OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Golden Ophelia

Golden Ophelia is een Belgische dramafilm uit 1974 onder regie van Marcel Martin, naar de gelijknamige roman van de Vlaamse schrijver Ward Ruyslinck.

## Verhaal

Bloemist Stefan Pielek bevindt zich bij de politie omdat hij zelfmoord wilde plegen. Hij heeft de fout begaan om een einde aan zijn leven te willen maken zonder de daartoe vereiste officiële vergunning te hebben. Pielek was zich niet bewust van een dergelijke bureaucratische vereiste, maar stemt ermee in om een aanvraag hiervoor te doen. Hij moet enkele weken op de toelating wachten. Hij beëindigt hij zijn bloemenzaak en dwaalt doelloos rond. Hij ontmoet een oude dame die haar verzorgingstehuis is ontvlucht. Nadat hij getuige is geweest van haar dood bij een ongeluk, gaat hij op zoek naar haar kleindochter, die zich Ophelia noemt. Pielek wordt verliefd op haar.
Inmiddels is de vergunning om zijn leven te beëindigen gereed, en bestaat hij volgens de wet niet meer. Hij kan hierdoor niet trouwen met Ophelia. Ze vragen advies bij Czubeck van het Pools consulaat. Pielek keert terug naar de politiecommissaris om de zelfmoordvergunning op te heffen op grond van ernstige morele twijfels. Pielek zal opnieuw als burger geregistreerd worden. Ophelia houdt ondertussen Czubeck gezelschap. Wanneer hij haar na lang wachten ontmoet, lijkt ze dronken en zegt ze dat Czubeck zo lief en attent is. Pielek is jaloers en wil Ophelia niet meer.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| van Ulsen, Henk Henk van Ulsen | Stefan Pielek |
| Dubbeld, Bettina Bettina Dubbeld | Ophelia |
| de Ravet, Ward Ward de Ravet | commissaris |
| Dewals, Leo Leo Dewals | Buckings |
| Geldof, Joanna Joanna Geldof | Schatteman |
| Haelterman, Leo Leo Haelterman | kelner |
| Petersen, Ann Ann Petersen | Liga van de Pels |
| Reymen, Raf Raf Reymen | Czubeck |
| Van Der Veken, Bob Bob Van Der Veken | Felix Bollen |

## Prijs

Op het internationaal filmfestival van Triëst in 1975 won Henk van Ulsen de Zilveren Asteroïde voor de beste mannelijke hoofdrol.

## Externe link

* (en) Golden Ophelia in de Internet Movie Database
* ↑ Golden Ophelia, Belfilm. Gearchiveerd op 15 juli 2023.
# Unforgivable

Unforgivable is een single van de Amerikaanse zangeres Jaren en de Nederlandse dj Armin van Buuren.

## Videoclip

De videoclip speelt zich af op verschillende plaatsen: in een auto en in een slaapkamer. Jaren zit in haar auto op weg naar Armin, tijdens de reis ziet ze flashbacks in haar autospiegels: haar ex die met een andere vrouw zit te rotzooien. Daarom zingt ze er een lied over dat het onvergeeflijk is, Unforgivable.

## Hitnotering

Unforgivable in de Ultratop 50 - binnen: 7 maart 2009 :
| Week | 01 | 02 | |
| Nummer | 50 | 41 | uit |
# Peckoltia bachi

Peckoltia bachi is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de harnasmeervallen (Loricariidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1898 door George Albert Boulenger. Boulenger deelde de soort bij het geslacht Chaetostomus in. Ze is genoemd naar de ontdekker, dr. J. Bach uit La Plata aan de Juruá, die exemplaren van deze en andere soorten voor onderzoek naar het British Museum zond.

## Verspreiding en leefgebied

De soort komt voor in de Juruá, een zijrivier van de Amazone.
* ↑ (en) Peckoltia bachi op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Peckoltia bachi. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
* ↑ G.A. Boulenger. "On a collection of Fishes from the Rio Jurua, Brazil." Trans. Zool. Soc., 1898, blz. 421-428.
# Rudy Morren

Rudy Morren (Aarschot, 30 juli 1963) is een Vlaams schrijver, scenarist en voormalig acteur.

