OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lull (plaats)

Lull is een voormalige buurtschap in de gemeente Venray. Het lag tussen de dorpen Venray en Oostrum aan de Stationsweg, aan weerszijden van het viaduct van de tegenwoordige A73.
Lull heeft een eeuwenlange geschiedenis. Zo had Lull in het jaar 1600 zelfs nog een eigen markt. De gemeente besloot echter om de naam niet meer te gebruiken, omdat men dit toch wel een aanstootgevende naam vond. Na een besluit van de gemeenteraad in 1977 verdween Lull van de kaart en in de jaren '90 verdwenen de plaatsnaamborden. De overgebleven huizen liggen tegenwoordig binnen de bebouwde kom van Venray en Oostrum.
In 1880 woonden er, verspreid over een aantal boerderijen, 180 mensen. Anno 2008 woonden er op het grondgebied van de buurtschap ongeveer 5230 mensen.
Er zijn door de jaren heen verschillende acties geweest om de oude naam in ere te herstellen. In 2008 leek het Historisch Platform Venray de gemeente zo ver te hebben om weer plaatsnaamborden voor Lull te plaatsen. Door weerstand onder de doorgaans niet uit Lull afkomstige bewoners ging dat niet door. Wel wordt Lull in de cultuur nog gebruikt zoals bij carnaval. Ook is er een bierbrouwerij die zich profileert als een in Lull gevestigd bedrijf.
* ↑ Van Lull naar St. Antoniusveld. wijkenvenray.nl (2 maart 2016). Gearchiveerd op 2 maart 2016.
* ↑ Het plaatsje 'Lull' in Limburg mag niet worden vergeten. De Limburger (4 december 2019). Geraadpleegd op 22 april 2024.
* 1 2 Plaatsnaam Lull keert terug. peelenmaasvenray.nl (4 juni 2008). Gearchiveerd op 26 augustus 2013.
* ↑ Bijlage_bij_brief_bewoner_Landweert_inzake_plaatsnaambord_Lull (18 januari 2009).
Blitterswijck · Castenray · Geijsteren · Heide · Leunen · Merselo · Oirlo · Oostrum · Smakt · Venray · Veulen · Vredepeel · Wanssum · Ysselsteyn Buurtschap: Beek · Boddenbroek · Boshuijzen · Brabander · Endepoel · Haag · Hoogriebroek · Kleindorp · Klein-Oirlo · Laagriebroek · Loobeek · Molenhoek · de Nachtegaal · Overbroek · Scheide · Schoor · Weverslo · Zandhoek Limburg: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten
# Guadalcanalfluiter

De guadalcanalfluiter (Pachycephala implicata) is een zangvogel uit de familie Pachycephalidae (dikkoppen en fluiters). De soort is nu opgesplitst in twee soorten, de bougainvillefluiter (P. richardi) werd eerder als ondersoort van deze soort beschouwd.

## Kenmerken

De vogel is gemiddeld 16,5 cm lang en weegt 33 tot 38 g. Het mannetje heeft een zwarte kop en is verder van boven donker olijfkleurig. de borst is donkergrijs en daaronder op de buik wat lichter olijfkleurig tot gelig. Het vrouwtje heeft een gele buik.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort is endemisch op het eiland Guadalcanal in de Salomonseilanden. Het leefgebied bestaat uit montaan bos en nevelwoud tussen de 1200 en 2000 m boven de zeespiegel.

