# Maarschalk van de Sovjet-Unie

Maarschalk van de Sovjet-Unie (Russisch: Маршал Советского Союза; Marsjal Sovjetskovo Sojoeza) was de de facto hoogste militaire rang binnen de landmacht van de Sovjet-Unie (de hoogste rang “de jure” werd enkel gedragen door Jozef Stalin, die zich ook tot generalissimo liet uitroepen). De rang werd in 1935 ingevoerd, en in 1991 opgeheven. In totaal hebben 41 mensen de titel gedragen. De rang was gelijk aan die van Admiraal van de vloot van de Sovjet-Unie bij de marine.

## Geschiedenis

De militaire rang van maarschalk van de Sovjet-Unie werd officieel ingesteld op 22 september 1935 door de Raad van Volkscommissarissen (Sovnarkom). Op 20 november van dat jaar kregen de eerste vijf militairen de rang: Kliment Vorosjilov (volksvertegenwoordiger van Defensie), Aleksander Jegorov (hoofd van de generale staf van het Rode Leger), en drie commandanten, Vasili Blücher, Semjon Boedjonny, en Michail Toechatsjevski.
Van deze vijf werden Bljoecher, Toechatsjevski en Jegorov geëxecuteerd tijdens Stalins Grote Zuivering van 1937 tot 1938. Op 7 mei 1940 werden hun plaatsen ingenomen door Semjon Timosjenko, Boris Sjaposjnikov, en Grigori Koelik.
Hoewel de traditionele rangen voor militaire officieren opnieuw werden ingevoerd in 1935, keerde de rang van generaal in het rode leger pas terug in 1940. Het systeem had lange tijd geen rang van brigadegeneraal, of een volledige generaalsrang. De positie tussen luitenant-generaal en generaal werd uitgevoerd door de kolonel-generaal. Derhalve kunnen de rangen maarschalk van de Sovjet-Unie en generaal van het leger worden gezien als elkaars gelijken.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden Timosjenko en Boedjonny ontslagen. De rang werd hierna doorgegeven aan een aantal militairen die deze rang konden verdienen met hun inzet in het leger. Onder hen bevonden zich Georgi Zjoekov, Ivan Konev en Konstantin Rokossovski. Stalin werd zelf maarschalk van de Sovjet-Unie in 1945, samen met Lavrenti Beria. In 1947 werd politicus Nikolaj Boelganin de derde niet-militaire maarschalk.
Twee maarschalken werden geëxecuteerd in de zuiveringen na de oorlog: Koelik in 1950 en Beria in 1953, na Stalins dood. Daarna werd de rang enkel nog aan professionele soldaten gegeven, met uitzondering van Leonid Brezjnev, die zichzelf in 1976 tot maarschalk benoemde. De laatste Maarschalk van de Sovjet-Unie was Dmitri Jazov, die de rang in 1990 kreeg. Hij werd gearresteerd na de mislukte Augustusstaatsgreep in Moskou tegenover Michail Gorbatsjov in 1991. Maarschalk Sergej Achromejev verhing zichzelf in 1991 na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie.
Na de opheffing van de Sovjet-Unie in december 1991 werd de rang opgeheven. De rang werd opgevolgd door maarschalk van de Russische Federatie. Deze rang werd door slechts 1 persoon gedragen, Igor Sergejev.

## Groepen

De maarschalken waren onder te verdelen in drie groepen:
* Zij die hun reputatie hadden gekregen tijdens de Russische Burgeroorlog. Hieronder vielen onder andere Bljoecher, Toechatsjevski en Jegorov.
* Zij die hun reputatie hadden gekregen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit waren Zjoekov, Vasiljevski, Konev, Rokossovski, Malinovski, Tolboechin en Govorov.
* Zij die tijdens de Koude Oorlog een hoge rang verkregen.

