OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Michael Samuel

Michael Samuel (Amsterdam, 22 april 1980) is een Nederlands voormalig voetballer die voor Vitesse, Stormvogels Telstar en Go Ahead Eagles speelde.

## Carrière

Michael Samuel speelde in de jeugd van, AVV Swift, AFC DWS en Vitesse. En werd met Vitesse A1 in 1998 landskampioen. In 2001 ging hij voor Stormvogels Telstar spelen. Hij debuteerde in de Eerste divisie op 1 maart 2002, in de met 0-1 gewonnen uitwedstrijd tegen VVV-Venlo. Op 22 maart scoorde hij zijn eerste doelpunt in de met 1-3 verloren thuiswedstrijd tegen SC Cambuur. Na vier seizoenen vertrok hij bij Telstar, en na een half jaar zonder club te hebben gezeten sloot hij in de winterstop van het seizoen 2005/06 bij Go Ahead Eagles aan. Hier speelde hij tot 2007, waarna hij naar Kozakken Boys vertrok. Hierna speelde hij nog voor SV Spakenburg, JOS Watergraafsmeer, SV Lelystad '67 en VV De Beursbengels tot hij in 2015 stopte met voetballen.

### Statistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Overig | Overig | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2001/02 | Stormvogels Telstar | Nederland | Eerste divisie | 10 | 2 | 0 | 0 | – | – | 10 | 2 |
| 2002/03 | Stormvogels Telstar | Nederland | Eerste divisie | 15 | 0 | 2 | 0 | – | – | 17 | 0 |
| 2003/04 | Stormvogels Telstar | Nederland | Eerste divisie | 7 | 1 | 0 | 0 | – | – | 7 | 1 |
| 2004/05 | Stormvogels Telstar | Nederland | Eerste divisie | 22 | 0 | 1 | 0 | 2 | 0 | 25 | 0 |
| 2005/06 | Go Ahead Eagles | Nederland | Eerste divisie | 11 | 0 | 0 | 0 | – | – | 11 | 0 |
| 2006/07 | Go Ahead Eagles | Nederland | Eerste divisie | 14 | 0 | ? | ? | 0 | 0 | 14 | 0 |
| Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | 79 | 3 | 3 | 0 | 2 | 0 | 84 | 5 |
| Bijgewerkt op 30 juni 2019 ||||||||||||
# Michael Santos

Michael Nicolás Santos Rosadilla (Montevideo, 13 maart 1993) is een Uruguayaans voetballer die bij voorkeur als aanvaller speelt. Hij tekende in juli 2016 een contract tot medio 2020 bij Málaga CF, dat hem overnam van River Plate. Santos debuteerde in 2015 in het Uruguayaans voetbalelftal.

## Clubcarrière

Santos stroomde in 2011 door vanuit de jeugd van River Plate Montevideo. Hiervoor debuteerde hij 13 februari 2011 in de Uruguayaanse Primera División, tegen Rampla Juniors. Hij maakte op 28 februari 2012 zijn eerste competitietreffer, tegen CA Fénix. Santos debuteerde op 1 augustus 2014 in de Copa Sudamericana, tegen Club Blooming. Zijn eerste hattrick volgde op 18 mei 2014, in een competitieduel tegen Defensor Sporting. Santos speelde uiteindelijk zes jaar voor River Plate, waarin hij 41 keer scoorde in 91 competitiewedstrijden. Zijn meest productieve seizoen was dat van 2014/15, waarin hij 21 doelpunten maakte.
Santos tekende in juli 2016 een contract tot medio 2020 bij Málaga CF, de nummer acht van de Spaanse Primera División in het voorgaande seizoen.

