OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Usseler es

De Usseler es is een grote es en ligt nabij het dorp Usselo ten westen van de stad Enschede. De es is van grote historische en landschappelijke waarde. Archeologische vondsten wijzen op prehistorische bewoning van de streek.
De Usseler es is gelegen op de kaartcoördinaten 254,2 en 469,8, heeft een oppervlakte van ongeveer 200 hectare en is omgeven door een krans van boerderijen in een kampenlandschap. De noord-zuid lengte van de es is ongeveer twee kilometer. De es heeft een sterke bolling die tot acht meter uitsteekt boven de omgeving. Het hoogste punt is 36,5 m boven NAP.
Boven op de es staat een vlierstruik, die deel uitmaakt van een perceel grond dat in bezit is van de Vereniging Oudheidkamer Twente en in erfpacht gegeven is aan Landschap Overijssel vanwege zijn culturele waarde. Prins Maurits zou op deze plek tijdens de tachtigjarige oorlog zijn kampement hebben gehad. In de dagen dat er rogge verbouwd werd, werd hier gebeden voor goede oogst. Na succesvolle ruilverkaveling in 1941 op de es is er bij de struik een paal van Bentheimer zandsteen geplaatst met een inscriptie.
Langs de zuidrand van de es loopt de Broekheurnerbeek en langs de oostkant de Usselerstroom.
In haar totaliteit is de es met de omringende boerderijen en huiskampen een van de grootste van Europa. Een aantal boerderijen zijn rijksmonumenten, anderen staan op de gemeentelijke monumentenlijst. Ook de molen (Wissinks Möl) is een rijksmonument.
De Usseler es wordt sinds de jaren negentig in het midden van oost naar west doorsneden door de autoweg A35.
Sinds 1999 wordt de Usseler es en het dorp Usselo concreet bedreigd door de stedelijke en industriële ontwikkeling van de gemeente Enschede.
J.J. van Deinse heeft in het Twents een gedicht geschreven over de Usseler es, dat hij opgenomen heeft in zijn boek Uit het land van katoen en heide.
* Usseler es
* Vlierstruik
* Vlierstruik op de Usseler es
* Steen met inscriptie bij de vlierstruik
* Vlierstruik met daarachter de N18
* Gebouwen
* Boerderij (Naam van het erve onbekend)
* Boerderij (Naam van het erve onbekend)
* Oud gebouw van de Usseler school
* Wissinks Möl

## Externe link

* Website van de Buurtkring Usselo
# Marasmus

Marasmus (ICD-10 E41, E42) is een vorm van ondervoeding die ontstaat door onvoldoende voedselinname, zoals bij een hongerstaking of darmziekte.
De term "marasmus" is afkomstig uit het Grieks, en betekent "wegkwijnen".
Het dient te worden onderscheiden van kwashiorkor, wat ontstaat door een tekort aan eiwitten. Bij marasmus is er zowel een tekort in de energie-inname als een eiwittekort. Er is geen vet-ophoping meer, als laatste redmiddel verbruikt de patiënt zijn eigen spieren als energiebron. De patiënt ziet er uitgemergeld uit (in tegenstelling tot het "hongerbuikje" bij kwashiorkor). Sterk ondervoede kinderen kunnen op lange termijn hersenletsels oplopen.
# David Coote

David Coote (Newark-on-Trent, 11 juli 1982) is een Engels voormalig voetbalscheidsrechter. Hij was in dienst van FIFA en UEFA tussen 2020 en 2022. Ook leidt hij van 2018 tot 2024 wedstrijden in de Premier League.
Op 28 april 2018 leidde Coote zijn eerste wedstrijd in de Engelse nationale competitie. Tijdens het duel tussen Newcastle United en West Bromwich Albion (0–1) trok de leidsman viermaal de gele kaart. Zijn eerste interland floot hij op 8 september 2020, toen Armenië met 2–0 won van Estland in een wedstrijd om de Nations League 2020/21. De doelpunten kwamen van Aleksandr Karapetjan en Wbeymar Angulo. Tijdens dit duel gaf Coote drie gele kaarten, aan de Armeniërs David Joertsjenko, Hovhannes Hambartsoemjan en Angulo.
In april 2024 werd hij gekozen als een van de videoscheidsrechters die actief zouden zijn op het EK 2024 in Duitsland.
Coote werd in november 2024 op non-actief gesteld door de Engelse voetbalbond nadat een video opdook waarin hij voormalig Liverpool-manager Jürgen Klopp beledigde. Later werd ook een gegeven gele kaart uit 2019 onderzocht, omdat de scheidsrechter het eerder met een vriend over het geven van die kaart zou hebben gehad. Begin december werd Coote ontslagen door de Engelse scheidsrechtersbond.

