# 1534

Het jaar 1534 is het 34e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### januari

* 5 - Jan Matthijs trekt met een aantal volgelingen de stad Münster binnen en vestigt de volwassendoop (zie Anabaptistische opstand in Münster).

### februari

* 23 - Anabaptistenleider Berend Knipperdolling wordt burgemeester van Münster (zie Anabaptistische opstand in Münster).
* 28 - Frans van Waldeck, bisschop van Münster, begint de belegering van de door anabaptisten beheerste stad.

### april

* 17 - De Engelse oud-kanselier Thomas More wordt opgesloten in de Tower, omdat hij weigert mee te werken aan het onterven van Mary Tudor.
* 20 - Jacques Cartier vertrekt uit Saint-Malo voor een ontdekkingsreis naar Newfoundland. Op deze reis ontdekt hij de Straat van Belle Isle en verkent de Saint Lawrencebaai.

### mei

* mei - Begin van de Gravenvete in Denemarken, een oorlog tussen de protestanten onder koning Christiaan III en de katholieken onder Christoffel van Oldenburg als regent voor de voormalige koning Christiaan II.

### juli

* 22 - Stadsbrand van Breda.

### augustus

* 16 - Ignatius van Loyola sticht in Parijs met zes medestudenten de Orde der Jezuïeten.
* 19 - Khair ad-Din (Barbarossa) landt een grote vloot bij Tunis. Sultan Muley Hassan slaat op de vlucht, en Khair ad-Din verklaart Tunis Ottomaans bezit.

### oktober

* 10 - Slag bij Svenstrup: Opstandige boeren in Jutland verslaan de edelen in de Gravenvete.
* 13 - Alessandro Farnese wordt tot paus gekozen als opvolger van de overleden Clemens VII.
* 18 - Affaire des Placards: Anti-katholieke posters worden opgehangen in Parijs en enkele andere Franse steden.

### november

* 3 november - Act of Supremacy: Koning Hendrik VIII wordt de leider van de Anglicaanse Kerk, die hiermee volledig breekt met de paus en de Rooms-Katholieke Kerk.
* 18 november - Vrede van Stockelsdorf: Einde van de oorlog tussen Denemarken en Lübeck in Holstein.

### december

* 4 - Het Osmaanse leger verovert onder leiding van sultan Suleyman I Bagdad op de Perzische Savafiden.
* 6 december - Sebastián de Benalcázar verovert en hersticht Quito.

### zonder datum

* Ulrich van Württemberg keert na 15 jaar verdreven te zijn terug in zijn hertogdom en voert de reformatie door.
* De Anglicaanse Kerk schaft het celibaat af.
* Simón de Alcazaba tracht een kolonie te stichten in Patagonië.
* De leenbeurze in Ieper is de eerste berg van barmhartigheid buiten Italië.
* Oprichting van Cambridge University Press, de oudste nog bestaande uitgeverij.
* Alonso de Herrera reist de Orinoco op tot aan de Meta.
* Pedro de Heredia reist stroomopwaarts de Sinú en Magdalena.
* Alvar Núñez Cabeza de Vaca, Andres Dorantes de Carranza, Estebanico en Alonzo del Castillo Maldonado, overlevenden van de expeditie van Panfilo de Narvaéz, beginnen hun trek terug naar Nieuw-Spanje.
* Deventer, Kampen en Zwolle besluiten tot een gezamenlijke muntslag, zie Drie Steden (muntslag).

## Publicaties

* Lutherbijbel (voltooiing)
* Pietro Aretino: Ragionamento della Nanna e della Antonia
* Euricius Cordus: Botanologicon
* Thomas Elyot: The Bankette of Sapience
* François Rabelais: Gargantua
* Bernhard Rottmann: Bekentones des globens und lebens der gemein Christe zu Monster

## Beeldende kunst

* Paris Bordone: Presentatie van de ring
* Lucas Cranach de Oude: Portret van Maria van Saksen
* Moretto da Brescia: De kroning van de maagd
* Giorgio Vasari: Portret van Lorenzo de Medici

## Opvolging

* Denemarken en Noorwegen - Christiaan III als opvolger van zijn vader Frederik I
* Étampes - Jean de La Barre opgevolgd door Jan IV van Brosse
* Ferrara en Modena - Alfonso I d'Este opgevolgd door zijn zoon Ercole II d'Este
* Kartli - George IX opgevolgd door diens neef Loearsab I (jaartal onzeker)
* paus (13 oktober)- Clemens VII opgevolgd door Alessandro Farnese als Paulus III
* Orde van Malta - Philippe Villiers de l'Isle Adam opgevolgd door Piero de Ponte
* Montbéliard - George I van Württemberg opgevolgd door zijn broer Ulrich van Württemberg
* Sicilië (onderkoning) - Ettore Pignatelli e Caraffa opgevolgd door Simone Ventimiglia
* Tecklenburg - Otto IX opgevolgd door zijn zoon Koenraad
* bisdom Utrecht - Willem van Enckevoirt opgevolgd door George van Egmont
* Württemberg - Ferdinand I van Oostenrijk opgevolgd door Ulrich van Württemberg

