OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Granville Stanley Hall

G. Stanley Hall (1 februari 1844 – 24 april 1924) was een hoogleraar die een pioniersrol vervulde in de Amerikaanse psychologie. Hij was voornamelijk geïnteresseerd in de ontwikkelingspsychologie en de evolutietheorie. Hall was in 1892 de eerste president van de American Psychological Association.

## Biografie

Hall werd geboren in Ashfield, in de staat Massachusetts. Na zijn vooropleiding op Williams College te hebben afgerond in 1867, ging hij studeren aan de Union Theological Seminary. Hij werd tijdens zijn studie geïnspireerd door Wilhelm Wundts Principles of Physiological Psychology. Onder begeleiding van William James haalde hij zijn doctorstitel aan de Harvard University. Daarna bracht hij enige tijd door in het onderzoekslaboratorium van Wundt in Leipzig. Van 1882 tot 1888 was hij hoogleraar psychologie en pedagogiek aan de Johns Hopkins University, waar hij het eerste Amerikaanse onderzoekslaboratorium voor psychologie opende. In 1887 werd onder zijn leiding de eerste editie van de American Journal of Psychology uitgebracht. In 1888 werd hij overhaald zijn onderzoek naar Clark University over te brengen, een nieuwe universiteit in Worcester (Massachusetts), waarvan hem ook het presidentschap werd aangeboden. Vanwege zijn interesse in de psychoanalyse haalde hij in 1910 Freud en Jung voor een lezing naar Clark University.

## Publicaties

Hall publiceerde onder andere de volgende boeken:
* The Contents of Children’s Minds (1883)
* Adolescence (1904)
* Educational Problems (1911)
* Jesus, the Christ, in the Light of Psychology (1917)
* Aspects of Child Life and Education (1921)
In 1923 publiceerde Hall een autobiografie.
# Psammina inflata

Psammina inflata is een korstmosparasiet behorend tot de onderstam Pezizomycotina. De familie is nog niet eenduidig bepaalt (incertae sedis). Hij komt voor op verschillende soorten poederkorsten (Lepraria).

## Kenmerken

Psammina inflata wordt gekenmerkt doordat de armen van de conidia kort en opgeblazen zijn (10-15 × 3,5-6,0 μm). Verwarring is mogelijk met jonge conidia van Psammina stipitata, maar volgroeide conidia zijn altijd wel te vinden wanneer er voldoende materiaal microscopisch onderzocht wordt.

## Verspreiding

In Nederland komt het zeer zeldzaam voor.
* ↑ (en) Index Fungorum
* ↑ Nieuwe soorten korstmosparasieten in Nederland in 2020 en 2021 (Buxbaumiella 123, 2022) door H. van der Kolk & J. Boers]
* ↑ BLWG Verspreidingsatlas Korstmossen
# Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck

Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck (14 februari 1776 – 16 maart 1858) was een Duits botanicus, arts, zoöloog en natuurfilosoof. Hij was een tijdgenoot van Goethe en werd geboren tijdens het leven van Linnaeus. Hij beschreef ongeveer 7.000 plantensoorten (bijna net zoveel als Linnaeus). Zijn laatste officiële handeling als voorzitter van de Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopoldina was het toelaten van Charles Darwin als lid. Hij was de auteur van talrijke monografieën over plantkunde en zoölogie. Zijn bekendste werken gaan over schimmels.