## Interlands

| Datum | Plaats | Wedstrijd | Uitslag | Competitie | | | |
| 8 september 2020 | Jerevan, Armenië | Armenië – Estland | 2 – 0 | Nations League 2020/21 | 3 | 0 | 0 |
| 26 maart 2022 | Gibraltar | Gibraltar – Faeröer | 0 – 0 | Vriendschappelijk | 5 | 0 | 0 |
# ODE's blozers

ODE's blozers is een artistiek kunstwerk in Amsterdam-Centrum.

## Beeld

Deze kunstvoorwerpen van Marjet Wessels Boer liggen op een lifthuisje nabij de Openbare Bibliotheek Amsterdam en het Conservatorium van Amsterdam op het Oosterdokseiland (ODE). Wessels Boer won een door de gemeente Amsterdam uitgeschreven wedstrijd ter verkrijging van een duurzaam illuminatie-object ter plaatse. In april 2012 werden de twee objecten geplaatst op het glazen lifthuisje geplaatst. De twee objecten zijn gemaakt van epoxy versterkt met glasvezels. Ze hebben op hun "rug" zonnecellen. Zij verzamelen gedurende daglicht energie om die ’s avonds af te staan aan LED-verlichting, die wit gloeit; een deel van de opdracht was dat het object zichzelf moest voorzien van energie. Bij gebruik van de lift wordt de voetganger/fietser begroet met blozend licht. De kleurschakeringen worden doorlopend aangepast. Overdag lijken de objecten op liggende katten die de buurt in de gaten houden.
ODE's blozers hadden te lijden onder de weersinvloeden, met name de UV-straling tastte de bovenlaag aan. In 2023/2024 werd daarom de “eerste huid” vervangen, met opnieuw een mengeling van glas en polyester, die daar beter bestand tegen is/moet zijn.
Jan Peter Dekker schreef in de rubriek Blikvangers bij dit beeld, dat de eigenaar van het lifthuisje ze liever kwijt dan rijk is. Bij een renovatie van het huisje zullen de twee blozers weer verdwijnen, daarbij is de vraag is of ze teruggeplaatst worden. Op 10 december 2024 werd het kunstwerk teruggeplaatst na een grondige opknapbeurt in opdracht van de gemeente.

## Afbeeldingen

* Studio Wessels Boer
* Amsterdamse beelden van na 1900
* Biebkriebels blog
* Buitenbeeld in beeld
* Buitenkunst Amsterdam (Kunstwacht is beheerder kunst openbare ruimte)
* ↑ Polyproducts (geraadpleegd 4 februari 2024)
* ↑ Het Parool, 3 februari 2024 meldde in rubriek Smaakmatrix de terugplaatsing.
* ↑ Jan Pieter Ekker (kunstredactie), ODE's blozers. Het Parool (Blikvangers) (8 augustus 2024). Geraadpleegd op 8 augustus 2024 – via parool.nl.
* ↑ Akkerman, Hans, Ode Blozers (10 december 2024).
# Psilotaceae

Psilotaceae is een familie van primitieve varens, behorende tot de klasse Psilotopsida.

## Naamgeving en etymologie

De familie Psilotaceae is vernoemd naar het geslacht Psilotum.

## Kenmerken

Psilotaceae-soorten worden gekenmerkt door de afwezigheid van echte wortels, zij hechten zich vast met rizoïden, die voedselstoffen opnemen met behulp van een mycorrhiza, een symbiose van wortels en schimmels. Ze bezitten ook geen echte bladeren, maar schubachtige structuren zonder nerven.
De sporendoosjes of sporangia staan in groepjes van twee of drie gefuseerd in een synangium, sterk gereduceerde vertakkingen van de steel. De sporen zijn niervormig en voorzien van een dik tapetum, dat de ontwikkelende spore van voedsel oorziet.
De gametofyten groeien ondergronds, zijn eveneens mycoheterotroof, en lijken op een stukje van de sporofyt, maar produceren antheridia and archegonia.
Verder zijn de twee geslachten die de familie vormen, Psilotum en Tmesipteris, zoal qua habitus, habitat als verspreiding zeer verschillend.

