# Tweede Kamerverkiezingen 1933

De Tweede Kamerverkiezingen 1933 waren verkiezingen in Nederland voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Zij werden gehouden op 26 april 1933.
De verkiezingen waren noodzakelijk geworden door de ontbinding van de Tweede Kamer als gevolg van een conflict met het kabinet-Ruijs de Beerenbrouck III. Op 9 februari 1933 nam de Tweede Kamer een motie-Boon aan die zich uitsprak tegen het voorstel van minister Donner (Justitie) over de vermindering van het aantal kantongerechten en rechtbanken. Daarop ontbond het kabinet bij KB van 15 februari 1933 de Tweede Kamer ingaande 8 mei 1933.

## Uitslag
### Opkomst en kiesdeler

| | 1929 | 1929 | 1933 | 1933 |
| | # stemmen | % | # stemmen | % |
| Kiesgerechtigden | 3.588.106 | | 4.136.519 | |
| Niet opgekomen | 372.871 | 10,39 | 239.009 | 5,78 |
| Opkomst | 3.215.235 | 89,61 | 3.897.510 | 94,22 |
| Blanco stemmen | 4.299 | 0,13 | 107.097 | 2,75 |
| Ongeldige stemmen | 42.678 | 1,33 | 68.585 | 1,76 |
| Geldige stemmen | 3.168.258 | 98,53 | 3.721.828 | 95,49 |
| Kiesdeler | 31.682 | 1,00 | 37.218 | 1,00 |
| Kiesdrempel | 23.761 | 0,75 | 27.913 | 0,75 |

