OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dina

Dina kan verwijzen naar:
Personen
* Dina (Bijbelse persoon) (ook wel Dinah) - persoon uit de Hebreeuwse Bijbel uit het Bijbelboek Genesis
* Dina (Portugese zangeres) - Portugees zangeres (1956-2019), onder andere bekend van het Eurovisie songfestival 1992
* Dina (Noorse zangeres) - Noorse zangeres, volledige naam Caroline Dina Kongerud, geboren in 1985
* Mirabela Dina - Roemeens pianiste, geboren in 1976
Geografie
Overige
* DINA (Dirección de Inteligencia Nacional) - voormalige Chileense geheime dienst
* Diesel Nacional - ook wel afgekort tot Dina, Mexicaans vrachtwagenfabrikant
* Dina (geslacht) - geslacht van bloedzuigers
* Dina (schip, 2002) - een binnenschip van 110 meter
* Distributional National Accounts, distributieve nationale rekeningen, een onderzoeksmethode voor economische ongelijkheid
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Dina en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Ortons sjakohoen

Ortons sjakohoen (Penelope ortoni) is een vogel uit de familie sjakohoenders en hokko's (Cracidae). Het is een bedreigde vogelsoort in Colombia en Ecuador. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1874 door Salvin.

## Kenmerken

De vogel is gemiddeld 66 cm lang. Het is een schuwe, bruin gekleurde sjakohoen met een lange staart. De vogel is overwegend warmbruin, de nek is meer grijsbruin met een rood lelletje onder de snavel. De naakte huid rond het oog is blauw en op de borst hebben veren lichte randen waardoor een schubbenpatroon ontstaat.

## Voorkomen en leefgebied

De soort komt voor in Colombia en Ecuador in de westelijke uitlopers van de Andes. Het leefgebied bestaat uit natte, natuurlijke bossen in zowel de tropische als gematigde klimaatzone, op hoogten tussen 70 en 1500 m boven zeeniveau. Dit hoen is ook wel waargenomen tot op 3100 m.

## Status

Ortons sjakohoen heeft een beperkt verspreidingsgebied en daardoor is de kans op uitsterven aanwezig. De grootte van de populatie werd in 2016 door BirdLife International geschat op 10 tot 32 duizend individuen en de populatie-aantallen nemen af door habitatverlies. Het leefgebied wordt aangetast door ontbossing waarbij natuurlijk bos wordt omgezet in gebied voor agrarisch gebruik (zoals de teelt van coca) en de aanleg van infrastructuur en mijnbouwactiviteiten. Verder wordt dit hoen sterk bejaagd. Om deze redenen staat deze soort als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
* 1 2 3 4 (en) Ortons sjakohoen op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Trance (bewustzijn)

