OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Canohès

Canohès is een gemeente in het Franse departement Pyrénées-Orientales (regio Occitanie). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Perpignan. Canohès telde op 1 januari 2021 6.534 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Canohès bedroeg op 1 januari 2021 8,56 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 763,3 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Spoorlijn Weil am Rhein - Saint-Louis

De spoorlijn Weil am Rhein - Saint-Louis is voor een deel een Duitse spoorlijn als lijn 4423 onder beheer van DB Netze en voor een deel een Franse spoorlijn als lijn 136 000 onder beheer van Réseau ferré de France (RFF).

## Geschiedenis

Het traject werd door de Deutsche Reichsbahn op 11 februari 1878 geopend en op 3 april 1937 gesloten. De bouw van deze spoorlijn maakte het mogelijk om militaire treinen van en naar de toenmalige Duitse Elzas langs Zwitsers grondgebied te laten rijden.
Nadat de Elzas in 1918 weer Frans werd nam het belang van de spoorlijn sterk af omdat deze weer internationaal werd. Aan de Duitse zijde werd het grensstation Palmrain ingericht voor douaneafhandelingen. Door de bouw van de waterkrachtcentrale bij Kembs aan de Franse zijde wat in het Verdrag van Versailles geregeld was steeg het peil in de Rijn dusdanig dat de doorvaarthoogte van de Palmrainbrücke te gering werd. Op basis hiervan werd besloten de spoorlijn te sluiten en de brug te slopen.
Aan Duitse zijde is de lijn omgevormd tot havenspoorlijn en later nogmaals verlegd in verband met de aanleg van Bundesautobahn 5. Aan Franse zijde is de lijn eveneens omgevormd tot havenspoorlijn.

## Aansluitingen

In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting op de volgende spoorlijnen:

### Weil am Rhein

    DB 4000, spoorlijn tussen Mannheim en Konstanz
    DB 4406, spoorlijn tussen Grenzacher Horn en Weil am Rhein
    DB 4410, spoorlijn tussen Weil am Rhein en Lörrach
    DB 4411, spoorlijn tussen Weil am Rhein en Basel Bad Rangierbahnhof
    DB 4412, spoorlijn tussen Weil am Rhein en Betriebswerk Haltingen
    DB 4415, spoorlijn tussen Basel Bad Rangierbahnhof W84 en Weil am Rhein W87
    DB 4422, spoorlijn tussen Basel Bad Rangierbahnhof W484 en Weil am Rhein W10

### Saint-Louis (Haut-Rhin)

    RFN 115 000, spoorlijn tussen Strasbourg-Ville en Saint-Louis
* Eisenbahnatlas Deutschland. Schweers + Wall, Aachen 2005, ISBN 3-89494-134-0.
* http://www.wehratalbahn.de/Suedbadenbahn/Palmrain/Einleitung.htm
* https://www.bahnerforum.eu/threads/vergessene-bahnstrecken-um-basel.19878/
* https://routes.fandom.com/wiki/Ligne_Saint-Louis_-_Huningue
* http://users.fini.net/~bersano/francais-french/carnet_de_profils_plans_de_gare/profils_Est_1962.pdf
* Société National de Chemins de fer Français (1964): Lignes ouvertes au trafic marchandises
# Lijst van nummer 1-hits in de Kink 40 in 2009

