# Schouwen-Duiveland

Schouwen-Duiveland (uitspraak; Zeeuws: Schouwen-Duveland) is een eiland en gemeente in de Nederlandse provincie Zeeland. De gemeente telt 34.631 inwoners (1 januari 2024) en heeft een oppervlakte van 488,94 km² (waarvan 257,91 km² water).
Het eiland heeft een tweetal vaste verbindingen naar Goeree-Overflakkee: de Brouwersdam en de Grevelingendam. De Oosterscheldekering gaat net als de Zeelandbrug naar Noord-Beveland. Het eiland is grotendeels vlak en delen liggen onder het zeeniveau (NAP). Op de westpunt is een duingebied (de 'Kop van Schouwen') waarvan het hoogste punt ongeveer 42 meter boven de zeespiegel ligt. Het eiland is in trek bij toeristen. Vooral de plaats Renesse is een populaire vakantiebestemming voor jongeren. Renesse probeert zich vanaf circa 2010-2015 meer te ontwikkelen als badplaats voor gezinnen en ouderen.

## Geschiedenis

De naam verwijst naar de eilanden Schouwen en Duiveland waartussen het water de Gouwe liep. Twee plaatsen op Schouwen-Duiveland, Zierikzee en Brouwershaven, hebben in het verleden stadsrechten verkregen. Brouwershaven werd tussen de 16de en 18de eeuw aangeduid als “smalstad”. Dit is een Zeeuwse benaming voor zeven kleinere steden die wel stadsrechten hadden, maar die geen zitting mochten nemen in de Staten van Zeeland.
Het eiland Schouwen-Duiveland bestond ooit uit vier eilanden: Schouwen, Duiveland, Dreischor en Bommenede. In de loop der eeuwen zijn deze door natuur en mens aan elkaar gegroeid. De dam tussen Schouwen en Duiveland dateert van 1610.
Op 30 april 1900 opende de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij een stoomtramlijn op het eiland, die het openbaar vervoer verzorgde tot 1 februari 1953. Na de Watersnoodramp van 1953 werd de dienst niet meer hersteld en vervangen door een buslijn.
Na de voltooiing van de Brouwersdam in 1972 is het eiland een centrum van watersport geworden. Aan de Noordzeestranden en op het Grevelingenmeer kan met name de surf-, zeil- en duiksport beoefend worden.

## Kernen

Gemeente Schouwen-Duiveland omvat navolgende zestien dorpen:
| Woonplaats (BAG) | Inwoners 2023 |
| Brouwershaven | 1.255 |
| Bruinisse | 3.790 |
| Burgh-Haamstede | 4.255 |
| Dreischor | 985 |
| Ellemeet | 345 |
| Kerkwerve | 1.025 |
| Nieuwerkerk | 2.765 |
| Noordgouwe | 775 |
| Noordwelle | 300 |
| Oosterland | 2.360 |
| Ouwerkerk | 580 |
| Renesse | 1.490 |
| Scharendijke | 1.245 |
| Serooskerke | 265 |
| Sirjansland | 320 |
| Zierikzee | 12.015 |
| Zonnemaire | 770 |
Bovendien zijn er negen buurtschappen op Schouwen-Duiveland: Brijdorpe, Burghsluis, Capelle, Den Osse, Elkerzee, Looperskapelle, Moriaanshoofd, Nieuwerkerke ('t Schutje), Nieuw-Haamstede, Schuddebeurs, Westenschouwen en Zijpe. Het gemeentehuis staat aan de rand van Zierikzee.

