OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fédération Maçonnique Belge

De Fédération Maçonnique Belge (F.M.B.) was een Belgische koepel van vrijmetselaarsloges die enkel toegankelijk waren voor mannen, en werkten in de drie symbolische basisgraden.

## Geschiedenis

    Zie ook hoofdartikel: Geschiedenis van de vrijmetselarij in België
Het Grootoosten van België is de oudste en belangrijkste obediëntie van vrijmetselaarsloges die haar oorsprong vindt in de Belgische Revolutie van 1830, al waren er al eerder loges in de Nederlanden.
Deze vrijmetselaars en hun loges behoorden oorspronkelijk tot de Provinciale Grootloges voor de Oostenrijkse of Zuidelijke Nederlanden van respectievelijk de United Grand Lodge of England (U.G.L.E.), de Nationale Grossloge von Österreich (N.G.L.Ö), de Grand Orient de France (G.O.d.F.) of het Grootoosten der Nederlanden (G.O.N.).
Het Belgische Grootoosten ontving zijn oprichtingscharter vanwege het Franse Grootoosten in 1833. Twaalf Loges die voorheen deel uitmaakten van het Grootoosten der Nederlanden vormden het Grootoosten van België onder de koninklijke bescherming van prins Leopold von Sachsen-Coburg und Gotha, eerste koning der Belgen.
Tien andere loges onder Nederlandse auspiciën schortten hun werkzaamheden op en verdwenen of gingen later over tot het Belgische Grootoosten. Drie loges uit het voormalige Prinsbisdom Luik wilde echter niet toetreden tot het G.O.B. en besloten een eigen obediëntie op te richten in januari 1838. Dit deels vanwege hun ingebakken provinciale onafhankelijkheidsgevoel, deels om inhoudelijke redenen. Dit waren La Parfaite Intelligence et l'Etoile Réunies Liège, Les Philadelphes Verviers en Les Amis de la Parfaite Intelligence Huy.
De federatieraad wisselde jaarlijks tussen Luik, Verviers en Hoei. Later vervoegden de loges Le Progrès Diest en La Fraternité Bruxelles in 1849 de F.M.B. In 1849 werd de loge te Hoei inactief. De obediëntie bleef tot 1854 bestaan, en de overgebleven aangesloten loges te Luik en Verviers gingen op in het Belgische Grootoosten.
De Belgische maçonnieke eenheid in de drie basisgraden zou blijven bestaan tot het begin van de 20e eeuw, toen de Belgische federatie van Le Droit Humain werd opgericht.

## Aangesloten loges

Volgende vijf loges maakten deel uit van de F.M.B.:
* n° 1 : La Parfaite Intelligence et l'Etoile Réunies Liège
* n° 2 : Les Philadelphes Verviers
* n° 3 : Les Amis de la Parfaite Intelligence Huy
* n° 4 : Le Progrès Diest
* n° 5 : La Fraternité Bruxelles

## Literatuur

* De Schampheleire, Hugo, Witte, Els & Borne, Fernand, Bibliografische bijdrage tot de geschiedenis der Belgische vrijmetselarij 1798-1855, Brussel, 1973
* Gérard, Jo, La Franc-Maçonnerie en Belgique, Editions J.M. Collet, Bruxelles, 1988
* Lemaire, Jacques, La Franc-Maçonnerie en Belgique - les Loges symbolique, Encyclopédie Maçonnique, Editions Maçonniques de France, Paris, 2000, ISBN 2903846642
# Bernd Dürnberger

Bernd Dürnberger (Kirchanschöring, 17 september 1953) is een voormalig Duits profvoetballer die zijn gehele carrière bij Bayern München speelde.