Een trance is een dissociatief verschijnsel waarbij iemand een ander bewustzijnsniveau heeft. Wie in trance is, is minder gevoelig voor prikkels van buitenaf, maar is niet bewusteloos en slaapt ook niet. Het persoonlijke identiteitsgevoel kan verminderd zijn.
Er zijn verschillende omstandigheden waaronder iemand in trance kan raken. Het verschijnsel kan optreden bij een langdurig herhalen van dezelfde beweging, dagdromen, muziek en kunst. Ook bij een tekort aan slaap of zuurstof en bij koorts, ondervoeding door bijvoorbeeld hongerstaking of anorexia nervosa, het gebruik van bepaalde medicijnen en veel drugs vinden bewustzijnsveranderingen plaats die tot een trancetoestand kunnen leiden. Ook het beluisteren van bepaalde soorten melodieuze muziek die een euforische sfeer opwekken, zoals disco, house, dance en trance, kunnen een trance opwekken.
Soms beschouwt men een trance als gewenst, omdat de toestand wordt gezien als een 'poort naar het onbewuste'. Hypnose kent bijvoorbeeld een aantal technieken om mensen in trance te brengen. Ook bij verschillende vormen van meditatie kan een trance optreden.
Een trance kan ook worden ervaren als religieus fenomeen. Bij sjamanisme en van oorsprong West-Afrikaanse religies worden bijvoorbeeld vaak mensen in trance gebracht. Ook bij het bidden in de islam en het christendom treedt soms een lichte trance op. In het Nationaal Antropologiemuseum in Mexico-Stad is een standbeeld van Xochipilli te zien. Wasson, Schultes, en Hofmann (drie archeologen die het standbeeld hebben bestudeerd) veronderstellen dat dit standbeeld Xochipilli voorstelt, in een soort trance. In combinatie met de houding van het lichaam stellen de duidelijk gegraveerde bloemen volgens hen bedwelmende (hallucinogene) kruiden voor.
Als een trance optreedt buiten een religieuze of culturele context, kan deze een symptoom zijn van een psychische aandoening, vaak gediagnosticeerd als dissociatieve stoornis niet anderszins omschreven (DSM-IV-code 300.15) of trance- en bezetenheidsstoornis (ICD-10-code F44.3). In het handboek DSM-IV wordt dissociatieve trancestoornis voorgesteld voor verder onderzoek.
Overigens is trance een heel alledaags verschijnsel. Iedereen die weleens helemaal verdiept is in een boek kent het - of althans maakt het mee. Want ook dan treden trance-verschijnselen op: je hebt even wat minder aandacht voor je omgeving, en ben je helemaal geconcentreerd op jezelf. Ook als je vaak dezelfde weg aflegt per auto of fiets treedt soms als vanzelf trance op: je merkt dan ineens dat je een heel stuk weg "gemist" hebt. Terwijl je ook weet dat als er zich iets ongewoons zou hebben voorgedaan je meteen weer helemaal alert geweest zou zijn.
Een lange rechte weg omzoomd door bomen is mede gevaarlijk omdat de eentonige rit gecombineerd met de door de bomen schijnende zon een automobilist in een lichte trance kan brengen, dit wordt ook wel polderblindheid genoemd. Deze trance kan gevaarlijk zijn door verminderde aandacht en alertheid.
# Cirrhochrista brizoalis

Cirrhochrista brizoalis is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae), uit de onderfamilie van de Spilomelinae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als Margaronia brizoalis door Francis Walker in een publicatie uit 1859.

## Verspreiding

De soort komt voor in
* het Oriëntaals gebied (China (Yunnan, Hong-Kong, Hainan), India, Nepal, Bhutan, Cambodja, Taiwan, de Filipijnen, Maleisië (Sabah), Indonesië (Ambon, Sulawesi, West-Papoea)),
* het Palearctisch gebied (Korea, Japan),
* het Australaziatisch gebied (Papoea-Nieuw-Guinea, Australië (Queensland)).

## Waardplanten

De rups leeft op Ficus carica, Ficus superb (Moraceae) en Eriobotrya japonica (Rosaceae).
* (en) Nuss, M.; et al. (2003-2023). GlobIZ. Global Information System on Pyraloidea. Geraadpleegd op 14-10-2023.
* ↑ X.-L. Wei, J.-P. Wan & X.-C. Du (2018). Fauna of Spilomelinae from Wuzhi Mountain Nature Reserve, Hainan Island, China (Lepidoptera: Pyraloidea, Crambidae). SHILAP Revista de Lepidopterología, vol. 46, no. 181, pp. 19-26, 2018.
* ↑ Sondhi, S., Y. Sondhi, P. Roy and K. Kunte (Chief Editors) 2023. Cirrhochrista brizoalis (Walker, 1859) Butterflies of India, v. 3.60. Published by the Indian Foundation for Butterflies. Geraadpleegd op 14-10-2023.
* 1 2 3 Terry Whitaker, Stephen Sutton & Henry Barlow (2020). Cirrhochrista brizoalis Walker, 1859. Pyralids of Borneo including the Thyridoidea. Geraadpleegd op 14-10-2023.
* 1 2 3 Ratnasingham, S. & Hebert, P. D. N. Cirrhochrista brizoalis. Barcode Of Life Data System (BOLD). Geraadpleegd op 14-10-2023.
* 1 2 3 Jae-Ho Ko, Tak-Gi Lee, Ulziijargal Bayarsaikhan, Bo-Sun Park, Yang-Seop Bae (2020). Review of genus Cirrhochrista Lederer, 1863 (Lepidoptera: Crambidae: Spilomelinae) from Cambodia, with the first description of the male of Cirrhochrista fuscusa. Journal of Asia-Pacific Biodiversity. Volume 13, Issue 1, 1 March 2020, Pages 50-56.
* ↑ Taiwan Moth Information Center. Cirrhochrista brizoalis. Geraadpleegd op 14-10-2023.
* ↑ Digital Moths of Japan. (2006-2023). Cirrhochrista brizoalis (Walker, 1859). Geraadpleegd op 14-10-2023.
# Aporodes

