OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Burchard VI van Vendôme

Burchard VI van Vendôme (overleden op 26 februari 1353) was van 1315 tot aan zijn dood graaf van Vendôme en van 1338 tot aan zijn dood heer van Castres. Hij behoorde tot het huis Montoire.

## Levensloop

Burchard VI was de oudste zoon van graaf Jan V van Vendôme en diens echtgenote Eleonora, dochter van Filips II van Montfort, heer van Castres. Na het overlijden van zijn vader in 1315 erfde hij het graafschap Vendôme en na de dood van zijn moeder in 1338 erfde hij de heerlijkheid Castres.
In 1329 sloot hij een verdrag met graaf Gwijde I van Blois dat de grens tussen beide graafschappen regelde door een aantal enclaves weg te werken.
Burchard VI overleed in februari 1353.

## Huwelijk en nakomelingen

Burchard huwde met Alix (1297-1377), dochter van hertog Arthur II van Bretagne. Ze kregen volgende kinderen:
* Jan VI (overleden in 1364), graaf van Vendôme
* Peter (overleden in 1356)
* Burchard (overleden in 1373), heer van Segré
* Simon
* Eleonora, huwde met Hélie de Talleyrand-Périgord
* Johanna (overleden in 1395), huwde met heer Reinoud van Brétancourt
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Bouchard VI de Vendôme op de Franstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Bình Giã

Bình Giã is een xã in het district Châu Đức, een van de districten in de Vietnamese provincie Bà Rịa-Vũng Tàu.
# FEF

FEF kan verwijzen naar:
* Fédération des étudiants francophones, een Belgische studentenvakbond
* Futsal European Federation, de Europese zaalvoetbalbond
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van FEF en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Verzorgingsplaats 't Vaerland

Verzorgingsplaats 't Vaerland was een verzorgingsplaats, gelegen aan de noordzijde van de A59 in de richting Oss-Serooskerke tussen afritten 36 en 35 in de Nederlandse gemeente Waalwijk. De verzorgingsplaats stond bekend vanwege de daar bedreven illegale prostitutie.
In 2015 heeft toenmalig verkeersminister Melanie Schulz van Haegen na jaren van discussie besloten dat de verzorgingsplaats definitief gesloten mocht worden, waarna 't Vaerland enkele jaren afgesloten langs de rijksweg lag. In april 2020 is het terrein volledig ontmanteld gedurende onderhoud aan de naastgelegen rijksweg, waardoor het sindsdien een groenstrook is die niet meer te bereiken is vanaf de rijksweg.
A1: De Haar · Elsenerveld · Friezenberg · Jool-Hul  A2: Proostwetering · De Rooijen · Zwartehof · Heezerhut · Aalsterhut  A4: Leiburg · Oostvliet  A6: De Monnik  A9: Amstelveen  A12: Mollebos · De Heul · De Roode Haan  A15: Zeekade · Kraaienbos · De Laar · Topsweerd · Groenendijk  A16: Krabbenbosschen · Mastbos  A17: Kapelberg  A20: Aalkeet  A27: Bosberg  A28: Holkerveen · Nunspeet-Noord · Nunspeet-Zuid  A50: Meilanden · Kabeljauw  A58: Krabbenbosschen · Mastbos · Sloedam  A59: Tollenaer · 't Vaerland  A67: De Gender · De Blauwe Klei  A79: Keelbos · Ravensbos  A326: Rolenhof
# Trichocerota radians

Trichocerota radians is een vlinder uit de familie wespvlinders (Sesiidae), onderfamilie Tinthiinae.
Trichocerota radians is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hampson in 1919. De soort komt voor in het Oriëntaals gebied.
# Centropages hamatus

Centropages hamatus is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Centropagidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1853 door Lilljeborg.
# Dinotopia: A Land Apart From Time

Dinotopia: A Land Apart From Time is een fantasyboek van de Amerikaanse auteur James Curney. Het boek is het eerste uit een reeks boeken over het fictieve eiland Dinotopia.
Het boek is geschreven als een dagboek.