## Clubcarrière

Dürnberger begon met voetballen in zijn geboorteplaats Kirchanschöring. Daar werd zijn talent door de trainers al snel opgemerkt en er werd hem geadviseerd om naar ESV Freilassing te vertrekken. Bij die club had ook Paul Breitner gevoetbald, zijn vader werd de nieuwe trainer van Dürnberger. In 1972 maakte hij vervolgens de overstap naar het professionele voetbal, Bayern München meldde zich voor de jonge voetballer. Bij der Rekordmeister kwam hij terecht in een team met spelers van Europese topklasse zoals Franz Beckenbauer, Sepp Maier en Gerd Müller. Hij begon in de spits te spelen en kon zich al snel aanpassen aan het niveau. Na enkele seizoenen ging hij echter een linie naar achteren, zo kwam hij op de positie van defensieve middenvelder terecht. Daarnaast speelde hij ook nog weleens in de verdediging. Uiteindelijk zou hij 13 seizoenen bij Bayern blijven waarmee hij in de glorietijd van de Zuid-Duitsers een kast vol prijzen zou winnen. In 1985 stopte hij met voetballen door aanhoudende knieproblemen.

## Interlandcarrière

"Wipf", zoals zijn bijnaam luidde, speelde nooit een interland voor het West-Duitse elftal. In 1974 was het de bedoeling dat hij zijn opwachting zou maken tijdens het WK voetbal in eigen land maar hij scheurde zijn kruisband. Door zijn beoogde interlandcarrière kon een streep worden gezet, wel kwam hij nog een paar keer uit voor het nationale B-elftal.

## Nevencarrière

In 1985 hing hij zijn kicksen aan de wilgen en besloot hij in dienst te gaan bij kleding-gigant Adidas. Hij werkte daar tien jaar en besloot daarna om zelf iets met kleding te gaan doen. Tegenwoordig werkt hij als zelfstandig ondernemer en bedrukt hij T-shirts, trainingspakken en andere kleding met clublogo's en spelersnamen.
Zijn vrouw Johanna helpt hem vaak bij dit werk, met haar heeft hij ook twee kinderen: Stefan (1977) en Corinna (1983). Nadat hij stopte met voetballen bij Bayern is hij teruggegaan naar SV Kirchanschöring om daar verder te spelen. Daarnaast trainde hij daar de jeugdelftallen.

## Erelijst
### Bayern München

* Europacup I: 1973/74, 1974/75, 1975/76
* Wereldbeker voor clubteams: 1976
* Bundesliga: 1972/73, 1973/74, 1979/80, 1980/81, 1984/85
* DFB-Pokal: 1981/82, 1984/85
* DFB-Supercup: 1982
# Baai van Banten

De baai van Banten (Indonesisch: Teluk Banten) is een baai in de provincie Banten gelegen in de buurt van de noordwestkust van Java. De baai is onderdeel van de Javazee en heeft een oppervlakte van ongeveer 150 vierkante kilometer en een gemiddelde diepte van zeven meter. De baai van Banten is een internationaal vogelreservaat.
De baai van Banten is de locatie geweest van twee grote zeeslagen:
* Slag bij Bantam (1601), gedurende de Nederlands-Portugese oorlog
* Slag in de Straat van Sunda (1942), gedurende de Tweede Wereldoorlog
# Boombeschermer

Met een boombeschermer of boomstambeschermer wordt een constructie bedoeld die om (een deel van) een boomstam van een levende boom wordt bevestigd om mogelijke vormen van schade te voorkomen. Meestal worden boombeschermers geplaatst bij jonge bomen.

## Boombeschermertypen
### Boomgaas

Boomgaas of boombeschermingsgaas is gaas dat rondom de stam wordt aangebracht. Meestal wordt boomgaas ingezet om wildschade te voorkomen. Bij boomgaas wordt de boomstam nog steeds blootgesteld aan zonlicht en wind.

### Boomkoker

Een boomkoker of boombeschermingskoker is een koker van kunststof die rondom de stam van de boom wordt bevestigd. Vaak worden ze alleen om het onderste gedeelte van de stam bevestigd, maar bij zeer jonge, dunne bomen kan de volledige plant in de koker zitten. Doorgaans zijn boomkokers dicht (met uitzondering van de bovenzijde) en verminderen ze daardoor zeer sterk de blootstelling aan zonlicht en wind. Er bestaan echter ook boomkokers met gaten of gleuven.

