# 1546

Het jaar 1546 is het 46e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### juni

* 7 juni - Verdrag van Ardres: Einde van de Italiaanse Oorlog: Hendrik VIII van Engeland behoudt Boulogne tot 1554, en zal het daarna teruggeven aan Frankrijk voor 2 miljoen ecus.
* 30 - De Index van Leuven krijgt kracht van wet door keizerlijk edict, waarvan de eerste bepaling de theologiefaculteit machtigt om boeken "te reproberen, doemen en suspect te verklaren".

### juli

* 4 - Huwelijk van Albrecht van Beieren en Anna van Oostenrijk.
* 18 - Huwelijk van Willem V van Kleef en Maria van Oostenrijk.
* 20 - Begin van de Schmalkaldische Oorlog tussen het Heilige Roomse Rijk en het Schmalkaldisch Verbond van protestantse Duitse vorsten.

### augustus

* 6 - Ontploffing van de Zandpoort: Een ontploffing van een kruitmagazijn in Mechelen eist meer dan 200 slachtoffers.

### november

* 3 - Keizer Karel V confisqueert na de eerste nederlagen van het Schmalkaldisch Verbond het graafschap Tecklenburg inclusief Lingen, en beleent er zijn stadhouder Maximiliaan van Egmont mee.

### december

* december - Thomas Howard wordt opgesloten in de Tower op verdenking van hoogverraad.

### zonder datum

* Basra wordt door de Turken ingenomen.
* Gonzalo Pizarro verslaat en doodt onderkoning Blasco Núñez Vela van Peru en roept zichzelf uit tot onderkoning.
* Op het Concilie van Trente wordt de Vulgaat als officiële Bijbelvertaling bevestigd.
* Oprichting van het Trinity College aan de Universiteit van Cambridge.
* Anhalt-Dessau wordt verdeeld in Anhalt-Zerbst, Anhalt-Plötzkau en Anhalt-Dessau.
* Juan de Tolosa sticht de stad Zacatecas

## Literatuur

* Georgius Agricola: De natura fossilium
* Alonso Mudarra: Tres libros de música en cifra para vihuela
* Petrus Phalesius (uitgever): Carminum quae chely vel testudine canuntur, trium, quatuor, et quinque partium...
* François Rabelais: Le tiers livre

## Beeldende kunst

* Titiaan: Paus Paulus III met zijn kleinzoons
* Lucas Cranach de Oude: Fontein van de Eeuwige Jeugd
* Pieter Coecke van Aelst: Triptiek van Nava y Grimón
* Lorenzo Lotto: San Giacomo dell'Orio altaarstuk
* Lorenzo Lotto: Madonna met kind en heiligen

## Opvolging

* Ayutthaya - Chairacha opgevolgd door Kaeofa
* patriarch van Constantinopel - Joannicus I als opvolger van Jeremias I, op zijn beurt opgevolgd door Dionysius II
* Dominicanen (magister-generaal) - Francesco Romeo als opvolger van Alberto de las Casas
* Brunswijk-Lüneburg - Ernst opgevolgd door zijn zoon Frans Otto
* Milaan (gouverneur) - Alfonso d'Avalos opgevolgd door Ferrante Gonzaga
* Moldavië - Peter IV Rareș opgevolgd door zijn zoon Ilie II Rareș
* Sicilië (onderkoning) - Ferrante Gonzaga opgevolgd door Ambrogio Santapace
* Vietnam - Mac Hien Tong opgevolgd door zijn zoon Mac Phuc Nguyen onder regentschap van diens oom Mac Kinh Dien

## Afbeeldingen

* Begin van de Schmalkaldische Oorlog
* ratificatie van het Verdrag van Ardres door Hendrik VIII
* Graf van Maarten Luther
* Graf van Khair ad-Din
* Slot Moritzburg (voltooid 1546)