Deze hits stonden in 2009 op nummer 1 in de Kink 40:
| Datum | Artiest | Titel |
| 9 januari | Coldplay | Lost! |
| 16 januari | Coldplay | Lost! |
| 23 januari | De Staat | The Fantastic Journey of the Underground Man |
| 29 januari | De Staat | The Fantastic Journey of the Underground Man |
| 5 februari | White Lies | Death |
| 13 februari | White Lies | Death |
| 19 februari | White Lies | Death |
| 27 februari | The Gaslight Anthem | Old White Lincoln |
| 5 maart | Coldplay | Life in Technicolor II |
| 13 maart | The Rifles | Fall to Sorrow |
| 20 maart | Oasis | Falling Down |
| 27 maart | Oasis | Falling Down |
| 3 april | Oasis | Falling Down |
| 10 april | Bell X1 | The Great Defector |
| 17 april | Franz Ferdinand | No You Girls |
| 24 april | Franz Ferdinand | No You Girls |
| 1 mei | Mando Diao | Dance With Somebody |
| 8 mei | Mando Diao | Dance With Somebody |
| 15 mei | Mando Diao | Dance With Somebody |
| 22 mei | Green Day | Know Your Enemy |
| 29 mei | Anne Soldaat | Teenage View |
| 5 juni | Placebo | For What It's Worth |
| 12 juni | Placebo | For What It's Worth |
| 19 juni | Placebo | For What It's Worth |
| 25 juni | Gossip | Heavy Cross |
| 3 juli | Linkin Park | New Divide |
| 10 juli | Linkin Park | New Divide |
| 17 juli | Linkin Park | New Divide |
| 24 juli | Kings of Leon | Notion |
| 31 juli | Kings of Leon | Notion |
| 7 augustus | Kings of Leon | Notion |
| 14 augustus | Arctic Monkeys | Crying Lightning |
| 21 augustus | Arctic Monkeys | Crying Lightning |
| 28 augustus | Arctic Monkeys | Crying Lightning |
| 4 september | Arctic Monkeys | Crying Lightning |
| 11 september | Arctic Monkeys | Crying Lightning |
| 18 september | Muse | Uprising |
| 25 september | Muse | Uprising |
| 9 oktober | Muse | Uprising |
| 16 oktober | Editors | Papillon |
| 23 oktober | Editors | Papillon |
| 30 oktober | Editors | Papillon |
| 6 november | Editors | Papillon |
| 13 november | Foo Fighters | Wheels |
| 20 november | Foo Fighters | Wheels |
| 27 november | Muse | Undisclosed Desires |
| 4 december | Muse | Undisclosed Desires |
| 11 december | Muse | Undisclosed Desires |
| 18 december | Muse | Undisclosed Desires |
* Nederland (Top 40)
* Nederland (Single Top 100)
* Nederland (3FM Mega Top 50)
* Nederland (Kink 40)
* Nederland (DVD Top 30)
* Vlaanderen (Radio 2 Top 30)
* Vlaanderen (Ultratop 50)
* Vlaanderen (Top 30 van Ultratop)
* Vlaanderen (De Afrekening)
* Wallonië
* Australië
* Canada
* Denemarken
* Duitsland
* Frankrijk
* Ierland
* Italië
* Luxemburg
* Nieuw-Zeeland
* Noorwegen
* Oostenrijk
* Spanje
* Verenigd Koninkrijk
* Verenigde Staten (Hot 100)
* Zweden
* Zwitserland
# Bantir

Bantir is een bestuurslaag in het regentschap Temanggung van de provincie Midden-Java, Indonesië. Bantir telt 1853 inwoners (volkstelling 2010).
# Spheciospongia florida

Spheciospongia florida is een sponssoort in de taxonomische indeling van de gewone sponzen (Demospongiae). Het lichaam van de spons bestaat uit kiezelnaalden en sponginevezels, en is in staat om veel water op te nemen.
De spons behoort tot het geslacht Spheciospongia en behoort tot de familie Clionaidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Lendenfeld.
# Europees-mediterrane kampioenschappen boogschieten 1992 (outdoor)

De Europees-mediterrane kampioenschappen boogschieten 1992 waren door de European & Mediterranean Archery Union (EMAU) georganiseerde kampioenschappen voor boogschutters. De 12e editie van de Europees-mediterrane kampioenschappen outdoor vonden plaats in de Maltezer hoofdstad Valletta van 22 tot 27 juni 1992.

