OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Viskuit

Viskuit zijn de volledig rijpe eieren van een vis, die nog in de eierstokken zitten. De onbevruchte viskuit van de steur wordt gebruikt voor kaviaar.
Na een paringsdans schiet het vrouwtje kuit (legt de eitjes), waarna het mannetje de hom (sperma) over de eitjes spuit. Er zijn vissoorten die de eitjes vrij in het water loslaten, maar ook zijn er soorten die een kuil(tje) in de bodem maken en daar de eitjes in leggen. Bij de Atlantische zalm kan deze wel 2 m breed zijn.
In Japan wordt kuit gegeten van:
* Haring
* Koolvis
* Vliegende vis
* Zalm
In Iran wordt ook kuit van de karper gegeten.
Een bekend voorgerecht in Griekenland (Taramosalata) en Turkije (Tarama) wordt gemaakt met viskuit, oorspronkelijk van de karper, tegenwoordig van kabeljauw en andere vissoorten. De kuit wordt dan roze gekleurd met kleurstof.
In Roemenië wordt kuit (icre) gegeten van onder andere karper en snoek. Het wordt bewerkt in een salade (salata de icre), bijna op dezelfde wijze als de eerder genoemde Griekse taramosalata.

## Imitatieviskuit

Imitatieviskuit wordt bereid op basis van zeewier. Het bestaat voor ongeveer 85% uit zeewier en zeewierextracten; verder worden er kleurstoffen, zoetstoffen, antioxidanten en stabilisatoren aan toegevoegd. De Europese Commissie heeft vastgesteld welke additieven in imitatieviskuit op basis van zeewier gebruikt mogen worden.
* ↑ Verordening (EU) nr. 738/2013 van 30 juli 2013. Publicatieblad L204 van 31 juli 2013, blz. 32
# Zeledons vliegenpikker

De Zeledons vliegenpikker (Acrochordopus zeledoni, synoniem Phyllomyias zeledoni) is een zangvogel uit de familie Tyrannidae (tirannen). Deze vogel is genoemd naar de Costa Ricaanse ornitholoog José Castulo Zeledón (1846-1923).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor van Costa Rica tot het noordwesten van Zuid-Amerika en telt vijf ondersoorten:
* A. z. zeledoni: Costa Rica en westelijk Panama.
* A. z. leucogonys: centraal Colombia, oostelijk Ecuador en noordoostelijk Peru.
* A. z. wetmorei: Serranía del Perijá (op de grens Colombia en Venezuela).
* A. z. viridiceps: noordelijk Venezuela.
* A. z. bunites: de tepuis van zuidelijk Venezuela.

## Status

De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als schaars. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Zeledons vliegenpikker op de IUCN Red List of Threatened Species.
* 1 2 (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2024. IOC World Bird List (v14.2).
# Portaalbrug

Een portaalbrug in een theater is onderdeel van de toneellijst. Een lijst bestaat uit twee manteaus en de portaalbrug. De portaalbrug bevindt zich aan de bovenzijde van de lijst. De brug is een stalen hefconstructie die aan staalkabels hangt en in een geleiderail omhoog en omlaag kan worden bewogen. Aan de brug hangt een doek die hem uit het zicht van het publiek houdt, ook wel prosceniumdoek genoemd. In sommige gevallen is het proscenium(doek) onafhankelijk van de portaalbrug te bewegen.
Naast het afkaderen van het toneelbeeld heeft hij nog een andere functie: in de stalen constructie hangen schijnwerpers. Veelal kan er op de brug gelopen worden om de schijnwerpers te richten en af te stellen.
In de kleinere theaters is de portaalbrug een doek met daarachter een trussconstructie om de schijnwerpers aan te bevestigen. De schijnwerpers worden dan vanuit een hoogwerker gericht of men kan de brug laten zakken tot op toneelniveau.
# Cloviscultuur

