OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fulda (stad)

Fulda is een stad in de Duitse deelstaat Hessen en telt 67.980 inwoners. De stad ligt in het oosten van de deelstaat aan de gelijknamige rivier tussen de gebergten Vogelsberg en Rhön. Het is de hoofdplaats van de Landkreis Fulda en heeft binnen de Landkreis sonderstatus. Fulda is vooral bekend als bisschopsstad en om zijn barokke architectuur.

## Geschiedenis

Fulda ontstond bij een in 744 in opdracht van Bonifatius gesticht benedictijner klooster. De bijzetting van de bij Dokkum gedode bisschop in de abdij van Fulda maakte van de stad een belangrijke bedevaartplaats. Uit deze periode dateert ook de romaanse Michaelskerk (818-822), een van de oudste kerken in Duitsland. Bonifatius' relieken bevinden zich nu in de crypte onder de dom, die van later datum is.
Na grote schade te hebben geleden in de Dertigjarige Oorlog beleefde de stad in de 18e eeuw een nieuwe bloeiperiode, die de stad haar huidige barokke uiterlijk bezorgde. De dom (1704-1712) dateert uit deze periode, evenals het Slot Fasanerie en de oranjerie. In deze periode beschikte Fulda ook over een universiteit, die tot 1805 heeft bestaan. Het prinsbisdom Fulda werd in 1803 geseculariseerd tot vorstendom en aan Willem Frederik van Oranje-Nassau (de latere koning Willem I) toegewezen, maar werd hem reeds in 1806 afgenomen. In 1866 werd het geannexeerd door Pruisen.
In de Tweede Wereldoorlog was Fulda het doelwit van meerdere luchtaanvallen, van juli t/m september 1944. Hierbij werd een derde van de stad vernietigd.
Nabij Fulda strekt zich een oost-westcorridor van laagland uit tussen de Hohe Rhön en het Knüllgebirge: de Fuldaer Senke ('Vallei van Fulda'). Napoleon erkende het strategisch belang van deze corridor al, maar tijdens de Koude Oorlog werd dit belang actueel gezien de nabijheid van het IJzeren Gordijn. Via de corridor kon het Warschaupact naar Frankfurt oprukken, of de NAVO naar de zuidelijke Oost-Duitse industriegebieden. Zowel de NAVO als het Warschaupact aan de andere kant van de grens hadden hier dan ook sterke militaire eenheden.

## Stadsdelen Fulda

| Bernhards Besges Bronnzell (met Ziegel) Dietershan Edelzell Gläserzell Haimbach Hamerz | Istergiesel Johannesberg Kämmerzell Kohlhaus Lehnerz Lüdermünd Maberzell (met Trätzhof) Malkes | Mittelrode Niederrode Niesig Oberrode Rodges Sickels Zell Zirkenbach |

## Delen Kernstadt

| Aschenberg Frauenberg Galerie Horas | Innenstadt Neuenberg Nordend Ostend | Südend Westend Ziehers Nord Ziehers Süd |

## Partnersteden

Fulda is partnerstad van:
* : Como, Italië, sinds 1960
* : Arles, Frankrijk, sinds 1964
* : Sergiev Posad, Rusland, sinds 1991
* : Wilmington, Verenigde Staten, sinds 1997
* : Litoměřice, Tsjechië, sinds 2001
* : Dokkum, Nederland, sinds 2013
Met de volgende steden onderhoudt Fulda vriendschapsbanden:
* : Weimar, Duitsland, sinds 1990
* Crediton, Verenigd Koninkrijk, sinds 2000
Van onderstaande stad is Fulda sponsor:
* : Głogówek, Polen, sinds 1955

## Geboren

* Karl Ferdinand Braun (1850-1918), natuurkundige en Nobelprijswinnaar (1909)
* Tobias Sammet (1977), zanger Edguy, Avantasia
* Sebastian Kehl (1980), voetballer
* Louis Schaub (1994), voetballer
# Adat