Aporodes is een geslacht van vlinders van de familie van de grasmotten (Crambidae), uit de onderfamilie van de Odontiinae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst voorgesteld door Achille Guenée in een publicatie uit 1854.

## Soorten

* Aporodes dentifascialis Christoph, 1887
* Aporodes floralis Hübner, 1809
* Aporodes pygmaealis Amsel, 1961
* (en) Nuss, M.; et al. (2003-2023). Aporodes Guenée, 1854. Global Information System on Pyraloidea. Geraadpleegd op 17-3-2023.
# Glyphodes cosmarcha

Glyphodes cosmarcha is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae), uit de onderfamilie van de Spilomelinae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld door Edward Meyrick in een publicatie uit 1887.
De spanwijdte bedraagt ongeveer 5 centimeter.

## Verspreiding

De soort komt voor in Thailand, Papoea-Nieuw-Guinea en Australië (Queensland, New South Wales).

## Waardplanten

De rups leeft op Ficus elastica (Moraceae).
* (en) Nuss, M.; et al. (2003-2023). GlobIZ. Global Information System on Pyraloidea. Geraadpleegd op 6-10-2023.
* 1 2 Don Herbison-Evans & Stella Crossley. Glyphodes cosmarcha Meyrick, 1887. Australian Caterpillars and their Butterflies and Moths. Geraadpleegd op 13-10-2023.
* 1 2 3 Sunadda Chaovalit & Nantasak Pinkaew (2020). Checklist of the Tribe Spilomelini (Lepidoptera: Crambidae: Pyraustinae) in Thailand. Agriculture and Natural Resources 54 (2020) 499–506.
# Lion Air-vlucht 610

Lion Air-vlucht 610 (JT610) was een binnenlandse Indonesische passagiersvlucht van Lion Air, die op 29 oktober 2018 kort na vertrek vanaf de internationale luchthaven Soekarno-Hatta in Jakarta in de Javazee stortte. Alle 181 passagiers en 8 bemanningsleden kwamen daarbij om het leven. De Italiaanse wielrenner Andrea Manfredi was een van de verongelukte passagiers.
Het betrokken toestel was een Boeing 737 MAX 8 en had de registratie "PK-LQP". Het toestel werd geëxploiteerd door Lion Air en vloog tussen de internationale luchthaven Soekarno-Hatta en Depati Amir Airport in Pangkal Pinang.
De oorzaak van het ongeval wordt onderzocht. Het incorrect functioneren van het Maneuvering Characteristics Augmentation System heeft een grote rol gespeeld bij het ongeval.
Op 31 oktober werd bekendgemaakt dat de romp van het vliegtuig mogelijk is teruggevonden. De Indonesische marine gaf aan dat er een 22 meter lang voorwerp onder water is gevonden. Op de locatie zouden ook de signalen van de zwarte dozen zijn waargenomen. De flightdatarecorder is op 2 november teruggevonden, de cockpitvoicerecorder werd in januari 2019 na lang zoeken teruggevonden.
In juli 2020 werd bekend dat Boeing tot nu toe 171 van de 189 rechtszaken -vanwege claims van nabestaanden- voor een deel of helemaal geschikt te hebben. Boeing maakte niet bekend hoeveel geld de nabestaanden hebben gekregen, vorig jaar september zeiden advocaten dat de vliegtuigbouwer voor ruim 1 miljoen euro per familie schikte. Dat bedrag was hoger als de slachtoffers een partner of kind hadden.