## Habitat en verspreiding

Psilotum-soorten zijn kleine, kruidachtige terrestrische planten uit droge subtropische en tropische gebieden rond de wereld, terwijl Tmesipteris epifytische planten zijn uit de regenwouden van Australië, Nieuw-Zeeland en Nieuw-Caledonië.

## Taxonomie

Er is lange tijd discussie geweest over juiste plaatsing van Psilotaceae, waarbij ze door sommige auteurs als echte varens beschouwd werden, en door anderen als afstammelingen van de eerste vaatplanten, de "Psilophyta" uit het Devoon.
In de recente taxonomische beschrijving van Smith et al. (2006), gebaseerd op DNA-onderzoek, worden de Psilotaceae als enige in een aparte orde Psilotales onder de klasse Psilotopsida geplaatst, als zustergroep van de andere varens.
De familie omvat twee geslachten:
* Familie Psilotaceae
** Geslacht Psilotum
** Geslacht Tmesipteris
De familie telt in totaal 17 soorten.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Psilotaceae op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* (en) Family Psilotaceae, genus Psilotum world species list.
* ↑ (en) A.R. Smith, K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider, P.G. Wolf, 2006: A classification for extant ferns. Taxon. 55 (3), 2006, blz. 705–731.
Geslacht: Psilotum Soorten: P. complanatum · P. nudum · P. ×intermedium Geslacht: Tmesipteris Soorten: T. elongata · T. lanceolata · T. norfolkensis · T. obliqua · T. oblongifolia · T. ovata · T. parva · T. sigmatifolia · T. solomonensis · T. tannensis · T. truncata · T. vanuatensis · T. vieillardii
# Psilotales

De Psilotales zijn een orde van primitieve varens, behorende tot de klasse Psilotopsida.

## Kenmerken

De Psilotales worden gekenmerkt door de afwezigheid van echte wortels, zij hechten zich vast met rizoïden, die voedselstoffen opnemen met behulp van een mycorrhiza, een symbiose van wortels en schimmels. Ze bezitten ook geen echte bladeren, maar microfyllen: schubachtige structuren zonder nerven.
De sporendoosjes of sporangia staan in groepjes van twee of drie vergroeid in een synangium, sterk gereduceerde vertakkingen van een fertiele stengel. De sporen zijn niervormig en voorzien van een dik tapetum, dat de ontwikkelende spore van voedsel voorziet.
De gametofyten groeien ondergronds, zijn eveneens mycoheterotroof, en lijken op een stukje van de sporofyt, maar produceren antheridiën en archegoniën.

## Taxonomie

In de recente taxonomische beschrijving van Smith et al. (2006) worden de Psilotales naast de orde Ophioglossales in de aparte klasse Psilotopsida geplaatst, als zustergroep van de andere varens.
De orde omvat slechts één familie, de Psilotaceae, met slechts twee geslachten.
* Orde: Psilotales
** Familie: Psilotaceae
*** Geslachten:
**** Psilotum
**** Tmesipteris
De orde telt in totaal slechts 17 soorten.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Psilotaceae op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* PPG (2016) PPG I, A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. J. Syst. Evol. 54 (6): 563-603, 2016
* ↑ (en) Smith, A.R., Pryer, K.M., Schuettpelz, E., Korall, P., H. Schneider, H. & Wolf, P.G. (2006). A classification for extant ferns. Taxon. 55 (3), 2006, blz. 705–731.
# Pantherophis bairdi

Pantherophis bairdi is een slang uit de familie van toornslangachtigen (Colubridae), die voorkomt in het zuidwesten van de Verenigde Staten en aanliggende gebieden in het noordoosten van Mexico.

## Verspreidingsgebied en leefgebied

P. bairdi komt voor in de Verenigde Staten, in de Big Bend regio in het westen van Texas en in het noorden van Mexico in de staten Coahuila, Nuevo León en Tamaulipas. De soort staat bekend als ongrijpbaar en moeilijk te vinden in het wild en heeft voorkeur voor semi-aride, rotsachtige leefgebieden.

