OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Glucocorticoïden

De glucocorticoïden vormen een groep steroïde-hormonen die door de bijnierschors worden geproduceerd. Zij danken hun naam aan het feit dat het corticosteroïden zijn met een effect op het metabolisme van glucose, niet aan de aanwezigheid van een glucose-residu in het molecuul.

## Werking

* Bevorderen de vorming van glucose
* Stresshormoon, in stresssituaties maakt het lichaam meer aan. Hiervan is ook stressdiabeet afgeleid;
* Invloed op de vetverdeling: armen en benen minder vet, romp en hoofd meer vet;
* Onderdrukken de afweer, na transplantatie bijvoorbeeld is de afweer minder door de voorgeschreven glucocorticoïden;
* Onderdrukken ontstekingen door inhibitie van activiteit van fosfolipase A2 (PLA$_2$);
* Bevorderen de afbraak van eiwitten, want van eiwit kan glucose worden gemaakt. Bij iemand met een wond verloopt de wondgenezing trager.
Vergelijking van steroiden :
| Naam | Glucocorticoïde potentie | Mineralocorticoïde potentie | werkingsduur (T$_{1/2}$ in uur) |
| Hydrocortison (cortisol) | 1 | 1 | 8 |
| Cortison | 0,8 | 0,8 | oraal 8, intramusculair 18+ |
| Prednison | 3,5-5 | 0,8 | 16-36 |
| Prednisolon | 4 | 0,8 | 16-36 |
| Methylprednisolon | 5-7,5 | 0,5 | 18-40 |
| Dexamethason | 25-80 | 0 | 36-54 |
| Betamethason | 25-30 | 0 | 36-54 |
| Triamcinolon | 5 | 0 | 12-36 |
| Beclometason | 8 puffs 4 DD → 14 mg oraal prednison 1 DD | - | - |
| Fludrocortisonacetaat | 15 | 200 | 24 |
| Deoxycorticosteronacetaat (DOCA) | 0 | 20 | - |
# Mankheid

Mankheid bij paarden (ook: kreupelheid), paardachtigen en honden betekent een beperking in hun sportieve prestaties en gebruiksduur. Veelal is de mankheid moeilijk te lokaliseren, en is de oorzaak moeilijk te achterhalen.

## Etiologie

Oorzaken kunnen zijn: erfelijke belasting (bijvoorbeeld congenitale heupdysplasie, afgebroken kraakbeenstukje), te grote fysieke belasting of intensieve training op te jonge leeftijd, ontstekingen van verschillende oorsprong, hoefbevangenheid, rotstraal, draadnagel in de hoef.

## Diagnose

De gespecialiseerde dierenarts kan op het oog zien waar het probleem zich ongeveer bevindt. Hiervoor laat hij het dier af en aan lopen door een helper, naar rechts en naar links draaien, op harde en zacht ondergronden. Aanvullend kan een echografie of een röntgenfoto van de verdachte plaats gemaakt worden.

## Behandeling

* Etiologisch: de oorzaak wegnemen voor zover dat mogelijk is (infectie behandelen, draadnagel verwijderen, afgebroken kraakbeenstukje verwijderen, ...)
* Medicamenteus: meestal worden ontstekingsremmers (NSAIDs of corticosteroïden) toegediend.
* Mechanisch: fysiotherapie
# Fontilles

Fontilles is een voormalige leprozerie in La Vall de Laguar in de Spaanse provincie Alicante. Het centrum draagt tegenwoordig de naam Sanatorio San Francisco de Borja en is een revalidatiecentrum en geriatrisch verpleeghuis met in totaal 96 bedden. Fontilles is nog steeds de naam van een non-profitorganisatie die tot doel heeft om lepra en andere aan armoede gerelateerde ziekten en de gevolgen daarvan te elimineren, alsmede ondersteuning te verlenen aan de duurzame ontwikkeling van de getroffen bevolking.

