# Amphibia in de tiende editie van Systema naturae

De tiende editie van "Systema naturae" van Carl Linnaeus geldt, samen met "Svenska spindlar" van Carl Alexander Clerck, als het beginpunt van de zoölogische nomenclatuur, en is om die reden van groot belang voor de biosystematiek. De geslachten die Linnaeus creëerde omvatten doorgaans veel soorten, en vaak werden binnen een geslacht soorten samengebracht die sindsdien niet meer als nauwe verwanten worden beschouwd. Samen met de grote aantallen soorten die naderhand door andere auteurs zijn benoemd en het vervolgens opnieuw arrangeren van geslachten, heeft dit ertoe geleid dat veel soorten niet langer in het geslacht worden geplaatst waarin Linnaeus ze in eerste instantie plaatste. Dit overzicht heeft als belangrijkste functie het vindbaar maken van de huidige geaccepteerde naam van soorten die in de tiende druk van "Systema naturae" zijn benoemd. Namen die door Linnaeus werden gepubliceerd en nog altijd in deze vorm gebruikt worden, zijn vet weergegeven.
De systematiek van de groep die Linnaeus "Amphibia" noemde is inmiddels onduidelijk. Bekend is dat de reptielen een parafyletische groep vormen als de vogels er niet in worden opgenomen. Linnaeus plaatste in deze groep onder de noemer "Nantes" een fors aantal soorten, hoofdzakelijk kraakbeenvissen, die inmiddels zonder twijfel tot de vissen gerekend worden.

