OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mariakapel (Halle)

Deze Mariakapel bevindt zich in de Vlaams-Brabantse gemeente Halle. Ze is gelegen aan de hoek van de Victor Demesmaekerstraat en de Grote Weide.
De kapel is opgetrokken uit baksteen en blauwe hardsteen. Steunberen in breuksteen ondersteunen het geheel. Bijzonder is de trapgevel. De spitsboogvormige nis met bakstenen omlijsting wordt afgesloten met een ijzeren hek. In de nis staat beeld van Onze-Lieve-Vrouw. Onder de nis zit een gevelplaat.
Deze kapel maakt deel uit van de Weg-Om. De Weg-Om is een van de oudste processiewegen van het land, die verschillende kapelletjes in het centrum van Halle en de velden net buiten de stad verbindt. De ommegang is 5,6 km lang en vertrekt van aan de Basiliek in Halle in zuidwestelijke richting. De Weg-Om trekt nog steeds tal van bedevaarders aan.
# Pieter Scharroo

Kolonel Pieter Wilhelmus Scharroo (Den Haag, 16 september 1883 – aldaar, 19 augustus 1963) Hij was, na zijn studie aan de KMA te Breda, van 1904 tot 1940 werkzaam als officier bij de Genie en enige jaren als leraar waterbouwkunde aan de KMA in Breda. Hij was bevelhebber van de Nederlandse troepen tijdens de Slag om Rotterdam na de Duitse aanval op Nederland in 1940 op 10 mei. Terwijl hij op 14 mei met Duitse bevelhebbers onderhandelde over de overgave van de stad, vond het Bombardement op Rotterdam plaats. Voor de Tweede Wereldoorlog had hij een indrukwekkende burgerlijke en militaire carrière in zowel Nederland als in Nederlands-Indië opgebouwd.
Hij was onder meer betrokken bij de bouw van het Amsterdamse Olympisch Stadion, medeorganisator van de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam en langdurig lid van het IOC.
Hij schreef o.m. De afsluiting en gedeeltelijke droogmaking van de Zuiderzee in haar beteekenis voor de landsverdediging (1917). Hij was na zijn pensionering in 1946 werkzaam als zelfstandig technisch adviseur in de bouw- en waterbouwkunde. Hij is begraven op de begraafplaats Oud Eik en Duinen in Den Haag.
* Bibliothèque nationale de France: cb17070507c (data)
* Biografisch Portaal: 26495343
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 2647 8767
* Library of Congress Control Number: n87869148
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 074682857
* Système universitaire de documentation: 172584132
* Virtual International Authority File: 306175026
* WorldCat (via VIAF): 306175026
# Copresentator

Een copresentator, sidekick, of in de volksmond rechterhand, is een assistent van een persoon in hetzelfde bedrijf. Meestal wordt deze term gebruikt bij assistenten van radio-dj's, copresentatoren van televisieprogramma's en medewerkers van de hoofdpersoon in theater of film. Een copresentator is vaak de "aangever" van grappen die de hoofdpersoon vervolgens kan inschieten.
De toehoorder heeft dan het idee dat hij of zij bij het "gesprek" tussen hoofdpersoon en copresentator betrokken raakt doordat de laatste zijn of haar mening reflecteert. Ook kan de copresentator een bredere verantwoordelijkheid hebben, bijvoorbeeld door in een radio-uitzending jingles in te starten of de fileberichten te lezen, of in een televisie-uitzending (co)presentaties te doen of muziek ten gehore te brengen. Vaak werken copresentatoren ook achter de schermen als radioproducer of eindredacteur. Vaak is de copresentator aan de presentator 'gekoppeld'. Ze hebben dan samen een contract, waardoor ze beiden moeten vertrekken als het programma om wat voor reden dan ook (vroegtijdig) stopt.
Een van de bekendste internationale copresentatoren is Ed McMahon voor de Amerikaanse presentator Johnny Carson.