## Interlandcarrière

Bondscoach Oscar Tabárez riep Santos in augustus 2015 voor het eerst op voor het Uruguayaans voetbalelftal. Hij maakte op 8 september 2015 zijn interlanddebuut, in een oefeninterland tegen Costa Rica. Santos viel die dag na 62 minuten in voor Jonathan Rodríguez.
# Tuaran

Tuaran is een plaats en gemeente (majlis daerah; district council) in de Maleisische deelstaat Sabah. Tuaran is de hoofdplaats van het gelijknamige district.
# Matenci

Matenci is een plaats in de gemeente Donja Stubica in de Kroatische provincie Krapina-Zagorje. De plaats telt 473 inwoners (2001).
# Michael Stenger

Michael C. Stenger (11 juli 1950 - Falls Church, 27 juni 2022) was een Amerikaans wetshandhaver. Van 16 april 2018 tot 7 januari 2021 was hij als Sergeant at Arms van de Amerikaanse Senaat verantwoordelijk voor de orde en veiligheid in het Capitool en de kantoorgebouwen van de Senaat. Stenger diende een dag na de bestorming van het Capitool zijn ontslag in. Zijn collega Paul Irving van het Huis van Afgevaardigden deed hetzelfde.
Eerder was Stenger kapitein bij het Marine Corps en werkte hij 35 jaar bij de Secret Service. Hij trad in 2011 in dienst van de Senaat en was voor zijn aantreden als Sergeant of Arms achtereenvolgens assistent, plaatsvervanger en stafchef van de Sergeant of Arms.
Stenger overleed plotseling op 71-jarige leeftijd.
* ↑ . Gearchiveerd op 30 januari 2023.
* ↑ (en) Senate sergeant at arms in charge of securing Capitol dies suddenly. Mail Online (28 juni 2022). Gearchiveerd op 5 mei 2024.
# Ona

Ona of ONA kan verwijzen naar:

## In de Nederlandse taal
### Aardrijkskunde

* Selknam-volk
* Ona (Sandøy), een eiland in Sandøy, Noorwegen.
* Ona (West Virginia), een kleine gemeenschap in West Virginia, Verenigde Staten.
* Een alternatieve naam van de rivier Birjoesa.
* Ona (taal), een Chontaal, gesproken in Argentinië
* Onacultuur, een cultuur in de Hoorn van Afrika, 800-400 v.Chr.

### Sport

* vv ONA, een Nederlandse amateurvoetbalclub.
* ONA (korfbal), een Nederlandse korfbalvereniging uit Overasselt

### Overig

* Oriëntatie op de Nederlandse arbeidsmarkt, een onderdeel van het Nederlands Inburgeringsexamen.
* Onafhankelijk (Boom), een Belgische voormalige lokale politieke partij te Boom

## In de Engelse taal

* Order of Nine Angles, een vermeende geheime satanistische organisatie.
* Original net animation, een animeserie die eerst op internet wordt uitgebracht
* Office of National Assessments, een Australische inlichtingendienst.
* Online News Association, een online journalistieke organisatie.

## Muziek

* ONA, Amerikaanse band uit Huntington (West Virginia)
* O.N.A., Poolse band uit Gdańsk
# Spoorlijn Somain - Waziers

De spoorlijn Somain - Waziers was een Franse spoorlijn die Somain verbond met Waziers. De lijn was 15,7 km lang en verbond diverse mijnzetels.

## Geschiedenis

De lijn is als private mijnspoorlijn door de Compagnie des mines d'Aniche aangelegd aan het eind van de 19e eeuw om de diverse mijnzetels te verbinden met Somain enerzijds en Douai anderzijds.

## Aansluitingen

In de volgende plaatsen was er een aansluiting op de volgende spoorlijnen:

### Somain

    RFN 250 000, spoorlijn tussen Busigny en Somain
    RFN 258 000, spoorlijn tussen Aubigny-au-Bac en Somain
    RFN 262 000, spoorlijn tussen Douai en Blanc-Misseron
    RFN 268 000, spoorlijn tussen Somain en Halluin
    lijn tussen Somain en Sin-le-Noble
    lijn tussen Somain en Vieux-Condé

### Fosse Gayant

    RFN 272 641, stamlijn Grande Paroisse
* http://www.inventaires-ferroviaires.fr
* http://users.fini.net/~bersano/francais-french/carnet_de_profils_plans_de_gare/profils_nord_1951.pdf
* http://users.fini.net/~bersano/francais-french/carnet_de_profils_plans_de_gare/profils_nord_1960.pdf
# Sint-Antonius en Barbarakerk

De Sint-Antonius en Barbarakerk (ook bekend als Bartjeskerk) was een kerkgebouw in de Noord-Brabantse stad 's-Hertogenbosch. De kerk was gelegen aan de Graafseweg 1.