## Status

De guadalcanalfluiter heeft een klein verspreidingsgebied. De vogel is niet zeldzaam maar de grootte van de populatie is niet geschat. De aantallen blijven stabiel en daarom staat deze soort als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
* 1 2 (en) Guadalcanalfluiter op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2024. IOC World Bird List (v14.2).
* 1 2 Handbook of the Birds of the World deel 12, 2007.
# Maura rubroornata

Maura rubroornata is een rechtvleugelig insect uit de familie Pyrgomorphidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1855 door Stål.
# Merelina lacunosa

Merelina lacunosa is een slakkensoort uit de familie van de Rissoidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door Powell.
# Lunenburgerwaard

De Lunenburgerwaard is een natuurgebied ten oosten van Wijk bij Duurstede. De Lunenburgerwaard is onderdeel van Natuurnetwerk Nederland en Natura2000.
Het uiterwaardengebied wordt in het noorden begrensd door de Rijndijk en in het zuiden door een afgesneden arm van de Nederrijn. De arm ontstond na de aanleg van de nabijgelegen stuw. De totale oppervlakte van het uiterwaardencomplex is circa 90 hectare waarvan Utrechts Landschap zo’n 7 hectare in bezit heeft. Het beheer van de gehele uiterwaard is erop gericht om een aaneengesloten, moeilijk doordringbaar natuurgebied te ontwikkelen. Door de natte natuurontwikkeling kan water dat vanuit de Nederrijn wordt ingelaten naar de Kromme Rijn worden voorgezuiverd. Tevens kan in het gebied het relatief schone kwelwater uit de Amerongse Bovenpolder worden opgevangen.

## Steenfabriek

In de Lunenburgerwaard ligt de voormalige steenfabriek Lunenburgerwaard met woningen. Stichter hiervan was de Friese grootgrondbezitter jhr. G. R. G. van Swinderen die gehuwd was met barones Rengers, dochter van barones Van Lynden van Lunenburg. In 1985 werd de steenfabriek gesloten. Het complex werd vervolgens gebruikt als caravan- en botenstalling. Een groot aantal kleiputten werd in de jaren '70 weer opgevuld met slib uit de rivier. Dit werd vervolgens afgedekt met teruggeplaatste bodemlaag. De kleiputten en overblijfselen daarvan langs de winterdijk herinneren aan de kleiwinning ten behoeve van de dijkverhoging in de 19e eeuw.

## Flora en fauna

In de kleiputten rond de voormalige steenfabriek ontwikkelde zich een dicht, nauwelijks doordringbaar wilgenooibos. In dit gebied zijn kleine moerasjes en waar zwanenbloem, watergentiaan en grote weegbree voorkomen. Ook amfibieën en vogels als de watersnip zijn komen op deze plekken.
Amerongse Bos · Amerongse Bovenpolder · Landgoed Beerschoten · Beukenburg · Biltse Duinen · Birkhoven · Blauwe Kamer · Blikkenburg · Bloeidaal · Bornia · Bosch en Duin · Breeveen · Broekerbos · Buitenplaatsen Driebergseweg · Dartheide · Elster Buitenwaarden · Grebbeberg · Heidestein · Hoge Ginkel · Hooge Kampse Plas · Hoog Moersbergen · Houdringe · Juliusput · Kasteelbos Renswoude · De Kievit · Kooilust · Kozakkenput · De Krakeling · Laarsenberg · De Leyen · Lockhorsterbos · Lunenburgerwaard · Maartensdijkse Bos · Middelwaard · Moersbergen · Niënhof · Noordhout · Okkersbos · Oostbroek · Over-Holland · Palmerswaard · De Paltz · Panbos · Plantage Willem III · Pleinesbos · De Pol · Ridderoordse Bos · Sandenburg · Sandwijck · De Schammer · Stameren · Landgoed Stoutenburg · Viaanse Bos · Viaanse polders en uiterwaarden · Vikinghof · Park Vliegbasis Soesterberg · Vijverbos · Vijverhof · Voordorpse polder · Willem Arntszbos · Witte Hull · De Woerd · Wulperhorst · Zeisterbos
* Utrechts Landschap
* ↑ Wijk bij Duurstede.nl
# Barinas virginis

Barinas virginis is een hooiwagen uit de familie Agoristenidae. De originele naamcombinatie (protoniem) was Vimina virginis González-Sponga, 1987.
# Marked Woman

