# Lijst van socialistische staten

De lijst van socialistische staten omvat zowel huidige als vroegere socialistische staten. Socialistische staten zijn landen die in hun grondwet (op positieve wijze) refereren aan het socialisme of - in geval van vroegere socialistische staten - in hun grondwet naar het socialisme verwezen.
De meeste socialistische staten bestonden in de periode van na de Tweede Wereldoorlog tot aan de val van de Berlijnse Muur in 1989. Deze staten kenden vaak als officiële ideologie het marxisme-leninisme met als voornaamste kenmerken een eenpartijstelsel (of een de facto eenpartijstelsel), een planeconomie, een uitgebreid zorgstelsel, beperkte individuele vrijheden en democratisch centralisme. Het bekendste voorbeeld van een historische socialistische staat was de Unie van Socialistische Sovjet-republieken (USSR). De meeste marxistische landen waren satelliet- of cliëntstaten van de USSR, hoewel Joegoslavië en later de Volksrepubliek China een onafhankelijke koers van de USSR voerden en het tot spanningen kwam tussen deze landen en de Sovjetunie. Er waren echter ook staten die zichzelf als socialistisch zagen en als zodanig in hun grondwetten verwezen naar het socialisme, maar die duidelijk niet-marxistisch waren en in enkel geval zelfs afkerig waren van een ideologische vorm van het socialisme. Een voorbeeld van een niet-marxistisch socialistische staat was de Socialistische Republiek van de Unie van Birma. Zulke staten hadden meestal wel een aantal kenmerken gemeen met marxistisch socialistische staten, zoals een eenpartijstelsel. Op economisch vlak bekenden deze staten zich meestal tot een gemengde economie.
Socialistische staten op basis van het marxisme zijn na 1989 vrij schaars, de bekendste zijn de Volksrepubliek China en Cuba. Het aantal niet-marxistisch socialistische staten is echter nog aanzienlijk. De meeste van deze staten kennen een meerpartijenstelsel en bekennen zich tot de liberale democratie (bijvoorbeeld Algerije). Niet-marxistisch socialistische landen blijken duurzamer te zijn dan marxistische staten.
Op onderstaande lijst zijn geen landen opgenomen die worden geregeerd door socialistische of communistische partijen (al dan niet in coalitieverband met ander partijen) maar in hun grondwet niet verwijzen naar het socialisme.

## Socialistische staten
### Europa

Met uitzondering van Portugal bestonden alle Europese socialistische staten in de periode 1945-1992 en waren marxistisch-leninistisch. Portugal, de enige niet-marxistisch socialistische staat is tot op heden nog de enige (op papier althans) socialistische staat in Europa.
| Staat | Ideologie | Periode, ontwikkeling |
| Volksrepubliek Albanië (1946-1976) Socialistische Volksrepubliek Albanië (1976-1991) | Marxisme-Leninisme (1944–1990) Maoïsme (1968–1978) Hoxhaïsme (1978-1990) | 1943–1990 |
| Volksrepubliek Bulgarije (1946-1990) | Marxisme-Leninisme | 1944–1990 |
| Duitse Democratische Republiek | Marxisme-Leninisme | 1949–1990 |
| Volksrepubliek Hongarije (1949-1989) | Marxisme-Leninisme (1949-1987/88) "Goelasjcommunisme" (1970-1989) | 1949–1989 |
| Federale Volksrepubliek Joegoslavië (1945-1963) Socialistische Federale Republiek Joegoslavië (1963-1992) | Marxisme-Leninisme (1945–1948) Titoïsme (v.a. 1948) | 1945–1992 |
| Volksrepubliek Polen (1947-1989) | Marxisme-Leninisme | 1944/52–1989 |
| Portugal (1976-heden) | De facto Democratisch socialisme | 1976- |
| Volksrepubliek Roemenië (1947-1965) Socialistische Republiek Roemenië (1965-1989) | Marxisme-Leninisme (1948-1989) Nationaal communisme (c. 1960-1989) | 1947/48–1990 |
| Derde Tsjecho-Slowaakse Republiek (1948-1960) Tsjecho-Slowaakse Socialistische Republiek (1960-1989) | Marxisme-Leninisme | 1948–1990 |
| Unie van Socialistische Sovjet-republieken | Leninisme (1917–1924) Marxisme-Leninisme (1924–1991) Stalinisme (1927–1953) | 1922–1991 |

