OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gornergrat

De Gornergrat (Italiaans: Cervino; Frans: Cervin) is een bergkam in de Walliser Alpen, in Zwitserland (Wallis), in de nabijheid van de Matterhorn, drie kilometer ten oosten van Zermatt. De top bevindt zich op 3.135 m ü.M.. De Gornergrat bevindt zich tussen de Gornergletsjer en de Findelgletsjer en biedt een zicht op meer dan 20 vierduizenders, waaronder de Monte Rosa, de Matterhorn en de Lyskamm.
Station Gornergrat op de Gornergrat is het eindstation van de in 1898 geopende Gornergratbahn, die vanaf Zermatt via Riffelalp en Riffelberg gaat en daarbij een hoogteverschil van bijna 1.500 meter doormaakt. Bij het eindstation op 3098 meter bevindt zich op de zuidwestelijke top een berghotel, het Kulmhotel, het hoogste hotel van Zwitserland waarvan de bouwperiode van 1897 tot 1907 liep. In de jaren 60 werden er op het hotel ook twee wetenschappelijke observatoria aangebouwd. In deze observatoria van het Hochalpine Forschungsstation Jungfraujoch und Gornergrat was in de noordelijke koepel tot 2005 een 1,5 meter infraroodtelescoop in gebruik, van 1985 tot midden 2010 in de zuidelijke koepel een radiotelescoop met een paraboolreflector van 3 meter diameter, gebouwd en beheerd door KOSMA van de Universität zu Köln. Op de locatie heeft de Universität Bern een onderzoekscontainer opgesteld voor de meting van zonneneutronen, als Europees ijkingspunt van een wereldwijd netwerk van dergelijke neutrondetectormeetstations.
Aan Gornergrat is eveneens een skigebied gelegen dat met een gondelbaan is gekoppeld aan het skigebied van de Kleine Matterhorn.
Van 1958 tot 2007 was er op de Gornergrat ook een kabelbaan die de Gornergrat over de Hohtälli met de Zermatter Stockhorn verbond, maar deze werd na het aflopen van de uitbatingsvergunning niet meer vernieuwd en in 2008 afgebroken.

## Galerij

* Gezicht vanaf de Gornergrat op de Theodulgletscher
* Station Gornergrat
* Berghotel met observatorium
# Gemene oranje roest

Gemene oranje roest of algemene oranje roest (Coleosporium tussilaginis, synoniem: Coleosporium petasitis) is een schimmel die tot de familie Coleosporiaceae behoort.

## Levenscyclus

De levenscyclus bestaat uit vijf stadia, die op twee verschillende waardplanten doorlopen worden. Op de ene waardplant, zoals klein hoefblad, worden teleutosporen, basidiosporen en uredosporen gevormd en op de andere waardplant, alleen op twee-naaldige dennen zoals de grove den, spermatiën en aecidiosporen.
De teleutospore is de dikwandige, gekleurde rustspore, die aan het einde van de zomer en de herfst gevormd wordt in het telium (vruchtlichaam). Het telium wordt net voor het afsterven van de waardplant gevormd. De gesteelde teleutospore is tweecellig en heterothallisch. In het voorjaar kiemt de teleutospore en vormt een basidium, waarop de basidiospore gevormd wordt.
De basidiospore infecteert de waardplant (grove den) en vormt daar een 500-1000 µm lang en 200-500 µm breed spermogonium met spermatiën en receptieve hyfen. Het spermogonium is in het begin geelachtig en wordt later bruin. Na bevruchting van een receptieve hyfe van het spermogonium door een spermatium met een ander paringstype wordt een 1-3 mm lang en 0,5-1,5 mm hoog aecium met haploïde-dikaryotische 20-40 × 16-27 µm grote aecidiosporen gevormd, die eerst geel zijn later wit worden. Aangetaste dennenaalden worden meestal geel en vallen af, maar sommige blijven in leven. Op deze naalden kan de schimmel 2-3 jaar overleven.
De aecidiospore kiemt op de andere waardplant (klein hoefblad), waarna aan de onderkant van het blad van de geïnfecteerde plant een 400-700 µm groot uredinium gevormd wordt, die eerst oranje en later rood van kleur is. Het uredinium vormt 25-31 × 18-23 μm grote uredosporen, die vervolgens weer een uredinium vormen. Later in het seizoen worden ten slotte in het mycelium 400-800 µm grote telia met 60-105 × 15-24 µm grote teleutosporen gevormd.

