OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sweet Lui-Louise

Sweet Lui-Louise is een nummer van de Canadese rockband Ironhorse uit 1979. Het is de tweede single van hun titelloze debuutalbum.
"Sweet Lui-Louise" leverde Ironhorse een bescheiden hit op in thuisland Canada, waar het de 26e positie bereikte. Ook in de Verenigde Staten werd de plaat een klein hitje. In Europa kende het nummer het meeste succes in het Nederlandse taalgebied; met een 23e positie in de Nederlandse Top 40, Alarmschijf en een 16e positie in de Vlaamse Radio 2 Top 30.
* ↑ Nederlandse Top 40
* ↑ Vlaamse Radio 2 Top 30
* ↑ Canada
* ↑ Verenigde Staten
* ↑ Verenigd Koninkrijk
# Sunburn

Sunburn is het Engelse woord voor zonnebrand. Het kan ook verwijzen naar:
muziek:
* Sunburn (Fuel), een album van Fuel
* Sunburn (single van Graham Gouldman), een single van Graham Gouldman
* Sunburn (single van Muse), een single van Muse
* Sunburn (Walk Through the Fire), een single van Armin van Buuren
films:
* Sunburn (1979) van Richard C. Sarafian met Farrah Fawcett
* Sunburn (1999) van Nelson Hume met Paloma Baeza en Cillian Murphy
* Sunburn (televisieserie), televisieserie uit 1999-2000
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Sunburn en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Gamera vs. Gyaos

Gamera vs. Gyaos (大怪獣空中戦 ガメラ対ギャオス, Daikaijū Kuchu Kessan: Gamera tai Gyaosu, Giant Monster Mid-Air Battle: Gamera versus Gyaos) is een Japanse film uit 1967, en de derde van de Gamera-films. De film werd geproduceerd door Daiei Motion Picture Company.

## Verhaal

Nadat hij Japan heeft gered van Barugon, wordt Gamera door de meeste mensen als een held gezien. Hij komt voor een nieuwe uitdaging te staan wanneer een monster genaamd Gyaos ontwaakt door een vulkaanuitbarsting. Gyaos, die zich voedt met het bloed van vee en mensen. Gamera confronteert hem, en hun eerste gevecht eindigt onbeslist.
Spoedig ontdekt met dat Gyaos niet tegen licht kan; blootstelling aan fel licht zorgt dat hij krimpt. Er wordt een poging ondernomen om Gyaos naar een berg te lokken en daar vast te houden tot de zon opkomt, maar Gyaos kan ontsnappen door het zonlicht te blokkeren met een dichte mist. Gamera arriveert net op tijd om Gyaos te onderscheppen, en ditmaal slaagt hij erin het beest te verslaan.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Hongo, Kojiro Kojiro Hongo | Foreman Shiro Tsutsumi |
| Ueda, Kichijiro Kichijiro Ueda | Tatsuemon Kanamura |
| Kasahara, Reiko Reiko Kasahara | Sumiko Kanamura |
| Abe, Naoyuki Naoyuki Abe | Eiichi Kanamura |
| Marui, Taro Taro Marui | Mite-no-Tetsu |
| Hotaru, Yukitaro Yukitaro Hotaru | Hachiko |
| Kitahara, Yoshiro Yoshiro Kitahara | Dr. Aoki |
| Natsuki, Akira Akira Natsuki | Self-Defense Force General |
| Teruo　Aragaki | Gamera |

## Trivia

* Dit is een van de vijf Gamera-films die werd gebruikt voor de serie Mystery Science Theater 3000.

## Externe link

* (en) Daikaijû kuchu kessan: Gamera tai Gyaosu in de Internet Movie Database
* De Engelstalige Wikipedia
# Sint-Gertrudiskerk (Ruigoord)

De Sint-Gertrudiskerk is een voormalig rooms-katholiek kerkgebouw in het dorp Ruigoord in de Nederlandse provincie Noord-Holland.
De kerk is ontworpen door C.P.W. Dessing en was gewijd aan de Heilige Gertrudis van Nijvel. In de kerk staat een beeld van Gertrudis met een staf met muizen.
In 1973 is de kerk buiten gebruik gesteld, omdat het gehele dorp gesloopt zou worden. In juli 1973 gaf de laatste pastoor de sleutels van de pastorie aan Amsterdamse kunstenaars, die het kerkgebouw en de pastorie in gebruik namen. Sindsdien wordt de kerk gebruikt voor culturele activiteiten en evenementen.
# Taoïstische tempel van Cebu

