OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Michael Muhney

Michael Muhney (Chicago, 12 juni 1975) is een Amerikaans acteur.
Muhney is het meest bekend van zijn rol als Adam Newman in de televisieserie The Young and the Restless waar hij in 620 afleveringen speelde (2009-2014).

## Biografie

Muhney werd geboren in Chicago en verhuisde op achtjarige leeftijd naar Euless. Hij doorliep de high school aan de Trinity High School in Euless, toen ging hij terug naar Chicago waar hij in 1997 afstudeerde met een bachelor aan de DePaul University.
Muhney is in 2000 getrouwd en heeft hieruit drie kinderen, een dochter en twee zoons. Naast Engels spreekt hij ook Duits en Amerikaanse gebarentaal.

## Filmografie
### Films

Uitgezonderd korte films.
* 2016 Search Engines - als Rick
* 2015 The Track - als Tony
* 2014 Back to Christmas - als Cameron
* 2011 American Decaf - als Scott
* 2011 Act Your Age - als Lake Emerson
* 2010 Disconnect – als Dylan
* 2010 The Portal – als Daniel Savanah
* 2009 Act Your Age – als Lake Emerson
* 2008 No Man's Land: The Rise of Reeker – als hulpsheriff Harris McAllister
* 2008 Columbus Day – als rechercheur Daniels
* 2008 Family Practice – als Kent Kinglare
* 2007 One Night – als Jack
* 2006 Lovers, Liars and Lunatics – als Louis
* 2001 Everything But the Girl – als Brad
* 2000 Virtual Nightmare – als Dale Hunter
* 2000 Love 101 – als Andrew
* 2000 Celebrity – als Jake

### Televisieseries

Uitgezonderd eenmalige gastrollen.
* 2021 Truth Be Told - als Martin Haywood - 4 afl.
* 2009-2014 The Young and the Restless – als Adam Newman – 617 afl.
* 2004-2007 Veronica Mars – als sheriff Don Lamb – 40 afl.
* 2000-2001 The Huntress – als rechercheur Mark Farrell – 8 afl.
* 1999 Turks – als Paul Turk – 13 afl.
* (en) Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Michael Muhney op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* (en) Michael Muhney in de Internet Movie Database
* Biblioteca Nacional de España: XX1542609
* Bibliothèque nationale de France: cb14209456z (data)
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 1476 7796
* Library of Congress Control Number: no2008185845
* Virtual International Authority File: 85939873
* WorldCat (via VIAF): 85939873
# Mondharp

De mondharp is een klein tokkelinstrument en lamellofoon waarbij de klank wordt gevormd door een dunne lamel aan te tokkelen terwijl het frame tussen de tanden of tegen de lippen wordt gehouden. Een mondharp wordt gemaakt van metaal, maar ook hout (bamboe) wordt wel gebruikt.
Met de ene hand wordt de dunste kant van het instrument geplaatst tegen de tanden of lippen, afhankelijk van het model, en met de andere hand wordt getokkeld. Het is ook mogelijk om met één hand zowel het frame tegen de tanden te houden als te tokkelen, maar dat is lastiger en er kunnen minder grote snelheden mee worden bereikt. De mondholte wordt als klankkast gebruikt, wat voor een zeer eigen klank zorgt. Men kan de klank veranderen door de vorm van de mond- en keelholte te wijzigen waarmee de formanten veranderen, daarmee de resonanties, en daarmee de klankkleur. De grondtoon van de mondharp blijft steeds dezelfde. De mondharp kan gebruikt worden voor klankeffecten, maar er kunnen ook melodieën op gespeeld worden, die gebruikmaken van de boventonen, net zoals bij boventoonfluiten.