## Biografie

Nees von Esenbeck werd geboren in Schloss Reichenberg nabij Reichelsheim. Hij toonde al vroeg interesse in de wetenschap en na zijn eerste opleiding in Darmstadt, ging hij naar Jena, waar hij in 1800 zijn diploma in de geneeskunde behaalde. Hij oefende enige tijd het beroep van arts uit, maar hij had een grote interesse in de plantkunde ontwikkeld tijdens zijn universitaire studies en keerde uiteindelijk terug naar de academische wereld. In 1816 trad hij toe tot de Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopoldina, die een van de meest prestigieuze instellingen in Europa was. In 1817 werd hij benoemd tot professor in de botanie in Erlangen. Drie jaar later werd hij hoogleraar in de natuurlijke historie in Bonn, waar hij de hortus botanicus van de Friedrich-Wilhelms Universiteit opzette, en in 1831 werd hij benoemd tot voorzitter in de plantkunde aan de universiteit van Breslau. In 1818 werd hij verkozen tot president van de Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopoldina. Hij bleef voorzitter van de academie voor de rest van zijn leven.
In 1848 werd hij politiek actief. In 1851 werd hem als gevolg van conflicten met de regering zijn hoogleraarschap en pensioen in Breslau ontnomen. Zeven jaar later stierf hij berooid in Breslau. Hij was een oudere broer van botanicus Theodor Friedrich Ludwig Nees von Esenbeck (1787–1837).
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* Bibsys: 2079083
* Bibliothèque nationale de France: cb12361335x (data)
* Author citation (botany): Nees
* CiNii: DA15743009
* Gemeinsame Normdatei: 119263297
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 1060 6872
* Library of Congress Control Number: nr00030873
* Nationale Bibliotheek van Letland: 000224578
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mzk2003208491
* Nationale bibliotheek van Australië: 36274750
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007285912605171
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000003267338
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 070145806
* Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale: 02-A000121294
* LIBRIS: 295400
* SNAC: w6zs305t
* Système universitaire de documentation: 032617666
* Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa: 49774
* Trove: 1240857
* Virtual International Authority File: 46837931
* WorldCat (via VIAF): 46837931
# Lourdes (Canada)

Lourdes is een gemeente (town) in de Canadese provincie Newfoundland en Labrador. De gemeente ligt op het schiereiland Port au Port in het westen van Newfoundland.

## Geografie

Lourdes ligt in het noorden van Port au Port, bij de oevers van de Saint Lawrencebaai aan de Newfoundlandse westkust.
De gemeente grenst in het zuidoosten aan het local service district West Bay. Lourdes ligt voorts zo'n 5 km ten noordoosten van Three Rock Cove en zo'n 5 km ten zuidwesten van Winterhouse.

## Geschiedenis

In 1969 werd het dorp een gemeente met de status van local government community (LGC). In 1980 werden LGC's op basis van The Municipalities Act als bestuursvorm afgeschaft. De gemeente werd daarop automatisch een community om een aantal jaren later uiteindelijk een town te worden.

## Demografie

Demografisch gezien is Lourdes, net zoals de meeste kleine dorpen op Newfoundland, al decennia aan het krimpen. Tussen 1976 en 2016 daalde de bevolkingsomvang van 987 naar 465. Dat komt neer op een daling 522 inwoners (-53%) in 40 jaar tijd. In 2016–21 was er echter een beperkt herstel.
* Demografische ontwikkeling van Lourdes tussen 1951 en 2021
* Bron: 1951–1986, 1991–1996, 2001–2006, 2011–2016, 2021

### Taal

Het schiereiland Port au Port is een van de enige gebieden in de provincie met een aanzienlijke Franstalige minderheid, de zogenaamde Franco-Newfoundlanders. Hoewel in 2021 bijna alle inwoners van Lourdes het Engels als moedertaal hadden, waren er tien mensen die het Frans als (al dan niet gedeelde) moedertaal hadden. In totaal waren 40 mensen (8%) er in 2021 het Frans machtig.

## Gezondheidszorg

Gezondheidszorg wordt in de gemeente aangeboden door de Lourdes Medical Clinic. Deze lokale zorginstelling valt onder de bevoegdheid van de NL Health Services (en tot april 2023 onder die van de gezondheidsautoriteit Western Health). Ze biedt de inwoners uit de omgeving alledaagse eerstelijnszorg aan.

## Galerij

* Kerk van Lourdes
* Gemeentelijk postkantoor
* Geschiedkundig informatiepaneel
# Atambua (plaats)

Atambua is een bestuurslaag in het regentschap Belu van de provincie Oost-Nusa Tenggara, Indonesië. Atambua telt 3591 inwoners (volkstelling 2010).
# Tanjung Agas

Tanjung Agas is een bestuurslaag in het regentschap Ogan Ilir van de provincie Zuid-Sumatra, Indonesië. Tanjung Agas telt 1072 inwoners (volkstelling 2010).
# Jan Visser (weerman)