### Afrika

Veruit de meeste Afrikaanse landen beriepen zich in de jaren zestig en zeventig op een Afrikaans socialisme dat zich onderscheidde van het "Westerse liberalisme" als het "Sovjet-communisme van het Oostblok." Het Afrikaanse socialisme beriep zich op de historische communautaire Afrikaanse (dorps)samenlevingen gebaseerd op onderling dienstbetoon en wilde Afrika tot wasdom brengen middels een planmatig en centraal geleide economie. Een uitzondering hierop vormden het Afrikaans socialisme in Kenia, Senegal en Madagaskar dat afkerig was van nationalisaties en waar men uitging van particulier initiatief, aangevuld met wat gemengde bedrijven. Een variant van het Afrikaans socialisme, het Arabisch socialisme, bestond ten noorden van de Sahel.
In de jaren zeventig was het Afrikaans socialisme over haar hoogtepunt heen. Landen die in deze periode onafhankelijk werd (Angola, Mozambique) beriepen zich op het marxisme en het wetenschappelijk socialisme.
| Staat | Ideologie, ontwikkeling | Periode |
| Democratische Volksrepubliek Algerije | Arabisch socialisme (1962-heden) Liberale democratie (1988-heden) | 1962- |
| Volksrepubliek Angola | Marxisme-Leninisme Linksnationalisme | 1975-1992 |
| Volksrepubliek Benin | Marxisme-Leninisme (1974-1989) | 1974–1990 |
| Opper-Volta Burkina Faso (Democratische Volksrepubliek Burkina Faso) | Revolutionaire vorm van Afrikaans socialisme, marxisme en nationalisme onder Thomas Sankara (1983-1987) Pragmatische vorm van Afrikaans socialisme onder Blaise Compaoré (1987-1991) | 1983–1991 |
| Volksrepubliek Congo | Marxisme-Leninisme, wetenschappelijk socialisme | 1969–1991 |
| Djibouti | Linksnationale, socialisme | 1981-1992 |
| Egypte (1964-2007) | Democratisch socialisme (Arabisch socialisme) (1964-1976); In 1976 kwam er feitelijk een einde aan het socialistisch experiment. De grondwettelijke verwijzing naar het socialisme in de preambule bleef echter wel bestaan tot 2007. | 1964-1978 (2007) |
| Staat Eritrea | Linksnationalisme | 1993-heden |
| Dergue (Provisionele Militaire Regering) (1974-1987) Democratische Volksrepubliek Ethiopië (1987-1991) | Marxisme-Leninisme (1974-1990) Linksnationalisme (1974-1991) Fascistoïde regime (1979-1991) | 1974–1991 |
| Republiek Ghana | Afrikaans socialisme, marxisme-leninisme | 1957–1966 |
| Republiek Guinee (1958-1978) Revolutionaire Volksrepubliek Guinee (1978-1984) | Afrikaans socialisme | 1958–1984 |
| Republiek Guinea-Bissau | Marxisme-Leninisme | 1974–1991 |
| Republiek Kaapverdië | Marxisme-Leninisme | 1974–1991 |
| Republiek Kenia | Afrikaans socialisme (1964-1991) Harambee (1964-1991) Nyayoïsme (1978-1991) | 1964-1991 |
| Arabische Republiek Libië (1969-1977) Grote Libisch-Arabische Socialistische Volks-Jamahiriyah (1977-2011) | Arabisch socialisme, Panarabisme (1969-1977) Islamitisch socialisme, panafrikanisme, Derde Internationale Theorie (1977-2011) | 1969–2011 |
| Democratische Republiek Madagaskar | Malagassisch socialisme, linksnationalisme, "Christelijk marxisme" (1975-1989) Liberale democratie (1989-1992) | 1975-1990 |
| Republiek Mali | Afrikaans socialisme | 1960–1968 |
| Islamitische Republiek Mauritanië | Islamitisch socialisme, panarabisme | 1961-1978 |
| Volksrepubliek Mozambique | Marxisme-Leninisme, linksnationalisme | 1975–1990 |
| Sahrawi Arabische Democratische Republiek | Socialisme (1976-1991) Sociaaldemocratie, liberale democratie (1991-heden) | 1976-heden |
| Democratische Republiek São Tomé en Príncipe | Marxisme-Leninisme, linksnationalisme (1975-1990) | 1975–1990 |
| Republik Seychellen | Democratisch socialisme (1977-1989) Sociaaldemocratie (1989-1991) | 1977–1991 |
| Republiek Senegal | Afrikaans socialisme | 1960–1976 |
| Democratische Republiek Somalië | Marxisme-Leninisme (1969-c. 1980), Islamitisch socialisme (1969-1991) | 1969–1991 |
| Democratische Republiek Soedan | Arabisch socialisme (1969-1980) Islamitisch fundamentalisme (1980-1983) | 1969–1983 |
| Verenigde Republiek Tanzania | Afrikaans socialisme (1964-1992), Ujamaa (1967-1992) Sociaaldemocratie, Liberale democratie (1992-) | 1964-heden |
| Tsjaad | Afrikaans socialisme, "Tsjadisch socialisme" Cultureel conservatisme | 1962-1975 |
| Tunesië | Arabisch socialisme | 1964-1988 (1964-1969) |
| Republiek Oeganda | Afrikaans socialisme, linksnationalisme | 1966–1971 |
| Republiek Zambia | Zambiaans humanisme (1967-1991) | 1967–1991 |
| Volksrepubliek Zanzibar en Pemba | Afrikaans socialisme | 1964 |