## Geschiedenis

Deze kerk, die zich in de wijk Hinthamerpoort bevindt, werd in 1928 in gebruik genomen nadat in 1927 de parochie was opgericht. Het was een ontwerp van Hendrik Willem Valk. De bijnaam van de kerk had betrekking op bouwpastoor Barten. De kerk werd gefinancierd vanuit de Kerkbouw-stichting, maar de voorwaarde was wel dat de kerk gewijd moest worden aan Antonius van Padua. Aangezien er in 's-Hertogenbosch al een dergelijke kerk aanwezig was, kreeg deze kerk een dubbele naam, om verwarring te voorkomen.
Het aantal parochianen nam toe, en in 1952 splitste de Heilige Hartenparochie zich van de Antonius en Barbaraparochie af.
Het kerkgebouw was sober en verkeerde uiteindelijk in slechte staat. Als gevolg van een gebarsten fundering ontstonden er scheuren. In 1993 moest de kerk gesloten worden, omdat het te onveilig werd geacht deze nog te betreden. In 1996 werd de kerk gesloopt.
Op de plaats van de kerk verscheen een appartementencomplex. Hierin werd in 1998 een kerkzaal in gebruik genomen, die echter veel kleiner was dan de oorspronkelijke kerk. In 2006 werd ook deze zaal weer onttrokken aan de eredienst.
* BHIC
* ReliWiki
* Erfgoed 's-Hertogenbosch
# Sint-Leonarduskerk ('s-Hertogenbosch)

De Sint Leonarduskerk in 's-Hertogenbosch was een rooms-katholiek kerkgebouw gelegen aan het Emmaplein 25. De kerk werd gebouwd in 1905, en is gesloopt in 1973.

## Geschiedenis

Het gebouw werd ontworpen door de toenmalige stadsarchitect Jules Dony, die ook de panden aan de Stationsweg en de Drakenfontein ontworpen heeft. De kerk was in neogotische stijl ontworpen, en was vernoemd naar Bosschenaar Leonardus van Veghel, een van de martelaren van Gorcum.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte de kerk zwaar beschadigd, maar ze werd later weer volledig hersteld. In 1973 werd de kerk uiteindelijk toch gesloopt vanwege teruglopend kerkbezoek. Op de betreffende locatie kwam eerst het kantoor van het Brabants Dagblad (1979-2013), en vervolgens appartementen.
# Matt Harding

Matthew (Matt) Harding (Westport, 27 september 1976) is een Amerikaanse verhaalschrijver van computerspellen en een internetpersoonlijkheid. Harding is bekend om zijn viral video's genaamd Where the Hell is Matt? (Waar is Matt in Vredesnaam?) waarin hij dansend te zien is bij een groot aantal steden en bezienswaardigheden wereldwijd.
Harding is afkomstig uit Westport in de staat Connecticut maar woont in Seattle. Hij werkte bij de computerspellenverkoper Cutting Edge Entertainment, als redacteur bij GameWeek Magazine en vervolgens als programmeur voor Activision en Pandemic Studios. In 2003 besloot hij zijn baan op te zeggen omdat hij naar eigen zeggen "geen zin had twee jaar van mijn leven te besteden aan het schrijven van een spel waarin je iedereen moet doodmaken". Hij besloot te gaan reizen.
Harding stond bekend om een bepaald dansje en in Vietnam stelde een reisgenoot voor hem dansend te filmen. Harding herhaalde dit op verschillende plaatsen wereldwijd en plaatste het op zijn website. Aanvankelijk alleen bedoeld voor familie en vrienden werd het al snel veelbekeken. Zijn eerste video werd, nog voor de doorbraak van videowebsites als YouTube en Google Video, al tienduizenden keren per dag bekeken. In 2006 maakte Harding een tweede video, en accepteerde sponsoring van Stride-kauwgom. Op 21 juni 2008 bracht hij een derde video uit, dit keer danste hij op veel plaatsen samen met anderen die hij via zijn website had uitgenodigd mee te dansen.
Veel van de bestemmingen in zijn video's zijn geijkte toeristenbestemmingen als de Taj Mahal, de Eiffeltoren, de Chinese Muur, het Rode Plein en Machu Picchu, maar er bevinden zich ook veel ongebruikelijke locaties tussen, waaronder Antarctica, de DMZ Korea, onderwater bij een gezonken onderzeeër in Micronesia, Rwanda, de Very Large Array en gewichtloos in een paraboolvlucht. De eerste twee video's hebben Sweet Lullaby van Deep Forest, een lied in het bijna uitgestorven Baegu uit de Salomonseilanden, als achtergrondmuziek. De derde video heeft het op muziek gezette gedicht Praan uit het Gitanjali van de Bengaalse dichter Rabindranath Tagore als achtergrond, Bengaals gezongen door de 17-jarige Palbasha Siddique. Matt is geïnterviewd in meerdere Amerikaanse televisieprogramma's, en heeft op universiteiten lezingen gegeven over zijn ervaringen.
# Leonard Thompson