## Bekende copresentatoren in Nederland

* Jan Paparazzi (copresentator van Robert Jensen en Patrick Kicken)
* Cor Bakker (copresentator van Paul de Leeuw)
* Johan Derksen en René van der Gijp (copresentator van Wilfred Genee)
* Rámon Verkoeijen (copresentator van Timur Perlin)
* Jelmer Gussinklo en Lana Wolf (copresentatoren van Rob Stenders)
* Caroline Brouwer (copresentator van Rob Stenders)
* DJ Sven, Juri Verstappen en Lex Landeweerd (copresentatoren van Rob van Someren)
* Sander van Minnen, Bart Dubbelt en Jan Paparazzi (copresentatoren van Patrick Kicken)
* Rick Romijn, Niels van Baarlen en Cobus Bosscha (copresentatoren van Edwin Evers)
* Jelte van der Goot (copresentator van Frank Dane)
* Jeroen Kijk in de Vegte (copresentator van Ruud de Wild en Jan-Willem Roodbeen)
* Gijs Hakkert (copresentator van Ruud de Wild)
* Chris Bergström (copresentator van Domien Verschuuren)
* Anton Griep (copresentator van Domien Verschuuren)
* Evelien de Bruijn (copresentator van Gerard Ekdom)
* Ruben de Ronde (copresentator van Armin van Buuren)
* Eva Koreman (copresentator van Jeroen van Inkel en Frank van der Lende)
* Jesse Sprikkelman (copresentator van Jeroen van Inkel)
* Marcel van Roosmalen (copresentator van Gijs Groenteman)
* Wouter Walgemoed (copresentator van Astrid Kersseboom)
* Lammert de Bruin (copresentator van Suzanne Bosman)
* Matijn Nijhuis (copresentator van Gijs Staverman)
In het praatprogramma De Wereld Draait Door werd de dagelijks wisselende copresentator aangeduid als 'tafelheer' of 'tafeldame'. Onder andere Marc-Marie Huijbregts, Fidan Ekiz en Giel Beelen vervulde die rol.
Een bekende copresentator in België is Luc Verschueren (aangever van Jacques Vermeire). Ook in de quiz De Slimste Mens ter Wereld wordt presentator Erik Van Looy bijgestaan door een copresentator. Sinds 2009 zelfs door twee copresentatoren tegelijk.
# Hervormde kerk ('s-Graveland)

De monumentale Nederlands Hervormde kerk van 's-Graveland. Het kerkgebouw is ontworpen door Daniël Stalpaert en werd gebouwd in 1658.
Ter gelegenheid van het 350-jarige bestaan van de kerk is de Daniël Stalpaert Stichting opgericht, ter ondersteuning van het onderhoud van de kerk en de pastorie.
In 1999 werd het 175-jarig bestaan gevierd van het kerkorgel, dat in 1824 is gebouwd door de gebroeders Bätz te Utrecht. Aan dit orgel werd bij een opknapbeurt van de kerk een ivoor-witte kleur gegeven, dezelfde kleur waaraan de gebroeders Bätz voor hun orgels destijds de voorkeur gaven.
In 2014-20115 is een begin gemaakt met de restauratie van het kerkgebouw volgens het protocol rond de restauratie van monumenten, allereerst met de toren en het westelijk dakvlak. Het leisteen wordt in de Eifel uit de groeve gedolven en daar worden de dakleien ook in de juiste vorm gemaakt. De vorm van de leien in combinatie met de manier waarop deze op het dak worden gespijkerd, heeft de naam oud-Duitse dekking. In oktober 2023 is een start gemaakt met het onderhoud aan het dak van de kerk. Bij het slopen van de oude leien, die alle vervangen zullen worden, is een lekkage naar voren gekomen. Bij de kilgoot bleek een deel van het dakbeschot verrot. Dit betrof ook de keper (de verticaal geplaatste schuine dakbalk onder het dakbeschot). Het hout daarvan, met een dikte van 38 millimeter, is geheel in stijl met het hout uit 1658 vervangen middels machinale voorbewerking en handmatige afwerking. In de sierlijke gootlijst ontbrak een stuk profiellijst, dat is nagemaakt en inmiddels geplaatst, vooruitlopend op plaatsen van nieuwe koperen goten. Ter gelegenheid van de dakrestauratie was er 29 november 2023, op Sint Pannekoek, de mogelijkheid om pannenkoeken te komen eten in de kerk. De opbrengst van dit evenement kwam geheel ten goede aan het kostbare dakonderhoud.
De kerk en naastgelegen pastorie vervullen tot vandaag de dag hun oorspronkelijke functie. Dat houdt in dat er erediensten plaatsvinden vanuit de plaatselijke gemeente, waarbij de leden ervan vallen onder de Nederlands Hervormde Kerk.

