OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lucien Lévy-Bruhl

Lucien Lévy-Bruhl (Parijs, 10 april 1857 - aldaar, 13 maart 1939) was een Frans filosoof, socioloog en antropoloog. Hij is vooral bekend vanwege zijn studie van de 'primitieve mentaliteit' in La Mentalité primitive (1922). Lévy-Bruhl stelde dat er twee vormen van menselijk denken waren: enerzijds het primitieve, prelogische denken en anderzijds het beschaafd-logisch denken. Primitieve volkeren worden volgens hem getypeerd door een zeker mythisch denken, terwijl de beschaafde geest zich juist onderscheidt door een rationeel denken. In die zin pleitte Lévy-Bruhl voor een andere benadering van de irrationele factoren in de overtuigingen en tradities van bepaalde beschavingen. Hij ging hiermee in tegen een toen in Frankrijk heersende traditie, bijvoorbeeld bij Émile Durkheim, die ook 'primitieve' beschavingen benaderde vanuit logische standaarden.
Lévy-Bruhl was familie van Alfred Dreyfus en ook een van de eersten die hem publiekelijk verdedigde. Hij vroeg naar aanleiding van de dreyfusaffaire aan Alexandre Koyré om de dagboeken van Maximilian von Schwartzkoppen in het Frans te vertalen, om de onschuld van Dreyfus te bewijzen. Dit deed Koyré en deze dagboeken zijn gepubliceerd als Les carnets de Schwartzkoppen. Lévy-Bruhl was daarnaast ook de oom van Hélène Metzger, een wetenschapshistoricus die zich sterk liet inspireren door het werk van Lévy-Bruhl.
# Luang Pho To

De Luang Pho To of Phra Si Ariyamettrai is een kolossaal standbeeld in de boeddhistische tempel Wat Intharawihan in de Thaise hoofdstad Bangkok.

## Geschiedenis

In 1867 werd er door koning Rama IV de opdracht gegeven om een staande Boeddha te bouwen.
In 1927 werd na 60 jaar bouwen het standbeeld voltooid.

## Bouwwerk

Het standbeeld beeldt Maitreya Boeddha af die in oostelijke richting kijkt.
Het beeld heeft een hoogte van 32 meter en een breedte van 11 meter.
Het Boeddhabeeld werd opgetrokken in bakstenen, vervolgens voorzien van stucwerk, versierd met glazen mozaïektegels en verguld met 24-karaats goud. De ushnisha (knot van het haar) van het beeld bevat een reliek van Gautama Boeddha.
* 1 2 (en) Bangkok City & Temple Tour Program (A)
* 1 2 (en) The Standing Buddha and Wat Indharavihan
* 1 2 (en) Wat Intharawihan
* ↑ (en) Get wet at Future Park, 3 april 2014. Gearchiveerd op 7 mei 2021.
* 1 2 (en) Wat Indrawihan (The Standing Buddha)
* ↑ (en) Wat Intharawihan
* ↑ (en) 14 Biggest Buddhas in Thailand
* ↑ (en) Visiting Wat Indharaviharn or the Big Buddha
# Luanda International Jazz Festival

Luanda International Jazz Festival, ook bekend als Luanda Jazz Fest, is een jaarlijks jazzfestival in Luanda (Angola). Het festival had voor de eerste keer plaats in 2009.
Het festival wordt eind juli, begin augustus gehouden in Cine Atlantico. Het relatief jonge festival heeft beroemde gasten gehad, zoals McCoy Tyner, Gary Bartz, George Benson, Dee Dee Bridgewater, Cassandra Wilson, Joe Sample, Randy Crawford, Abdullah Ibrahim, Manu Dibango en de groep Yellowjackets. Ook hebben er Angolese musici gestaan, zoals Ricardo Lemvo, Afrikkanitha, Sandra Corderio en Dodo Miranda, alsook de in Mozambique geboren gitarist Jimmy Dludlu.