## Resultaten

| M/V | Onderdeel | Goud | Zilver | Brons |
| Mannen |
| Mannen | Recurve - individueel | Sébastien Flute | Stanislav Zabrodsky | Jari Lipponen |
| Mannen | Recurve - team | GOS Vladimir Jesjejev Dmitri Sizov Stanislav Zabrodsky | FRA Bruno Felipe Sébastien Flute Michaël Taupin | DEN Ole Gammelgaard Nielsen Jan Rytter Henrik Kromann Toft |
| Vrouwen |
| Vrouwen | Recurve - individueel | Khatuna Lorig | Alison Williamson | Joanna Nowicka |
| Vrouwen | Recurve - team | GOS Ludmilla Arzhannikova Khatuna Lorig ? | SWE Lise-Lotte Djerf Kristina Persson Jenny Sjöwall | HUN Tímea Kiss Judit Kovács Marina Szendey |

## Medaillespiegel

| Plaats | Land | 1 Goud | 2 Zilver | 3 Brons | Totaal |
| 1 | GOS | 3 | 1 | 0 | 4 |
| 2 | Frankrijk | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 3 | Verenigd Koninkrijk | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 3 | Zweden | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 5 | Denemarken | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 5 | Finland | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 5 | Hongarije | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 5 | Polen | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Totaal | Totaal | 4 | 4 | 4 | 12 |
# Hans Geul

Henri Hugo (Hans) Geul (Blora – Nederlands-Indië, 12 mei 1916 – Overveen, 1 oktober 1943) was een Nederlandse sprinter, die in de tweede helft van de jaren dertig van de twintigste eeuw tot zijn beste prestaties kwam. In de Tweede Wereldoorlog wierp hij zich op als verzetsstrijder. Hij werd echter door de Duitsers opgepakt en ter dood veroordeeld. Op 1 oktober 1943 werd Hans Geul in Overveen gefusilleerd.

## Levensloop

Geul maakte deel uit van de Nederlandse delegatie, die werd uitgezonden naar de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Hij was meegenomen als reserve voor de 4 x 100 m estafetteploeg. In de basisopstelling van deze ploeg stonden echter wereldtoppers als Chris Berger, Tinus Osendarp en Wil van Beveren opgesteld en Hans Geul kreeg in Berlijn geen kans om in actie te komen. De Nederlandse ploeg zou uiteindelijk in de finale, op weg naar een vrijwel zekere derde plaats, het estafettestokje verliezen en daardoor worden gediskwalificeerd.
De in Den Haag woonachtige Hans Geul, die lid was van de plaatselijke atletiekvereniging Vlug & Lenig, studeerde in Amsterdam aan de academie voor lichamelijke opvoeding voor leraar LO. Na het afronden van deze studie was hij in de eerste oorlogsjaren trainer bij het Amsterdamse AV'23. Bij een poging om naar Engeland te vluchten, werd hij opgepakt. Geul wist echter te ontsnappen en dook onder bij zijn vriend Marten Klasema en diens vrouw. Opvallend detail is dat Geul en Klasema op dezelfde dag jarig waren, reden waarom Klasema hem wel 'mijn tweelingbroer' noemde. Korte tijd later sloot Hans Geul zich aan bij een liquidatiegroep, genaamd CS-6.
Op 22 juli 1943 kreeg deze groep opdracht om de Amsterdamse tandarts H.E.B. de Jonge Cohen, die adressen van Joodse klanten aan de Sipo doorgaf uit de weg te ruimen. De groep had in die maand al eerder enkele aanslagen gepleegd, onder andere op de Duitsgezinde Nederlandse generaal buiten dienst Seyffardt. De aanslag lukte, maar op de terugweg werd Geul tezamen met medepleger Sape Kuiper opgepakt. Na door de SD tijdens de verhoren zwaar te zijn mishandeld, werd Hans Geul op 30 september 1943 ter dood veroordeeld, waarna hij de volgende dag tezamen met negentien anderen werd doodgeschoten.
Hans Geul ligt begraven op de Erebegraafplaats in Bloemendaal, vaknr. 33.