## Waardplanten

Hij tast de volgende planten aan:
* Campanula glomerata (Kluwenklokje)
* Campanula lactiflora
* Campanula lyrata
* Campanula olympica
* Campanula rapunculoides (Akkerklokje)
* Campanula trachelium (Ruig klokje)
* Chrysophthalmum dichotomum
* Emilia coccinea (Kwastjesbloem)
* Euryops acraeus (Zuid-Afrikaanse margriet)
* Euphrasia hirtella
* Euphrasia pectinata
* Jacobaea aquatica (Waterkruiskruid)
* Michauxia campanuloides
* Michauxia tchiihatchefii
* Petasites hybridus (Groot hoefblad)
* Pinus (Den)
* Pedicularis comosa
* Rhinanthus angustifolius (Grote ratelaar)
* Rhinanthus minor (Kleine raterlaar)
* Senecio doronicum subsp. orientalis
* Tussilago farfara (Klein hoefblad)

## Foto's

* Aangetaste naald met geel gekleurde aecidiën op grove den
* Aangetaste naald met witgekleurde aecidiën met daartussen spermogonia op grove den
* Uredinium op klein hoefblad
* Uredosporen op klein hoefblad
* Telia op klein hoefblad
# Bajo Baudó

Bajo Baudó is een gemeente in het Colombiaanse departement Chocó. De gemeente telt 15.919 inwoners (2005).

## Geboren

* Yáser Asprilla (2003), voetballer
* Departamento Administrativo Nacional de Estadística (DANE)
Acandí · Alto Baudo · Atrato · Bagadó · Bahía Solano · Bajo Baudó · Bojayá · Cértegui · Condoto · El Cantón del San Pablo · El Carmen de Atrato · El Carmen del Darién · Istmina · Juradó · Litoral del San Juan · Lloró · Medio Atrato · Medio Baudó · Medio San Juan · Nóvita · Nuquí · Quibdó · Río Iró · Río Quito · Riosucio · San José del Palmar · Sipí · Tadó · Unguía · Unión Panamericana
# Grote clausilia

De grote clausilia (Alinda biplicata) of grote regenslak) is een slakkensoort uit de familie van de Clausiliidae. De soort is vrij algemeen in een groot deel van Nederland. Het komt voor in verschillende biotooptypen waaronder bossen en besteende dijken.

## Kenmerken

De behuizing is torenvormig en linksom gewenteld. Het is ongeveer 16 tot 18 mm (max. 22 mm) hoog, 3,8 tot 4,0 mm dik en hoornbruin. Er zijn ongeveer 12 windingen die regelmatig toenemen. De mondrand is omgeslagen, deels verdikt en van onderen toegespitst. In de mond meerdere lamellen of tandplooien.
* ↑ MolluscaBase - Alinda biplicata (Montagu, 1803). www.molluscabase.org. Geraadpleegd op 30 oktober 2024.
* ↑ Grote clausilia. Nederlands soortenregister. Geraadpleegd op 30 oktober 2024.
* ↑ Grote clausilia - Alinda biplicata biplicata. Verspreidingsatlas. Geraadpleegd op 30 oktober 2024.
# Continentale marge

De continentale marge (Engels: continental margin) is in de geologie de overgang tussen een continent, bestaande uit dikke continentale korst en een oceaan, bestaande uit dunne oceanische korst. Continentale marges maken ongeveer 28% uit van de oppervlakte van de oceanen.
De overgang tussen continentale en oceanische korst ligt normaal gesproken ergens in het buitenste deel van de continentale marge, dat de continentale verheffing wordt genoemd. Landafwaarts gezien ligt buiten de rand van de continentale verheffing de abyssale vlakte van de oceaanbodem. Het gedeelte van het continent dat onder water staat wordt het continentaal plat genoemd. Het gaat meestal vrij plotseling over in de continentale helling. De continentale helling gaat over in de continentale verheffing aan wat de "voet van de helling" genoemd wordt. Ongeveer 20% van het totale oppervlak aan continentale korst op Aarde staat onder water en maakt deel uit van een continentale marge.
De buitengrens van de continentale marge is in het VN-Zeerechtverdrag vastgelegd als grens voor territoriale aanspraken van landen (in dit verdrag wordt de continentale marge met continentaal plat aangeduid, de geomorfologische definities zijn echter anders). Dit verdrag is met name belangrijk voor de exploratie van offshore grondstoffen.
# Boswachterij Westerschouwen