## Biografie

Rudy Morren volgde een acteursopleiding aan de Studio Herman Teirlinck en is bij het grote publiek bekend om zijn rol als ambulancier Cisse De Groot in de televisieserie Spoed, die hij van 2000 tot 2003 vertolkte. Hij draaide ook telkens een jaar lang mee in de telenovelles Louislouise (2008-2009) en Ella (2010-2011) en had een vaste rol in het tweede seizoen van Danni Lowinski (2013).
In het theater stond Morren op de planken met de gezelschappen Arca, de KNS i.o.n., het Raamtheater en HETPALEIS in onder andere Mierenzeik, De thuiskomst, Spaans stuk, Terug naar Brezjnev en De God van de Slachting.
Vanaf midden jaren 2000 ging Morren zijn acteercarrière combineren met scenarioschrijven. In 2019 bracht hij als auteur een boek uit getiteld Wild vlees. In 2020 volgde een tweede boek, Sneeuwspoor, waarvoor hij de Hercule Poirotprijs won. Datzelfde jaar besliste Morren tot stoppen met acteren.
Morren woonde samen met actrice Patricia Goemaere.

## Scenario's

* Deadline 14/10
** Aflevering 1 (2012)
** Aflevering 2 (2012)
** Aflevering 3 (2012)
** Aflevering 4 (2012)
** Aflevering 5 (2012)
** Aflevering 6 (2012)
** Aflevering 7 (2012)
** Aflevering 8 (2012)
* F.C. De Kampioenen
** De twaalfde man (2006)
** Buitenspel (2007)
** De kotmadam (2008)
** De gokchinees (2008)
** Schwalbe (2009)
* Zone Stad
** Fucking clowns (2013)
* Gent-West
** Aflevering 1 (2017)
** Aflevering 2 (2017)
** Aflevering 3 (2017)
** Aflevering 4 (2017)
** Aflevering 5 (2017)
** Aflevering 6 (2017)
** Aflevering 7 (2017)
** Aflevering 8 (2017)
** Aflevering 9 (2017)
** Aflevering 10 (2017)
* VTi - Personen - Rudy Morren volgens het Vlaams Theater Instituut
* (en) Rudy Morren in de Internet Movie Database
* ↑ Acteur Rudy Morren maakt carrièreswitch, maar dat heeft financiële gevolgen: “Van acteren kan je leven, maar van boeken schrijven?”, HLN, 11 november 2020
* Virtual International Authority File: 778157282919903640003
* WorldCat (via VIAF): 778157282919903640003
# Hollabrunnella

Hollabrunnella is een geslacht van uitgestorven slakken uit de familie van de Clausiliidae.

## Soorten

De volgende soorten zijn bij het geslacht ingedeeld:
* Hollabrunnella hollabrunnensis (Schütt, 1967) †
* ↑ Nordsieck, H. (2007) Worldwide Door Snails (Clausiliidae), Recent and Fossil. ConchBooks, Hackenheim, 214 pp.
# Holopogon currani

Holopogon currani is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Martin.
# Rudi Schenk

Rudi Schenk (Sittard, 8 september 1987) is een Nederlands voormalige handbaldoelman.

## Biografie

Schenk begon in 1994 met handballen bij Sittardia en nadat hij alle jeugdteams had doorlopen debuteerde hij al op jonge leeftijd onder Jörg Bohrmann in de hoofdmacht van Sittardia en speelde hij in 2007 de finale om het kampioenschap. In 2008 ging hij spelen bij de Limburg Wild Dogs het tweede team van Tophandbal Zuid Limburg dat destijds in de eredivisie opereerde. Een jaar later ging hij over naar Lions 1. In het seizoen 2010-2011 kreeg hij te maken met een polsblessure waar hij nog een half jaar mee heeft gespeeld. Bij aanvang van het seizoen 2011-2012 bleek het toch een gecompliceerde blessure te zijn waaraan hij geopereerd moest worden en waardoor hij een heel seizoen heeft moeten missen. In 2014 verliet hij Lions om te gaan spelen voor Tongeren. Bij Tongeren werd hij onder andere kampioen van België en bekerwinnaar. In 2018 keerde hij terug naar zijn oude club, Limburg Lions.. Tevens werd hij 2 maal verkozen tot beste doelman van de BeNe-league (2016/2017 en 2018/2019). Na één seizoen bij de Limburg Lions, meldde HC Visé BM bij Schenk om eventueel voor hen te komen spelen. Hiermee ging Schenk akkoord en vertrok hij naar de Belgische club. Als reden gaf Schenk aan dat hij bij Limburg Lions weinig waardering kreeg voor zijn verdiensten bij de club. Op 20 maart 2020 beëindigde Schenk zijn handballoopbaan.
# Rose Adler

