# Lijst van rijksmonumenten in Leerdam (plaats)

De plaats Leerdam telt 36 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister. Hieronder een overzicht.
| Object | Oorspronkelijke functie$^?$ | Bouwjaar | Architect | Locatie | Coördinaten$^?$ | Nr.$^?$ | Afbeelding |
| Boerderij "De Kruithof". Hoeve met dwars woongedeelte onder rieten wolfdak. Vensters met luiken en roedenverdeling in vroeg-19e-eeuwse trant. Langgerekte stal achter het woonhuis. Gerestaureerd | Boerderij | 1600 17e eeuw 1600 17e eeuw | | Diefdijk 45 Diefdijk 45 | 51° 54' 55" NB, 5° 7' 54" OL | 24035 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij "De Kruithof". Hoeve met dwars woongedeelte onder rieten wolfdak. Vensters met luiken en roedenverdeling in vroeg-19e-eeuwse trant. Langgerekte stal achter het woonhuis. Gerestaureerd Meer afbeeldingen |
| Pand met lijstgevel, waarin een ingangspartij met hoofdgestel op consoles, waarboven twee gebeeldhouwde wapens. Gesneden dubbele deur, gesneden kalf en bovenlicht | Woonhuis | 1750 laatste helft 18e eeuw 1750 laatste helft 18e eeuw | | Diefdijk 48 Diefdijk 48 | 51° 54' 54" NB, 5° 8' 1" OL | 24036 Dit rijksmonument op Wikidata | Pand met lijstgevel, waarin een ingangspartij met hoofdgestel op consoles, waarboven twee gebeeldhouwde wapens. Gesneden dubbele deur, gesneden kalf en bovenlicht Meer afbeeldingen |
| Gepleisterde boerderij, onder rieten wolfdak. Rechts een opkamer. Vensters met luiken en schuiframen met goede roedenverdeling | Boerderij | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Hoogeind 19 Hoogeind 19 | 51° 55' 2" NB, 5° 4' 14" OL | 24037 Dit rijksmonument op Wikidata | Gepleisterde boerderij, onder rieten wolfdak. Rechts een opkamer. Vensters met luiken en schuiframen met goede roedenverdeling Meer afbeeldingen |
| Boerderij, met hoge puntgevel en rieten zadeldak | Boerderij | 1847 (jaartalankers) 1847 (jaartalankers) | | Hoogeind 38 Hoogeind 38 | 51° 55' 2" NB, 5° 4' 28" OL | 24038 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij, met hoge puntgevel en rieten zadeldak Meer afbeeldingen |
| Grote Kerk | Kerk en kerkonderdeel | 1400 15e eeuw 1400 15e eeuw | | Kerkstraat 32 Kerkstraat 32 | 51° 53' 27" NB, 5° 5' 34" OL | 24039 Dit rijksmonument op Wikidata | Grote Kerk Meer afbeeldingen |
| Toren van de Grote Kerk | Kerk en kerkonderdeel | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Kerkstraat 32 Kerkstraat 32 | 51° 53' 28" NB, 5° 5' 34" OL | 24040 Dit rijksmonument op Wikidata | Toren van de Grote Kerk |
| Hofje van Mevrouw Van Aerden | Sociale zorg, liefdadigh. | 1770 1770 | | Kerkstraat 57 Kerkstraat 57 | 51° 53' 25" NB, 5° 5' 30" OL | 24041 Dit rijksmonument op Wikidata | Hofje van Mevrouw Van Aerden Meer afbeeldingen |
| Aan de Oostzijde van het Veerhuis een huis met klokgevel op de binnenplaats naast het Van Aarden Hof | Woonhuis | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Kerkstraat 91 Kerkstraat 91 | 51° 53' 25" NB, 5° 5' 30" OL | 24042 Dit rijksmonument op Wikidata | Aan de Oostzijde van het Veerhuis een huis met klokgevel op de binnenplaats naast het Van Aarden Hof Meer afbeeldingen |
| Eenvoudige gebouw met gepleisterde lijstgevels. Schilddak met dakvenster. Het achterhuis heeft een hoog schilddak tegen een puntgevel aan de achterzijde | Woonhuis | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Kerkstraat 93 Kerkstraat 93 | 51° 53' 25" NB, 5° 5' 29" OL | 24043 Dit rijksmonument op Wikidata | Eenvoudige gebouw met gepleisterde lijstgevels. Schilddak met dakvenster. Het achterhuis heeft een hoog schilddak tegen een puntgevel aan de achterzijde Meer afbeeldingen |