De Cloviscultuur is vernoemd naar de plaats Clovis in de Amerikaanse staat New Mexico, waar de eerste resten van deze cultuur werden gevonden, gekenmerkt door langwerpige speerpunten. De dragers van de Cloviscultuur waren jagers op groot wild.
Daterend van ongeveer 11.500 v.Chr. werd ze lange tijd beschouwd als de oudste Amerikaanse inheemse cultuur. Recent onderzoek heeft echter aangetoond dat er op het Amerikaanse continent al mensen waren die vele duizenden jaren vóór de Cloviscultuur leefden, in de vroege lithische periode.
De gangbare theorie was dat de Clovismensen de techniek van de vuursteenbewerking meenamen toen ze als immigranten over de in de ijstijd drooggevallen Beringstraat van Azië naar Amerika trokken (zie: Beringlandbrug) en vervolgens, toen de Laurentide-ijskap over Canada iets begon terug te wijken, door de corridor tussen deze ijskap en die over de Rocky Mountains verder naar het zuiden gingen.
Recent genetisch onderzoek toont echter geen verschil tussen de Clovis- en Pre-Clovismensen. Dat maakt de technische vooruitgang van de vuursteenbewerking ofwel een volledig inheemse ontwikkeling of het gevolg van contacten met de Oude Wereld die niet tot een aantoonbare genetische invloed geleid hebben.
Een omstreden punt is de vraag in hoeverre de Clovismensen verantwoordelijk waren voor het uitsterven van de megafauna, de grote zoogdieren in Noord-Amerika, vlak na de laatste ijstijd. In korte tijd stierven toen onder meer de mammoet, de mastodont, de grondluiaard, het Amerikaanse paard en de reuzenwolf uit, zodat de bizon het enige werkelijk grote dier was dat op de Amerikaanse prairies overbleef. Het is in de huidige stand van de wetenschap niet mogelijk vast te stellen in hoeverre dit uitsterven het gevolg was van klimaatsverandering en in hoeverre van overbejaging door de nieuwe predator, de mens.
# Wybert

Een wybert is een ruitvormig hard dropje dat vooral wordt gebruikt als keelpastille. Meestal wordt het verkleinwoord wybertje gebruikt.
Wybertjes worden verpakt in een plastic doosje met een plastic schuifdeksel. Eerder was het schuifdeksel van blik; oorspronkelijk was ook het doosje van blik.

## Geschiedenis

Het wybertje is een uitvinding van de Zwitserse arts Emanuel Wybert, die de dropjes in 1846 bedacht. Als dokter haalde hij het idee uit Amerika, waar de indianen hun keelpijn wisten te verzachten door te kauwen op zoethout. Samen met een bevriende apotheker ontwikkelde hij de ruitvormige dropjes tegen keelpijn.
De dropjes werden pas echt bekend toen Bazel, waar Wybert destijds woonde, te maken kreeg met een griepepidemie. De keelpastilles werden gezien als wondermiddel en vonden gretig aftrek in de lokale apotheek.
De wybertjes werden aanvankelijk handmatig geproduceerd: de drop werd met een schaar in ruitjes geknipt. Omdat de vraag hard bleef groeien, werd er in 1862 een kleine fabriek opgericht. Deze fabriek heette Gaba, een naam afgeleid van Goldene Apotheke BAsel. Ook deze fabriek kon de vraag niet meer bijbenen en de productie verhuisde in 1919 naar het Noord-Hollandse Hilversum.
In 1999 werden de dropjes geproduceerd in Almere. In datzelfde jaar werd ook bekend dat Van Melle het wybertje kocht van het Zwitserse Gaba, om deze als merkproduct te produceren en verkopen.
* Wybertjes in Nederlandse handen Trouw, 8 juni 1999
* Van Melle heeft ook trek in Klene Trouw, 11 juni 1999
* ↑ Wybertjesfabriek 1948-1950 Dudok Architectuur Centrum
* Media op Commons
* Definitie op WikiWoordenboek
# Hoge Vaart