Jan Visser (Marken, 28 oktober 1956) is een Nederlandse weerman.
Hij begon in de zomer van 1984 bij de Nieuwe Noordhollandse Courant met het verzorgen van een weerbericht. In 1987 nam hij ook de verzorging van het weerbericht in dagblad Trouw over van Hans de Jong. In 1988 kwamen daar het Noordhollands Dagblad, de Gooi- en Eemlander en het Haarlems Dagblad bij.
Ook op de radio ging hij weerberichten verzorgen. Eerst bij de lokale Monnickendamse piraat Radio Gouwzee. In 1989 werd hij de vaste weerman van Radio Noord-Holland, eerst alleen in Alkmaar maar vanaf 1997 in heel Noord-Holland. In de zomer van 1993 werd hij de vaste weerman op Radio 10 Gold, waar hij jarenlang elke dag om 11.30 uur het weerbericht verzorgde met daarna een weerspreuk in het programma van Tom Mulder en later Peter Holland. Kort na de overname van Radio 10 door Talpa moest hij in maart 2007 door de bezuiniging bij de zender met zijn weerpraatje stoppen. Bij Radio Noord-Holland verzorgt hij nog steeds het weerbericht na een aantal uitzendingen van het regionale nieuws. Voorts bij NPO Radio 4 (klassieke zender) wekelijks op zondagmorgen om 8.30 uur.
Jan Visser heeft een eigen website waarop doorgaans dagelijks tweemaal een weerbericht verschijnt en een door hem ingesproken eigen telefonische weerlijn. Bij afwezigheid wordt het weerbericht verzorgd door collega weermannen. Visser is daarnaast spreker en houdt lezingen over onder andere klimaatveranderingen en volksweerkunde.

## Externe link

* Eigen website
* ↑ https://www.nhnieuws.nl/nieuws/158062/onze-weerman-jan-visser-is-deze-week-de-baas-over-ikbennh
* ↑ bij afwezigheid verzorgt door onder meer de Barendrechtse weerman Ed Aldus of de Zeeuwse weerman Jos Broeke
# Pronectria robergei

Pronectria robergei is een korstmosparasiet die behoort tot de familie Bionectriaceae. Hij groeit op het soredieus leermos (Peltigera didactyla).

## Kenmerken

Perithecia hebben een diameter groter dan 200 µm. De ascosporen vallen niet uiteen of zijn licht vernauwd bij de septa, zijn 1 septaat, korter dan 16 µm en breder dan 6 µm en hebben stekels.

## Verspreiding

Pronectria robergei komt voor in Nederland zeer zeldzaam voor.
* BLWG Verspreidingsatlas Korstmossen
* (en) Index Fungorum
# Muziektijdschrift

Een muziektijdschrift is een tijdschrift dat alleen over muziek gaat. Sommige zijn gericht op popartiesten, andere op rock, klassieke muziek of jazz.

## Niet-Nederlandse muziektijdschriften

* Alternative Press
* BBC Music
* Classic Rock
* Diapason
* DownBeat
* Fono Forum
* fRoots (opgeheven)
* Gramophone
* Jazz thing
* Jazztimes
* Jazzwise
* Kerrang!
* Melodic (digitaal (hard)rock en alternatief muzieknieuws, Engelstalig)
* Mojo
* NME
* Pianist
* Q
* Rockdalux (Spaanstalig)
* Rock Sound
* Rolling Stone
* Rolling Stone (Duitse editie)
* Songlines
* Uncut

## Nederlandse muziektijdschriften

* Aardschok
* Aloha (opgeheven)
* Bassic Groove
* de Bassist
* Encore!Magazine
* FRET (opgeheven)
* Gitarist
* Gonzo (circus)
* Heaven
* Hitkrant
* Hitweek (opgeheven)
* Home Recording Magazine
* iO Pages
* Jazzism (opgeheven)
* LiveXS (opgeheven)
* Lords of Metal
* Luister
* Lusthof der lekenmuziek
* Mens en Melodie (opgeheven)
* Musicmaker
* Muziek.nl magazine (opgeheven)
* Off The Record Magazine (opgeheven)
* 1WayWind the magazine
* OOR
* Opscene (opgeheven)
* Pianist (Nederlandstalige editie)
* Popfoto (opgeheven)
* Preludium
* Revolver's Lust for Life
* Slagwerkkrant
* Soundz
* TDI Mag (The Daily Indie)
* That Dam! Magazine
* Up Magazine (opgeheven)
* WAHWAH (opgeheven)
* Watt (opgeheven)
# Limoges CSP

