OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pustertal

Het Pustertal (Italiaans: Val Pusteria, Ladinisch: Val de Puster) is een uitgestrekt dal in de Alpen dat grotendeels in het noordoosten van de Italiaanse provincie Zuid-Tirol ligt en voor een kleiner deel in het Oostenrijkse Oost-Tirol. Het Duits is de voornaamste taal in het Pustertal. In enkele zijdalen in het zuiden zoals het Gadertal wordt ook Ladinisch gesproken.

## Geschiedenis

In 1866 was het gebied nog Oostenrijks bezit. In dat jaar bezetten de Tiroolse schutterijen en andere vrijwilligers het dal om een inval vanuit het Koninkrijk Sardinië te voorkomen. Keizer Frans Jozef I van Oostenrijk dankte hen met een zilveren medaille. In 1918 werd het dal door Italië geannexeerd.

## Geografie

Het Pustertal loopt van west naar oost. In Zuid-Tirol wordt het dal in het westen begrensd door het dal van de Eisack (Isarco), ten noorden van Brixen (Bressanone), waarna het het dal van de Rienz volgt, vanaf het dorp Schabs (Sciaves) via Bruneck (Brunico) naar Toblach (Dobbiaco). De rivier de Rienz (Rienza) ligt bijna geheel in het Pustertal, en heeft het dal dus voornamelijk gevormd. Ten oosten van Toblach wordt het dal gevormd door de Drau en wordt ook wel gesproken van het Hochpustertal. Dit gedeelte ligt voor het grootste deel in het Oostenrijkse Oost-Tirol, in het oosten begrensd door de Lienzer Klause. Bij Toblach, op 1241 meter hoogte, ligt eveneens de waterscheiding tussen de Donau in het noorden en de Adige in het zuiden.
Doorheen het Pustertal loopt de Periadriatische lijn: de scheiding tussen de Zuidelijke Kalkalpen, met onder meer de Dolomieten, in het zuiden en de Centrale Alpen ten noorden ervan. Net ten zuiden van het dal liggen de Dolomieten, net ten noordwesten liggen de half-Oostenrijkse Zillertaler Alpen, en net ten noordoosten ligt de bijna volledig Oostenrijkse Hohe Tauern.
De belangrijkste plaats in het Pustertal is Bruneck.

## Toerisme en natuur
### Natuurparken in het Pustertal

* Parco Naturale Dolomiti di Sesto
* Parco Naturale Vedrette di Ries-Aurina

## Transport

De nationale weg SS49 loopt samen met de E66 door het dal in Zuid-Tirol. Er is geen internationale luchthaven, de dichtstbijzijnde luchthaven is in Bozen (Bolzano).
# Lehmkuhlen

Lehmkuhlen is een gemeente in de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein, en maakt deel uit van de Kreis Plön. Lehmkuhlen telt 1.319 inwoners.
Ascheberg (Holstein) · Barmissen · Barsbek · Behrensdorf · Belau · Bendfeld · Blekendorf · Boksee · Bönebüttel · Bösdorf · Bothkamp · Brodersdorf · Dannau · Dersau · Dobersdorf · Dörnick · Fahren · Fargau-Pratjau · Fiefbergen · Giekau · Grebin · Großbarkau · Großharrie · Heikendorf · Helmstorf · Högsdorf · Hohenfelde · Höhndorf · Hohwacht · Honigsee · Kalübbe · Kirchbarkau · Kirchnüchel · Klamp · Klein Barkau · Kletkamp · Köhn · Krokau · Krummbek · Kühren · Laboe · Lammershagen · Lebrade · Lehmkuhlen · Löptin · Lütjenburg · Lutterbek · Martensrade · Mönkeberg · Mucheln · Nehmten · Nettelsee · Panker · Passade · Plön · Pohnsdorf · Postfeld · Prasdorf · Preetz · Probsteierhagen · Rantzau (gemeente) · Rastorf · Rathjensdorf · Rendswühren · Ruhwinkel · Schellhorn · Schillsdorf · Schlesen · Schönberg (Holstein) · Schönkirchen · Schwartbuck · Schwentinental · Selent · Stakendorf · Stein · Stolpe · Stoltenberg · Tasdorf · Tröndel · Wahlstorf · Wankendorf · Warnau · Wendtorf · Wisch · Wittmoldt
# Methaansulfonzuur