## Geboren

* 27 januari - Joachim Frederik, keurvorst van Brandenburg
* 13 februari - Henricus Antonides Nerdenus, Nederlands predikant
* 21 maart - Bartholomeus Spranger, Zuid-Nederlands kunstschilder
* 29 maart - Annas de Perusse-d'Escars de Givry, Frans kardinaal
* 14 juni - Wolfgang van Hohenlohe-Weikersheim, Duits edelman
* 29 juni - Dorothea van Denemarken, Deens prinses
* 4 juli - Murat III, sultan van het Ottomaanse Rijk (1574-1595)
* juli - Godevaert van Haecht, Zuid-Nederlands dagboekschrijver
* 11 september - Arild Huitfeldt, Deens historicus
* 5 oktober - Rudolph Snel van Royen, Nederlands wiskundige
* 14 december - Tycho Brahe, Deens astronoom
* Adrien Baltyn, Zuid-Nederlands historicus
* William Barclay, Schots rechtsgeleerde
* Dirck Outgaertsz. Cluyt, Nederlands apotheker
* Hendrik van Cuyk, Zuid-Nederlands prelaat
* Jan David, Zuid-Nederlands schrijver
* Levinus Hulsius, Nederlands instrumentenmaker
* Katharina Kepler, moeder van Johannes Kepler
* Lodrö Gyatso, Tibetaans geestelijk leider
* Cornelius Loos, Nederlands theoloog
* Francesco de Mendoza, Spaans legerleider
* Takeda Katsuyori, Japans daimyo
* Jan Baptist van Tassis, Spaans legerleider
* Jan Verdonck, Zuid-Nederlands componist (jaartal onzeker)
* Jacob Blasaeus, Zuid-Nederlands prelaat (jaartal bij benadering)
* Charlotte van Bourbon, echtgenote van Willem van Oranje (jaartal bij benadering)
* Cornelis Claesz, Nederlands drukker (jaartal bij benadering)
* Lodewijk Elsevier, Zuid-Nederlands uitgever (jaartal bij benadering)

## Overleden

* 11 januari - Ernst I van Brunswijk-Lüneburg (48), Duits edelman
* 21 januari - Azai Sukemasa (~52), Japans daimyo
* 18 februari - Maarten Luther (62), Duits theoloog en kerkhervormer
* 23 februari - Frans van Bourbon-Condé (26), Frans edelman
* 1 maart - George Wishart (~32), Schots kerkhervormer
* 10 maart - Thomas Elyot (~46), Engels wetenschapper
* 10 maart - Adrianus Thiebault (~49), Zuid-Nederlands componist
* 4 april - Ruy López de Villalobos, Spaans ontdekkingsreiziger
* 17 mei - Philipp von Hutten (40), Duits conquistador
* 14 juli - Petrus Bonomo (~88), Italiaans prelaat
* 18 juli - Willem van Rennenberg, Duits edelman
* 1 augustus - Peter Faber (40), Savoyaards theoloog
* 3 augustus - Antonio da Sangallo (62), Italiaans architect
* 12 augustus - Francisco de Vitoria (~63), Spaans theoloog
* 3 september - Peter IV Rareș, woiwode van Moldavië (1527-1538, 1541-1546)
* 6 september - Johannes Kleberger (~60), Duits filantroop
* 14 september - Margareta van Bronkhorst-Batenburg (28), Noord-Nederlands edelvrouw
* 28 september - Marino Grimani (~58), Italiaans kardinaal
* 1 november - Giulio Romano (~47), Italiaans kunstschilder en architect
* november - Francisco de Orellana (~35), Spaans conquistador
* 13 december - Syds Tjaerda (~53), Fries edelman
* Nicolaus Archius (~53), Italiaans dichter
* Chairacha, koning van Ayutthaya (1533-1546)
* Anton van Croÿ-Chimay, Duits edelman
* Khair ad-Din (~71), Albanees-Ottomaans vloothoofd en piraat
* Jasper Lievenz van Hoogelande (~64), Noord-Nederlands jurist
* Roelof van Lennep, Noord-Nederlands staatsman
* Mac Hien Tong, keizer van Vietnam (1540-1546)
* Oswald II van den Bergh (~38), Nederlands edelman
* Blasco Núñez Vela, onderkoning van Peru
* Isabella di Morra, Italiaans dichteres (jaartal bij benadering)
* Marinus van Reymerswale, Noord-Nederlands kunstschilder (jaartal bij benadering)