# Alexander Comrie

Alexander Comrie (Perth (Schotland), 16 december 1706 – Gouda, 10 december 1774) was een Nederlandse gereformeerde predikant van Schotse komaf en een van de laatste vertegenwoordigers van de Nadere Reformatie. Tientallen jaren heeft hij het predikantschap in Woubrugge uitgeoefend. Om de theologie van Comrie goed te begrijpen moet hij geplaatst worden in de context van de eeuw (de 18e) waarin hij leefde. Hij verzette zich tegen de vermenging van de gereformeerde leer met het remonstrantisme en tegen de opkomende geest van de verlichting.

## Levensloop

Alexander Comrie was in moederlijke lijn een afstammeling van de predikant Andrew Gray. Tijdens zijn jeugd raakte hij bekend met de preken van predikanten als Thomas Boston, Ebenezer Erskine en diens broeder Ralph Erskine. Omstreeks 1726 kwam Comrie naar Holland, waar hij emplooi vond als handelsmedewerker in de stad Rotterdam. Daar werd zijn belangstelling voor theologische zaken opgemerkt en werd er geregeld dat enige vermogende personen hem in staat stelden in Groningen en Leiden theologie te studeren. In 1734 deed hij zijn wetenschappelijke promotie.
Op 1 mei 1735 werd hij als predikant bevestigd in de Gereformeerde Kerk van Woubrugge. In de periode voor zijn intrede had in deze plaats een opwekking plaatsgevonden met als gevolg dat gelovigen bijeenkwamen in kleine groepjes (zogeheten conventikels) waar zij godsdienstige geschriften bestudeerden.
Comrie nam geen duidelijke standpunten in als het ging om kerkbestuurlijke zaken en ook ging hij niet vaak op huisbezoek maar maakte des te meer werk van zijn preken. In Woubrugge genoot hij een grote populariteit. Beroepen die kerken elders op hem deden om bij hen predikant te worden (in totaal zeven), sloeg hij af. Vanwege het gegeven dat hij omstreeks 1770 ziek was geworden, wenste hij met emeritaat te gaan. Op 4 april 1773, na een predikantschap van 38 jaar, hield hij zijn slotpreek. Daarna vestigde hij zich in Gouda, waar hij eind 1774 is overleden, zes dagen voor zijn 66ste verjaardag. Hij werd op 13 december 1774 begraven in de Grote of Sint-Janskerk in Gouda.

## Theologie
### Geloof en rechtvaardiging

Comrie leerde de rechtvaardigmaking van eeuwigheid, voor het geloof en niet zoals Brakel een rechtvaardigmaking door het geloof. Comrie stelde het geloof voor als een vrucht van de inlijving in Christus en als geschenk van de Heilige Geest. Door de inwendige roeping van de Heilige Geest die onweerstaanbaar is, worden wij in Christus ingelijfd en door de inwerking van het geloof in onze harten nemen wij Christus en al Zijn weldaden aan als grond van onze zaligheid. Comrie heeft hiermee de pas willen afsnijden aan de semi-remonstrantse richting. Volgens Comrie is God altijd de eerste. Zo wilde Comrie het sola gratia van de reformatie verdedigen door te benadrukken dat het geloof van de mens God niet bewegen kan tot rechtvaardiging. God is in Zichzelf bewogen, rechtvaardigt uit vrije genade en schenkt de vrucht daarvan in het hart, namelijk het geloof. Dit is het geloof dat hongert naar Christus en Hem met al Zijn weldaden aanneemt.

### Examen van het Ontwerp van Tolerantie

Samen met Nicolaus Holtius, de predikant van het naburige Koudekerk aan den Rijn, schreef hij Examen van het ontwerp van tolerantie dat in 1760 door de Staten van Holland verboden werd en nooit werd voltooid. In de samenspraken van het Examen van het Ontwerp van Tolerantie doet Comrie een vurig pleidooi voor het vasthouden van de gereformeerde leer of oude orthodoxe waarheid van de drie formulieren van enigheid. Dat wil zeggen de Nederlandse Geloofsbelijdenis (1561), de Heidelbergse Catechismus (1563) en de Dordtse Leerregels (1618-1619). Wie Comrie leest, merkt dat hij veel uit deze belijdenisgeschriften citeert. Kennis hiervan is daarom nuttig voor een goed verstaan van de theologie van Comrie.