# Canon van Gelderland

De Canon van Gelderland is een lijst van vijftig thema's ("vensters" genoemd) die chronologisch een samenvatting geeft van de geschiedenis van Gelderland. De canon werd in opdracht van Stichting Gelders Erfgoed (nu Erfgoed Gelderland) samengesteld in 2010 door vijfendertig auteurs en verschillende medewerkers van het Gelders Archief. De Provincie Gelderland was medefinancier van het project.
| | Onderwerp | Omschrijving | Tijdvak |
| 1 | Grafheuvels | Sporen van vroege bewoners | circa 3000 voor Christus |
| 2 | De Limes | Romeinse Grens | 19 voor Christus - circa 400 na Christus |
| 3 | Werenfried en Liudger | De kerstening van Gelderland | circa 750 - 850 |
| 4 | Karel de Grote | Een Frankische keizer aan de macht | 768-814 |
| 5 | Scholtengoederen | Grondbeheer in Oost-Gelderland | circa 1000-1800 |
| 6 | De eerste graven | Ontstaansverhalen over Gelre en Zutphen | circa 1000-1200 |
| 7 | Gelderse steden | Knooppunten van de middeleeuwse samenleving | circa 1200- 1500 |
| 8 | Van graafschap tot hertogdom | De territoriale eenwording van Gelre | 1250-1400 |
| 9 | Bloei van de kunsten | Cultuur in opdracht van hof en kerk | circa 1400 |
| 10 | De Gelderse Oorlogen | Karel van Gelre en de Bourgondisch-Habsburgse macht | 1502-1543 |
| 11 | De nieuwe bouwstijl | De Renaissance in Gelderland | circa 1515-1550 |
| 12 | De Tachtigjarige Oorlog | Gelderland wordt deel van de Republiek | 1565-1648 |
| 13 | Protestanten en katholieken | Ontstaan van de religieuze kaart van Gelderland | circa 1570-1670 |
| 14 | Stadhouders van Gelre | De rol van de Oranjes | 1578-1795 |
| 15 | Arnhem als drukkerscentrum | De drukkersgeslachten Jansz-Van Biesen en Van Goor | circa 1600-1800 |
| 16 | Jan van Riebeeck en Kiliaen van Rensselaer | Gelderland en de overzeese handel en koloniën | circa 1600-1700 |
| 17 | Veluwse papiermolens | Een bijzondere vorm van plattelandsnijverheid | 1600-1900 |
| 18 | Kronieken en historiën | Gelderland krijgt zijn eigen geschiedschrijvers. (Paulus Merula, Johannes Pontanus, Arend van Slichtenhorst) | circa 1600-1700 |
| 19 | De Universiteit van Harderwijk | Opkomst en ondergang van een Gelderse universiteit | 1648-1811 |
| 20 | Gelders Arcadië | Landgoederenzone van de Veluwezoom, | circa 1650-1900 |
| 21 | Het Pannerdensch kanaal | Beheersing van de Rijndelta | 1671-1771 |
| 22 | De vrede van Nijmegen | Een keerpunt in de Gelderse geschiedenis | 1672-1678 |
| 23 | Sociëteiten en genootschappen | Cultuur en Verlichting voor de burgerij | circa 1750-1850 |
| 24 | Patriotten | De revolutionaire beweging in Gelderland | 1786-1794 |
| 25 | De Bataafs-Franse tijd (Herman Willem Daendels) | Vorst verdrijft vorst | 1794-1813 |
| 26 | De Gelderse adel | Leden van een bevoorrechte stand | circa 1795-1900 |
| 27 | Ontginningen (Landgoed Schovenhorst) | Wildernis wordt landbouwgebied | circa 1800-1900 |
| 28 | De Cleefse enclaves | De Liemers komt bij Gelderland | 1816-1817 |
| 29 | De Bijbelgordel | De Afscheiding en het ontstaan van de Bijbelgordel | vanaf 1816 |
| 30 | Het Apeldoorns Kanaal | De Veluwe gaat mee in de vaart der volkeren | 1829-1868 |
| 31 | Steenfabrieken | Stoommachines zorgen voor schaalvergroting | circa 1830-1900 |
| 32 | Klein Zwitserland | Opkomend toerisme in Gelderland, Park Sonsbeek, landgoed de Oorsprong, Kasteel Rosendael | 1830-1930 |
| 33 | De Oosterbeekse School | Schilders van het Gelderse landschap | 1840-1870 |
| 34 | Katholieke herleving | De Gelderlander als spreekbuis van strijdbare katholieken | vanaf 1848 |
| 35 | Natuurbescherming en natuurbeleving | Ontwakende aandacht voor groen in Gelderland, Het Geldersch Landschap | 1900-1940 |
| 36 | De vierdaagse | Een internationaal Gelders wandelevenement | vanaf 1909 |
| 37 | Vluchtelingen op de hei | Veluwse vluchtoorden voor Belgische burgers en militairen | 1914-1918 |
| 38 | Gelderse universiteiten | Wageningen en Nijmegen worden universiteitssteden | vanaf 1918 |
| 39 | Noord en zuid verbonden | Bruggen en autowegen ontsluiten het rivierengebied | 1930-1980 |
| 40 | Afsluiting Zuiderzee | Gevolgen voor de visserij in Harderwijk en Elburg | vanaf 1932 |
| 41 | Onderduiken in de Achterhoek | Onderdrukking en verzet in Gelderland | 1940-1945 |
| 42 | Ruilverkaveling | Transformatie van het landschap in het rivierengebied | 1941-1971 |
| 43 | Market Garden | Gelderland in de vuurlinie | 1944-1945 |
| 44 | Molukkers | Nieuwkomers in Gelderland | vanaf 1951 |
| 45 | De IJssellinie | Een ongebruikte Gelderse waterlinie | 1951-1963 |
| 46 | Open het Dorp | Liefdadigheid in een luciferdoosje | vanaf 1962 |
| 47 | Kerncentrale Dodewaard | Een omstreden vorm van energieopwekking | 1969-1997 |
| 48 | Normaal | Popmuziek in de streektaal | vanaf 1974 |
| 49 | Grenzen van Gelderland | De uitvinding van een provinciale identiteit, EUREGIO en Euregio Rijn-Waal | vanaf 1986 |
| 50 | Doorbraak in de dijkverbetering | Hoog water leidt tot dijkverzwaringen | 1993-2008 |
Referenties