Boswachterij Westerschouwen is het grootste bos van Zeeland, gelegen aan de kust van Schouwen-Duiveland. De Boswachterij Westerschouwen, de Meeuwenduinen, de Verklikkerduinen en de Vroongronden vallen allemaal onder de Kop van Schouwen.

## Aanleg

Rond 1920 werden er op de Domaniale Duinen dennen geplant en in de zeereep werden stuifschermen van wilgentenen en helm geplant. Staatsbosbeheer kreeg het gebied in de jaren zeventig in beheer. Daarna begon Staatsbosbeheer met het aanplanten van loofbomen zoals eiken en berken maar ook abelen en balsempopulieren.

## Fauna

Het bos is rijk aan vogels. Er zijn roofvogels aanwezig zoals buizerds en haviken. Daarnaast zijn er vlinders, konijnen en fazanten. In het duingebied lopen reeën, damherten en wilde shetlandpony’s.

## Recreatie

In het bos kan men recreëren. Het gebied is grotendeels vrij toegankelijk voor bezoekers. Men kan het gebied te voet, per fiets of met een paard bezoeken. Er is ook een tegelpad aangelegd waar rolstoelgebruikers gebruik van kunnen maken. Bij de hoofdingang van het bos aan de Kraaijensteinweg staat de excursieschuur. Deze excursieschuur dient als vertrekpunt voor rondleidingen door het bos.
* ↑ Boswachterij Westerschouwen | Zeeland.com. www.zeeland.com. Gearchiveerd op 12 april 2021. Geraadpleegd op 12 april 2021.
* ↑ Boswachterij Westerschouwen. Burgh-Haamstede. Gearchiveerd op 12 april 2021. Geraadpleegd op 12 april 2021.
# CHAJ

Het Centrum voor Haagse Jiddisjkeit (CHAJ) is een non-profitorganisatie ter bevordering van de joodse cultuur, identiteit, onderwijs en erfgoed in Den Haag.

## Activiteiten

Het CHAJ functioneert als cultureel centrum voor het joodse gemeenschap in Den Haag en heeft Israël-gerelateerde programma's zoals yom haatzmaut.
Het biedt tentoonstellingen, waaronder als eerste de presentatie van 300 jaar joodse geschiedenis in Den Haag. Deze is geopend tijdens de jaarlijkse viering van de Chanoeka.
Op 14 januari 2016 sloeg de Asjkenazische opperrabbijn van Israël, David Lau, een mezoeza aan, wat de officiële opening van het CHAJ markeerde.
* Opperrabbijn Rabbi David Lau tijdens CHAJ centre in Den Haag.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel CHAJ op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Den Haag Direct, Feestelijke Joodse Chanoeka Viering in het Atrium van het Stadhuis, 8 december 2015
* ↑ Bezuidenhout, Nieuw Joods Centrum CHAJ officieel geopend in Spaarwaterstraat, 15 januari 2016
* ↑ Reformatorisch Dagblad, Israëlische opperrabbijn opent nieuw Joods cultureel centrum in Den Haag, 14 januari 2016. Gearchiveerd op 25 januari 2016.
# Kampung Paya

Kampung Paya is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Selatan van de provincie Atjeh, Indonesië. Kampung Paya telt 987 inwoners (volkstelling 2010).
# Kampung Sajad

Kampung Sajad is een bestuurslaag in het regentschap Rejang Lebong van de provincie Bengkulu, Indonesië. Kampung Sajad telt 440 inwoners (volkstelling 2010).
# Kampung Sawah (Natal)

