OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kempense kleiputten

Kempense kleiputten is een Natura 2000-gebied (habitatrichtlijngebied BE2100019) in Vlaanderen. Het ligt in de provincie Antwerpen in de Noorderkempen, aan weerszijden van het kanaal Dessel-Schoten. De in totaal zeven deelgebieden zijn gesitueerd in respectievelijk de gemeenten Beerse, Rijkevorsel, Malle en Brecht. In het aanwijzingsbesluit van de Vlaamse Regering uit 2014 wordt het gebied officieel omschreven als Het Blak, Kievitsheide, Ekstergoor en nabijgelegen kamsalamanderhabitats. Het gebied beslaat 698 hectare, een groot deel is privé-eigendom, daar wordt klei gewonnen met als nabestemming natuur. Typisch zijn de waterplassen die ontstaan zijn door het delven van de grondstof. Ze hebben een belangrijke natuurfunctie als leefgebied voor zes Europees beschermde soorten: drijvende waterweegbree, heikikker, kamsalamander, laatvlieger, poelkikker, rosse vleermuis. Ook vlottende bies en oeverkruid komen er voor.
Het gebied telt negen Europees beschermde habitattypes: droge heide, open graslanden op landduinen, oude eiken-berkenbossen op zeer voedselarm zand, slenken en plagplekken op vochtige bodems in de heide, valleibossen, elzenbroekbossen en zachthoutooibossen, vochtige tot natte heide, voedselarme tot matig voedselarme wateren met droogvallende oevers, voedselrijke, gebufferde wateren met rijke waterplantvegetatie, wateren met kranswiervegetaties.
Gebieden die deel uitmaken van Kempense kleiputten zijn onder andere: Velderheide, Blakheide, Duivelskuil, Eksterheide, Abtsheide, Kievitsheide en De Pomp-Poelberg.
* Duivelskuil
* Kievitsheide
* De Pomp-Poelberg
* Blakheide
* Eksterheide
# Velderheide

Het bosgebied Velderheide of "Heksenkuil" is gelegen in het noorden van Beerse, vlak bij het stort. Het gebied van 12 ha groot wordt gekenmerkt door enkele kleiputten, een kunstmatig vennetje en een gemengd bos.

## Geschiedenis

Het domein maakte vroeger deel uit van de abtsheide, gelegen in het noorden van Beerse, ongeveer 900 ha groot. In 1311 schonk Jan II van Brabant de abtsheide aan de Sint-Michielsabdij van Antwerpen. Het was een uitgestrekte vlakte met landduinen, vennen en moerassen. In 1666 kocht de gemeente Beerse de abtsheide. De inwoners mochten er de schapen laten grazen, heide maaien, turf steken... In 1772 vaardigde keizerin Maria Theresia een ordonnantie uit, welke de gemeente verplichtte de woeste gronden te ontginnen of te verkopen voor ontginning. In 1820/1823 werden door de gemeente Beerse gronden en heide verkocht voor ontginning. In 1845 werd het kanaal Dessel-Schoten gegraven dat ook door Beerse loopt. Langs dit kanaal werden verschillende steenfabrieken opgericht en in de onmiddellijke omgeving van deze steenfabrieken werden (en worden nog steeds) kleiputten gegraven. In het domein zijn nog een aantal van die oude kleiputten te bezichtigen.

## Beheer

* Afdeling Bos en Groen

## Eigendom

Gemeente Beerse
# Antoine van Nispen tot Pannerden

Jhr. Antoon Eduard Marie (Antoine) van Nispen tot Pannerden (Zevenaar, 20 april 1884 – aldaar, 20 januari 1964) was een Nederlands burgemeester.

## Familie

Antoine van Nispen tot Pannerden, binnen de familie Van Nispen ook Tanne genoemd, werd geboren op huize Hoek. Hij was een zoon van jhr. Otto Carel Jan Christiaan Lodewijk Marie van Nispen tot Pannerden, heer van Pannerden, den Berenclauw en Rijswijk (1844-1905), wethouder in Zevenaar en lid van de Provinciale Staten, en diens tweede echtgenote jkvr. Louise Josephine Johanna Maria van Grotenhuis van Onstein (1852-1916). Vier van zijn broers werden burgemeester. Hij was getrouwd met Clara Maria de Nerée tot Babberich (1886-1975), lid van de familie De Nerée. Uit dit huwelijk werden zes kinderen geboren, onder wie Ernest en Antoon.