## Natuur op Schouwen-Duiveland

De Natura 2000-gebieden Grevelingen, Oosterschelde en Voordelta liggen voor een deel in de gemeente Schouwen-Duiveland. Zo ook het voorgenomen Natura 2000-gebied Krammer-Volkerak. Natura 2000-gebied Kop van Schouwen ligt volledig in de gemeente. Het Nationaal Park Oosterschelde (deels overeenkomend met het Natura 2000-gebied Oosterschelde) ligt ook voor een deel binnen de gemeentegrenzen. Op Schouwen-Duiveland is een aanzienlijk aantal natuurgebieden te vinden. Deze gebieden worden meestal beheerd door Staatsbosbeheer. De meeste natuurgebieden zijn toegankelijk voor bezoekers. De gebieden zijn bijzonder geschikt voor vogelaars en fietsers. In de natuur van Schouwen Duiveland zijn Europees bijzondere soorten zoals kluut, wulp en strandplevier te vinden. Boswachterij Westerschouwen is het grootste bos van de provincie Zeeland. Naast de natuur in en rond het Grevelingenmeer zijn op Schouwen-Duiveland de volgende natuurgebieden te vinden:
* Oosterschelde
* Voordelta
* Kop van Schouwen: Boswachterij Westerschouwen, Meeuwenduinen, Zeepeduinen, Vroongronden
* Slikken van Dijkwater
* Dorpsbos Sirjansland
* Duinzoom
* Gadra
* Kakkersweel
* Karolingische Burcht
* Krekengebied Ouwerkerk
* Naterskreek
* Plan Tureluur
* Prunje
* Schelphoek
* Schouwse Dijkbeemden
* Schuddebeurs (natuurgebied)
* De Steenzwaan
* Vliegveld (natuurgebied)
* Zoeten en Zouten Haard

## Politiek
### Herindeling

De gemeente Schouwen-Duiveland is op 1 januari 1997 tot stand gekomen nadat zes gemeenten werden samengevoegd. Deze gemeenten waren Brouwershaven, Bruinisse, Duiveland, Middenschouwen, Westerschouwen en Zierikzee. Deze zes gemeenten waren op 1 januari 1961 ontstaan uit een voorgaande herindeling.

### Gemeenteraad

De gemeenteraad van Schouwen-Duiveland bestaat uit 23 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1997:
| Partij | 1997¹ | 2002 | 2006 | 2010 | 2014 | 2018 | 2022 |
| Leefbaar Schouwen-Duiveland | - | 4 | 3 | 4 | 5 | 6 (8) ² | 6 |
| CDA | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 (4) ³ | 3 |
| VVD | 7 | 4 | 4 | 5 | 4 | 3 (2) ² | 3 |
| SGP | 3 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| GroenLinks | 1 | 1 | 1 | 1 | - | 3 (2) ⁴ | 3 |
| PvdA | 4 | 3 | 5 | 2 | 2 | 1 | 2 |
| ChristenUnie | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 (0) ³ | 1 |
| D66 | 2 | - | - | 1 | 1 | 1 | 1 |
| SP | - | - | - | - | 2 | 2 | 1 |
| Alert! | - | 3 | 2 | 2 | 1 | - | - |
| Totaal | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 |
¹ 13 november 1996 werden herindelingsverkiezingen gehouden. De eerste gemeenteraad is op 1 januari 1997 van start gegaan. ² Een raadslid van de VVD verliet de partij in 2018 en sloot zich in 2019 aan bij Leefbaar Schouwen-Duiveland ³ Een raadslid van de ChristenUnie verliet de partij in 2019 en sloot zich aan bij het CDA ⁴ Een raadslid van GroenLinks verliet de partij in 2018 en ging verder onder de naam "Lijst Jet van Gent", later "Hart voor Schouwen-Duiveland", een partij die in 2021 fuseerde met Leefbaar Schouwen-Duiveland.

### College van B en W
#### Coalitieakkoord 2022-2026

Het college van burgemeester en wethouders bestaat naast burgemeester Jack van der Hoek (D66) uit een coalitie van twee wethouders namens Leefbaar Schouwen-Duiveland en een wethouder namens CDA, een wethouder namens SGP en een wethouder namens GroenLinks. Op 2 juli 2024 nam wethouder Schot (SGP) ontslag, haar taken zijn tijdelijk verdeeld over drie wethouders. Op 17 oktober 2024 is Kees Poortvliet wethouder namens de SGP geworden. Op 13 december 2024 is Alwijn ten Cate (CDA) benoemd als wethouder. Ten Cate vervangt Daniël Joppe die op 2 december 2024 burgemeester is geworden van Voerendaal.

## Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten :
| | Goeree-Overflakkee Goeree-Overflakkee (ZH) | |
| Veere Veere | Noord-Beveland Noord-Beveland | Tholen Tholen |

## Cultuur
### Monumenten

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
* Lijst van rijksmonumenten in Schouwen-Duiveland
* Lijst van oorlogsmonumenten in Schouwen-Duiveland
* Lijst van Stolpersteine in Schouwen-Duiveland

### Kunst in de openbare ruimte

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
* Lijst van beelden in Schouwen-Duiveland

### Sage

* De zeemeermin van Westenschouwen

### Folklore

* Een levende traditie, die sinds 2018 deel uitmaakt van de Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Nederland is het straôrijden. In het voorjaar rijden jonge boeren en boerenknechts met hun paarden het water in om ze de voeten te spoelen. Tegenwoordig gebeurt dit in een optocht van uitbundig versierde dieren.

## Geboren op Schouwen-Duiveland

* Pieter Caland
* Jacob Cats
* Albert van Citters
* Miems van Citters
* Leen van Dijke
* Hugo de Jonge
* Harmen Siezen
* Peter Slager
* Peter van Vossen
* Pieter Zeeman

## Externe link

* Gemeente Schouwen-Duiveland
* 1 2 Samenstelling college van BenW. Gemeente Schouwen-Duiveland. Gearchiveerd op 16 december 2024. Geraadpleegd op 16 december 2024.
* ↑ Renesse wil van feestoord naar familiebadplaats, Binnenlands Bestuur, 31 augustus 2018
* ↑ Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen
* ↑ Ministerie LNV: Kaart
* ↑ Schouwen-Duiveland. Staatsbosbeheer. Gearchiveerd op 7 maart 2021. Geraadpleegd op 23 maart 2021.
* ↑ Definitieve uitslag Gemeenteraadsverkiezingen 2022, Gemeente Schouwen-Duiveland geraadpleegd d.d. 16 april 2022.
* ↑ Collegeprogramma 2022 - 2026, Gemeente Schouwen-Duiveland, geraadpleegd 28 juni 2022.
* ↑ Benoeming wethouders, Gemeente Schouwen-Duiveland, 8 juni 2022.
* ↑ Samenstelling college van BenW, gemeente Schouwen-Duiveland, geraadpleegd 28 juni 2022.
* ↑ Nadia Berkelder, Wethouder Schot neemt zelf ontslag. Omroep Zeeland (2 juli 2024). Gearchiveerd op 2 juli 2024. Geraadpleegd op 3 augustus 2024.
* Gemeinsame Normdatei: 4295580-4
* International Standard Name Identifier: 0000 0004 0514 3078
* Library of Congress Control Number: sh00002807
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007291750905171
* Virtual International Authority File: 315528760
* WorldCat (via VIAF): 315528760
Steden: Brouwershaven · Zierikzee Dorpen: Bruinisse · Burgh · Dreischor · Ellemeet · Haamstede · Kerkwerve · Nieuwerkerk · Noordgouwe · Noordwelle · Oosterland · Ouwerkerk · Renesse · Scharendijke · Serooskerke · Sirjansland · Zonnemaire Buurtschappen: Beldert · Brijdorpe · Burghsluis · Capelle · Den Osse · Elkerzee · Looperskapelle · Moriaanshoofd · Nieuw-Haamstede · Nieuwerkerke · Schuddebeurs · Westenschouwen · Zijpe Voormalige gemeentes/plaatsen: Bloois · Bommenede · Duivendijke · Klaaskinderkerke · Rengerskerke en Zuidland · Viane
Zeeland: Steden en dorpen in Zeeland Nederland: Provincies · Gemeenten
Borsele · Goes · Hulst · Kapelle · Middelburg · Noord-Beveland · Reimerswaal · Schouwen-Duiveland · Sluis · Terneuzen · Tholen · Veere · Vlissingen
Steden en dorpen · Voormalige gemeenten · Nederland: Provincies · Gemeenten