## Externe link

https://www.hervormdegemeentesgraveland.nl/
# Gallon

Een gallon (afgekort gal) is een Angelsaksische inhoudsmaat.
In de Verenigde Staten is een US gallon wettelijk gedefinieerd als 231 kubieke inch en exact gelijk aan 3,785411784 liter.
In het Verenigd Koninkrijk was de imperial gallon tot 1 januari 2000 wettelijk gedefinieerd als exact 4,54609 liter. Dit was gebaseerd op het volume van 10 pond water van 62 °F. Sinds 1 januari 2000 is de gallon geen officiële inhoudsmaat meer in het Verenigd Koninkrijk.
Bij goede benadering zijn 6 Amerikaanse gallons gelijk aan 5 Britse gallons (verhouding 1,20106).
# Els De Rammelaere

Els De Rammelaere (Tielt, 12 april 1969) is een voormalig Belgisch politica voor de Nieuw-Vlaamse Alliantie. Ze was binnen de politiek actief als federaal volksvertegenwoordiger, schepen en burgemeester van Tielt.

## Levensloop

Els De Rammelaere is de dochter van Luc De Rammelaere, schepen in Tielt (1982) en arrondissementscommissaris (1989). Ze behaalde in 1992 een licentie in de rechten aan de Universiteit Gent, waarna ze aan de slag ging als advocate. Ook was ze van 1994 tot 1998 zelfstandig juridisch medewerker aan de Universiteit Gent en van 2000 tot 2001 wetenschappelijk medewerker bij een vastgoedkantoor.
Van januari 2001 tot december 2018 was ze voor de Volksunie en nadien voor de N-VA gemeenteraadslid van Tielt, waar De Rammelaere van 2007 tot 2012 schepen van Cultuur en Toerisme was. Om zich op dit ambt te richten, zette De Rammelaere haar advocatenpraktijk op een lager pitje. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 trok Els De Rammelaere de kartellijst N-VA/Open Vld in Tielt. Deze lijst vormde gedurende zes jaar een coalitie met sp.a/Groen. Els De Rammelaere werd zo de eerste vrouwelijke burgemeester van Tielt.
Op 14 oktober 2018 trok De Rammelaere opnieuw de kartellijst N-VA/Open Vld. De partij belandde ditmaal in de oppositie, maar bleef de tweede grootste lijst en De Rammelaere haalde 1.472 voorkeurstemmen, de op een na beste persoonlijke score in Tielt. Hiermee was De Rammelaere burgemeester af. Ze ging niet in de nieuwe gemeenteraad van Tielt zetelen en nam eind december 2018 afscheid van de politiek. Dag op dag 9 jaar na haar eedaflegging als burgemeester ontving De Rammelaere de titel van ereburgemeester.
Op bovenlokaal politiek niveau was De Rammelaere van juni 2007 tot mei 2010 lid van de Kamer van volksvertegenwoordigers voor de kieskring West-Vlaanderen. Bij de verkiezingen van juni 2010 was ze niet langer kandidaat.
Van 2019 tot 2022 was De Rammelaere terug voltijds actief als advocate op het gebied van bouw, vastgoed, omgeving en overheid. Sinds 2022 is ze legal manager bij incassobureau Justified.
De Rammelaere heeft twee kinderen.