Kampung Sawah is een bestuurslaag in het regentschap Mandailing Natal van de provincie Noord-Sumatra, Indonesië. Kampung Sawah telt 1001 inwoners (volkstelling 2010).
# Kampung Selamat

Kampung Selamat is een bestuurslaag in het regentschap Deli Serdang van de provincie Noord-Sumatra, Indonesië. Kampung Selamat telt 2928 inwoners (volkstelling 2010).
# Ortaffa

Ortaffa is een gemeente in het Franse departement Pyrénées-Orientales (regio Occitanie). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Perpignan. Ortaffa telde op 1 januari 2021 1.798 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Ortaffa bedroeg op 1 januari 2021 8,49 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 211,8 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

## Externe link

* (fr) Statistische informatie op de website van INSEE
* 1 2 Populations légales 2021.
# Skyr

Skyr (spreek uit: skir) is een typisch IJslands melkproduct. Van origine is skyr een product dat door de Vikingen vanuit Noorwegen zou zijn meegebracht ten tijde van de kolonisatie van IJsland. Skyr verdween echter in de Europese Scandinavische landen. In elk geval zijn de koeien door de Vikingen naar IJsland gebracht.

## Geschiedenis

Skyr werd oorspronkelijk gemaakt van zowel schapenmelk als koeienmelk, maar vanaf het begin van de 19e eeuw alleen van koeienmelk.

## Ambachtelijke bereiding

Skyr wordt in 2021 nog in de oorspronkelijke vorm gemaakt in slechts enkele boerderijen op IJsland. De fabricage is als volgt:
Aan rauwe volle melk worden enkele druppels stremsel toegevoegd, en een restant van oude skyr, waarin de skyrcultuur aanwezig is, die naast bacteriën ook gisten bevat die de smaak bepalen. De melk wordt verwarmd tot ongeveer 85 graden, zodat het vet en de caseïne boven komen drijven. Daarbij wordt het mengsel geroerd. Als de melk gestremd is - zoals verse kaas - laat men die uitlekken in een katoenen zak (op de manier waarop ook hangop gemaakt wordt). Na lang uitlekken blijft een droog product over, ongeveer 10% van de oorspronkelijke hoeveelheid melk. De wei die uit de gestremde melk is gedropen wordt niet door mensen genuttigd. Het product bevat ruim 13% aan proteïnen.
Oorspronkelijke skyr bevat dan ook geen verdikkingsmiddelen zoals pectine en/of gemodificeerd (maïs)zetmeel, zoals deze wel voorkomen in de fabrieksmatig bereide skyr.

## Fabrieksmatige bereiding

De oorspronkelijk skyr is erg zwaar en vet. Het moderne fabricageproces is veranderd om een magerder en lichtere vorm te verkrijgen. Deze vorm van skyr wordt gemaakt van gepasteuriseerde, afgeroomde melk en levende bacterieculturen zoals Streptococcus salivarius subsp. thermophilus en Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus (de bacterie die ook voor yoghurtbereiding wordt gebruikt). Daarna wordt "actieve skyr" toegevoegd om de bacteriegroei te stimuleren. Stremsel wordt toegevoegd om de eiwitten te laten uitvlokken en het mengsel wordt gefiltreerd waarmee de wei (mysa in het IJslands) wordt afgescheiden. De overgebleven eiwitmassa vormt de skyr. Er wordt ook eiwitpoeder toegevoegd, afkomstig uit melk. Omdat dit een melkproduct is hoeft het in 2021 niet op de ingrediëntenlijst vermeld te worden. Nederlandse producenten baseren skyr op yoghurt dan wel kwark en vermelden dat op de lijst met ingrediënten.
Traditioneel bereide skyr smaakt zacht zuur met een lichte zoete nasmaak. IJslandse fabrikanten voegen bij de commercieel gemaakte skyr vanaf het begin van de 21ste eeuw allerlei geur-, kleur- en smaakstoffen toe, zoals vanille, blauwe bes of aardbei.

