OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Triskaidekafobie

Triskaidekafobie of triscaidecafobie is angst voor, of weerzin tegen, het getal 13. De naam is afkomstig van het Griekse τρισκαίδεκα triskaídeka, dertien en φόβος phóbos, angst/vrees. Het getal 13 staat in bepaalde vormen van bijgeloof te boek als een ongeluksgetal. Van een werkelijke fobie is echter pas sprake als de angst hiervoor het sociale leven van een persoon in ernstige mate ontregelt.
Verwant aan triskaidekafobie is paraskevidekatriafobie, de angst voor vrijdag de dertiende.

## Voorbeelden

Voorbeelden van openbare vermijding van het getal 13:
* In diverse landen, waaronder de Verenigde Staten en Canada, zijn er gebouwen zonder 13e verdieping.
* Ook op sommige scholen is er geen "Lokaal 13".
* Op sommige passagiersvliegtuigen (o.a. Ryanair, Air New Zealand, Alitalia, en Meridiana), is er geen rij genummerd 13.
* Sommige vliegvelden hebben geen gate 13.
* In Formule 1 en andere autosporten, zijn er geen motoren met nummer 13. Ook zijn er sporters die weigeren met nummer 13 te starten.
* Luchtvaartmaatschappij Brussels Airlines had aanvankelijk een ontwerp om een letter b te vormen met 13 bollen op de staart. Uit schrik voor ongelukken werd dit aangepast naar 14.
* Zanger-gitarist John Mayer bracht zijn debuutalbum Room For Squares eerst uit met 12 tracks. Columbia Records wilde op de re-release het nummer "3x5" toevoegen, waardoor het nummer "St. Patrick's Day" track 13 zou worden. Er werd daarom na track 12 een stilte van 2 seconden ingelast, waardoor "St. Patrick's Day" als track 14 herkend werd.
Een voorbeeld van iemand met een weerzin tegen het getal 13 was de componist Arnold Schönberg. Opmerkelijk genoeg stierf hij op vrijdag de 13e (juli 1951), vlak voor middernacht.

## Overig

* Triskaidekaphobie is een muziekalbum uit 1981 van de Belgische band Present.
# Alasmalang (Raas)

Alasmalang is een bestuurslaag in het regentschap Sumenep van de provincie Oost-Java, Indonesië. Alasmalang telt 2637 inwoners (volkstelling 2010).
# Dionoot

Dionoot (Latijn: Dionotus) was volgens Geoffrey van Monmouths Historia Regum Britanniae een koning van Brittannië gedurende de periode dat keizer Magnus Maximus ten strijde trok in Gallië.
Opmerkelijk is dat de kronieken van Wales, die meestal analoog aan Monmouths boek lopen, deze koning niet noemen. Dionotus volgde zijn broer Caradocus op als heerser over Brittannië en Cornwall.
Er is niets bekend over Dionoot totdat hij koning wordt onder Maximus. Hij wordt voor het eerst genoemd als koning Conan Meriadoc van Brittany (Bretagne) een verzoek stuurt voor Britse vrouwen, om zijn land te helpen bevolken. Dionoot, een nobel en machtig koning, honoreert het verzoek, en stuurt 51.000 vrouwen naar Gallië voor deze taak. De schepen die de vrouwen vervoerden verdwaalden echter onderweg, en de meeste vrouwen verdronken of werden ontvoerd door barbaren.
Een kleine groep van deze vrouwen wezen koning Wanius en koning Melga van de Picten en Hunnen af, toen zij gemeenschap met hen wilden. De vrouwen werden vermoord, en de koningen vielen Brittannië aan door een invasie in Alba. Brittannië was op dat moment kwetsbaar, omdat alle weerbare mannen met Maximus in Gallië vochten, en veel vrouwen waren omgekomen op zee. Voordat Brittannië in staat was enige tegenstand te bieden, hadden Wanius en Melga al een groot deel van de landerijen vernietigd.
Maximus stuurde Gracianus Municeps als aanvoerder van twee legioenen terug naar Brittannië om de aanvallen te stoppen. Vele duizenden Picten en Hunnen kwamen om, en Wanius en Melga zochten hun heil in Ierland. Kort daarna stierf Maximus in Rome, en Dionotus werd officieel koning van de Britten. Echter nog voordat hij in staat was zijn regering aan te vangen, werd het koningschap door Gracianus overgenomen. Er is niets bekend over het lot van Dionoot.
# Pampahoen