## Muziekvoorbeelden

In de volgende nummers is een mondharp te horen.
* Aphex Twin - "Logan Rock Witch" van het album Richard D. James Album
* Black Sabbath - "Sleeping Village"
* Leonard Cohen - op het album Songs from a Room
* Doe Maar - Sinds 1 dag of 2(32 jaar) van het album Skunk
* Go_A - "Шум" (Sjoem)
* Golden Earring - "Joe" van het album Bloody Buccaneers
* Guttermouth - "I'm Destroying the World"
* Korpiklaani - "Wooden Pint"
* Ennio Morricone - "For a Few Dollars More" uit de gelijknamige film van Sergio Leone
* Omnia - "Auta Luonto" van het album Crone of War
* Omnia - "Pagan Polska" van het album PaganFolk
* Red Hot Chili Peppers - "Give it Away" van het album Blood Sugar Sex Magik
* Snakes in Exile - "South Australia" van het album Second Skin
* The Who - "Join Together"
* The Zutons - "Nightmare Part II" van het album Who Killed the Zutons?
* Wardruna - "Bjarkan"
Ook in de klassieke muziek werd de mondharp gebruikt. Johann Georg Albrechtsberger (leraar van onder anderen Beethoven) componeerde minstens zeven concerti voor mondharp, mandora (een soort aartsluit) en strijkers.
# Evers en Sarlemijn

Evers en Sarlemijn was een architectenbureau in Amsterdam van de architecten A. Evers (1914-1997, Amsterdam) en G.J.M. Sarlemijn (1909-1993, Amsterdam).
Het bureau was actief tussen 1941 en 1981. Vooral in de jaren vijftig en zestig werden vele bouwwerken gerealiseerd in de in katholieke kring gangbare behoudende stijl van de Bossche School.
Na de Tweede Wereldoorlog kreeg het bureau grotere opdrachten. Het bureau bouwde kerken en schoolgebouwen en was betrokken bij woningbouw in Amstelveen, Amsterdam, Bergen op Zoom, Breda, Den Bosch, Gorinchem, Krommenie, Nijmegen, Roosendaal en Wormerveer. Tot de grotere opdrachten behoorden het Gewestelijk Arbeidsbureau in Leiden en de Psychiatrische inrichting Willibrord in Heiloo.

## Amsterdam

In Amsterdam werden onder andere gebouwd:
* Reguliersgracht 104-108 / Noorderstraat, Centrum (1941)
* Heilig Sacramentskerk, Kometensingel 150 in Tuindorp Oostzaan, Noord (1951)
* Woningen aan de Akbarstraat en het Jan van Schaffelaarplantsoen, met kapel in binnenterrein, Bos en Lommer (1951/'52) (woningen gerenoveerd 2005-2006, complex heet sindsdien "De Nieuwe Akbar")
* Voormalige Sint-Catharinakerk, Burgemeester Eliasstraat 72/74, Slotermeer (1952/'54)
* Woningen en winkels aan de Burgemeester De Vlugtlaan 97-115, Theo Dobbestraat 116-18 e.o., Slotermeer (1953/'54)
* Bakkers- en Banketbakkersschool Sint-Hubertus aan de Reinaert de Vosstraat, Bos en Lommer (1955-1960)
* Kleuterschool aan de Louis Naarstigstraat, Slotermeer (1956)
* School aan de Amundsenweg 1, Bos en Lommer (1959)
* ULO-school aan de Erik de Roodestraat 18, Bos en Lommer (1959/'60)
* Pius X Lyceum, Jacob Geelstraat 38, Slotervaart (1960-1971)
* Sint-Henricusschool aan de Louis Naarstigstraat, Slotermeer (1966)
* herstel Nieuwmarkt 25 na brand in 1976

### In andere plaatsen

* Amstelveen: Keizer Karel College
* Bergen op Zoom: diverse woningbouwprojecten
* Breda: diverse woningbouwprojecten en winkels
* 's-Hertogenbosch: diverse woningbouwprojecten
* Gorinchem: diverse woningbouwprojecten
* Heiloo: Psychiatrisch Centrum Sint-Willibrord
* Krommenie: Dr. Ariënsschool
* Leiden: Gewestelijk Arbeidsbureau en woningen
* Nijmegen: Bejaardencentrum Doddendaal en diverse woningbouwprojecten zoals de Afrika- en Bouwmeesterbuurt (Nijmegen)
* Roosendaal: diverse woningbouwprojecten
* Wormerveer: diverse schoolgebouwen
# Papabile