Methaansulfonzuur is het eenvoudigste alkylsulfonzuur, met als brutoformule CH$_4$SO$_3$. Het is een kleurloze corrosieve vloeistof die goed oplosbaar is in water.
Esters of zouten van methaansulfonzuur worden mesylaten genoemd.

## Synthese

Methaansulfonzuur wordt bereid door de hydrolyse van methaansulfonylchloride, dat men bekomt door de oxidatie van methaanthiol. Het kan ook bereid worden door de reactie van methaanthiol met waterstofperoxide in oplossing, waarbij het zuur zelf als katalysator optreedt.
Een alternatieve bereidingswijze is de reactie van azijnzuur met zwaveldioxide en zuurstofgas, die opgaat door bestraling met licht met een golflengte tussen 240 en 320 nm. Naast methaansulfonzuur ontstaat daarbij ook zwavelzuur.

## Toepassingen

Methaansulfonzuur wordt toegepast bij elektroplating. Daarnaast fungeert het als katalysator van alkyleringen, veresteringen of polymerisaties, en als solvent of als oppervlakteactieve stof.

## Externe link

* (en) MSDS van methaansulfonzuur
* ↑ U.S. Patent 6927305, "Process for production of alkanesulfonic acid" van 9 augustus 2005 aan Council of Scientific and Industrial Research, New Delhi. Gearchiveerd op 17 november 2024.
* ↑ U.S. Patent 6207025, "Preparation of methane sulfonic acid" van 27 maart 2001 aan BASF AG. Gearchiveerd op 17 november 2024.
# Maddie Hasson

Maddie Hasson (Wilmington, 4 januari 1995) is een Amerikaanse actrice. Ze raakte in 2012 bekend met haar rol als het zigeunermeisje Willa Monday in de serie The Finder.

## Biografie

Hasson begon als zevenjarige competifief te dansen en speelde als tiener ook theater. Ze maakte haar debuut op het witte doek in de onafhankelijke film God Bless America uit 2011. Ze deed auditie voor een rol in The Finder in de lente van 2011 gedurende een reis naar Los Angeles en werd uit 300 andere meisjes geselecteerd om de rol van Willa Monday op te nemen.

## Filmografie

* ↑ (en) starnewsonline.com - 11 januari 2012 | Wilmington teen finds work on 'The Finder'
* ↑ (en) fox.com - Maddie Hasson as Willa Monday | Actor Bio
* Gemeinsame Normdatei: 1234186543
* Library of Congress Control Number: no2018013894
* Virtual International Authority File: 8494151838000320520004
* WorldCat (via VIAF): 8494151838000320520004
# Hendrik Kuijpers

Hendrik Kuijpers ('s-Hertogenbosch, 8 maart 1875 - Mortsel, 7 maart 1946) was een Belgisch industrieel en de eerste medewerker van Lieven Gevaert.

## Levensloop

Ondanks zijn begaafdheid moest hij als oudste zoon vroeg de school verlaten om geld te verdienen voor zijn broers en zussen. Op 7 oktober 1891 reageerde hij op een advertentie en kwam als leerjongen in dienst van de twee jaar tevoren opgerichte fotostudio van Lieven Gevaert en diens moeder. Hij werd werktuigkundige, bakman, roller, preparateur, tekenaar en meestergast. Toen de Gevaert-fabriek groeide, werd hij Technisch Bestuurder en later Algemeen Technisch Bestuurder en lid van de Raad van Beheer. Hij was gehuwd met Maria Verkammen en woonde aan de Septestraat 29 te Mortsel. De directieraden van de onderneming vonden vaak plaats in de veranda van dat huis.
Hij ontwierp samen met Lieven Gevaert een halfautomatische machine voor de productie van collodiumpapier.
Hij was ook commandant van de bedrijfsbrandweer, een niet onbelangrijke verantwoordelijkheid in een fabriek die cellulosenitraat verwerkte. Volgens zijn kleindochter Maria provoceerde hij soms medewerkers door met een pijp in de mond om een vuurtje te vragen, waarop het correcte antwoord luidde dat er niet mocht gerookt worden.