## Reptiles

p. 197
* Testudo
* Testudo mydas – Chelonia mydas – Soepschildpad
* Testudo caretta – Caretta caretta – Onechte karetschildpad
p. 198
* Testudo orbicularis – Emys orbicularis – Europese moerasschildpad
* Testudo scabra, nomen oblitum – Rhinoclemmys punctularia Daudin, 1801 – Zuid-Amerikaanse aardschildpad
* Testudo lutaria = Emys orbicularis – Europese moerasschildpad
* Testudo graeca – Moorse landschildpad
* Testudo carolina – Terrapene carolina – Gewone doosschildpad
* Testudo carinata = Terrapene carolina – Gewone doosschildpad
p. 199
* Testudo geometrica – Psammobates geometricus – Geometrische landschildpad
* Testudo pusilla = Testudo graeca – Moorse landschildpad
* Testudo serpentina – Chelydra serpentina – Bijtschildpad
* Draco – Vliegende draakjes
* Draco volans – Gewoon vliegend draakje
p. 200
* Lacerta – Halsbandhagedissen
* Lacerta crocodilus – Caiman crocodilus – Brilkaaiman
* Lacerta caudiverbera – [fictief dier]
* Lacerta superciliosa – Uranoscodon superciliosus – Mopskopleguaan
p. 201
* Lacerta scutata – Lyriocephalus scutatus – Lierkopagame
* Lacerta monitor, nomen rejiciendum = Varanus salvator – Indische varaan en Varanus niloticus – Nijlvaraan
* Lacerta principalis = Anolis carolinensis Voigt, 1832 – Roodkeelanolis
* Lacerta bicarinata – Neusticurus bicarinatus
* Lacerta palustris = Lissotriton vulgaris – Kleine watersalamander
p. 202
* Lacerta cordylus – Cordylus cordylus
* Lacerta stellio – Laudakia stellio – Hardoen
* Lacerta mauritanica – Tarentola mauritanica – Muurgekko
* Lacerta azurea – Uracentron azureum – Doornstaartboomleguaan
* Lacerta turcica – Hemidactylus turcicus – Europese tjitjak
* Lacerta ameiva – Ameiva ameiva – Gewone ameiva
p. 203
* Lacerta agilis – Zandhagedis
* Lacerta algira – Psammodromus algirus – Algerijnse zandloper
p. 204
* Lacerta seps – Tetradactylus seps – Vijfteenzweephagedis
* Lacerta angulata – Alopoglossus angulatus
* Lacerta chamaeleon – Chamaeleo chamaeleon – Gewone kameleon
* Lacerta salamandra – Salamandra salamandra – Vuursalamander
p. 205
* Lacerta gecko – Gekko gecko – Tokeh
* Lacerta scincus – Scincus scincus – Apothekersskink
* Lacerta hispida – Agama hispida
p. 206
* Lacerta orbicularis – Phrynosoma orbiculare
* Lacerta vulgaris – Lissotriton vulgaris – Kleine watersalamander
* Lacerta aquatica = Lissotriton vulgaris – Kleine watersalamander
* Lacerta basiliscus – Basiliscus basiliscus – Helmbasilisk
* Lacerta iguana – Iguana iguana – Groene leguaan
p. 207
* Lacerta calotes – Calotes calotes
* Lacerta agama – Agama agama – Kolonistenagame
* Lacerta umbra – Plica umbra
p. 208
* Lacerta plica – Plica plica
* Lacerta marmorata – Polychrus marmorata
* Lacerta bullaris = Anolis garmani Stejneger, 1899
* Lacerta strumosa, nomen oblitum – Anolis lineatus Daudin, 1802 – Gestreepte anolis
* Lacerta teguixin – Tupinambis teguixin – Gebandeerde reuzenteju
p. 209
* Lacerta aurata – Heremites auratus
* Lacerta punctata – Lygosoma punctatum
* Lacerta lemniscata – Cnemidophorus lemniscatus – Wenkpootje
* Lacerta fasciata – Plestiodon fasciatus – Gestreepte skink
* Lacerta lineata – Gymnophthalmus lineatus – Gestreepte brilteju
* Lacerta chalcides – Chalcides chalcides – Hazelskink
p. 210
* Lacerta anguina – Chamaesaura anguina – Kaapse pootjesslang
* Rana – Bruine kikkers
* Rana pipa – Pipa pipa – Pipa
* Rana bufo – Bufo bufo – Gewone pad
p. 211
* Rana rubeta = Bufo bufo – Gewone pad
* Rana gibbosa – Breviceps gibbosus
* Rana variegata – Bombina variegata – Geelbuikvuurpad
* Rana ventricosa = Bufo bufo – Gewone pad
* Rana marina – Rhinella marina – Reuzenpad
* Rana typhonia – Trachycephalus typhonius
* Rana ocellata – Osteopilus ocellatus
p. 212
* Rana cornuta – Ceratophrys cornuta – Surinaamse hoornkikker
* Rana marginata – nomen dubium
* Rana paradoxa – Pseudis paradoxa – Paradoxale kikker
* Rana temporaria – Rana temporaria – Bruine kikker en Rana arvalis Nilsson, 1848 – Heikikker
* Rana esculenta – Pelophylax esculentus – Middelste groene kikker
p. 213
* Rana hyla = Hyla arborea – Boomkikker
* Rana arborea – Hyla arborea – Boomkikker
* Rana boans – Hypsiboas boans