## Geschiedenis

Het initiatief tot de stichting van Fontilles werd in 1902 genomen door de advocaat Joaquín Ballester Lloret (1865-1951) en de jezuïet Carlos Ferris Vila (1856-1924). Ze zochten en vonden een afgelegen locatie voor de bouw van een leprozerie. Na het uitkopen van de 76 kleine landeigenaren werden de eerste gebouwen gerealiseerd. In 1909 arriveerden de eerste acht patiënten die verzorgd werden door een jezuïtische priester en vier zusters franciscanessen.
In 1924 waren er al 150 patiënten. Van 1923 tot 1930 werd gewerkt aan de nog steeds aanwezige muur van 3513 meter lang en drie meter hoog rondom de leprozerie. Het complex groeide geleidelijk uit tot een zelfvoorzienend klein dorp met behalve de verpleegafdelingen een kerk, theater, bakkerij, timmerwerkplaats, drukkerij, schoenenwinkel, kapsalon, enzovoort. Wegens de burgeroorlog werd het complex van 1932 tot 1941 in beslag genomen door de staat.
In 1944 startte Fontilles met de publicatie van Revista de Leprología met als doel de verspreiding van de resultaten van eigen en elders gedaan onderzoek. In 1945 werd voor het eerst het geneesmiddel sulfonamide toegepast in de strijd tegen lepra. In 1947 organiseerde men de eerste internationale cursus over de bestrijding van lepra. En in 1955 begon men met het gebruik van corticosteroïden bij de behandeling. In 1966 begon men als tweede centrum in de wereld met het gebruik van thalidomide. Andere medicijnen volgden. Sinds 1982 kunnen patiënten worden genezen in een periode tussen de 6 en 24 maanden door een mix van verschillende medicijnen toe te passen.
Fontilles richt zich tegenwoordig ook op projecten in onder meer India, Equatoriaal-Guinea en Nicaragua.

## Externe link

* Fontilles
* ↑ Revista Fontilles. Gearchiveerd op 10 juli 2023.
# Station Hoevelaken

Station Hoevelaken is een spoorwegstation dat de Nederlandse plaats Hoevelaken bedient. Het ligt aan de 'Oosterspoorweg' Amersfoort - Apeldoorn, maar wordt uitsluitend bediend door treinen van de spoorlijn Amersfoort - Ede-Wageningen (de 'kippenlijn', onderdeel van de 'Valleilijn'). Dit in tegenstelling tot de eerdere stopplaats Hoevelaken, die aan de Centraalspoorweg gelegen was.

## Beschrijving

In mei 2006 gaf minister Karla Peijs van Verkeer en Waterstaat toestemming voor de bouw. Haar opvolger Camiel Eurlings tekende in februari 2010 de benodigde beschikking. Het station is in 2012 gebouwd en werd op 8 december van dat jaar geopend.
Op het station stoppen alleen treinen van de Valleilijn, hoewel het station aan het hoofdrailnet ligt. De reden hiervoor is dat NS alleen met intercity's langs dit station rijdt. Een reis van Apeldoorn naar Hoevelaken is daardoor duurder dan een reis van Apeldoorn naar Amersfoort. Het station is het enige aan het gedeelte van de Valleilijn (de treindienst tussen Amersfoort en Ede-Wageningen) dat samenloopt met de spoorlijn Amersfoort Centraal – Apeldoorn.
Het station is gebouwd op grondgebied van Stoutenburg Noord in de gemeente Amersfoort, nabij het viaduct over de spoorlijn en de A1 aan de Stoutenburgerlaan. Deze is gewijzigd in een 30 km/h-zone. Zodoende ligt het station in de provincie Utrecht, terwijl het dorp Hoevelaken in de provincie Gelderland ligt. In de nacht van 8 december 2012 is er tevens een voetgangersbrug naast geplaatst, die een verbinding vormt tussen het stationsgebied en een parkeerplaats aan de noordkant van de snelweg.
Het station bestaat uit twee perrons, die met elkaar verbonden zijn via een gedeeltelijk overdekt platform dat vanaf beide zijden te bereiken is met zowel een lift als een trap, en die een onbewaakte fietsenstalling huisvest.
Op een gemiddelde werkdag in 2016 bedroeg het aantal in- en uitstappers 1359.

