# Rudolf I van de Palts

Rudolf I van de Palts (Bazel, 4 oktober 1274 - 12 augustus 1319), bijgenaamd de Stamelaar, was van 1294 tot 1317 hertog van Opper-Beieren en Paltsgraaf aan de Rijn.

## Leven

Rudolfs vader was Lodewijk II de Strenge, hertog van Beieren en Rijnpaltsgraaf. Zijn moeder was diens derde vrouw Mathilde van Habsburg, de dochter van rooms-koning Rudolf van Habsburg en erfgravin Gertrude van Hohenberg.
Rudolf was in de twisten binnen het huis Wittelsbach verwikkeld. Reeds vroeg lag hij in conflict met zijn broer, de latere keizer Lodewijk IV. In de Slag bij Göllheim vocht Rudolf aan de verliezende kant van zijn schoonvader Adolf van Nassau. Bij de verkiezing van zijn oom Albrecht behoorde Rudolf samen met de Rijnse Keurvorsten tot de hem afwijzende minderheid. Met een belegering van Heidelberg bedwong Albrecht in 1301 Rudolf, waarop ook de resterende oppositie tegen de koning instortte.
In 1310 nam Rudolf aan de Italiëveldtocht van Hendrik VII deel, maar brak deze vroegtijdig af. In 1314 lag hij opnieuw in conflict met zijn broer Lodewijk en ondersteunde in datzelfde jaar zelfs Habsburger Frederik de Schone, tegenstander van het huis Wittelsbach. Kort daarop begon Lodewijk IV echter in de Palts en in Beieren een militair offensief.
In 1317 gaf Rudolf na een reeks van nederlagen in zijn uitzichtloos geworden positie de gezamenlijke heerschappij-aanspraak op. In 1329 gaf Lodewijk in het Huisverdrag van Pavia de Palts terug aan de nakomelingen van Rudolf. Daardoor splitste de dynastie van de Wittelsbachers zich in een oudere tak van de Palts en een jongere tak van Beieren. Deze laatste stierf in 1777 in mannelijke lijn uit en werd door de nakomelingen van Rudolf geërfd.

## Huwelijk en nakomelingen

Paltsgraaf en hertog Rudolf I trouwde op 1 september 1294 in Neurenberg met gravin Mechtild van Nassau (1280–1323), dochter van rooms-koning Adolf van Nassau en Imagina van Isenburg-Limburg. Uit het huwelijk kwamen zes kinderen voorts:
* Lodewijk, erfprins van de Palts (1297–1312);
* Adolf (1300–1327), trouwde in 1320 met gravin Irmengard van Oettingen (-1389 als non in het klooster Liebenau bij Worms);
* Rudolf II (1306–1353)
* trouwde (1) in 1328 met prinses Anna van Görz, Tirol en Karinthië (1300–1335),
* trouwde (2) in 1348 met prinses Margaretha van Sicilië uit het huis Aragon (1331–1377);
* Ruprecht I (1309–1390)
* trouwde (1) in 1350 met gravin Elisabeth van Vlaanderen-Namen uit het huis Dampierre (1340–1382),
* trouwde (2) in 1385 met prinses Beatrix van Berg (1360–1395);
* Mechthild (1312–1375), trouwde in 1331 met graaf Jan III van Sponheim (-30 december 1398);
* Anna (1318–1319).