## Serpentes

p. 214
* Crotalus – Echte ratelslangen
* Crotalus horridus – Ratelslang
* Crotalus dryinas = Crotalus durissus – Zuid-Amerikaanse ratelslang
* Crotalus durissus – Zuid-Amerikaanse ratelslang
* Boa
* Boa scytale = Eunectes murinus – Anaconda
p. 215
* Boa canina – Corallus caninus – Groene hondskopboa
* Boa hypnale = Corallus caninus – Groene hondskopboa
* Boa constrictor
* Boa murina – Eunectes murinus – Anaconda
* Boa cenchria – Epicrates cenchria – Regenboogboa
* Boa orophias = Boa constrictor
* Boa enydris = Corallus hortulanus – Tuinboa
* Boa hortulana – Corallus hortulanus – Tuinboa
p. 216
* Coluber – Toornslangen
* Coluber vipera – Cerastes vipera – Avicenna-adder
* Coluber atropos – Bitis atropos
* Coluber leberis, nomen rejiciendum = Storeria occipitomaculata (Storer, 1839) – Roodbuikslang
* Coluber lutrix – Duberria lutrix
* Coluber calamarius – Oligodon calamarius
* Coluber constrictor – Hardloper
* Coluber ammodytes – Vipera ammodytes – Zandadder
p. 217
* Coluber cerastes – Cerastes cerastes – Hoornadder
* Coluber plicatilis – Pseudoeryx plicatilis
* Coluber domicella – nomen dubium
* Coluber alidras – mogelijk Helicops angulatus
* Coluber buccatus – Homalopsis buccata
* Coluber angulatus – Helicops angulatus
* Coluber berus – Vipera berus – Adder
p. 218
* Coluber chersea – Vipera berus – Adder
* Coluber caeruleus – nomen dubium
* Coluber albus – Brachyorrhus albus
* Coluber aspis – Vipera aspis – Aspisadder
* Coluber typhlus – Erythrolamprus typhlus
* Coluber lebetinus – Macrovipera lebetina – Levantijnse adder
* Coluber melanocephalus – Tantilla melanocephala
* Coluber cobella – Erythrolamprus cobella
p. 219
* Coluber reginae – Erythrolamprus reginae
* Coluber severus – Xenodon severus
* Coluber aurora – Lamprophis aurora – Afrikaanse huisslang
* Coluber sipedon – Nerodia sipedon
* Coluber maurus – Natrix maura – Adderringslang
* Coluber stolatus – Amphiesma stolatum
* Coluber vittatus – Xenochrophis vittatus
p. 220
* Coluber miliaris – Erythrolamprus miliaris
* Coluber rhombeatus – Psamnophylax rhombeatus
* Coluber cyaneus – nomen dubium
* Coluber natrix – Natrix natrix – Ringslang
* Coluber aesculapii – Erythrolamprus aesculapii
* Coluber agilis = Erythrolamprus aesculapii
* Coluber lacteus – Homoroselaps lacteus
* Coluber aulicus – Lycodon aulicus
p. 221
* Coluber monilis – nomen dubium, mogelijk Homalopsis buccata
* Coluber pallidus – Thamnodynastes pallidus
* Coluber lineatus – Lygophis lineatus
* Coluber naja – Naja naja – Brilslang
* Coluber padera – nomen dubium, mogelijk Pseudaspis cana
* Coluber canus – Pseudaspis cana
p. 222
* Coluber sibilans – Psammophis sibilans
* Coluber laticaudatus – Laticauda laticaudata – Gewone platstaart
* Coluber sirtalis – Thamnophis sirtalis – Gewone kousenbandslang
* Coluber atrox – Bothrops atrox – Gewone lanspuntslang
* Coluber sibon = Sibon nebulatus
* Coluber nebulatus – Sibon nebulatus
* Coluber fuscus – Chironius fuscus
p. 223
* Coluber saturninus = Chironius fuscus
* Coluber candidus – Bungarus candidus
* Coluber niveus = Naja haje – Egyptische cobra
* Coluber scaber – Dasypeltis scabra – Eieretende slang
* Coluber carinatus – Chironius carinatus
* Coluber corallinus = Erythrolamprus triscalis
* Coluber ovivorus – nomen dubium, mogelijk Pantherophis vulpinus (Baird & Girard, 1853)
* Coluber exoletus – Chironius exoletus
* Coluber situla – Zamenis situla – Luipaardslang
p. 224
* Coluber triscalis – Erythrolamprus triscalis
* Coluber lemniscatus – Micrurus lemniscatus – Zuid-Amerikaanse koraalslang
* Coluber annulatus – Leptodeira annulata
* Coluber dipsas – nomen dubium
* Coluber pelias – Chrysopelea pelias
* Coluber tyria – nomen dubium
p. 225
* Coluber jugularis – Dolichophis jugularis – Pijlslang
* Coluber petola = Oxyrhopus petolarius
* Coluber molurus – Python molurus – Tijgerpython
* Coluber ahaetulla – Leptophis ahaetulla
* Coluber petolarius – Oxyrhopus petolarius
* Coluber haje – Naja haje – Egyptische cobra
* Coluber filiformis – nomen dubium
* Coluber pullatus – Spilotes pullatus – Kippenslang
p. 226
* Coluber hippocrepis – Hemorrhois hippocrepis
* Coluber minervae = Lygophis lineatus
* Coluber cinereus – nomen dubium, mogelijk Erythrolamprus cobella
* Coluber viridissimus – Philodryas viridissima
* Coluber mucosus – Ptyas mucosa
* Coluber cenchoa – Imantodes cenchoa
* Coluber mycterizans – Ahaetulla mycterizans
p. 227
* Coluber caerulescens – nomen dubium
* Coluber arges – [fictief dier]
* Anguis
* Anguis bipes – Scelotes bipes
* Anguis meleagris – Acontias meleagris
p. 228
* Anguis colubrina – Eryx colubrinus
* Anguis jaculus – Eryx jaculus – Kleine zandboa
* Anguis maculata – Cylindrophis maculatus
* Anguis reticulata – Amerotyphlops reticulatus
* Anguis cerastes = Eryx jaculus
* Anguis lumbricalis – Typhlops lumbricalis
* Anguis laticauda – nomen dubium
* Anguis scytale – Anilius scytale – Onechte koraalslang
p. 229
* Anguis eryx = Anguis fragilis – Hazelworm
* Anguis fragilis – Hazelworm
* Amphisbaena
* Amphisbaena fuliginosa – Gevlekte wormhagedis
* Amphisbaena alba – Witte wormhagedis
* Caecilia
* Caecilia tentaculata – Linnaeus' wormsalamander
* Caecilia glutinosa – Ichthyophis glutinosus – Ceylonese wormsalamander