## Eerbetoon

Op 7 oktober 1941 hernoemde de Mortselse gemeenteraad de toenmalige Grensstraat naar hem wegens grote diensten aan de gemeente.
* 1 2 3 Damen, Gerda et al. (red.), Ik werkte bij Gevaert (PDF). De Zuidrand (2018). Gearchiveerd op 27 juli 2023. Geraadpleegd op 17 februari 2022.
* ↑ Gastmans, Bruno (2010). Mortsels stratenboek, 2de druk. Mortselse Heemkundige Kring, Mortsel, pp. 242-243.
* ↑ Hinoul, Martin (14 oktober 2013). Iconen van onze economie: Rolmodellen voor inspirerend ondernemerschap. Universitaire Pers Leuven, Leuven, "Lieven Gevaert - uitvinder en ondernemer", pp. 100. ISBN 9789058679666.
* ↑ Van Wassenhove, Albert; Brentjens, Dirk, Bij Gevaert aan tafel (PDF). Lieven Gevaertarchief (2018). Gearchiveerd op 25 april 2023. Geraadpleegd op 17 februari 2022. Dit document bevat ook een portretfoto van Hendrik Kuijpers uit 1931.
* ↑ Mortsel: Hendrik Kuijpersstraat, toen nog Grensstraat. De Zuidrand: erfgoed. Streekvereniging Zuidrand (2017). Geraadpleegd op 17 februari 2022.
# Methanol-to-olefines

Methanol-to-Olefines, kortweg MTO is een chemisch proces uit methanol alkenen te produceren, zoals etheen en propeen (MTP).
Het proces is nuttig om kunststoffen zoals polyethyleen of polypropyleen te produceren uit aardgas of steenkool in plaats van uit aardolie. Het aardgas of de steenkolen worden daartoe eerst omgezet naar syngas en dan naar methanol.
Methanol wordt eerst gedehydrateerd naar dimethylether, DME en die wordt dan over een katalysator geleid om nog verder te dehydrateren. De chemische reactie naar etheen luidt:
$\mathrm {2\ CH_{3}OH\to \ CH_{3}OCH_{3}+H_{2}O\to \ (CH_{2})_{2}+2\ H_{2}O}$
De katalysator is meestal een zeoliet, bijvoorbeeld siliciumaluminiumfosfaat. Daarbij ontstaat een mengsel van etheen en propeen met verhouding propeen:etheen al naargelang de procesomstandigheden tussen 0,77 en 1,33.
De katalysator verstopt mettertijd en moet dan op een hogere temperatuur geregenereerd worden. Het aantal mogelijke regeneraties is beperkt en uiteindelijk is de katalysator aan vervanging toe.
# Methyleugenol

Methyleugenol is een organische verbinding die in de natuur voorkomt in de etherische olie van een aantal planten waaronder basilicum, nootmuskaat, steranijs en dragon. Methyleugenol wordt gebruikt als smaak- en aromastof in veel voedingswaren zoals gebak (koek), niet-alcoholische dranken, kauwgum, ijscrème, en als aromastof in verschillende cosmetische producten. Het komt ook voor in medicinale kruidenproducten bereid op basis van die kruiden.