## Kwartierstaat

| Lodewijk de Kelheimer (1173-1231) | Lodewijk de Kelheimer (1173-1231) | Ludmilla van Bohemen (1170-1240) | Ludmilla van Bohemen (1170-1240) | Ludmilla van Bohemen (1170-1240) | Ludmilla van Bohemen (1170-1240) | Ludmilla van Bohemen (1170-1240) | Ludmilla van Bohemen (1170-1240) | | | Hendrik V van Brunswijk (ca. 1173-1227) | Hendrik V van Brunswijk (ca. 1173-1227) | Hendrik V van Brunswijk (ca. 1173-1227) | Hendrik V van Brunswijk (ca. 1173-1227) | Hendrik V van Brunswijk (ca. 1173-1227) | Hendrik V van Brunswijk (ca. 1173-1227) | Agnes van Staufen (ca. 1176-1204) | Agnes van Staufen (ca. 1176-1204) | Agnes van Staufen (ca. 1176-1204) | Agnes van Staufen (ca. 1176-1204) | | | Albrecht IV van Habsburg (ca. 1188-1239) | Albrecht IV van Habsburg (ca. 1188-1239) | Albrecht IV van Habsburg (ca. 1188-1239) | Albrecht IV van Habsburg (ca. 1188-1239) | Heilwig van Kyburg (1192-1260) | Heilwig van Kyburg (1192-1260) | Heilwig van Kyburg (1192-1260) | Heilwig van Kyburg (1192-1260) | Heilwig van Kyburg (1192-1260) | Heilwig van Kyburg (1192-1260) | | | Burchard V van Hohenberg (overleden in 1253) | Burchard V van Hohenberg (overleden in 1253) | Burchard V van Hohenberg (overleden in 1253) | Burchard V van Hohenberg (overleden in 1253) | Burchard V van Hohenberg (overleden in 1253) | Burchard V van Hohenberg (overleden in 1253) | Mechtildis van Tübingen | Mechtildis van Tübingen |
| Otto II van Beieren (1206-1253) | Otto II van Beieren (1206-1253) | Otto II van Beieren (1206-1253) | Otto II van Beieren (1206-1253) | Otto II van Beieren (1206-1253) | Otto II van Beieren (1206-1253) | | | | | | | Agnes van de Palts (1201-1267) | Agnes van de Palts (1201-1267) | Agnes van de Palts (1201-1267) | Agnes van de Palts (1201-1267) | Agnes van de Palts (1201-1267) | Agnes van de Palts (1201-1267) | | | | | | | Rudolf I (1218-1291) | Rudolf I (1218-1291) | Rudolf I (1218-1291) | Rudolf I (1218-1291) | Rudolf I (1218-1291) | Rudolf I (1218-1291) | | | | | | | Gertrude van Hohenberg (1225-1281) | Gertrude van Hohenberg (1225-1281) | Gertrude van Hohenberg (1225-1281) | Gertrude van Hohenberg (1225-1281) | Gertrude van Hohenberg (1225-1281) | Gertrude van Hohenberg (1225-1281) |
| | | | | | | Lodewijk II van Beieren (1229-1294) | Lodewijk II van Beieren (1229-1294) | Lodewijk II van Beieren (1229-1294) | Lodewijk II van Beieren (1229-1294) | Lodewijk II van Beieren (1229-1294) | Lodewijk II van Beieren (1229-1294) | | | | | | | | | | | | | | | | | | | Mathilde van Habsburg (1253-1304) | Mathilde van Habsburg (1253-1304) | Mathilde van Habsburg (1253-1304) | Mathilde van Habsburg (1253-1304) | Mathilde van Habsburg (1253-1304) | Mathilde van Habsburg (1253-1304) |
| Rudolf I van de Palts (1274-1319) | Rudolf I van de Palts (1274-1319) | Rudolf I van de Palts (1274-1319) | Rudolf I van de Palts (1274-1319) | Rudolf I van de Palts (1274-1319) | Rudolf I van de Palts (1274-1319) | | | | | Machteld van Beieren (1275-1319) | Machteld van Beieren (1275-1319) | Machteld van Beieren (1275-1319) | Machteld van Beieren (1275-1319) | Machteld van Beieren (1275-1319) | Machteld van Beieren (1275-1319) | | | Agnes van Beieren (1276-1340) | Agnes van Beieren (1276-1340) | Agnes van Beieren (1276-1340) | Agnes van Beieren (1276-1340) | Agnes van Beieren (1276-1340) | Agnes van Beieren (1276-1340) | | | Anna van Beieren (geboren in 1280) | Anna van Beieren (geboren in 1280) | Anna van Beieren (geboren in 1280) | Anna van Beieren (geboren in 1280) | Anna van Beieren (geboren in 1280) | Anna van Beieren (geboren in 1280) | | | | | Lodewijk de Beier (1282-1347) | Lodewijk de Beier (1282-1347) | Lodewijk de Beier (1282-1347) | Lodewijk de Beier (1282-1347) | Lodewijk de Beier (1282-1347) | Lodewijk de Beier (1282-1347) |