Adat (Indonesisch; in het Turks: Adet) betekent "gewoonte" of "traditie". Het woord is afgeleid van het Arabische woord adah (ﻋﺎﺪﺔ, ʿādah, zie artikel: sharia). Adat is de combinatie van (vaak pre-islamitische) sociale leefregels, omgangsnormen en traditionele gebruiken. Voor veel Indonesiërs staat het kennen van (en leven naar) de adat gelijk aan welopgevoed en beschaafd gedrag. Als iemand onbeleefd is of zich onbehouwen gedraagt wordt er wel gezegd: 'tidak tahu adat' (hij of zij kent geen adat, met andere woorden: hij of zij is een barbaar)
Naast de sociale regels van de adat (die van eiland tot eiland en per gebied kunnen verschillen) worden ook traditionele kleding, zang, dans en architectuur als deel van de adat beschouwd.
Een van de bekendste wetenschappers die zich met adat bezighield was Cornelis van Vollenhoven.
# Koffieproductie in Thailand

Koffie wordt zowel in het zuiden als in het bergachtige noorden van Thailand geteeld.
In 2013 werd er ca 50.000 ton koffie geproduceerd en was Thailand nummer 22 op de lijst van koffieproducende landen naar hoeveelheid in tonnen.
In het noorden is de koffieteelt geïntroduceerd als alternatief gewas voor de bergvolkeren. Deze hielden zich in het verleden veel bezig met de teelt van opium. In de jaren 70 zijn er door de koninklijke familie programma's opgezet die de opiumteelt tegen moesten gaan en tegelijkertijd voor betere leefomstandigheden van deze bergvolkeren moesten zorgen. Een voorbeeld hiervan is het Doi Tung-project in provincie Chiang Rai. De hooglanden in het grensgebied met Laos en Birma bleken hier erg geschikt voor te zijn. Naast koffie zijn deze hogere gelegen gebieden ook geschikt voor de teelt van thee en aardbeien. In 2006 heeft koning Rama IX internationale erkenning voor deze en andere projecten gekregen in de vorm van het door de VN toekennen van de allereerste UNDP Lifetime Achievement Award.
In exportvolume blinkt Thailand niet echt uit, maar is wel in staat om kwalitatief betere koffies te produceren. Dit zorgt voor een stabielere en betere prijs die voor de koffie wordt verkregen. In 2015 hebben twee soorten koffie (Doi Tung en Doi Chaang) een geografisch beschermd handelsmerk gekregen van de EU. Dit is vergelijkbaar met Champagne, Parmaham of wijn uit de Bordeaux.
# Kokang

Kokang of Kokang-Chinezen zijn een etnische groep in Birma (Myanmar). Dit volk spreekt Mandarijn en behoort etnisch gezien tot de Han-Chinezen. Kokang leven in de Speciale Regio Kokang, Shan. Dit gebied wordt al sinds de Ming-dynastie bewoond door een meerderheid van Han-Chinezen. Bij een telling in 1997 maakten de Kokang samen met de nieuwe migranten uit de nabijgelegen Chinese provincie Yunnan dertig tot veertig procent van de Chinezen in Myanmar.
De Kokang hebben een eigen leger dat in het Engels Myanmar National Democratic Alliance Army heet. In augustus 2009 was er een conflict tussen dit leger en het Birmese juntaleger, waardoor het tot vervolging van de etnische Chinezen kwam. 10.000 tot 38.000 Kokang vluchtten naar de Chinese provincie Yunnan. In de stad Nansan werden zeven tentenkampen gemaakt voor de vluchtelingen uit Birma. De bejaarde vluchtelingen vergeleken het brute geweld van de Birmese junta met de wandaden van het Japanse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog. De overheid van Volksrepubliek China heeft het geweld tegen de etnische Chinezen afgekeurd en probeerde diplomatieke druk uit te oefenen op de junta om het geweld te stoppen.
Bij confrontaties tussen het Birmese leger en de Kokang strijders kwamen in februari 2015 tientallen militairen om het leven.
* ↑ https://news.qq.com/a/20090827/001870.htm
* ↑ https://news.ifeng.com/history/zhongguogudaishi/detail_2009_08/31/329283_0.shtml
* ↑ http://www.guardian.co.uk/world/2009/aug/28/burma-shan-refugees-fighting-china
* ↑ https://www.gva.be/nieuws/buitenland/aid929790/relatie-china-birma-onder-druk.aspx
* ↑ Gearchiveerde kopie. Gearchiveerd op 13 februari 2015. Geraadpleegd op 18 augustus 2023.
* ↑ http://vorige.nrc.nl/buitenland/article2345018.ece/Deel_van_Birmese_vluchtelingen_terug_uit_China. Gearchiveerd op 13 februari 2015.
* ↑ https://web.archive.org/web/20150213134140/http://www.wereldinbeeld.be/nieuws/birmese-vluchtelingen-zetten-relatie-china-birma-onder-druk
* ↑ https://nos.nl/artikel/2018983-tientallen-doden-bij-etnisch-geweld-in-birma.html nos.nl
# Kokočak