Papabile (meervoud: papabili, 'pausbaar') is een officieuze Italiaanse term die internationaal in vele talen wordt gebruikt om kardinalen aan te duiden van wie wordt gedacht dat zij mogelijk of zelfs waarschijnlijk tot paus zullen worden verkozen.
Onder de papabile kardinalen die werden verkozen behoren paus Pius XII en paus Paulus VI. Het is echter geen waarborg voor verkiezing tot paus, en soms wordt het zelfs gezien als handicap. Giuseppe kardinaal Siri werd als een papabile kandidaat gezien, en er werd gedacht dat hij zou worden verkozen tot paus in het conclaaf van 1958. In plaats daarvan werd echter Angelo kardinaal Roncalli verkozen, die paus Johannes XXIII werd: een volkomen onverwachte keuze. Paus Benedictus XVI (gekozen in 2005) was als kardinaal de nr. 1 in het lijstje van papabili. Van de latere paus Franciscus is bekend dat hij bij de verkiezing in 2005 na Benedictus XVI al de meeste stemmen had gekregen.
# Brunó Straub

Brunó Ferenc Straub (Nagyvárad, 5 januari 1914 - Boedapest, 15 februari 1996), was van 1988 tot 1989 het laatste staatshoofd van de Hongaarse Volksrepubliek.
Brunó Straub werkte als biochemicus. Hij studeerde aan de Universiteit van Szeged (sinds 1937). Na de Tweede Wereldoorlog in 1945 werd hij op 31-jarige leeftijd hoogleraar biochemie aan de Universiteit van Szeged. Vanaf 1949 was hij directeur van het Instituut Biochemie van de Universiteit van Boedapest. Van 1960 tot 1967 was hij voorzitter van de afdeling biologie van de Hongaarse Wetenschappelijke Academie. Van 1967 tot 1973 en van 1985 tot 1988 was hij president van de Hongaarse Wetenschappelijke Academie. Sedert 1971 was hij directeur van het in dat jaar opgerichte Biochemisch Onderzoekscentrum.
Straub, een lid van de communistische Hongaarse Socialistische Arbeiderspartij (MSzMP) sinds 1945, volgde op 29 juni 1988 Károly Németh op als President van de Presidentiële Raad (= staatshoofd) nadat de laatste "op eigen verzoek" van die functie was ontheven. Op 23 oktober 1989 werd de Presidentiële Raad opgeheven en het presidentschap ingesteld. Straub trad terug en Mátyás Szűrös werd de eerste president van de Republiek Hongarije.
Na zijn aftreden trad Straub uit de openbaarheid en wegens een zwakke gezondheid stopte hij ook met zijn werk als professor.
# Taeniochorista pallida

Taeniochorista pallida is een schorpioenvlieg uit de familie van de Choristidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Peter Esben-Petersen in 1914.
De soort komt voor in Australië.
# Pleonectoides vinacea

Pleonectoides vinacea is een vlinder van de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld door George Francis Hampson in een publicatie uit 1891.
De soort komt voor in India (Tamil Nadu).
# Mark Schwarzer

Mark Schwarzer (Sydney, 6 oktober 1972) is een Australisch voormalig voetballer van Duitse afkomst die dienstdeed als doelman. Hij debuteerde in 1993 in het Australisch voetbalelftal, waarvoor hij 109 interlands speelde.