De pampahoen (Rhynchotus rufescens) is een vogel uit de familie tinamoes (Tinamidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1815 door Temminck.

## Kenmerken

De pampahoen wordt ongeveer 40 cm lang.

## Voedsel

In de zomer eet de pampahoen vooral insecten, kleine zoogdieren en zelfs giftige slangen. In de winter schakelt hij over op een vegetarisch dieet (planten, vruchten). Hij kan een pest zijn voor boeren, omdat hij de gewassen opeet.

## Voortplanting

Het mannetje verleidt een vrouwtje, dat een nest bouwt en de eieren legt. Daarna broedt het mannetje de eieren en hij voedt de jongen op.

## Voorkomen

De soort komt voor in het oosten, zuidoosten en midden-zuiden van Zuid-Amerika en telt 3 ondersoorten:
* R. r. catingae: centraal en noordoostelijk Brazilië.
* R. r. pallescens: noordoostelijk en centraal Argentinië.
* R. r. rufescens: van noordelijk Bolivia tot oostelijk Brazilië, Paraguay, noordoostelijk Argentinië en Uruguay.

## Beschermingsstatus

Op de Rode Lijst van de IUCN heeft de soort de status niet bedreigd.
* ↑ (en) Pampahoen op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Temminck, C. J. (1815). Histoire naturelle générale des Pigeons et des Gallinacées.
* ↑ Charlotte Uhlenbroek (2008) - Animal Life, Tirion Uitgevers BV, Baarn. ISBN 978-90-5210-774-5
* ↑ (en) Gill, F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2022. IOC World Bird List (v12.1).
# Savodwerghoningeter

De Savodwerghoningeter (Myzomela melanocephala) is een zangvogel uit de familie Meliphagidae (honingeters).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort is endemisch op de Salomonseilanden, met name de Florida-eilanden, Savo en Guadalcanal.

## Status

De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als algemeen. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Savodwerghoningeter op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Zuid-Molukse rupsvogel

De Zuid-Molukse rupsvogel (Edolisoma amboinense) is een zangvogel uit de familie Campephagidae (rupsvogels). Eerder werd deze vogel beschouwd als een ondersoort van de sahoelrupsvogel (E. tenuirostre).

## Verspreiding en leefgebied

Deze vogel komt voor op de eilanden Buru, Ambon en Seram in het zuiden van de Molukken.

## Status

De Zuid-Molukse rupsvogel komt niet als aparte soort voor op de lijst van het IUCN, maar is daar een ondersoort van de monniksrupsvogel (E. tenuirostre amboinense).
* ↑ (en) Zuid-Molukse rupsvogel op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2024. IOC World Bird List (v14.2).
# Lijst van weekschildpadden