De Taoïstische tempel van Cebu is een taoïstische tempel in Beverly Hills Subdivision van Cebu City. Hij is gebouwd in 1972 met de behulp van giften van de Chinese Filipino's. De tempel ligt driehonderd meter boven zeeniveau.
In tegenstelling tot de nabijgelegen Phu Sian Tempel, ook een taoïstische tempel, is de taoïstische tempel van Cebu open voor alle mensen en niet alleen voor gelovigen. De tempel is het centrum van het uitoefenen van taoïsme. Op woensdag en zondag zijn er rituelen die bezoekers kunnen doen. Het ritueel bestaat uit het lopen op de eenentachtig traptreden van de tempel en het branden van wierookstokjes voor de goden. De eenentachtig traptreden vertegenwoordigen de eenentachtig hoofdstukken van de daoïstische geschriften. Ook kan men hier aan toekomstvoorspelling doen door kau cim. Kau cim is een methode van toekomstvoorspellen. In een bamboebuis zitten vele stokjes, waarvan je er één het de bamboebuis moet schudden. Vervolgens heeft men een stokje met een getal erop. Met dat getal haal je een kau cimblaadje met een verhaal erop. Een van de daoshi vertaalt het verhaal, waardoor je weet wat er in de toekomst kan gebeuren betreft liefde, rijkdom en ziekte.
# Staatsliedenkwartier

Staatsliedenkwartier is een van de wijken in het Nederlandse Woerden. De wijk is begin jaren zeventig gebouwd en is gelegen aan de noordoostkant van Woerden. Ten oosten ligt Harmelen en ten noorden ligt Kamerik.

## Voorzieningen

* Basisschool 'de Schakel' en 'R. de Jagerschool'
* Supermarkt 'Aldi'
* Snackbar 'Uncle Tang'
* Chinees Restaurant 'De Lange Muur'
* Best Western Hotel
* Tennisvereniging 'VEP'
* Fysiotherapeuten Maatschap Woerden
* Graas orthopedische Schoentechniek
* LiNDA Makelaardij / Makelaarskantoor

## Openbaar vervoer

Streekbus 102 (Woerden - Utrecht) rijdt door de wijk.
* 1 2 Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen
Wijken van Woerden: Bomen- en Bloemenkwartier · Molenvliet · Snel en Polanen · Schilderkwartier · Staatsliedenkwartier · Waterrijk Dorpen: Harmelen · Kamerik · Kanis · De Meije · Zegveld Buurtschappen: Barwoutswaarder · Bekenes · Breeveld · Breudijk · Cattenbroek · Geestdorp · Gerverscop · Harmelerwaard · Houtdijken · Kromwijk · Lagebroek · Mijzijde · Oud-Kamerik · Reijerscop · Rietveld · Teckop Utrecht · Plaatsen in de provincie Nederland · Provincies · Gemeenten
# Susukan (Bojong Gede)

Susukan is een bestuurslaag in het regentschap Bogor van de provincie West-Java, Indonesië. Susukan telt 17.766 inwoners (volkstelling 2010).
# Povondraïet

Povondraïet is een weinig voorkomend mineraal van de toermalijngroep, met korte prismatische kristallen en heeft een zwarte kleur.

## Ontstaan

Hydrothermaal langs de spleten in gemetamorfoseerde evaporiet.

## Voorkomen

Zwarte kristallen met en lengte tot 1 cm komen voor in vindplaatsen als Alto Chapare in Cochabamba, Bolivia.

## Externe link

(en) Povondraïet op Webmineral.com
# Rutger Le Poole

Rutger Johan Le Poole (Bazel, 8 juli 1971) is een Nederlandse dialoogregisseur en musical- en stemacteur.

## Opleiding

Le Poole studeerde af aan de Toneelschool in Amsterdam.

## Theater

In het theater speelde bij verschillende gezelschappen in onder meer de producties De ziekte die jeugd heet, Dangerous Liasons, The Mousetrap, Hamlet, Harde Polaroids en King Lear. Ook was hij zes jaar verbonden aan het openluchttheater in het Amsterdamse Bos en speelde daar onder andere in de voorstellingen Henry IV, Wat u wilt, Don Juan en Romeo en Julia.
In zijn musicalcarrière was hij te zien in de musicals De scheepjongens van Bontekoe (als Heyn Rol), The Lion King (als Zazu), Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat (als Ruben), Mamma Mia! (Bart), We Will Rock You (als dj) en Cyrano (als Ragueneau).