## Galerij

* Vluchtprofiel
* Afgelegde route

### Inzittenden

| Nationaliteit | Passagiers | Bemanning | Totaal |
| Indonesië | 180 | 7 | 187 |
| Italië | 1 | 0 | 1 |
| India | 0 | 1 | 1 |
| Totaal | 181 | 8 | 189 |
* ↑ Autoriteiten: Waarschijnlijk alle 189 inzittenden toestel Lion Air omgekomen. NU.nl (29 oktober 2018). Gearchiveerd op 29 oktober 2018. Geraadpleegd op 31 oktober 2018.
* ↑ (en) Crash: Lion B38M near Jakarta on Oct 29th 2018, aircraft lost height and crashed into Java Sea. AV Herald.com (29 oktober 2018). Geraadpleegd op 31 oktober 2018.
* ↑ Verongelukt Lion Air-vliegtuig mogelijk gevonden in Javazee. Nederlandse Omroep Stichting (31 oktober 2018). Gearchiveerd op 31 oktober 2018. Geraadpleegd op 31 oktober 2018.
* ↑ [https://nos.nl/artikel/2267382-tweede-zwarte-doos-lion-air-toestel-gevonden-in-javazee.html Tweede zwarte doos Lion Air-toestel gevonden in Javazee]. Gearchiveerd op 6 mei 2019.
* ↑ Boeing schikt met merendeel nabestaanden van slachtoffers Lion Air-crash. Gearchiveerd op 14 september 2020.
# Asturodes

Asturodes is een geslacht van vlinders uit de familie van de grasmotten (Crambidae), uit de onderfamilie van de Spilomelinae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst voorgesteld door Hans Georg Amsel in een publicatie uit 1956.

## Soorten

* Asturodes bioalfae Solis, 2020
* Asturodes encisoensis Solis, 2020
* Asturodes fimbriauralis (Guenée, 1854)
* Asturodes junkoshimurae Solis, 2020
* (en) Nuss, M.; et al. (2003-2023). GlobIZ. Global Information System on Pyraloidea. Geraadpleegd op 12-10-2023.
# Talanga (geslacht)

Talanga is een geslacht van vlinders uit de familie van de grasmotten (Crambidae), uit de onderfamilie van de Spilomelinae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst voorgesteld door Frederic Moore in een publicatie uit 1885.

## Soorten

* T. advenalis (Snellen, 1895)
* T. iridomelaena Munroe, 1968
* T. lucretila (Swinhoe, 1901)
* T. nubilosa Munroe, 1968
* T. nympha (Butler, 1880)
* T. pallidimargo (Joannis, 1929)
* T. sabacusalis (Walker, 1859)
* T. sexpunctalis (Moore, 1877)
* T. talangalis (Hampson, 1899)
* T. tolumnialis (Walker, 1859)
* Nuss, M.; et al. (2003-2023). GlobIZ. Global Information System on Pyraloidea. Geraadpleegd op 3-11-2023.
# Palpita metallata

Palpita metallata is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae), uit de onderfamilie van de Spilomelinae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst voorgesteld als Phalaena metallata door Johan Christian Fabricius in een publicatie uit 1781.

## Verspreiding

De soort komt voor in Gambia, Sierra Leone, Liberia, Ghana, Nigeria, Kameroen, Congo-Kinshasa, Oeganda, Kenia, Tanzania, Angola, Comoren en Madagaskar.