## Externe link

* Website
* ↑ Luanda International Jazz Festival. All About Jazz.com. Geraadpleegd op 9 maart 2012.
# Campeonato Baiano 1919

In 1919 werd het vijftiende Campeonato Baiano gespeeld voor voetbalclubs uit de Braziliaanse staat Bahia. De competitie werd gespeeld van 18 mei 1919 tot 27 januari 1920 en werd georganiseerd door de FBF. Botafogo werd kampioen.

## Eindstand

| Plaats | Club | Wed. | W | G | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Botafogo | 10 | 8 | 1 | 1 | 24:5 | 17 |
| 2. | Fluminense de Salvador | 10 | 8 | 1 | 1 | 20:6 | 17 |
| 3. | Ypiranga | 10 | 5 | 1 | 4 | 17:8 | 11 |
| 4. | AAB | 10 | 3 | 0 | 7 | 12:23 | 6 |
| 5. | Sul Améirca | 10 | 1 | 3 | 6 | 7:19 | 5 |
| 6. | Internacional | 10 | 1 | 2 | 7 | 7:26 | 4 |

## Play-off

| | Uitslag | |
| Botafogo | 1-1 | Fluminense de Salvador |
| Fluminense de Salvador | 0-1 | Botafogo |

## Kampioen

* Campeonato Baiano de 1919
* BOTAFOGO 1º Titel

## Externe link

* RSSSF
1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# Campeonato Baiano 1923

In 1923 werd het negentiende Campeonato Baiano gespeeld voor voetbalclubs uit de Braziliaanse staat Bahia. De competitie werd gespeeld van 21 april tot 23 december en werd georganiseerd door de FBF. Botafogo werd kampioen.

## Eindstand

| Plaats | Club | Wed. | W | G | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Botafogo | 12 | 9 | 1 | 2 | 32:11 | 19 |
| 2. | AAB | 12 | 9 | 1 | 2 | 23:13 | 19 |
| 3. | Vitória | 12 | 5 | 2 | 5 | 15:23 | 12 |
| 4. | Bahiano de Tênis | 12 | 4 | 2 | 6 | 15:9 | 10 |
| 5. | Ypiranga | 12 | 4 | 1 | 7 | 24:18 | 9 |
| 6. | Auto Bahia | 12 | 3 | 3 | 6 | 6:17 | 9 |
| 7. | São Bento | 12 | 2 | 2 | 8 | 8:32 | 6 |

### Finale

| | Uitslag | |
| AAB | 0-1 | Botafogo |

## Kampioen

* Campeonato Baiano de 1923
* BOTAFOGO 3º Titel

## Externe link

* RSSSF
1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# Capsala interrupta

Capsala interrupta is een soort in de taxonomische indeling van de platwormen (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig en kan zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtscellen produceren. De soort leeft in zeer vochtige omstandigheden.
De platworm behoort tot het geslacht Capsala en behoort tot de familie Capsalidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1891 door Monticelli.
# Capsala laevis

Capsala laevis is een soort in de taxonomische indeling van de platwormen (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig en kan zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtscellen produceren. De soort leeft in zeer vochtige omstandigheden.
De platworm behoort tot het geslacht Capsala en behoort tot de familie Capsalidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1875 door Verrill.
# Ludioschema subviridis

Ludioschema subviridis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1939 door Fleutiaux.
# Caumont-sur-Orne

Caumont-sur-Orne is een plaats en voormalige gemeente in het Franse departement Calvados in de regio Normandië) en telt 82 inwoners (2009). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Caen.

## Geschiedenis

De gemeente is op 1 januari 2016 gefuseerd met de gemeenten Curcy-sur-Orne, Hamars, Saint-Martin-de-Sallen en Thury-Harcourt tot de gemeente Le Hom.