## Gebruik

Skyr is in IJsland en Denemarken een populair product. Skyr zonder toevoegingen bevat ongeveer 10% eiwit, 3% suikers en 0,5% vet. Het heeft een hoog calciumgehalte en is rijk aan vitaminen. Het wordt traditioneel gegeten zonder toevoegingen maar ook wel met suiker en aangelengd met room. Mede vanwege het hoge gehalte aan eiwitten is het product net als kwark zeer geliefd onder krachttrainers, die voor hun spiergroei extra eiwitten willen binnenkrijgen.
# Marathon van Eindhoven 1999

De marathon van Eindhoven 1999 werd gelopen op zondag 10 oktober 1999. Het was de zestiende editie van deze marathon.
De Keniaan David Ngetich zegevierde bij de mannen in 2:09.24, zijn persoonlijk beste tijd. De Nederlandse Nadezhda Wijenberg was het sterkst bij de vrouwen in 2:28.45 en ook zij leverde een PR-prestatie. Tevens won zij hiermee de nationale titel, aangezien het evenement ook dienstdeed als Nederlands kampioenschap. De Nederlandse titel bij de mannen werd, evenals in de twee voorafgaande jaren, gewonnen door Luc Krotwaar, die als twaalfde in 2:17.44 over de finish kwam.
Zowel bij de mannen als vrouwen werd het parcoursrecord verbeterd.

## Uitslagen
### Mannen

| rang | naam | land | tijd | opmerkingen |
| 1 | David Ngetich | KEN | 2:09.24 | |
| 2 | Dmitriy Kapitonov | RUS | 2:09.32 | |
| 3 | Leonid Shvetsov | RUS | 2:09.38 | |
| 4 | Philip Tanui | KEN | 2:10.09 | |
| 5 | Jackson Omweri | KEN | 2:12.56 | |
| 6 | Sergey Loekin | RUS | 2:13.08 | |
| 7 | Aleksander Kapitonov | RUS | 2:14.23 | |
| 8 | Boubker El Afoui | MAR | 2:15.50 | |
| 9 | John Maundu | KEN | 2:16.42 | |
| 10 | John Kiprono | KEN | 2:17.12 | |
| 11 | Benjamin Matolo | KEN | 2:17.12 | |
| 12 | Luc Krotwaar | NED | 2:17.44 | 1e NK |
| 13 | Francis Robert Naali | TAN | 2:18.51 | |
| 14 | Ronald Schut | NED | 2:18.59 | 2e NK |
| 15 | Elias Chebet Kipkosgei | KEN | 2:19.49 | |
| 16 | Chaham El Maati | MAR | 2:20.21 | |
| 18 | Aart Stigter | NED | 2:23.40 | 3e NK |
| 19 | Paul Hagedoren | NED | 2:24.39 | 4e NK |
| 20 | Toon Heeren | NED | 2:25.55 | 5e NK |
| 21 | Gert van Bergen | NED | 2:27.40 | 6e NK |

### Vrouwen

| rang | naam | land | tijd | opmerkingen |
| 1 | Nadezhda Wijenberg | NED | 2:28.45 | 1e NK |
| 2 | Wilma van Onna | NED | 2:34.12 | 2e NK |
| 3 | Galina Baruk-Kamatevich | BLR | 2:39.14 | |
| 4 | Mieke Pullen | NED | 2:39.47 | 3e NK |
| 5 | Erica Souverein | NED | 2:44.46 | 4e NK |
| 6 | Agnes Hijman | NED | 2:48.48 | 5e NK |
| 7 | Diane Teygeman | BEL | 2:50.55 | |
| 8 | Marleen van Reusel | BEL | 2:58.12 | |
| 9? | Anja van Vliet | NED | 2:58.57 | 6e NK |
* Dormalen, H. van (1999) Marathontijden Eindhoven en Amsterdam naar recordtijden Atletiek Actueel nr. 27: KNAU
* Werkgroep Statistiek KNAU (2000) Statistisch jaarboek 99: KNAU
* (en) World Marathon Rankings for 1999 op www.arrs.run
* Sport in Cijfers (Nieuwsblad van het Noorden, 11 oktober 1999)
* (en) Info op more.arrs.run
1959 · 1960 · 1982 · 1984 · 1986 · 1988 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017
# Marathon van Enschede 1987