De Hoge Vaart is een kanaal in Flevoland, tussen het Ketelmeer en het Markermeer bij Almere.
De Hoge Vaart doorkruist de hele Flevopolder en heeft nog een afsplitsing, de Hoge Dwarsvaart, die uitkomt in het Veluwemeer. De Larservaart verbindt de Hoge Vaart met de Lage Vaart.
De Hoge Vaart begint bij Almere bij het gemaal De Blocq van Kuffeler en gaat vervolgens dwars door de gehele stad, langs het centrum en door de wijken Tussen de Vaarten Noord en Zuid, onder de A6, tussen Almere Haven en Almere Hout door, vervolgens ook onder de A27 (bij afslag 36 - Almere Overgooi) en buigt dan af om richting het Horsterwold bij Zeewolde te gaan. De Hoge Vaart gaat niet door Zeewolde heen, maar gaat er langs, richting het Harderbos waar de Hoge Dwarsvaart uitkomt in het Veluwemeer bij Harderwijk en de buurtschap Harderhaven. Vervolgens komt het kanaal bij het Biddingbos en Biddinghuizen. Hierna gaat het door weilanden richting de Lage Vaart, waarna ze uitkomen op het Ketelmeer.
In Almere ligt aan de oostkant van de Hoge Vaart het Landgoed Hagevoort.
# Thomas Sumner

Thomas Hubbard Sumner (20 maart 1807 - Taunton (Massachusetts), 9 maart 1876) was een negentiende-eeuwse zeekapitein die een astronomische navigatiemethode ontwikkelde die bekendstaat als de sumnerlijn.
Het gebruik van zon en sterren als navigatiemiddel is een zeer oude kunst. Het is bekend dat de Vikingen al gebruikmaakten van de zon en Poolster om op dezelfde breedtecirkel te varen tijdens hun reizen naar Noord-Amerika. Toch was er tot midden achttiende eeuw nog geen echte methode om een positie te bepalen. Oceaannavigatie werd met schade en schande uitgevoerd waarbij ontdekkingsreizigers stierven van dorst en ondervoeding terwijl ze volgens een breedtelijn voeren op zoek naar land.
In 1837 bedacht Thomas Sumner een methode om een positielijn te bekomen door observatie van hemellichamen. Sumners inzicht leidde tot het begrip dat wanneer een schip volgens het azimut van een hemellichaam vaart naar (weg van) het punt waar de lijn tussen het hemellichaam en aardecentrum het aardoppervlak snijdt (geografische positie van het hemellichaam), de navigator de sextanthoogte groter zal zien worden (kleiner worden).

## Biografie

Thomas Sumner was de zoon van Thomas Waldron Sumner, een architect, en Elizabeth, dochter van Thomas Hubbard uit Weston (Massachusetts). Het gezin had elf kinderen, van wie er vier op vroege leeftijd stierven. Van de zeven die overleefden was hij de enige zoon. Op zijn vijftiende ging hij naar Harvard.
Toen hij negentien was trouwde hij kort nadat hij afgestudeerd was en vluchtte naar New York. Drie jaar nadien scheidde hij. Hierna schreef hij zich in als zeeman op een schip dat voer op de China-route en binnen acht jaar was hij opgeklommen tot kapitein. Op 10 maart 1834 trouwde hij met Selina Christiana Malcolm uit Connecticut en tussen 1835 en 1848 kregen ze zes kinderen, van wie er twee stierven als baby.
Op 25 november 1837 ging Sumner van kade in Charleston (South Carolina), met als bestemming Greenock in Schotland. Het was tijdens deze reis, toen ze aankwamen in het Sint-Georgekanaal en de Ierse Zee, dat hij een nieuwe principe van astronavigatie uitdacht. Hij nam een aantal jaar om zijn theorie te perfectioneren en publiceerde het in 1843 in een klein boekje.
Kort hierna ging zijn geheugen achteruit en in 1850 kwam hij terecht in het McLean Asylum in Boston. In 1865 kwam hij terecht in het ziekenhuis voor geesteszieken in Taunton (Massachusetts), waar hij stierf in 1876. Hij werd 69 jaar oud.

