# 1897

Het jaar 1897 is het 97e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### januari

* 28 - In Rusland wordt eerste volkstelling gehouden.
* januari - Een ongewapende Britse handelsmissie wordt in het koninkrijk Benin overvallen en grotendeels uitgemoord.

### februari

* februari - Het Britse koloniale leger voert een strafexpeditie uit op Benin City. Het paleis van Oba Ovonramwen wordt leeggeroofd en de Oba zelf wordt verbannen.

### maart

* 4 - William McKinley wordt president van de Verenigde Staten.

### april

* 3 - Oprichting van de Wiener Secession, een vereniging van kunstenaars die de jugendstil zijn toegedaan.
* 17 - Het eerste filiaal van À Réaumur opent in Parijs.
* 19 - Een jaar na de Olympische marathon organiseert Boston de eerste Boston Marathon.
* 30 - Joseph John Thomson maakt de ontdekking van het elektron bekend.

### mei

* 4 mei: brand van de Bazar de la Charité, en de dood van de Hertogin van Alençon.
* 10- Op de internationale wereldtentoonstelling van 1897 te Brussel opent de Belgische koning Leopold II het Paleis der Koloniën in Tervuren.
* 12- Bij werkzaamheden in het veen bij Yde wordt het veenlijk van het Meisje van Yde aangetroffen.
* 15 - Oprichting in Berlijn van het Wissenschaftlich-humanitäre Komitee, de eerste organisatie ter wereld die tegen anti-homoseksuele wetten protesteert, en die zich inzet om de mensen te informeren over het wezen van de liefde van man tot man of vrouw tot vrouw.
* 19 - Oscar Wilde wordt uit de gevangenis vrijgelaten.
* Op Hemelvaartsdag gaat de eerste Internationale Regatta KRCG door met de naam Regatta van Terdonk.
* De eerste permanente bioscoop van Belgïe, L'office Central opent zijn deuren.

### juni

* 20 - Koningin Victoria van het Verenigd Koninkrijk viert haar zestig jarig regeringsjubileum.

### juli

* 1 - In Nederland wordt de Bond tot Bestrijding van de Vivisectie opgericht.
* 11 - De Zweedse ballonvaarder Salomon August Andrée stijgt met twee metgezellen op vanaf Spitsbergen voor een tocht over de Noordpool naar Alaska.
* 27 - Beëdiging in Den Haag van het kabinet-Pierson, bestaande uit liberale ministers.
* 30 - De Belgische wielrenner Oscar Van den Eynde verbreekt het werelduurrecord op de nog nieuwe Vélodrome de Vincennesin Parijs met een afgelegde afstand van 39,240 km.

### augustus

* Eerste internationaal Zionisten Congres in Bazel (zie Zionisme). De WZO (Zionistische Wereld Organisatie) wordt gevestigd.
* 8 - De Spaanse premier Canovas wordt in het kuuroord Santa Águeda de Gesalidar in Mondrágon door de Italiaanse anarchist Michele Angiolillo doodgeschoten
* 10 - De Duitse chemicus Felix Hoffmann ontdekt de pijnstillende werking van acetylsalicylzuur ofwel asperine.
* 16 - Adrien de Gerlache vertrekt met de driemaster Belgica en een 16-koppige bemanning op expeditie naar de Zuidpool.
* 20 - De Britse legerarts Ronald Ross ontdekt dat tropische steekmuggen de overbrenger zijn van malaria.

### oktober

* 1 - De Nederlandse regering koopt onder dwang het telefoonnet van de Nederlandsche Bell-Telephoon Maatschappij, dat voornamelijk de grote steden omvat. Ook het interlokaal telefoonverkeer komt onder de hoede van de Rijkstelefoondienst.
* 17 - Laatste dagboekaantekening van de ballonvaarder Salomon August Andrée, teruggevonden in 1930.
* 30 - In café de Kruif aan de Houttuinen in Delft wordt studentenvereniging de Delftsche Studenten Bond opgericht.

### november

* 11 - Wijding in de Michaelkerk te Zwolle van een monument ter ere van de mysticus Thomas à Kempis.

### december

* 12 - Stichting van Belo Horizonte, de nieuwe hoofdstad van de staat Minas Gerais in Brazilië.
* 14 - In de Filipijnen sluiten de opstandelingen onder leiding van Emilio Aguinaldo het pact van Biak-na-Bato met de Spanjaarden en komt de Filipijnse Revolutie kortstondig ten einde.