## Televisie

Op televisie was Le Poole te zien in de films All Stars en Floris. Ook speelde hij gastrollen in diverse series, zoals Baantjer, Spangen, Consult, Juliana, IC, Rozengeur & Wodka Lime, Spoorloos verdwenen, Verborgen Gebreken, Flikken Maastricht en Goede tijden, slechte tijden. Le Poole doet eveneens nasynchronisatie voor animatieseries, zoals Geronimo Stilton, Rien's Planeet, Inazuma Eleven en Beyblade. Hij is ook regisseur van Disneyfilm Cars 3 (waarin hij Jeff Gorvette insprak), Incredibles 2 (waarin hij Tjerk Brantsma, een detective en overige stemmen insprak), Toy Story 4 (waarin hij Carl Reineroceros en Caboom TV Announcer insprak), Klimaat redden voor beginners (in 2022) en Monsters at Work (waarin hij Fritz insprak).

## Nominatie

* In 2010 werd Le Poole genomineerd voor een John Kraaijkamp Musical Award in de categorie 'Beste mannelijke hoofdrol' voor zijn rol als Bart in de musical Mamma Mia!.

## Privé

* Le Poole is een zoon van Hendrik Anne Constantijn Le Poole (1940) en diens eerste echtgenote ir. Reina Elisabeth Overbeek (1940-2021), dochter van Jan Theodoor Gerard Overbeek (1911-2007). Le Poole was getrouwd met musicalster Renée van Wegberg. Samen kregen ze één zoon.
* ↑ Nederland's Patriciaat 80 (1997), p. 244-245.
# White Hall (Arkansas)

White Hall is een plaats (city) in de Amerikaanse staat Arkansas, en valt bestuurlijk gezien onder Jefferson County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 4732. In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 5140, een stijging van 408 (8,6%).

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 17,7 km², geheel bestaande uit land. White Hall ligt op ongeveer 87 m boven zeeniveau.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 32 km rond White Hall.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over White-Hall op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Population estimates (July 2006)
* ↑ U.S. Board on Geographic Names. Topical Gazetteers Populated Places. Hoogtecijfers van National Elevation Dataset
# Cyanoazijnzuur

Cyanoazijnzuur is een organische verbinding die zowel een carbonzuur als een nitril is. Het is een corrosieve en hygroscopische vaste stof.
Een andere naam voor deze verbinding is malonzuurmononitril, omdat men ze kan beschouwen als een derivaat van malonzuur waarin een van beide carboxylgroepen vervangen is door een nitrilgroep. In de praktijk is het echter malonzuur dat uit cyanoazijnzuur wordt bereid door hydrolyse.

## Synthese

Cyanoazijnzuur kan bereid worden uit reactie van chloorazijnzuur en het cyanide van een alkalimetaal, bijvoorbeeld natriumcyanide, via de Kolbe-nitrilsynthese. De cyanidehoudende verbinding kan ook een cyanohydrine zijn, bijvoorbeeld acetoncyanohydrine.

## Toepassingen

Cyanoazijnzuur en esters ervan (de cyanoacetaten) zijn intermediaire stoffen in de synthese van vele andere chemische stoffen, onder meer malonaten, barbituraten, cafeïne (via butylcyanoacetaat) en glycine. De stof wordt gebruikt in de productie van geneesmiddelen, oppervlakte-actieve stoffen, landbouwchemicaliën, verf, kleurstoffen, kleefstoffen en speciale plastics.

## Reacties

Cyanoazijnzuur kan met ketonen of aldehyden reageren in een Knoevenagel-condensatie. Wanneer die bij een hoge temperatuur wordt uitgevoerd ondergaat het reactieproduct een decarboxylering (vrijzetting van koolstofdioxide) tot een acetonitril. Een voorbeeld is de reactie van cyclododecanon met cyanoazijnzuur, met als katalysator ammoniumacetaat. De Knoevenagel-condensatie geeft cyclododecenylcyanoazijnzuur, dat door decarboxylatie wordt omgezet in cyclododecenylacetonitril. Deze laatste stof heeft een aangename geur van rozen of lelietje-van-dalen en kan in parfums gebruikt worden.
Cyanoazijnzuuresters reageren met formaldehyde tot cyanoacrylaten, die in secondelijm worden gebruikt als werkzame bestanddelen.