## Bediening

Het station wordt in de dienstregeling 2025 bediend door de volgende treinseries:
| Serie | Treinsoort | Route | Bijzonderheden |
| 31300 RS 34 | Sprinter (Keolis) | Amersfoort Centraal – Hoevelaken – Barneveld Centrum – Ede-Wageningen | Onderdeel van de formule RRReis. |
| 31400 RS 34 | Sprinter (Keolis) | Amersfoort Centraal – Hoevelaken – Barneveld Centrum – Barneveld Zuid | Onderdeel van de formule RRReis. |

## Afbeeldingen

* Station in aanbouw
* Station in december 2012, enkele weken na de opening
* Fietsenstalling
* FLIRT van RRReis op het station
* Perrons
# Jacobus Johannes Bergsma

Jacobus Johannes Bergsma of Jacob Johan Bergsma (Dantumawoude, 26 december 1771 - Utrecht, 23 oktober 1854) was een Nederlands bestuurder.

## Biografie

Bergsma was een zoon van Petrus Adrianus Bergsma (1743-1824), grietman van Dantumadeel, en Dordonea Jacoba Doitsma (1753-1794). Jacobus Johannes werd op 1 januari 1772 gedoopt in Dantumawoude. Bergsma werd in 1795 benoemd tot lid van de Provinciale Staten van Friesland. Omwille van zijn prinsgezindheid werd hij in 1795 uit deze functie gezet. Toch zou hij tijdens de Franse Tijd wel ambten bekleden. Bergsma was lid van de departementale rekenkamer, assessor van de landdrost en lid van de raad van prefectuur. Na het vertrek van de Fransen werd Bergsma in 1814 benoemd tot raad bij het generaal commissariaat van Friesland. In 1816 werd Bergsma benoemd tot grietman van Dantumadeel.
Bergsma bewoonde in Dantumawoude de Plantenhove, door zijn vader gesticht ter plaatse van de Aesgamastate. Hier verrees in 1906 de Talma Hoeve. Bergsma werd in 1846 eervol ontslagen als grietman waarna hij in Leeuwarden en later in Utrecht ging wonen.
* De Plantenhove te Dantumawoude voor de afbraak.

## Huwelijk en kinderen

Bergsma trouwde op 26 augustus 1793 te Dantumawoude met Baukje Zeper. Zij was een dochter van Jan Zeper, zeepzieder, olieslager, houthandelaar en patriot, en Nieske Tichelaar. Samen kregen zij vijf dochters:
* Nieskia Boudina Bergsma (1794-1857), trouwde met Hermann Rahusen, koopman.
* Dodonea Jacoba Bergsma (1796-1882), trouwde met Jacobus Cornelis Swijghuisen Groenewoud, predikant en hoogleraar Oosterse talen aan het rijksatheneum van Franeker.
* Wilhelmina Remelia Bergsma (1798-1834) trouwde met Ferdinand Adrianus van Boelens, ontvanger der rijksbelastingen, vrederechter en later kantonrechter te Beetsterzwaag.
* Anna Bergsma (1802-1825), trouwde met Bernardus Dorhout, advocaat te Leeuwarden en lid van Provinciale Staten van Friesland.
* Jeannette Petronella Adriana Bergsma (1808-1864), trouwde met haar neef Petrus Adrianus Fruitier de Talma, kapitein-luitenant-ter-zee.
# Martijn Buijsse

M.R.G. (Martijn) Buijsse (Oostburg, 21 september 1981) is een Nederlands politicus. Namens de VVD is hij sinds 4 juli 2024 lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Daarvoor was hij van 17 mei 2018 tot 12 mei 2022 wethouder in Boekel en van 12 juli 2022 tot 4 juli 2024 hetzelfde in Bergen (Limburg). Ook was hij van 29 maart tot 17 mei 2018 VVD-fractievoorzitter in de gemeenteraad van Boekel.
Hij studeerde onder meer aan de Wageningen Universiteit en was werkzaam in beleidsmatige functies op landbouwkundig terrein.
In 2023 stond hij op plek 28 van de VVD-lijst voor de Tweede Kamer. Eerder stond hij in 2021 op plek 53 van de VVD-lijst.
Thierry Aartsen · Bente Becker · Harry Bevers · Martijn Buijsse · Eric van der Burg · Thom van Campen · Rosemarijn Dral · Wendy van Eijk-Nagel · Ulysse Ellian · Silvio Erkens · Peter de Groot · Jacqueline van den Hil · Roelien Kamminga · Arend Kisteman · Daan de Kort · Claire Martens · Wim Meulenkamp · Ingrid Michon-Derkzen · Queeny Rajkowski · Judith Tielen · Hester Veltman-Kamp · Aukje de Vries · Christianne van der Wal · Dilan Yeşilgöz
# Narta