## Eerbewijzen

Twee surveyschepen in de Verenigde Staten en een krater op de maan zijn naar hem genoemd.
# Glen Ellen

Glen Ellen is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Californië en valt bestuurlijk gezien onder Sonoma County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2010 werd het aantal inwoners vastgesteld op 784, een daling van 21% ten opzichte van 2000.

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 5,4 km², geheel bestaande uit land. Glen Ellen ligt op ongeveer 331 m boven zeeniveau.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 16 km rond Glen Ellen.
# Luchtsnelheid

De luchtsnelheid, in Engels luchtvaartjargon airspeed genoemd, is de snelheid van een vliegtuig ten opzichte van de omringende luchtmassa. De luchtsnelheid wordt in de gemotoriseerde luchtvaart uitgedrukt in knopen (1 knoop = 1 zeemijl / uur = 1,852 km/u).
De term 'luchtsnelheid' zonder toevoegingen kan een van deze betekenissen hebben:
* Aangegeven luchtsnelheid (indicated airspeed – IAS). Dit is de snelheid aangegeven door (lucht)snelheidsmeter van het vliegtuig (in praktijk meestal bij zijn Engelse naam airspeed indicator genoemd). Het is deze snelheid die in de radiocommunicatie tussen piloot en luchtverkeersleiding wordt verstaan onder de algemene term 'luchtsnelheid'.
* Werkelijke luchtsnelheid (true airspeed – TAS) (ook wel ware luchtsnelheid genoemd). Dit is de luchtsnelheid van een vliegtuig ten opzichte van onverstoorde lucht. De werkelijke luchtsnelheid wordt voornamelijk gebruikt bij het plannen van een vlucht.
De luchtsnelheidsmeter in het vliegtuig werkt met een pitotbuis aan de buitenkant van het vliegtuig, die de druk van de aanstromende lucht meet. Deze druk varieert met de snelheid, maar ook met de vlieghoogte doordat de dichtheid van de lucht afneemt met de hoogte (dit laatste is trouwens het principe van de (barometrische) hoogtemeter). Tevens wordt de dichtheid van de lucht beïnvloed door de temperatuur. Hierdoor kunnen de aangewezen luchtsnelheid en de werkelijke luchtsnelheid sterk van elkaar afwijken.
Voor vliegtuigen is de luchtsnelheid van belang in verband met de aerodynamica. De luchtweerstand – en daarmee het brandstofverbruik – is lager wanneer men „met de wind mee” vliegt. Bij start en landing is de snelheid nog laag, zodat de luchtsnelheid een wezenlijke rol kan spelen bij zowel het draagvermogen van de vleugels als de besturing van het vliegtuig. Zo moet men bij een landing met zijwind altijd schuin aan komen vliegen. De verkeersleiding geeft daartoe aan de piloot de zogenaamde „dwarswindcomponent” voor de toegewezen landingsbaan door.
# AS Andria BAT

AS Andria BAT is een Italiaanse voetbalclub uit de stad Andria, gelegen in de regio Apulië. De club werd opgericht in 1971 en speelt haar thuiswedstrijden in het Stadio Degli Ulivi, met een capaciteit van ongeveer 10.000 toeschouwers