## Lijst van maarschalken

Op de politieke maarschalken na begonnen alle Maarschalken van de Sovjet-Unie hun rang in het leger.
| Nr. | Naam | Benoeming | Dienst |
| 1 | Vorosjilov, KlimentKliment Vorosjilov (1881–1969) | november 1935 | Leger/Politiek |
| 2 | Toechatsjevski, MichailMichail Toechatsjevski (1893–1937) | november 1935 | Leger |
| 3 | Jegorov, AleksandrAleksandr Jegorov (1883–1939) | november 1935 | Leger |
| 4 | Boedjonny, SemjonSemjon Boedjonny (1883–1973) | november 1935 | Leger |
| 5 | Bljoecher, VasiliVasili Blücher (1890–1938) | november 1935 | Leger |
| 6 | Timosjenko, SemjonSemjon Timosjenko (1895–1970) | mei 1940 | Leger |
| 7 | Koelik, GrigoriGrigori Koelik (1890–1950) | mei 1940 | Leger |
| 8 | Sjaposjnikov, BorisBoris Sjaposjnikov (1882–1945) | mei 1940 | Leger |
| 9 | Zjoekov, SergejGeorgi Zjoekov (1896–1974) | januari 1943 | Leger |
| 10 | Vasiljevski, AleksandrAleksandr Vasilevski (1895–1977) | februari 1943 | Leger |
| 11 | Stalin, JozefJozef Stalin (1879–1953) | maart 1943 | Politiek |
| 12 | Konev, IvanIvan Konev (1897–1973) | februari 1944 | Leger |
| 13 | Govorov, LeonidLeonid Govorov (1897–1955) | juni 1944 | Leger |
| 14 | Rokossovski, KonstantinKonstantin Rokossovski(1896–1968) | juni 1944 | Leger |
| 15 | Malinovski, RodionRodion Malinovski (1898–1967) | september 1944 | Leger |
| 16 | Tolboechin, FjodorFjodor Tolboechin (1894–1949) | september 1944 | Leger |
| 17 | Meretskov, KirillKirill Meretskov (1897–1968) | oktober 1944 | Leger |
| 18 | Beria, LavrentiLavrenti Beria (1899–1953) | juli 1945 | NKVD/MVD/Militsia |
| 19 | Sokolovski, VasiliVasili Sokolovski (1897–1968) | juli 1946 | Leger |
| 20 | Boelganin, NikolajNikolaj Boelganin (1895–1975) | november 1947 | Politiek |
| 21 | Bagramjan, HovhannesIvan Bagramjan (1897–1982) | maart 1955 | Leger |
| 22 | Birjoezov, SergejSergej Birjoezov (1904–1964) | maart 1955 | Leger/luchtverdediging/strategische raketstrijdkrachten |
| 23 | Gretsjko, AndrejAndrej Gretsjko (1903–1976) | maart 1955 | Leger |
| 24 | Jeremenko, AndrejAndrej Jerjomenko (1892–1970) | maart 1955 | Leger |
| 25 | Moskalenko, KirillKirill Moskalenko (1902–1985) | maart 1955 | Leger/strategische raketstrijdkrachten |
| 26 | Tsjoejkov, VasiliVasili Tsjoejkov (1900–1982) | maart 1955 | Leger |
| 27 | Zacharov, MatvejMatvej Zacharov (1898–1972) | mei 1959 | Leger |
| 28 | Golikov, FilippFilipp Golikov (1900–1980) | mei 1961 | Leger |
| 29 | Krylov, NikolajNikolaj Krylov (1903–1972) | mei 1962 | Leger/strategische raketstrijdkrachten |
| 30 | Jakoebovski, IvanIvan Jakoebovski (1912–1976) | april 1967 | Leger |
| 31 | Batitski, PavelPavel Batitski (1910–1984) | april 1968 | Luchtverdediging |
| 32 | Kosjevoj, Pjotr Pjotr Kosjevoj (1904–1976) | april 1968 | Leger |
| 33 | Brezjnev, LeonidLeonid Brezjnev (1906–1982) | mei 1976 | Politiek |
| 34 | Brezjnev, DmitriDmitri Oestinov (1908–1984) | juli 1976 | Politiek |
| 35 | Koelikov, ViktorViktor Koelikov (1921–2013) | januari 1977 | Leger |
| 36 | Ogarkov, NikolajNikolaj Ogarkov (1917–1994) | januari 1977 | Leger |
| 37 | Sokolov, SergejSergej Sokolov (1911–2012) | februari 1978 | Leger |
| 38 | Achromejev, SergejSergej Achromejev (1923–1991) | maart 1983 | Leger |
| 39 | Koerkotkin, SemjonSemjon Koerkotkin (1917–1990) | maart 1983 | Leger |
| 40 | Petrov, VasiliVasili Petrov (1917–2014) | maart 1983 | Leger |
| 41 | Jazov, DmitriDmitri Jazov (1924–2020) | april 1990 | Leger |
* ↑ als Konstanty Rokossowski was hij tevens Maarschalk van Polen vanaf 1949