Marked Woman is een film uit 1937 onder regie van Lloyd Bacon.
In Nederland werd de film niet toegelaten, omdat "de meisjes in het cabaret werden geëxploiteerd" en het een "onderwereldfilm" is. Ook bij de herkeuring werd de film geweigerd.
De film werd in de Verenigde Staten een enorm succes en werd een van Davis' belangrijkste films uit de jaren 30. Echter, hiervoor kreeg actrice Bette Davis problemen met de studio, omdat ze de kwaliteit van haar scripts niet goed genoeg vond. Ze bracht dit zelfs mee naar de rechtbank. Hoewel ze verloor, kwamen er wel veranderingen. Dit was de eerste film na de rechtszaak en ook de eerste film in jaren die een succes werd. De baas van de studio, Jack Warner, was naderhand ook blij met haar ophef, omdat het publiek massaal op haar films afkwam.
Humphrey Bogart ontmoette collega Mayo Methot op de set. Ze werden verliefd en trouwden, nadat Bogart was gescheiden van zijn tweede vrouw, Mary Philips.
Davis werd genomineerd voor Beste Actrice bij de Venice Film Festival en won de prijs. Ook Lloyd Bacon werd genomineerd.

## Verhaal

De film speelt zich af in de onderwereld van Manhattan en vertelt het verhaal van een prostituee die voor zichzelf op durft te komen tegen een van de gevaarlijkste en machtigste gangsters van de stad.
Na een korte ontmoeting met hem, raakt Mary bevriend met een jonge man. De man lucht zijn hart bij haar en vertelt dat hij schulden heeft en dat hij te veel weg heeft gegokt en dit niet kan terugbetalen. De man neemt het echter niet geheel serieus dat de gevolgen fataal kunnen zijn, maar Mary waarschuwt hem. Ze is gechoqueerd, maar niet geheel verbaasd, als ze niet veel later ontdekt dat hij vermoord is.
Ze wordt ondervraagd door inspecteur Graham, maar ze weigert mee te werken, wat Graham niet bevalt. Hij heeft echter veel invloed op haar, ondanks het feit dat ze hem verafschuwt. Wanneer haar jongere zus Betty wordt vermoord door een gangster, wil ze gerechtigheid en besluit ze te getuigen tegen de gangster. Dit kan fatale gevolgen hebben, maar Mary is vastberaden.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Bette Davis | Mary Dwight Strauber |
| Humphrey Bogart | David Graham |
| Lola Lane | Dorothy 'Gabby' Marvin |
| Isabel Jewell | Emmy Lou Eagan |
| Eduardo Ciannelli | Johnny Vanning |
| Rosalind Marquis | Florrie Liggett |
| Mayo Methot | Estelle Porter |
| Jane Bryan | Betty Strauber |
| Allen Jenkins | Louie |
| John Litel | Gordon |
# Stefan Mazurkiewicz

Stefan Mazurkiewicz (Warschau, 25 september 1888 - Grodzisk Mazowiecki, 19 juni 1945) was een Poolse wiskundige die werkte op gebieden van de wiskundige analyse, topologie en kansrekening. Hij was een leerling van Wacław Sierpiński en lid van de Poolse Academie van Wetenschappen (PAU). Enige van zijn studenten waren Karol Borsuk, Bronisław Knaster, Kazimierz Kuratowski, Stanisław Saks en Antoni Zygmund.
De stelling van Hahn-Mazurkiewicz, een fundamenteel resultaat in de theorie van de ruimtevullende krommen, is vernoemd naar Mazurkiewicz en Hans Hahn. Zijn artikel uit 1935 Sur l'existence des continus indécomposables wordt gezien als een elegant stuk werk in de puntenverzameling topologie.
Tijdens de Pools-Russische Oorlog van 1919 tot 1921) werkte Mazurkiewicz voor de cryptografische afdeling van de Poolse Generale Staf. Reeds in 1919 ontcijferde hij de meest voorkomende Russische codeersleutel. Dankzij zij deze prestatie waren de orders van de Sovjet-commandant Michail Toechatsjevski ook bekend bij de Poolse legerleiding. Dit droeg zeer aanzienlijk bij aan de Poolse overwinning in de kritische Slag van Warschau, waarin Polens voortbestaan als een onafhankelijk land werd verzekerd.