## Geschiedenis

AS Andria BAT, oorspronkelijk opgericht in 1971, heeft verschillende naamswijzigingen en fusies ondergaan gedurende haar bestaan. Een belangrijke naamsverandering vond plaats in 2005, toen de club de naam Andria BAT aannam, waarbij "BAT" staat voor de provincies Barletta-Andria-Trani, om de verbondenheid met deze regio te benadrukken. Door de jaren heen heeft de club gespeeld op verschillende niveaus van het Italiaanse voetbalsysteem, voornamelijk in de Serie C en Serie D, tevens is noemenswaardig dat de club in 1999 een seizoen heeft doorgebracht in de Serie B

## Stadion

Het Stadio Degli Ulivi, gelegen in Andria, is het thuisstadion van de club. Het stadion biedt plaats aan 10.500 toeschouwers en dient als locatie voor zowel competitiewedstrijden als andere clubactiviteiten.

## Bekende (oud-)spelers

* Bernardo Corradi
* Matjaž Florjančič
* Marco Giampaolo
* Cristiano Lupatelli

## Externe link

* Officiële site
Audace Cerignola · Avellino · Benevento · Casertana · Catania · Cavese · Crotone · Foggia · Giugliano · Juventus Next Gen · Latina · Messina · Monopoli · Picerno · Potenza · Sorrento · Taranto · Team Altamura · Trapani · Turris
# Superprestige veldrijden 1985-1986

De Superprestige veldrijden 1985-1986 was de vierde editie van de Superprestige veldrijden. Er werden 7 wedstrijden verreden. Roland Liboton won het eindklassement voor Hennie Stamsnijder en Paul De Brauwer.

## Puntenverdeling

Punten werden toegekend aan alle crossers die in aanmerking kwamen voor Superprestige-punten. De top vijftien ontving punten aan de hand van de volgende tabel:
Puntenverdeling :
| Positie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| Punten | 15 | 14 | 13 | 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |

## Kalender en podia

| Datum | Locatie | Eerste | Tweede | Derde | |
| 24 november 1985 | Valkenswaard | Reinier Groenendaal | Paul De Brauwer | Roland Liboton | details |
| 8 december 1985 | Rome | Radomir Simunek | Paul De Brauwer | Petr Hric | details |
| 15 december 1985 | Oss | Hennie Stamsnijder | Roland Liboton | Reinier Groenendaal | details |
| 22 december 1985 | Overijse | Roland Liboton | Hennie Stamsnijder | Frank van Bakel | details |
| 29 december 1985 | Diegem | Roland Liboton | Hennie Stamsnijder | Ivan Messelis | details |
| 11 januari 1986 | Zillebeke | Ivan Messelis | Roland Liboton | Hennie Stamsnijder | details |
| 12 januari 1986 | Asper-Gavere | Hennie Stamsnijder | Roland Liboton | Ivan Messelis | details |

## Eindklassement

| Positie | Naam | Punten |
| 1 | Roland Liboton | 97 |
| 2 | Hennie Stamsnijder | 89 |
| 3 | Paul De Brauwer | 67 |
| 4 | Reinier Groenendaal | 65 |
| 5 | Ivan Messelis | 60 |
| 6 | Frank van Bakel | 59 |
| 7 | Henk Baars | 58 |
| 8 | Ludo De Rey | 52 |
| 9 | Johan Ghyllebert | 37 |
| 10 | Klaus-Peter Thaler | 36 |
# Raf Reymen

Raf Reymen, geboren Rafaël Van Caeneghem (Gent, 21 januari 1926 – Mechelen, 18 augustus 1990) was een Vlaams acteur.

