# Dolfinarium Harderwijk

Dolfinarium Harderwijk is een dolfinarium te Harderwijk in Nederland. Eigenaar is de Spaanse groep Aspro Ocio. Het is het grootste zeezoogdierenpark van Europa en trekt jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Het park werd in 1955 gesticht als nevenactiviteit bij de exploitatie van een speeltuin. In 1965 werden de deuren van het dolfinarium geopend voor publiek.

## Geschiedenis

In 1955 startte ondernemer Frits den Herder, die samen met broer Coen eigenaar was van een lokale rederij en een speeltuin in Harderwijk, met het 'verzamelen' van zeezoogdieren. Hiermee zette hij het werk van zijn vader Eibert den Herder voort, een ex-schipper die zich, na een vergeefse poging om de afsluiting van de Zuiderzee te stoppen, inzette om het toerisme naar Harderwijk te krijgen. Hij bouwde in 1965 het eerste dolfinarium in Nederland. Bezoekers konden tegen betaling een kijkje komen nemen en zo leren over verschillende dieren van de zee. In de jaren van Den Herder werden naast tuimelaardolfijnen ook Pacifische walrussen, Californische zeeleeuwen, stellerzeeleeuwen, gewone en grijze zeehonden, zwarte zwaardwalvissen en een orka aan het dierenbestand toegevoegd.
In 1989 werd het park verkocht aan Ruud de Clercq, voormalig directeur van pretpark Efteling. Hij breidde het park uit met een Roggenrif, een bassin waar bezoekers roggen en haaien kunnen aaien, een 3D-filmtheater, een opvangcentrum voor walvisachtigen en in 1997 een lagune, een natuurlijk bassin voor Californische zeeleeuwen, tuimelaardolfijnen, verschillende soorten vissen, krabben en kreeften. In 2001 werd Dolfinarium Harderwijk verkocht aan het Franse recreatiebedrijf Compagnie des Alpes (CdA). Deze onderneming is gespecialiseerd in het exploiteren van ski-accommodaties, amusementparken en ander familievermaak. In 2005 kreeg Dolfinarium Harderwijk een facelift. Er werd een nieuwe ingang gebouwd en er werd een nieuw walrussenverblijf en bruinvissenverblijf geopend. In 2013 werd de koepel van het zeezoogdierenpark verbouwd en kwam er de dolfijnenshow 'Aqua Bella'. Deze show heeft een educatieve kant in de vorm van een verhaal over de gevolgen van afval in zee en de opwarming van de aarde. Verder werd het Roggenrif uitgebreid met verschillende aquaria waarin Noordzeedieren te zien zijn.
Eind 2014 verkocht Compagnie des Alpes het dolfinarium aan de Spaanse groep Aspro Ocio voor een bedrag van 18 miljoen euro.
In de zomer van 2017 opende het park een attractie waar geen dieren bij betrokken zijn. Deze attractie 'Waterpret' is het begin van een omvorming tot waterpretpark voor kinderen waarin dierenshows minder centraal staan. Op 1 juli 2019 opende het park zijn tweede waterattractie. Deze attractie bestaat uit drie lange waterglijbanen met natuurlijke kleuren. De eerste is 20 meter lang en is ook de steilste van het trio. De tweede glijbaan is 56 meter lang en heeft van binnen lichteffecten. De laatste glijbaan is 71 meter lang en is een bandenglijbaan waar twee personen tegelijk af kunnen glijden. De glijbanen liggen naast de eerdere aangelegde waterattractie. Dit glijbanentrio is 8 meter hoog.

## Controverse

In 2016 deed het programma Rambam onderzoek naar het leven van de dolfijnen in Harderwijk. Het programma kwam er onder andere achter dat de dieren minder leefomgeving hadden dan door het bedrijf vermeld en dat er gebruik werd gemaakt van kunstmatige inseminatie. Daarnaast trok het programma de educatieve waarde van het dolfinarium in twijfel. Volgens de makers is op de beelden te zien dat de voorstellingen overeenkomsten vertonen met circusvoorstellingen. Het op deze wijze exploiteren van wilde dieren is illegaal in Nederland.
In 2021 wijdde het programma Zembla twee uitzendingen aan de orka Morgan, waarbij naar voren kwam dat het Dolfinarium indertijd hielp de wetten van de Verenigde Staten omtrent orka's te omzeilen. In de Verenigde Staten werd het wild vangen van orka's verboden; er werd in 1976 een plan gemaakt waarbij het Dolfinarium enige maanden wild gevangen orka's (uit IJsland) huisvestte, waarna ze als in gevangenschap gehouden orka's naar de Verenigde Staten geëxporteerd mochten worden (om mee te fokken, een wettelijke eis). Ten minste tien orka's zijn zo via Harderwijk naar SeaWorld uitgevoerd. Later werd door de EU het uitvoeren van orka's naar buiten Europa verboden.
In 2021 kondigde het Dolfinarium aan acht dolfijnen, twee walrussen en twee Californische zeeleeuwen te willen verhuizen naar een dierenpark in China. Deze plannen konden rekenen op veel kritiek van verschillende dierenrechtenorganisaties. Een spoedprocedure van Sea Shepherd en House of Animals om het transport tijdelijk te blokkeren werd toegewezen. In 2024 hield ook de minister de verhuizing voorlopig tegen.