## Externe link

* (en) Stepan Mazurkiewicz op MacTutor
* ↑ MacTutor History of Mathematics archive.
* ↑ Find a Grave.
* ↑ Mathematics Genealogy Project; geraadpleegd op: 8 augustus 2016; taal van werk of naam: Engels; MGP-identificatiecode: 12547.
* Bibliothèque nationale de France: cb11208126j (data)
* Gemeinsame Normdatei: 1027675697
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 0890 9022
* Library of Congress Control Number: n84801679
* Mathematics Genealogy Project: 12547
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mzk2013781529
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007271486805171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 100611931
* Système universitaire de documentation: 083706089
* Virtual International Authority File: 41833500
* WorldCat (via VIAF): 41833500
# Percy Hynes White

Percy Hynes White (St. John's (Newfoundland en Labrador), 2 april 2001) is een Canadees acteur. Hij speelde in diverse films en series, waaronder Night at the Museum: Secret of the Tomb, Murdoch Mysteries en Wednesday.

## Filmografie
### Film

* 2008: Down to the Dirt, als Keith
* 2009: Crackie, als afhaaljongen
* 2014: Cast No Shadow, als Jude
* 2014: Night at the Museum: Secret of the Tomb, jonge C.J. Fredericks
* 2015: A Christmas Horror Story, als Duncan
* 2016: Rupture, als Evan
* 2016: Edge of Winter, als Caleb Baker
* 2016: Milton's Secret, als Carter Cane
* 2018: At First Light, als Oscar
* 2018: Our House, als Matt
* 2018: Age of Summer, als Minnesota
* 2022: I Like Movies, als Matt Macarchuck
* 2024: My Old Ass, als Chad
* 2024: Winter Spring Summer or Fall, als Barnes

### Televisie

* 2013: The Slattery Street Crockers, als Joey Crocker
* 2014: Rookie Blue, als Daniel Hollot
* 2014-2015: Murdoch Mysteries, als Simon Brooks
* 2015-2016: Odd Squad, als Odie
* 2015: Defiance, als Monguno Ksaruko
* 2015: Saving Hope, als Aidan
* 2015-2016: Between, als Harrison
* 2016: 11.22.63, als Randy
* 2017-2019: The Gifted, als Andy Strucker
* 2019: The Twilight Zone, als Cole
* 2020: Transplant, als Max
* 2020: A Killer In My Home, als Joshua
* 2021-heden: Pretty Hard Cases, als Elliot Wazowski
* 2021: Nurses, als Jesse
* 2022: Wednesday, als Xavier Thorpe

## Externe link

* (en) Percy Hynes White in de Internet Movie Database
* ↑ (en) Meghna, Amin, Who is Percy Hynes White and who does he play in Wednesday?. Metro (29 november 2022). Geraadpleegd op 12 december 2022.
# Gabriel Macht

Gabriel Macht (New York, 22 januari 1972) is een Amerikaans acteur.

## Biografie

Macht maakte in 1980 zijn filmdebuut als het kleine jongetje Jorge in Why Would I Lie?. Achttien jaar later vervolgde hij als volwassene zijn carrière op het witte doek met The Object of My Affection, waarna hij zijn curriculum vitae aanvulde met meer dan twintig andere filmrollen.
Machts acteerloopbaan bestond tot 2011 voornamelijk uit het spelen in films. Vanaf 1997 werd hij actief in televisieseries. Zo was hij in 2000 te zien als dokter 'Mark Gabriel' in dertien afleveringen van The Others. Hij speelde eenmalige gastrolletjes in onder meer Spin City (1997), Sex and the City (1998) en de nooit op televisie uitgezonden pilotaflevering van Numb3rs (2005). Macht kreeg in 2011 een van de hoofdrollen in de televisieserie Suits. Hierin speelde hij vanaf dat moment negen seizoenen advocaat 'Harvey Specter'.
Macht trouwde in 2004 met de Australische actrice Jacinda Barrett, met wie hij in 2007 een dochter en in 2014 een zoon kreeg. Macht is de zoon van acteur Stephen Macht.