## Clubcarrière

Schwarzer begon zijn loopbaan in eigen land bij Marconi Stallions (1990-1994). Via Dynamo Dresden (1994/1995), 1. FC Kaiserslautern (1995/1996) en Bradford City (1996/1997) kwam hij in 1997 terecht bij Middlesbrough FC. Met deze club won Schwarzer in 2004 de Carling Cup en was hij in 2006 verliezend finalist in de UEFA Cup. In deze finale, die met 4–0 werd verloren van Sevilla FC, speelde de doelman met een beschermingsmasker vanwege een herstellende gebroken kaak. In het seizoen 2002/03 was hij een van de zeven spelers in de Premier League die in alle 38 duels meedeed, van de eerste tot de laatste minuut.
Schwarzer speelde vanaf het seizoen 2008/2009 voor Fulham, waar hij wederom verliezend finalist was in de toenmalige UEFA Cup van het seizoen 2009/2010, thans genaamd Europa League. Op 10 juli 2013 ondertekende hij op 40-jarige leeftijd een contract bij titelkandidaat Chelsea FC. Hier werd hij in eerste instantie reservedoelman achter Petr Cech. Op 11 december was Schwarzer de oudste debutant ooit in de Champions League. Hij pakte dit record af van voormalig FC Twente-doelman Sander Boschker.
Schwarzer beëindigde zijn loopbaan in mei 2016 als reservedoelman na winst van de Premier League met Leicester City, de eerste landstitel in de clubgeschiedenis.

## Interlandcarrière

Schwarzer maakte op 31 juli 1993 zijn debuut voor het Australisch nationaal elftal in een kwalificatiewedstrijd voor het WK 1994 tegen Canada in Edmonton. Hij viel in die wedstrijd na 17 minuten in voor verdediger Milan Blagojevic, nadat doelman Robert Zabica met een rode kaart van het veld was gestuurd door scheidsrechter Arturo Brizio Carter uit Mexico.
Schwarzer behoorde tot de selecties van de Socceroos voor de Confederations Cup 2001, de Confederations Cup 2005 en het wereldkampioenschap 2006. Onder leiding van de Nederlandse bondscoach Guus Hiddink speelde Schwarzer drie wedstrijden op het WK. In het duel tegen Kroatië werd hij vervangen door Željko Kalac. Schwarzer behoorde tot de selectie voor het Aziatisch kampioenschap 2007, het eerste Aziatische toernooi waaraan Australië deelnam na de overstap van de OFC naar de AFC in januari 2007.

## Erelijst

| Competitie |
| Competitie | Aantal | Jaren |
| Middlesbrough |
| League Cup | 1x | 2003/04 |
| Chelsea |
| Kampioen Premier League | 1x | 2014/15 |
| Leicester City |
| Kampioen Premier League | 1x | 2015/16 |
| Australië |
| Oceanisch kampioen | 1x | 2004 |
# Ingwiller

Ingwiller (Duits: Ingweiler im Elsass) is een stadje en gemeente in het Franse departement Bas-Rhin (regio Grand Est). De gemeente behoort tot het arrondissement Saverne. Het stadje ligt aan de Moder. Ingwiller telde op 1 januari 2021 4.011 inwoners.

## Geschiedenis

De oudste schriftelijke vermeldingen dateren uit het jaar 742 als Ingoniunilare, uit 785 als Ilununilare, uit 1175 als Ingichwilre en in 1178 in een pauselijke bul van Alexander III als Ingevilre.
Op vraag van Graaf Simons von Lichtenberg gaf keizer Lodewijk IV de Beier in 1345 het dorp Ingveiler stadsrechten, in overeenstemming met de rechten van de stad Haguenau, waaronder het recht tot de aanleg van stadsmuren en vestingwerken en het organiseren van een wekelijkse markt op vrijdag.
Op het eind van het ancien régime werd Ingwiller een gemeente in het departement Bas-Rhin. Ingwiller behoorde tot het kanton Bouxwiller in het arrondissement Saverne. In 1871 werd Ingwiller met de rest van het departement na de Frans-Duitse Oorlog bij de Vrede van Frankfurt geannexeerd door Duitsland. Ingwiller behoorde toen tot de Kreis Zabern (Saverne). 166 inwoners van Ingwiller kozen voor de optie om Frans staatsburger te blijven, wat inhield dat zij Elzas-Lotharingen moesten verlaten. Na het Verdrag van Versailles werd het gebied weer Frans.
Bij het einde van de Tweede Wereldoorlog, in de herfst van 1944, vond hier een Slag om Elzas-Lotharingen plaats.
Bij de kantonale herindeling werd Ingwiller vanaf 2015 de hoofdplaats van het nieuw opgerichte kanton Ingwiller.