## Toxicologie en veiligheid

Methyleugenol is een aromatische stof die behoort tot de allylalkoxybenzenen, samen met onder meer estragol en safrol. Van deze stoffen wordt vermoed dat ze kankerverwekkend zijn. In het elfde Report on Carcinogens uit 2006 van het Amerikaanse Department of Health and Human Services is methyleugenol aangeduid als reasonably anticipated to be a human carcinogen (dat is een stof waarvan redelijkerwijs verwacht wordt dat ze kankerverwekkend is voor de mens).
Het wetenschappelijk comité voor voedsel van de Europese Unie heeft in 2001 besloten dat methyleugenol aantoonbaar genotoxisch en carcinogeen is. Voor dergelijke stoffen kan er geen veilige drempelwaarde voor blootstelling aangeduid worden; het wetenschappelijke comité dat de opinie opstelde, stelde daarom aan de Europese Commissie voor om beperkingen aan de gebruikte hoeveelheden van de stof in te voeren.
Het carcinogene karakter van methyleugenol is gebleken uit dierproeven. Zowel bij ratten als muizen veroorzaakte de stof verschillende types kanker, vooral in de lever, en dit reeds bij de laagst toegediende dosis. Daarbij is het metaboliet van methyleugenol, 1'-hydroxymethyleugenol, sterker kankerverwekkend en genotoxisch dan methyleugenol zelf.
Voor de medicinale kruidenproducten waarin methyleugenol voorkomt heeft het Europese Geneesmiddelenbureau in 2004 besloten dat er geen significant kankerrisico verbonden is aan het normale gebruik van dergelijke producten bij volwassenen.

## Reglementering

Voor cosmetische producten heeft de Europese Unie maximumgehalten voor methyleugenol vastgesteld. Omdat de stof van nature voorkomt in etherische oliën die in cosmetische producten worden gebruikt, is er geen volledig verbod opgelegd. Methyleugenol mag niet als dusdanig aan de producten worden toegevoegd, maar enkel via die etherische oliën.
Voor levensmiddelen zijn methyleugenol en estragol in de Europese Unie niet meer toegelaten als aromastoffen.

## Externe link

* (en) Gegevens van methyleugenol in de GESTIS-stoffendatabank van het IFA
* ↑ Report on Carcinogens, Eleventh Edition; U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service, National Toxicology Program
* ↑ Opinion of the Scientific Committee on Food on Methyleugenol (4-Allyl-1,2-dimethoxybenzene), 26 september 2001. Gearchiveerd op 5 september 2024.
* ↑ Final Position Paper on the use of herbal medicinal products containing methyleugenol, 3 maart 2004
* ↑ Richtlijn 2002/34/EG van 15 april 2002, Publicatieblad L102 van 18.4.2002 blz. 19.
* ↑ Beschikking 2002/113/EG van 23 januari 2002. Publicatieblad L 49 van 20.2.2002, blz. 1. Gearchiveerd op 17 november 2024.
# Paris Basketball

Paris Basketball is een Franse professionele basketbalclub, opgericht in 2018 en gevestigd in Parijs.

## Geschiedenis

Het eerste elftal speelt sinds het seizoen 2021-2022 in de eerste divisie van het Franse kampioenschap en sinds het seizoen 2022-2023 in de EuroCup.
De club won zijn eerste trofee in 2024, de Franse Leaders Cup, door Nanterre 92 te verslaan met een score van 90-85. De club won in 2024 ook de EuroCup in twee matches (77-64 en 89-81) tegen JL de Bourg-en-Bresse. Derdes en vierdes werden Beşiktaş JK en de London Lions.
Van 2018 tot februari 2024 speelde de eerste ploeg in de Halle Georges-Carpentier, een zaal in het 13e arrondissement, na de opening in februari 2024 verhuisde de ploeg naar de Adidas Arena met 8.000 zitplaatsen voor toeschouwers, gelegen aan de Porte de la Chapelle in het 18e arrondissement. Als trainingscentrum gebruikt de club een private trainingszaal The One Ball in Noisy-le-Grand.
# Lisa (voornaam)

Lisa is een meisjesnaam. De naam is een afleiding van de naam Elisabeth.
De naam wordt ook geschreven als Liza. Lisa is sinds de jaren 90 van de twintigste eeuw een veel gegeven voornaam.
Lisa kan ook een afleiding zijn de Hebreeuwse naam Elisa, met de betekenis "God is redding". In de Bijbel is het de naam van de profeet Elisa.