## Etymologie en taxonomie

De soortnaam bairdi is gegeven ter ere van de Amerikaanse zoöloog Spencer Fullerton Baird. Voorheen werd Pantherophis bairdi gezien als ondersoort van de zwarte rattenslang (Pantherophis obsoletus), waar de soort nauw verwant mee is. Vaak werd P. bairdi in het geslacht Elaphe geplaats, maar recente fylogenetische analyses hebben geresulteerd in zijn overplaatsing naar het genus Pantherophis.

## Beschrijving

Volwassen exemplaren kunnen 64 tot 140 cm lang worden aan totale lengte (inclusief staart). Het dorsale kleurpatroon bestaat uit een oranje-gele tot heldergele, of een donkerdere zalmkleurige grondkleur, bedekt met vier strepen die van de nek tot de staart lopen. De buik is over het algemeen grijs tot geel, donkerder in de buurt van de staart.

## Dieet en gedrag

Het dieet van P. bairdi bestaat voornamelijk uit knaagdieren, hoewel vogels soms ook prooi zijn. Jonge individuen eten vaak hagedissen. Het karakter van de P. bairdi is over het algemeen gematigder dan die van andere rattenslangen.
P. bairdi is eierleggend en volwassen vrouwtjes kunnen een legsel van tot 10 eieren leggen die ongeveer drie maanden nodig hebben om uit te komen.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Pantherophis bairdi op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Referenties
* ↑ (en) Pantherophis bairdi op de IUCN Red List of Threatened Species.
* (en) – Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database – Pantherophis bairdi - Website Geconsulteerd 6 december 2024
# Shirvan (regio)

Shirvan (Azerbeidzjaans: Şirvan, Tat: Şirvon) is een historische regio in Azerbeidzjan die zich uitstrekt van de Kaspische Zee tot de rivier de Koera.

## Geschiedenis

De naam Shirvan verscheen voor het eerst in de Sassanidische periode als naam voor het noordelijke deel van Kaukasisch Albanië. Na de Arabische verovering werd het onderdeel van het kalifaat.
Van 799 tot 1538 was het gebied onafhankelijk onder de Shirvanshahs. De belangrijkste stedelijke centra van het middeleeuwse Shirvan waren onder meer Şabran op de noordelijke helling van de uiterste zuidoostelijke uitlopers van het Kaukasusgebergte, en Şamaxı ten zuiden van deze uitlopers. In middeleeuwse Arabische werken wordt ook regelmatig melding gemaakt van een stad genaamd Yazīdīya in Shirvan. De anonieme kroniek van Derbent meldt dat shirwanshah Əbu Tahir Yəzid ibn Məhəmməd het in 918 herbouwde. De Arabische geograaf Yāqūt al-Hamawī ar-Rūmī identificeerde de stad met Şamaxı, maar Vladimir Minorski vermoedde dat dit niet helemaal juist was, maar dat Yazīdīya volgens de middeleeuwse geografen de koninklijke kampstad was waar de Shirvanshahs woonden, en zich op een parasang van Şamaxı bevond. Volgens de Kroniek van Derbent werd Yazīdīya in 1045 door de Shirvanshah Qubad ibn Yəzid voorzien van een enorme stenen muur met ijzeren hekken ter verdediging tegen de Turkse Ogoezen. Shirvan was in die tijd ook een belangrijk centrum van de Perzische cultuur. Zo werkte hier de Perzische dichter Chaqani.
In de 18e eeuw ontstond in Shirvan een kanaat, waarvan de heersers verplicht waren tribuut te brengen aan Perzië. Tijdens de Russisch-Perzische Oorlog van 1722–1723 trok het Russische leger door het gebied. Het werd na het Verdrag van Gulistan in 1813 onderdeel van het Keizerrijk Rusland.
Na de Eerste Wereldoorlog behoorde het in 1918-1920 tot de Democratische Republiek Azerbeidzjan en vervolgens als Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek tot de Sovjet-Unie. Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie maakt Shirvan deel uit van de Republiek Azerbeidzjan.

## Bevolking

De bevolking van Shirvan bestaat uit verschillende Turkse, Iraanse en Kaukasische volkeren. Vooral tijdens de 11e. In de 19e eeuw was er een toestroom van Turkse Ogoezen, die het etnisch-linguïstische beeld van de regio veranderde. Tegenwoordig leeft de Noordoost-Kaukasische talen-sprekende inheemse bevolking alleen als minderheden in Şamaxı, Şəki, Qəbələ en Oğuz.