## Geografie

De oppervlakte van Ingwiller bedroeg op 1 januari 2021 18,05 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 222,2 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

## Verkeer en vervoer

In de gemeente staat het spoorwegstation Ingwiller.

## Externe link

* (fr) Statistische informatie op de website van INSEE
* 1 2 Populations légales 2021.
* ↑ Krauss, Kunst und Altertum im Elsass, Straßburg 1876–92
* ↑ Karl Letz, Geschichte der Stadt Ingweiler, Zabern 1896
* ↑ Strobel und Engelmann: Vaterländische Geschichte des Elsaß, Straßburg 1840–49
Adamswiller · Altwiller · Asswiller · Baerendorf · Berg · Bettwiller · Bischholtz · Bissert · Burbach · Bust · Butten · Dehlingen · Diedendorf · Diemeringen · Domfessel · Dossenheim-sur-Zinsel · Drulingen · Durstel · Erckartswiller · Eschbourg · Eschwiller · Eywiller · Frohmuhl · Gœrlingen · Gungwiller · Harskirchen · Herbitzheim · Hinsbourg · Hinsingen · Hirschland · Ingwiller · Keskastel · Kirrberg · Lichtenberg · Lohr · Lorentzen · Mackwiller · Menchhoffen · Mulhausen · Neuwiller-lès-Saverne · Niedersoultzbach · Oermingen · Ottwiller · Petersbach · La Petite-Pierre · Pfalzweyer · Puberg · Ratzwiller · Rauwiller · Reipertswiller · Rexingen · Rimsdorf · Rosteig · Sarre-Union · Sarrewerden · Schillersdorf · Schopperten · Schœnbourg · Siewiller · Siltzheim · Sparsbach · Struth · Thal-Drulingen · Tieffenbach · Volksberg · Vœllerdingen · Waldhambach · Weinbourg · Weislingen · Weiterswiller · Weyer · Wimmenau · Wingen-sur-Moder · Wolfskirchen · Zittersheim
# Mantang (Batukliang)

Mantang is een bestuurslaag in het regentschap Centraal-Lombok van de provincie West-Nusa Tenggara, Indonesië. Mantang telt 8084 inwoners (volkstelling 2010).
# Jan Rijpstra

Johannes Rijpstra (Gouda, 15 juli 1955) is een Nederlands politicus en bestuurder. Hij is lid van de VVD.

## Loopbaan

Rijpstra volgde tot 1975 het atheneum aan het tegenwoordige Meander College in Zwolle en bezocht de Academie voor Lichamelijke Opvoeding in Groningen. Hij zat van 1988 tot 1990 voor de VVD in de gemeenteraad van Groningen. In 1994 was hij lid van de raad van Meppel. Dat jaar stapte hij over naar de Tweede Kamer waar hij zich bezighield met asielbeleid, onderwijs, cultuur, wetenschappen, volksgezondheid, welzijn en sport. Ook aangelegenheden met betrekking tot de Nederlandse Antillen en Aruba behoorden tot zijn portefeuille.
Per 15 april 2005 werd Rijpstra burgemeester van Tynaarlo. Een jaar eerder trad hij aan als voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Baseball en Softball Bond (KNBSB), als opvolger van Henk van Hoof. Op 26 april 2005 raakte hij in opspraak doordat hij in een interview meldde nog korte tijd, om precies te zijn tot zijn vijftigste verjaardag, Kamerlidmaatschap en burgemeesterschap te willen combineren om zodoende een riante wachtgeld-regeling veilig te stellen. Een deel van de gemeenteraad vond dat hij dit eerder had moeten melden. Per 1 augustus 2005 was hij geen Kamerlid meer.
In februari 2007 werd Rijpstra voorzitter van basketbalclub MPC Capitals. Als een van zijn doelstellingen noemde hij het streven van MPC Capitals een Europese topclub te maken. De club raakte in financiële problemen en behaalde geen aansprekende resultaten. Op 15 mei 2008 beëindigde hij zijn burgemeesterschap van Tynaarlo omdat hij zich in Zwitserland vestigde. In december 2009 volgde hij Gert van Driel op als voorzitter van de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO).
Van 16 december 2014 tot en met 31 december 2018 was Rijpstra burgemeester van Noordwijk. In verband met de gemeentelijke herindeling per 1 januari 2019 kwam er een eind aan het burgemeestersambt van deze gemeente. Van 27 maart 2019 tot 19 november 2024 was hij burgemeester van Smallingerland.