| Patriciershuis ter breedte van vijf vensterassen onder schilddak met dakvenster. Kroonlijst met consoles Lod. XIV. Deurpartij met pilasters en Lod. XV-bladmotieven | Woonhuis | 1750 laatste helft 18e eeuw 1750 laatste helft 18e eeuw | | Kerkstraat 8 Kerkstraat 8 | 51° 53' 29" NB, 5° 5' 42" OL | 24044 Dit rijksmonument op Wikidata | Patriciershuis ter breedte van vijf vensterassen onder schilddak met dakvenster. Kroonlijst met consoles Lod. XIV. Deurpartij met pilasters en Lod. XV-bladmotieven |
| Voormalig gemeentehuis. Witgepleisterde gevel met driehoekig fronton, gesneden deur en kalf en Empire-schuiframen | Bestuursgebouw en onderdl | 1800 ca. 1800 1800 ca. 1800 | | Kerkstraat 18 Kerkstraat 18 | 51° 53' 28" NB, 5° 5' 39" OL | 24045 Dit rijksmonument op Wikidata | Voormalig gemeentehuis. Witgepleisterde gevel met driehoekig fronton, gesneden deur en kalf en Empire-schuiframen Meer afbeeldingen |
| Groot huis van zeven vensterassen met onder de kroonlijst Lod. XVI-consoles. Gepleisterde gevels met schuiframen. Zadeldak, aan de Oostzijde tegen een trapgevel. Modern dakvenster. Links in de gevel (nr 48) een buitengewoon mooi renaissance-poortje met opschriften: "Wie God wil" en "Vriheyt is om gheen ghelt te coop" | Woonhuis | | | Kerkstraat 44 Kerkstraat 44 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 32" OL | 24046 Dit rijksmonument op Wikidata | Groot huis van zeven vensterassen met onder de kroonlijst Lod. XVI-consoles. Gepleisterde gevels met schuiframen. Zadeldak, aan de Oostzijde tegen een trapgevel. Modern dakvenster. Links in de gevel (nr 48) een buitengewoon mooi renaissance-poortje met opschriften: "Wie God wil" en "Vriheyt is om gheen ghelt te coop" Meer afbeeldingen |
| Boerderij met dwars woongedeelte onder rieten zadeldak tussen puntgevels met tussentrappen en vlechtingen. Rechts een opkamer, waarvan de vensters geblokte ontlastingsbogen en 20-ruitsschuiframen met luiken hebben | Boerderij | 1631 (jaartalankers) 1631 (jaartalankers) | | Hoogeind 17 Hoogeind 17 | 51° 55' 1" NB, 5° 4' 23" OL | 24047 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij met dwars woongedeelte onder rieten zadeldak tussen puntgevels met tussentrappen en vlechtingen. Rechts een opkamer, waarvan de vensters geblokte ontlastingsbogen en 20-ruitsschuiframen met luiken hebben |
| Ter Leede | Industrie- en poldermolen | 1846 (borstnaald) 1846 (borstnaald) | | Provincialeweg 2 Provincialeweg 2 | 51° 53' 23" NB, 5° 5' 21" OL | 24048 Dit rijksmonument op Wikidata | Ter Leede Meer afbeeldingen |
| Aansluitend bij het hoekpand Kerkstraat huis met gepleisterde lijstgevel en zadeldak, waarin dakvensters met vleugelstukken. In de verdieping schuiframen | Werk-woonhuis | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Markt 1 Markt 1 | 51° 53' 27" NB, 5° 5' 37" OL | 24049 Dit rijksmonument op Wikidata | Aansluitend bij het hoekpand Kerkstraat huis met gepleisterde lijstgevel en zadeldak, waarin dakvensters met vleugelstukken. In de verdieping schuiframen Meer afbeeldingen |