Onderstaand een lijst van soorten schildpadden uit de familie weekschildpadden (Trionychidae). Er zijn 32 soorten die verdeeld worden in 13 geslachten. Verschillende geslachten zijn monotypisch, wat betekent dat ze slechts door een enkele soort worden vertegenwoordigd.
* Soort Amyda cartilaginea
* Soort Amyda ornata
* Soort Apalone ferox
* Soort Apalone mutica
* Soort Apalone spinifera
* Soort Chitra chitra
* Soort Chitra indica
* Soort Chitra vandijki
* Soort Cyclanorbis elegans
* Soort Cyclanorbis senegalensis
* Soort Cycloderma aubryi
* Soort Cycloderma frenatum
* Soort Dogania subplana
* Soort Lissemys ceylonensis
* Soort Lissemys punctata
* Soort Lissemys scutata
* Soort Nilssonia formosa
* Soort Nilssonia gangetica
* Soort Nilssonia hurum
* Soort Nilssonia leithii
* Soort Nilssonia nigricans
* Soort Palea steindachneri
* Soort Pelochelys bibroni
* Soort Pelochelys cantorii
* Soort Pelochelys signifera
* Soort Pelodiscus axenaria
* Soort Pelodiscus maackii
* Soort Pelodiscus parviformis
* Soort Pelodiscus sinensis
* Soort Rafetus euphraticus
* Soort Rafetus swinhoei
* Soort Trionyx triunguis

## Bronvermelding

* (en) Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database – Emydidae- Website Geconsulteerd 29 november 2015
# Aliantan

Aliantan is een bestuurslaag in het regentschap Rokan Hulu van de provincie Riau, Indonesië. Aliantan telt 6227 inwoners (volkstelling 2010).
# Krombektinamoe

De krombektinamoe (Nothoprocta curvirostris) is een vogel uit de familie tinamoes (Tinamidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1873 door Sclater en Salvin.

## verspreiding

De krombektinamoe leeft in de hoge graslanden en struikgewas van de Andes in Zuid-Amerika.

## beschrijving

De krombektinamoe wordt ongeveer 28 cm groot. De rug is donkerbruin met witte en zwarte markeringen. De rest van net lichaam is voornamelijk bruin en wit.

## voedsel

De krombektinamoe eet fruit van de grond of van lage struiken. Hij eet ook kleine ongewervelden, bloemen, zaden, bladeren en wortels.

## voortplanting

Een mannetje lokt ongeveer vier vrouwtjes, die hun eieren in het struikgewas leggen. Daarna broedt het mannetje de eieren uit en voedt de jongen op.

## Voorkomen

De soort komt voor in Ecuador en Peru en telt twee ondersoorten:
* N. c. curvirostris: van centraal Ecuador tot noordelijk Peru.
* N. c. peruviana: noordelijk en centraal Peru.

## Beschermingsstatus

Op de Rode Lijst van de IUCN heeft de soort de status niet bedreigd.
* ↑ (en) Krombektinamoe op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Sclater, P. L. & Salvin, O. (1873). Proceedings of the Zoological Society of London Pt2.
* ↑ (en) Gill, F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2022. IOC World Bird List (v12.1). Gearchiveerd op 3 september 2023.
# Scarface: The World Is Yours

Scarface: The World Is Yours is een computerspel uit 2006 ontwikkeld door Radical Entertainment voor de PC, PlayStation 2, Xbox en een jaar later voor de Wii. Het spel is een vervolg van de film Scarface uit 1983.
De speler kruipt in de rol van protagonist Tony Montana en gaat verder in de plot van de film. Hiervoor werd het einde van de film plot veranderd: Tony Montana overleefde de aanval op zijn huis en begint zijn imperium op te bouwen vanaf nul.
De soundtrack van het spel bevat niet alleen de muziek van de film, maar meer nummers uit de jaren tachtig. Naast dit spel is ook het computerspel Grand Theft Auto: Vice City georiënteerd op de film. Daarom hebben beide games soortgelijke locaties (zoals de Villa van Tony Montana) in Miami en verwijzingen naar de film.