## Externe link

* Officiële website
* Biografie op de website van de N-VA
* ↑ Fiche Els De Rammelaere; Kamer van volksvertegenwoordigers
* ↑ Profiel Els De Rammelaere op LinkedIn.
* ↑ Burgemeester Els De Rammelaere neemt afscheid van de politiek, Het Laatste Nieuws, 28 december 2018.
* ↑ Els De Rammelaere is ereburgemeester van Tielt: “Mooie bekroning om politiek carrière af te sluiten”. www.nieuwsblad.be. Gearchiveerd op 28 januari 2022. Geraadpleegd op 28 januari 2022.
* ↑ Els De Rammelaere. Marlex Advocatenkantoor Brugge (6 november 2019). Gearchiveerd op 21 oktober 2020. Geraadpleegd op 19 oktober 2020.
# Sint-Jozefkapel (Essenbeek)

Deze kapel ter ere van Sint-Jozef met kind bevindt zich in Essenbeek, een deelgemeente van Halle. Ze is gelegen aan de hoek van de Isidore Devilléstraat en Kleemstraat.
De kapel werd opgericht in 1954, het Mariajaar.
De bakstenen pijlerkapel is bedekt met een zadeldak. Voor de details zoals de plint werd gekozen voor breuksteen. In de nis staat een beeld van Sint-Jozef. Een hekje sluit de nis af. Rond de kapel is een kapeltuin aangelegd.
# Trix Rank-Berenschot

Eline Beatrice (Trix) Rank-Berenschot (Winterswijk, 1959) is een Nederlands juriste. Rank-Berenschot is advocaat-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden.
Berenschot groeide op in Winterswijk, waar ze in 1977 eindexamen vwo deed aan de Rijksscholengemeenschap Hamaland. Ze studeerde rechten aan de Universiteit Leiden, waar ze in 1982 haar doctoraalexamen behaalde. Aansluitend werd ze wetenschappelijk medewerker en universitair docent burgerlijk recht aan de Leidse rechtenfaculteit, waar ze werkte aan haar proefschrift Over de scheidslijn tussen goederen- en verbintenissenrecht. Op 30 januari 1992 promoveerde ze te Leiden met als promotor Wim Kleijn. Sinds 1988 was Rank-Berenschot werkzaam als universitair docent privaatrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, sinds 1991 als universitair hoofddocent.
In 2000 verliet Rank-Berenschot de universiteit en werd ze rechter bij de Rechtbank Dordrecht, waar ze sinds 1993 al rechter-plaatsvervanger was. In 2003 werd ze benoemd tot raadsheer bij het Gerechtshof Arnhem en in 2005 tot raadsheer bij het Gerechtshof Amsterdam. Sinds 1 oktober 2008 is ze advocaat-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden, sectie civiel recht.
Rank-Berenschot is auteur van verschillende juridische publicaties, waaronder het handboek Goederenrecht (Studiereeks Burgerlijk Recht) dat ze samen met Henk Snijders schreef.
Bestuur van de Hoge Raad: G. de Groot (president) · M.V. Polak · M.J. Kroeze · V. van den Brink · J. de Hullu · R.J. Koopman · M.E. van Hilten (vicepresidenten)
Eerste kamer: G. de Groot · M.V. Polak · M.J. Kroeze (vzrs.) · A.E.B. ter Heide · F.J.P. Lock · G.C. Makkink · C.E. du Perron · F.R. Salomons · S.J. Schaafsma · C.H. Sieburgh · T.H. Tanja-van den Broek · K. Teuben · H.M. Wattendorff
Tweede kamer: V. van den Brink · M.J. Borgers (vzrs.) · Y. Buruma · C. Caminada · J.C.A.M. Claassens · C.N. Dalebout · T. Kooijmans · M. Kuijer · A.E.M. Röttgering · A.L.J. van Strien · T.B. Trotman
Derde kamer: M.E. van Hilten · J.A.R. van Eijsden (vzrs.) · M.T. Boerlage · P.A.G.M. Cools · E.F. Faase · M.W.C. Feteris · M.A. Fierstra · R.J. Koopman · E.N. Punt · A.E.H. van der Voort Maarschalk · J. Wortel
J.E.M. Polak (i.b.d.) · H.G. Sevenster (i.b.d.) · C.J. Borman (i.b.d.)
Parket: F.W. Bleichrodt (procureur-generaal) · M.H. Wissink (plv. procureur-generaal) ·
Advocaten-generaal civiel: B.F. Assink · R.H. de Bock · B.J. Drijber · T. Hartlief · F.F. Langemeijer (i.b.d.) · S.D. Lindenbergh · M.L.C.C. Lückers · G.R.B. van Peursem · E.B. Rank-Berenschot · G. Snijders · W.L. Valk · P. Vlas · E.M. Wesseling-van Gent
Advocaten-generaal straf: D.J.C. Aben · P.M. Frielink · A.E. Harteveld · E.J. Hofstee · B.F. Keulen · D.J.M.W. Paridaens · T.N.B.M. Spronken · P.C. Vegter (i.b.d.) Advocaten-generaal belasting: C.M. Ettema · R.L.H. IJzerman · R.E.C.M. Niessen · P.J. Wattel
# Monika Hausammann

