# Anabantiformes

De Anabantiformes /ænəˈbæntɪfɔːrmiːz/, gezamenlijk bekend als labyrinthvissen, zijn een orde van luchtademende zoetwaterstraalvinnige beenvissen met twee onderorden, vijf families (Channidae, Aenigmachannidae, Anabantidae, Helostomatidae en Osphronemidae) en met ten minste tweehonderdzeven soorten. Bovendien breiden sommige autoriteiten de orde uit met de onderorde Nandoidei, die drie families omvat - de Nandidae, Badidae en Pristolepididae - die nauw verwant lijken te zijn aan de Anabantiformes. De orde en deze drie verwante families (geclassificeerd als incertae sedis door de 5e editie van Fishes of the World), maken deel uit van een monofyletische clade die de zusterclade is van de Ovalentaria; de andere orden in de clade zijn de Synbranchiformes, Carangiformes, Istiophoriformes en Pleuronectiformes. Deze clade wordt soms de Carangaria genoemd, maar wordt niet genoemd en niet gerangschikt in Fishes of the World. Deze groep vissen komt voor in Azië en Afrika; sommige soorten zijn recent geïntroduceerd in de Verenigde Staten van Amerika.
Deze vissen worden gekenmerkt door de aanwezigheid van tanden op het parasphenoïde. De slangenkoppen en de anabantoïden zijn verenigd door de aanwezigheid van een labyrintorgaan, dat een sterk gevouwen suprabranchiaal ademhalingsorgaan is. Het wordt gevormd door gevasculariseerde verbreding van het epibranchiale bot van de eerste kieuwboog en gebruikt voor ademhaling in de lucht.
Veel soorten zijn populair als aquariumvissen - de meest opvallende zijn de Siamese kempvissen en verschillende soorten gouramies. Behalve dat het aquariumvissen zijn, worden sommige van de grotere anabantiformen (zoals de gigantische gourami) ook voor voedsel bevist.

## Taxonomie

* onderorde Anabantoidei Berg, 1940
** familie Anabantidae Bonaparte, 1831
*** Anabas (Cloquet, 1816)
*** Ctenopoma (Peters, 1844)
*** Microctenopoma (Norris, 1995)
*** Sandelia (Castelnau, 1861)
** familie Helostomatidae Gill, 1872
*** Helostoma (Cuvier, 1829)
** familie Osphronemidae van der Hoeven, 1832
*** Onderfamilie Belontiinae (Liem, 1962)
**** Belontia (Myers, 1923)
*** Onderfamilie Osphroneminae (van der Hoeven, 1832)
**** Osphronemus (Lacepède, 1801)
*** Onderfamilie Luciocephalinae (Bleeker, 1852)
**** Luciocephalus (Bleeker, 1851)
**** Sphaerichthys (Canestrini, 1860)
**** Ctenops (McClelland, 1845)
**** Parasphaerichthys (Prashad & Mukerji, 1929)
*** Onderfamilie Macropodusinae (Hoedeman, 1948)
**** Trichogaster (Bloch & Schneider, 1801)
**** Trichopodus (Lacepède, 1801)
**** Betta (Bleeker, 1850)
**** Parosphromenus (Bleeker, 1877)
**** Macropodus (Lacepède, 1801)
**** Malpulutta (Deraniyagala, 1937)
**** Pseudosphromenus (Bleeker, 1879)
**** Trichopsis (Canestrini, 1860)
* onderorde Channoidei Berg, 1940
** familie Aenigmachannidae Britz et al., 2020
*** Aenigmachanna (Britz, Anoop, Dahanukar and Raghavan, 2019)
** familie Channidae Fowler, 1934
*** Parachanna (Teugels & Daget, 1984)
*** Channa (Scopoli, 1777)

## Fylogenie

Hieronder ziet u de fylogenetische verwantschappen tussen de Anabantiforme families naar Collins et alii (2015), hier inclusief de Nandoidei als Anabantiformes:
| Anabantiformes | Nandoidei  Pristolepididae Badidae Nandidae    Channoidei Channidae  Aenigmachannidae  Anabantoidei    Anabantidae  Helostomatidae  Osphronemidae |
* ↑ Fossilworks: Anabantiformes. www.fossilworks.org. Geraadpleegd op 25-10-2022.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Anabantiformes op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.