Kokočak is een plaats in de gemeente Orahovica in de Kroatische provincie Virovitica-Podravina. De plaats telt 14 inwoners (2001).
# Sten Sture de Jongere

Sten Sture de Jongere (Zweeds: Sten Sture den yngre, * 1493 - † 5 februari 1520) was een Zweeds staatsman en regent van Zweden ten tijde van de Kalmarunie.

## Leven

Hij was de zoon van de regent Svante Nilsson, afstammeling van de Sture familie, en Iliana Gisladotter Gädda.
Na de dood van zijn vader was Sten pas 18 jaar oud, waardoor hij door de Staten als te jong werd beschouwd voor opvolging. Erik Trolle werd gekozen, die een aanhanger was van de Kalmarunie. De jonge Sten organiseerde al snel een coup. Nadat Sten beloofd had de onderhandelingen met Denemarken te continueren werd hij geaccepteerd als regent.
In werkelijkheid streefde Sten Sture de Jongere onafhankelijkheid van de Zweden na. In tegenstelling tot zijn vader besloot hij de naam Sture te dragen, verwijzend naar zijn illustere voorganger, Sten Sture de Oudere, die een symbool werd voor de vrijheidsstrijd van Zweden.
Regent Sten wist dat eerder of later een oorlog met Christiaan II onvermijdelijk was, maar zijn eerste confrontatie kwam voort uit een conflict tussen Sten en de aartsbisschop Gustaaf Trolle, de zoon van de vorige regent. De aartsbisschop eiste meer zelfbestuur voor de kerk. De regent trad streng op, zette de bisschop af en nam hem gevangen. Ook werd de burcht van de aartsbisschop neergehaald; al deze acties leidden tot een pauselijke ban.
In 1518 begon Christiaan II met de eerste aanval op Zweden. De Slag bij Brännkyrka liep uit op een nederlaag voor de Denen, die zich daarop terugtrokken. Maar in 1520 startte Christiaan II van Denemarken opnieuw een invasie. Regent Sten raakte in de strijd dodelijk gewond tijdens de Slag bij Bogesund op 19 januari 1520 en stierf op het ijs van het Mälarmeer op zijn terugreis naar Stockholm.

## Nasleep

Stens weduwe Christina Gyllenstierna nam de leiding van het verzet over van haar man. Zij vuurde de boerenlegers aan en leidde vier maanden lang de verdediging van Stockholm, het laatste bolwerk van de nationalisten. Ten slotte gaf ze de stad over onder de Deense belofte van amnestie voor de leiders van het verzet.
Christiaan II nam de troon en aartsbisschop Gustaaf nam wraak tegen de aanhangers van Sture de Jongere: hij beschuldigde deze mannen van vijandschap tegen de staat en dat zij ketters waren. Deze mannen werden geëxecuteerd tijdens het Stockholms bloedbad dat plaatsvond in november 1520. Op aandringen van de Deense koning werd het lijk van Sten Sture (alsmede dat van zijn zoon) opgegraven, en op beschuldiging van ketterij verbrand.