## Geografie

De oppervlakte van Caumont-sur-Orne bedraagt 0,9 km², de bevolkingsdichtheid is dus 91,1 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Caumont-sur-Orne met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
Vanwege een beveiligingsprobleem met de MediaWiki Graph-software is het momenteel niet mogelijk deze grafiek weer te geven. Zodra de software is bijgewerkt zal de grafiek vanzelf weer zichtbaar worden.
Caumont-sur-Orne · Curcy-sur-Orne · Hamars · Saint-Martin-de-Sallen · Thury-Harcourt
# Jerônimo Monteiro

Jerônimo Monteiro is een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Espírito Santo. De gemeente telt 11.235 inwoners (schatting 2009).

## Verkeer en vervoer

De plaats ligt aan de wegen BR-482/ES-482 en ES-177.

## Geboren in Jerônimo Monteiro

* Sebastião Leônidas (1938), voetballer en trainer
* Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística, Inwonertallen 2009
# Sint-Martinuskerk (Spekholzerheide)

De Sint-Martinuskerk is een kerkgebouw in de wijk Spekholzerheide in Kerkrade in de Nederlandse provincie Limburg. De kerk staat aan de Kerkstraat en Patronaatstraat. Bij de kerk staat een Heilig Hartbeeld. Op ongeveer 200 meter naar het noordoosten staat de Mariakapel met erachter een begraafplaats.
De kerk is gewijd aan Sint-Martinus.

## Geschiedenis

De kerk werd in 1850 gebouwd naar het ontwerp van Waterstaatsarchitect Jean Theodoor Weustenrath uit Maastricht. Het was toen een Waterstaatskerk die in classicistische stijl werd opgetrokken.
Rond 1900 verbouwde men de kerk, waarbij onderdelen verrijkt werden en de toren tot de huidige hoogte opgetrokken werd.
In 1933 verbouwde men de kerk opnieuw, waarbij twee zijbeuken en twee ommegangen werden aangebouwd en de kerk een neoromaans karakter kreeg, naar het ontwerp van architect J.W.A. Groenendaal.

## Opbouw

Het georiënteerde kerkgebouw is een kruiskerk en bestaat uit een ongelede westtoren met achtkantige spits tussen vier topgevels, een driebeukig schip met drie traveeën, een transept, een koor met één travee en een apsis en twee koortorens in de oksels van het koor met het transept. De zijbeuken hebben topgevels en worden gedekt door met een zadeldak per travee. Het schip, transept en koor worden gedekt door een zadeldak met boven de apsis een half kegeldak. Boven de zijbeuken en kooromgang bevinden zich galerijen.
* Sint-Martinuskerk op kerkgebouwen-in-limburg.nl
# Trichoplusia gromieri

Trichoplusia gromieri is een vlinder uit de familie uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Dufay.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Ligdia extratenebrosa

Ligdia extratenebrosa is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Wehrli.
# Theridion apiculatum

Theridion apiculatum is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de kogelspinnen (Theridiidae).
Het dier behoort tot het geslacht Theridion. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1942 door Carl Friedrich Roewer.
# Trentepohlia (Paramongoma) neogama

Trentepohlia (Paramongoma) neogama is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Trentepohlia (Paramongoma) lucrifera

Trentepohlia (Paramongoma) lucrifera is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Trentepohlia (Paramongoma) luteola

Trentepohlia (Paramongoma) luteola is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Afrotropisch gebied.
# Trentepohlia (Paramongoma) fuscolimbata

Trentepohlia (Paramongoma) fuscolimbata is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Trentepohlia (Paramongoma) leucoxena

Trentepohlia (Paramongoma) leucoxena is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Tricorythodes chalaza

Tricorythodes chalaza is een haft uit de familie Leptohyphidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Gonçalves, Da-Silva & Nessimian. De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Tricorythodes allectus

Tricorythodes allectus is een haft uit de familie Leptohyphidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Needham. De soort komt voor in het Nearctisch gebied.
# Tributylfosfaat

Tributylfosfaat of TBP (van het Engelse: tributyl phosphate) is een organische verbinding met als brutoformule C$_{12}$H$_{27}$O$_4$P. De stof komt voor als een kleurloze en reukloze viskeuze vloeistof, die slecht oplosbaar is in water.