## Loopbaan

Op 27-jarige leeftijd werd Van Nispen benoemd tot burgemeester van Didam. In 1920 volgde zijn benoeming in zijn geboorteplaats Zevenaar. Zijn grootvader Carel Everhard van Nispen van Pannerden was daar eerder burgemeester geweest. Van Nispen was daarnaast lid van de Provinciale Staten van Gelderland (1923-1926).
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef Van Nispen aanvankelijk aan als burgemeester. Toen de Duitsers in 1944 een frontlinie wilden aanleggen langs de Rijn eisten zij van de provincie Gelderland 40.000 mannen voor de uit te voeren werkzaamheden, waarvan 300 uit Zevenaar. Ze gijzelden tien inwoners van Zevenaar om hun eis kracht bij te zetten en dreigden deze te doden als zich niet voldoende mannen zouden aanmelden. Van Nispen deed noodgedwongen op 9 september 1944 de oproep aan de bevolking, staande op een stoel op de Markt. Hij ging direct daarop met ziekteverlof. Na de oorlog keerde hij terug in het ambt, maar in 1946 ging hij, op advies van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, met pensioen.
Hij overleed na een langdurige ziekte, op 79-jarige leeftijd en werd bijgezet in het familiegraf in Zevenaar.

## Literatuur

* Nederland's Adelsboek 89 (2001-2002), pp. 146-156.
* ↑ Familievereniging Van Nispen en Nederland's Adelsboek
* ↑ Oudheidkundige Vereniging Didam: Burgemeesters
* ↑ Romijn, P. (2006) Burgemeesters in oorlogstijd : Besturen onder Duitse bezetting. Amsterdam: Uitgeverij Balans.
* ↑ Besten, L. den (2013) Sprekende minderheid : Vier eeuwen protestantse geloofsgemeenschap te Zevenaar. Zevenaar: Cultuurhistorische Vereniging Zevenaar
# Dobšinská-ijsgrot
## Beschrijving

De Dobšinská ijsgrot of Dobšinská ľadová jaskyňa (in het Slowaaks) is een in Slowakije gelegen ijsgrot die zich bevindt in het nationaal park Slowaaks paradijs.
De site is sinds 2000 als onderdeel van de grotten van de Aggtelek Karst en Slowaakse Karst opgenomen op de werelderfgoedlijst van de UNESCO.
De grot werd in 1870 ontdekt door mijningenieur Eugen Ruffinyi, hoewel de ingang al sinds mensenheugenis bekend was. Ze werd voor het publiek opengesteld in 1871 en werd in 1887 de eerste elektrisch verlichte grot in Europa.
Op dat moment was ongeveer 7.171 m² van de totale 8,874 m² bedekt met ijs. Het totale ijsvolume werd geschat op 125,000 m³.
De bodem van de grot daalt vanaf de noordelijk gelegen ingang, waardoor de grot in de winter snel afkoelt omdat de koude lucht kan dalen. De gemiddelde jaartemperatuur bedraagt 0 °C.
De totale lengte van de grot bedraagt 1.483 m. waarvan 515 meter van mei tot september open is voor het publiek.

## Bereikbaarheid

De plaats Dobšinská ľadová jaskyňa is met het openbaar vervoer bereikbaar bij middel van de trein: spoorlijn Červená Skala – Margecany (station: Dobšinská ľadová jaskyňa).
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: ge128462
* Virtual International Authority File: 6556156565702023500001
* WorldCat (via VIAF): 6556156565702023500001
# Ghomara

Ghomara kan verwijzen naar:
* Ghomara (volk), etnische groep in het noorden van Marokko
* Ghomara (taal), Berberse taal gesproken door dit volk
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Ghomara en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Radix (tijdschrift)