## Ontvangst

Het spel is positief ontvangen en werd meer dan 2 miljoen keer verkocht.
| Beoordeeld door | Jaar | Platform | Score |
| Shooterplanet | 2006 | Windows | 84% |
| PC Action | 2006 | Windows | 83% |
| 4Players.de | 2006 | PlayStation 2 | 83% |
| GameSpy | 2006 | PlayStation 2 | 80% |
| Video Game Talk | 2006 | PlayStation 2 | 80% |
| Video Game Talk | 2007 | Wii | 80% |
| Gamigo | 2006 | Windows | 77% |
| Gamer.nl | 2007 | Wii | 70% |
| IGROMANIA | 2006 | Windows | 65% |
| Jeuxvideo.com | 2007 | Wii | 60% |

## Trivia

* In de Duitse versie zijn een aantal dingen gecensureerd. Zo zijn de levels met een kettingzaag verwijderd en is het spel minder bloederig.
* (en) Scarface: The World Is Yours op MobyGames
# Hans Beths

Hans Beths (Haarlem, 14 september 1939 – La Nucia, 25 augustus 2015) was een Nederlands drummer.
Hij was zoon van Catharina Alberdina Maria Heilig en violist Gijs Beths sr. Zuster Vera Beths en broer Gijs Beths jr. traden in de voetsporen van hun vader; Hans pakte het anders aan.
Het zag er niet naar uit dat hij in de muziekwereld zou belanden, al kreeg hij in zijn jeugd ook vioolles van zijn vader. Echter Hans zat liever te roffelen; vader kocht toen van lieverlee toch maar een drumstel voor hem en hij begon zelf met als voorbeeld van Wessel Ilcken verder te oefenen. Hij was op vakantie in Keulen en wilde bij een plaatselijk dansorkestje wel achter het drumstel zitten. Hij was toen al wel deels opgeleid, want hij had meegedaan aan een interscholair jeugdconcours en trad op in jeugdsociëteit Xeno. Het optreden in het dansorkest viel de directeur van de Hochschule für Musik und Tanz Keulen op en die bood hem een (studie)beurs aan. Hij kreeg er les van Kurt Edelhagen (jazz-afdeling), dan ook leider van orkest Europa. Niet veel later speelde hij in een jazzkwartet met saxofonist Rudy Brink, bassist Herman van Regteren en pianist Boudewijn Leeuwenberg. Bovendien toerde hij met orkesten door Duitsland en Zweden (1959-1969); hij maakte er kennis met Milly Scott en Ted Powder, maar ook met allerlei obscure orkestjes. Eenmaal terug in Nederland ging hij werken bij Dick van der Capellen en vanaf 1969 voor Paul van Vliet. Hij zou er tot beginjaren tachtig spelen met onder meer Rob van Kreefeld en Lex Jasper, met die laatste vormde hij een trio. In die periode speelde hij ook wel bij Cees Slinger en Martin Haak. Tijdens het seizoen 1978-1979 moest hij op de voorgrond treden; hij was even “dirigent” van een zangkoortje tijdens de voorstellingen van Van Vliet.
Daarna zat hij achter het drumstel bij bijvoorbeeld Edwin Rutten en Martine Bijl (onder meer programma Martine; ook met Lex Jasper), die in 1985 de Johan Kaart Prijs won.
Hans Beths bleef tot in de laten jaren negentig actief binnen de jazzscene in en om Zandvoort aan Zee (Stichting Jazz).
* Overlijdensbericht op online-familieberichten (geraadpleegd 13 oktober 2024)
* John Oomkes: In de oude rok van vader Gijs; IJmuider Courant, 23 april 1979 (geraadpleegd 13 oktober 2024)]
* Hans Beths op Theaterencyclopedie (geraadpleegd 13 oktober 2024)
* ↑ Haarlem's Dagblad, 15 augustus 1958, pagina 11 (geraadpleegd 13 oktober 2024)]
* ↑ Redactie, Johan Kaartprijs voor Martine Bijl. Leeuwarder Courant (7 maart 1985). Geraadpleegd op 13 oktober 2024 – via delpher.nl.
# Nilssonia nigricans

Nilssonia nigricans is een schildpad uit de familie weekschildpadden (Trionychidae).
De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door John Anderson in 1875. Oorspronkelijk werd de wetenschappelijke naam Trionyx nigricans gebruikt. De schildpad behoorde lange tijd tot het niet langer erkende geslacht Aspideretes.
De schildpad komt voor in delen van Azië; in Bangladesh en India. Het is een bewoner van rivieren. Anno 2014 is het dier uitgestorven in het wild, maar zijn er nog steeds enkel exemplaren in dierentuinen en waterparken

## Bronvermelding
### Referenties

* ↑ (en) Nilssonia nigricans op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Peter Uetz & Jakob Hallermann, The Reptile Database – Nilssonia nigricans.