### Boombeugel

Een boombeugel is een boombeschermer die meestal wordt gebruikt voor solitaire bomen of sierbomen. Boombeugels komen in tegenstelling tot andere boombeschermertypen meestal niet in bossen of boomgaarden voor.

## Fotogalerij

* Boomgaas
* Boomkokers
* Een boombeugel
# Gerrit Jongsma

Anton Gerrit Jongsma (Zwolle, 11 augustus 1899 – Utrecht, 31 juli 1960) was een Nederlands burgemeester.

## Leven en werk

Jongsma was de zoon van Jacoba Wilhelmina Hutten. Een jaar na zijn geboorte trouwde zij met Tjibbe Jongsma. Bij dat huwelijk werd hij erkend. Hij was lid van de NSB. Op 11 juli 1942 werd hij benoemd tot burgemeester van Krommenie.
Op Jongsma is op 27 september 1943 getracht een aanslag te plegen. Deze mislukte aanslag (de kogel bleef in zijn portefeuille steken) werd voorbereid en uitgevoerd door het Zaanse verzet. Jongsma was persoonlijk betrokken bij de arrestaties van onderduikers. Vanaf oktober 1944 was hij waarnemend burgemeester van Maartensdijk. Na de bevrijding werd hij ten gevolge van het Zuiveringsbesluit ontslagen als burgemeester. Jongsma werd in 1948 door het Amsterdamse Bijzondere Gerechtshof veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijftien jaar. Na beroep werd hij door de Bijzondere Raad van Cassatie veroordeeld tot achttien jaar gevangenisstraf (met aftrek).
Jongsma was getrouwd met Louise Wilhelmina Johanna van Noordt. Na haar overlijden in 1955 hertrouwde hij met IJltje Margaretha Beets. Jongsma overleed in 1960 elf dagen vóór hij 61 werd, in Utrecht.
Achterkleindochter van Gerrit Jongsma is Eline Jongsma, schrijver en filmmaker. Samen met haar partner Kel O’Neill maakte zij de documentaire His Name is My Name over haar overgrootvader.
* 1 2 Geboorteakte
* 1 2 Overlijdensakte
* ↑ Mislukte aanslagen van het Zaanse verzet
* ↑ "Ex burgemeester Krommenie krijgt 18 jaar" in De Tĳd d.d. 14 december 1948
* ↑ ‘Part of me wants to hide’: Dutch director traces great-grandfather’s Nazi war crimes, the guardian.com, Jennifer Rankin, 17 juli 2022. Gearchiveerd op 29 oktober 2022.
# Gedenksteen Jan van Hoof (Waalbrug)

De gedenksteen Jan van Hoof is een monument in Lent ter herinnering aan verzetsstrijder Jan van Hoof.

## Achtergrond

De student Jan van Hoof (1922-1944) was een van de Nijmegenaren die tijdens de Tweede Wereldoorlog actief was in het verzet. Tijdens Operatie Market Garden maakte hij op 18 september 1944 explosieven onklaar die door de Duitsers waren aangebracht bij de Waalbrug en de spoorbrug. Hij wordt daarom wel beschouwd als 'redder van de Waalbrug'. Een dag later werd Van Hoof op de Nieuwe Markt opgepakt, mishandeld en ter plekke om het leven gebracht. Op de plek waar hij overleed werd een tegel in het trottoir geplaatst.
Beeldhouwer Jac Maris maakte in opdracht van medestrijders van Van Hoof een gedenksteen, die aan de noorkant van de Waalbrug (Lent-zijde) werd geplaatst en op 18 september 1945 onthuld. Deze steen werd gemaakt door beeldhouwer Jac Maris en verbeeldt Van Hoof die de explosieven onklaar maakt. Nog in dezelfde maand werd de Jan van Hoof-stichting opgericht, die opdracht gaf voor het Jan van Hoofmonument van Marius van Beek dat in 1954 aan de Nijmegen-kant van de brug werd onthuld.