## Externe link

* (en) MSDS van cyanoazijnzuur
* ↑ U.S. Patent 4222956, "Process for the production of cyanocarboxylic acids" van 16 september 1980 aan Degussa. Gearchiveerd op 19 juni 2023.
* ↑ U.S. Patent 4722808, "Use of cyclododecenylacetonitrile as a fragrance component" van 2 februari 1988 aan Hüls AG
* ↑ U.S. Patent 5008429, "Process for industrial application of Knoevenagel synthesis" van 16 april 1991 aan Hüls AG
# Susukan (Susukan, Cirebon)

Susukan is een bestuurslaag in het regentschap Cirebon van de provincie West-Java, Indonesië. Susukan telt 6441 inwoners (volkstelling 2010).
# Linariet

Linariet is een blauw tot lichtblauwkleurig mineraal met de chemische formule (Pb,Cu)SO$_4$(OH)$_2$
Linariet is een zeldzaam, maar wijdverbreid mineraal. Het is heel gewild onder verzamelaars vanwege de mooie kristallen en de hoge zeldzaamheid.
Linarietkristallen komen voor in veel soorten en maten, soms kunnen ze zelfs tot 10 cm lang zijn. Linariet is genoemd naar Linares, een stad in Spanje die beroemd is om zijn loodmijnen. In een van deze mijnen werd in het begin van de negentiende eeuw linarietvondsten gedaan.

## Kristalvormen

Linarietkristallen zijn meestal tafelbladvormig. Ze zijn prismatisch en vaak lijken ze gegooid te zijn in opvallend ongewone vormen. Bovendien zijn de kristallen veelal met elkaar vergroeid in een proces dat tweelingvorming wordt genoemd. Linariet bevat lood en koper. Het wordt ook vaak gevonden in de buurt van lood- en kopermijnen. Maar meestal wordt het daar gewoon achtergelaten, omdat het economisch niet de moeite loont om die metalen uit het mineraal te halen.

## Herkomst

Linariet is gevormd in de delen van de aarde waar lood- en koperaders veranderd zijn door stromende stoffen, meestal water. Daarom wordt het als secundair materiaal ingedeeld. Linariet wordt meestal samen gevonden met andere mineralen die lood en koper bevatten, zoals anglesiet, brochaniet en chalcantiet. Linariet is wijdverbreid, maar komt nooit in grote hoeveelheden voor.

## Tests

Een van de problemen met linariet is dat het lijkt op azuriet en ook vaak samen met dat mineraal voorkomt. Azuriet is een kopercarbonaat en bevat geen lood.
# Prins Charleseiland

Prins Charleseiland (Engels: Prince Charles Island) in de Noordelijke IJszee is een van de Canadese Arctische Eilanden. Bestuurlijk behoort het tot de regio Qikiqtaaluk in het territorium Nunavut.
Het eiland is onbewoond en heeft een oppervlakte van 9.521 km².
Ondanks zijn grootte werd Prins Charleseiland pas in 1948 ontdekt toen een piloot van de Koninklijke Canadese luchtmacht er met zijn Avro Lancaster over vloog. Het werd vernoemd naar (toen nog) prins Charles, die in hetzelfde jaar geboren werd.
# Vesparax

Vesparax is een sterk slaapmiddel dat twee langwerkende barbituraten (50 mg brallobarbital en 150 mg secobarbital) en een anti-histaminicum (50 mg hydroxyzine) bevat. Het is in Nederland in de handel geweest van 1959 tot 2001. In 2000 werden er nog circa 78000 tabletten afgeleverd. Van de grondstoffen zou het brallobarbital als enige lastig verkrijgbaar zijn.

## Intoxicatie

Vesparax was populair bij mensen die hun leven probeerden te beëindigen. De samenstellende delen hinderen elkaars metabolisme, waardoor het effect onvoorspelbaar is.
Bij een intoxicatie moet men vaak gebruikmaken van kunstmatige beademing. Toedienen van geactiveerd kool versnelt de eliminatie, evenals geforceerde diurese (veel vocht gecombineerd met diuretica), waarbij de urine alkalisch moet zijn (pH 7,5 à 8). Eventueel kan hemodialyse over geactiveerd kool verricht worden.
* ↑ Vesparax®
* ↑ Pagina 614, 2001 Pharmaceutisch Weekblad
* ↑ Kan vesparax een alternatief zijn voor de pil van Drion?
* ↑ filmpje Simplisties Verbond, aflevering 20 december 1981, (VPRO): Kerstverhaal: Koot bezoekt zijn moeder (Joekie Broedelet) en geeft haar een potje medicijnen (vesparax) zodat ze eventueel euthanasie kan plegen tijdens de feestdagen.
* ↑ Ned Tijdschr Geneeskd. 2004;148:1642-5
# Susukan Agung