## Waardplanten

De rups leeft op Funtumia elastica (Apocynaceae).
* De Prins J. & De Prins W. (2011–2023). Afromoths, online database of Afrotropical moth species (Lepidoptera). World Wide Web electronic publication. Geraadpleegd op 27-10-2023.
# Vlag van Akkrum

De vlag van Akkrum is het dorpsvlag van het Nederlandse dorp Akkrum, in de Friese gemeente Heerenveen. Bij gemeenteraadsbesluit van 8 december 1985 zijn een wapen en een vlag vastgesteld voor de 18 dorpen van de voormalige gemeente Boarnsterhim. De vlag werd in 1986 geregistreerd.

## Beschrijving

De beschrijving van de vlag is als volgt:
   Twee lengtebanen van rood en geel, met een verhouding in de lengte van 2:1; in de rode baan een gele kroon met drie bladeren.

## Symboliek

De kleuren komen uit het dorpswapen. De rode kleur staat in de heraldiek voor ‘moed en opoffering. De kleur geel heeft als betekenis 'wijsheid en rijkdom'. De kroon is een vlekke-kroon - Akkrum was een vlek, in grootte tussen een stad en een dorp.
# Lipodystrofie

Lipodystrofie is een stoornis in het onderhuids vetweefsel, waarbij op de ene plaats vet kan verdwijnen en op andere plaatsen terug kan komen, bijvoorbeeld in vetbulten. Bekende oorzaken zijn hiv-remmers en de ophoping van vet op de plaatsen waar mensen met diabetes insuline injecteren.
Als er vet verdwijnt ontstaan putjes of verdiepingen in de huid omdat het onderhuids vetweefsel verdwijnt. In dat geval spreekt men van lipo-atrofie, bij verdikkingen (vetbulten) spreekt men van lipo-hypertrofie.

## Diabetes

De oorzaken van lipodystrofie bij mensen met diabetes zijn niet eenduidig. Lipohypertrofieën komen in deze groep wel veel vaker voor dan lipoatrofieēn. Voor zover bekend spelen in ieder geval de volgende zaken een rol:
* Onvoldoende afwisselen van de spuitplekken
* Injectienaalden meermalen gebruiken
* De inwerking van insuline op het vetweefsel; insuline speelt een belangrijke rol bij de stofwisseling van alle cellen dus ook die van het vetweefsel
* Het herstelmechanisme van de huid na een injectie (wat uiteraard een minuscuul wondje is)
De belangrijkste problemen van deze lipohypertrofieēn zijn:
* schommelende bloedsuikerwaarden door afwijkende opname van de insuline. Door inwerking van warmte (bijvoorbeeld bij baden) kan ineens de opname van opgehoopte insuline versnellen, met een hypoglykemie als gevolg
* ontsierende bulten

## HIV-remmers

Lipodystrofie kan ook ontstaan door het gebruik van de combinatietherapie bij hiv-remmers. Hier gaat het om de volgende verschijnselen, al of niet in combinatie:
* Toename van vet bij de buik (maag)
* Een vetbult hoog achter op de rug (buffalo hump)
* Vetbulten elders op het lichaam (lipoma's)
* Vergroting van de borsten
* Toename van vet op de kaken
* Afname van vet in het gezicht
* Afname van vet bij de armen en benen en billen. Door het verdwijnen van vet kunnen bloedvaten als het ware op de armen of benen te liggen.
Deze bijwerkingen treden niet altijd op. Wel worden, als lipodystrofie optreedt, vaak een verstoring in de glucose- en cholesterolgehaltes in het bloed gezien.

## Andere oorzaken

Niet alle lipodystrofieēn worden veroorzaakt door HIV-remmers of diabetes, maar deze twee oorzaken zijn wel de grootste. Mogelijke andere oorzaken zijn o.a. erfelijke aandoeningen, zoals de ziekte van Barraquer-Simons of door injecties met cortisone.