Radix is een christelijk, multidisciplinair wetenschappelijk kwartaaltijdschrift. Het bevat artikelen, essays en recensies waarin op een of andere manier de verhouding tussen christelijk geloof en wetenschap aan de orde is. Het tijdschrift is een platform voor wetenschappelijke reflectie op vragen die spelen binnen de kerken, in de maatschappij en in de academische wereld. Het wordt gelezen door studenten, wetenschappers en andere geïnteresseerden, met name uit de orthodox-protestantse hoek.
Radix is in 1967 opgericht en werd tot 2009 uitgegeven door het Gereformeerd Wetenschappelijk Genootschap (GWG). Sinds 2009 wordt het uitgegeven door ForumC, een krachtenbundeling van GWG, ICS en Sensor.
Bekende namen die aan het blad verbonden zijn:
* Cees Dekker, hoogleraar nanotechnologie aan de Technische Universiteit Delft en sinds 2009 lid van de redactieraad.
* George Harinck, hoogleraar geschiedenis van het protestantisme aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen, en directeur van het Archief- en Documentatiecentrum (ADC) in Kampen en het Historisch Documentatiecentrum (HDC) in Amsterdam. Hij was tot 2001 lid van de redactie en is sinds 2006 lid van de redactieraad. Ook schreef hij meerdere bijdragen.
* Gerrit Glas, hoogleraar filosofie van de psychiatrie aan de Universiteit Leiden. Hij is lid van de redactieraad en schreef meerdere bijdragen.
* Eimert van Middelkoop, oud-minister van defensie (ChristenUnie). Hij was tot 2000 lid van de redactie.

## Externe link

* Radix (presentatie op website van ForumC).
# Ghomara (taal)

Het Ghomara of Ghmari is een dialect van het Tamazight (de Berbertalen) gesproken onder de Ghomara's, een etnische groep uit het Rif, in het noorden van Marokko. Het is te vergelijken met de dialecten van de Atlas. Het Ghomari wordt gesproken binnen de stammen van Beni Bouzra (oorspronkelijk: Aït Bouzra) en Beni Mansour (oorspronkelijk: Aït Mansour), terwijl elders de Ghomara's Darija (een allogamie van Arabisch en Tamazight) spreken. Het wordt gesproken door ongeveer 10.000 mensen. Het Ghomara wordt door UNESCO beschouwd als een bedreigde taal, maar recente ontdekkingen over de vitaliteit kunnen deze gegevens veranderen.
# Ontmoeting in Bayonne

De Ontmoeting in Bayonne vond plaats in 1565 tussen Catharina de' Medici en de hertog van Alva tijdens de rondreis van de nieuwe koning Karel IX van Frankrijk door zijn land.
Naast een familiaire ontmoeting met Catharina’s dochter Elisabeth was de ontmoeting vooral een diplomatieke missie van koning Filips II van Spanje om Frankrijk over te halen rigoureuze maatregelen te nemen tegen de protestanten.
Daaruit volgde tevens Catharina’s voorstel, om haar dochter Margaretha uit te huwelijken aan Filips’ zoon Carlos van Spanje.
De ontmoeting zou uiteindelijk op niets uitlopen door onder andere de arrestatie en dood van Carlos. De hugenoten beschouwden deze ontmoeting als de voorbode van de Bartholomeusnacht.

## Publicatie

Bernerd C. Weber "The Conference of Bayonne, 1565: An Episode in Franco-Spanish Diplomacy", The Journal of Modern History, vol. 11, No. 1 (Maart 1939), pp. 1-22.
# Lijst van rijksmonumenten in Huisseling