## Persoonlijk record

| Onderdeel | Prestatie | Jaar |
| 100 m | 10,8 s * | 1936 |
*In 1941 werd zelfs een tijd van 10,5 s geklokt, maar met te veel rugwind.
* Blankers, J., Haitsma, J. en Moerman, J. (1951) Gouden boek der K.N.A.U., Uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum N.V. Drukkerij Joh. Mulder
* Konings, C. (2009) Henri Hugo Geul, Sprinter en Verzetsstrijder De Vriendenband nr. 2: Vrienden van de KNAU
* Konings, C. (06-05-10) Atletiekunie-archivaris
* 1 2 3 4 Uit Henri Hugo Geul, Sprinter en Verzetsstrijder door Chris Konings, bron: zie hierboven
Externe link
* Fotopagina op www.atletiekhistorici.nl met onder meer foto's van Hans Geul
# Lijst van nummer 0-hits in de Outlaw 41 in 2021

Deze hits stonden in 2021 op nummer 0 in de Outlaw 41.
| Datum | Artiest | Titel |
| 3 januari | The Strokes | The Adults Are Talking |
| 10 januari | The Vices | In And Out |
| 17 januari | The Vices | In And Out |
| 24 januari | Banji | Listen |
| 31 januari | Banji | Listen |
| 7 februari | Django Django | Glowing In The Dark |
| 14 februari | Arlo Parks | Caroline |
| 21 februari | Royal Blood | Typhoons |
| 28 februari | Royal Blood | Typhoons |
| 7 maart | Ramkot | Red |
| 14 maart | Ramkot | Red |
| 21 maart | 4B2M | This Is Happening |
| 28 maart | 4B2M | This Is Happening |
| 4 april | Orange Skyline | Shine On |
| 11 april | Beabadoobee | Last Day On Earth |
| 18 april | Beabadoobee | Last Day On Earth |
| 25 april | Beabadoobee | Last Day On Earth |
| 2 mei | Beabadoobee | Last Day On Earth |
| 9 mei | Sports Team | Happy (God's Own Country) |
| 16 mei | Sports Team | Happy (God's Own Country) |
| 23 mei | Frank Carter & The Rattlesnakes (Feat. Joe Talbot) | My Town |
| 30 mei | Son Mieux | Drive |
| 6 juni | Arlo Parks | Hope |
| 20 juni | Wolf Alice | Smile |
| 27 juni | Ramkot | Am I Alright Now? |
| 4 juli | Ramkot | Am I Alright Now? |
| 11 juli | Pip Blom | Keep It Together |
| 25 juli | Beabadoobee | Cologne |
| 1 Augustus | Beabadoobee | Cologne |
| 8 Augustus | Gang Of Youths | Angel Of 8th. Ave |
| 15 Augustus | Gang Of Youths | Angel Of 8th. Ave |
| 22 Augustus | Wet Leg | Chaise Longue |
| 29 Augustus | Wet Leg | Chaise Longue |
| 5 September | Sea Girls | Sick |
| 12 September | Sea Girls | Sick |
| 19 September | Sylvie Kreusch | Let It All Burn |
| 26 September | Sylvie Kreusch | Let It All Burn |
| 3 oktober | Ramkot | Fever |
| 10 oktober | Ramkot | Fever |
| 17 oktober | Alt-J | U&ME |
| 24 oktober | Alt-J | U&ME |
| 31 oktober | Wet Leg | wet Dream |
| 7 november | Wet Leg | wet Dream |
| 14 november | Gang Of Youths | The Man Himself |
| 21 november | Gang Of Youths | The Man Himself |
| 28 november | Foals | Wake Me Up |
| 5 december | Foals | Wake Me Up |
| 12 december | Bloc Party | Traps |
| 19 december | Eels | The Magic |
| 26 december | Eels | The Magic |
# Bantrangsana

Bantrangsana is een bestuurslaag in het regentschap Majalengka van de provincie West-Java, Indonesië. Bantrangsana telt 1320 inwoners (volkstelling 2010).
# Spheciospongia excentrica

Spheciospongia excentrica is een sponssoort in de taxonomische indeling van de gewone sponzen (Demospongiae). Het lichaam van de spons bestaat uit kiezelnaalden en sponginevezels, en is in staat om veel water op te nemen.
De spons behoort tot het geslacht Spheciospongia en behoort tot de familie Clionaidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Burton.
# Sainte-Suzanne (Réunion)