## Synthese

Tributylfosfaat wordt bereid door een verestering van fosforzuur met 1-butanol. Op laboratoriumschaal kan het bereid worden vanuit fosforylchloride:
    $\mathrm {POCl_{3}\ +\ 3\ C_{4}H_{9}OH\ \longrightarrow \ PO(C_{4}H_{9})_{3}\ +\ 3\ HCl}$

## Toepassingen

Tributylfosfaat is een veelgebruikte weekmaker voor cellulose-esters, zoals nitrocellulose en celluloseacetaat. Het vormt stabiele hydrofobe complexen met een aantal metalen. Deze complexen zijn zowel oplosbaar in organische oplosmiddelen als in superkritisch CO$_2$.
Verder is tributylfosfaat een oplosmiddel voor inkt, synthestische harsen, rubbers, lijmen, herbiciden en fungiciden.
Industriële toepassingen tributylfosfaat zijn onder andere:
* als component in hydraulische vloeistoffen voor vliegtuigen
* als oplosmiddel voor de extractie en zuivering van zeldzame aarde-elementen uit ertsen

## Toxicologie en veiligheid

Tributylfosfaat ontleedt bij verhitting en bij verbranding, met vorming van giftige dampen, waaronder fosforoxiden. Het reageert met warm water, met vorming van corrosief fosforzuur en butanol. De stof tast sommige kunststoffen, rubber en coatings aan.
De stof is sterk irriterend voor de ogen, de huid en de luchtwegen.
# Tributylcitraat

Tributylcitraat is een kleurloze tot gele, hoogkokende vloeistof die bijna niet oplosbaar is in water. Het is de ester van citroenzuur en 1-butanol.

## Synthese

De synthese van tributylcitraat en soortgelijke esters gebeurt gewoonlijk met zwavelzuur of een ander sterk zuur als katalysator.
In 2010 is een alternatieve synthese gepubliceerd, die gebruikmaakt van een zure ionische vloeistof als katalysator. De drie componenten: citroenzuur, butanol en de ionische vloeistof worden voor de reactie gemengd. Na de reactie wordt het ongereageerde butanol afgedestilleerd, en het reactieproduct vormt een tweefasenmengsel (citraat en ionische vloeistof) dat gemakkelijk kan gescheiden worden. De ionische vloeistof kan een aantal malen opnieuw gebruikt worden. Dit wordt beschouwd als een milieuvriendelijke synthese omdat er bijna geen afval ontstaat, en de beide grondstoffen citroenzuur en butanol uit hernieuwbare grondstoffen kunnen bekomen worden door fermentatieprocessen.

## Toepassing

Tributylcitraat en andere alkylesters van citroenzuur worden gebruikt als oplosmiddel en weekmaker voor plastics, in het bijzonder voor pvc en copolymeren van vinylchloride. Het is een veiliger alternatief voor ftalaten in medische en cosmetische toepassingen, en voor plastic dat in contact komt met voedingswaren (verpakkingsfolie bijvoorbeeld). Het wordt ook gebruikt in sigarettenfilters en kleefstoffen. Het is bestand tegen warmte en verkleurt niet als het wordt verwerkt met de kunstharsen.

## Externe link

* Chemicalland21.com
* ↑ X.U. Junming, Jiang Jianchuna, Zuo Zhiyuea en Li Jinga, "Synthesis of tributyl citrate using acid ionic liquid as catalyst". Process Safety and Environmental Protection, Vol. 88 (2010), pp. 28-30. DOI:doi:10.1016/j.psep.2009.11.002
# Trigomphus citimus

Trigomphus citimus is een echte libel uit de familie van de rombouten (Gomphidae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1931 als Gomphus citimus gepubliceerd door James George Needham.
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als niet bedreigd, beoordelingsjaar 2009.
* 1 2 (en) Trigomphus citimus op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) World Odonata List; versie 25-03-2022
# Triebacythere

Triebacythere is een geslacht van uitgestorven kreeftachtigen uit de klasse van de Ostracoda (mosselkreeftjes).