De plaats Huisseling telt 7 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister. Hieronder een overzicht.
| Object | Oorspronkelijke functie$^?$ | Bouwjaar | Architect | Locatie | Coördinaten$^?$ | Nr.$^?$ | Afbeelding |
| Boerderij, dwarsdeeltype met T-huis waarvan de voorzijde een topgevel bezit, waarnaast aanbouwen uit ca. 1900 en later | Boerderij | 1600 mogelijk 17e eeuw 1600 mogelijk 17e eeuw | | Daalderstraatje 2 Daalderstraatje 2 | 51° 47' 27" NB, 5° 38' 55" OL | 32392 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij, dwarsdeeltype met T-huis waarvan de voorzijde een topgevel bezit, waarnaast aanbouwen uit ca. 1900 en later Meer afbeeldingen |
| Boerderij. Zeer fraai voorbeeld van het middenlangsdeeltype met T-huis, in de woonhuisvoorgevel hoekpilasters met hardstenen dorische kapitelen | Boerderij | 1800 eerste kwart 19e eeuw 1800 eerste kwart 19e eeuw | | Grotestraat 54 Grotestraat 54 | 51° 47' 18" NB, 5° 38' 30" OL | 32395 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij. Zeer fraai voorbeeld van het middenlangsdeeltype met T-huis, in de woonhuisvoorgevel hoekpilasters met hardstenen dorische kapitelen Meer afbeeldingen |
| Pastorie, tegenwoordig woonhuis | Kerkelijke dienstwoning | 1877-1878; sinds 1987 woonhuis 1877-1878; sinds 1987 woonhuis | Hermanus Kroonen Hermanus Kroonen | Grotestraat 58 Grotestraat 58 | 51° 47' 15" NB, 5° 38' 30" OL | 518195 Dit rijksmonument op Wikidata | Pastorie, tegenwoordig woonhuis Meer afbeeldingen |
| Sint Lambertuskerk | Kerk en kerkonderdeel | 1911 1911 | Caspar Franssen Caspar Franssen | Hamstraat 1 Hamstraat 1 | 51° 47' 16" NB, 5° 38' 28" OL | 518193 Dit rijksmonument op Wikidata | Sint Lambertuskerk Meer afbeeldingen |
| Boerderij, middenlangsdeeltype met T-huis | Boerderij | 1800 eerste helft 19e eeuw 1800 eerste helft 19e eeuw | | Hamstraat 4 Hamstraat 4 | 51° 47' 14" NB, 5° 38' 27" OL | 32397 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij, middenlangsdeeltype met T-huis Meer afbeeldingen |
| Boerderij, middenlangsdeeltype, met T-huis | Boerderij | 1800 eerste helft 19e eeuw 1800 eerste helft 19e eeuw | | Hamstraat 8 Hamstraat 8 | 51° 47' 13" NB, 5° 38' 29" OL | 32398 Dit rijksmonument op Wikidata | Boerderij, middenlangsdeeltype, met T-huis |
| Baarhuisje en grafmonument | Begraafplaats en -onderdl. Werd gebruikt als beenderhuisje | 1878 1878 | | Hamstraat (ongenummerd) Hamstraat (ongenummerd) | 51° 47' 16" NB, 5° 38' 28" OL | 518194 Dit rijksmonument op Wikidata | Baarhuisje en grafmonument Meer afbeeldingen |
# Tordylium

Tordylium is een geslacht uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae). De soorten komen voor van oostelijk Centraal-Europa tot in het Middellandse Zeegebied en Iran.

## Soorten

* Tordylium aegaeum Runemark
* Tordylium aegyptiacum (L.) Poir.
* Tordylium apulum L.
* Tordylium brachytaenium Boiss. & Heldr.
* Tordylium cappadocicum Boiss.
* Tordylium carmeli (Labill.) Al-Eisawi
* Tordylium cordatum (Jacq.) Poir.
* Tordylium ebracteatum Al-Eisawi & Jury
* Tordylium elegans (Boiss. & Balansa) Alava & Hub.-Mor.
* Tordylium hasselquistiae DC.
* Tordylium hirtocarpum Candargy
* Tordylium ketenoglui H.Duman & A.Duran
* Tordylium lanatum (Boiss.) Boiss.
* Tordylium macropetalum Boiss.
* Tordylium maximum L.
* Tordylium officinale L.
* Tordylium pestalozzae Boiss.
* Tordylium pustulosum Boiss.
* Tordylium syriacum L.
* Tordylium trachycarpum (Boiss.) Al-Eisawi
* ↑ (en) Tordylium Tourn. ex L. Royal Botanic Gardens, Kew
... · Aciphylla · Actinotus · Aegopodium · Aethusa · Ammi (Akkerscherm) · Anethum · Angelica (Engelwortel) · Anisotome · Anthriscus (Kervel) · Apium (Moerasscherm) · Artedia · Astrantia (Sterrenscherm) · Athamanta · Azorella · Berula · Bifora · Bunium · Bupleurum (Goudscherm) · Carum (Karwij) · Caucalis · Chaerophyllum (Ribzaad) · Cicuta · Conium · Conopodium · Coriandrum · Crithmum · Cuminum · Daucus · Eryngium (Kruisdistel) · Falcaria · Ferula · Foeniculum · Heracleum (Berenklauw) · Levisticum · Myrrhis · Oenanthe (Torkruid) · Orlaya · Pastinaca (Pastinaak) · Petroselinum (Peterselie) · Peucedanum (Varkenskervel) · Pimpinella (Bevernel) · Pycnocycla · Sanicula · Scandix · Selinum · Silaum · Sium · Smyrnium (Zwarte kervel) · Steganotaenia ·
Torilis (Doornzaad) · Xanthosia · ...
# Trachydium

Trachydium is een geslacht uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae). De soorten komen voor van Afghanistan tot in zuidelijk Centraal-China en Indochina.

