# Pornoverslaving

Pornoverslaving is het herhaaldelijk, overmatig, ongecontroleerd en dwangmatig bekijken van pornografie. Dit kan leiden tot aanzienlijke beperkingen in het sociale en beroepsmatige functioneren. Net als bij andere verslavingen kunnen mensen met een pornoverslaving problemen in persoonlijke relaties krijgen wanneer zij zich afzonderen om het gedrag dat de verslaving voedt voort te zetten.
Vroeger bestond porno voornamelijk uit dvd's en tijdschriften, maar met de enorme groei van online-porno loopt dit terug. Het is aannemelijk dat de opkomst van het internet het problematische gebruik van pornografie aanzienlijk heeft vergroot, omdat het internet porno heel toegankelijk heeft gemaakt. Het lijkt daarmee een zogenaamde ‘Triple A machine’ die we uit andere verslavingen kennen: het is affordable (betaalbaar), accessible (toegankelijk) en anonimous (anoniem). Er wordt geschat dat circa 98% van de mannen en 74% van de vrouwen ten minste eenmaal pornografisch materiaal heeft bekeken. In grote online-enquêtes bleek het gebruik van pornografie bij 5 à 9% problematische vormen aan te nemen. Dit komt grotendeels bij mannen voor en kan leiden tot problemen in het functioneren in verschillende sociale, psychologische en professionele domeinen.
De website en community met de naam NoFap dient als een ondersteuningsgroep voor degenen die pornografie en masturbatie willen vermijden (in verband met een mogelijke verslaving). Het woord 'Fap' verwijst naar mannelijke masturbatie.

## Reële verslaving?

Ondanks de toenemende aandacht in de media voor het fenomeen pornoverslaving, is momenteel nog niet duidelijk of het een echte verslaving is. Of dat bijvoorbeeld sprake is van een obsessieve-compulsieve stoornis of overmatig seksueel gedrag (hyperseksualiteit). Op dit moment wordt de diagnose nog niet beschreven in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5), het belangrijkste naslagwerk voor psychiaters. Nu wordt pathologisch gokken nog als enige gedragsverslaving erkend, hoewel ook gameverslaving als mogelijke verslaving wordt genoemd.
Uit de DSM 5 is de term verslaving, ook dus seksverslaving, verdwenen. De toepasselijke wetenschapsdisciplines – geneeskunde, psychologie en seksuologie – spreken van een obsessieve-compulsieve stoornis met een sterk seksueel aspect. Als mogelijk tweede typering vindt men in de DSM "een gebrekkige impulsbeheersing".
ICD-11 bevat alleen "dwangmatig-seksueel-gedrag-stoornis" (code 6C72)—de diagnose maakt geen gebruik van het begrip verslaving.
Volgens hoogleraar Ellen Laan, een seksuologe werkzaam voor het Academisch Medisch Centrum, "Berichten over pornoverslaving en gezondheidsproblemen die door het kijken naar porno veroorzaakt zouden worden, komen vooral uit rechts-religieuze Amerikaanse kringen. Seksuologen houden dit soort theorieën er doorgaans niet op na."
Volgens Gunter de Win, een Belgisch hoogleraar, de tijd wekelijks besteedt aan porno kijken heeft geen correlatie met erectiestoornis. Het idee dat men zelf is porno verslaafd is wel daarmee gecorreleerd.
Noch DSM-5, noch DSM-5-TR, noch ICD-10, noch ICD-11 erkennen dat het is een verslaving.