## Inhoud

Het verhaal speelt zich af in de jaren 60 van de 19e eeuw. Wetenschapper Arthur Denison en zijn zoon Will belanden met hun schip in een zware storm en spoelen aan op een tot dusver onbekend eiland. Dit eiland blijkt te worden bewoond door zowel mensen als dinosauriërs. Arthur en Will worden gevonden door medewerkers van een Hatchery, een plaats waar dinosauruseieren worden bewaard tot ze uitkomen.
De Denisons verkennen het eiland in de hoop een manier te vinden weer thuis te komen. Ondertussen leren ze de cultuur van de eilandbewoners. Arthur is geïnteresseerd in de wetenschappelijke ontwikkelingen van de eilandbewoners, en ontdekt dat ze op dit gebied ver vooruit lopen op de rest van de wereld. Ook wil hij de onderwereld, een ondergronds netwerk van grotten waar al eeuwen niemand is geweest, bezoeken.
Will probeert ondertussen lid te worden van de Skybax Riders: een groep mensen die getraind zijn om te rijden op een Quetzalcoatlus om zo berichten te verspreiden over het eiland. Hij traint samen met een vrouw genaamd Sylvia, op wie Will al snel verliefd wordt.
Arthur daalt af in de onderwereld en vindt daar een hoop voorwerpen uit oude tijden. Hij is ervan overtuigd dat hij hiermee wel een manier kan vinden om het eiland te verlaten, of in elk geval beter te verkennen.
Nadat Will en Sylvia hun training hebben afgerond en worden opgenomen bij de Riders, zoeken ze Arthur en zijn Protoceratops-gids Bix op. Ze worden onderweg afgeleid door een onweersbui. Will vraagt Sylvia ten huwelijk ondanks dat hij hier eigenlijk nog te jong voor is. Arthur beseft dat zijn zoon volwassen is geworden, en accepteert zijn nieuwe leven op het eiland.

## Achtergrond

James Curney schreef het boek aanvankelijk voor jonge lezers, maar het boek werd ook bij volwassenen een groot succes. Dit inspireerde hem drie vervolgen te schrijven:
* Dinotopia: The World Beneath
* Dinotopia: First Flight
* Dinotopia: Journey to Chandara
# Jaime Zobel de Ayala

Jaime Zobel de Ayala (Manilla, 18 juli 1934) is een prominent Filipijns zakenman, industrieel en diplomaat. Hij is oud-ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk en voormalig topman van Ayala Corporation. Zobel de Ayala behoort al jaren tot de rijkste mensen van de Filipijnen. In 2012 werd hij Forbes Magazine op de zevende plek van de lijst van rijkste mensen uit de Filipijnen geplaatst.

## Biografie

Zobel de Ayala werd geboren op 18 juli 1934 in de Filipijnse hoofdstad Manilla. Zijn ouders waren Alfonso de Ayala en Carmen Pfitz y Herrero. Na zijn lagereschoolperiode in de Filipijnen woonde hij van zijn 12e tot zijn 18e in de Spaanse hoofdstad Madrid, waar hij zijn middelbareschoolopleiding volgde. Aansluitend studeerde Zobel aan Harvard in de Verenigde Staten, waar hij in 1957 een Bachelor of Arts architectuur behaalde. Ook voltooide hij nog vervolgopleidingen management aan Harvard.
Na zijn opleiding keerde hij terug in de Filipijnen om daar te gaan werken in het familiebedrijf van de Ayalas. Van 1970 tot 1974 diende Zobel als Filipijns ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk. In 1975 keerde hij weer terug bij het familiebedrijf. Ook was hij voorzitter van de raad van bestuur van de Bank of the Philippine Islands (BPI). In 1983 volgde hij zijn neef Enrique Zobel op als president en voorzitter van de raad van bestuur van Ayala Corporation. In april 2006 stopte hij bij Ayala en werd hij emeritus-voorzitter. Zijn twee zonen Jaime en Fernando namen na zijn pensionering in 2006 de leiding over het familiebedrijf over.

## Privéleven

Jaime Zobel is getrouwd met Beatriz Miranda Barcon Zobel de Ayala. Samen kregen ze zeven kinderen: Jaime, Fernando, Beatriz Susana, Patrisha, Cristina, Monica en Sofia.
# Bullran

Bullran is een Zweeds rotseiland behorend tot de Lule-archipel. Het heeft geen vaste oeververbinding en heeft geen bebouwing en geen begroeiing.
# Callogaza colmani

Callogaza colmani is een slakkensoort uit de familie van de Margaritidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2012 door Hickman.
# Falsodihammus strandiellus

Falsodihammus strandiellus is een keversoort uit de familie boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1942 door Breuning.
# Verzorgingsplaats Aalburgen