Leonard Thompson (1908 – 1935) was een Canadese jongeman, die in 1922 als eerste patiënt met diabetes behandeld werd met insuline. Dokter Frederick Banting was zijn arts. Hij kreeg deze eerste injectie in Toronto in Canada op 11 januari 1922 op 14-jarige leeftijd. Leonard kreeg eerst een allergische reactie. Nadat de insuline en de dosis waren verfijnd ging het beter. Dankzij de insuline-injecties verbeterde zijn gezondheid en leefde hij nog dertien jaar. Hij stierf op 27-jarige leeftijd aan longontsteking.
De naam Leonard is verbonden aan de Leonard-prijs voor goede diabeteszorg voor kinderen en jongeren. Deze prijs is een initiatief van de Stichting Diabetes Education Study Group Nederland (DESG) en is ingesteld als eerbetoon aan een persoon (of groep personen) die zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt voor het welzijn van het kind met diabetes.
# Maurits Frank

Maurits Frank (Rotterdam, 29 juli 1892 – Keulen, 3 mei 1959) was een Nederlands cellist en muziekpedagoog.
Hij was zoon van Keetje Gans en reiziger (verkoper aan de deur) Hartog Frank. Hij was al in 1894 halfwees door het overlijden van zijn moeder. Hijzelf trouwde in 1916 met de Hongaarse pianiste en harpiste Margaretha Louise (Luise) Juncker. Hij overleed in op 66-jarige leeftijd in zijn appartement in wijk Bayenthal. Zijn overlijden was landelijk nieuws in Nederland.
Hij kreeg zijn opleiding van Oscar Eberle sr. aan het Rotterdams Conservatorium en van Isaäc Mossel aan het Conservatorium van Amsterdam. Hij rondde zijn studies af bij Pablo Casals. Even later was hij docent aan de muziekscholen in Haardt an der Weinstraße, Mannheim, de Akademie für Musik te Heidelberg (1911-1913) en het Hochsche Konservatorium in Frankfurt am Main. In 1913 ondernam hij een concertreis door Nederlands-Indië. Hij speelde al op jonge leeftijd in strijkkwartetten met Paul Hindemith (Rebrer Kwartet en Amar Kwartet, 1921-1923) en samen met echtgenote en Licco Amar in het Amar-Frank Trio.
Hij was enige jaren solocellist van de Weense Staatsopera (circa 1925-1927) en docent aan de Staatsacademie in Praag (circa 1927-1929).
Bij de opkomst van Nazi-Duitsland (1933) vertrok hij terug naar Nederland en werd docent aan het Rotterdams Conservatorium van Jos Holthaus. In de periode 1945-1949 was hij cellist in het (mede) door hem zelf opgerichte Amsterdams Strijkkwartet (hij woonde tussen 1935 en 1955 regelmatig in Amsterdam). Vier jaar na de Tweede Wereldoorlog pakte hij de Duitse draad weer op en begon les te geven aan de Hochschule für Musik und Tanz Keulen. Ondertussen bleef hij cellist in kamermuziekensembles en solist bij orkesten. Zo was hij betrokken bij de première van Twee kleine stukken van Anton Webern (met Eduard Zuckmayer, kamermuziek) en het Celloconcert van vriend Paul Hindemith (solo bij orkest). In 1957 richtte hij het Rheinisches Kammerorrchester Köln op, waarin ook zijn leerling Gijs Beths zitting had. Hindemith droeg zijn Cellosonate opus 25, nr 3 aan hem op, Ernst Toch zijn celloconcert, opus 35.
Op muziekpedagogisch gebied gaf hij onder meer Tonleitern und Dreriklänge en Scales and arpeggios violoncello uit.
* Pagina Maurits Frank op Schott-Music (geraadpleegd 16 oktober 2024)
* Maurits Frank op IMSLP
* Werken van Frank in de Deutsche National Bibliothek (geraadpleegd 16 oktober 2024)
* Redactie, Maurits Frank. Het Vaderland (29 september 1933). Geraadpleegd op 16 oktober 2024 – via delpher.nl.
* Redactie, Maurits Frank overleden. Het Parool en Het Rotterdamsch Parool (4 maart 1959). Geraadpleegd op 16 oktober 2024 – via delpher.nl.
* Gemeinsame Normdatei: 134271505
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 6158 0724
* Library of Congress Control Number: no2009097144
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 369280105
* Virtual International Authority File: 18437286
* WorldCat (via VIAF): 18437286
# Alphonse Alley