## Loopbaan

Reymen studeerde aan de Koninklijke Toneelschool en het Koninklijk Muziekconservatorium van Gent. In zijn theatercarrière speelde Reymen bij het reisgezelschap Het Vlaamse Schouwtoneel en het Antwerpse Nederlands Kamertoneel. In 1976 verbond hij zich vast als acteur en vertaler aan het Nederlands Toneel Gent, waar hij werkte in regie van onder meer Jean-Pierre De Decker, Hugo Van den Berghe, Hugo Claus en Dirk Tanghe. Zelf was hij een tiental jaren later als regisseur actief, onder meer met het Brussels Kamertoneel bij "De Kunstopnemer". In het theater kreeg hij veel lof voor zijn vertolking van de rol van Edgar in Dodendans (Dödsdansen) van Strindberg en de rol van professor Svebrakov in Oom Wanja van Tsjechov.
In de jaren zestig en in het begin van de jaren zeventig was Reymen werkzaam bij de BRT als acteur, producent van documentaires en realisator. Tot zijn documentaires behoren Libanon in vogelvlucht, Huisvuil, Uit het dagboek van een loodsman, Garnaal, Krab en kreeft, Met de 'Godetia' naar IJsland, Dag in, dag uit met... een monnik en Van vissers en vissen.
Reymen speelde in enkele langspeelfilms. In 1979 speelde hij in het oorlogsdrama Een vrouw tussen hond en wolf van André Delvaux. In 1985 had hij een rol in Springen van Jean-Pierre De Decker. In 1986 acteerde hij in Het gezin van Paemel. Reymen had ook enkele televisierollen. Naast heel wat televisiefilms, en gastrollen, speelde Rijmen in 1976 in De komst van Joachim Stiller en was hij van 1983 tot 1988 de vertolker van het misdadig brein Sardonis uit de jeugdserie Merlina. In 1989 speelde hij ook nog in de televisiefilm De vrek van Dirk Tanghe. Zijn laatste rol was een gastrol in de VTM-televisieserie Commissaris Roos uit 1990.
* ↑ Universiteit Antwerpen - Etcetera, jaargang 8, nr. 31, september 1990
# Meunasah Rawa

Meunasah Rawa is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Utara van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Rawa telt 237 inwoners (volkstelling 2010).
# Kerstmarkt Gemeentegrot

De kerstmarkt in de Gemeentegrot van Valkenburg is Europa's grootste ondergrondse kerstmarkt. Ze is onderdeel van de manifestatie Kerststad Valkenburg, die in 2018 de titel 'European City of Christmas' won. De Valkenburgse kerstevenementen, die ook op andere locaties in het stadje plaatsvinden, trekken jaarlijks meer dan een half miljoen bezoekers, waarvan circa 200.000 de kerstmarkt in de Gemeentegrot bezoeken.

## Geschiedenis

Sinds 1986 wordt er in de Gemeentegrot een kerstmarkt gehouden. Naast de Gemeentegrot heeft ook de Fluweelengrot een ondergrondse kerstmarkt. Daarnaast is er een bovengrondse kerstmarkt op het Theodoor Dorrenplein en langs de Geul. In 2016 trokken de drie markten gezamenlijk circa 300.000 bezoekers. Veel bezoekers komen in groepsverband per touringcar (865 in 2016). De meeste bezoekers komen uit Nederland, België en Duitsland, maar ook uit Frankrijk, Engeland en Denemarken. In 2020 werd de Valkenburgse kerstmarkt negende in een online peiling naar de beste kerstmarkt van Europa. In 2022 bezochten bijna 600.000 toeristen Valkenburg tijdens de kerstperiode. Voor de markt in de Gemeentegrot werden meer dan 180.000 tickets verkocht. Een jaar later waren dat er 200.000. De Fluweelengrot trok toen zo'n 150.000 bezoekers.

## Externe link

* Officiële website
* 1 2 'Kerstmarkten in Valkenburg trekken recordaantal bezoekers, 600.000 mensen uit heel Europa' op nos.nl, 31 december 2022, geraadpleegd 27 oktober 2024.
* 1 2 'Kerstmarkt in Gemeentegrot Valkenburg trekt recordaantal bezoekers' op nos.nl, 29 december 2023, geraadpleegd 27 oktober 2024.
* ↑ De geschiedenis van de Gemeentegrot in Valkenburg aan de Geul
* ↑ Randy Beaumont, 'Ondergrondse kerstmarkt Valkenburg moet dicht: het is een rattenval' op nos.nl, 20 december 2017, geraadpleegd 27 oktober 2024.
* ↑ Kerstmarktgemeentegrot.nl. Gearchiveerd op 10 juni 2023.
# Porto Vitória FC

Porto Vitória FC is een Braziliaanse voetbalclub uit de Braziliaanse stad Vitória, de hoofdstad van de staat Espírito Santo.