Sainte-Suzanne is een gemeente in Réunion en telt 18137 inwoners (2005). De oppervlakte bedraagt 58,84 km², de bevolkingsdichtheid is 314 inwoners per km².
* Gemeentehuis
* Niagarawaterval in Sainte-Suzanne
* Vuurtoren van Sainte-Suzanne
# Trigeminusplacode

De trigeminusplacode is een verdikking van het embryonale externe of oppervlakte ectoderm in het hoofdgebied tussen het toekomstige oog en oor, grenzend aan de toekomstige middenhersenen-achterhersenengrens. Deze placode geeft alleen aanleiding tot de vorming van de nervus trigeminus, hersenzenuw V, die informatie van het pijngevoel, aanraking en temperatuur in het gezicht doorgeeft en het sensorische apparaat van de oogspieren en de boven- en onderkaak innerveert. De trigeminusplacode wordt onderverdeeld in:
* De oftalmische placode die aanleiding geeft tot de vorming van de nervus ophthalmicus.
* De maxillomandibulaire placode die aanleiding geeft tot de vorming van de nervus mandibularis.
De neurale lijst- en trigeminusplacodecellen dragen beide bij aan de vorming van de nervus trigeminus. Neurale lijst- en placodecellen reageren op elkaar. Zo zoeken Xenopusneurale lijstcellen placodecellen op door SDF-1-gemedieerde chemotaxis en worden placodecellen afgestoten door een planaire celpolariteit- en N-cadherine-signaleringsmechanisme. Daarom is nauwkeurige cel-celcommunicatie vereist om menging, juiste positionering, aggregatie en differentiatie van de zich vormende craniale ganglia te vergemakkelijken. Planaire celpolariteitsignalering is de coördinatie van cellulaire oriëntatie over weefsels heen.
miR-203 is vereist voor trigeminusganglionvorming. Extracellulaire vesikels met miR-203 worden geproduceerd in neurale lijstcellen, die vervolgens worden opgenomen door placodecellen waarin de miRNA zijn biologische effect uitoefent. miR-203 wordt opgereguleerd in post-migrerende neurale lijstcellen en het transport ervan naar placodecellen via kleine extracellulaire vesikels is cruciaal voor trigeminusganglionvorming. miR-203 is een huidspecific microRNA.
| MiR-203-expressie wordt geactiveerd tijdens de vorming van het ganglion trigeminus. NT: neurale buis; TG: nervus trigeminus. | Herkomst, karakterisering en transplantatie van menselijke embryonale stamcellen (hESC) afkomstig van sensorische zenuwcellen van het trigeminustype | Time-lapse over de productie van filopodiën in placodecellen die extracellulaire vesikels-afzettingen opvangen en opnemen die worden geproduceerd door neurale lijst-cellen die pHluo+ tot expressie brengen. |

## Externe link

* Bijdrage van de trigeminus- en epibranchiale placodes aan sensorische neuronen in het kippenembryo.
* 1 2 Bernardi YE, Sanchez-Vasquez E, Márquez RB, Piacentino ML, Urrutia H, Rossi I, et al. (2024) miR-203 secreted in extracellular vesicles mediates the communication between neural crest and placode cells required for trigeminal ganglia formation. PLoS Biol 22(7): e3002074. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3002074
# Ceylontok

De Ceylontok (Ocyceros gingalensis) is een neushoornvogel die algemeen voorkomt op het eiland Ceylon, het huidige Sri Lanka. Het is een endemische eilandsoort.

## Beschrijving

De Ceylontok is 45 cm lang. Het is een forse vogel met grijze vleugels en zwarte handpennen. De vogel heeft een grijze rug en is zwart boven op de kop. Hij heeft een lange, gebogen snavel, maar geen "hoorn" op de bovensnavel. Er is weinig verschil tussen het mannetje en het vrouwtje. Het mannetje heeft een gelige snavel; het vrouwtje heeft een zwarte snavel met een lichte, horizontale streep.