### datum onbekend

* Nieuws van de goudvondst bij Klondike bereikt de VS. Begin van de goudkoorts van Klondike.
* Uitvinding van de roltrap door Charles Seeberger.
* Jacobus Cornelius Kapteyn ontdekt de Ster van Kapteyn.
* Tom Baldwin maakt de eerste parachutesprong met een parachute zonder verstijfde onderdelen.
* BASF brengt de chemische kleurstof indigo op de markt.
* Het Huis van Afgevaardigden van de staat Indiana neemt een wet aan die de waarde van pi vaststelt.
* Het Damascus document wordt ontdekt door Dr Solomon Schechter in de geniza (bewaarkamer) van de "Ben Ezra" synagoge in Caïro
* De Wereldtentoonstelling van 1897 wordt gehouden in Brussel.
* In Brussel wordt warenhuis l'innovation geopend.
* Cockerill bouwt het snelste passagiersschip ter wereld, de Princesse Clémentine, die de snelheid van 22 knopen kan overschrijden.

## Muziek

* Johann Strauss jr. schrijft de operette Die Göttin der Vernunft
* Paul Dukas componeert L'apprenti sorcier (De tovenaarsleerling)
* 14 februari: eerste uitvoering van Hugo Alfvéns Symfonie nr. 1
* 14 maart: Johan Halvorsen speelt zijn eigen Air norvégien en Noorse dansen nrs. 1 en 2 voor het eerst voor publiek
* 27 maart: eerste uitvoeringen van Sonate in E majeur voor viool en piano, Sechs Stücke für das Pianoforte opus 32 (behalve Rondoletto) en Tonar van Christian Sinding
* 11 september: eerste uitvoeringen van Duette für zwei Klaviere zu vier Händen en Rondo infinito van Sinding
* 15 september: eerste uitvoering van het Magnificat van Charles Hubert Parry
* 18 oktober: eerste uitvoering van Folkeraadet (Norwegian suite) van Frederick Delius tijdens voorstelling van het gelijknamige toneelstuk van Gunnar Heiberg
* 13 november: eerste uitvoering van Den lille pige med svovlsikkerne van August Enna in Kopenhagen, later ook in Nederland uitgevoerd onder de titel Het lucifersmeisje

## Literatuur

* Guido Gezelle publiceert Rijmsnoer om en om het jaar
* Louis Couperus schrijft Metamorfoze
* Bram Stoker schrijft Dracula
* 18 oktober: eerste voorstelling van Folkeraadet van Gunnar Heiber met muziek van Delius

## Beeldende kunst

* Auguste Rodin voltooit het beeld Balzac.
* Pauwenstaart-parure voltooid door juwelier Schürmann.
* Promenadedek met Drie Dames (1897) George Hendrik Breitner, Stedelijk Museum Amsterdam
* D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous? (1897) Paul Gauguin
* Slapende zigeunerin (1897) Henri Rousseau, Museum of Modern Art, New York

## Bouwkunst

* Woonhuis Nijmegen (1897)

## Toneel

* Première van het toneelstuk Cyrano de Bergerac van Edmond Rostand.

## Geboren
### januari

* 1 - Albert de Vleeschauwer, Belgisch politicus (overleden 1971)
* 3 - Pola Negri, Pools actrice (overleden 1987)
* 8 - Percy Alliss, Brits golfprofessional (overleden 1975)
* 8 - Walther Hewitt, Surinaams landbouwkundige en politicus (overleden 1964)
* 11 - Gerard Neels, Belgisch senator (overleden 1968)
* 13 - Vera van Haeften, Nederlands actrice (overleden 1980)
* 14 - Hasso von Manteuffel, Duits generaal en politicus (overleden 1978)
* 14 - Co van Tijen, Fokker-directeur, eerste solovlucht naar Nederlands-Indië (overleden 1958)
* 17 - Nils Asther, Zweeds acteur (overleden 1981)
* 23 - Nestor Gerard, Vlaams fotograaf (overleden 1996)
* 24 - Eurico Lara, Braziliaanse voetballer (overleden 1935)
* 28 - Valentin Katajev, Russisch schrijver en journalist (overleden 1986)
* 30 - Herman van den Bergh (dichter), Nederlands journalist en dichter (overleden 1967)
* 30 - Piet Elling, Nederlands architect (overleden 1968)