## Nantes

p. 230
* Petromyzon
* Petromyzon marinus – Zeeprik
* Petromyzon fluviatilis – Lampetra fluviatilis – Rivierprik
* Petromyzon branchialis = Lampetra fluviatilis – Rivierprik
p. 231
* Raja
* Raja torpedo – Torpedo torpedo – Gevlekte sidderrog
* Raja batis – Dipturus batis – Vleet
* Raja oxyrinchus – Dipturus oxyrinchus
* Raja miraletus
* Raja fullonica – Leucoraja fullonica – Kaardrog
p. 232
* Raja aquila – Myliobatis aquila – Adelaarsrog
* Raja altavela – Gymnura altavela
* Raja pastinaca – Dasyatis pastinaca – Gewone pijlstaartrog
* Raja clavata – Stekelrog
* Raja rhinobatos – Rhinobatos rhinobatos – Gewone vioolrog
p. 233
* Squalus
* Squalus acanthias – Doornhaai
* Squalus centrina – Oxynotus centrina – Strijkijzerruwhaai
* Squalus spinax – Etmopterus spinax – Donkerbuiklantaarnhaai
* Squalus squatina – Squatina squatina – Zee-engel
p. 234
* Squalus zygaena – Sphyrna zygaena – Gladde hamerhaai
* Squalus tiburo – Sphyrna tiburo – Kaphamerhaai
* Squalus galeus – Galeorhinus galeus – Ruwe haai
* Squalus canicula – Scyliorhinus canicula – Hondshaai
p. 235
* Squalus catulus = Scyliorhinus canicula – Hondshaai
* Squalus stellaris – Scyliorhinus stellaris – Kathaai
* Squalus glaucus – Prionace glauca – Grote blauwe haai
* Squalus carcharias – Carcharodon carcharias – Witte haai
* Squalus mustelus – Mustelus mustelus – Toonhaai
* Squalus pristis – Pristis pristis – Gewone zaagvis
p. 236
* Chimaera
* Chimaera monstrosa – Gewone draakvis
* Chimaera callorynchus – Callorhinchus callorynchus
* Lophius
* Lophius piscatorius – Zeeduivel
* Lophius vespertilio – Ogcocephalus vespertilio
p. 237
* Lophius histrio – Histrio histrio – Sargassovis
* Acipenser
* Acipenser sturio – Steur
* Acipenser ruthenus – Sterlet
p. 238
* Acipenser huso – Huso huso – Belugasteur
* Acipenser plecostomus – Hypostomus plecostomus

### Bronnen

* Rhodin, A.G.J., Parham, J.F., van Dijk, P.P. & Iverson, J.B. (2009). Turtles of the World: Annotated Checklist of Taxonomy and Synonymy, 2009 Update, with Conservation Status Summary. in: Rhodin, A.G.J., van Dijk, P.P., Sumure, R.A., Buhlmann, K.A., Iverson, J.B. & Mittermeier, R.A., Conservation Biology of Freshwater Turtles and Tortoises, Chelonian Research Monographs 5: 000.39–000.41; DOI:10.3854/crm.5.000.checklist.v2.2009; ISBN 0-9653540-9-1
* Kitchell, K. Jr. & Dundee, H.A. (1994). A trilogy on the herpetology of Linnaeus's Systema Naturae X. Smithsonian Herpetological Information Service 100: 1–61 (pdf)