Er wordt getwijfeld aan de juistheid van een of meer onderdelen van dit artikel. Raadpleeg de bijbehorende overlegpagina en pas na controle desgewenst het artikel aan. Opgegeven reden: Onduidelijk in welke taal zij schrijft en wat de bron is voor dit artikel. De website van de auteur is in het duits, maar eindigt op .fr. Hier worden engelse en nederlandse titels gepresenteerd. Al met al klinkt het meer als reclame dan een encyclopedisch artikel. (sjabloon geplaatst op 9 juli 2021)
Monika Hausammann (Bern, 1974) is een Zwitsers auteur van thrillers. Haar thriller "Ares: No Case for Carl Brun" kreeg meer persaandacht in Europa.

## Biografie

Monika Hausammann groeide op in het kanton Bern in Zwitserland en ging naar het gymnasium. Haar vader, Peter Hausammann, was CEO van Espace Media Groupe. Ze studeerde bedrijfskunde aan een Franse universiteit. Er volgden 10 jaar in de privésector.
In 2016 schreef ze haar eerste boek, de thriller The Minister: No Case for Carl Brun. Daarna volgden het boek Der Fonds in 2017 en de roman Das Attentat in 2019. Haar laatste thriller, Ares, verscheen in oktober 2020: No case for Carl Brun, een politieke thriller over de Zwitserse geheime dienst. Het boek werd besproken en geprezen in verschillende kranten, waaronder de "Weltwoche" en de "Berner Zeitung". Het Duitse Toptijdschrift nam het op in zijn 6 leestips voor de zomer.
Tegenwoordig woont Hausammann in afzondering op een landgoed aan de Franse Atlantische kust en schrijft naast haar romans een maandelijkse column voor de liberale auteurs en debattijdschrift Swiss Month. In het juli/augustus nummer van de Zwitserse maand was de auteur het titelonderwerp van het tijdschrift.
# Trnovec (Nedelišće)

Trnovec is een plaats in de gemeente Nedelišće in de Kroatische provincie Međimurje. De plaats telt 1189 inwoners (2001).
# Trnovica (Dubrovačko primorje)

Trnovica is een plaats in de gemeente Dubrovačko Primorje in de Kroatische provincie Dubrovnik-Neretva. De plaats telt 37 inwoners (2001).
# Station Digby and Sowton

Digby and Sowton is een spoorwegstation van National Rail in Digby, Exeter in Engeland. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door Great Western Railway.
# 101 California Street

101 California Street, voorheen bekend als het Itel Building, is een wolkenkrabber in de Amerikaanse stad San Francisco. De bouw van de kantoortoren aan 101 California Street begon in 1979 en werd in 1982 voltooid.