## Verspreiding en leefgebied

De Ceylontok is een veel voorkomende vogel van laagland- en heuvellandbos, die vaak in groepjes voorkomt. De vogel is een uitgesproken vruchteneter die vooral wilde vijgen eet, maar soms ook insecten en knaagdieren.

## Status

Het is geen bedreigde diersoort.
* 1 2 (en) Ceylontok op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Saku Ylätupa

Saku Tuomas Severi Ylätupa (Espoo, 4 augustus 1999) is een Fins voetballer die als aanvaller voor Kalmar FF speelt.

## Carrière

Saku Ylätupa speelde sinds 2015 voor HJK Helsinki, waar hij enkele bekerwedstrijden speelde. Hij kwam in de competitie uit voor Klubi-04 Helsinki, het reserve-elftal van HJK. In 2017 werd hij verhuurd aan RoPS Rovaniemi, wat op het hoogste Finse niveau uitkomt. In de zomer van 2017 vertrok hij naar AFC Ajax, waar hij bij het onder-19 team aansloot. Vanaf de zomer van 2018 maakt hij deel uit van Jong Ajax, waar hij in de met 1-1 gelijkgespeelde uitwedstrijd tegen FC Den Bosch op 31 augustus 2018 debuteerde. In de met 4-3 verloren uitwedstrijd tegen Jong FC Utrecht maakte hij zijn enige doelpunt voor Jong Ajax. In de winterstop van het seizoen 2018/19 vertrok hij naar het Zweedse AIK Fotboll. Deze club verhuurde hem in 2020 aan het Finse IFK Mariehamn. In 2022 maakte hij de overstap naar GIF Sundsvall. Sinds 2023 staat Ylätupa onder contract bij Kalmar FF.

### Interlandcarrière

Saku Ylätupa speelde voor diverse Finse vertegenwoordigende jeugdelftallen, zo was hij met het Fins voetbalelftal onder 19 actief op het Europees kampioenschap voetbal mannen onder 19 in eigen land in 2018 actief. In januari 2019 werd hij geselecteerd voor het Fins elftal voor twee oefenwedstrijden tegen Zweden en Estland.
Interlands van Saku Ylätupa voor Finland :
| № | Datum | Wedstrijd | Uitslag | Soort wedstrijd | Doelpunten |
| Als speler bij Jong Ajax ||||||
| 1. | 8 januari 2019 | Zweden − Finland | 0 – 1 | Vriendschappelijk | 0 |
| 2. | 11 januari 2019 | Finland − Estland | 1 − 2 | Vriendschappelijk | 0 |
# Bantulanteh

Bantulanteh is een bestuurslaag in het regentschap Sumbawa van de provincie West-Nusa Tenggara, Indonesië. Bantulanteh telt 1860 inwoners (volkstelling 2010).
# Sphenodillo howensis

Sphenodillo howensis is een pissebed uit de familie Armadillidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1998 door Lewis.
# Daniel Habesohn

Daniel Habesohn (Wenen, 22 juli 1986) is een Oostenrijks professionele tafeltennisser. Hij speelt rechtshandig met de shakehandgreep.
Hij nam namens zijn land deel aan de Olympische Zomerspelen 2016 en 2020.

## Belangrijkste resultaten

* 1 Goud in het mannen dubbelspel op de Europese kampioenschappen 2012 met Robert Gardos.
* 1 Goud met het team op de Europese kampioenschappen 2015.
* 1 Goud in het mannen dubbelspel op de Europese kampioenschappen 2018 met Robert Gardos.
* 2 Zilver in het mannen dubbelspel op de Europese kampioenschappen 2013 met Robert Gardos.
* 2 Zilver in het mannen dubbelspel op de Europese kampioenschappen 2015 met Robert Gardos.
* 2 Zilver in het mannen dubbelspel op de Europese kampioenschappen 2022 met Robert Gardos.
* 3 Brons met het team op de Europese kampioenschappen 2008.
* 3 Brons met het team op de Europese kampioenschappen 2009.
* 3 Brons met het team op de Europese kampioenschappen 2011.