De marathon van Enschede 1987 werd gelopen op zaterdag 20 juni 1987. Het was de 21e editie van deze marathon.
De Nederlander Marti ten Kate kwam bij de mannen als eerste over de streep in 2:13.52. Aangezien het evenement ook dienstdeed als Nederlands kampioenschap marathon, veroverde hij met deze prestatie tevens de nationale titel. De Zwitserse Helen Comsa won de wedstrijd bij de vrouwen in 2:39.29. De nationale titel bij de vrouwen werd, net als in de twee voorafgaande edities van deze marathon, gewonnen door Eefje van Wissen, die in 2:46.28 als tweede overall over de finish kwam. Dit was in totaal haar vijfde titel.
In totaal finishten zo'n 800 lopers de wedstrijd.

## Uitslagen
### Mannen

| rang | naam | land | tijd | opmerkingen |
| 1 | Marti ten Kate | NED | 2:13.52 | 1e NK |
| 2 | Karel Lismont | BEL | 2:14.03 | |
| 3 | Gianfranco Vergine | ITA | 2:14.59 | |
| 4 | Csaba Lezak | HUN | 2:17.45 | |
| 5 | Richard Vollenbroek | NED | 2:18.32 | 2e NK |
| 6 | Gerard Smit | NED | 2:19.12 | 3e NK |
| 7 | Edward Rydzewski | POL | 2:19.34 | |
| 8 | Luca Foglia | SUI | 2:19.54 | |
| 9 | Jacek Konieczny | POL | 2:19.58 | |

### Vrouwen

| rang | naam | land | tijd | tijd |
| 1 | Helen Comsa | SUI | 2:39.29 | |
| 2 | Eefje van Wissen | NED | 2:46.28 | 1e NK |
| 3 | Ine Valentin | NED | 2:49.02 | 2e NK |
| 4 | Margrit Isenegger | SUI | 2:50.45 | |
| 5 | Anne van Schuppen | NED | 2:50.47 | 3e NK |
| 6 | Anna Krol | POL | 2:51.55 | |
| 7 | Leslie Watson | SCO | 2:53.23 | |
* (en) World Marathon Rankings for 1987 op www.arrs.run
* (en) Info op more.arrs.run
1947 · 1949 · 1951 · 1953 · 1955 · 1957 · 1959 · 1961 · 1963 · 1965 · 1967 · 1969 · 1971 · 1973 · 1975 · 1977 · 1979 · 1981 · 1983 · 1985 · 1987 · 1989 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019
# ApoER2

ApoER2 (een afkorting van Apolipoproteïne E Receptor 2, tevens bekend als low-density lipoprotein receptor-related protein 8) is een lid van de familie van LDL-receptoren. Het wordt gecodeerd door het gen LRP8. ApoER2 speelt met name een belangrijke rol in de endocytose en de signaaltransductie. Samen met VLDLR is ApoER2 een van de receptoren die reeline bindt, hetgeen op zijn beurt leidt tot fosforylering van DAB1. Behalve met reeline vertoont ApoER2 ook nog interactie met SNX17.
* ↑ (en) Kim DH, et al. (1996). Human apolipoprotein E receptor 2. A novel lipoprotein receptor of the low density lipoprotein receptor family predominantly expressed in brain. J Biol Chem. 271 (14): 8373-80. PMID 8626535.
* ↑ (en) LRP8: LDL receptor related protein 8 [Homo sapiens (human)]. NCBI (8-Oct-2017). Gearchiveerd op 5 december 2010.
# Lithiumjodide

Lithiumjodide (LiI) is het lithiumzout van waterstofjodide. De stof komt voor als een wit tot lichtbeige hygroscopisch kristallijn poeder, dat zeer goed oplosbaar is in water. In contact met zuurstof uit de lucht worden de kristallen geel-bruin door oxidatie van jodide (I$^−$) naar di-jood (I$_2$). Van lithiumjodide bestaan verschillende hydraten:
* ${\ce {LiI . 0,5 H2O}}$
* ${\ce {LiI . H2O}}$
* ${\ce {LiI . 2H2O}}$
* ${\ce {LiI . 3H2O}}$