## Ontwerp

101 California Street is 183 meter hoog en telt 48 verdiepingen. De verdiepingen hebben een grootte van 2.044 vierkante meter in de top tot 3.252 vierkante meter in de lagere delen van het gebouw. Het gebouw heeft een totale oppervlakte van 116.128 vierkante meter en bevat 210 parkeerplaatsen.
Van de 32 liften die het gebouw bevat, bevinden zich er 22 in de toren. Twee liften zijn te vinden op de 45$^{ste}$ tot en met de 48$^{ste}$ verdieping, vier liften zijn in het driehoekige bijgebouw geplaatst, twee liften bevinden zich in de parkeergarage en twee liften zijn voor goederen. Daarnaast zijn er acht trappen in het gebouw.
# Station Esher

Esher is een spoorwegstation van National Rail in Esher, Elmbridge in Engeland. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door South Western Railway.
# Station Ewell West

Ewell West is een spoorwegstation van National Rail in Epsom and Ewell in Engeland. Het station is eigendom van Network Rail en wordt beheerd door South Western Railway.
# Vierduitstuk

Vierduitstuk of halve stuiver of plak was lang het Nederlandse geldstuk dat, op de cent en de halve cent na, de minste waarde had, namelijk 2½ cent. De naam 'vierduitstuk' geeft de historische waarde van de munt weer: een duit was een achtste stuiver waard. Ook het groot, een nog veel oudere munt, had dezelfde waarde; af en toe werd het vierduitstuk ook zo genoemd.

## Nederland

Het werd plak genoemd omdat het lang het grootste bronzen geldstuk was. De duit dateert uit de tijd voordat in Nederland het decimale geldsysteem werd ingevoerd in 1816. In 1877 kwam de munt terug met als opschrift 2 1/2 cent. Gedurende de Tweede Wereldoorlog werd de munt ook wel een 'zinkstuk' genoemd omdat de bezetter het uit dit goedkopere metaal liet vervaardigen.
Omdat het geldstuk uit onedel metaal was vervaardigd toonde de halve stuiver nooit het portret van de regerend vorst. In plaats daarvan werd de Nederlandse leeuw op de munt geplaatst.
De munt werd voor het laatst in 1942 geslagen en was tot 1948 in Nederland een wettig betaalmiddel.

### Gebruik als gaspenning

Toen in Nederland de muntmeter voor gas zijn intrede deed kostte gas ongeveer 7 cent per m³. Per halve stuiver werd een derde m³ gas geleverd. Toen na de Eerste Wereldoorlog de prijs van gas flink steeg werden speciale gaspenningen ter grootte van een 2½ cents munt geslagen. Deze waren te koop voor de werkelijke prijs van een eenheid gas. Toch bleven mensen geldstukken inwerpen in plaats van gaspenningen. Er werd besloten de inwerpsleuf van de muntmeters te voorzien van een ronde pen en alle gaspenningen van een inkeping. In geval van (geld-)nood vijlde men een uitsparing in de rand van een munt zodat deze in de meter paste. Om deze reden vindt men regelmatig halve stuivers met een gevijlde uitsparing in de rand.

## Nederlandse Antillen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog kregen de Nederlandse Antillen hun eigen munteenheid. In 1944 werd hun eerste 2 1/2 cent geslagen. In 1985 werd daarvan de laatste geslagen.