| Huis met gepleisterde lijstgevel met zadeldak | Werk-woonhuis | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Markt 3 Markt 3 | 51° 53' 27" NB, 5° 5' 37" OL | 24050 Dit rijksmonument op Wikidata | Huis met gepleisterde lijstgevel met zadeldak Meer afbeeldingen |
| Huis met afgeknotte trapgevel met ontlastingsbogen en steen: "Thuis genaemt den Hollantsen Tuyn" | Werk-woonhuis | 1600 17e eeuw 1600 17e eeuw | | Markt 5 Markt 5 | 51° 53' 27" NB, 5° 5' 37" OL | 24051 Dit rijksmonument op Wikidata | Huis met afgeknotte trapgevel met ontlastingsbogen en steen: "Thuis genaemt den Hollantsen Tuyn" Meer afbeeldingen |
| Lijstgevel voor huis met zadeldak, waarin dakvenster met vleugelstukken. In de verdieping Empire-ramen | Woonhuis | 1800 eerste helft 19e eeuw 1800 eerste helft 19e eeuw | | Markt 7 Markt 7 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 37" OL | 24052 Dit rijksmonument op Wikidata | Lijstgevel voor huis met zadeldak, waarin dakvenster met vleugelstukken. In de verdieping Empire-ramen Meer afbeeldingen |
| Huis met lijstgevel, onder met zeven Empire-ramen | Werk-woonhuis | | | Markt 9 Markt 9 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 37" OL | 24053 Dit rijksmonument op Wikidata | Huis met lijstgevel, onder met zeven Empire-ramen Meer afbeeldingen |
| Hoekpand Hoogstraat. Gotisch huis, gedekt door zadeldak, aan de Zuidzijde afgesloten door een trapgevel met ezelsrugafdekkingen. Aan de Marktzijde schuiframen in stijl 18e eeuw | Werk-woonhuis | | | Markt 11 Markt 11 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 37" OL | 24054 Dit rijksmonument op Wikidata | Hoekpand Hoogstraat. Gotisch huis, gedekt door zadeldak, aan de Zuidzijde afgesloten door een trapgevel met ezelsrugafdekkingen. Aan de Marktzijde schuiframen in stijl 18e eeuw Meer afbeeldingen |
| Huis onder zadeldak. Gepleisterde lijstgevel met in de verdieping schuiframen | Werk-woonhuis | 1700 mogelijk 18e eeuw 1700 mogelijk 18e eeuw | | Markt 2 Markt 2 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 36" OL | 24055 Dit rijksmonument op Wikidata | Huis onder zadeldak. Gepleisterde lijstgevel met in de verdieping schuiframen Meer afbeeldingen |
| Huis met gepleisterde lijstgevel met mezzanino (mogelijk eerste helft 19e eeuw). Huis gedekt door schilddak met hoekschoorsteen | Werk-woonhuis | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Markt 6 Markt 6 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 36" OL | 24056 Dit rijksmonument op Wikidata | Huis met gepleisterde lijstgevel met mezzanino (mogelijk eerste helft 19e eeuw). Huis gedekt door schilddak met hoekschoorsteen Meer afbeeldingen |
| Huis met gepleisterde lijstgevel. Schilddak | Werk-woonhuis | 17e of 18e eeuw 17e of 18e eeuw | | Markt 16 Markt 16 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 36" OL | 24057 Dit rijksmonument op Wikidata | Huis met gepleisterde lijstgevel. Schilddak Meer afbeeldingen |
| Hoekpand Hoogstraat. Huis met schilddak en gepleisterde gevel | Werk-woonhuis | 1700 mogelijk 18e eeuw 1700 mogelijk 18e eeuw | | Markt 20 Markt 20 | 51° 53' 26" NB, 5° 5' 36" OL | 24058 Dit rijksmonument op Wikidata | Hoekpand Hoogstraat. Huis met schilddak en gepleisterde gevel Meer afbeeldingen |
| Lutherse Kerk. Zaalkerkje met aan de voorzijde een gezwenkte topgevel | Kerk en kerkonderdeel | 1838 1838 | | Nieuwstraat 106 Nieuwstraat 106 | 51° 53' 29" NB, 5° 5' 27" OL | 24059 Dit rijksmonument op Wikidata | Lutherse Kerk. Zaalkerkje met aan de voorzijde een gezwenkte topgevel Meer afbeeldingen |