## Geschiedenis

De club werd opgericht in 2014 en speelde aanvankelijk amateurvoetbal. In 2021 werden ze een profclub en namen deel aan de Série B van de staatscompetitie. Na een middelmatig eerste seizoen kon de club in 2022 de titelfinale bereiken. Hoewel ze verloren van Atlético Itapemirim promoveerden ze zo wel naar de Série A. In het eerste seizoen bij de elite eindigde de club in de eerste fase samen met stadsrivaal Vitória eerste en verloor in de halve finale om de titel van Real Noroeste. Ook in 2024 was de halve finale het eindstadium. Deze keer werden ze uitgeschakeld door Rio Branco. Later dat jaar won de club wel de staatsbeker waardoor ze in 2025 mogen aantreden in de nationale Série D.

## Erelijst

Copa Espírito Santo
    2024
# Westelijk hartenbeest

Het westelijk hartenbeest (Alcelaphus buselaphus major) is een ondersoort van het hartenbeest, die voorkomt in de grasvlaktes van Benin, Burkina Faso, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkust, Kameroen, Mali, Niger, Nigeria, Senegal, Togo en Tsjaad. Het is mogelijk uitgestorven in Gambia.

## Beschrijving

Gemiddelde volwassen dieren zijn 1,4 m hoog op de schouder en wegen 145 kg. De vacht van het westelijk hartenbeest is reekleurig, variërend van geelbruin tot donkerbruin. Hij heeft een kleine bult bij de voorste schouders, slanke poten en een zeer smal gezicht. Beide geslachten hebben hoorns, die 45–70 cm kunnen zijn. Er is een aanzienlijke variatie in de groei van de hoorns, maar over het algemeen groeien ze zijwaarts uit het hoofd, voordat ze naar voren buigen, dan naar binnen en naar achteren. De hoorns hebben scherpe uiteinden.

## Gedrag

Het westelijk hartenbeest is voornamelijk overdag actief. Als herbivoor graast hij tijdens de koelere ochtend- en middagperioden en rust hij tijdens de hete dag op schaduwrijke plekken. Vrouwtjes vormen kuddes van vijf tot twaalf leden, terwijl mannetjes over het algemeen solitair blijven. Terwijl de kudde aan het eten is, houdt één lid de wacht en let op mogelijke roofdieren. Als ze bedreigd worden, vlucht de kudde in een enkele rij en haalt daarbij snelheden tot 80 km/u, waarmee het een van de snelste antilopen is. Kuddes verblijven meestal op één plek; de dieren rusten een groot deel van de dag in de schaduw om aan de middaghitte te ontsnappen. Ze verplaatsen zich als kudde op zoek naar water. In bijzonder droge seizoenen of in tijden van droogte trekken kuddes vrouwtjes samen op zoek naar water of betere weidegronden.
Westelijke hartenbeesten zijn over het algemeen niet agressief, maar ze zullen vechten om hun jongen of het territorium te beschermen. Mannetjes claimen gebieden van gemiddeld 31 ha (0,31 km²), voor periodes van vier tot vijf jaar. Mannetjes beschermen hun opgeëiste gebied fel. Er zijn mannetjes bekend die zonder water moeten leven om hun territorium te beschermen. Als een mannetje zijn territorium verlaat om water te zoeken, kan een ander mannetje zich het territorium toe-eigenen.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Western hartebeest op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ (en) Westelijk hartenbeest op de IUCN Red List of Threatened Species.