## Externe link

* Informatie op Hivnet.org
# Stichting HIV Monitoring

De Stichting HIV Monitoring (SHM) is een Nederlandse stichting die de verzameling en analyse van gegevens van hiv-geïnfecteerde patiënten coördineert. De stichting doet dit sinds 1 januari 2002. De monitoring van met hiv geïnfecteerde patiënten is een standaard onderdeel van de hiv-/aids-zorg in Nederland. De gegevens worden anoniem onder een nummer opgeslagen en worden gebruikt voor onder meer wetenschappelijk onderzoek om inzicht te krijgen in het verloop van de infectie en in de effecten en bijwerkingen van medicijnen.

## Achtergrond

Nadat in 1996 de HAART-therapie geïntroduceerd was, werd een wetenschappelijk project gestart om het effect van deze behandeling te meten en eventuele bijwerkingen in kaart te brengen. Een van de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport was om de monitoring van hiv in Nederland permanent te maken en ook uit te breiden met mensen die wel zijn geïnfecteerd met hiv maar (nog) niet behandeld worden. De aanbeveling werd overgenomen door de minister van Volksgezondheid en met ingang van 1 januari 2002 worden alle hiv-geïnfecteerde personen ongeacht de staat van hun behandeling gevolgd.

## Privacy

De gegevens worden onder een code, zonder naam en adres, opgeslagen in een landelijke database. Alleen de patiënt zelf, de behandelend arts en de dataverzamelaar kennen die code. Er kan bezwaar worden aangetekend tegen de registratie van deze gegevens.

## Organisatie

De SHM is wetenschappelijk en niet-commercieel. De inkomsten komen van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het bestuur wordt gevormd door afgevaardigden van HIV Vereniging Nederland, de Nederlandse vereniging van HIV Behandelaren, de Vereniging van Academische Ziekenhuizen, de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, de GGD Nederland en Zorgverzekeraars Nederland. Het bestuur is gevestigd in het AMC in Amsterdam.

## Externe link

* Website Stichting HIV Monitoring
# Erik De Clercq (viroloog)

Erik De Clercq (Dendermonde, 28 maart 1941) is een Belgische viroloog en is wereldwijd bekend voor de hiv-remmer tenofovir. Hij is emeritus gewoon hoogleraar van de KU Leuven.

## Biografie

Na zijn opleiding geneeskunde, die hij begon in 1966 specialiseerde hij zich in de microbiologie (Rega Institute for Medical Research). Na twee maanden ontdekte hij dat interferon te traceren is in dierenurine. Later ontdekte hij ook een techniek om interferon te induceren.
Na zijn doctoraat dat hij aflegde in 1972 is hij verbonden aan het Departement Microbiologie en Immunologie van de universiteit van Leuven en het Rega Institute for Medical Research. In een gemeenschappelijk onderzoek met de Tsjech Antonín Holý ontdekte ze, in 1985, de fosfonaten als nieuwe antivirale stoffen. Later, in 1996, werd cidofovir ontdekt als medicatie van CMV-retinitis bij aidspatiënten. Toen de dosissen van adefovir te hoog bleken als hiv-remmer werd het gebruikt als behandeling tegen hepatitis B. Bij verder onderzoek kwam men toen bij tenofovir hetgeen sinds 2001 te verkrijgen is als hiv-remmer.

## Erkentelijkheid

* 2000 - FWO-Excellentieprijs Joseph Maisin fundamentle biomedische wetenschappen
* 2008 - European Inventor Award
* 2010 - Paul Janssensprijs
* 2011 - Huldiging te Praag

## Externe link

* Lijst van publicaties van Erik De Clercq
* ↑ De Clercq krijgt Paul Janssen Prijs. Gearchiveerd op 2 juli 2023.
* ↑ Huldiging te Praag
* Bibsys: 90147133
* Bibliothèque nationale de France: cb134949713 (data)
* Gemeinsame Normdatei: 172042313
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 2161 3122
* Library of Congress Control Number: n79086841
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: jo20191044259
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007446197605171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 072954973
* ORCID: 0000-0002-2985-8890
* Système universitaire de documentation: 050360957
* Virtual International Authority File: 59238228
* WorldCat (via VIAF): 59238228
# Marcasiet

Het mineraal marcasiet of speerkies is een bleekbronsgeel tot tinwit ijzer-sulfide met de chemische formule FeS$_2$. De naam is afgeleid van het Arabische woord Makraschit, de oorspronkelijke benaming voor pyriet en vergelijkbare mineralen.