## Filmografie

*Exclusief televisiefilms
| Breaking at the Edge (2013) A Bag of Hammers (2011) S.W.A.T.: Firefight (2011) Love & Other Drugs (2010) One Way to Valhalla (2009) Whiteout (2009) Middle Men (2009) The Spirit (2008) Because I Said So (2007) The Good Shepherd (2006) A Love Song for Bobby Long (2004) | Grand Theft Parsons (2003) The Recruit (2003) Bad Company (2002) Behind Enemy Lines (2001) American Outlaws (2001) 101 Ways (The things a girl will do to keep her Volvo) (2000) The Bookie's Lament (2000) Simply Irresistible (1999) The Adventures of Sebastian Cole (1998) The Object of My Affection (1998) Why Would I Lie? (1980) |

## Televisieseries

*Exclusief eenmalige (gast)rollen
* Suits - Harvey Specter (2011-2019, 134 afleveringen)
* The Others - Mark Gabriel (2000, dertien afleveringen)
* Bibsys: 7073012
* Biblioteca Nacional de España: XX1649980
* Bibliothèque nationale de France: cb14511948h (data)
* Gemeinsame Normdatei: 101383108X
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 2282 8704
* Library of Congress Control Number: no2003073685
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0098516
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007459977305171
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000002093571
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 321171187
* Système universitaire de documentation: 142757616
* Virtual International Authority File: 90622645
* WorldCat (via VIAF): 90622645
# Anurogryllus arboreus

Anurogryllus arboreus is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1973 door Walker.
# Lyne Kirk

Lyne Kirk, ook Lyne Church genoemd, is een zeventiende-eeuwse kerk in de Peeblesshire, zo'n 8 kilometer ten westen van Peebles in de Schotse regio Scottish Borders. De kerk is sinds de reformatie in gebruik als parochiekerk van de Church of Scotland.

## Geschiedenis

Lyne Church werd gebouwd tussen 1640 en 1645 door John Hay van Yester, die later de eerste graaf van Tweeddale werd. De kerk werd gebouwd op de plaats van een twaalfde-eeuwse kerk. Gezien de vondst in 1998 van drie vroeg christelijke graven (steenkisten) daterende uit de zesde tot de achtste eeuw op de nabije heuvel Abbey Knowe is het niet onwaarschijnlijk dat er een nog vroegere kerk stond.
In 1888 vond er een grote restauratie plaats. In 1988 werd de kerk wederom gerenoveerd, ditmaal om het origele dak te herstellen.

## Bouw

Lyne Church is een zeventiende-eeuwse kerk. De kerk meet 54,6 bij 6,5 meter en is oost-west georiënteerd. In de negentiende eeuw werd aan de zuidzijde een toegangsportaal aangebouwd. Het interieur is zeventiende-eeuws. De kansel en de knielbanken stammen uit 1644 en zijn van Nederlandse makelij. De doopvont is van vóór de reformatie van 1560.
Om de kerk heen bevindt zich een begraafplaats. De oudste grafsteen stamt uit 1707. Er bevindt zich een zogenaamde Adam en Eva-grafsteen uit 1712; deze gedenkt de zestien jaar oude Janet Veitch.
Ten westen van Lyne Church liggen Abbey Knowe (55° 39' 6" N 3° 17' 17" W) en het Lyne Roman Fort (55° 39' 6" N 3° 17' 33" W).
Abbey Knowe heeft drie vroegchristelijke graven. Het zijn drie steenkisten, die oost-west georiënteerd zijn. De steenkisten bestaan uit een breder en een smaller deel. De lichamen waren er uitgestrekt ingelegd, in plaats van met opgetrokken knieën, met de voeten aan het smalle uiteinde. Er zijn geen lichamen gevonden in deze drie steenkisten. Gezien de grootte van de steenkisten is het waarschijnlijk dat ze bedoeld waren voor kinderen.
Het Lyne Roman Fort stamt uit de tijd van de Romeinse keizer Antoninus Pius (142-162) en had een aantal gebouwen opgetrokken uit rode zandsteen. Het fort gaf een aantal jaren onderdak aan infanterie en cavalerie.