Narta is een plaats in de gemeente Štefanje in de Kroatische provincie Bjelovar-Bilogora. De plaats telt 758 inwoners (2001).
# Oita Trinita

Oita Trinita (大分トリニータ, Ōita Torinīta) is een Japanse club die uitkomt in de J1 League. De thuisbasis van de club is het Ōitastadion, beter bekend als Big Eye.

## Geschiedenis

De ploeg startte in 1994 onder de naam Oita Trinity. De clubnaam is een combinatie van het Engelse woord trinity of het Italiaanse trinità met de naam van de stad: Oita. De clubnaam betekent dat de uit de stad afkomstige inwoners, bedrijven en lokale overheden de wil hebben het team te steunen. Vanaf 1994 wist de club zich via de kampioenschappen van Oita en de Kyushu competitie te plaatsen voor de landelijke kampioenschappen. Daar werd het in 1996 tweede waardoor de club promoveerde naar de Japan Football League. In 1999 veranderde de club zijn naam naar Trinita na een conflict over de kopierechten. De club ontwikkelde zich door en belandde in de J-League Div. 2. Daar werd het twee jaar op rij 3e. Ondanks het feit dat de ploeg dus meevocht om de kopposities werd het in 2001 teleurstellend 6e. Het volgende seizoen werd er orde op zake gesteld en wist de ploeg via het kampioenschap promotie naar de J-League Div. 1 af te dwingen, waarin ze sindsdien uitkomen. In de periode 2003-2009 kwam de club uit in de J-League 1. In 2009 eindigde Oita op de voorlaatste plaats en degradeerde het terug naar de J-League 2, waar het na drie seizoenen opnieuw kon promoveren. Hier degradeerde het na één seizoen weer uit. Met ingang van het seizoen 2019 komt de ploeg weer uit op het hoogste niveau, nadat het het voorgaande seizoen vice-kampioen was geworden in de J2 League.

## Erelijst
### J2 League

* Winnaar in 2002

### J3 League

* Winnaar in 2016

### J-League Cup

* Winnaar in 2008

### Emperor's Cup

* Verliezend finalist in 2021

## Eindklasseringen

* Eerst wordt de positie in de eindranglijst vermeld, daarna het aantal teams in de competitie van het desbetreffende jaar. Voorbeeld 1/18 betekent plaats 1 van 18 teams in totaal.
| Jaar | J1 | J2 | J3 |
| 1999 | - | 3/10 | - |
| 2000 | - | 3/11 | - |
| 2001 | - | 6/12 | - |
| 2002 | - | 1/12 | - |
| 2003 | 14/16 | - | - |
| 2004 | 13/16 | - | - |
| 2005 | 11/18 | - | - |
| 2006 | 8/18 | - | - |
| 2007 | 14/18 | - | - |
| 2008 | 4/18 | - | - |
| 2009 | 17/18 | - | - |
| 2010 | - | 15/19 | - |
| 2011 | - | 12/20 | - |
| 2012 | - | 6/22 | - |
| 2013 | 18/18 | - | - |
| 2014 | - | 7/22 | - |
| 2015 | - | 21/22 | - |
| 2016 | - | - | 1/16 |
| 2017 | - | 9/22 | - |
| 2018 | - | 2/22 | - |
| 2019 | 9/18 | - | - |
| 2020 | /18 | - | - |