## Bekende naamdraagsters
### Lisa

* Lisa Coleman, van Wendy and Lisa, Amerikaans muzikante en componiste
* Lisa Lois, Nederlands zangeres
* Lisa Jakub, Canadees actrice
* Lisa Kelly, Iers zangeres
* Lisa Kudrow, Amerikaans actrice
* Lisa Loeb, Nederlands cabaretière
* Lisa Loeb, Amerikaans singer-songwriter
* Lisa Lopes, Amerikaans zangeres
* Lisa Marie Presley, Amerikaans zangeres, dochter van Elvis Presley
* Lisa Raymond, Amerikaans tennisster
* Lisa Robin Kelly, Amerikaans actrice
* Lisa Schut, Nederlands schaakster
* Lisa Stansfield, Brits zangeres
* Lisa Tetzner, Duits jeugdschrijfster
* Lisa Vidal, Amerikaans actrice

### Liza

* Liza Minnelli, Amerikaans actrice
* Liza Sips, Nederlands actrice

## Fictieve naamdraagsters

* Lisa Simpson, tekenfilmpersonage uit The Simpsons

## Externe link

* Populariteit, verspreiding en verklaring van de naam Lisa en Liza, Nederlandse Voornamenbank, Meertens Instituut.
# Alva (rivier)

De Alva is een rivier in Portugal.
De rivier ontspringt in de Serra da Estrela en mondt na ongeveer 100 kilometer uit in de Mondego bij Porto de Raiva (gemeente Penacova).
De rivier loopt achtereenvolgens over het grondgebied van de gemeenten Manteigas, Seia, Oliveira do Hospital, Arganil en Penacova.
* Library of Congress Control Number: sh85004057
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007294873105171
* Virtual International Authority File: 315526246
* WorldCat (via VIAF): 315526246
# Eclipse (schip, 2010)

Eclipse is het jacht van de Russische multimiljardair Roman Abramovitsj. Het jacht werd gebouwd door Blohm + Voss, een in Hamburg, Duitsland gesitueerde scheepswerf en werd afgeleverd op 9 december 2010.
Het was op dat moment het grootste jacht ter wereld met zijn 162,5 meter. Momenteel is het grootste jacht ter wereld M/Y Azzam met 180 meter. De kostprijs van Eclipse wordt geschat op €340 miljoen.

## Uitrusting

Het jacht is bijzonder extravagant uitgerust. Zo heeft het twee zwembaden aan boord waarvan er een is van 16 meter lang en uitgerust met een verstelbare bodem zodat deze kan worden omgevormd tot dansvloer.
Er zijn voorzieningen voor drie helikopters, een duikboot voor drie personen en nog eens drie dinghies (kleiner bootje gebruikt om voorraden of passagiers van de wal naar het schip te voeren en omgekeerd). Verder is een disco, filmzaal, kapper en restaurant om de 36 gasten die in 18 cabines aan boord kunnen verblijven te entertainen. De bediening van de gasten en het onderhoud aan het schip wordt verzorgd door 60 tot 70 bemanningsleden.
De master suite en brug worden over de gehele lengte beschermd door kogelvrij glas en er zijn geruchten dat het schip is uitgerust met een rakettenafweersysteem en een anti-paparazzi lasersysteem dat de elektronische lichtsensor van digitale camera's kan waarnemen waarop het een lichtstraal uitstuurt welke de foto's overbelichten en dus nutteloos maken.
Het maakt tevens gebruik van een stabilisatiesysteem dat moet helpen om rollen en stampen tegen te gaan.