## Geschiedenis

Marcasiet wordt slechts zelden als edelsteen verwerkt, maar in de middeleeuwen was het in Frankrijk geliefd als volkssieraad. Tegenwoordig worden vooral in Thailand kleine geslepen marcasieten in zilver gezet. In de prehistorie werd het gebruikt als vuurstarter in combinatie met vuursteen.

## Ontstaan

Hydrothermaal, postvulkanisch, hypergeen en sedimenten.

## Eigenschappen

Marcasiet heeft dezelfde chemische formule als het kubische pyriet maar een andere kristalstructuur (orthorombisch). Dit wordt isomorf genoemd. Marcasiet wordt aan de lucht gauw donkerder en exemplaren van dit mineraal kunnen na verloop van tijd zelfs afbrokkelen of desintegreren. Het is onbelangrijk als ijzer- of zwavelertsmineraal.
In de edelstenenhandel wordt de naam marcasiet incorrect gebruikt voor geslepen pyriet. Dit "marcasiet" met een messinggele kleur en een hoge metaalglans wordt vooral in zilveren juwelen gezet als entouragemateriaal.

## Naam

De naam marcasiet is van Arabische of Moorse oorsprong. Het werd gebruikt voor alle pyrietachtige mineralen als marcasiet, chalcopyriet, sfaleriet en andere.

## Voorkomen

Marcasiet wordt doorgaans hydrothermaal gevormd en wordt gevonden in sedimentaire gesteenten (zoals kalksteen, schalie of ligniet) of in aders (met zink- en loodsulfide). De vorming van marcasiet treedt op bij lage temperatuur en onder reducerende omstandigheden. Het wordt aangetroffen in de krijtafzettingen zoals te Cap Blanc-Nez nabij Calais, Frankrijk en in de Boomse Klei.

## Toepassingen

Facetslijpsel, zelden cabochons, soms ook natuurlijke vormen.

## Opmerkingen

Gevoelig voor warmte en zweet, in vuur komt zwaveldioxide vrij. Het mineraal corrodeert aan het oppervlak.
# Trubschachen

Trubschachen (tot 1867 officieel in het Duits Innerer Lauperswilviertel) is een gemeente en plaats in het Zwitserse kanton Bern, en maakt deel uit van het district Emmental. Trubschachen telt 1.423 inwoners.

## Externe link

* Statistische gegevens over deze gemeente bij Bundesamt für Statistik
Aefligen · Affoltern im Emmental · Alchenstorf · Bätterkinden · Burgdorf · Dürrenroth · Eggiwil · Ersigen · Hasle bei Burgdorf · Heimiswil · Hellsau · Hindelbank · Höchstetten · Kernenried · Kirchberg · Koppigen · Krauchthal · Langnau im Emmental · Lauperswil · Lützelflüh · Lyssach · Oberburg · Röthenbach im Emmental · Rüderswil · Rüdtligen-Alchenflüh · Rüegsau · Rumendingen · Rüti bei Lyssach · Schangnau · Signau · Sumiswald · Trachselwald · Trub · Trubschachen · Utzenstorf · Wiler bei Utzenstorf · Willadingen · Wynigen · Zielebach
* Gemeinsame Normdatei: 4061036-6
* Historisch woordenboek van Zwitserland: 000519
* Library of Congress Control Number: n78066863
* Virtual International Authority File: 146561824
* WorldCat (via VIAF): 146561824