## Bekende (oud-)spelers

* Daiki Takamatsu
* Satoru Yamagishi
* Naoya Kikuchi
* Tomoki Iwata
* Lorenzo Staelens
* Magno Alves
* Dodô
* Edwin Ifeanyi
* Richard Witschge
* Patrick Zwaanswijk

## Bekende (oud-)trainers

* Han Berger
* Gerard van der Lem, assistent-trainer

## Externe link

* (ja) Officiële website
Albirex Niigata · Avispa Fukuoka · Cerezo Osaka · Gamba Osaka · Hokkaido Consadole Sapporo · Júbilo Iwata · Kashima Antlers ·Kashiwa Reysol · Kawasaki Frontale · Kyoto Sanga FC · FC Machida Zelvia ·Nagoya Grampus · Sagan Tosu · Sanfrecce Hiroshima · Shonan Bellmare · FC Tokyo · Tokyo Verdy · Urawa Red Diamonds · Vissel Kobe · Yokohama F. Marinos
# Montfermeil

Montfermeil is een gemeente in het Franse departement Seine-Saint-Denis (regio Île-de-France) en telt 24.121 inwoners (1999). Het is een voorstad van Parijs. De plaats maakt deel uit van het arrondissement Le Raincy.

## Geografie

De oppervlakte van Montfermeil bedraagt 5,5 km², de bevolkingsdichtheid is 4385,6 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Montfermeil met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

## Geboren

* Raffaëla Anderson (1976), pornoactrice en schrijfster
* Joël Sami (1984), Congolees voetballer
* Mamadou Samassa (1986), Malinees voetballer
* Larrys Mabiala (1987), Congolees voetballer
* Chris Makiese (1987), Frans voetballer
* Samba Diakité (1989), Malinees voetballer
* Christopher Maboulou (1990-2021), Frans voetballer
* Emre Akbaba (1992), Turks voetballer
* Samuel Essende (1998), Frans voetballer
* Metehan Güçlü (1999), Turks voetballer
* Eden Le Guilly (2005), Frans voetbalster

## Overleden

* Adam Jerzy Czartoryski (1770-1861), Pools politicus die na de Poolse Delingen streed voor herstel van de Poolse staat
* Eugène Chaboud (1907-1983), Frans Formule 1-coureur
# Bijkolibrie

De bijkolibrie of zunzuncito (Mellisuga helenae) is de kleinste vogel ter wereld. Vaak wordt gesteld dat hij daarmee ook de kleinste bekende dinosauriër is. Het is een voor uitsterven gevoelige, endemische vogelsoort op Cuba.

## Kenmerken

Deze kolibrie is 5 tot 6 cm lang. Het gewicht ligt tussen de 1,6 en 2,6 gram; het vrouwtje weegt 0,5 gram meer dan het mannetje. Het mannetje is de lichtste vogel die er is. Het mannetje is groen met grijswitte onderdelen en heeft een iriserende vuurrode kop en keelvlek. De veren van deze vuurrode keelvlek zijn verlengd en kunnen worden opgezet. Het vrouwtje mist deze iriserende veren op de kop en de hals. Onvolwassen vogels lijken op het vrouwtje. De snavel is matzwart en recht. De vogel is van boven blauwachtig tot grijs.

## Verspreiding en leefgebied
### Geografische verspreiding

De soort komt alleen maar voor op een paar plaatsen in Cuba waaronder de provincie Ciudad de La Habana, het moerasgebied Zapatas, het uiterst westelijk gelegen schiereiland Guanahacabibes, het berggebied Cuchillas de Toa, de omgeving van Mayarí en het kustgebied van Guantánamo. Vroeger was de vogel veel algemener en kwam ook nog voor op het eiland Isla de la Juventud.

### Leefwijze

Het leefgebied bestaat uit terrein met bos en struikgewas en tuinen, soms in vrij open landschap met een voorkeur voor bosranden van natuurlijk, dicht bos met struikgewas en ontwikkeld bos waarin slingerplanten en epifyten voorkomen.
Bijkolibries eten vooral nectar, ze zweven voor een bloem en duwen hun korte, rechte snaveltje in de bloemkelk. Ze vangen in de vlucht ook insecten.