Susukan Agung is een bestuurslaag in het regentschap Cirebon van de provincie West-Java, Indonesië. Susukan Agung telt 3026 inwoners (volkstelling 2010).
# Berylloniet

Het mineraal berylloniet is een zeldzaam secundair natrium-beryllium-fosfaat, met de chemische formule NaBePO$_4$. Beryllonietkristallen zijn kleurloos tot lichtgeel en hebben een monokliene structuur. Het komt voor als massieve eenheden, die meestal op een matrix van pegmatiet zitten.
Het mineraal is noch magnetisch, noch radioactief.

## Naamgeving en ontdekking

Berylloniet is genoemd naar zijn samenstelling: het bevat het metaal beryllium. Het mineraal werd in 1888 ontdekt door James Dwight Dana in Stoneham, een stad in de Amerikaanse staat Maine.
# Rojci

Rojci is een plaats in de gemeente Kaštelir-Labinci in de Kroatische provincie Istrië. De plaats telt 64 inwoners (2001).
# Raphael Claus

Raphael Claus (Santa Bárbara d'Oeste, 6 september 1979) is een Braziliaans voetbalscheidsrechter. Hij is in dienst van FIFA en CONMEBOL sinds 2015. Ook leidt hij sinds 2012 wedstrijden in de Série A.
Op 19 mei 2012 leidde Claus zijn eerste wedstrijd in de Braziliaanse nationale competitie. Tijdens het duel tussen Palmeiras en Portuguesa (1–1) trok de leidsman viermaal de gele kaart. In continentaal verband debuteerde hij op 12 augustus 2015 tijdens een wedstrijd tussen Liga de Loja en Independiente Santa Fe in de eerste ronde van de Copa Sudamericana; het eindigde in 0–0 en de Braziliaanse scheidsrechter gaf vijf gele kaarten. Zijn eerste interland floot hij op 8 juni 2018, toen Uruguay met 3–0 won van Oezbekistan in een vriendschappelijke wedstrijd door doelpunten van Giorgian De Arrascaeta, Luis Suárez en José María Giménez. Tijdens dit duel gaf Claus drie gele kaarten en een rode.
In mei 2022 werd hij gekozen als een van de scheidsrechters die actief zouden zijn op het WK 2022 in Qatar.

## Interlands

| Datum | Plaats | Wedstrijd | Uitslag | Competitie | | | |
| 8 juni 2018 | Montevideo, Uruguay | Uruguay – Oezbekistan | 3 – 0 | Vriendschappelijk | 3 | 0 | 1 |
| 25 juni 2019 | Rio de Janeiro, Brazilië | Chili – Uruguay | 0 – 1 | Copa América 2019 | 1 | 0 | 0 |
| 13 november 2020 | Buenos Aires, Argentinië | Argentinië – Paraguay | 1 – 1 | WK 2022 kwalificatie | 6 | 0 | 0 |
| 21 juni 2021 | Cuiabá, Brazilië | Uruguay – Chili | 1 – 1 | Copa América 2021 | 2 | 0 | 0 |
| 29 juni 2021 | Rio de Janeiro, Brazilië | Uruguay – Paraguay | 1 – 0 | Copa América 2021 | 2 | 0 | 0 |
| 10 juli 2021 | Brasilia, Brazilië | Colombia – Peru | 3 – 2 | Copa América 2021 | 5 | 0 | 0 |
| 6 september 2021 | Asunción, Paraguay | Paraguay – Colombia | 1 – 1 | WK 2022 kwalificatie | 8 | 0 | 0 |
| 15 oktober 2021 | Santiago, Chili | Chili – Venezuela | 3 – 0 | WK 2022 kwalificatie | 4 | 0 | 0 |
| 2 februari 2022 | Córdoba, Argentinië | Argentinië – Colombia | 1 – 0 | WK 2022 kwalificatie | 4 | 0 | 0 |
| 30 maart 2022 | Guayaquil, Ecuador | Ecuador – Argentinië | 1 – 1 | WK 2022 kwalificatie | 8 | 0 | 0 |
| 21 november 2022 | Ar Rayyan, Qatar | Engeland – Iran | 6 – 2 | WK 2022 | 2 | 0 | 0 |
| 1 december 2022 | Doha, Qatar | Canada – Marokko | 1 – 2 | WK 2022 | 4 | 0 | 0 |
| 13 oktober 2023 | Buenos Aires, Argentinië | Argentinië – Paraguay | 1 – 0 | WK 2026 kwalificatie | 3 | 0 | 0 |
| 27 juni 2024 | Inglewood, Verenigde Staten | Venezuela – Mexico | 1 – 0 | Copa América 2024 | 4 | 0 | 0 |
| 15 juli 2024 | Miami Gardens, Verenigde Staten | Argentinië – Colombia | 1 – 0 n.v. | Copa América 2024 | 3 | 0 | 0 |
| 11 september 2024 | Maturín, Venezuela | Venezuela – Uruguay | 0 – 0 | WK 2026 kwalificatie | 7 | 0 | 0 |
| 10 oktober 2024 | Quito, Ecuador | Ecuador – Paraguay | 0 – 0 | WK 2026 kwalificatie | 2 | 0 | 0 |
Laatst bijgewerkt op 27 november 2024.
# Phokwane