### Bronnen

* (en) Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database – Nilssonia nigricans - Website Geconsulteerd 2 december 2015
* (en) - Peter Paul van Dijk, John B. Iverson, Anders G. J. Rhodin, H. Bradley Shaffer & Roger Bour - Turtles of the World, 7th Edition: Annotated Checklist of Taxonomy, Synonymy, Distribution with Maps, and Conservation Status - ISSN 10887105 (2014) - Website
* (en) C.H. Ernst, R.G.M. Altenburg & R.W. Barbour - Turtles of the World - Website
# Aanrijding in Moscou

Aanrijding in Moscou is een Belgische film van Christophe Van Rompaey uit 2008, naar een scenario van Jean-Claude van Rijckeghem en Pat van Beirs.

## Verhaal

Moscou, een volkswijk in Gent. Matty (43) rijdt tegen een truck aan. Uit de cabine komt Johnny (29) geklauterd. Hij is boos om de deuk in zijn bumper en foetert Matty uit. Maar Matty laat zich niet doen en zet Johnny met een paar raak gekozen bewoordingen op zijn plaats. De truckchauffeur is helemaal onder de indruk.
Matty komt van haar emoties bij in een warm bad. Het is haar oudste dochter Vera (17) die de telefoon komt brengen. Aan de lijn hangt Johnny die zich excuseert. Maar Matty moet zijn excuses niet. Hij mag naar de maan lopen! Enkele dagen later staat Johnny voor de deur. Hij weet Matty's ingedeukte koffer op één, twee, drie te herstellen. Voor de verbaasde ogen van Matty's kinderen slaan de vonken over tussen Matty en de veel jongere Johnny.
Matty's ex-man Werner reageert jaloers. Hij is al vijf maanden van Matty weg en schuift het tekenen van de echtscheidingspapieren steeds voor zich uit. Intussen gaat Matty een glas drinken met Johnny. Hij is charmant, grappig en attent. Voor ze het goed en wel beseft, belandt ze met hem in bed.
De volgende dag belt Johnny haar op vanuit zijn truck. Hij is onderweg naar Italië en wil schoenen voor haar kopen. Matty maakt hem duidelijk dat hun slippertje eenmalig was en dat ze geen schoenen van hem hoeft.
Later die week vertelt Werner haar dat Johnny een strafblad heeft en dat hij zijn ex-vrouw in elkaar heeft geslagen. Matty verzekert Werner dat ze niets met Johnny heeft. Maar dan gaat de bel. Johnny staat voor de deur met mooie Italiaanse schoenen.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Sarafian, Barbara Barbara Sarafian | Matty |
| Delnaet, Jurgen Jurgen Delnaet | Johnny Vermeulen |
| Heldenbergh, Johan Johan Heldenbergh | Werner |
| Valcke, Anemone Anemone Valcke | Vera |
| Ferri, Sofia Sofia Ferri | Fien |
| Borsani, Julian Julian Borsani | Peter |
| Moor, Bob De Bob De Moor | Jacques |
| Belle, Jits Van Jits Van Belle | Nicky |
| Damme, Griet van Griet van Damme | Nathalie |
| Friant, Camille Camille Friant | Iris |
| Vanden Thoren, Robrecht Robrecht Vanden Thoren | DJ |