## Soorten

* Trachydium cambodgianum (H.Boissieu) M.Hiroe
* Trachydium involucellatum R.H.Shan & F.T.Pu
* Trachydium puberulum Gilli
* Trachydium roylei Lindl.
* Trachydium rubrinerve Franch.
* Trachydium simplicifolium W.W.Sm.
* Trachydium subnudum C.B.Clarke ex H.Wolff
* Trachydium szechuanense H.Wolff
* Trachydium tibetanicum H.Wolff
* Trachydium trifoliatum H.Wolff
* Trachydium variabile H.Wolff
* ↑ (en) Trachydium Lindl. Royal Botanic Gardens, Kew
... · Aciphylla · Actinotus · Aegopodium · Aethusa · Ammi (Akkerscherm) · Anethum · Angelica (Engelwortel) · Anisotome · Anthriscus (Kervel) · Apium (Moerasscherm) · Artedia · Astrantia (Sterrenscherm) · Athamanta · Azorella · Berula · Bifora · Bunium · Bupleurum (Goudscherm) · Carum (Karwij) · Caucalis · Chaerophyllum (Ribzaad) · Cicuta · Conium · Conopodium · Coriandrum · Crithmum · Cuminum · Daucus · Eryngium (Kruisdistel) · Falcaria · Ferula · Foeniculum · Heracleum (Berenklauw) · Levisticum · Myrrhis · Oenanthe (Torkruid) · Orlaya · Pastinaca (Pastinaak) · Petroselinum (Peterselie) · Peucedanum (Varkenskervel) · Pimpinella (Bevernel) · Pycnocycla · Sanicula · Scandix · Selinum · Silaum · Sium · Smyrnium (Zwarte kervel) · Steganotaenia ·
Torilis (Doornzaad) · Xanthosia · ...
# Zwarte zon

De zwarte zon (Duits: Schwarze Sonne of Sonnenrad) is een occult en esoterisch symbool. Het symbool wordt vooral door neopaganisten en neonazi's gebruikt. Het is een variant van het zonnerad en het zonnekruis, maar gaat in deze vorm terug op een mozaïek op de vloer van de Obergruppenführersaal in de Wewelsburg.
Het was het embleem van het rechtsradicale en neonazistische Azovbataljon uit Oekraïne, dat tijdens de Oorlog in Donbass tegen de pro-Russische milities vocht. Het bataljon gebruikte de zwarte zon vanaf zijn oprichting in mei 2014 tot en met augustus 2015.
De zwarte zon is opgebouwd uit 12 spaken, die de rune van de zege (Sieg-Rune: Sowulo) ofwel de bliksem-S voorstellen, waaruit het monogram van de SS bestaat. De spaken worden daarnaast gevormd door drie over elkaar gelegde hakenkruizen (swastika).
Volgens archeologen en antropologen symboliseert de zwarte zon mogelijk de Germaanse licht- en zonnemystiek, zoals gepropageerd door de SS, Alemannische sierschijven, waarmee onderzoekers zich in de 1930'er jaren bezighielden.
# Theo Mann-Bouwmeesterring

De Theo Mann-Bouwmeesterring is een Nederlandse toneelprijs.

## Geschiedenis

De ring werd in 1911 door een comité namens de Amsterdamse burgerij geschonken aan de actrice Theo Mann-Bouwmeester, ter gelegenheid van haar veertigjarig jubileum. Zij werd geacht deze te zijner tijd door te geven aan een in haar ogen waardige collega. Dit deed zij, in 1934, aan Else Mauhs. Deze vond geen van haar collega's goed genoeg voor de onderscheiding, zodat de ring tot haar dood in 1959 in haar bezit bleef. Daarna werd een aparte stichting opgericht, die de ring toekende aan Caro van Eyck die de ring ook tot haar dood heeft gedragen. In 1980 kreeg Annet Nieuwenhuijzen het kleinood. Zij herstelde de oude traditie en wees in 1994 Anne Wil Blankers als haar opvolger aan. Op 24 november 2010 gaf Blankers de ring door aan Ariane Schluter en op 28 januari 2017 kreeg Halina Reijn de ring.