Mamah Alphonse Amadou Alley (Bassila, 9 april 1930 - Cotonou, 28 maart 1987) was een Benins militair. Tussen 21 december 1967 en 17 juli 1968 was hij president van de toenmalige republiek Dahomey.

## Levensloop

Alphonse Alley nam na zijn schoolopleiding dienst in het Franse leger. Hij vocht als parachutist in Indochina en in Algerije. In 1961 keerde hij terug naar Dahomey, dat het jaar ervoor onafhankelijk was geworden. Hij was achtereenvolgens luitenant, kapitein en commandant in het leger van Dahomey. In 1964 leidde hij het detachement parachutisten dat het eiland Lété veroverde. Dit riviereiland in de Niger werd bezet gehouden door Nigerese militairen. Hierdoor kreeg Alley de status van nationale held. Dahomey werd in de jaren 1960 en 1970 getekend door opeenvolgende militaire coups. Na een coup in 1967 werd Alley president van zijn land. De militaire junta onder leiding van Alley schreef presidentsverkiezingen uit maar weigerde de overwinning van Adjou Moumouni te erkennen. In plaats daarvan boden ze het presidentschap aan Émile Derlin Zinsou aan. Alley kwam in conflict met andere machtige militairen als Maurice Kouandété en Mathieu Kérékou. Onder president Kérékou werd Alley veroordeeld tot een gevangenisstraf van twintig jaar.
Alley overleed in 1987 op 56-jarige leeftijd.
* ↑ (fr) Hessoun, Charly, Devoir de mémoire : Vous avez dit Alley ? Qui est Alley ?. La Nouvelle Tribune (26 april 2017). Geraadpleegd op 9 september 2024.
# Hapoel Eilat BC

Hapoel Eilat (Hebreeuws: הפועל אילת) is een professionele basketbalclub uit Eilat, Israël. De club komt uit in de Israeli Super League (De hoogste divisie van het Israëlische basketbal), en de Israeli State Cup.

## Geschiedenis

Hapoel Eilat werd opgericht in 1970. Ze spelen hun thuiswedstrijden in de Lev Hamoshava. In 1998 en 2015 werden ze tweede om het landskampioenschap van Israël. In 2014 verloren ze de finale om het de beker van Israël. In 2016 en 2022 verloren ze de finale om de League Cup. In 1993 wonnen ze de Haarlem Basketball Week.