### Referenties

* ↑ Rhodin, A.G.J. &. Carr, J.L (2009). A quarter millenium of uses and misuses of the turtle name Testudo scabra : identification of the type specimens of T. scabra Linnaeus 1758 (= Rhinoclemmys punctularia) and T. scripta Thunberg in Schoepff 1792 (= Trachemys scripta scripta). Zootaxa 2226: 1–18
* 1 2 3 Rhodin, A.G.J. et al. (2009)
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 Kitchell & Dundee (1994)
* ↑ Kitchell & Dundee verwijzen op pagina 42 naar Boulenger, G.A. (1885). Catalogue of the lizards in the British Museum (Natural History) ed. 2, 1: 236 (deel 1 kwam in 1885 uit, niet in 1887)
* ↑ Linnaeus verwees naar Feuillée, L. (1714). Journal des observations physiques, mathematiques et botaniques 2: p. 319 en pl. 319 (de bedoelde plaat en beschrijving zijn te vinden in deel 1, niet in het door Linnaeus genoemde deel 2) en naar Seba, A. (1735). Locupletissimi rerum naturalium thesauri 2: pl. 62, fig. 9, een niet bestaande figuur; in de twaalfde editie (Syst. nat. ed. 12: 359) was die laatste referentie veranderd in p. 108 en pl. 103, fig. 2; op p. 109 is bij Seba dezelfde referentie naar Feuillée te vinden die ook Linnaeus gaf.
* ↑ Hemming, F. (1959). Opinion 540. Protection under the Plenary Powers of the specific names bengalensis Daudin, [1802], as published in the combination Tupinambis bengalensis, and salvator Laurenti, 1768, as published in the combination Stellio salvator (Class Reptilia). Opinions and declarations rendered by the International Commission on Zoological Nomenclature 20(7): 77–86
* ↑ Linnaeus verwees naar "Lacertus viridis Jamaicensis" van Mark Catesby (Catesby, M. (1738). The natural history of Carolina 2: 66, pl. 66), waarop ook de roodkeelanolis (Anolis carolinensis) van Friedrich Siegmund Voigt uit 1832 volledig is gebaseerd. Diverse latere auteurs (e.g. L.H. Stejneger, 1904, A.E. Brown, 1908) beschouwen de naam Lacerta bullaris als synoniem van Anolis carolinensis. In 1983 maakte C.W. Sabrosky duidelijk dat de afbeelding van Catesby goed te herleiden is tot de "common green Jamaican lizard" (Anolis garmani), zie ICZN (1983). Anolis Daudin, 1802 (Reptilia): request for the designation of a type species under the Plenary Powers. Z.N.(S.) 1603. The Bulletin of Zoological Nomenclature 40(1): 15–19
* ↑ Linnaeus verwees naar Seba, A. (1734). Locupletissimi rerum naturalium thesauri 1: pl. 89, fig. 3, en naar diverse beschrijvingen; Linnaeus' syntype in Uppsala werd in 1896 door Einar Lönnberg gedetermineerd als Mabuya septemtaeniata (vaak beschouwd als een ondersoort van Lacerta aurata); in 1900 determineerde Lars Gabriel Andersson de drie overige syntypes in Stockholm als Mabuya bistriata (Spix, 1825), Mabuya homalocephala (Wiegmann, 1828) en Mabuya multifasciata (Kuhl, 1820); op basis hiervan werd de naam Lacerta aurata door diverse auteurs als een nomen dubium beschouwd; in 2006 wezen Moravec et al. het syntype uit Uppsala aan als lectotype, en fixeerden daarmee de naam, zie Moravec, J., Franzen, M. & Böhme, W. (2006). Notes on the taxonomy, nomenclature and distribution of the Trachylepis (formerly Mabuya) aurata (Linnaeus, 1758) complex. Herpetologia Bonnensis II. Proceedings of the 13th Congress of the Societas Europaea Herpetologica: 89–93