## Ontwerp

Het ontwerp van de ring is van Jan Eisenloeffel. De ring is gemaakt van goud, versierd met email. Rondom de ring staat de naam van Theo Mann-Bouwmeester.

## Gelauwerden

* 1911: Theo Mann-Bouwmeester (1850-1939)
* 1934: Else Mauhs (1885-1959)
* 1960: Caro van Eyck (1915-1979)
* 1980: Annet Nieuwenhuijzen (1930-2016)
* 1994: Anne Wil Blankers (1940-)
* 2010: Ariane Schluter (1966-)
* 2017: Halina Reijn (1975- )
# Stutthof (concentratiekamp)

Stutthof was een Duits concentratiekamp, waarvan de resten sinds de aanpassingen van de Poolse landgrenzen na de Tweede Wereldoorlog in Polen liggen. Het kamp werd gebouwd toen het gebied nog deel uitmaakte van de vrije stad Danzig. Het lag 34 kilometer buiten de stad Danzig, bij het dorp Stutthof (tegenwoordig Sztutowo). Stutthof was het eerste concentratiekamp dat door de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog buiten het vooroorlogse Duitsland in gebruik werd genomen, namelijk op 2 september 1939, daags na de inval in Polen. Op 9 mei 1945 werd het (als laatste concentratiekamp) bevrijd.

## Gebruik

Al in 1936 verzamelden in Danzig gestationeerde nazi's informatie over de Joden in het gebied, en werd gezocht naar een geschikte locatie voor een concentratiekamp. De eerste gevangenen waren honderdvijftig Joden uit Danzig zelf, maar binnen twee weken steeg het aantal gevangenen naar zesduizend. In 1942 arriveerden de eerste vrouwelijke gevangenen en SS'ers. In totaal werkten er ongeveer honderddertig vrouwen in het Stutthof-complex, dat verspreid was over de Poolse kust aan de Oostzee. Tegen het eind van de oorlog werden ook Poolse niet-SS'ers gerekruteerd als gevolg van een tekort aan bewakers.
Het kamp besloeg in 1942 120 hectare, met dertig barakken voor de gevangenen. Tot 1943 was Stutthof geen vernietigingskamp, maar een crematorium. Gaskamers werden in 1943 gebouwd. In juni 1944 werd Stutthof toegevoegd aan de lijst van vernietigingskampen van de Endlösung. Per keer konden in de gaskamer honderdvijftig mensen van het leven worden beroofd, maar vaak werden gevangenen ook vergast met uitlaatgassen in gaswagens.
Van september 1939 tot mei 1945 zaten in totaal ongeveer 110.000 mensen vast in het kamp. Tussen de 60.000 en 85.000 van hen werden om het leven gebracht, terwijl 22.500 personen naar andere kampen werden overgebracht toen de geallieerden Stutthof naderden.
De Litouwse schrijver Balys Sruoga, die ook in het kamp gevangengezeten had, schreef over zijn ervaringen het boek Dievų miskas (Het Bos der Goden).

## Stutthof-rechtszaken

Na de oorlog werden in Danzig 101 mensen die in Stutthof hadden gewerkt door de Russen en de Polen berecht. Slechts twee van hen werden onschuldig bevonden.
Een 93-jarige ex-bewaker Bruno Dey van het concentratiekamp stond in oktober 2019 in Duitsland terecht. Hem werd verweten medeplichtig te zijn aan de moord op 5.230 gevangenen in de laatste maanden voor de bevrijding van het kamp. Omdat hij destijds 17 jaar oud was, werd hij berecht volgens het jeugdstrafrecht. Hij werd in juli 2020 veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van twee jaar, nadat er drie jaar cel tegen hem was geëist.
In oktober 2021 begon een proces tegen de 96-jarige Irmgard Furchner, de voormalige secretaresse van het concentratiekamp, waarbij zij zich moest verantwoorden voor medeplichtigheid aan 11.000 moorden. Zij was tussen juni 1943 en april 1945 stenograaf en typiste in het kantoor van de kampcommandant, waardoor zij systematisch meehielp aan het doden van gevangenen. In december 2022 is ze veroordeeld tot twee jaar voorwaardelijke gevangenisstraf.
# Atletiek op de Olympische Zomerspelen 1992 – Marathon vrouwen

De marathon voor vrouwen op de Olympische Zomerspelen 1992 op het stratenparcours in Barcelona vond plaats op zaterdag 1 augustus 1992. Het was de derde editie van de vrouwenmarathon bij de Olympische Spelen. De finish vond plaats in het Estadi Olímpic Lluís Companys. De wedstrijd werd gewonnen door Valentina Jegorova in 2:32.41. Zij vertegenwoordigde het Gezamenlijk team. Op de finish had ze slechts acht seconden voorsprong op de Japanse Yuko Arimori.