### februari

* 2 - Willy Schootemeijer, Nederlands componist en musicus (overleden 1953)
* 5 - Dirk Stikker, Nederlands politicus (overleden 1979)
* 10 - John Franklin Enders, Amerikaans medisch wetenschapper en Nobelprijswinnaar (overleden 1985)
* 15 - Henriëtte van Eyk, Nederlands schrijfster (overleden 1980)
* 15 - Gerrit Kleerekoper, Nederlands turncoach (overleden 1943)
* 17 - Johan Kaart, Nederlands acteur (overleden 1976)
* 21 - Celia Lovsky, Oostenrijks-Amerikaans actrice (overleden 1979)
* 26 - Herman Bossier, Belgisch journalist en schrijver (overleden 1970)
* 27 - Paul Schuitema, Nederlands fotograaf, filmer en grafisch ontwerper (overleden 1973)

### maart

* 5 - Song Meiling, echtgenote van Chinees politicus Chiang Kai-shek (overleden 1983)
* 6 - Joseph Berchtold, Duits nationaalsocialistisch politicus (overleden 1962)
* 6 - Knudåge Riisager, Deens componist (overleden 1974)
* 8 - Herbert Otto Gille, Duits generaal (overleden 1966)
* 11 - Cor Zegger, Nederlands zwemmer (overleden 1961)
* 19 - Éliane Le Breton, Frans arts en hoogleraar (overleden 1977)
* 24 - Charles Eyck, Nederlands schilder (overleden 1983)
* 24 - Theodora Kroeber, Amerikaans schrijfster en antropologe (overleden 1979)
* 25 - Willie Nolan, Iers golfer (overleden 1939)
* 26 - Sepp Herberger, Duits voetballer en voetbaltrainer (overleden 1977)

### april

* 4 - Dina Manfredini, Italiaans-Amerikaans honderdplusser, was oudste mens ter wereld (overleden 2012)
* 8 - Anton Struik, Nederlands ingenieur (overleden 1945)
* 16 - John Bagot Glubb, Brits beroepsmilitair (overleden 1986)
* 17 - Antoon Coolen, Nederlands schrijver (overleden 1961)
* 17 - Harald Sæverud, Noors componist (overleden 1992)
* 17 - Thornton Wilder, Amerikaans schrijver (overleden 1975)
* 19 - Jiroemon Kimura, Japans oudste man ter wereld ooit (116) (overleden 2013)
* 19 - Marinus Vertregt, Nederlands wetenschapper (overleden 1973)
* 24 - Manuel Ávila Camacho, Mexicaans president (overleden 1955)
* 26 - Eddie Eagan, Amerikaans bokser, bobsleeër en olympisch kampioen (overleden 1967)
* 26 - Douglas Sirk, Duits-Amerikaans filmregisseur (overleden 1987)
* 28 - Willem Maas, Nederlands architect (overleden 1950)
* 28 - Kálmán Tihanyi, Hongaars televisiepionier en uitvinder (overleden 1947)
* 30 - Johann Rattenhuber, Duits politieagent en SS-generaal (overleden 1957)

### mei

* 2 - Willemijn Posthumus-van der Goot, Nederlands econome journaliste, feministe en vredesactiviste (overleden 1989)
* 10 - Einar Gerhardsen, Noors politicus (overleden 1987)
* 11 - Odd Hassel, Noors fysisch-chemicus en Nobelprijswinnaar (overleden 1981)
* 11 - Joris Minne, Belgisch kunstenaar (overleden 1988)
* 13 - Frank Wise, 16$^e$ premier van West-Australië (overleden 1986)
* 14 - Sidney Bechet, Amerikaans jazz-saxofonist, klarinettist, en componist (overleden 1959)
* 14 - Ed Ricketts, Amerikaans marien bioloog (overleden 1948)
* 18 - Frank Capra, Amerikaans filmregisseur (overleden 1991)
* 18 - Edgar Colle, Belgisch schaker (overleden 1932)
* 21 - Jo Uiterwaal, Nederlands beeldhouwer en meubelontwerper (overleden 1972)
* 29 - Gustaaf Wuyts, Belgisch atleet (overleden 1979)

