ontsluitingsweg.

## Geschiedenis

De singel is vernoemd naar de Kronenburgertoren die in het Kronenburgerpark ligt. De singel loopt aan één zijde langs het park.
De singel raakte beschadigd bij het bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944 en opnieuw bij oorlogshandelingen tijdens de slag om Nijmegen in september 1944. Na de oorlog is de bebouwing aan de singel weer hersteld of vervangen door nieuwbouw.

## Monumenten

Langs de Kronenburgersingel staan vele Rijks- en gemeentelijke monumenten.

## Bebouwing

De zuidelijke punt van de singel, die bij het Quackplein aansluit op de verkeersroute vanaf de Tunnelweg via de Nassausingel naar het Keizer Karelplein, is als enige deel aan twee zijden bebouwd. Daar zijn de rijbanen ook gescheiden en is een eenrichtingsmogelijkheid tot keren. Daar bevinden zich ook enkele flats en appartementencomplexen. Het Stedelijk Gymnasium Nijmegen is sinds 1999 aan de Kronenburgersingel gevestigd.

## Galerie

* Kronenburgersingel 231
* Monumentaal hekwerk bij Kronenburgersingel 231 hoek Stieltjesstraat
* Kronenburgersingel 209 hoek Vredestraat
* Kronenburgersingel 223 en 225
* Kronenburgersingel 269, Stedelijk Gymnasium
* Achterzijde van Kronenburgersingel 5-203 en Kronenburgerplaats gezien vanaf de Tunnelweg
* Tekening van het plan van aanleg en beplanting van de Nassausingel en de Kronenburgersingel) 1881
# Hello, Goodbye

Hello, Goodbye is een lied gecomponeerd door Paul McCartney, maar zoals gebruikelijk bij de meeste songs van The Beatles toegeschreven aan het componistenduo Lennon-McCartney en verscheen in 1967 als een single van The Beatles. Daarnaast verscheen Hello, Goodbye op het Amerikaanse Beatlesalbum Magical Mystery Tour. Op de B-kant van de single staat I Am the Walrus. Hello, Goodbye was een internationale hit en stond in verschillende landen nummer 1 in de hitlijsten, waaronder Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Nederland.

## Opnamen

De opnamen van Hello, Goodbye begonnen op 2 oktober 1967 ten tijde van de opnamen voor het uiteindelijke album Magical Mystery Tour. De werktitel was toen Hello Hello. In 14 takes werd de backing track met drums, piano, orgel en percussie opgenomen. Vanaf het begin van de opnamen bevatte het lied al een einde met een reprise. Op 19 oktober werden vervolgens twee gitaarpartijen, lead vocals door Paul McCartney en backing vocals door John Lennon en George Harrison opgenomen. Ook sessiemuzikanten speelden mee op Hello, Goodbye. Op 20 oktober werden drie fluitisten en twee altviolisten opgenomen. De partijen die de fluitisten speelden, werden die avond voorgespeeld door McCartney op de piano, waarna George Martin de noten opschreef zodat de fluitisten het na konden spelen. Ten slotte werden op 25 oktober en 2 november door McCartney nog twee basgitaarpartijen opgenomen.

## Hitnoteringen
### Nederlandse Top 40

Hitnotering: 02-12-1967 t/m 24-02-1968 :
| Week | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | |
| Nummer | 4 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 4 | 6 | 8 | 14 | 28 | uit |

### Parool Top 20

Hitnotering: 25-11-1967 t/m 24-02-1968 :
| Week | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | |
| Nummer | 15 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 7 | 10 | 16 | 20 | uit |

### NPO Radio 2 Top 2000

| Nummer met noteringen in de NPO Radio 2 Top 2000 | '99 | '00 | '01 | '02 | '03 | '04 | '05 | '06 | '07 | '08 | '09 | '10 | '11 | '12 | '13 | '14-'17 | '18 |
| Hello, Goodbye | 1528 | 1169 | 1357 | 1422 | 1317 | 1194 | 1359 | 1183 | 996 | 1169 | 1031 | 944 | 1031 | 1415 | 1613 | - | 1982 |
* ↑ Een getal geeft de notering aan, een '-' betekent dat het nummer niet was genoteerd en een vetgedrukt getal geeft de hoogste notering aan.
* ↑ Deze tabel is bijgewerkt tot de laatste editie (2024).
* ↑ Lewisohn, M. (1994). The Beatles recording sessions. London: Hamlyn, p. 128.
* 1 2 Lewisohn, M. (1994), p. 129.
* ↑ Lewisohn, M. (1994), p. 129-130.
# Kleerluis

De kleerluis (Pediculus humanus humanus) is een parasitair insect, dat zich voedt met menselijk bloed dat met de zuigsnuit wordt opgezogen uit de lichaamshuid. De huidaandoening die door de beten wordt veroorzaakt heet in medisch jargon pediculosis corporis.
De kleerluis is ongeveer even groot als de hoofdluis, zo'n 2,5 tot 3,5 millimeter, en lijkt er ook verder sterk op. De kleur is bruin. In een laboratorium kunnen de twee soorten kruisen. Onder normale omstandigheden kruisen ze niet, ze leven op verschillende delen van het menselijk lichaam. Kleerluizen hechten hun eitjes aan kleding, terwijl hoofdluizen hun eitjes aan haren hechten.

## Verspreiding

De kleerluis is goed aan mensen aangepast en voelt zich ook het prettigst bij de menselijke lichaamstemperatuur. De beet van een luis veroorzaakt meestal een klein jeukend bultje. Het vrouwtje kan tot veertig dagen oud worden en legt tot tien eieren per dag. Het duurt minimaal twee weken voordat een luis volwassen is. Ze kunnen tot vier dagen zonder voedsel overleven. Door menselijk lichamelijk contact of het gezamenlijk gebruik van kleding of lakens vindt verspreiding plaats.
Onder slechte hygiënische omstandigheden kan de luis vooral in de tropen ziektes zoals vlektyfus overdragen.

## Herkomst

Een onderzoek uit 2003 stelde dat de kleerluis zo'n 107.000 jaar geleden is ontstaan. Later onderzoek noemt een schatting van minimaal 83.000 en maximaal 170.000 jaar geleden. Deze onderzoeken vormen een indirecte indicatie voor het eerste gebruik van kleding door de mens.
* ↑ Kad.nl, Kennisbank dierplagen, Kleerluis
* ↑ (en) Kittler, R.; Kayser, M.; Stoneking, M. (2003): 'Molecular Evolution of Pediculus humanus and the Origin of Clothing', Current Biology 13: 1414–1417
* ↑ (en) Toups, M.A.; Kitchen, A.; Light, J.E.; Reed, D.L. (2011): 'Origin of Clothing Lice Indicates Early Clothing Use by Anatomically Modern Humans in Africa', Molecular Biology and Evolution 28 (1): 29-32. Gearchiveerd op 14 januari 2017.