Verzorgingsplaats Aalburgen is een Nederlandse verzorgingsplaats, gelegen aan de A12 Beek-Den Haag tussen afritten 29 en 28 nabij Zevenaar. Het is een erg eenvoudige parkeerplaats met twee parkeerstroken en als enige voorziening een aantal picknicktafels.
Deze verzorgingsplaats ligt in het poldergebied, het Duivense Broek, een komkleigebied dat pas na de bedijking van 1328 geleidelijk aan in cultuur is gebracht. In de loop van de zeventiende eeuw is dit gebied stukje bij beetje ingepolderd. Momenteel dient dit poldergebied als overloopgebied, wanneer de gemalen en watergangen bij extreem hoog water de situatie niet meer zouden aankunnen. De naam heeft deze verzorgingsplaats te danken aan een van de polders in dit gebied: Aalburgen. Je komt de naam nog tegen in de plaats Lage Aalburgen. Dit gehucht is onderdeel van de gemeente Duiven. De weg net ten noorden van de A12 heet ook Lage Aalburgerweg.
Aan de andere kant van de snelweg ligt even verderop verzorgingsplaats Oudbroeken.
Richting Beek: De Andel · Bijleveld · De Forten · Bloemheuvel · De Buunderkamp · Oudbroeken · Bergh
Richting Den Haag: Bergh · Aalburgen · De Schaars · 't Ginkelse Zand · Oudenhorst · Hellevliet · Bodegraven · Knorrestein
# A (letter)

De A is de eerste letter in het moderne Latijnse alfabet en ook de eerste klinker. De letter is afgeleid van de Griekse letter alfa (α), die evenals in het Latijn de klankwaarden /a/ en /a:/ had. De oorsprong van de letter gaat via het Grieks en Etruskisch terug op het Semitische 'âlep (os). De Griekse namen zijn van Semitische oorsprong, en deze zijn via het Hebreeuws bekend.
In het internationale spellingsalfabet wordt de A weergegeven door middel van het woord alfa. In het Nederlands telefoonalfabet kan de A worden weergegeven door middel van de namen Anna of Anton.
De vorm van de letter gaat mogelijk terug op de kop van een os.
| Egyptische hiëroglief van een ossenkop | Proto-semitische ossenkop | Fenicische aleph | Griekse alpha | Etruscische A | Romeinse A |

## Kleine letter a

Vooral de kleine letter a kent vele vormen. De meestgebruikte vorm is de double-storey of double-decker a, de vorm zoals u die nu (waarschijnlijk) aan het lezen bent. Minder gebruikt is de single-storey of one-decker ɑ. De Futura is ongetwijfeld een van de bekendste single-storeyvarianten. Vaak wordt ook de double-storey a als standaard gebruikt en de single-storey als cursieve variant.
# Centropages karachiensis

Centropages karachiensis is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Centropagidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1973 door Haq & Rehman.
# Dipoena pulicaria

Dipoena pulicaria is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de kogelspinnen (Theridiidae).
Het dier behoort tot het geslacht Dipoena. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Tord Tamerlan Teodor Thorell.
# C3-plant

Een C$_3$-plant is een type plant die alleen gebruikmaakt van de basisvorm van de fotosynthese, waarbij de koolstofassimilatie van kooldioxide en water tot uiteindelijk glucose als eerste tussenproduct een carbonzuur oplevert met drie koolstofatomen, 3-fosfoglyceraat. Het is een van de drie typen fotosyntheseprocessen bij planten, naast de C$_4$-plant en de CAM-plant. Zo'n 95% van de plantaardige biomassa bestaat uit C$_3$-planten. Belangrijke gewassen zoals rijst en tarwe zijn C3.
De katalysator hierbij is het enzym Rubisco en het resulterende 3-fosfoglyceraat wordt in de Calvincyclus omgezet in glucose of sacharose, zetmeel en cellulose, afhankelijk van de behoefte van de plant. Naast deze carboxylase-activiteit vindt echter ook de omgekeerde oxygenase-activiteit plaats door het enzym. Hierbij bindt het enzym zuurstof en produceert kooldioxide, fotorespiratie genoemd. Hoe hoger de verhouding zuurstof/kooldioxide, hoe meer fotorespiratie er plaatsvindt en hoe minder suikers er geproduceerd worden. Dit speelt vooral een rol bij hogere temperaturen omdat de huidmondjes zich dan ten dele sluiten om overmatige waterverdamping tegen te gaan. Hierbij kan 20 tot 50% van de gebonden koolstof weer verloren gaan.
Aangezien C$_4$-planten fotorespiratie vermijden, zijn deze beter geschikt voor warme klimaten (bijv. suikerriet). C$_3$-planten komen meer voor in gematigde streken.
# Callogobius andamanensis

Callogobius andamanensis is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de grondels (Gobiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1974 door Menon & Chatterjee.
# Farmacokinetiek

Farmacokinetiek (vaak afgekort tot PK) is een begrip uit de farmacologie. Het beschrijft de lotgevallen van een stof die aan het lichaam wordt toegediend. In praktijk gaat het hierbij vaak om geneesmiddelen en hun metabolieten. Farmacokinetische processen worden in een aantal gebieden onderverdeeld: absorptie, distributie, metabolisme en excretie (ADME).

