# Henk Helmantel

Henk Helmantel (Westeremden, 22 februari 1945) is een Nederlands kunstschilder. Hij wordt gerekend tot de noordelijke realisten en de onafhankelijke realisten. Het christendom staat centraal in zijn dagelijks leven en werk.

## Leven en werk

Helmantel is de middelste van vijf kinderen en groeide op als kind van een echtpaar dat een eigen kwekerij had. Het christendom speelde een belangrijke rol binnen de familie. Hij is gereformeerd en lid van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Helmantel volgde van 1961 tot 1965 de opleiding tot kunstschilder aan de Academie Minerva in Groningen. In 1967 vestigde hij zich in zijn geboortedorp Westeremden om het vak uit te oefenen. Later volgde verhuizing naar de pastorie naast de Andreaskerk.
Helmantel wordt in het algemeen beschouwd als een fijnschilder. Dit houdt in dat hij zijn onderwerpen op een realistische manier weergeeft. Hij schildert veel stillevens en interieurs van middeleeuwse kerken en kloosters. Hij richt zich met name op de romaanse en vroeg-gotische bouwkunst, zowel in Nederland als andere gebieden in West-Europa. Zijn christelijke levensovertuiging speelt een belangrijke rol in zijn beleving van schepping en cultuur. Hij noemt Rembrandt als een belangrijke bron van inspiratie voor zijn werk. Zijn inspiratie vindt hij met name in eenvoudige gebruiksvoorwerpen uit diverse culturen, maar ook diverse vruchtsoorten zijn te vinden in zijn stillevens. Marius van Dokkum noemt Helmantel naast Sierk Schröder en Maarten 't Hart als een van zijn inspiratiebronnen onder de hedendaagse schilders.
Het Groninger Museum weigerde lange tijd om zijn werk te exposeren. Dit veranderde in 2014, toen een werk van Helmantel werd aangekocht.
Henk Helmantel werd in 2008 uit acht finalisten gekozen tot Kunstenaar van het Jaar. Daarmee versloeg hij zeven andere bekende beeldend kunstenaars, waaronder Marlene Dumas, Armando, Anton Corbijn en Erwin Olaf. Enige opmerkingen uit het juryrapport: "Geweldige stillevens. Prachtige techniek die in wezen heel mathematisch is. Een GROOTmeester.”; “Henk Helmantel geeft met zijn verfijnde penseeltechniek weer, wat in de Gouden Eeuw niet misstaan zou hebben. Met name de lichtinval doet zo nu en dan denken aan Meesters als Rembrandt. Helmantel is zonder de minste twijfel een Meester van deze tijd.”
In de periode na 2009 kreeg Helmantel veel kritiek naar aanleiding van een uitzending van het EO-televisieprogramma Met niets begonnen, waarin hij sprak over zijn financiële succes. Vooral in het noorden van Nederland, waar de financiële crisis duidelijk merkbaar was, leidde het feit dat de kunstenaar uitgebreid verhaalde over zijn financiële vermogen in combinatie met zijn geloofsovertuiging tot de nodige kritiek. Dit werd versterkt door zijn daaropvolgende uitlatingen over de doodstraf en zijn kritiek op andere godsdiensten.

## Kunstcollectie

De kunstenaar heeft samen met zijn vrouw Babs een omvangrijke kunst- en antiekverzameling aangelegd, waaronder een aantal werken van Rembrandt, die geregeld worden getoond op tentoonstellingen.
Sinds juni 2016 bevindt zich in het hoofdgebouw van het Hof van Saksen de Collectie Harms Rolde, waaronder een tiental schilderijen van Helmantel.