## Beschrijving

Het monument bestaat uit een rechthoekig stuk natuursteen, met daarop in reliëf een geknielde mannenfiguur met losgetrokken snoeren. Onder het reliëf het opschrift:
   AAN JAN v. HOOF; ZIJN MEDESTRIJDERS 18-IX-1945 O.STR.NYMEGEN
# Meunasah Kulam (Mesjid Raya)

Meunasah Kulam is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Besar van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Kulam telt 609 inwoners (volkstelling 2010).
# Meunasah Mamplam

Meunasah Mamplam is een bestuurslaag in het regentschap Bireuen van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Mamplam telt 1172 inwoners (volkstelling 2010).
# Meunasah Manyang Lamgarot

Meunasah Manyang Lamgarot is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Besar van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Manyang Lamgarot telt 270 inwoners (volkstelling 2010).
# Meunasah Manyet

Meunasah Manyet is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Besar van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Manyet telt 654 inwoners (volkstelling 2010).
# Meunasah Mee

Meunasah Mee is een bestuurslaag in het regentschap Pidie van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Mee telt 330 inwoners (volkstelling 2010).
# Meunasah Mesjid (Kembang Tanjong)

Meunasah Mesjid is een bestuurslaag in het regentschap Pidie van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Mesjid telt 395 inwoners (volkstelling 2010).
# Meunasah Pinto

Meunasah Pinto is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Utara van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Pinto telt 540 inwoners (volkstelling 2010).
# Meunasah Pulo (Sawang)

Meunasah Pulo is een bestuurslaag in het regentschap Aceh Utara van de provincie Atjeh, Indonesië. Meunasah Pulo telt 845 inwoners (volkstelling 2010).
# Relascoop

Een relascoop is een optisch meetinstrument dat wordt gebruikt in de bosbouw en het bosbeheer. Met een relascoop kan men de hoogte, het grondvlak en de diameter op elk punt van een boomstam meten.
Een relascoop heeft aan de voorkant een doorzichtig venster en aan de achterkant een kijkgat. Wanneer men door het kijkgat aan de achterkant kijkt, zijn in de onderste helft van het beeld verschillende schalen te zien die voor verschillende metingen worden gebruikt; op de bovenste helft is de boom waar men naar kijkt zichtbaar. Er zijn drie schalen voor de boomhoogte (afhankelijk van de afstand van de gebruiker tot de boom), vijf schalen voor de boomdiameter en twee schalen voor het grondvlak.
# Weinstock's

Weinstock's, oorspronkelijk Weinstock, Lubin, and Co., was een Amerikaanse warenhuisketen met het hoofdkantoor in Sacramento, Californië.

## Geschiedenis

De keten werd opgericht door Harris Weinstock en zijn halfbroer, David Lubin. In 1949 werd de keten gekocht door Hale's en werd onderdeel van Broadway-Hale Stores, later Carter Hawley Hale. In 1978 breidde Weinstock's uit naar Utah door de vestiging van haar zusterketen The Broadway op Fashion Place in Murray om te dopen naar Weinstock's. Later volgden er nog twee winkels in Ogden en Salt Lake City. In 1991 werden de activiteiten van Weinstock overgenomen door de zusterketen The Emporium. In 1993 sloot Weinstock's zijn drie winkels in Utah.
De keten werd in 1995 overgenomen door Federated Department Stores (nu Macy's, Inc.), waarna de meeste Weinstock-winkels werden omgebouwd tot Macy's-filialen. Een aantal van de overgebleven winkels werden gesloten of verkocht, waaronder twee aan Gottschalks, in de Vintage Faire Mall in Modesto en in de Fashion Fair in Fresno. Dit bracht Dillard's ook voor het eerst naar Californië met een nieuwe winkel, gebouwd op de voormalige locatie van Weinstock in de Weberstown Mall in Stockton.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Weinstock's op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Sonja Haraldsen

