# Scalamagnus

Scalamagnus is een geslacht van de Plesiosauria dat tijdens het late Krijt leefde in het gebied van het huidige Noord-Amerika. De enige benoemde soort is Scalamagnus tropicensis.

## Vondst en naamgeving

In de zomers van 2000 en 2003 vonden teams van het Museum of Northern Arizona op twee locaties twee plesiosauriërskeletten in Kane County, Utah, in de Glen Canyon National Recreation Area (GCNRA) nabij de grens met het Grand Staircase-Escalante National Monument. Het in 2000 gevonden exemplaar kreeg het inventarisnummer MNA V9431, dat uit 2003 werd MNA V10046. Bij dit laatste begonnen de opgravingen in de herfst van 2004 en werden voltooid in de zomer van 2005. In 2012 werden ze door Rebecca Schmeisser McKean benoemd als een nieuwe soort van Dolichorhynchops: Dolichorhynchops tropicensis. De soortaanduiding verwijst naar de herkomst uit de Tropic Shale.
In 2024 vond een analyse door Robert O. Clark, Frank Robin O'Keefe en Sara E. Slack dat D. tropicensis basaler stond dan Dolichorhynchops osborni. Ze besloten een apart geslacht te benoemen: Scalamagnus. De geslachtsnaam combineert het Latijn scala, "trap", met magnus, "groot", een verwijzing naar de Grand Staircase. De combinatio nova is Scalamagnus tropicensis. De oorspronkelijke combinatie Dolichorhynchops tropicensis is de typesoort.
Het holotype, MNA V10046, is gevonden in de Tropic Shale die dateert uit het vroege Turonien. Het bestaat uit een skelet met schedel. Behalve de complete schedel met het volledige gebit, eenenvijftig wervels, ribben, de schouderbladen, de ravenbeksbeenderen, de darmbeenderen, de zitbeenderen, de schaambeenderen, en de bijna volledige voorvinnen en achtervinnen. De postcrania lagen niet in anatomisch verband. Bij het skelet zijn talrijke gastrolieten aangetroffen. Het betreft een jongvolwassen individu, misschien nog niet volgroeid.
Specimen MNA V9431 is toegewezen. Het is een skelet zonder schedel. Het omvat wervels, ribben, stukken van de schoudergordel en het bekken, een heel darmbeen en vele botfragmenten. Ook dit is een jongvolwassen individu.

## Beschrijving

Het holotype van Scalamagnus is 3,2 meter lang. MNA V9431 is ongeveer even groot.
In 2024 werd een aantal onderscheidende kenmerken gegeven. Drie daarvan zijn autapomorfieën, unieke afgeleide eigenschappen. De oogkas heeft de vorm van een horizontaal langwerpige ovaal. Er is geen foramen pineale, zelfs niet in de vorm van een ondiepe inzinking. Het voorste uiteinde van het parasfenoïde is rechthoekig en mist een dolkvormig uitsteeksel dat uitsteekt in de voorste holte tussen de pterygoïden.
Verder is er een unieke combinatie van op zich niet unieke kenmerken. Het slaapvenster is met 18% van de schedellengte is langer dan bij afgeleide Polycotylinae. Bij de voorste tot middelste halswervels zijn de wervellichamen ongeveer even lang als hoog. De wervellichamen van de ruggenwervels zijn matig ingesnoerd. Bij de staartwervels liggen de chevronfacetten gelijkelijk op de voorrand en de achterrand van de (respectievelijk achterliggende en voorliggende) wervellichamen. Het schouderblad heeft een bij benadering rechte voorrand in zijaanzicht. Het schouderblad heeft een smal distaal uiteinde. Het ravenbeksbeen heeft een schuin naar voren en buiten gebogen voorste tak. Het ravenbeksbeen heeft geen inkeping bij het sleutelbeen. Het venster op de middenlijn van het bekken is rond.

## Fylogenie

Scalamagnus is in de Polycotylidae geplaatst, als zustersoort van een clade bestaande uit Trinacromerum en de Dolichorhynchia.
Het volgende cladogram toont de positie in de evolutionaire stamboom.
| Leptocleidia | Brancasaurus Vectocleidus Leptocleididae Polycotylidae  Edgarosaurus Palmulasaurus Pahasapasaurus Occultonectia Manemergus Thililua Polycotylinae  Eopolycotylus Polycotylus latipinnis Scalamagnus Trinacromerum bentonianum Dolichorhynchia  Dolichorhynchops osborni Dolichorhynchops herschelensis Martinectes ROM 29010 (Niobrara polycotyline) Unktaheela |

## Levenswijze

In 2009, dus nog voor de soort benoemd was, werden de gastrolieten van het holotype beschreven. Er werden 289 van zulke "maagstenen" aangetroffen wat een hoog aantal is voor een lid van de Polycotylidae die minder maagstenen lijken te hebben gehad dan andere groepen plesiosauriërs. Hun gewicht varieert van onder de 0,1 gram tot 18,5 gram. De modus ligt ver onder de twee gram, want maar een kwart is zwaarder. Het gemiddelde gewicht is 1,9 gram. De mediaan ligt op 0,8 gram. De totale massa is 518 gram en het volume zo'n 200 cc.
De gastrolieten bestaan uit hoornsteen. Ongeveer 43% is bolvormig, maar de rondheid is sterk variabel. Dat wordt meestal niet toegeschreven aan de werking van het lichaam; aangenomen werd dat het stenen waren die al door de stroming van rivieren afgesleten waren. Dat impliceert ook dat Scalamagnus riviermondingen bezocht of die zelfs als habitat had. Kortnekkige plesiosauriërs hebben minder en vooral kleinere gastrolieten. Hun precieze functie is onzeker. In dit geval lagen ze niet in de buikholte, maar aan de achterzijde van de nek, wat een functie in een soort krop suggereert, maar gezien de staat van het skelet ook een toevallige tafonomie kan vertegenwoordigen, dus dat hun positie verschoven is.

## Literatuur

* Schmeisser, R.L.; Gillette, D.D. 2009. "Unusual occurrence of gastroliths in a polycotylid plesiosaur from the Upper Cretaceous Tropic Shale, southern Utah". PALAIOS 24(7): 453–459
* Schmeisser McKean, Rebecca. 2012. "A new species of polycotylid plesiosaur (Reptilia: Sauropterygia) from the Lower Turonian of Utah: extending the stratigraphic range of Dolichorhynchops". Cretaceous Research 34: 184–199
* (en) Clark, Robert O., O'Keefe, F. Robin, Slack, Sara E. (2024-05). A new genus of small polycotylid plesiosaur from the Upper Cretaceous of the Western Interior Seaway and a clarification of the genus Dolichorhynchops. Cretaceous Research 157: 105812. DOI:10.1016/j.cretres.2023.105812.