## Uitslag

| Rang | Atlete | Land | Tijd |
| 1 | Valentina Jegorova | EUN | 2:32.41 |
| 2 | Yuko Arimori | JPN | 2:32.49 |
| 3 | Lorraine Moller | NZL | 2:33.59 |
| 4 | Sachiko Yamashita | JPN | 2:36.26 |
| 5 | Katrin Dörre-Heinig | GER | 2:36.48 |
| 6 | Mun Gyong-Ae | PRK | 2:37.03 |
| 7 | Manuela Machado | POR | 2:38.22 |
| 8 | Ramilja Boerangoelova | EUN | 2:38.46 |
| 9 | Colleen De Reuck | RSA | 2:39.03 |
| 10 | Cathy O'brien | USA | 2:39.42 |
| 11 | Karolina Szabó | HUN | 2:40.10 |
| 12 | Francie Larrieu-Smith | USA | 2:41.09 |
| 13 | Sally Eastall | GBR | 2:41.20 |
| 14 | Ritva Lemettinen | FIN | 2:41.48 |
| 15 | Birgit Jerschabek | GER | 2:42.45 |
| 16 | Veronique Marot | GBR | 2:42.55 |
| 17 | Márcia Narloch | BRA | 2:44.32 |
| 18 | Emma Scaunich | ITA | 2:46.14 |
| 19 | Odette Lapierre | CAN | 2:46.18 |
| 20 | Anna Villani | ITA | 2:46.44 |
| 21 | Janis Klecker | USA | 2:47.17 |
| 22 | Wanda Panfil | POL | 2:47.27 |
| 23 | Bettina Sabatini | ITA | 2:50.09 |
| 24 | Alena Peterková | TCH | 2:53.30 |
| 25 | Lee Mi-Ok | KOR | 2:54.21 |
| 26 | Małgorzata Birbach | POL | 2:54.33 |
| 27 | Sally Ellis | GBR | 2:54.41 |
| 28 | Pascaline Wangui | KEN | 2:56.46 |
| 29 | Yumi Kokamo | JPN | 2:58.18 |
| 30 | Addis Gezahegn | ETH | 2:58.57 |
| 31 | Janete Mayal | BRA | 3:00.23 |
| 32 | Elena Murgoci | ROU | 3:01.46 |
| 33 | Vilma Peña | CRC | 3:03.34 |
| 34 | Ena Guevara | PER | 3:05.50 |
| 35 | Ana Gutiérrez | ISV | 3:14.02 |
| 36 | Jen Allred | GUM | 3:14.45 |
| 37 | Christine Bakombo | ZAI | 3:29.10 |
| — | Aurora Cunha | POR | DNF |
| — | Olga Avalos-Appell | MEX | DNF |
| — | Franziska Rochat-Moser | SUI | DNF |
| — | Đặng Thị Tèo | VIE | DNF |
| — | Lizanne Bussières | CAN | DNF |
| — | Maria Rebélo-Lelut | FRA | DNF |
| — | Lia Melis | ARU | DNF |
| — | Marguerite Buist | NZL | DNF |
| — | Lisa Martin-Ondieki | AUS | DNF |
| — | Madina Biktagirova | EUN | DQ |
* (en) Uitslagen op sports-reference.com
Mannen: 1896 · 1900 · 1904 · 1908 · 1912 · 1920 · 1924 · 1928 · 1932 · 1936 · 1948 · 1952 · 1956 · 1960 · 1964 · 1968 · 1972 · 1976 · 1980 · 1984 · 1988 · 1992 · 1996 · 2000 · 2004 · 2008 · 2012 · 2016 Vrouwen: 1984 · 1988 · 1992 · 1996 · 2000 · 2004 · 2008 · 2012 · 2016