## Prijzen

Filmfestival van Cannes:
* ACID Award (Christophe Van Rompaey)
* Grand Golden Rail (Christophe Van Rompaey)
** uitgereikt door de organisatie Cheminots Cinéphiles de l’Association 'Ceux du Rail'
* SACD Screenwriting Award (Jean-Claude Van Rijckeghem en Pat van Beirs)
Filmfestival van Minsk:
* Beste actrice (Barbara Sarafian)
Internationaal Filmfestival van Denver:
* Krzysztof Kieslowski Award
Mediawave film- en muziekfestival van Györ:
* Beste film
* Beste actrice (Barbara Sarafian)
Bermuda International Film Festival:
* Juryprijs voor Best narrative feature (Christophe Van Rompaey)
Europees filmfestival van Palic (Servië):
* Fipresci Prijs
World Soundtrack Awards
* Publieksprijs voor beste Soundtrack van het Jaar (Tuur Florizoone)
Filmfestival van Zürich
* New Talent Award (Van Rompaey)
# Alim Mebung

Alim Mebung is een bestuurslaag in het regentschap Alor van de provincie Oost-Nusa Tenggara, Indonesië. Alim Mebung telt 1725 inwoners (volkstelling 2010).
# Zoektocht naar de historische Jezus

* Deel van een serie artikelen over Bijbelwetenschap
* Canons
* Hebreeuwse Bijbel · christelijke Bijbel · Oude Testament · Nieuwe Testament · canonvorming van het Nieuwe Testament · apocriefen van het Oude Testament · apocriefen van het Nieuwe Testament · deuterocanonieke boeken
* Boeken en genres
* OT: Thora · historische boeken · poëzie · wijsheidsboeken · profetenboeken
* NT: evangeliën · handelingen · epistels · apocalyptische literatuur
* Tekstkritiek
* OT: Handschriften OT (Dode Zee-rollen · Masoretische Tekst · Samaritaanse Pentateuch · Septuagint)
* NT: Handschriften NT (Vetus Latina · Vulgata · Textus Receptus) · Tekstvarianten NT
* Historisch onderzoek
* Auteurschap van de Bijbel · Historiciteit van de Bijbel · Jezus (historisch) · Zoektocht naar de historische Jezus · Vertaalkritiek
* Portaal   Literatuur
De zoektocht naar de historische Jezus is een tak van de Bijbelwetenschap die zich bezighoudt met het reconstrueren van het leven van de historische Jezus van Nazareth. Zij wil deze reconstructie los koppelen van a-historische elementen in het traditioneel-christelijke beeld van Jezus Christus. De zoektocht hanteert de historisch-kritische methode, die voornamelijk bestaat uit kritische analyse van de bronnen en van de culturele en historische context van Jezus om zo te beargumenteren wat de relatie is tussen de overgeleverde herinneringen en wat er in het leven van Jezus gebeurd is.
# Witbuiknothura

De witbuiknothura (Nothura boraquira) is een vogel uit de familie tinamoes (Tinamidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1825 door Spix.

## Beschrijving

De witbuiknothura wordt ongeveer 27 cm groot. De rug is lichtbruin met zwarte en witte strepen. De keel en nek zijn wit en vaalgeel, de borst is vaalgeel en de buik wit. De poten zijn opvallend geel.

## Voedsel

De witbuiknothura eet vooral vruchten die op de grond gevallen zijn, of van lage struiken. Hij eet ook bloemen, bladeren, zaden en wortels.

## Voortplanting

Het mannetje paart met ongeveer vier vrouwtjes, die het nest op de grond bouwen (in dicht struikgewas) en de eieren leggen. Daarna broedt het mannetje de eieren uit en voedt de jongen op (wat ongeveer 2-3 weken duurt).

## Voorkomen

De soort komt voor van oostelijk Brazilië tot oostelijk Bolivia en noordoostelijk Paraguay.