Limoges Cercle Saint-Pierre, meestal aangeduid als Limoges CSP of gewoon Limoges, is een professionele basketbalclub uit de stad Limoges in Frankrijk. De club werd opgericht in 1929, maar zijn hoogtepunt was tijdens de jaren 1980 en 1990 toen ze als eerste Franse club de belangrijkste Europese titel in een teamsport wisten te winnen. Ze wonnen de EuroLeague in 1993 door Benetton Treviso uit Italië met 59-55 te verslaan. In 1982 speelde ze hun eerste Europese finale om de Korać Cup. Ze wonnen van KK Šibenka uit Joegoslavië met 90-84. In 1983 was de finale om de Korać Cup weer tegen KK Šibenka. Ook nu won Limoges met 94-86. In 1987 speelde ze de finale tegen FC Barcelona uit Spanje. Limoges verloor met over twee wedstrijden met een totaalscore van 203-171. In 1988 stond Limoges in de finale om de Saporta Cup. Limoges won na verlenging met 96–89 van Ram Joventut Badalona uit Spanje. In 2000 stonden ze weer in de finale om de Korać Cup. Dit keer wonnen ze van Unicaja Malaga uit Spanje met een totaalscore over twee wedstrijden met 131-118.

## Verschillende shirts

* 1929-1992
* 1992-2004
* 2004-2011
* 2011

## Erelijst

* LNB Pro A: 11
** Winnaar: 1983, 1984, 1985, 1988, 1989, 1990, 1993, 1994, 2000, 2014, 2015
** Tweede: 1982, 1987, 1991, 1992, 1998
* LNB Pro B: 2
** Winnaar: 2001, 2012
** Tweede: 1978, 2009, 2010
* Bekerwinnaar Frankrijk: 6
** Winnaar: 1982, 1983, 1985, 1994, 1995, 2000
** Runner-up: 2011, 2012
* EuroLeague: 1
** Winnaar: 1993
* Saporta Cup: 1
** Winnaar: 1988
* Korać Cup: 3
** Winnaar: 1982, 1983, 2000
** Runner-up: 1987

## Bekende (oud)-spelers

* Gregor Beugnot
* Jim Bilba
* Yann Bonato
* Valéry Demory
* Apollo Faye
* Frédéric Forte
* Jacques Monclar
* Hugues Occansey
* Stéphane Ostrowski
* Jean-Michel Sénégal
* David Thévenon
* Frédéric Weis
* Jure Zdovc
* Michael Brooks
* Marcus Brown
* Don Collins
* Clarence Kea
* Ed Murphy
* Harper Williams
* Michael Young

## Bekende (oud)-coaches

* André Buffière
* Pierre Dao
* Michel Gomez
* - Aleksandr Gomelski
* Duško Ivanović
* Božjar Maljkovic
* Bogdan Tanjević
* Panagiotis Giannakis
# Ateuk Deah Tanoh

Ateuk Deah Tanoh is een bestuurslaag in het regentschap Banda Aceh van de provincie Atjeh, Indonesië. Ateuk Deah Tanoh telt 1055 inwoners (volkstelling 2010).
# Tanjung Agung (Pagar Gunung)

Tanjung Agung is een bestuurslaag in het regentschap Lahat van de provincie Zuid-Sumatra, Indonesië. Tanjung Agung telt 1194 inwoners (volkstelling 2010).
# Byssinose

Byssinose is een ziektebeeld met vernauwing van de luchtwegen. Het wordt veroorzaakt door inhalatie van katoen-, vlas- of hennepdeeltjes.
Het heeft veel kenmerken van het klassieke beroepsastma. De pathogenese ervan is echter verschillend.

## Pathogenese

Waarschijnlijk wordt byssinose veroorzaakt door endotoxinen van bacteriën. De astmatische klachten ("asthma-like syndrome") bij werknemers uit de intensieve varkensteelt hebben hier mogelijk enige verwantschap mee.

## Preventie en behandeling

* De beste manier om byssinose te voorkomen is de hoeveelheid stof zo veel mogelijk te beperken.
* Mensen met luchtwegklachten mogen niet meer aan het stof worden blootgesteld.
* De symptomen (wheezing en kortademigheid) kunnen met bronchodilatatoren en corticosteroïden worden behandeld.
# Hobbelpaard

Een hobbelpaard is een op een paard lijkend speeltoestel voor kleine kinderen, met een ronde onderkant waardoor naar voor en achteren geschommeld kan worden (kinderspel), vergelijkbaar met een schommelstoel.
Vroeger waren hobbelpaarden meestal van hout of metaal, soms overdekt met vacht en echte leren zadels. Tegenwoordig zijn ook hobbelpaarden van kunststof in opkomst. Daarnaast is het ook heel eenvoudig om zelf een hobbelpaard te maken van hout.
Soms zijn ze ook zeer gestileerd of wordt niet een paard maar bijvoorbeeld een ezel of dinosaurus uitgebeeld.