### juni

* 2 - Paul Schmiedlin, Zwitsers voetballer (overleden 1981)
* 9 - Kees Pijl, Nederlands voetballer (overleden 1976)
* 10 - Carel Frederik Kellenbach, Nederlands amateurschilder (overleden 1980)
* 12 - Anthony Eden, Brits staatsman (overleden 1977)
* 13 - Paavo Nurmi, Fins atleet en olympisch kampioen (overleden 1973)
* 17 - Brecht Willemse, Nederlands communiste en verzetsstrijdster (overleden 1984)
* 19 - Ben Springer, Nederlands dammer (overleden 1960)
* 22 - Norbert Elias, Duits-Brits socioloog (overleden 1990)
* 26 - Victor Servranckx, Belgisch kunstenaar (overleden 1965)
* 27 - Tony Sbarbaro, Amerikaans jazzdrummer (overleden 1969)

### juli

* 4 - Cornelis van Eesteren, Nederlands architect en stedenbouwkundige (overleden 1988)
* 8 - Isabelino Gradín, Uruguayaans voetballer (overleden 1944)
* 14 - Clemens van Lamsweerde, Nederlands baron, jurist en kunstenaar (overleden 1972)
* 14 - Plaek Pibul Songkram, minister-president van Thailand (overleden 1964)
* 17 - Max Knoll, Duits elektrotechnicus (overleden 1969)
* 20 - Tadeus Reichstein, Pools-Zwitsers scheikundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1996)
* 28 - Henryk Reyman, Pools voetballer (overleden 1963)
* 30 - Jacques de Kadt, Nederlands politicus en publicist (overleden 1988)
* 31 - Gerrit Benner, Nederlands kunstschilder (overleden 1981)

### augustus

* 1 - Héctor Méndez, Argentijns bokser (overleden 1977)
* 2 - Riccardo Pampuri, Italiaans arts en heilige (overleden 1930)
* 2 - James Parrott, Amerikaans acteur en regisseur (overleden in 1939)
* 4 - Aarne Arvonen, Fins oorlogsveteraan (overleden 2009)
* 4 - Adolf Heusinger, Duits generaal (overleden 1982)
* 6 - Emmy van Swoll, Nederlands actrice (overleden 1990)
* 10 - Piet Bakker, Nederlands journalist en schrijver (overleden 1960)
* 10 - Edward Gourdin, Amerikaans atleet (overleden 1966)
* 11- Enid Blyton, Brits kinderboekenschrijfster (overleden 1968)
* 19 - Roman Vishniac, Russisch-Amerikaans fotograaf (overleden 1990)
* 25 - Leonce Oleffe, Belgisch atleet (overleden 1972)
* 27 - Ad van Emmenes, Nederlands sportjournalist (overleden 1989)
* 28 - Riek van Rumt, Nederlands gymnaste (overleden 1985)
* 29 - Helge Rosvaenge, Deens operazanger (overleden 1972)
* 30 - Jacques Goudstikker, Nederlands kunsthandelaar (overleden 1940)

### september

* 3 - Frits Schutte, Nederlands zwemmer (overleden 1986)
* 3 - Corry Tendeloo, Nederlands politica (overleden 1956)
* 6 - Levinus van Looi, Nederlands journalist, oprichter van de VARA (overleden 1977)
* 12 - Grietje Jansen-Anker, van 2006 tot 2009 oudste inwoner van Nederland (overleden 2009)
* 12 - Irène Joliot-Curie, Frans chemicus (overleden 1956)
* 16 - Wacław Kuchar, Pools sporter (overleden 1981)
* 17 - Rudolf Ramseyer, Zwitsers voetballer (overleden 1943)
* 18 - Jan Mens, Nederlands schrijver (overleden 1967)
* 19 - Fritz Kögl, Duits/Nederlands scheikundige (overleden 1959)
* 23 - Paul Delvaux, Belgisch schilder (overleden 1994)
* 25 - Wilhelm Falley, Duits generaal (overleden 1944)
* 25 - William Faulkner, Amerikaans schrijver (overleden 1962)
* 26 - Giovanni Battista Montini, later paus Paulus VI (overleden 1978)
* 26 - Robert Pache, Zwitsers voetballer (overleden 1974)

### oktober

* 3 - Louis Aragon, Frans schrijver en dichter (overleden 1982)
* 6 - Joep Nicolas, Nederlands glazenier, schilder (overleden 1972)
* 10 - Louis Réard, Frans auto-ingenieur en kledingontwerper (bikini) (overleden 1984)
* 18 - Daniel den Hoed, Nederlands radioloog, (overleden 1950)
* 18 - Karl Pauspertl, Oostenrijks componist, dirigent en filosoof (overleden 1963)
* 24 - Willem Sandberg, Nederlands ontwerper, typograaf en directeur van het Stedelijk Museum (overleden 1984)
* 26 - James Leonard Brierley Smith, Zuid-Afrikaans ichtyoloog (overleden 1968)
* 28 - Hans Speidel, Duits generaal (overleden 1984)
* 29 - Joseph Goebbels, Duits Nazileider (overleden 1945)