### Verkiezingsuitslag naar partij

Voornaamste winnaar van de verkiezingen was de ARP, die met Colijn aan het hoofd twee zetels wint. Net als in 1925 gold hij als sterke man, die Nederland uit de crisis moest leiden. Naast de heersende economische crisis, met massa-werkloosheid, speelden ook de internationale situatie en de ondermijning van het gezag daarbij een grote rol. De nazi's waren op 30 januari 1933 in Duitsland aan het bewind gekomen en op het marineschip 'De Zeven Provinciën' had diezelfde maand een muiterij plaatsgevonden.
De vervroegde verkiezingen gaven in tegenstelling tot die in 1929 wel de nodige verschuivingen te zien. Opvallend was echter vooral het grote aantal partijen dat aan de verkiezingen deelnam: 54. Daaronder waren enkele rechts-extremistische, zoals de Algemeene Nederlandsche Fascisten Bond, maar die behaalden geen zetel.
Toch behoorden kleinere partijen ter linker- en rechterzijde tot de winnaars. Links was dat de Revolutionair-Socialistische Partij (RSP) van Henk Sneevliet, die met één zetel in de Kamer kwam. En ook de CPH won: twee zetels. Daardoor werd er voor het eerst een Nederlands-Indiër, Roestam Effendi, gekozen.
Ter rechterzijde won het op een sterk gezag hamerende Verbond voor Nationaal Herstel (VNH) een zetel. De lijsttrekker, generaal Snijders, nam overigens zelf geen zitting.
De RKVP keerde weer terug in de Kamer en fuseerde in september 1933 tot KDP, terwijl de protestantse pacifistische Christelijk-Democratische Unie (CDU) eveneens één zetel behaalde.
De winst van de splinterpartijen ging ten koste van de gevestigde partijen. De SDAP en de RKSP verloren twee zetels; de CHU, de VDB en de Liberalen verloren er een.
Van de kleine partijen handhaafden zich de SGP, HGSP en Plattelandersbond (ditmaal onder de naam Nationale Boeren-, Tuinders- en Middenstandspartij, NBTM). Alleen Floris Vos keerde niet terug, maar hij was ook geen kandidaat meer.
| Partij | Partij | 1929 | 1929 | 1929 | 1933 | 1933 | 1933 | +/− | +/− |
| Partij | Partij | # stemmen | % | zetels | # stemmen | % | zetels | % | zetels |
| | RKSP | 931.832 | 29,38 | 30 | 1.037.355 | 27,92 | 28 | −1,46 | −2 |
| | SDAP | 762.281 | 24,03 | 24 | 798.632 | 21,49 | 22 | −2,54 | −2 |
| | ARP | 371.698 | 11,72 | 12 | 499.892 | 13,45 | 14 | +1,73 | +2 |
| | CHU | 335.800 | 10,59 | 11 | 339.813 | 9,15 | 10 | +1,44 | −1 |
| | Vrijheidsbond | 232.187 | 7,32 | 8 | 258.750 | 6,96 | 7 | −0,36 | −1 |
| | VDB | 193.031 | 6,09 | 7 | 188.952 | 5,09 | 6 | −1,00 | −1 |
| | CPH-De Visser | 35.696 | 1,13 | 1 |
| | CPH-Wijnkoop | 29.355 | 0,93 | 1 |
| | CPH | - | - | - | 118.238 | 3,18 | 4 |
| | subtotaal | 65.051 | 2,06 | 2 | 118.238 | 3,18 | 4 | +1,12 | +2 |
| | SGP | 71.420 | 2,25 | 3 | 93.275 | 2,51 | 3 | +0,26 | 0 |
| | RSP | 20.869 | 0,66 | 0 | 48.405 | 1,30 | 1 | +0,64 | +1 |
| | NBTM | 32.301 | 1,02 | 1 | 47.688 | 1,28 | 1 | +0,26 | 0 |
| | RKVP | 21.894 | 0,69 | 0 | 40.905 | 1,10 | 1 | +0,41 | +1 |
| | CDU | 12.407 | 0,39 | 0 | 38.464 | 1,04 | 1 | +0,65 | +1 |
| | HGSP | 34.442 | 1,09 | 1 | 33.930 | 0,91 | 1 | −0,18 | 0 |
| | VNH | - | - | - | 30.332 | 0,82 | 1 | +0,82 | +1 |
| | OSP | - | - | - | 25.616 | 0,69 | 0 | +0,69 | 0 |
| | KDB | - | - | - | 20.487 | 0,55 | 0 | +0,55 | 0 |
| | ANFB | - | - | - | 15.814 | 0,43 | 0 | +0,43 | 0 |
| | ADU | 8.650 | 0,27 | 0 | 14.192 | 0,38 | 0 | +0,11 | 0 |
| | POR | - | - | - | 10.466 | 0,28 | 0 | +0,28 | 0 |
| | NCAP | 1.602 | 0,05 | 0 | 6.602 | 0,18 | 0 | +0,13 | 0 |
| | LF | - | - | - | 6.358 | 0,17 | 0 | +0,17 | 0 |
| | VvN | 3.459 | 0,11 | 0 | 5.989 | 0,16 | 0 | +0,05 | 0 |
| | RKAP | - | - | - | 5.967 | 0,16 | 0 | +0,16 | 0 |
| | R&V | - | - | - | 4.164 | 0,11 | 0 | +0,11 | 0 |
| | Marktkooplieden | - | - | - | 3.184 | 0,09 | 0 | +0,09 | 0 |
| | Lijst Wolswinkel | - | - | - | 2.742 | 0,07 | 0 | +0,07 | 0 |
| | OZ | - | - | - | 2.257 | 0,06 | 0 | +0,06 | 0 |
| | NSP | - | - | - | 2.083 | 0,06 | 0 | +0,06 | 0 |
| | NFU | - | - | - | 1.733 | 0,05 | 0 | +0,05 | 0 |
| | Lijst Jacobs | - | - | - | 1.629 | 0,04 | 0 | +0,04 | 0 |
| | RKBA | - | - | - | 1.330 | 0,04 | 0 | +0,04 | 0 |
| | HM | 4.072 | 0,13 | 0 | 1.123 | 0,03 | 0 | −0,10 | 0 |
| | VWP | - | - | - | 1.040 | 0,03 | 0 | +0,03 | 0 |
| | BvB | - | - | - | 910 | 0,02 | 0 | +0,02 | 0 |
| | Lijst Eijking | - | - | - | 772 | 0,02 | 0 | +0,02 | 0 |
| | NSP | - | - | - | 746 | 0,02 | 0 | +0,02 | 0 |
| | Lijst Engels | - | - | - | 725 | 0,02 | 0 | +0,02 | 0 |
| | H&HA | 845 | 0,03 | 0 | 702 | 0,02 | 0 | −0,01 | 0 |
| | NVAB | 342 | 0,01 | 0 | 551 | 0,01 | 0 | +0,00 | 0 |
| | Lijst Bongers | - | - | - | 476 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | Lijst De Wit | - | - | - | 452 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | VAW | - | - | - | 371 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | ZP | - | - | - | 311 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | ANHB | - | - | - | 294 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | OF | - | - | - | 261 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | UP | - | - | - | 237 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | NWP | - | - | - | 227 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | ACP | - | - | - | 197 | 0,01 | 0 | +0,01 | 0 |
| | PG | - | - | - | 185 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | CDAP | - | - | - | 182 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | Lijst Triesscheijn | - | - | - | 172 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | O&V | - | - | - | 142 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | AAB | - | - | - | 97 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | Lijst Groothuis | - | - | - | 90 | 0,00 | 0 | +0,00 | 0 |
| | MP S&L | 36.382 | 1,15 | 1 | - | - | - | −1,15 | −1 |
| overige partijen in 1929 | overige partijen in 1929 | 82.531 | 1,18 | 0 | - | - | - | −1,18 | 0 |
| Totaal | Totaal | 3.168.258 | 100 | 100 | 3.721.828 | 100 | 100 | 0 | 0 |

### Gekozen leden
## Kabinetsformatie

Het kabinet-Ruijs de Beerenbrouck III stelde op 26 april 1933 zijn functies ter beschikking. Na een korte formatieperiode trad op 26 mei 1933 het kabinet-Colijn II aan dat bestond uit ministers van RKSP, ARP, CHU, LSP en VDB, aangevuld met een partijloze.