## Geschiedenis

Waarschijnlijk is het hobbelpaard in de 17e eeuw in de Verenigde Staten ontstaan. De voorlopers waren paarden op wielen, die afhankelijk van de grootte werden gebruikt om kinderen op voort te trekken of ze ermee te laten spelen. Zulke rijdende paarden waren al in het antieke Griekenland te vinden, zoals in Horatius te lezen valt. Via Engeland kwam het vanaf midden 19e eeuw naar Midden-Europa.
Vooral in de bosrijke gebieden in Duitsland heeft de bouw van hobbelpaarden een lange traditie. In Thüringen zijn nu nog bedrijven die als hobbelpaardfabriek begonnen zijn.
Het hobbelpaard werd uit een metalen frame, bekleed met papier-maché gemaakt, en werd daarmee een speelgoed voor de kinderen van de rijken. Later werd ook hout gebruikt en werd het voor de armere bevolking beschikbaar. In Duitsland verwerd het hobbelpaard tot een symbool van onvervulde kerstwensen; het is dan ook te vinden in vele kerstgedichten en als kerstversiering.
Oude hobbelpaarden, uit de 19e en het begin van de 20e eeuw zijn tegenwoordig geliefde verzamelobjecten.

## Moderne varianten

Op de meeste moderne speelplaatsen bevindt zich een wipkip, soms in de vorm van een paard. Deze verschillen van het hobbelpaard doordat er geen gebogen onderstel is maar het toestel zich op een stevige veer bevindt, waardoor niet alleen naar voor en achter, maar ook zijwaarts "gehobbeld" kan worden. Het verwondingsgevaar is bij deze typen groter dan bij een traditioneel hobbelpaard, omdat de veer onder hoge spanning kan komen te staan. Als te stevig gehobbeld wordt kan het kind van de wipkip geworpen worden. Het gevaar van gekneusde vingers of tenen die onder het traditionele hobbelpaard komen (veelal van broertjes of zusjes), is bij een wipkip echter weer afwezig.
Een andere moderne variant is een elektrisch hobbelpaard. Vaak zijn dit apparaten die bij supermarkten opgesteld staan. Voor een klein bedrag aan munten kan een kind dan enkele minuten hobbelen. De bekendste versie hiervan is het "Palomino-paard"(naar het rood-groen-blauw gevlekte zwarte paard in het logo van het kledingmerk Palomino) dat vaak te vinden is bij vestigingen van C&A. Een grote variant hierop is een rodeostier of zeldzamer, een rodeopaard, die vaak op feesten voor volwassenen gebruikt wordt. Het is de bedoeling zo lang mogelijk op de stier of het paard te blijven zitten, maar deze gaat na verloop van tijd steeds harder bokken en steigeren waardoor het moeilijker wordt te blijven zitten. Vaak is degene die het langst blijft zitten de winnaar.
# Ateuk Jawo

Ateuk Jawo is een bestuurslaag in het regentschap Banda Aceh van de provincie Atjeh, Indonesië. Ateuk Jawo telt 2107 inwoners (volkstelling 2010).
# Campeonato Cearense 1960

In 1960 werd het 46ste Campeonato Cearense gespeeld voor clubs uit Braziliaanse staat Ceará. De competitie werd georganiseerd door de FCF en werd gespeeld van 20 maart 1960 tot 26 februari 1961. Fortaleza werd kampioen.