## Erelijst

* Landskampioen Israël:
** Tweede: 1998, 2015
* Bekerwinnaar Israël:
** Runner-up: 2014
* League Cup Israël:
** Runner-up: 2015, 2021
* Haarlem Basketball Week: 1
** Winnaar: 1993

## Bekende (oud)-spelers

* Afik Nissim
* Niv Berkowitz
* Elishay Kadir
* Amit Simhon
* - Joe Dawson
* Markel Brown
* Nate Grimes
* Manu Lecomte

## Bekende (oud)-coaches

* Ralph Klein
* Sharon Drucker
* Arik Shivek

## Sponsor namen

* Hapoel Eilat BC
* Hapoel Yossi Avrahami Eilat BC

## Externe link

* (he) Officiële Website
# Frites Modern

Frites Modern was een Nederlandstalige punkband uit Amsterdam, die speelde van 1982 tot 1985.
Gitarist en zanger Arjan Boonacker richtte de band op na zijn vertrek uit Tröckener Kecks. In tegenstelling tot de heersende oi- en later hardcoretrend van die tijd, maakte de band melodieuze punk en vroege poppunk in de traditie van The Jam en Buzzcocks. In eigen beheer werden uitgebracht: de cassette 6Met, later gevolgd door de lp Veel, Vet, Goor En Duur.
De band heette oorspronkelijk Duphar, vernoemd naar de chemische fabriek die duizenden gifvaten in de Volgermeerpolder had gestort. Op weg naar een optreden in België zag de band een uitgebrand frietkot langs de weg staan, waarvan het naambord nog altijd fier aankondigde dat het een "Friterie Moderne" was. En dat gaf hun het idee voor de definitieve bandnaam.

## Leden

* Arjan Boonacker: gitaar, zang
* Jos Belt: basgitaar, zang
* Barend Van Der Meer: drums

## Discografie

* Als je haar maar goed zit (verzamelalbum, Vögelspin 1982, Deo Volente & Formulier)
* 6Met (cassette, 1983)
* Welcome to 1984 (verzamelalbum, Alternative Tentacles USA, 1983, Je Bent Een Puist In Mijn Nek)
* Veel, vet, goor en duur (studioalbum, 1984)
* The Power of Love (verzamelalbum Starving Missile, Duitsland, 1985, Terug naar Af & Waanzin '86)

## Externe link

* (nl) Officiële website
* ↑ (nl) Artikel over de heruitgave van het album Veel, vet, goor en duur, Het Parool. Gearchiveerd op 25 april 2019.
* ↑ (nl) Frites Modern in de muziekencyclopedie
# Fréderique Nieuwland

Fréderique Nieuwland (25 mei 1999) is een Nederlands voetbalspeelster.
Nieuwland speelde in de jeugdteams van VV Nieuwenhoorn en Spijkenisse tussen de jongens. Voor ADO Den Haag ging ze in de Eredivisie Vrouwen spelen.

## Statistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wedstrijden | Doelpunten |
| 2015/16 | ADO Den Haag | Nederland | Eredivisie | 0 | 0 |
| 2016/17 | ADO Den Haag | Nederland | Eredivisie | 2 | 0 |
| 2017/18 | Excelsior-Barendrecht | Nederland | Eredivisie | 24 | 1 |
| 2018/19 | Excelsior-Barendrecht | Nederland | Eredivisie | 23 | 1 |
| 2019/20 | Excelsior-Barendrecht | Nederland | Eredivisie | 11 | 1 |
| 2020/21 | Excelsior | Nederland | Eredivisie | – | – |
| Totaal | Totaal | Totaal | Totaal | 60 | 3 |
Laatste update: augustus 2020

## Interlands

Op 21 februari 2014 speelde Nieuwland haar eerste wedstrijd voor Oranje O16.
* ↑ SoccerDonna––profiel. Gearchiveerd op 12 juli 2023.
* ↑ SBV Excelsior––selectie. Gearchiveerd op 26 november 2020.
* ↑ Eigen website. Gearchiveerd op 17 januari 2022. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ SoccerWay. Gearchiveerd op 13 januari 2023.
* ↑ OnsOranje–O16. Gearchiveerd op 12 juli 2023.
# Wet van Walther