## Economie

De regio staat bekend om zijn oosterse tapijten. Er zijn ook grote oliereserves rond Bakoe.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Schirwan op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Maresaurus

Maresaurus coccai is een lid van de Plesiosauria dat tijdens de middelste Jura leefde in het gebied van het huidige Argentinië.

## Vondst en naamgeving

Op de vindplaats Chacaico Sur, zeventig kilometer ten zuidwesten van Zapala in de provincie Neuquén, werd een kop van een plesiosauriër geborgen.
In 1997 werd de typesoort Maresaurus coccai benoemd en beschreven door Zulma Gasparini. De geslachtsnaam is afgeleid van het Latijn mare, "zee" en betekent dus "zeereptiel". De soortaanduiding eert de gebroeders Sergio en Rafael Cocca, medewerkers van het Museo Prof. Olsacher die vaak werden ingezet bij het opgraven van zeereptielen.
Het holotype MOZ 4386 V is gevonden in een laag van de bovenste Los Molles-formatie die dateert uit het onderste Bajocien, ongeveer 169 miljoen jaar oud. Het bestaat uit een volledige schedel met onderkaken, daaraan verbonden de eerste zeven halswervels, waaronder de atlas en de draaier. Ander materiaal is niet bekend.

## Beschrijving

De schedel heeft een lengte van zo'n tachtig centimeter. Daaruit is een lichaamslengte van vijf tot zes meter afgeleid.
De snuit is spatelvormig als bij Simolestes. Er bevinden zich opvallende groeven vóór de neusgaten, een typisch rhomaleosauride kenmerk.
Er staan per zijde vijf tanden in de praemaxilla. Het aantal tanden in het bovenkaaksbeen bedraagt minstens negentien. Het dentarium telt vierentwintig tanden. De tanden zijn naar achteren gekromd. Om en om zijn er kortere en langere lengterichels. In 2024 concludeerde een studie dat er een opvallende korte vervangingscyclus van de tanden was, van maar twee tandkassen.

## Fylogenie

In 1997 werd Maresaurus als een tussenvorm gezien tussen Rhomaleosaurus en Simolestes. Gasparini onthield zich van een precieze plaatsing daar dit een volledige analyse van alle verwanten vereist zou hebben.
Latere exacte kladistische analysen toonden een positie in de Rhomaleosauridae.
Het volgende kladogram toont een mogelijke positie in de evolutionaire stamboom.
| Plesiosauria | Neoplesiosauria  Pliosauridae Plesiosauroidea  Rhomaleosauridae  Stratesaurus taylori Macroplata tenuiceps Avalonnectes arturi Eurycleidus arcuatus Meyerasaurus victor Maresaurus coccai Atychodracon megacephalus Archaeonectrus rostratus Rhomaleosaurus cramptoni Rhomaleosaurus thorntoni Rhomaleosaurus zetlandicus |
Nog latere analysen vonden hem als zustersoort van Borealonectes.

## Literatuur

* Gasparini, Z. 1997. "A new plesiosaur from the Bajocian of the Neuquen Basin, Argentina". Palaeontology, 40(1): 135-147
* Matelo Mirco G., O’Gorman J.P. & Gasparini Z. 2024. "An unexpected short tooth replacement cycle period in Maresaurus coccai (Plesiosauria; Rhomaleosauridae) from the Bajocian of Argentinean Patagonia". Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia, 130(2): 299-310
# Pulproman

Pulpromans (ook: keukenmeidenromans of, in België, stationsromans genoemd) vormen een literair genre dat niet zozeer wordt gekenmerkt door een sterk plot of personage, maar eerder door de sociale functie die het vervult. Een pulproman is doorgaans vrij omvangrijk en kent een snelle aaneenschakeling van acties, intriges of avontuur en treft men voornamelijk aan in kiosken van treinstations en luchthavens, hoewel ze in het Nederlands taalgebied ook in de reguliere boekhandel te verkrijgen zijn.
De romans dienen voornamelijk als eenvoudig vermaak om de wachttijden op treinstations en luchthavens op een aangename wijze te verpozen. In het Frans worden pulpromans dan ook "romans de gare" genoemd en in het Engels als "airport novel" aangeduid.
Pulpromans vormen een nichemarkt die vergelijkbaar is met de bekende pulpmagazines uit de jaren 1920-1950. Deze pulpmagazines vormen duidelijk een inspiratiebron en de verhalen omvatten dezelfde genres, waaronder fantasy, sword and sorcery, gangster, detective, mystery, sciencefiction, avontuur, western, oorlog, sport, treinen, romantiek, horror en occultisme.