## Beheer

Lyne Church wordt beheerd door de Church of Scotland.
# Reigersman

Reigersman is een Nederlands geslacht waarvan leden sinds 1898 tot de Nederlandse adel behoren.

## Geschiedenis

De bewezen stamreeks begint met Jan Jansz. (Reygermans) († 1584). Zijn zoon Jan (1548-1589) was officier van de corteroede te Bergen op Zoom. Nazaten werden in de 17e eeuw bankier en waren vanaf het begin van de 18e eeuw drossaard en schout van het markiezaat van Bergen op Zoom. Mr. André Reigersman (1841-1920), werd bij Koninklijk Besluit van 5 november 1898 verheven in de Nederlandse adel. Hij had een verzoek om verheffing ingediend op grond van verzoeken van zijn grootvader in 1815 en 1817 die niet gehonoreerd waren. Zijn grootvader had verheffing verzocht op op grond van het feit dat zijn familie steeds in de bijzondere gunst van het vorstenhuis Oranje Nassau had gestaan, wat vanwege een persoonlijke aantekening van de koning in 1817 was afgewezen. In 1898 werd het verzoek van de kleinzoon wel gehonoreerd door verheffing met vermelding van een minderheidsstandpunt van de HRvA die verheffing in strijd vond met het gangbare beleid en dat voortdurende trouw aan het vorstenhuis niet meer dan gewone plicht was.

## Enkele telgen

Jacob Reygersman (1662-1715), bankhouder, drossaard en schout van het markiezaat van Bergen op Zoom (als plaatsvervanger voor zijn zoon)
* Mr. Jacob Reigersman (1699-1762), advocaat, drossaard en schout van het markiezaat van Bergen op Zoom, bankhouder, lid van de Domeinraad, raad en rekenmeester van de Prins van Oranje
** Mr. Jacob Carel Reigersman (1729-1788), advocaat, thesaurier en rentmeester-generaal van de Prins van Oranje, lid van de Domeinraad, fiscaal bij de Raad van State
** Carel Laurens Reigersman (1732-1796), griffier Stad en dorpen 's lands van Breda, thesaurier van Breda
*** Mr. Andreas Reigersman (1767-1831), advocaat, schepen te Breda, secretaris mairie van Breda, lid van de Vergadering van Notabelen en van de Tweede Kamer; trouwde 1e in 1793 met Antoinetta Maria Jantzon (1773-1809) en 2e in 1811 met Everhardine Françoise van Naerssen (1775-1833)
**** Charles Jean Antoine Reigersman (1813-1845), officier Grenadiers
***** Jhr. mr. André Reigersman (1841-1920), advocaat, griffier Arrondissementsrechtbank Breda, president-curator stedelijk Gymnasium, lid gemeenteraad, voorzitter Maatschappij van Welstand, bestuurslid en financieel raadsman Diaconessenhuis, verheven in de Nederlandse adel (1898)
* Wapenregister van de Nederlandse adel. Hoge Raad van adel 1814-2014. Zwolle, 2014.
* Nederland's Adelsboek 91 (2004-2005), p. 118-134.
* Bernard Woelderink, Geschiedenis van de Thesaurie. Twee eeuwen Thesaurie en thesauriers van het Huis Oranje-Nassau, 1775-1975. Hilversum, 2010, p. 25.
# Brachyta balcanica