## Afstammeling

Uit zijn huwelijk met Christina Gyllenstierna, achterkleinkind van koning Karel VIII, kwam in 1511 een zoon voort, Svante Stensson Sture. Een directe afstammeling in de 20e eeuw was Sybilla van Saksen-Coburg en Gotha, die trouwde met de erfprins Gustaaf Adolf. Uit dit huwelijk kwam een zoon voort, de huidige koning Karel XVI Gustaaf van Zweden.
* ↑ https://historianet.nl/maatschappij/middeleeuwen/het-stockholmse-bloedbad-het-bloedigste-feest-van-zweden
# Jamie Lee Curtis

Jamie Lee Curtis (sinds 1996 ook wel Baroness Haden-Guest, Los Angeles, 22 november 1958) is een Amerikaans filmactrice. Curtis won onder meer Golden Globes voor haar rollen in Anything But Love en True Lies, een American Comedy Award, een Saturn Award (beide voor True Lies), een BAFTA Award voor Trading Places en een Academy Award (beter gekend als een Oscar) voor Beste actrice in een bijrol met de film Everything Everywhere All at Once.

## Levensloop

Curtis is een dochter van de acteurs Tony Curtis en Janet Leigh. Ze woonde colleges bij aan de University of the Pacific in Stockton (Californië), maar verliet de school na een semester om een acteercarrière na te streven. Haar eerste film betekende meteen haar doorbraak: Halloween. Ze speelde Laurie Strode, een meisje dat wordt opgejaagd door een psychopathische moordenaar, Michael Myers. Curtis maakte meteen daarna nog enkele slasher-films in de vorm van The Fog, Prom Night en Terror Train (alle drie uit 1980). Het leverde haar als bijnaam "Scream Queen" op. Curtis speelde later niettemin ook in komische films, bijvoorbeeld toen ze verscheen als Ophelia in Trading Places (met Eddie Murphy en Dan Aykroyd) en in A Fish Called Wanda, als minnares van John Cleese. In 1985 speelde ze dan weer met John Travolta in de romantische dramafilm Perfect.

### Halloween

Na Halloween en Halloween II (1981) zei Curtis de filmreeks gedag (hoewel haar stem nog wel in het derde deel werd gebruikt). De reeks mocht haar echter weer verwelkomen toen ze zeventien jaar later bereid was nogmaals Laurie Strode te spelen in het inmiddels zevende Halloween-deel, Halloween H20: 20 Years Later. De makers van Scream 3 (2000) wilden Curtis daarop graag een cameo geven in hun film, maar dit aanbod sloeg ze af. In Halloween: Resurrection (2002) was ze nogmaals van de partij.
In 2018 kroop Jamie Lee Curtis wederom in de huid van Laurie Strode in Halloween. Deze film was een eerbetoon aan de allereerste Halloween-film uit 1978 en speelt zich af veertig jaar na de nacht waarin Laurie voor het leven werd getraumatiseerd door seriemoordenaar Michael Myers. Ook in 2021 en 2022 herhaalde ze haar rol in de serie Halloween-films.

### Privé

Op 18 december 1984 trouwde Curtis met acteur Christopher Guest. Samen met hem adopteerde ze in 1986 een dochter en in 1996 een zoon. Toen Guests vader in 1996 overleed, erfden hij en zijn echtgenote de baron- en baronestitel.

### Televisie

In 1977 speelde ze een gastrol als serveerster in seizoen 6 aflevering 3 van de serie Columbo 'The Bye-Bye Sky High I.Q. Murder Case'. Jamie Lee Curtis speelde ook een gastrol in seizoen I aflevering 9 van de televisieserie Buck Rogers", deze aflevering is genaamd "Unchained Woman" en oorspronkelijk in de VS en Canada uitgezonden op donderdag 1 november 1979.
# Komora

Komora is een plaats in de gemeente Dvor in de Kroatische provincie Sisak-Moslavina. De plaats telt 26 inwoners (2001).
# Kompator

Kompator is een plaats in de gemeente Velika Ludina in de Kroatische provincie Sisak-Moslavina. De plaats telt 109 inwoners (2001).
# Klaas Leyen

Klaas Leyen (Beverwijk, 28 mei 1941 - aldaar, 4 april 2022) was een Nederlands muziekproducent en zanger. Hij produceerde voor artiesten als The Cats, The Buffoons, Maddog, Unit Gloria, Mieke Telkamp, Imca Marina, Johnny Jordaan en Reinhard Mey. Als producent van The Cats wordt hij mede verantwoordelijk gehouden voor de ontwikkeling van de Palingsound. Daarnaast was hij van 1969 tot 1971 zanger in het duo Klaas & Peter samen met Peter Schoonhoven - singer-songwriter en verder lid van De Broekies en Fresh Air -.