Sonja Haraldsen (4 juli 1937) is koningin van Noorwegen.
Zij is de dochter van Karel August en Dagny Haraldsen en de echtgenote van koning Harald V. In maart 1968 verloofde zij zich met kroonprins Harald, die zij in 1959 had leren kennen. Aanvankelijk was er bij Haralds vader, koning Olaf V, veel scepsis over een huwelijk met een burgermeisje. Olaf meende dat het schade zou kunnen toebrengen aan de monarchie. Ook elders in Noorwegen leidde het huwelijk tot commotie. Het werd uiteindelijk voltrokken op 29 augustus 1968 in de Domkerk van Oslo.
Als kroonprinses legde Sonja zich vooral toe op liefdadigheid. Zo was zij enige tijd vicevoorzitter van het Noorse Rode Kruis. In 2005 was zij de eerste koningin die Antarctica bezocht.
Harald en Sonja kregen twee kinderen:
* Märtha Louise (1971)
* kroonprins Haakon (1973)
* Bibsys: 90669976
* Bibliothèque nationale de France: cb16904911n (data)
* Gemeinsame Normdatei: 120668424
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 1215 6804
* KulturNav: ca716c1d-1a48-437b-95ff-3e03aed7c68c
* Library of Congress Control Number: n94037001
* MusicBrainz: 81de4350-fa18-4f5d-aa94-80c7d607853c
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico: IEIV146271
* Système universitaire de documentation: 250167662
* Virtual International Authority File: 50062730
* WorldCat (via VIAF): 50062730
# Kathedraal van Sées

De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Sées (Frans: cathédrale Notre-Dame de Sées, soms geschreven Séez) is een gotische kathedraal en basiliek in het Franse Sées. Het is de bisschopszetel van het rooms-katholieke bisdom Séez, dat qua grenzen overeenkomt met het departement Orne. Sinds 1875 is de kathedraal een monument historique.

## Geschiedenis

Deze kathedraal is al de vijfde die op deze plaats werd opgetrokken. Een eerste kerk uit de 5e eeuw werd gebouwd op een afgebroken heidense tempel en werd in 878 vernield door de Vikingen. Een tweede kerk werd in de 10e eeuw vervangen. Deze derde kerk werd door bisschop Ivo II van Bellême zelf in brand gestoken in 1048 in een uit de hand gelopen poging om plunderaars uit te roken. De vierde kerk brandde af toen koning Lodewijk VII van Frankrijk Sées innam in 1150. Met de bouw van de huidige kathedraal werd begonnen in 1210. In 1310 werd de kathedraal afgebouwd en ingezegend. Tijdens de Honderdjarige Oorlog en de Hugenotenoorlogen raakte de kathedraal beschadigd. Ook traden er stabiliteitsproblemen op.
In de 18e eeuw was de staat van het gebouw zo slecht, dat de kathedraal gesloten werd. In 1780 begonnen de eerste van vele restauratiewerkzaamheden, die verdergingen in de 19e eeuw.
In 1871 werd de kathedraal verheven tot basilica minor.

## Beschrijving

De kathedraal is gebouwd in de vorm van een Latijns kruis. Ze is 106 m lang en 42 m breed. Het schip, gebouwd tussen 1220 en 1240, is in Normandische gotiek opgetrokken, het koor in de gotiek van Île-de-France. In het koor zijn glasramen uit de 13e en 14e eeuw bewaard gebleven.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Cathédrale Notre-Dame de Sées op de Franstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ (fr) La cathédrale Notre-Dame de Sées. musilumieres.org. Geraadpleegd op 15 februari 2023.
Aix · Albi · Amiens · Auch · Auxerre · Bayeux · Bayonne · Beauvais · Béziers · Bordeaux · Bourges · Carcassonne · Châlons · Chartres · Clermont-Ferrand · Dijon · Évreux · Laon · Le Mans · Limoges · Lisieux · Lyon · Meaux · Metz · Nantes · Narbonne · Nevers · Orléans · Parijs · Poitiers · Quimper · Reims · Rodez · Rouen · Sées · Sens · Soissons · Straatsburg · Toul · Toulouse · Tours · Troyes
# Station Troisvierges