## Kenmerken

Een pulproman is noodzakelijkerwijs oppervlakkig, innemend en toegankelijk en hoeft niet bijzonder diepgaand of filosofisch te zijn, tenzij deze inhoud onontbeerlijk is om van het boek te kunnen genieten. Dit heeft te maken met de omstandigheden waarin de lezer verkeert. De lezer probeert enkel te ontsnappen aan verveling en aan de ongemakken van het reizen. Een pulproman moet voldoen aan deze omstandigheden die weinig ruimte laten voor al te diepzinnige gedachten of het kunnen genieten van mooi geschreven zinnen.
Pulpromans zijn vrijwel altijd pocketboeken, gedrukt op goedkoop papier. Ze zijn niet gemaakt om langdurig mee te gaan; vaak vallen ze al uiteen na een of twee lezingen. Dit vormt echter geen probleem voor het beoogde doel: verkocht te worden als impulsaankoop op voornamelijk trein- en luchthavenkiosken. Pulpromans zijn meestal zeer omvangrijke boeken, omdat een dun boek, dat de lezer in een ruk uit kan lezen vóórdat de reis ten einde is, tot een onbevredigend gevoel zou leiden. Door deze omvang trekt het genre echter ook zeer bekende auteurs aan. De auteursnaam dient vaak als merknaam, omdat elke auteur kan worden geïdentificeerd met een bepaald type verhaal en hiervan een groot aantal variaties produceert. Op de boekomslag staat de auteursnaam meestal in een groter lettertype afgedrukt dan de titel.

## Thema's

* Avonturenroman
* Detectiveverhaal
* Fantasy
* Mystery
* Sciencefiction
* Spionageroman
* Sword and sorcery
* Thriller
* Western
Ongeacht het genre bevatten de verhalen een hoog tempo en zijn ze eenvoudig te lezen. De omschrijving "pulproman" is op zijn zachtst pejoratief en impliceert dat het boek niet over enige blijvende waarde beschikt en vooral dient als een goedkope vorm van vermaak tijdens het reizen. Pulpromans vormen derhalve mogelijk een contrast met de literaire fictie.

## Schrijvers van pulpromans

Schrijvers wier boeken als pulproman zijn aangeduid zijn onder andere:
* Peter Benchley
* Dan Brown
* Arthur Hailey
* Robert Ludlum
* Gérard de Villiers
# Punt van Feuerbach

Het punt van Feuerbach is een driehoekscentrum. De negenpuntscirkel van een driehoek raakt volgens de stelling van Feuerbach aan de ingeschreven cirkel van die driehoek. Het raakpunt heet het punt van Feuerbach en heeft kimberlingnummer X(11).

## Eigenschappen

* Het punt van Feuerbach ligt ook op de omgeschreven cirkel van de ceva-driehoek van X(1), het middelpunt van de ingeschreven cirkel.
* Het punt van Feuerbach is de harmonische verwante van X(12) ten opzichte van X(1) en X(5), het middelpunt van de negenpuntscirkel.
* De voetpuntscirkel van ieder punt op de lijn door X(1) en X(3), het middelpunt van de omgeschreven cirkel, gaat door het punt van Feuerbach. Het punt van Feuerbach is ook de orthopool van deze lijn.
* Het punt van Feuerbach is het snijpunt van de drie lijnen die je krijgt als je de lijn door de middelpunten van omgeschreven en ingeschreven cirkels spiegelt in ieder van de zijden van de raakpuntendriehoek.

## Coördinaten

Barycentrische coördinaten van het punt van Feuerbach zijn
    $\left((s-a)(b-c)^{2}:(s-b)(a-c)^{2}:(s-c)(a-b)^{2}\right).$
Hierin is $s={\frac {a+b+c}{2}}$ de halve omtrek.
* ↑ L Emelyanov en T Emelyanova. A Note on the Feuerbach Point, 2001. in Forum Geometricorum 1, blz. 121-124
* ↑ W Gallatly. Modern Geometry of the Triangle, 1913. Londen: Hodgson, blz. 61
* ↑ Bogdan Suceavă en Paul Yiu. The Feuerbach Point and Euler lines, 2006. in Forum Geometricorum 6, blz. 191-197