Phokwane (officieel Phokwane Local Municipality) is een gemeente in het Zuid-Afrikaanse district Frances Baard.
Phokwane ligt in de provincie Noord-Kaap en telt 63.000 inwoners.

## Hoofdplaatsen

Phokwane is op zijn beurt nog eens verdeeld in drie hoofdplaatsen (Afrikaans: nedersettings) en de hoofdstad van de gemeente is de hoofdplaats Hartswater.
* Hartswater
* Jan Kempdorp
* Pampierstad

## Externe link

* Yes Media, The Local Government Handbook – South Africa, Phokwane
* 1 2 3 Adrian Frith, Census 2011, gemeente Phokwane
# Susulaku

Susulaku is een bestuurslaag in het regentschap Timor Tengah Utara van de provincie Oost-Nusa Tenggara, Indonesië. Susulaku telt 906 inwoners (volkstelling 2010).
# Station Sejstrup

Station Sejstrup is een spoorweghalte in het dorp Sejstrup in de Deense gemeente Esbjerg. De halte wordt bediend door de trein van Esbjerg naar Tønder. Op werkdagen rijdt ieder uur een trein naar Esbjerg, in de spits ieder half uur. Naar het zuiden rijdt ieder uur een trein.

## Externe link

* dienstregeling
# Gahniet

Het mineraal gahniet is een zink-aluminiumoxide met de chemische formule ZnAl$_2$O$_4$.

## Eigenschappen

Het blauwgroene, grijsgroene, donkergroene, groenzwarte tot blauwzwarte gahniet heeft een glasglans en een grijze streepkleur. Het kristalstelsel is isometrisch-hexoctahedraal. Gahniet heeft een irreguliere, oneffen tot conchoïdale (schelpvormige) breuk en de splijting van het mineraal is onduidelijk langs kristalvlak [111]. Gahnietkristallen vormen geregeld tweelingen langs kristalvlak [111]. De gemiddelde dichtheid ligt in de buurt van 4,6 en de hardheid bedraagt 7,5-8.

## Naam

Gahniet is genoemd naar de Zweedse scheikundige Johan Gottlieb Gahn (1745-1818). Gahns onderzoek spitste zich vooral toe op metalen, en hij was de eerste om het element mangaan te isoleren.
Gahniet wordt soms ook wel zinkspinel genoemd, aangezien het de spinelstructuur (X$^{2+}$Y$^{3+}$$_2$O$_4$) heeft, met zink als vervangend element voor X.

## Voorkomen

Gahniet is een relatief weinig voorkomend mineraal. Gahniet is echter op elk continent te vinden in variërende dichtheid. Gahniet wordt het meest gevonden in Noord-Amerika en Europa; slechts zeer beperkt in andere continenten. Het mineraal wordt vaak geassocieerd met pegmatieten en skarns en dan vooral als omzettingsproduct van sfaleriet in sulfiderijke afzettingen.
De typelocatie van het mineraal is Falun in Zweden. Johan Gottlieb Gahn, naar wie het mineraal genoemd is, leefde van 1770 tot zijn dood in 1818 in Falun.