## Exposities (selectie)

* 2000 Rembrandthuis, Amsterdam
* 2004 Drents Museum, Assen, overzichtsexpositie met als thema Openbaring!
* 2010 Slot Zeist
* 2011-2012 Museum Klooster Ter Apel, De Middeleeuwen van Helmantel
* 2013 Martinikerk, Groningen
* 2018 Grote Kerk, Dordrecht, Helmantel in Dordrecht
* 2020 - 2021
** Drents Museum, Assen, Henk Helmantel – Meesterschilder
** Ikonenmuseum Kampen, Inspiratie

## Overig

* Helmantel leidt begrafenissen op het kerkhof in Westeremden.
* Op 25 februari 2000 werden een aantal schilderijen, bronzen beeldjes en antieke voorwerpen gestolen uit de expositieruimte van Helmantel. Op 18 juli 2000 werden hiervoor vijf personen gearresteerd na een poging losgeld te krijgen van Helmantel. Alle kunstvoorwerpen konden onbeschadigd worden geretourneerd aan de schilder en de daders werden veroordeeld.
* Op 31 oktober 2008 werd Helmantel uitgeroepen tot Kunstenaar van het Jaar. In 2014 werd hij benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
* Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2017 was hij in het district Groningen lijstduwer voor het CDA.
* Zuidbeuk van de kerk te Loppersum (1969)
* De door Henk Helmantel gereconstrueerde weem (pastorie) van Westeremden (Groningen).
* Tentoonstellingsruimte in de weem
* 1 2 3 Met Niets Begonnen: Henk Helmantel, Evangelische Omroep (Nederland 1), 24 september 2009
* ↑ Helmantel zuinig met symbolen, Trouw, 25 augustus 2008
* 1 2 Groninger Museum koopt Helmantel, RTV Noord 27 november 2014
* ↑ Niet alles is kunst. Allan, L; Meijer, WL; Kraaijpoel, D (2010) Uitgeverij Aspekt, ISBN 9789059118669
* ↑ Diederik Kraaijpoel spreekt. Interview met kunstrecensent Diederik Kraaijpoel 12 maart 2010. Gearchiveerd op 5 april 2016.
* ↑ Henk Helmantel: soms is doodstraf de enige juiste, Trouw, 24 april 2010
* ↑ Bijzondere collectie Rembrandts in Fraelemaborg, RTV Noord, 31 mei 2014
* 1 2 Doeken Helmantel gestolen, NRC Handelsblad, 26 februari 2000
* ↑ Onwrikbare stillevens van Henk Helmantel, NRC Handelsblad, 12 maart 2003. Gearchiveerd op 4 februari 2015.
* ↑ Helmantel scoort in duister Slot Zeist, Trouw, 24 maart 2010
* ↑ De Middeleeuwen van Helmantel. Museum Klooster Ter Apel. Gearchiveerd op 7 maart 2021. Geraadpleegd op 30 januari 2021.
* ↑ Helmantel exposeert in Martinikerk, RTV Noord, 3 juli 2013
* ↑ Wouter Bessels, Drents Museum zet werk van Groninger schilder Henk Helmantel centraal in volgende grote tentoonstelling. Dagblad van het Noorden (14 mei 2020). Gearchiveerd op 31 oktober 2020. Geraadpleegd op 1 oktober 2020.
* ↑ INSPIRATIE een ontmoeting tussen de collectie Helmantel en ikonen. Ikonenmuseum Kampen (2020). Gearchiveerd op 22 januari 2021. Geraadpleegd op 30 januari 2021.
* ↑ Geroofde schilderijen van Helmantel terug, Trouw, 19 juli 2000
* ↑ Werkstraffen mededaders Helmantel-roof, RTV Noord, 28 februari 2001
* ↑ Ivo van Woerden, Het Egeltje, een meesterwerk van schilder Henk Helmantel én van de politie – een reconstructie van een bizarre kunstroof. de Volkskrant (28 januari 2021). Gearchiveerd op 16 augustus 2022. Geraadpleegd op 30 januari 2021.
* ↑ Henk Helmantel Kunstenaar van het Jaar, NOS, 31 oktober 2008. Gearchiveerd op 4 maart 2016.
* ↑ Helmantel Ridder in de orde van Oranje Nassau, RTV Noord, 25 april 2014
* Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: helm042
* Gemeinsame Normdatei: 118950185
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 7861 1523
* Library of Congress Control Number: n90649706
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: jn20031104011
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 07358200X
* RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 37284
* Système universitaire de documentation: 081174446
* Union List of Artist Names: 500145016
* Virtual International Authority File: 79405063
* WorldCat (via VIAF): 79405063