### november

* 4 - Cornelis van Niel, Nederlands-Amerikaans microbioloog (overleden 1985)
* 7 - Herman J. Mankiewicz, Amerikaans scenarioschrijver (overleden 1953)
* 8 - Dorothy Day, Amerikaans journaliste en activiste (overleden 1980)
* 9 - Ronald G.W. Norrish, Brits scheikundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1978)
* 9 - Henry Nuttall, Engels voetballer (overleden 1969)
* 10 - Pedro Grané, Braziliaans voetballer (overleden 1985)
* 11 - Gordon Allport, Amerikaans psycholoog (overleden 1967)
* 12 - Bram Hammacher, Nederlands kunstcriticus en kunsthistoricus (overleden 2002)
* 14 - Louis Kalff, Nederlands ontwerper (overleden 1976)
* 18 - Patrick Blackett, Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1974)
* 19 - Bernhard Rein, Estisch voetballer en voetbaltrainer (overleden 1976)
* 22 - Kurt Feldt, Duits generaal (overleden 1970)
* 22 - Jacques van Tol, Nederlands tekstschrijver (overleden 1969)
* 26 - Wim Hesterman, Nederlands bokser (overleden 1971)

### december

* 3 - William Gropper, Amerikaans cartoonist en kunstenaar (overleden 1977)
* 4 - Mari Andriessen, Nederlands beeldhouwer (overleden 1979)
* 7 - Hermann Balck, Duits generaal (overleden 1982)
* 7 - Lazare Ponticelli, laatste Franse veteraan uit de Eerste Wereldoorlog (overleden 2008)
* 12 - Harry Rappard, Nederlands atleet (overleden 1982)
* 13 - Albert Aalbers, Nederlands architect (overleden 1961)
* 14 - Margaret Chase Smith, Amerikaans republikeins politica (overleden 1995)
* 14 - Kurt Schuschnigg, Oostenrijks politicus (overleden 1977)
* 25 - Clemens Ramkisoen Biswamitre, Surinaams politicus (overleden 1980)
* 25 - Evert Zandstra, Nederlands schrijver (overleden 1974)
* 26 - Willy Corsari, Nederlands schrijfster (overleden 1998)
* 30 - Stanisław Saks, Pools wiskundige (overleden 1942)

## Overleden
### februari

* 1 - Jeanne Merkus (57), Nederlands avonturierster
* 9 - George Price Boyce (70), Engels kunstschilder
* 17 - Edilberto Evangelista (34), Filipijns generaal
* 19 - Karl Weierstrass (82), Duits wiskundige

### maart

* 9 - Jamal al-Din al-Afghani (58), islamitisch hervormer
* 23 - Sophie der Nederlanden (72), Groothertogin van Saksen-Weimar-Eisenach

### april

* 1 - Jandamarra (circa 27), Aborigines opstandeling
* 3 - Johannes Brahms (63), Duits componist en pianist
* 17 - Abraham Dirk Loman (73), Nederlands predikant en hoogleraar

### mei

* 10 - Andrés Bonifacio (33), Filipijns revolutionair leider
* 12 - Willem Roelofs (75), Nederlands kunstenaar
* 20 - Minna Canth (53), Fins schrijfster

### juni

* 11 - Carl Remigius Fresenius (78), Duits scheikundige
* 17 - Sebastian Kneipp (76), Duits geestelijke en alternatief genezer
* 24 - Adolphe David (54), Frans componist

### juli

* 17 - Willoughby Smith (68), Engels elektrotechnicus

### augustus

* 8 - Jacob Burckhardt (79), Zwitsers cultuur- en kunsthistoricus

### september

* 30 - Theresia van Lisieux (24), Frans heilige

### oktober

* 1 - Ernst Witkamp (43), Nederlands kunstschilder
* 9 - Jan Heemskerk (79), Nederlands politicus
* 19 - George Pullman (66), Amerikaans uitvinder
* 29 - Henry George (58), Amerikaans politiek econoom

### november

* 20 - Ernest Giles (62), Australisch ontdekkingsreiziger

### datum onbekend

* Isidore Joseph Du Roussaux (71), bisschop van Doornik