## Familie

* Johannes Rijpstra (1889-1944), burgemeester (Zelhem) (grootvader)
* Hedzer Rijpstra (1919-2011), burgemeester (Smilde, Terneuzen, Almelo) en commissaris van de koningin in Friesland (oom)
* VVD:Benoemde burgemeester Rijpstra en z'n wachtgeld Weerwoord d.d. 27 april 2005
* Nieuwe burgemeester in Noordwijk Rijksoverheid d.d. 8 december 2014
* Benoeming burgemeester Smallingerland Nieuwsbericht Rijksoverheid d.d. 22 maart 2019
* Jan Rijpstra Gemeente Smallingerland geraadpleegd d.d. 12 april 2022
* Nieuwe burgemeester in Smallingerland, Rijksoverheid, 21 oktober 2024. Gearchiveerd op 4 november 2024.
* International Standard Name Identifier: 0000 0003 9539 3777
* Library of Congress Control Number: no2015028693
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 07101845X
* Parlement.com: vg09llllsltz
* Virtual International Authority File: 290069849
* WorldCat (via VIAF): 290069849
# Esther en Ahasveros

Esther en Ahasveros is een driedelige laatgotische tapijtreeks gemaakt in de Bourgondische Nederlanden omstreeks 1490. Ze wordt bewaard in het Museo de Tapices de La Seo de Zaragoza.

## Geschiedenis

Over de opdrachtgever, ontwerper en wevers is niets bekend. Evenmin is de stad van oorsprong duidelijk. Maar uit de stijl en het weelderige hofleven dat is weergegeven, blijkt dat de tapijten vervaardigd zijn in de Bourgondische Nederlanden. Dat moet na 1475 zijn gebeurd, wellicht rond 1490.
De eerste bekende eigenaar van de reeks was aartsbisschop Alonso de Aragón (1468-1520), een buitenechtelijke zoon van koning Ferdinand de Katholieke. In zijn sterfjaar schonk hij ze aan de kathedraal van Zaragoza. De inventaris had het over drie wandkleden. Vermoedelijk bestond er een vierde wandtapijt met het slot van het boek Esther, maar was dat toen al verloren.
De drie wandtapijten op groot formaat werden bewaard in de sacristie van de kathedraal en werden vijfhonderd jaar lang tijdens de Heilige Week getoond aan de gelovigen in het kathedraalinterieur. Sinds 1995 zijn ze permanent te zien in het Museo de Tapices van de stad.

## Voorstelling

Het verhaal is afkomstig uit het Bijbelboek Esther en wordt toegelicht door Latijnse banderoles, maar de visuele vertelling primeert. De verschillende taferelen wordt weergegeven in opengewerkte gebouwen, te lezen als segmenten van links naar rechts.