De wet van Walther of Walters faciesregel is in de geologie het principe dat de verticale opeenvolging van verschillende sedimentaire facies ontstaat door een laterale (zijwaartse) verschuiving van afzettingsmilieus. Als afzettingsmilieus in het verleden verschoven, komen gesteentelagen met naast elkaar voorkomende facies boven op elkaar te liggen. Dit basisprincipe uit de sedimentologie werd geformuleerd door de Duitse geoloog Johannes Walther in 1894.
Voorbeelden van de verschuiving van afzettingsmilieus zijn transgressie en regressie van de zee. De geografische (laterale) opeenvolging van afzettingsmilieus kan bij een kust van kleiige kwelders en lagunes, duingebied, strand, kustnabij water tot dieper water verlopen. In al deze milieus ontstaan voor het milieu typische, herkenbare types gesteente. Deze types gesteente worden facies genoemd. Als de kustlijn zich landinwaarts beweegt (bij transgressie van de zee) verschuiven de facies richting het land. Bovenop duinafzettingen worden dan strandafzettingen gevormd. Als de kustlijn zeewaarts verschuift gebeurt het omgekeerde en ontstaan bovenop strandafzettingen lagen met een duin-facies.
De wet van Walther toont aan dat verticale verschillen in de opeenvolging van lagen (de stratigrafie) voortkomen uit horizontale verschillen (de geografie in de tijd waarin de opeenvolging ontstond). Snelle of chaotisch aandoende veranderingen in de stratigrafie weerspiegelen een snelle of chaotische geografische verdeling van de omstandigheden aan het oppervlak in het tijdsinterval waarin het gesteente gevormd werd. Een weinig veranderlijke stratigrafie, waarin het type gesteente en de facies ervan vrijwel hetzelfde blijft, ontstaat als de omstandigheden over een groot gebied gelijk bleven.
Aanvullend is bij mariene afzettingen de hoek van de helling waarop het sediment werd afgezet van groot belang. Langs een relatief steile helling is het laterale verschil in afzettingsmilieu groter. Als het zeeniveau verandert is de verschuiving van de afzettingsmilieus relatief klein. De overgang tussen de facies in het gesteente is scherp en duidelijk. Maar als de zeebodem vrijwel vlak is leidt een verandering in het zeeniveau tot grote verschuivingen van de afzettingsmilieus. In dat geval zijn de faciesovergangen in het gesteente relatief grillig en chaotisch.

## Literatuur

* (en) McLane, M., 1995: Sedimentology, Oxford University Press, ISBN 0-19-507868-3.
* (en) Jones, S., 2015: Introducing Sedimentology, Dunedin Academic Press, ISBN 9781780460178.
# Purperknolknikmos

Purperknolknikmos (Bryum ruderale) is een bladmos uit het geslacht knikmos (Bryum).

## Kenmerken

In het veld kan een kandidaat purperknolknikmos worden geselecteerd vanwege zijn grote (> 100 um diameter) bolvormige rode tot paarsrode knollen met een gladde omtrek en diep violette rhizoïden. Onder een microscoop zullen deze grotere rhizoïden sterk papillose zijn. Microscopisch onderzoek van bladeren, rhizoïden en rhizoïdale knollen is normaal gesproken noodzakelijk om de soort met zekerheid vast te stellen.

## Ecologie

Het komt vooral voor op basen- of kalkrijke, droge, vaak stenige bodems, bijv. in trapgaten in droge grazige vegetatie, maar ook op muren en in akkers.

## Verspreiding

Purperknolmos komt voor in Europa (inclusief de Canarische eilanden, Azoren, Madeira), Noord-Amerika, Zuid-Afrika en Nieuw-Zeeland. In Nederland komt het purperknolknikmos vrij zeldzaam voor. Er zijn geen vondsten bekend van voor 1950.
In Nederland komt purperknolknikmos vrij zeldzaam voor.
* ↑ (en) GBIF.org
* ↑ BLWG Verspreidingsatlas Mossen