## Externe link

* (en) Profiel van Daniel Habesohn op olympedia.org
# A11 (Kroatië)

De A11 is een snelweg in Kroatië tussen Zagreb, Velika Gorica en de industriestad Sisak, in totaal 47,5 kilometer. De bouw van de snelweg is begonnen in 2005; in 2024 werd het laatste stuk tussen Lekenik en Sisak aangelegd.
A1 · A2 · A3 · A4 · A5 · A6 · A7 · A8 · A9 · A10 · A11 · A12 · A13
# Thermoluminescentiedatering

Thermoluminescentiedatering of TL-datering is de datering van een materiaal (zoals kwarts of veldspaat), gebaseerd op het meten van de hoeveelheid licht die vrijkomt uit dat materiaal naar aanleiding van thermische stimulatie (thermoluminescentie TL). Ook optische stimulatie is mogelijk (optical stimulated luminescence of OSL).

## Principe

Als het betreffende materiaal in de zon of in een vuur heeft gelegen, is de latente luminescentie in het materiaal vrijwel verdwenen en is daardoor de luminescente "klok" op nul gezet.
Wordt het materiaal vervolgens begraven onder sedimenten, dan neemt de luminescente potentie weer toe door het absorberen van de natuurlijke achtergrondstraling veroorzaakt door radioactieve isotopen in de grond en enige kosmische straling. Kristallijne structuren raken "aangeslagen", waardoor de energie van de straling wordt opgeslagen. Als het materiaal na opgraving thermisch (of optisch) wordt gestimuleerd, komt de opgeslagen energie weer vrij als een zwak licht. Dit lichtsignaal is een maatstaf voor de stralingshoeveelheid die is opgeslagen in de mineralen. De leeftijd van het mineraal wordt bepaald door de totale hoeveelheid opgeslagen straling (de palaeodose) te delen door de jaarlijkse hoeveelheid opgeslagen straling. Een betrouwbare datering is mogelijk van 100 jaar tot 200.000 jaar, met een foutmarge van 5 tot 10%. Na het vrijkomen van dit licht is de luminescentieklok weer op nul gezet. Een thermoluminescentiedatering kan daardoor slechts eenmaal uitgevoerd worden.

## Toepassingen

Thermoluminescentiedatering wordt gebruikt voor de datering van materialen waar koolstof 14-datering niet mogelijk is. Zo wordt het veel gebruikt om de leeftijd te bepalen van oude keramische voorwerpen als vazen. Het geeft ongeveer de datum waarop de aardewerken voorwerpen in het vuur gebakken werden.
Een andere toepassing is het bepalen van de ouderdom van windafzettingen zoals duinen of löss, die bij hun ontstaan door de zon beschenen zijn.
# Diksnaveltok

De diksnaveltok (Lophoceros pallidirostris synoniem: Tockus pallidirostris) is een neushoornvogel die voorkomt in zuidelijk Afrika.

## Beschrijving en voorkomen

De diksnaveltok is 46 cm lang en lijkt sterk op de grijze tok en leeft ook in ongeveer dezelfde habitat. Het grootste verschil is de kleur van de snavel. Bij de dikbektok is de hele snavel vuilgeel tot roomkleurig en bij de grijze tok hebben beide seksen alleen een duidelijke lichte streep op de snavel.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor in Angola, Congo-Kinshasa, Kenia, Malawi, Mozambique, Tanzania en Zambia en telt twee ondersoorten:
* L. p. pallidirostris: Angola, zuidelijk Congo-Kinshasa en Zambia (behalve het uiterste oosten).
* L. p. neumanni: van oostelijk Zambia tot zuidelijk Tanzania en noordelijk Mozambique.

## Status

De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd, maar er is geen aanleiding te veronderstellen dat de soort bedreigd wordt in zijn voortbestaan, daarom staat de diksnaveltok als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
* 1 2 (en) Diksnaveltok op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Williams, J.G. & N. Arlott, 1986. A field guide to the birds of east Africa. Collins, London. ISBN 9780002 191791
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023. IOC World Bird List (v13.1). DOI:10.14344/IOC.ML.13.1