## Soorten

* Triebacythere ampelsbachensis Kozur & Oravecz-scheffer, 1972 †
* Triebacythere hartmanni (Kozur, 1968) Gruendel & Kozur, 1972 †
* Triebacythere mesodevonica Zbikowska, 1983 †
# Trematocara caparti

Trematocara caparti is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de cichliden (Cichlidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1948 door Poll.
* ↑ (en) Trematocara caparti op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Trematocara caparti. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Trimethylstibaan

Trimethylstibaan, vaak ook Trimethylstibine, is een organometaalverbinding van antimoon met de brutoformule ${\ce {C3H9Sb}}$. De verbinding valt daarmee binnen het studiegebied van de organoantimoonchemie. Met meer nadruk op de structuur laat deze formule zich schrijven als: ${\ce {Sb(CH3)3}}$.

## Synthese

Trimethylstibaan kan op verschillende manieren gerealiseerd worden:
* In een waterige oplossing uit ammoniummethylpentafluorosilicaat en antimoon(III)fluoride
       ${\ce {3 (NH4)2[CH3SiF5] + SbF3 ->[{\ce {H2O}}] Sb(CH3)3 + 3 (NH4)2SiF6}}$
* Uit dimethylzink en antimoon(III)chloride
       ${\ce {3(CH3)2Zn + 2SbCl3 -> 2(CH3)3Sb + 3ZnCl2}}$
* Reductie van trimethylantimoon(V)bromide met lithiumboorhydride of lithiumaluminiumhydride:
       ${\ce {Sb(CH3)3Br2 + 2LiBH4 -> Sb(CH3)3 + H2 + 2LiBr + 2BH3}}$
       ${\ce {Sb(CH3)3Br2 + 2LiAlH4 -> Sb(CH3)3 + H2 + 2LiBr + 2AlH3}}$

## Eigenschappen

Trimethylstibaan is een kleurloze, makkelijk oxideerbare en pyrofore vloeistof met een knoflook-achtige geur. De mengbaarheid met ethanol en ether is goed, met water juist slecht. ${\ce {Sb(CH3)3}}$ wordt als uitgangsstof gebruikt voor een groot aantal organometaalverbindingen.
       ${\ce {(CH3)3Sb + Br2 -> (CH3)3SbBr2}}$
       ${\ce {(CH3)3Sb + 2HCl -> (CH3)3SbCl2 + H2}}$
       ${\ce {(CH3)3Sb + 2Na ->(CH3)2SbNa + CH3Na}}$
       ${\ce {2(CH3)3Sb + O2 -> 2(CH3)3SbO}}$
       ${\ce {(CH3)3Sb + Fe(CO)5 -> (CH3)3SbFe(CO)4 + CO}}$
       ${\ce {2(CH3)3Sb + B2H6 -> 2(CH3)3Sb * BH3}}$
       ${\ce {(CH3)3Sb + CH3I -> (CH3)4SbI}}$
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Trimethylstiban op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* 1 2 3 4 (2016). GEEN TITEL OPGEGEVEN Ed.: A.F. Holleman, N. Wiberg Lehrbuch der Anorganische Chemie; Grundlagen und Hauptgruppenelemente (103.1 ed.) pag.: 982 – Walter de Gruyter (Berlin / Boston) ISBN 978-3-11-049585-0
* 1 2 3 Richard Müller, Christian Dathe. (mei 1966). Über Silikone, CVI. Darstellung von Organoantimon(III)- und Organobismutin(III)-Verbindungen mit Hilfe von Organopentafluorosilicaten bzw. Organotrifluorsilanen in wäßriger Lösung Chemische Berichte. 99 (5): pag.: 1609–1613 DOI:10.1002/cber.19660990527
* ↑ De hier weergegeven gevaar- en risicoaanduidingen zijn nog niet (febr. 2021) officieel vastgesteld, maar slechts een indicatie van de fasbrikant.
* ↑ Nog niet vastgesteld (febr. 2024)
* 1 2 3 4 5 6 Hermann Kolbe: Ausführliches Lehrbuch der organischen Chemie : in drei Bänden : Bd. 3, Abth. 1 : / bearb. von E. von Meyer u. A. Weddige. In: Graham-Otto's ausführliches Lehrbuch der Chemie. 4. Auflage. Vieweg, Braunschweig 1878
* ↑ Egon Wiberg, Kurt Mödritzer. (december 1956). Notizen: Über die Hydrierung von Halogenverbindungen der 5. Hauptgruppe: II. Zur Frage der Existenz eines Antimon(V)-wasserstoffs SbH$_5$ Zeitschrift für Naturforschung B. 11 (12): pag.: 748–750 DOI:10.1515/znb-1956-1212
* ↑ Christoph Elschenbroich. GEEN TITEL OPGEGEVEN Organometallchemie (6e herziene editie ed.) pag.: 207–208 – (Wiesbaden) ISBN 978-3-8351-0167-8
# Triosefosfaatisomerase