### Voortplanting

De eieren van de bijkolibrie zijn slechts 6 mm lang, wat kleiner is dan een erwt.

## Status

De bijkolibrie heeft een sterk versnipperd verspreidingsgebied en daardoor is de kans op uitsterven aanwezig. De grootte van de populatie is (nog) niet gekwantificeerd, maar de vogel is schaarser geworden. Het leefgebied wordt aangetast door ontbossing waarbij natuurlijk bos wordt omgezet in gebied voor agrarisch gebruik zoals de teelt van cacao, koffie en tabak. Om deze redenen staat deze soort als gevoelig op de Rode Lijst van de IUCN.
* 1 2 (en) Bijkolibrie op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Lembeye, 1850. Orthorhynchus Helenae (protoniem). Aves Isla Cuba. BHL
* 1 2 (en) J. Del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, Handbook of the Birds of the World deel 5, 1999.

### Externe link

* Mellisuga helenae bee hummingbird op Animal Diversity Web
# Goudkruinmanakin

De goudkruinmanakin (Lepidothrix vilasboasi; synoniem: Pipra vilasboasi) is een zangvogel uit de familie der manakins (Pipridae).

## Vondst en naamgeving

Het holotype en de paratypen werden in 1957 nabij de stad Novo Progresso door Helmut Sick en een Braziliaanse collega verzameld. Op basis van het holotyope en de paratypen beschreef Sick deze vogel als een nieuwe soort in 1959. Hij noemde de soort Lepidothrix vilasboasi ter ere van de drie Braziliaanse broers Orlando, Cláudio en Leonardo Villas-Boas. Het holotype werd gedeponeerd in de collectie van het Nationaal Museum van Brazilië. De paratypen maken deel uit van de collecties van het American Museum of Natural History en het Museum für Naturkunde.

## Kenmerken

De goudkruinmanakin is een kleine vogel van circa 9 centimeter groot. De vogel heeft een groene rug, een geelachtige buik en roze poten. De kop is groen en de snavel blauwachtig. Verder vertoont deze vogel seksuele dimorfie. Het mannetje wordt gekenmerkt door een groenachtige gouden kruin. Het vrouwtje lijkt op het mannetje, maar heeft in tegenstelling tot het mannetje een blauw-getinte kruin en een groene romp.

## Verspreiding en leefgebied

Deze vogel is endemisch in Brazilië en komt enkel voor in de staat Pará. De natuurlijke habitats zijn subtropische of tropische vochtige laagland bossen op een hoogte tot 200 m boven zeeniveau. De habitats liggen in het bioom Amazone.

## Voeding

De goudkruinmanakin voedt zich met kleine vruchten en insecten.

## Status

De grootte van de populatie is in 2021 geschat op 15.000-137.000 volwassen vogels. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.
* 1 2 (en) Goudkruinmanakin op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Sick, 1959. Pipra vilasboasi (protoniem). J. f. Orn., 100, p. 111. link (paywall)
* 1 2 3 Olmos, F. & Pacheco, J.F., 2003. Rediscovery of Golden-crowned Manakin Lepidotrix vilasboasi (PDF).
# John Watson

John Watson kan verwijzen naar:
* John Broadus Watson - Amerikaans psycholoog, 1878-1958
* John Marshall Watson - Noord-Iers Formule 1-coureur, 1946
* John Watson (atleet) - Atleet uit Groot-Brittannië
* John H. Watson, de fictieve vriend van Sherlock Holmes, de ik-figuur van de meeste verhalen
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van John Watson en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Nazar (amulet)