| Boerderij op L-vormige plattegrond met woongedeelte, voorzien van een verdieping en met puntgevel, waartegen het halve schilddak aansluit | Boerderij | 1700 18e eeuw 1700 18e eeuw | | Overheicop 35 Overheicop 35 | 51° 55' 27" NB, 5° 5' 57" OL | 24060 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij op L-vormige plattegrond met woongedeelte, voorzien van een verdieping en met puntgevel, waartegen het halve schilddak aansluit Meer afbeeldingen |
| Langs de Linge fragment van de stadsmuur met zware, vierkante toren | Omwalling | 1400 15e eeuw 1400 15e eeuw | | Zuidwal 1 Zuidwal 1 | 51° 53' 25" NB, 5° 5' 40" OL | 24061 Dit rijksmonument op Wikidata | Langs de Linge fragment van de stadsmuur met zware, vierkante toren Meer afbeeldingen |
| Langs de Linge fragment van de stadsmuur | Omwalling | | | Fragment stadsmuur Fragment stadsmuur | 51° 53' 25" NB, 5° 5' 47" OL | 24062 Dit rijksmonument op Wikidata | Langs de Linge fragment van de stadsmuur |
| Langs de Linge fragment van de stadsmuur | Omwalling | | | Fragment stadsmuur langs de Linge Fragment stadsmuur langs de Linge | 51° 53' 25" NB, 5° 5' 47" OL | 24063 Dit rijksmonument op Wikidata | Langs de Linge fragment van de stadsmuur |
| Woonhuis van het type villa | Woonhuis | 1912 1912 | Samuel de Clercq Samuel de Clercq | Lingedijk 30 Lingedijk 30 | 51° 52' 54" NB, 5° 5' 8" OL | 514996 Dit rijksmonument op Wikidata | Woonhuis van het type villa Meer afbeeldingen |
| Slachthuis voor wrakvee | Industrie | 1935 ca. 1935 1935 ca. 1935 | Reijnders Reijnders | Noordwal 16 Noordwal 16 | 51° 53' 34" NB, 5° 5' 41" OL | 514997 Dit rijksmonument op Wikidata | Slachthuis voor wrakvee Meer afbeeldingen |
| Dubbel asymmetrisch woonhuis, type villa, Eclectische stijl | Woonhuis | 1884 1884 | | Spoorstraat 3 Spoorstraat 3 | 51° 53' 38" NB, 5° 5' 45" OL | 514998 Dit rijksmonument op Wikidata | Dubbel asymmetrisch woonhuis, type villa, Eclectische stijl Meer afbeeldingen |
| Dubbel symmetrisch woonhuis, type villa, Eclectische stijl, | Woonhuis | 1884 1884 | | Spoorstraat 7 Spoorstraat 7 | 51° 53' 38" NB, 5° 5' 46" OL | 514999 Dit rijksmonument op Wikidata | Dubbel symmetrisch woonhuis, type villa, Eclectische stijl, Meer afbeeldingen |
| Villa in Eclectische stijl | Woonhuis | 1876 1876 | | Spoorstraat 11 Spoorstraat 11 | 51° 53' 39" NB, 5° 5' 46" OL | 515000 Dit rijksmonument op Wikidata | Villa in Eclectische stijl Meer afbeeldingen |
| Achtermolen of Achterste Molen (molenrestant) | Industrie- en poldermolen | vermoedelijk 17e eeuw vermoedelijk 17e eeuw | | Recht van Ter Leede 1 Recht van Ter Leede 1 | 51° 53' 55" NB, 5° 4' 51" OL | 527582 Dit rijksmonument op Wikidata | Achtermolen of Achterste Molen (molenrestant) Meer afbeeldingen |
| Nieuwe Hollandse Waterlinie Cluster 65 Werk op de spoorweg bij de Diefdijk: Fortwachterswoning en Artilleriemagazijn | Bijgebouwen | 1880-1885 1880-1885 | | Diefdijk 11 Diefdijk 11 | 51° 53' 44" NB, 5° 7' 4" OL | 531766 Dit rijksmonument op Wikidata | Upload foto |
| Nieuwe Hollandse Waterlinie Cluster 66 Betonnen werken omgeving Werk op de spoorweg: Groepsschuilplaatsen type P | Kazemat | 1939-1940 1939-1940 | | Industrieweg / Diefdijk Industrieweg / Diefdijk | 51° 53' 44" NB, 5° 7' 1" OL | 531847 | Nieuwe Hollandse Waterlinie Cluster 66 Betonnen werken omgeving Werk op de spoorweg: Groepsschuilplaatsen type P |