## Biografie

Leyen begon op 1 januari 1960 als geluid- en opnametechnicus bij het platenlabel Bovema (sinds 1967 EMI), was talentschout en verder producer van de elpees van een groot aantal artiesten, zoals Next One, The Buffoons, Maddog, Unit Gloria, Mieke Telkamp, Johnny Jordaan, Pim Koopman, Imca Marina, Reinhard Mey, Stef Meeder, Ben Webster en Ben Rondhuis (Beste Bill). Hij werkte voor EMI tot 1 januari 1980.
Sinds The Cats in 1966 het label Durlaphone verruilden voor Bovema, produceerde hij tien albums voor deze band waarvan er zeven goud behaalden. Samen met arrangeur Wim Jongbloed en The Cats is hij medeverantwoordelijk voor de ontwikkeling van de Palingsound.
In 1974, toen het eerste uit twee albums van The Cats door de Amerikaanse producer Al Capps werd geproduceerd, was hij net als The Cats aanwezig in de VS. Het dagboek dat hij tijdens dit bezoek bijhield vormt een rode draad in het boek Lost on Larrabee uit 2014 dat die reis als hoofdthema heeft.
Het duo Klaas & Peter bracht vanaf 1969 een tiental smartlappen op single uit, waaronder in 1971 het nummer Huilen is voor jou te laat, een parodie op het nummer van Corry en de Rekels uit 1970 met dezelfde titel, maar met een aangepaste tekst en een feestelijke melodie. Hetzelfde jaar volgden nog twee singles in samenwerking met de blaaskapel De Schuimkoppen, waarna het duo werd ontbonden.
Leyen overleed op 4 april 2022 in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk.
* Johan Tol en Michel Veerman, Lost on Larrabee - The 'Love in your eyes' recordings in L.A. - The Cats, 2014, biografie op pag. 16-17, dagboekfragmenten in het hele boek
* Johan Tol en Michel Veerman, One way wind: de geschiedenis van de palingsound, 1999, pag. 60
* Universal, Klaas Leyen en Wim Jongbloed - Kloppend hart achter de ‘Palingsound’
* NL Discografie, Klaas & Peter
* Dutch Charts, Klaas & Peter
* Unit Gloria, Package
* Discogs, Klaas Leyen
* Klaas & Peter, Huilen is voor jou te laat uit 1971 (Youtube)
* ↑ Marcel van Lieshout, Schepper van de palingsound, die The Cats, Imca Marina en als het moest ook metalbands liet galmen. de Volkskrant (18 mei 2022). Geraadpleegd op 20 mei 2022.
# Nationaal park Kiskunság

Het Nationaal park Kiskunság (Hongaars: Kiskunsági Nemzeti Park) is een van de tien nationale parken van Hongarije.
Het park is op 1 januari 1975 officieel opgericht en heeft een oppervlakte van circa 567,61 km². Het park staat onder leiding en beheer van het Nationale Bureau voor Milieu- en Natuurbescherming. Kiskunság kent een zeer gevarieerd landschap met vele zand -en graspoesta’s, moerasgebieden, rietvelden en bossen en met vele draslanden. Het gebied ligt in het midden van het tweestromenland van de rivieren de Donau en de Tisza en bestaat uit zes niet-aaneengesloten onderdelen, waaronder de Bugac-poesta.