## Afbeeldingen

* Route van Jacques Cartier in 1534
* grafmonument van Willem van Enckevoirt
* grafmonument van Dirk Martens
* Koninklijk paleis van Valladolid (voltooid 1534)
* Stadhuis van Hulst (1534)
* Sint-Sulpitiuskerk, Diest (voltooid 1534)
* Palazzo del Te, Mantua (voltooid 1534)
* Villa Trissino, Cricoli, nabij Vicenza

## Geboren

* 5 februari - Giovanni de' Bardi, Florentijns componist en dichter
* 15 februari - Alexander Sauli, Italiaans prelaat
* 28 februari - Alberico I Cybo Malaspina, Italiaans edelman
* 19 maart - José de Anchieta, Spaans missionaris
* ca. 29 maart - Abel Eppens, Noord-Nederlands kroniekschrijver
* 15 juni - Hendrik I van Montmorency, Frans edelman
* 23 juni - Oda Nobunaga, Japans daimyo
* 1 juli - Frederik II, koning van Denemarken en Noorwegen (1559-1588)
* 18 juli - Zacharias Ursinus, Duits theoloog
* 29 augustus - Nicolaas Pieck, Noord-Nederlands theoloog
* 24 september - Ram Das, sikh goeroe
* 4 oktober - Willem van Schwarzburg-Frankenhausen, Duits edelman
* 2 november - Eleonora van Oostenrijk, Oostenrijks prinses
* 17 november - Karel van Anhalt, Duits edelman
* 16 december - Hans Bol, Zuid-Nederlands kunstschilder
* Dirck Barendsz., Nederlands kunstschilder
* Joachim Beuckelaer, Zuid-Nederlands kunstschilder
* Rutger VI van Boetzelaer, Noord-Nederlands edelman
* Volcher Coiter, Noord-Nederlands anatoom
* Lucas d'Heere, Zuid-Nederlands schilder en dichter
* Henry Herbert, Engels staatsman
* Antonio Martelli, Italiaans riddermonnik
* Obata Masamori, Japans samoerai
* Sai Setthathirat I, koning van Lan Xang (1550-1571)
* Elisabeth Vlamyncx, Zuid-Nederlands hekserijbeschuldigde
* Jacobus Zaffius, Nederlands geestelijke
* Lucas Janszoon Waghenaer, Nederlands cartograaf (jaartal bij benadering)

## Overleden

* 24 januari - Guillaume Briçonnet (~63), Frans prelaat
* 25 januari - Magdalena van Saksen (26), echtgenote van Joachim II Hector van Brandenburg
* 5 maart - Antonio da Correggio (44), Parmezaans kunstschilder
* 19 maart - Ayşe Hafsa Sultan (44), valide sultan van het Ottomaanse Rijk
* 5 april - Jan Matthijs, Noord-Nederlands anabaptistenleider
* 28 mei - Dirk Martens (~87), Zuid-Nederlands drukker
* 19 juli - Willem van Enckevoirt (~70), Nederlands kardinaal
* ca. 9 augustus - Thomas Cajetanus (66), Italiaans theoloog
* 21 augustus - Philippe Villiers de l'Isle Adam, grootmeester van de Orde van Malta
* 25 september - Clemens VII (56), paus (1523-1534)
* 31 oktober - Alfonso I d'Este (58), hertog van Ferrara en Modena
* 7 november - Ferdinand van Guarda (27), Portugees prins
* 8 november - William Blount (~56), Engels hoveling
* 23 november - Otto Brunfels (~46), Duits theoloog
* 7 december - Janus Lascaris (~89), Byzantijns geleerde
* 13 december - Paulus van Middelburg
* Anastasia van Brandenburg (~56), Duits edelvrouw
* Jan IV van Cortenbach, Zuid-Nederlands edelman
* Alonso de Fonseca y Ulloa (~58), Spaans prelaat
* Laurens II Keldermans, Zuid-Nederlands architect
* Barbara van Polen (~56), Pools prinses, echtgenote van George van Saksen
* Marcantonio Raimondi (~54), Italiaans graveur
* Jacob ten Starte, Noord-Nederlands bestuurder
* Otto IX van Tecklenburg (~69), Duits edelman
* Dionysius Vinne, Zuid-Nederlands anabaptistisch prediker
* Wijnkijn de Worde, Duits-Engels drukker
* Jan V de Baenst, Zuid-Nederlands politicus (jaartal bij benadering)
* Antonio Pigafetta, Venetiaans zeevaarder (jaartal bij benadering)