Station Troisvierges (Luxemburgs: Gare Ëlwen) is een spoorwegstation in de gelijknamige gemeente in het noorden van Groothertogdom Luxemburg.
Het station ligt aan lijn 1 en lag voorheen aan lijn 47 naar Sankt-Vith. Het wordt beheerd door de Luxemburgse vervoerder CFL.

## Treindienst

| Serie | Treinsoort | Route | Bijzonderheden |
| IC 33 | Intercity (NMBS / CFL) | Liers – Luik-Guillemins – Gouvy – Troisvierges – Luxemburg | Rijdt in het weekend 1×/2u. tussen Liers - Luxemburg. |
| RE 3700 | Regional-Express (CFL) | Luxemburg – Mersch – Ettelbruck – Kautenbach – Troisvierges | Halfuursdienst met RE 3800. |
| RE 3800 | Regional-Express (CFL) | Luxemburg – Mersch – Ettelbruck – Kautenbach – Troisvierges | Halfuursdienst met RE 3700. |
| RE 7600P 7605 | Regional-Express (CFL) | Gouvy – Troisvierges – Luxemburg | Rijdt alleen op werkdagen. |
| RE 8600P 8640 | Regional-Express (CFL) | Luxemburg – Troisvierges – Gouvy | Rijdt alleen op werkdagen. |
* http://www.rail.lu/garetroisvierges.html
* http://www.spoorgroepluxemburg.nl/plaatsnaam/Troisvierges
* http://www.railinfra.lu/drr/DRR-V2009_2_0.pdf
CFL Lijn 1: Luxemburg · Pfaffenthal-Kirchberg · Dommeldange · Walferdange · Heisdorf · Lorentzweiler · Lintgen · Mersch · Cruchten · Colmar-Berg · Schieren · Ettelbruck · Michelau · Goebelsmühle · Kautenbach · Wilwerwiltz · Drauffelt · Clervaux · Maulusmühle · Troisvierges · Bellain
CFL Lijn 1a: Ettelbruck · Diekirch CFL Lijn 1b: Kautenbach · Merkholtz · Paradiso · Wiltz · Winseler · Schleif · Schimpach-Wampach
Zie ook: CFL Lijn 2 · CFL Lijn 3 · CFL Lijn 4 · CFL Lijn 5 · CFL Lijn 6 · CFL Lijn 6a · CFL Lijn 6b · CFL Lijn 6c · CFL Lijn 7
0,0: Sankt Vith · 1,4: Wiesenbach · 3,7: Neidlingen · 6,1: Lommersweiler · 9,8: Auel · 10,7: Reuland · 11,4: Burg-Reuland · 15,4: Oudler · 19,4: Lengeler · 3,1: Wilwerdange · Troisvierges
# NGC 7279

NGC 7279 is een balkspiraalstelsel in het sterrenbeeld Toekan. Het hemelobject werd op 23 september 1834 ontdekt door de Britse astronoom John Herschel.

## Synoniemen

* ESO 405-21
* MCG -6-49-5
* IRAS 22243-3523
* PGC 68896
# Containerwagen

Een containerwagen is een goederenwagon of vrachtauto die speciaal is ingericht om zeecontainers te vervoeren. Auto's die uitsluitend containers vervoeren hebben geen laadbak maar een kaal chassis voorzien van twistlocks waarmee men de containers op de vier hoeken bevestigt. De meest gangbare standaardmaten zijn 20 feet en 40 feet, maar ook 30 en 45 feet containers komen voor.
# San-Gavino-di-Fiumorbo

San-Gavino-di-Fiumorbo is een gemeente in het Franse departement Haute-Corse (regio Corsica) en telt 209 inwoners (1999).