Triosefosfaatisomerase (ook wel TIM of TPI) is een enzym dat voor een katalyse zorgt van de isomeratie van dihydroxyacetonfosfaat (DHAP) en D-glyceraldehyde 3-fosfaat (DGAP). TIM wordt teruggevonden in bijna elk levend organisme. Humaan TIM wordt gecodeerd op chromosoom 12.
TIM speelt een belangrijke rol in de glycolyse en is essentieel voor een efficiënte energieproductie. TIM is een hoogst efficiënt enzym. De reactiesnelheid ligt miljarden keren hoger dan wanneer de reactie normaal in oplossing zou plaatsvinden. De reactiesnelheid wordt alleen beperkt door de snelheid waarmee het substraat in het actieve centrum van het enzym terechtkomt door diffusie. De reactie die door TIM wordt gekatalyseerd is een omkeerbare reactie. Als er een evenwicht is ingesteld is 96% van het triosefosfaat DHAP. Aangezien het product DGAP efficiënt wordt verwijderd door vervolgstappen in de glycolyse loopt de reactie vlot door.

## Structuur

TIM is een dimeer van twee identieke subunits. Elke subunit bestaat uit 248 aminozuren. De driedimensionale structuur van een subunit bestaat uit acht α-helices aan de buitenzijde en acht parallelle β-sheets aan de binnenzijde. Deze structuur wordt een αβ-barrel of TIM-barrel genoemd. Het actieve centrum van het enzym ligt in het midden van de barrel.

## Mechanisme

Het mechanisme maakt gebruik van een tussenstap waarbij de formatie plaatsvindt van een enediol. In deze reactie is lijkt het enediol op de transitiestaat van een door een enzym gekatalyseerde reactie. De veranderingen in vrije energie (ΔG) van deze katalysatie zijn hieronder stap voor stap te zien. Aangezien de enzymen de transitie staat met een hogere affiniteit binden dan het substraat kan deze extra bindings-energie worden gebruikt om de energie van de transitie staat te verlagen.
# Trimorus curtum

Trimorus curtum is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Scelionidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Kononova & Petrov.
# Trimorus flavipes

Trimorus flavipes is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Scelionidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1836 door Walker.
# Triphaenopsis cinerescens

Triphaenopsis cinerescens is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1885 door Butler.
# Tripylium carcinicola

Tripylium carcinicola is een rondwormensoort uit de familie van de Monhysteridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1914 door Baylis.
# Trotonotus crenulatus

Trotonotus crenulatus is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Bethune-Baker.
# Trotommidea revelieri

Trotommidea revelieri is een keversoort uit de familie bloemspartelkevers (Scraptiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1885 door Abeille de Perrin.
# Trotonotus nigridorsalis

Trotonotus nigridorsalis is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Schintlmeister.
# Triplonychus boliviensis

Triplonychus boliviensis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Schwarz.
# Tristrophis veneris

Tristrophis veneris is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1878 door Butler.