## Synthese

Lithiumjodide kan op verscheidene manieren worden gesynthetiseerd. De eerste methode is de reactie van lithiumhydroxide met waterstofjodide:
    ${\ce {LiOH + HI -> LiI + H2O}}$
Een andere methode is de neutralisatiereactie van lithiumcarbonaat met waterstofjodide:
    ${\ce {Li2CO3 + 2HI -> 2LiI + H2O + CO2}}$
Lithiumjodide kan verder ook bereid worden uit lithiumhydride en di-jood:
    ${\ce {LiH + I2 -> LiI + HI}}$

## Toepassingen

Het watervrije lithiumjodide is goed oplosbaar in organische oplosmiddelen en wordt bij organische synthesen en in lithium-ion-accu's gebruikt.

## Externe link

* (en) MSDS van lithiumjodide
* ↑ Clark, Jim, Atomic and Physical Properties of the Group 1 Elements. chemguide (2005). Geraadpleegd op 30 January 2012.
# Wereldkampioenschap schaken 1935

Het Wereldkampioenschap schaken 1935 was een tweekamp tussen titelverdediger Aleksander Aljechin en zijn uitdager, Max Euwe. Het toernooi vond plaats tussen 3 oktober en 15 december 1935 en bestond uit in totaal 30 schaakpartijen. De partijen werden gehouden in verschillende steden in Nederland. Max Euwe veroverde de wereldtitel.

## Achtergrond

Voor de Tweede Wereldoorlog werkte het Wereldkampioenschap schaken op basis van een uitdaagsysteem. De zittend wereldkampioen moest met een uitdager overeenkomen onder welke voorwaarden hij zijn wereldtitel op het spel wilde zetten. In februari 1934 kwamen Aljechin en Euwe overeen om het wereldkampioenschap te laten plaatsvinden vanaf oktober 1935. Dat zou echter alleen gelden als Aljechin de tweekamp met Efim Bogoljoebov om het Wereldkampioenschap schaken 1934 zou winnen. Zou Aljechin deze confrontatie verliezen, dan moest de match worden uitgesteld.
Voor de organisatie van het toernooi werd een comité samengesteld, bestaande uit Max Levenbach, G. van Dam, L.G. Eggink, Th. Liket en G. van Harten.
De officiële opening van het toernooi was op 2 oktober 1935 in het Carlton Hotel in Amsterdam. Bij deze plechtigheid kwamen veel hoogwaardigheidsbekleders opdraven: Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen Jan Rudolph Slotemaker de Bruine, Burgemeester van Amsterdam Willem de Vlugt de consul van Frankrijk dhr. L.J.F. Judas, de voorzitter van de FIDE Alexander Rueb en de heer B.J. van Trotsenburg, voorzitter van de Nederlandse Schaakbond.

## Verloop van het toernooi

Afgesproken was dat de eerste deelnemer die ten minste zes partijen zou winnen en op meer dan 15 punten zou eindigen, zich zou kronen tot kampioen. Euwe begon het kampioenschap slecht met 5 nederlagen in de eerste 9 partijen. Hij wist het tij te keren en op voorsprong te komen. De 30e partij, die op 15 december 1935 gespeeld werd in Theater Bellevue, stond op het punt om afgebroken te worden na 40 zetten. Aljechin bood echter bij de 40e zet remise aan. Euwe stond weliswaar 2 pionnen voor in een gewonnen stelling, maar Euwe accepteerde het aanbod en kroonde zich daarmee tot de nieuwe wereldkampioen.

## Scoretabel

Wereldkampioenschap schaken 1935 :
| | Score | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| Aleksandr Aljechin | 14½ | 1 | 0 | 1 | 1 | ½ | ½ | 1 | 0 | 1 | 0 | ½ | 0 | ½ | 0 | ½ | 1 | ½ | ½ | 1 | 0 | 0 | ½ | ½ | ½ | 0 | 0 | 1 | ½ | ½ | ½ |
| Max Euwe | 15½ | 0 | 1 | 0 | 0 | ½ | ½ | 0 | 1 | 0 | 1 | ½ | 1 | ½ | 1 | ½ | 0 | ½ | ½ | 0 | 1 | 1 | ½ | ½ | ½ | 1 | 1 | 0 | ½ | ½ | ½ |