## Processen

* Absorptie is het proces waarbij een stof vanuit de toedieningsplaats in de bloedbaan terechtkomt.
* Distributie is de verdeling van stoffen over het lichaam.
* Metabolisme is de chemische omzetting van de stof in metabolieten.
* Excretie is de eliminatie van de stof uit het lichaam.

## Begrippen

De volgende begrippen zijn relevant in de farmacokinetiek:
* toedieningswijze
** topisch: het farmacon wordt lokaal toegediend op of nabij de plaats waar het werkzaam moet zijn. Voorbeelden zijn huidpreparaten, oog-, oor- en neusdruppels, plaatselijke injecties, medicatie voor inhalatie en lokaal werkende rectale toedieningsvormen.
** systemisch; het farmacon wordt op een andere plaats toegediend dan waar het werkzaam moet zijn. Transport geschiedt veelal via het bloed of (minder belangrijk) de lymfe. Voorbeelden zijn:
** parenteraal: opname buiten het maag-darmstelsel om (door middel van injectie).
** orale toediening
** nasale toediening, bijvoorbeeld fentanyl neusspray
** transcutaan: opname door de huid. Bijvoorbeeld fentanylpleisters
** rectaal: bijvoorbeeld pijnstillende zetpil
** sublinguale toediening: onder-de-tong bijvoorbeeld fentanyl sublinguale tablet
* opname ofwel absorptie
* verdeling of distributie
* plasma-eiwitbinding
* eliminatie of klaring door:
** excretie of uitscheiding
*** via de huid
*** via de longen
*** via de nieren
*** via de lever
** of eliminatie door afbraak (metabolisme of biotransformatie)
*** fase I of functionalisatie reacties
*** fase II of conjugatie reacties
# Vialaeaceae

Vialaeaceae is een monotypische familie van schimmels uit de orde Xylariales. Het typegeslacht is Vialaea, hetgeen ook het enige geslacht is.
Soorten in de familie worden verspreid in zowel gematigde als tropische gebieden van de wereld, waar ze parasitair op twijgen groeien.
# Trematomus bernacchii

Trematomus bernacchii is een straalvinnige vissensoort uit de familie van ijskabeljauwen (Nototheniidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Boulenger.
# Ceratinops rugosus

Ceratinops rugosus is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de hangmatspinnen (Linyphiidae).
Het dier behoort tot het geslacht Ceratinops. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1909 door James Henry Emerton.
# Dinotrema alitum

Dinotrema alitum is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Tobias in 2004.
# Jamaica Inn (café)

Jamaica Inn is een bekende monumentale herberg in Cornwall, Engeland.
Een gelijknamige roman van Daphne du Maurier uit 1936 speelt zich af in en rond deze plaats, waarmee het bekend is geworden. Alfred Hitchcock maakte er in 1939 een verfilming van, later (1983, 2014) zijn er een Britse televisieseries over gemaakt.
Jamaica Inn is gebouwd in 1750 en heeft een associatie met smokkel. Het diende als ontmoetingsplaats en opslagplaats voor smokkelwaar. Plaatselijk is een klein smokkelaarsmuseum ingericht.
De naam komt van de Trelawney familie, waarvan twee familieleden (Edward Trelawny 1738–1752 en Sir William Trelawny 1767–1772) gouverneur van Jamaica waren in de 18e eeuw.
De gelegenheid ligt midden in natuurpark Bodmin Moor vlak langs de A30.

## Externe link

* Officiële website
* Pub bord
* Entree - Museum van de Smokkelaar
* Reconstructie van het bureau van Daphne du Maurier
# C2H2O

De brutoformule C$_2$H$_2$O kan verwijzen naar:
* Ethenon
* Ethynol
* Oxireen
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van C2H2O en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Callogaza frederici

Callogaza frederici is een slakkensoort uit de familie van de Margaritidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door E. A. Smith.
# Eyguians

Eyguians is een plaats en voormalige gemeente in het Franse departement Hautes-Alpes in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur. De plaats maakt deel uit van het arrondissement Gap.

## Geschiedenis

Op 22 maart 2015 werd Eyguians overgeheveld van het kanton Laragne-Montéglin naar het kanton Serres. Op 1 januari 2016 fuseerde de gemeente met Lagrand en Saint-Genis tot de commune nouvelle Garde-Colombe.