## Fauna

Het park is het paradijs voor de nationale vogel van Hongarije, de Grote trap. Op de poesta's draven o.a. grote kuddes wilde paarden, runderen (grijsgrauw van kleur met grote hoorns), en schapen grazen op het grasland.
* Blauwborst
* Noordse nachtegaal, augustus 2005
* Hongaarse runderen

## Flora

Naast zoutmeren en zich verplaatsende zandduinen zijn er bossen, zandsteppen, veel grasland, alkalimeren en moerassen. Typische inheemse planten groeien op de alkali- en kalkhoudende zandgronden en in de moeras- en overstromingsgebieden.
* Grassteppe
* Flora in een duingebied
* Fülöpháza-duinen
* Geisereruptie
# Mátra

De Mátra is het centrale gebergte van het Noord-Hongaarse middelgebergte. Het maakt deel uit van de zuidflank van de noordelijke Karpaten en is van vulkanische oorsprong. Het gebergte ligt op een gemiddelde hoogte van 700 à 800 meter boven zeeniveau en bereikt met de Kékes (ook: Kékes-tető) zijn grootste hoogte: 1015 m. Dit is tevens de hoogste berg van Hongarije. Het gebergte vormt de schakel tussen de heuvels van de Cserhát in het westen en de bergen van de Bükk in het oosten.
De Zagyva en de Tarna vormen de (noord)westelijke en de oostelijke grensrivieren van het gebergte. Het gehele gebergte watert af op de Zagyva, hetzij direct, hetzij via een van haar zijrivieren, waaronder de Tarna. De Zagyva is op haar beurt een zijrivier van de Tisza.
De zuidkant van de Mátra (Mátraalja) is een wijnbouwgebied. Hier bevindt zich ook de belangrijkste stad van het gebied: Gyöngyös.
In de Mátra werd van oudsher mijnbouw bedreven. Tot 1986 bevond zich bij Recsk een kopermijn.
Het toerisme in de Mátra heeft sinds 1920, toen de hoogste bergen van Hongarije buiten het land kwamen te liggen, een hoge vlucht genomen. Tussen Gyöngyös en Mátrafüred resp. Lajosháza liggen twee smalspoorlijntjes.
# Koningin Astridplein (Jette)

Het Koningin Astridplein is een plein in het centrum van Jette. De huidige officiële naam van het plein verwijst naar de overleden koningin van België Astrid van Zweden, Het plein is bij de inwoners van Jette ook nog steeds bekend onder de naam Spiegelplein.

## Geschiedenis

De naam Spiegelplein verwijst mogelijk naar een herberg, ofwel een uitspanning, die er tijdens de middeleeuwen te vinden was. De naam van deze herberg was 't Spiegelhuys. Dit was een ontmoetingsplaats voor jonge mensen uit Molenbeek en Jette. Later is de herberg veranderd in feestzaal 'De Spiegel'.
Rond het einde van de 19e eeuw werd er een appartementsblok afgebroken. Daardoor ontstond er een open plek, waar later een plein van is gemaakt. In de volksmond werd het omgedoopt tot 'Het Spiegelplein'.
In 1935 werd de officiële naam van het plein de Koningin Astridplein, naar de recent overleden koningin die enorm populair en geliefd was.

### Werken

In september 2015 waren er grote werken op en aan het plein. Het was de bedoeling om dit plein autovrij te maken. Ook is er onder het plein een ondergrondse parking gebouwd, zodat de bezoekers en inwoners van Jette hun auto's makkelijker kwijt kunnen.
De werken waren een deel van project Tramlijn 9. Deze lijn zou in de toekomst De Heizel en Het UZ van Brussel moeten verbinden met elkaar.
De werken gebeurden in fasen. De eerste fase (september 2015 tot april 2016) betrof riolering. De tweede fase was het uitgraven van de ondergrondse parking en de bouw er van. Daarna werd het plein zelf onder handen genomen. Het hele project was in het najaar van 2018 klaar.