* ↑ Trachycephalus typhonius in Darrel Frost (2017). Amphibian Species of the World 6.0, an Online Reference
* ↑ Lavilla, Langone, Caramaschi, Heyer & de Sá (2010). The identification of Rana ocellata Linnaeus, 1758. Nomenclatural impact on the species currently known as Leptodactylus ocellatus (Leptodactylidae) and Osteopilus brunneus (Gosse, 1851) (Hylidae). Zootaxa 2346: 1–16
* ↑ Linnaeus verwees naar "Rana marginata" in zijn eigen Museum Adolphi Friderici Regis (1754): 47, volgens Einar Lönnberg een niet te identificeren soort; zie Kitchell & Dundee (1994): 45
* ↑ Smith, H.M. & Gloyd, H.K. (1964). Nomenclatural Notes on the Snake Names Scytale, Boa scytale, and Agkistrodon mokasen. Herpetologica 19(4): 280–282
* ↑ Smith, H.M. & Huheey, J.E. (1960). Proposed use of the Plenary Powers to designate a type-species for Regina Baird & Girard, 1853 (Reptilia). Z.N.(S.) 1443. The Bulletin of Zoological Nomenclature 17: 346
* ↑ International Commission on Zoological Nomenclature (1962). Opinion 623: Regina Baird & Girard, 1853 (Reptilia): designation of a type-species under the Plenary Powers. Bulletin of Zoological Nomenclature 19(3): 145
* ↑ Linnaeus verwees naar Seba, A. (1735). Locupletissimi rerum naturalium thesauri 2: pl. 54, fig. 1, een afbeelding van een soort die volgens Seba afkomstig was uit Malabar, en naar zijn eigen Amoenitates academicae 1: 117, n° 5, waar naar dezelfde plaat van Seba wordt verwezen; volgens Kitchell & Dundee: 46, is dit Erythrolamprus poecilogyrus (Wied-Neuwies, 1825) (= Coluber poecilogyrus, Liophis poecilogyrus), een Zuid-Amerikaanse soort, zie Wied-Neuwied, M. zu (1825). Beiträge zur Naturgeschichte von Brasilien 1: 371 en Abbildungen zur Naturgeschichte Brasiliens: pl. 68 en pl. 69, fig. 2; Kitchell & Dundee verantwoorden hun synonymie echter niet.
* ↑ Linnaeus verwees naar Seba, A. (1735). Locupletissimi rerum naturalium thesauri 2: pl. 13, fig. 3
* ↑ Linnaeus verwees naar Seba, A. (1735). Locupletissimi rerum naturalium thesauri 2: pl. 43, fig. 2, door Seba "Anguiculus Surinamensis cyaneus" genoemd
* ↑ Linnaeus verwees naar Seba, A. (1735). Locupletissimi rerum naturalium thesauri 2: pl. 24, fig. 3, door Seba "Serpens Surinamensis caerulea" genoemd
* ↑ Uetz, P. & Hallermann, J. Oxyrhopus petolarius in: The Reptile Database; geraadpleegd 11 oktober 2017
* ↑ Kitchell & Dundee verwijzen op pagina 50 naar Boulenger, G.A. (1893). Catalogue of the snakes in the British Museum (Natural History) 1: 82, voetnoot
* ↑ Linnaeus verwees naar Seba, A. (1735). Locupletissimi rerum naturalium thesauri 2: pl. 103, fig. 1, waarvan Seba vermeldt dat die "Argus" genoemd wordt. Argus is een figuur uit de Griekse mythologie, met honderd ogen over zijn hele lichaam verspreid. Linnaeus veranderde de naam in "Argus" in Syst. nat. ed. 12: 389
* ↑ Kitchell & Dundee verwijzen op pagina 50 naar Boulenger, G.A. (1885). Catalogue of the lizards in the British Museum (Natural History) ed. 2, 2: 298 (pagina 86 is een vergissing), die op zijn beurt verwijst naar Daudin (1802). Histoire naturelle, générale et particulière des reptiles 7: 337
* ↑ Synoniemen van Lampetra fluviatilis in FishBase
* ↑ Synoniemen van Scyliorhinus canicula in FishBase