## Nederlands-Indië

De 2 1/2 cent was de grootste, maar niet de waardevolste munt (dat was het kwartje) van Nederlands-Indië, waar de munt in het Maleis Gobang of Benggol werd genoemd. Hij verscheen voor het eerst in 1856 onder koning Willem III der Nederlanden. Hij verdween met de onafhankelijkheid van Indonesië in 1949.
# Grote of Sint-Vituskerk (Naarden)

De Grote of Sint-Vituskerk is een laatgotische kruisbasiliek in de vesting van de Noord-Hollandse stad Naarden, in de gemeente Gooise Meren.

## Geschiedenis

Het oudste gedeelte van de kerk is de toren, een overblijfsel van een voorloper van de huidige kerk, die tussen 1380 en 1440 werd gebouwd. De huidige kruisbasiliek met kooromgang en opvallend lage dwarsbeuken was het resultaat van een uitbreiding tussen 1455 en 1518, een periode waarin de kerk tweemaal (1468 en 1481) werd verwoest door brand.
De zijbeuken hebben stenen gewelven, maar het middenschip is gedekt door een eikenhouten tongewelf, dat tussen 1510 en 1518 is beschilderd met Bijbelse voorstellingen: aan de noordzijde nieuwtestamentische en aan de zuidzijde corresponderende oudtestamentische. In de apsis is het Laatste Oordeel afgebeeld.
Oorspronkelijke was de kerk gewijd aan Sint Vitus en een katholieke kerk. Nadien werd de kerk een protestantse kerk.
Uit de tijd voor de reformatie dateert ook het eikenhouten koorhek (1531) met renaissancesnijwerk.
Tijdens de inval van de Spanjaarden in december 1572 en het daarop volgende Bloedbad van Naarden is de Grote Kerk gespaard gebleven. Echter hadden de geuzen drie maanden eerder de beelden en altaren kapot geslagen. In 1574 komt de kerk in handen van de protestanten.
In 1673 werd de Grote Kerk door beschietingen van stadhouder Willem III, tijdens de Franse bezetting ernstig beschadigd.

## Orgel

De Grote Kerk had tot 1862 een laatgotisch kerkorgel, waarvan na de sloop alleen houten panelen bewaard zijn gebleven, die zich thans in het Rijksmuseum bevinden. C.G.F. Witte van de orgelbouwersfirma Bätz-Witte bouwde in 1862 het huidige orgel; de orgelkast ontwierp Hendrik Springer. Het koororgel dateert uit 1937 en is door Flentrop gebouwd.

## Huidig gebruik

De kerk is in beheer bij de Stichting Grote Kerk Naarden en wordt gebruikt voor de eredienst van de Protestantse Gemeente Naarden. Daarnaast vinden er evenementen en concerten plaats: De kerk geniet vooral bekendheid dankzij de jaarlijkse uitvoering van Bachs Matthäus-Passion door de Nederlandse Bachvereniging op Goede Vrijdag. Deze uitvoering is een aantal jaren op televisie uitgezonden door de Evangelische Omroep.

## Restauratie

De kerk heeft in 1967 tot 1978 een grondige restauratie gehad, hierbij is onder andere het tongewelf hersteld met zijn muurschilderingen. Echter is dit na circa 50 jaar weer toe aan een nieuwe restauratie.

## Klok

In de Tweede Wereldoorlog werd door de Duitsers de grote luidklok gevorderd en verwijderd voor hun oorlogsproductie, in 1949 is nadien van een afgietsel van de oude klok, de luidklok weer herplaatst.
* Grote Kerk Naarden interieur
* Grote Kerk Naarden interieur
* Witte Orgel Grote Kerk Naarden

## Literatuur

* De Grote Kerk van Naarden in historisch perspectief. Uitgave: Drukkerij Naarden, 1984.
* Hemelbestormers, Geheimen van het gewelf in de Grote Kerk Naarden. Uitgeverij Wbooks, 2021, ISBN 9789462584495.