## Markt

Sinds jaar en dag staat een zondagse markt met bijna 170 kramen op het Koningin Astridplein.
* JOUW VRAAG. Waarom noemt men het Koningin Astridplein vaak het Spiegelplein?. www.bruzz.be. Gearchiveerd op 7 juni 2021. Geraadpleegd op 7 juni 2021.
* Jette: werken autovrij Spiegelplein starten in september. www.bruzz.be. Gearchiveerd op 7 juni 2021. Geraadpleegd op 7 juni 2021.
* Jetse zondagsmarkt weer thuis op Spiegel — Nederlands. www.jette.irisnet.be. Gearchiveerd op 7 juni 2021. Geraadpleegd op 7 juni 2021.
# Domus Transitoria

De Domus Transitoria (Latijn voor Doorgangshuis) was een paleiscomplex dat de Romeinse keizer Nero aan het begin van zijn regeringsperiode (54-68 na Chr.) in Rome liet bouwen. Het verbond de keizerlijke paleizen op de Palatijn met de Tuinen van Maecenas en andere keizerlijke bezittingen op de Esquilijn. De Domus Transitoria werd in de as gelegd bij de grote brand van Rome in 64 na Chr., waarna het vervangen werd door de Domus Aurea.
Van het complex zijn enkele resten teruggevonden. Onder het triclinium van de latere Domus Flavia op de Palatijn werd een rijk versierd nymphaeum teruggevonden. De daar gevonden muurschilderingen met scènes uit de Trojaanse cyclus zijn te zien in het Antiquarium op de Palatijn. Onder het podium van de Tempel van Venus en Roma werden resten gevonden van een kruispunt van twee gangen. Vermoedelijk was dit een achthoekige structuur bedekt door een koepel.

## Referentie

* Samuel Ball Platner, A Topographical Dictionary of Ancient Rome, Londen 1929, art. ‘Domus Transitoria’
# Dharmachakra

De dharmachakra (Sanskriet: धर्मचक्र; Pali: Dhammacakka; Tibetaans: འཀོར་ལོ།; Birmaans: ဓမ္မစကြာ), letterlijk te vertalen als "wiel van dharma" of "wiel der wet", is binnen het boeddhisme het symbool van de door Boeddha verkondigde leer over het pad naar verlichting. Een soortgelijk symbool is in gebruik in het jaïnisme. Het is tevens een van de ashtamangala.

## Geschiedenis

De dharmachakra stelt een chakrawiel met acht of meer spaken voor. Het is een van de oudste symbolen uit het boeddhisme; het is al terug te vinden in Indische kunst ten tijde van de boeddhistische koning Asoka. In zijn versimpelde vorm wordt de Dharmachakra wereldwijd herkend als het symbool van het boeddhisme.

## Betekenis

Afhankelijk van het aantal spaken waarmee het dharmachakra wordt afgebeeld, zijn er verschillende betekenissen aan toe te schrijven. Volgens de Pali Canon, Vinayapitaka, Khandhaka, Mahavagga, Dhammacakkappavattanasutta zijn deze betekenissen als volgt:
* 8 spaken: Het Achtvoudige Pad
* 12 spaken: de 12 wetten van het afhankelijk ontstaan
* 24 spaken: de 12 wetten van het afhankelijk ontstaan en de 12 wetten van de afhankelijke ondergang
* 31 spaken: de 31 Trailokya
Andere interpretaties zijn:
* de ronde vorm staat voor de perfectie van de dharma.
* het centrum staat voor discipline
* de ring met de spaken staat voor Samadhi
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Dharmacakra op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Albert Grünwedel, Agnes C. Gibson, James Burgess Buddhist art in India. Published by Bernard Quaritch, 1901, page 67: "The wheel (dharmachakra), as already mentioned, was adopted by Buddha's disciples as the symbol of his doctrine ..."
* ↑ Albert Grünwedel, Agnes C. Gibson, James Burgess Buddhist art in India. Published by Bernard Quaritch, 1901, page 67: "The wheel (dharmachakra), as already mentioned, was adopted by Buddha's disciples as the symbol of his doctrine, and combined with other symbols - a trident placed above it, etc. - stands for him on the sculptures of the Asoka period."
* ↑ Hermann Goetz, The art of India: five thousand years of Indian art. Published by Crown, 1964, page 52: "dharmachakra, symbol of the Buddhist faith"