## Eerste toernooi

| Plaats | Club | Wed. | W | G | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Fortaleza | 7 | 5 | 2 | 0 | 13:5 | 12 |
| 2. | Calouros do Ar | 7 | 5 | 1 | 1 | 10:4 | 11 |
| 3. | Gentilândia | 7 | 4 | 0 | 3 | 13:9 | 8 |
| 4. | América | 7 | 3 | 1 | 3 | 11:10 | 7 |
| 5. | Ferroviáro | 7 | 2 | 3 | 2 | 10:7 | 7 |
| 6. | Ceará | 7 | 2 | 3 | 2 | 5:5 | 7 |
| 7. | Usina Ceará | 7 | 1 | 2 | 4 | 9:18 | 4 |
| 8. | Nacional | 7 | 0 | 0 | 7 | 7:20 | 0 |
* Naar finale
* Uitgeschakeld voor tweede toernooi

## Tweede toernooi
### Eerste fase

| Plaats | Club | Wed. | W | G | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Calouros do Ar | 6 | 4 | 0 | 2 | 11:7 | 8 |
| 2. | Ferroviáro | 6 | 4 | 0 | 2 | 10:6 | 8 |
| 3. | América | 6 | 4 | 0 | 2 | 7:5 | 8 |
| 4. | Usina Ceará | 6 | 4 | 0 | 2 | 11:10 | 8 |
| 5. | Fortaleza | 6 | 3 | 0 | 3 | 8:8 | 6 |
| 6. | Ceará | 6 | 1 | 0 | 5 | 5:8 | 2 |
| 7. | Gentilândia | 6 | 1 | 0 | 5 | 6:14 | 2 |

### Tweede fase

| Plaats | Club | Wed. | W | G | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Ferroviáro | 3 | 2 | 1 | 0 | 3:1 | 5 |
| 2. | Calouros do Ar | 3 | 1 | 1 | 1 | 5:2 | 3 |
| 3. | Usina Ceará | 3 | 0 | 3 | 0 | 2:2 | 3 |
| 4. | América | 3 | 0 | 1 | 2 | 2:7 | 1 |

## Derde toernooi

| Plaats | Club | Wed. | W | G | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Ceará | 7 | 5 | 1 | 1 | 17:8 | 11 |
| 2. | Fortaleza | 7 | 5 | 1 | 1 | 17:10 | 11 |
| 3. | América | 7 | 3 | 2 | 2 | 11:7 | 8 |
| 4. | Calouros do Ar | 7 | 3 | 2 | 2 | 10:7 | 8 |
| 5. | Gentilândia | 7 | 3 | 1 | 3 | 8:7 | 7 |
| 6. | Ferroviáro | 7 | 3 | 1 | 3 | 11:12 | 7 |
| 7. | Usina Ceará | 7 | 1 | 0 | 6 | 6:17 | 2 |
| 8. | Nacional | 7 | 1 | 0 | 6 | 8:20 | 2 |

### Play-off
## Finale
### Kampioen

* Campeonato Cearense de 1960
* FORTALEZA Kampioen (18° titel)

## Externe link

* RSSSF
# 490 v.Chr.

Het jaar 490 v.Chr. is een jaartal in de 5e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### Griekenland

* De Perzen bezetten de Cycladen en veroveren de stad Eretria op Euboea. Themistocles wordt strateeg van Athene.
* Koning Darius I begint een veldtocht tegen de Grieken, de Perzische vloot bereikt de baai van Marathon.
* Het Perzische leger (± 20.000 man) wordt verslagen door de Atheners (o.l.v. Miltiades) in de Slag bij Marathon.
* Phidippides rent van Marathon naar Athene om de tijding van de overwinning over te brengen en valt daar dood neer.

## Geboren

* Perikles (~490 v.Chr. - ~429 v.Chr.), Atheens staatsman en veldheer
* Protagoras (~490 v.Chr. - ~420 v.Chr.), Grieks presocratisch filosoof

## Overleden

* Callimachus, Grieks veldheer
* Hippias, tiran van Athene
* Phidippides, Grieks koerier
# Bronchodilatatie

Bij bronchodilatatie verwijden de luchtwegen zich omdat de gladde spieren die zich eromheen bevinden ontspannen. Er kan zo meer lucht in de longen komen, zodat een sterkere gaswisseling mogelijk is. Bronchodilatatie vindt onder normale omstandigheden plaats bij inspanning, omdat het lichaam dan een groter behoefte aan zuurstof heeft om energie op te kunnen wekken. Middelen die bronchodilatatie geven worden bronchodilatatoren genoemd.

## Mechanisme

Bronchodilatatie wordt veroorzaakt door binding van circulerend (nor)adrenaline op β-adrenerge receptoren van gladde spiercellen. In reactie daarop, ontspannen de spieren en verwijden zij hiermee de luchtwegen. Er is geen orthosympathische innervatie van deze gladde spiercellen.