## Geografie

De oppervlakte van Eyguians bedraagt 9,2 km², de bevolkingsdichtheid is 27,8 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Eyguians met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
Vanwege een beveiligingsprobleem met de MediaWiki Graph-software is het momenteel niet mogelijk deze grafiek weer te geven. Zodra de software is bijgewerkt zal de grafiek vanzelf weer zichtbaar worden.
# Trichogramma tupiense

Trichogramma tupiense is een vliesvleugelig insect uit de familie Trichogrammatidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2003 door Querino & Zucchi.
# Ceratinopsidis

Ceratinopsidis is een geslacht van spinnen uit de familie hangmatspinnen (Linyphiidae).

## Soorten

De volgende soorten zijn bij het geslacht ingedeeld:
* Ceratinopsidis formosa (Banks, 1892)
* ↑ Platnick, N.I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
# Dinotrema alua

Dinotrema alua is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Stelfox & Graham in 1950.
# James Vaughan

James Vaughan kan verwijzen naar:
* James Vaughan (musicus, 1864-1941) (1864-1941), Amerikaans muziekleraar, componist en songboek-uitgever, oprichter van de Vaughan Conservatory of Music en de James D. Vaughan Publishing Company
* James Vaughan (musicus, 1951) (1951), Amerikaans bluesrock-gitarist en zanger
* James Vaughan (voetballer, 1986) (1986), Engels voetballer (rechtsachter)
* James Vaughan (voetballer, 1988) (1988), Engels voetballer (spits voor Engeland en Huddersfield Town)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van James Vaughan en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# C3

C3 kan verwijzen naar:

## Wetenschap

* C3, een astrofysische grootheid
* C3 (complement), een eiwit van het complementsysteem
* C$_3$-fotosynthese, een vorm van fotosynthese

## Verkeer

* C3 (Moustiers-Sainte-Marie), een weg in de Franse gemeente Moustiers-Sainte-Marie
* C3, de buslijn tussen Ede en Wageningen via WUR

## Overig

* C3 (cabaret), een Nederlandse gelegenheidscabaretgroep
* Citroën C3, een automodel
* C-3, een explosief
* VIA C3, een x86 processor
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van C3 en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Callogobius amikami

Callogobius amikami is een straalvinnige vissensoort uit de familie van grondels (Gobiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1991 door Goren, Miroz & Baranes.
* ↑ (en) Callogobius amikami op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Callogobius amikami. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Eyiaba picta

Eyiaba picta is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Galileo & Martins.
# Vexillum (Costellaria) brunneolinea

Vexillum (Costellaria) brunneolinea is een slakkensoort uit de familie van de Costellariidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1991 door Rosenberg & Salisbury.
# Trichopselaphus gloriosus

Trichopselaphus gloriosus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Ball.
# Ceratinops littoralis

Ceratinops littoralis is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de hangmatspinnen (Linyphiidae).
Het dier behoort tot het geslacht Ceratinops. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1913 door James Henry Emerton.
# Diurnaal levend organisme

Een diurnaal levend organisme is een dier of plant met een dagactieve levenswijze (Latijn: diurnus = overdag geschiedend, iedere dag terugkerend). Diurnaal betekent eveneens dagelijks of met een dagelijkse cyclus.
Overdag houden deze organismen zich bezig met hun belangrijkste voor het voortbestaan noodzakelijke dagelijkse activiteiten (bij planten is dat de assimilatie van zonlicht door middel van fotosynthese). Gedurende de nacht wordt gerust.
Een dagactieve levenswijze gaat gepaard met fysiologische en ecologische dagelijkse processen, die onder andere aangestuurd worden door de biologische klok. Daarbij speelt het hormoon melatonine een belangrijke rol.
Niet alle dieren zijn dagactief. Crepusculair levende organismen zijn actief gedurende de schemering en nocturnaal levende organismen zijn nachtactief. De diurnale, crepusculaire of nocturnale levenswijze maakt deel uit van het circadiane- of dagritme, dat in totaal ongeveer 24 uur omvat.
Peracaride kreeftachtigen zoals vele aasgarnalen, vlokreeftjes en zeekomma's bezitten een uitgesproken nocturnale cyclus. Ze vertonen een duidelijke nachtelijke activiteit waarbij verticale migraties voorkomen. Anders gezegd: overdag zitten de diertjes in het zand ingegraven en 's nachts zwermen ze naar het zeeoppervlak toe.
Migraties van zoöplankton en pelagische vissen vertonen vaak een gelijkaardig nocturnaal patroon.