Brachyta balcanica is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1871 door Hampe.
# Joost

Joost kan verwijzen naar:

## Naam

* Joost (voornaam), jongensnaam

## literatuur

* Joost (Tom Poes-stripfiguur), stripfiguur uit de Tom Poes-serie
* Joost Niemöller, schrijver en journalist
* Joost van den Vondel, dichter
* Joost-van-Smith-aan-de-overkant

## media

* Joost (internet), televisiedienst via internet
* Joost (radioprogramma), radioprogramma gepresenteerd door Joost Schulte

## muziek

* Joost Klein, muzikant, schrijver, regisseur, editor en voormalig youtuber

## politiek

* Joost Eerdmans, met Annabel Nanninga oprichter JA21

## religie

* Eufemisme voor Satan, de Duivel. Vandaar ook de uitdrukking "Joost mag het weten"

## sport

* Joost Vanmeerhaeghe, wielrenner
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Joost en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Geaderde stekelhoren

De geaderde stekelhoren (Rapana venosa) is een zeeslak uit de familie Muricidae. Het oorspronkelijk in de Gele en Japanse Zee voorkomende dier heeft zich sinds de twintigste eeuw wereldwijd verspreid. Het is voor andere weekdieren een geduchte roofslak en is derhalve problematisch voor de oester- en mosselvisserij.

## Voedsel

De roofslak eet schelpdieren, vooral oesters, mossels en tweekleppigen, door met zijn rasptong een gaatje te prikken door de schelp van zijn prooi, hem te doden en op te zuigen, of door de vermorzeling van de schelp met zijn voet.

## Verspreiding

De geaderde stekelhoren heeft een hoge tolerantie voor verschillen in temperatuur, zoutgehalten en vervuiling en is daardoor wereldwijd een invasieve soort geworden. De soort komt oorspronkelijk voor in de Gele Zee en de Japanse Zee. In de jaren 40 werd de soort ontdekt in de Zwarte Zee, waar deze via de schepen uit de Gele en Japanse Zeeën is terechtgekomen. In de daarop volgende jaren verspreidde hij zich langs de kusten bij de Kaukasus en de Zee van Azov. Vanaf de jaren 70 waren de Adriatische Zee en de Egeïsche Zee aan de beurt. Eind jaren 90 werd de soort in Chesapeake Bay (bij Virginia) in de Verenigde Staten aangetroffen, mogelijk doordat larven meekwamen in ballastwater van schepen vanaf de Zwarte Zee. In dezelfde tijd dook de soort ook op voor de kust van Bretagne en in de Rio del Plata (tussen Uruguay en Argentinië). In 2005 werd het als exoot ook ontdekt in de Noordzee, voor de kust van Scheveningen.

## Waarde voor de mens
### Bedreiging voor de visserij

De verspreiding van de geaderde stekelhoren is problematisch voor de oester- en mosselvisserij. De soort is carnivoor en voedt zich met schelpdieren. In de Zwarte Zee brengt deze slak grote schade aan aan de schelpdierenvisserij. In de meer recent gekoloniseerde gebieden vreest men voor vergelijkbare gevolgen. Na de ontdekking van de slak in Chesapeake Bay, werd daar een onderzoeksprogramma gestart waarbij onder meer een vergoeding (aanvankelijk $5, later $2) werd uitgeloofd voor elke slak van deze soort die werd ingeleverd.

### Voedselbron

De geaderde stekelhoren biedt een voedzame en veelzijdige optie voor liefhebbers van zeevruchten. Per 100 gram levert de soort 440,3 kJ aan energie; 75,2% water; 3,9% vetten; 2,9% B-vitaminen en mineralen; 9,6% eiwitten en 8,3% koolhydraten. Het is voorts een rijke bron van omega-3, zink, calcium, ijzer en jodium.