# Equinox

Een equinox (Latijn: aequinoctium, gelijke nacht) (ook: nachtevening of dag-en-nachtevening) is een van de twee tijdstippen in het jaar waarop de zon loodrecht boven de evenaar staat, of anders bekeken, het tijdstip dat de zon door een van de snijpunten van de ecliptica en hemelequator gaat. De zon passeert tijdens de equinox het vlak van de aardse evenaar (de evennachtslijn), op weg van zuidelijk- naar het noordelijk halfrond, of andersom. Op het tijdstip van de equinox is de lengte van dag en nacht overal op aarde ruwweg gelijk, namelijk een half etmaal — en komt de zon precies in het oosten op. Een uitzondering hierop zijn de Noord- en de Zuidpool. Daar komt de zon op bij de ene equinox en gaat hij onder bij de andere equinox.

## Lente- en herfstequinox

Er vindt op aarde tweemaal per jaar een equinox plaats, namelijk op of rond 20 maart (Latijn: aequinoctium vernale) en op of rond 23 september (Latijn: aequinoctium autumnale). Omdat op het noordelijk halfrond deze equinoxen (of aequinoctia) respectievelijk het begin van de lente en het begin van de herfst aanduiden, worden beide vaak onderscheiden als lente-equinox en herfstequinox. De genoemde jaargetijden gelden maar voor de helft van de aarde: op het zuidelijk halfrond betekent de equinox van maart juist het begin van de herfst en de equinox van september het begin van de lente.
Datum en tijd van zonnewende en equinox De tijden vallen in een gewoon jaar ongeveer zes uur later dan in het vorige jaar en in een schrikkeljaar weer 18 uur eerder. De oorspronkelijke tijden zijn in UTC. In Nederland en België vallen de tijden in Midden-Europese Tijd (MET) 's winters een uur later en 's zomers in Midden-Europese Zomerijd (MEZT) twee uur later dan UTC. :
| jaar | Equinox maart | Equinox maart | Equinox maart | Equinox maart | Zomerwende juni | Zomerwende juni | Zomerwende juni | Zomerwende juni | Equinox september | Equinox september | Equinox september | Equinox september | Winterwende december | Winterwende december | Winterwende december | Winterwende december |
| jaar | UTC | UTC | MET | MET | UTC | UTC | MEZT | MEZT | UTC | UTC | MEZT | MEZT | UTC | UTC | MET | MET |
| jaar | dag | tijd | dag | tijd | dag | tijd | dag | tijd | dag | tijd | dag | tijd | dag | tijd | dag | tijd |
| 2016 | 20 | 04:31 | 20 | 05:31 | 20 | 22:35 | 21 | 00:35 | 22 | 14:21 | 22 | 16:21 | 21 | 10:45 | 21 | 11:45 |
| 2017 | 20 | 10:29 | 20 | 11:29 | 21 | 04:25 | 21 | 06:25 | 22 | 20:02 | 22 | 22:02 | 21 | 16:29 | 21 | 17:29 |
| 2018 | 20 | 16:15 | 20 | 17:15 | 21 | 10:07 | 21 | 12:07 | 23 | 01:54 | 23 | 03:54 | 21 | 22:22 | 21 | 23:22 |
| 2019 | 20 | 21:58 | 20 | 22:58 | 21 | 15:54 | 21 | 17:54 | 23 | 07:50 | 23 | 09:50 | 22 | 04:19 | 22 | 05:19 |
| 2020 | 20 | 03:50 | 20 | 04:50 | 20 | 21:43 | 20 | 23:43 | 22 | 13:31 | 22 | 15:31 | 21 | 10:03 | 21 | 11:03 |
| 2021 | 20 | 09:37 | 20 | 10:37 | 21 | 03:32 | 21 | 05:32 | 22 | 19:21 | 22 | 21:21 | 21 | 15:59 | 21 | 16:59 |
| 2022 | 20 | 15:33 | 20 | 16:33 | 21 | 09:14 | 21 | 11:14 | 23 | 01:04 | 23 | 03:04 | 21 | 21:48 | 21 | 22:48 |
| 2023 | 20 | 21:25 | 20 | 22:25 | 21 | 14:58 | 21 | 16:58 | 23 | 06:50 | 23 | 08:50 | 22 | 03:28 | 22 | 04:28 |
| 2024 | 20 | 03:07 | 20 | 04:07 | 20 | 20:51 | 20 | 22:51 | 22 | 12:44 | 22 | 14:44 | 21 | 09:20 | 21 | 10:20 |
| 2025 | 20 | 09:02 | 20 | 10:02 | 21 | 02:42 | 21 | 04:42 | 22 | 18:20 | 22 | 20:20 | 21 | 15:03 | 21 | 16:03 |
| 2026 | 20 | 14:46 | 20 | 15:46 | 21 | 08:25 | 21 | 10:25 | 23 | 00:06 | 23 | 02:06 | 21 | 20:50 | 21 | 21:50 |

## Gerelateerde verschijnselen

Het moment van wereldwijd evenwicht tussen dag- en nachtlengte valt samen met een maximale verandering per dag in daglengte tussen kortste en langste dag - en idem voor de groei respectievelijk het krimpen van de nachtlengte. Bijvoorbeeld: tussen 17 en 27 maart lengen de dagen op Vlieland met 42 minuten, in Brussel met 38 minuten. Per dag gemiddeld dus een groei van 4,2 resp. 3,8 minuten. In streken dichter bij de polen wordt het krimpen en rekken van dag en nacht, juist omstreeks de equinoxen, nog aanzienlijk spectaculairder.
Een ander duidelijk waarneembaar kenmerk van de equinoxen is dat in deze perioden de schemering het kortst duurt, terwijl deze rond de zonnewende het langst duurt. Dichter bij de evenaar wordt dit verschil overigens kleiner en op de evenaar is er zelfs geen verschil, daar duurt de schemering het hele jaar extreem kort: minder dan een uur.

## Equinox-gerelateerde bouwwerken

Diverse antieke en moderne bouwwerken zijn zo gemaakt dat de zon op de equinox op een speciale manier in of langs het gebouw schijnt, bijvoorbeeld door een deuropening, over een bepaald richtpunt. Voorbeeld van dergelijke gebouwen zijn Stonehenge, de Piramide van Cheops (Egypte), El Castillo (Yucatán, Mexico) het Observatorium Lelystad, de Megalithische tempels van Mnajdra (Malta) en het Pantheon (Rome). In de wiccareligie zijn de equinoxen belangrijke momenten in de kalender.
* De equinox bij El Castillo, Mexico; een slang is zichtbaar tijdens het lentepunt
* Schematische weergave van de equinoxen en zonnewendes in de Megalithische tempels van Mnajdra
* Zonsondergang van de zon bij de equinox gezien vanaf de Pizzo Vento-site in Fondachelli Fantina, Sicilië