### Amerika

Het marxistische Cuba is het bekendste voorbeeld van een socialistische staat in Amerika. In de jaren rond de eeuwwisseling ontstonden er in een aantal Zuid-Amerikaanse staten socialistische republieken die zich beriepen op een eigensoortig en inheems socialisme, waarvan Bolivia en Venezuela de bekendste voorbeelden van zijn.
| Staat | Ideologie, ontwikkeling | Periode |
| Plurinationale Staat Bolivia | Socialisme van de 21e eeuw | 2006–2019 |
| Socialistische Republiek Chili | Democratisch socialisme | 1932 |
| Staat Grenada | Marxisme-Leninisme | 1979–1983 |
| Coöperatieve Republiek Guyana | Democratisch socialisme, sociaaldemocratie | 1970-heden |
| Republiek Cuba | Socialisme (1961-1976) Marxisme-Leninisme (1976-) | 1959/1961-heden |
| Republiek Nicaragua | Sandinisme (1979-) | 1979–heden |
| Republiek Suriname | Socialisme | 1980/81–1990 |
| Bolivariaanse Republiek Venezuela | Socialisme van de 21e eeuw | 1999-heden |

### Azië

Met uitzondering van Cuba zijn alle overige marxistische staten te vinden in het werelddeel Azië.
| Staat | Ideologie, ontwikkeling | Periode |
| Republiek Afghanistan Democratische Republiek Afghanistan | Socialisme (1973–1978 en 1987–1992) Marxisme-Leninisme, linksnationalisme (1978-1987) | 1973–1992 |
| Volksrepubliek Bangladesh | Democratisch socialisme, sociaaldemocratie | 1971-heden |
| Socialistische Republiek van de Unie van Birma | "Birmese Weg naar het Socialisme" | 1974–1988 |
| Volksrepubliek China | Maoïsme (1949-1976) Dengisme (1976-), "Socialisme met Chinese karakteristieken" | 1949-heden |
| Republiek India | Democratisch socialisme | 1976 |
| Republik Indonesia | Pancasila (1949-) Geleide Democratie (1956-1966) Nasakom (1960-1966) | 1949–1966 |
| Republiek Irak | Ba'athisme | 1971–2001 |
| Democratische Volksrepubliek Jemen | Marxisme-Leninisme | 1967-1990 |
| Democratisch Kampuchea (1975-1979) Volksrepubliek Kampuchea (1979-1989) Staat Cambodja (1989-1993) | Maoïsme, agrarisch socialisme (1975–1979), nationalisme (1975-1979) Marxisme-Leninisme (1979–1989) Linksnationalisme (1989-1991) | 1975–1991 |
| Democratische Volksrepubliek Korea | Marxisme-Leninisme (1948-1992) Juche (1977-[2019]) Songun (2009-[2019]) Nationalisme (1992-) Kimilsungisme-Kimiljongilisme (2019-) | 1948-heden |
| Democratische Volksrepubliek Laos | Marxisme-Leninisme Marktsocialisme | 1975-heden |
| Volksrepubliek Mongolië | Marxisme-Leninisme | 1921–1990 |
| Democratische Socialistische Republiek Sri Lanka | Democratisch socialisme | 1978-heden |
| Arabische Republiek Syrië | Neo-Ba'athisme, Arabisch socialisme | 1963-2012 |
| Volksrepubliek Toeva | Marxisme-Leninisme | 1921–1944 |
| Democratische Republiek Vietnam Socialistische Republiek Vietnam | Marxisme-Leninisme (1945–1976) Marxisme-Leninisme (1976-), Ho Tsji-minh gedachte, socialistische markteconomie (1992-) | 1945-heden |

### Oceanië

Hoewel landen als Vanuatu (1980-1991) en Papoea-Nieuw-Guinea (1975-) zoeken naar overeenkomsten tussen traditionele levenswijzen, Christelijk geloof en niet-marxistische vormen van socialisme vallen deze landen niet onder de noemer "socialistische staten."