## Vergelijkbaar mechanisme met andere verslavingen?

Eén van de veronderstelde mechanismen die ten grondslag kan liggen aan het ontwikkelen, dan wel in stand houden van het verslavende gedrag, is een verstoorde verwerking van dopaminerge signalen. Dopamine is een stof waarmee in de hersenen signalen worden afgegeven. Bij verslaafden gaat het ontvangen van dopamine niet goed. Deze zogenaamde verminderde dopamine 2 (D2) receptorbeschikbaarheid is vaak aangetoond bij verschillende verslavingen, waaronder middelenmisbruik (cocaïne), gokverslaving en obesitas. In 2017 werd er in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) met behulp van beeldvorming onderzoek gedaan of dit mechanisme ook bij pornoverslaving bestaat. Begin 2017 had men voldoende kandidaten voor het onderzoek.
* ↑ Cooper A. Surfing into the New Millenium. Cyberpsychology and Behavior 1998;1:181--187
* ↑ Svedin CG, Akerman I, Priebe G. Frequent users of pornography. A population based pidemiological study of Swedish male adolescents. J Adolesc 2011 Aug;34(4):779-788
* ↑ Ross MW, Mansson SA, Daneback K. Prevalence, severity, and correlates of problematic sexual Internet use in Swedish men and women. Arch Sex Behav 2012 Apr;41(2):459-466
* ↑ American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition. American Psychiatric Publishing, Arlington, VA, pp. 485. ISBN 978-0-89042-555-8 "Note that the word addiction is not applied as a diagnostic term in this classification, although it is in common usage in many countries to describe severe problems related to compulsive and habitual use of substances."
* ↑ compulsive sexual behavior disorder.
* 1 2 3 Ley, David J., Compulsive Sexual Behavior Disorder in ICD-11. Psychology Today (24 januari 2018). Geraadpleegd op 27 december 2018.
* ↑ Hall, Timothy M., Bershad, Anya, Shoptaw, Steven (15 februari 2024). The ASAM Principles of Addiction Medicine. Lippincott Williams & Wilkins, "53. Compulsive Sexual Behaviors", unpaginated. ISBN 978-1-9752-0157-9 "(CSBD), has been included in the International Classification of Diseases, 11th edition (ICD-11), under impulse control disorders rather than as an addiction disorder. CSBD has significant differences from substance use disorders (SUD) [...]"
* ↑ Casper van der Veen, ‘Erectieproblemen bij jongeren door porno op internet’ - NRC (17 augustus 2016). Geraadpleegd op 20 september 2016.
* ↑ Boom, Daniel Van, Porn addiction is ruining lives, but scientists aren't convinced it's real. CNET (1 december 2020). Geraadpleegd op 2 oktober 2021. “Put simply, respondents who watch 60 minutes a week and think they're addicted were more likely to report sexual dysfunction than those who watch a care-free 160 minutes weekly.”
* ↑ Jacobs, Tim, Geysemans, Björn, Van Hal, Guido, Glazemakers, Inge, Fog-Poulsen, Kristian (31 juli 2021). Is online pornography consumption linked to offline sexual dysfunction in young men? A multivariate analysis based on an international web-based survey. (Preprint). JMIR Public Health and Surveillance (JMIR Publications Inc.). ISSN: 2369-2960. PMID 34534092. DOI: 10.2196/32542. “Conclusions: This prevalence of ED in young men is alarmingly high and the results of presented study suggest a significant association with PPC.”.
* ↑ Martinez-Gilliard, Erin (2023). Sex, Social Justice, and Intimacy in Mental Health Practice: Incorporating Sexual Health in Approaches to Wellness. Taylor & Francis, unpaginated. ISBN 978-1-000-84578-5. Gearchiveerd op 4 april 2023. Geraadpleegd op 5 maart 2023 "'Sex addiction' is also referred to as a diagnosis or presenting problem. Sex addiction is not a diagnosis in the DSM-5-TR and identified as Compulsive Sexual Behavior in the ICD-11 rather than an issue of addiction."
* ↑ Dhuffar-Pottiwal, Manpreet (2022). Behavioral Addictions: Conceptual, Clinical, Assessment, and Treatment Approaches. Springer International Publishing, p. 163. ISBN 978-3-031-04772-5. Geraadpleegd op 27 juli 2023 "Given that we do not yet have definitive information on whether the processes involved in the onset and maintenance of the disorder are equivalent to substance abuse disorders, gambling, and gaming (Kraus et al. 2016), CSBD is not included in the grouping of disorders due to substance and addictive behaviors, but rather in that of impulse control disorders (Kraus et al. 2018)."
* ↑ Bowman, Todd (2022). Reclaiming Sexual Wholeness: An Integrative Christian Approach to Sexual Addiction Treatment. Zondervan Academic, p. 161. ISBN 978-0-310-09311-4. Geraadpleegd op 27 juli 2023.
* ↑ Rothman, Emily F. (2021). Pornography and Public Health. Oxford University Press, Oxford en New York. DOI:10.1093/oso/9780190075477.003.0001, "Pornography as a US Public Health Problem", p. 103. ISBN 978-0-19-007547-7. Gearchiveerd op 19 april 2023. Geraadpleegd op 26 september 2021 "However, pornography addiction is not presently considered a diagnosable condition according to the DSM. Alternatives to the DSM, such as the ICD-11, also have not subscribed to the addiction model for pornography, though they recognize that people may become compulsive about its use."
* ↑ Steeves TD, Miyasaki J, Zurowski M, Lang AE, Pellecchia G, Van Eimeren T, et al. Increased striatal dopamine release in Parkinsonian patients with pathological gambling: a [11C] raclopride PET study. Brain 2009 May;132(Pt 5):1376-1385
* ↑ Wang GJ, Volkow ND, Logan J, Pappas NR, Wong CT, Zhu W, et al. Brain dopamine and obesity. Lancet 2001 Feb 3;357(9253):354-357
* ↑ Pornoverslaving: onderzoek naar een mechanisme erachter,[Dode link] Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)
* ↑ Nationalezorggids.nl/ggz/nieuws Voldoende kandidaten voor onderzoek pornoverslaving UMCG, 27 januari 2017 Geraadpleegd, 31 augustus 2023