## Literatuur

* Guy Delmarcel, Het Vlaamse wandtapijt van de 15de tot de 18de eeuw, 1999, p. 60-63
* Fernando Checa, Trésors de la couronne d'Espagne. Un âge d'or de la tapisserie flamande, 2010. ISBN 9789061539476
* E. Colbert Cairns, "Esther in Iberia & Constructing a Catholic Nation upon the Judeo-Christian Model" in: Esther in Early Modern Iberia and the Sephardic Diaspora, 2017, p. 25-46. DOI:10.1007/978-3-319-57867-5_2

## Voetnoten

* ↑ Delmarcel 1999, p. 63
* ↑ Colbert Cairns 2017, p. 26
# Middlemarch

Middlemarch, A Study of Provincial Life (1871–72) is een psychologische roman van de Engelse schrijfster George Eliot, handelend over het kleinburgerlijk leven in het plaatsje Middlemarch rond 1830. Een eerste Nederlandse vertaling kwam uit in 1872, een moderne vertaling verscheen in 2002 van de hand van Annelies Roeleveld en Margret Stevens.

## Ontstaansgeschiedenis

Middlemarch speelt zich af in de eerste helft van de 19e eeuw. Oorspronkelijk was het de bedoeling van Eliot om alleen het verhaal te vertellen van Tertius Lydgate,

## Inhoud

Tertius Lydgate is een ambitieuze jonge dokter die in 1729 naar het provinciestadje Middlemarch komt in het vertrouwen grootse dingen te kunnen verrichten. Door zijn huwelijk met de mooie maar oppervlakkige Rosamonde Vincy verliest hij echter zijn illusies zowel als zijn integriteit en ziet zich uiteindelijk genoodzaakt het stadje te ontvluchten. Dorothea Brooke verlangt (net als de schrijfster) naar een hoogstaander leven dan haar omgeving en daarom huwt ze met de geleerde Casaubon. Ze droomt ervan hem te kunnen helpen bij zijn onderzoek, maar al snel komt ze erachter dat zijn werk waardeloos is en nooit enig nut zal opleveren. Casaubon spant zich ook helemaal niet in om zijn vrouw te begrijpen, noch om haar de genegenheid te schenken waarnaar ze hunkert. Wanneer Casaubon ziet dat zijn vrouw en de kunstenaar Will Ladislaw zich tot elkaar aangetrokken voelen, laat hij in zijn testament opnemen dat Dorothea zijn fortuin verbeurt als zij na zijn dood met Ladislaw huwt. Uiteindelijk huwen beide geliefden toch.

## Structuur

De verhaallijn van Dorothea Brooke en die van Tertius Lydgate kan als elkaars tegenhanger worden beschouwd. Het tweede voegt zich geleidelijk bij het eerste.

## Typering

Middlemarch kan een roman van compromissen worden genoemd. Elk van de hoofdpersonen moet leren van gemaakte fouten en zijn idealen en aspiraties temperen.
Middlemarch wordt wel beschouwd als het hoogtepunt in Eliots oeuvre, zowel qua structuur als qua karaktertekening. Op psychologisch indringende wijze schildert ze de vele goede en kwade aspecten van het kleinsteedse leven. De verschillende intriges zijn nauw met elkaar verbonden en zodanig geconcipieerd dat de ene de andere illustreert. Eliots typische humor geeft bovendien extra kleur aan het verhaal.

## Trivia

* Middlemarch werd in 2002 opgenomen in de lijst van beste 100 boeken uit de wereldliteratuur, samengesteld door de gezamenlijke Noorse boekenclubs en de Zweedse Academie.
* Van Middlemarch werd door de BBC tweemaal een succesvolle televisieserie gemaakt: in 1968 door Michael Voysey (script) en Joan Craft (regie) en in 1994 door Andrew Davies (script) en Anthony Page (regie).

## Literatuur en bronnen

* A. Bachrach e.a.: Encyclopedie van de wereldliteratuur. Bussum, 1980-1984. ISBN 90-228-4330-0
* "Middlemarch" in the twenty-first century. Edited by Karen Chase, Oxford e.a.: Oxford, 2006.