## Specificaties

M/Y Eclipse heeft volgende specificaties:
* Vlaggenstaat: Bermuda
* Classificatie maatschappij: Lloyd's Register
* IMO: 1009613
* Call Sign: ZCDX4
* Lengte over alles: 162,50 meter
* Breedte over alles: 22,50 meter
* Maximum diepgang: 5,90 meter
* Tonnage: 13.000 ton
* Constructie romp: staal
* Constructie accommodatie: aluminium
* Motoren: 4
* Brandstof: diesel
* Propulsie: Triple Screw
* Maximumsnelheid: 25 knopen (=46,30 km/u)
* Kruissnelheid: 22 knopen (=40,74 km/u)
# Atletiek op de Paralympische Zomerspelen 2024 - 100 m mannen T64

De 100 meter voor mannen klasse T64 op de Paralympische Zomerspelen 2024 vond plaats van op 1 september (series) en 2 september (finale) in het Stade de France. Deze klasse is voor atletes atleten met een prothese vanwege een beenamputatie of een beenlengteverschil. Dit is een gecombineerde klasse met T62. De winnaar van 2020 was Felix Streng uit Duitsland. Hij werd opgevolgd door Sherman Guity uit Costa Rica, de Italiaan Maxcel Amo Manu behaalde het zilver en Felix Streng won de bronzen medaille.

## Records

Voorafgaand aan het toernooi waren dit de wereldrecords en Paralympische records.
| Wereldrecord | T62 | Duitsland Johannes Floors | 10.54 | Dubai | 10 november 2019 |
| Paralympisch record | T62 | Duitsland Johannes Floors | 10.79 | Tokio | 30 augustus 2021 |
| Wereldrecord | T64 | Verenigde Staten Richard Browne | 10.61 | Doha | 29 oktober 2015 |
| Paralympisch record | T64 | Duitsland Felix Streng | 10.72 | Tokio | 29 augustus 2021 |

## Series

De eerste drie van beide series kwalificeerden zich direct voor de finale. Van de overgebleven atleten kwalificeerden bovendien de twee snelsten zich voor de finale.

#### Serie 1

| Rang | Baan | Kl. | Naam | Naam | Tijd | Bijz. |
| 1 | 1 | T64 | Sherman Guity | CRC | 10.72 | Q, PR, SB |
| 2 | 7 | T64 | Felix Streng | GER | 10.79 | Q |
| 3 | 6 | T64 | Jonnie Peacock | GBR | 10.93 | Q |
| 4 | 5 | T62 | Paul Daniels | RSA | 11.23 | |
| 5 | 4 | T64 | Kengo Oshima | JPN | 11.24 | |
| 6 | 8 | T64 | Jonathan Gore | USA | 11.34 | |
| 7 | 2 | T64 | Andre Fortes | BRA | 11.43 | PB |
| 8 | 3 | T64 | Fabio Bottazzini | ITA | 11.76 | |
| 9 | 9 | T64 | Antonio Flores | MLT | 13.07 | SB |

#### Serie 2

| Rang | Baan | Kl. | Naam | Naam | Tijd | Bijz. |
| 1 | 7 | T64 | Maxcel Amo Manu | ITA | 10.69 | Q, PR, SB |
| 2 | 6 | T62 | Johannes Floors | GER | 10.92 | Q |
| 3 | 9 | T62 | Hunter Woodhall | USA | 11.02 | Q |
| 4 | 1 | T62 | Olivier Hendriks | NED | 11.12 | q |
| 5 | 2 | T62 | Alan Oliveira | BRA | 11.22 | q |
| 6 | 5 | T64 | Derek Loccident | USA | 11.29 | PB |
| 7 | 8 | T62 | Daniel du Plessis | RSA | 11.75 | |
| 8 | 4 | T64 | Pea Soe | MYA | 11.89 | SB |
| 9 | 3 | T64 | Arz Zahreddine | LIB | 12.30 | |