## Beschermingsstatus

Op de Rode Lijst van de IUCN heeft de soort de status niet bedreigd.
* ↑ (en) Witbuiknothura op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Spix, J. B. von (1825). Avium species novae, quas Brasiliam anus MDCCCXVII - MDCCCXX 2.
* ↑ (en) Gill, F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2022. IOC World Bird List (v12.1).
# Witbaardmierklauwier

De witbaardmierklauwier (Biatas nigropectus) is een zangvogel uit de familie Thamnophilidae (miervogels).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor in oostelijk Paraguay, noordoostelijk Argentinië en zuidoostelijk Brazilië.

## Status

De grootte van de populatie wordt geschat op 2500-10.000 volwassen vogels. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status kwetsbaar.
* 1 2 (en) Witbaardmierklauwier op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Bouillonblokje

Een bouillonblokje is een gedroogd en in een balkvorm geperst mengsel van zout, gedroogde kruiden, smaakversterkers of gist en suikers, dat met vet (meestal geharde plantaardige olie) wordt gebonden. Afhankelijk van het soort en merk kunnen ook andere grondstoffen worden gebruikt zoals karamel, selderijextract, specerijen, vleesextract en groenten. Bouillonblokjes worden opgelost in heet water om een bouillon te verkrijgen en dienen zo als goedkoop alternatief voor gebruik in de keuken. Bouillon kan worden gebruikt voor soep maar ook om gerechten meer smaak te geven (bijvoorbeeld rijst koken in bouillon). De smaken zijn zeer divers en kunnen gebaseerd zijn op vlees, vis, gevogelte en/of groenten (vegetarisch).

## Ontstaan

In de jaren 80 van de 19e eeuw werden bouillonblokjes nog gemaakt van vlees, en wel door het door Justus von Liebig opgerichte bedrijf Lemco. Als grondstof diende het Liebig-vleesextract en plantaardige kruiden. De sinds 1909 door Maggi op de markt gebrachte bouillonblokjes bevatten echter geen vlees maar werden gemaakt van gedenatureerde plantaardige eiwitten; deze grondstof heeft een smaak die sterk doet denken aan vlees en is goedkoper te produceren. Tegenwoordig bestaan bouillonblokjes vrijwel uitsluitend uit plantaardige grondstoffen.

## Productie

Het belangrijkste ingrediënt wordt geproduceerd door vetarme eiwithoudende plantaardige grondstoffen of “dierlijke bijproducten” alsook slachtafval op te lossen in een kokende zoutzuur oplossing (hydrolyse). Het overtollige zoutzuur in het verkregen eiwithydrolysaat wordt geneutraliseerd met behulp van natronloog of soda en zo omgezet in natriumchloride (keukenzout), dit verklaart ook meteen het hoge zoutgehalte in bouillonblokjes. Na dit proces wordt er gefilterd en het overgeblevene ingekookt.
Producten met een laag zoutgehalte worden door enzymatische vertering uit eiwithoudende grondstoffen gewonnen.
Biologische bouillonblokjes mogen vanwege de EU-Eco-verordening geen smaakversterkers bevatten. Door de toevoeging van gistextract met daarin vergelijkbare hoeveelheden mononatriumglutamaat kunnen deze producten worden aangeboden zonder vermelding van smaakversterkers. Wel moet worden vermeld dat het product gistextract bevat (vaak op basis van mais, tarwe of soja).
Juspoeder (of granulaat) dan wel vergelijkbare producten worden in wezen op dezelfde manier gemaakt als bouillonblokjes, echter de ingrediënten worden alleen gedroogd en niet geperst.

## Literatuur

* Layinka Swinburne: ‘Dancing with the Mermaids: Ship’s Biscuit and Portable Soup’, in: Harlan Walker. Food on the Move: Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery (Prospect Books, Oxford, 1996).
* Charlotte Kleyn: Trek. Eten onderweg - toen en nu. Nijgh & Van Ditmar, 2021. ISBN 9789038806402