## Shows en voorstellingen

* De droomwens was een dolfijnenshow die werd opgevoerd in het Dolfijndomijn met een capaciteit van 2100 toeschouwers. De show werd in 2013 vervangen door Aqua Bella.
* Aqua Bella was een dolfijnenshow die werd opgevoerd in het zelfde bassin. In november 2013 kreeg deze show de hoogste onderscheiding ter wereld in de dierentuin- en attractiebranche: de 'Brass Ring Award'.
* Oceanica is een educatie-show die in de plaats kwam van Aqua Bella.
* 'Voorstelling met dolfijnen' is een educatieve show met tuimelaardolfijnen die wordt opgevoerd in de DolfijnenDelta.
* De Piratenbende was een zeeleeuwenshow die werd opgevoerd in het Zotte Zeeleeuwentheater met een capaciteit van 1200 zitplaatsen. Er speelden alleen Californische zeeleeuwen in de show.
* De presentatie 'Sterk Werk' is educatief en wordt opgevoerd in de Stoere Stellersterk. Uitsluitend Stellerzeeleeuwen doen mee in deze presentatie.
* 'Onze kleinste dolfijnen' is een educatieve show over bruinvissen. Deze wordt opgevoerd in de Bruinvisbaai.
* De Hobbeldebobbelshow is een educatieve presentatie over gewone en grijze zeehonden. Deze wordt opgevoerd in het Zeehondenzand.
* De Snor(rrr) show was een show die door walrussen wordt opgevoerd op de Walrussenwal. Het is in 2023 vervangen door een educatieve korte presentatie.
* De (H)aaibaaishow was een educatieve voorstelling die wordt opgevoerd door roggen en haaien in het Roggenrif.
* De theatervoorstelling Schatten van de Zee was een show in theater Zeezicht.
* De voorstelling Wally & z'n vriendjes was een kindervoorstelling die soms plaatsvond in het Wallytheater.

## Diersoorten

De volgende dieren zijn in het Dolfinarium te bezichtigen:
Zeezoogdieren
* Tuimelaardolfijn
* Bruinvis
* Californische zeeleeuw
* Stellerzeeleeuw
* Gewone zeehond
* Grijze zeehond
* Walrus
Vissen en lagere diersoorten
* Stekelrog
* Blonde rog
* Golfrog
* Kleinoogrog
* Gevlekte rog
* Gewone pijlstaartrog
* Kathaai
* Hondshaai
* Gevlekte gladde haai
* Zeebaars
* Kabeljauw
* Rode poon
* Wijting
* Steenbolk
* Goudbrasem
* Diklipharder
* Tong (vis)
* Schol (vis)
* Tarbot
* Noorse kreeft
* Strandkrab
* Zeeanemonen
Voormalige diersoorten
* Orka: Orka Gudrun was jarenlang in dienst voor het Dolfinarium. Op 23 juni 2010 vingen medewerkers van het Harderwijkse Dolfinarium een verzwakte orka in de Waddenzee, en doopten het dier Morgan. In 2011 verhuisde deze orka naar Loro Parque op Tenerife.

## Externe link

* Officiële website
* ↑ Overnemen Dolfinarium net zo duur als bouw nieuwe achtbaan Efteling Loopings, 9 januari 2015
* ↑ Dagblad De Stentor, 31 mei 2017, Aanleg waterpark Dolfinarium begonnen.. Gearchiveerd op 20 februari 2019.
* ↑ Riepema, Sanne, 'Circus' Dolfinarium onder vuur na uitzending Rambam. Algemeen Dagblad (3 maart 2016). Geraadpleegd op 4 maart 2016.
* ↑ AD.nl.
Aeres MBO Barneveld · Almere Jungle · Animal Farm · Apenheul · AquaZoo Leeuwarden · Aquazoo Leerdam · Artis · Artisklas Haarlem · Berkenhof Tropical Zoo · BestZoo · Botanische Tuinen Universiteit Utrecht · Center Parcs Het Heijderbos · Centrum voor Natuur- en Milieu Educatie · WaterLand Neeltje Jans · DierenPark Amersfoort · Dierenpark De Oliemeulen · Dierenpark Zie-ZOO · Diergaarde Blijdorp · DoeZoo Insektenwereld · Dolfinarium Harderwijk · Ecomare · Eindhoven Zoo · Faunapark Flakkee · Fort Kijkduin · GaiaZOO · Hof van Eckberge · Informatiecentrum De Noordwester · Kabouterland · Kasteelpark Born · Koninklijke Burgers' Zoo · Dierenpark Hoenderdaell · Muzeeaquarium Delfzijl · Natuurcentrum Ameland · Omnium Goes Tropisch bos · Ouwehands Dierenpark · Pantropica · Passiflorahoeve · Plaswijckpark · Reptielenhuis De Aarde · Reptielenzoo Iguana · Safaripark Beekse Bergen · Sea Life Scheveningen · Stichting AAP · Stichting Das & Boom · Taman Indonesia · Texel ZOO · Uilen- en Dierenpark De Paay · Van Blanckendaell Park · Vlinderparadijs Papiliorama · Vlinders aan de Vliet · Vlindersafari · Vlindertuin De Kas · Vlindorado · Vogelpark Avifauna · Vogelpark Ruinen · Vogelrevalidatiecentrum Zundert · Wereldtuinen Mondo Verde · Wildlands Adventure Zoo Emmen · Wonderwereld · Zee Aquarium Bergen aan Zee · ZooParc Overloon · Zoo Veldhoven
Opgeheven: Animali Vogel- en dierenpark · Noorder Dierenpark Emmen · Dierenpark Wassenaar · Dierenpark Wissel · Dolfirama · Dolfirado · Dolfirodam · Grottenaquarium Valkenburg · Fazanterie de Rooie Hoeve · Haagse Dierentuin · Kasteeltuinen Arcen · Klant’s Dierentuin · Klein Costa Rica · Labyrinth Boekelo · Papegaaienpark N.O.P. · Reptielenzoo "SERPO" · Schildpaddencentrum · Stonehenge Wildlife · Tilburgs dierenpark · Tropisch Oosten · Vogel- en wandelpark Abbeweer · Zodiac Zoos