## Geografie

De oppervlakte bedraagt 22,17 km², de bevolkingsdichtheid is 9 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal.
Vanwege een beveiligingsprobleem met de MediaWiki Graph-software is het momenteel niet mogelijk deze grafiek weer te geven. Zodra de software is bijgewerkt zal de grafiek vanzelf weer zichtbaar worden.
# Ether (klassiek element)

Ether is een element waarvan in de Griekse Oudheid gedacht werd dat het geen aards element was en dat het de hemellichamen opriep. Ether was voor de Grieken het vijfde element, de kwintessens. Het was in de eerste plaats Aristoteles die het concept van de Ether in de filosofie introduceerde. Ether is naar de Griekse god Aether genoemd.

## De vier elementen

De Ionische natuurfilosofen vanaf de 6e eeuw v.Chr. veronderstelden het bestaan van een oerstof (archè) waaruit alle materie zou zijn voortgekomen. Zo dacht Thales van Milete aan Water als oerstof en Anaximander zag Lucht als een goede kandidaat. Waar ze het wel over eens waren, was dat alle materie op aarde was samengesteld uit de 4 elementen: Vuur, Aarde, Lucht en Water. Dit werd de basis waar latere filosofen hun eigen kosmogonie mee opbouwden.

## Plato

In Timaeus beschrijft Plato (5e, 4e eeuw v.Chr.) het ontstaan van de wereld en het heelal. Hier spelen de 4 klassieke elementen ook een belangrijke rol, maar Timaeus - die het verhaal vertelt - voegt daar nog een 'vijfde element' aan toe, en dat bezielt en ordent de levenloze materie, en zorgt er bovendien voor dat de planeten een 'volmaakte' cirkelvormige beweging maken.

## Aristoteles

Aristoteles (4e eeuw v.Chr.) kende de 4 elementen elk een grondeigenschap of 'kwaliteit' toe.
De kwaliteiten van de elementen volgens Aristoteles:
* Lucht is primair vochtig en secundair warm
* Vuur is primair warm en secundair droog
* Aarde is primair droog en secundair koud
* Water is primair koud en secundair vochtig
Aan deze 4 klassieke elementen van de Ionische filosofen voegde hij nog een 5e element, de Ether of kwintessens toe. Dit was volgens hem noodzakelijk omdat de 4 andere elementen aan verandering onderhevig waren. Hij redeneerde ook - naar het voorbeeld van zijn leermeester Plato - dat de hemellichamen, als ze er niet toe 'aangezet' zouden worden om zich in een volmaakte cirkel voort te bewegen, gewoon een rechte lijn zouden volgen. Die aanzet tot (eerste) beweging was Ether. In het systeem van Aristoteles had dit 5e element geen 'kwaliteiten' (vochtig, droog, koud en warm) waardoor het ook onveranderlijk was.

## Al Kindi

De Arabische filosoof Al Kindi (9e eeuw) vertaalde het werk van Aristoteles, de Neoplatonisten en de Griekse wiskundigen in het Arabisch. Ook hij accepteert net als Aristoteles het bestaan van een onveranderlijk vijfde element dat de hemelen vormde, maar denkt (in zijn metafysisch werk 'Over de eerste filosofie') dat dit alles door een God geschapen is aan het begin der tijden.

## Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim

De filosoof en occultist Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim (1486-1535) schreef De occulta philosophia libri tres waarin hij elementale magie beschrijft (gebruikmakend van de 4 elementen). Veel occulte effecten (in de magie) zijn volgens hem het resultaat van de "spiritus mundi" (wereldgeest), of kwintessens (vijfde element), die het universum doordringt en zich aan de menselijke rede onttrekt. Dit vijfde element is ook de kracht gebruikt door alchemisten in hun transmutaties.