Een nazar is een amulet in de vorm van een oog.
Het woord nazar komt oorspronkelijk uit het Arabisch (نظر) en betekent "blik". De term komt ook voor in het Azerbeidzjaans, Hebreeuws, Bengaals, Hindi–Urdu, Pasjtoe, Perzisch, Punjabi, Koerdisch en Turks.
In het Turks heet dit voluit een nazar boncuğu of nazar boncuk (nazar: "boze oog", en boncuğu: amulet).
In het Perzisch heet het ook wel cheshm nazar (چشم نظر) of nazar qurbāni (نظرقربانی).
In Suriname wordt er onder Hindostanen een vergelijkbare term genaamd najar gebruikt, terwijl je onder Afro-Surinamers een soortgelijk afweermiddel kan vinden in het ogri ai krara (ogri ai: "boze oog", en krara: kraal).
In Iran, India en Pakistan wordt ook de slagzin Chashm-e-Baddoor (چشمِ بد دور, चश्म-ए-बददूर) gebruikt om boze ogen af te weren.
In het volksgeloof hebben mensen met helderblauwe ogen een ongelukbrengende blik. Een evenzeer 'blauw oog' wordt geacht als tegenmiddel te werken en de boze blik af te wenden.
Nazars tegen het boze oog worden in de Oriënt graag aan de kleren van kleine kinderen bevestigd, hangen er overal als amulet aan de achteruitkijkspiegel van taxi's en vrachtwagens, of dienen als versiering aan een sleutelhanger. Men vindt ze echter ook aan de ingang van veestallingen. Wanneer zo een "Oog" kapotgaat, neemt men aan dat het zijn dienst verricht heeft en een boze blik afgewend, en wordt het snel door een nieuw exemplaar vervangen.
Een nazar-amulet wordt meestal gemaakt uit gekleurd glas. Dikwijls heeft het de vorm van een druppel. Kleinere exemplaren zien er eerder uit als parels en grotere als platte schijven. Wat een nazar kenmerkt zijn de kleuren: van buiten naar binnen zijn er concentrische cirkels: donkerblauw, lichtblauw, wit en zwart. (Tussen het wit en het zwart zit soms nog een gele rand.) Wegens de overwegend blauwe kleur heet het dikwijls "het blauwe oog". Een andere naam is "oog van Fatima", genoemd naar de jongste dochter van de profeet Mohammed. In het Nabije Oosten en in Noord-Afrika wordt het beschermende teken Hamsa of de hand van Fatima dikwijls gecombineerd met een nazar.
Nazarparels worden in alle formaten en uitvoeringen, van naaldkop- tot bordgrootte in de bazaars en souvenirwinkels verkocht. De kleine varianten worden als sieraad gedragen en de grote exemplaren worden goed zichtbaar aan de muur gehangen (waarbij men de voorkeur geeft aan de deur tegenover een ingang of een deur), om als duidelijk tegenmiddel tegen het "boze" te dienen.

## Ander gebruik

De afbeelding van een nazar werd gebruikt als symbool op de staartvin van de vliegtuigen van de private luchtvaartmaatschappij Fly Air. Het werd ook gebruikt als logo voor CryEngine 3, een 'game engine' ontworpen door Crytek, een videospelletjesfirma die door drie Turkse broers werd opgericht.
# Nebojse

Nebojse is een plaats in de gemeente Desinić in de Kroatische provincie Krapina-Zagorje. De plaats telt 88 inwoners (2001).
# Carbonea vitellinaria

Carbonea vitellinaria is een korstmosparasiet die behoort tot de orde Lecanorales. Hij groeit op grove geelkorst (Candelariella vitellina).

## Kenmerken

Hij is te herkennen aan zwarte apothecia met een zwarte rand in het thallus van de gastheer. De ascus is knotsvormig (clavaat) en heeft acht sporen. De ascosporen zijn hyaliene, enkelvoudig gesepteerd, ellipsoïde of omgekeerd eivormig, met stompe uiteinden. De sporenmaat is 6-12(-13) × 4-7 µm.

## Verspreiding

Carbonea vitellinaria heeft een wereldwijde distributie. In IJsland is het gemeld groeiende op grove geelkorst in de buurt van Egilsstaðir en op Antarctica is het gevonden in de buurt van King George Island. Het komt in Nederland zeer zeldzaam voor.
* Een overzicht van enkele goed herkenbare Nederlandse korstmosparasieten, (Buxbaumiella 115, 2009) door K. Verhoogt, H. van der Kolk
* BLWG Verspreidingsatlas Korstmossen
* (en) Consortium of North American Lichen Herbaria
* (en) Index Fungorum