### Finale

| Rang | Baan | Kl. | Naam | Naam | Tijd | Bijz. |
| | 7 | T64 | Sherman Guity | CRC | 10.65 | PR, PB |
| | 5 | T64 | Maxcel Amo Manu | ITA | 10.76 | |
| | 6 | T64 | Felix Streng | GER | 10.77 | |
| 4 | 4 | T62 | Johannes Floors | GER | 10.85 | |
| 5 | 3 | T64 | Jonnie Peacock | GBR | 10.91 | |
| 6 | 8 | T62 | Hunter Woodhall | USA | 10.96 | |
| 7 | 9 | T62 | Olivier Hendriks | NED | 11.15 | |
| 8 | 2 | T62 | Alan Oliveira | BRA | 11.22 | |
* (en) uitslag finale
* (en) uitslag serie 1
* (en) uitslag serie 2
# Haiducii

Paula Monica Mitrache (Boekarest, 14 juni 1977), beter bekend onder haar artiestennaam Haiducii, is een Roemeense zangeres. Haiducii zingt in het Engels, Roemeens en Russisch.

## Biografie

Mitrache werd geboren in Boekarest als dochter van een ingenieur en een kinderarts. In 1991 eindigde ze op de tweede plek bij de Miss Bucuresti-verkiezing. Na de verkiezing besloot ze om te gaan zingen en een jaar later stond ze met twee composities op het Mamaia Festival. Tot 1995 hield ze zich vooral bezig met countrymuziek. Datzelfde jaar verhuisde ze naar Italië met haar, van origine Italiaanse, man.

## Rechtszaak

In 2005 spande O-Zone een rechtszaak aan tegen Haiducii wegens auteursrechtenschending. Ze had namelijk geen toestemming om hun lied Dragostea din tei op te nemen en uit te brengen. Haiducii verloor uiteindelijk en moest een schadevergoeding betalen.

## Discografie
### Singles

* ↑ (ro) Paula Mitrache, calificata la San Remo op Muzicabuna.ro, geraadpleegd op 27 juli 2012. Gearchiveerd op 26 januari 2022.
* 1 2 O stea in mers op YouTube, geraadpleegd op 29 juli 2012. Gearchiveerd op 28 mei 2022.
* Bibliothèque nationale de France: cb146407475 (data)
* Gemeinsame Normdatei: 135370612
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 7844 9423
* MusicBrainz: f345a1b1-80dc-433d-a2e5-5422782e3147
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0116431
* Virtual International Authority File: 76573634
* WorldCat (via VIAF): 76573634
# Formaatoorlog

Een formaatoorlog is een sterke concurrentie tussen twee incompatibele standaarden of formaten. Deze ontstaat met name als het bestaan van meer dan één standaard onhandig is of extra kosten oplevert voor de betrokken partijen, bijvoorbeeld voor de verkopers, groothandel, consumenten, fabrikanten, of verhuurders.
Het lijkt erop dat de klant vaak niet profiteert van de vrije concurrentie tussen verschillende formaten, omdat de klant door een keuze voor een bepaald formaat zijn verdere mogelijkheden sterk beperkt. Sterker nog, als hij kiest voor een apparaat dat alleen een formaat ondersteunt dat later de formaatoorlog blijkt te verliezen dan heeft hij geld uitgegeven voor een apparaat waar hij weinig tot niets meer mee kan.
Het is gebleken, bij, bijvoorbeeld de videorecorder formaatoorlog, dat de kwaliteit van de standaard niet de doorslaggevende rol is bij de vraag welke standaard zal winnen. Marketingaspecten, zoals prijs en ondersteuning door softwareleveranciers kunnen belangrijker te zijn.
Voorbeelden van formaatoorlogen zijn:
* Videorecorder-formaatoorlog in de jaren zeventig en tachtig, gewonnen door VHS dat op de markt was gebracht door JVC
** VHS (JVC) versus Betamax (Sony) versus Video 2000 (Philips)
* Optische schijf voor opslag van films met hoge resolutie (2006-2008). Gewonnen door Sony's blu-ray.
** Blu-ray (Sony) versus hd-dvd (Toshiba).