Rose Adler (23 september 1892 – 1969) was een Frans boekbindster, maar ook een meubelontwerpster. In 1917 volgde zij lessen aan de École nationale des arts décoratifs geleid door André Legrand in de rue Beethoven in Parijs. Toen zij de school in 1925 verliet ging zij nog speciale lessen in boekbinden volgen bij Noulhac.
Ontdekt door de couturier en bibliofiel Jacques Doucet (1853-1929) en de boekbinder Pierre Legrain, werkte ze in de eerste plaats voor de bibliotheek van de verzamelaar Doucet. Jacques Doucet kocht drie van Adlers boekbanden op een tentoonstelling van de École gehouden in het Pavillon de Marsan. Op deze manier begon haar relatie met Doucet, die ze zou voortzetten tot haar dood.
Rose Adler exposeerde bij de Salons des artistes décorateurs van 1924 tot 1929. Ze exposeerde ook op International Book Exhibition in het Petit Palais in 1931, de Chareau Cournault Gamla Group in 1934, de International Exhibition of 1937, gevolgd door exposities in San Francisco in 1939, en in New York in 1949. Ook nam zij deel aan de exposities bij de Bibliothèque nationale in 1947 en 1953 en in Lyon in 1949. Werk van haar is te vinden in de New York Public Library, het Musée d'art moderne in Parijs en het Victoria and Albert Museum in Londen.
Zij werkte met alle soorten leer (vooral glad kalfsleer), suede, perkament, kurk, hout en ivoor.
Rose Adler ontwierp ook geometrische meubels. Ze hield van het gebruik van moderne materialen zoals industriële lak (Duco) of galaliet (ruwe caseïne en formaldehyde).
Voor de Unie van moderne kunstenaars , opgericht in 1929, maakt zij een album met lithos van Georges Gimel : Chemin de Croix in 1934. Het werd gekocht door het Vaticaan.

## Werk van haar is aanwezig in

* Koninklijke Bibliotheek van België, Brussel
* Bibliotheca Wittockiana, Brussel
* Bibliothèque littéraire Jacques Doucet, Parijs
* Virginia Museum of Fine Arts
* Sutton Place Foundation
* Spencer Collection, New York Public Library

## Literatuur

* Art Deco Bookbinding: The work of Pierre Legrain and Rose Adler , Yves Peyré and H. George Fletcher, Princeton Architectural Press, New York, 2004.
* Art Nouveau and Art Deco Bookbinding : Alastair Duncan and Georges de Bartha, Abrams. Inc., Publishers, New York & Inc Publishers, New York
# Rose-Marie (operette)

Rose-Marie is een operette met muziek van Rudolf Friml en Herbert Stothart. Ze ging in première op Broadway op 2 september 1924 en werd uiteindelijk 557 keer opgevoerd. In 1925 werd de opvoering van Rose-Marie verplaatst van Broadway naar Theatre Royal in Londen, waar 581 optredens plaatsvonden.

## Geïnspireerde werken

De operette werd drie keer verfilmd. De eerste was een stomme film Rose-Marie uit 1928, waarin Joan Crawford en James Murray de hoofdrollen hadden.
De meest bekende verfilming is die uit 1936 met Jeanette MacDonald, Nelson Eddy en James Stewart. Ondanks het feit dat deze verfilming het populairst werd, was de plot veranderd en kwamen ook veel liedjes in de film niet voor. In 1954 werd nog een verfilming uitgebracht met Ann Blyth en Howard Keel.
Veel liedjes uit de operette werden opgenomen door bekende zangers en zangeressen, waaronder Julie Andrews en Giorgio Tozzi.

## Externe link

* (en) Rose-Marie in de Internet Movie Database (1928)
* (en) Rose-Marie in de Internet Movie Database (1936)
* (en) Rose Marie in de Internet Movie Database (1954)
# Ronde van Neurenberg

De Ronde van Neurenberg (Duits: Rund um die Nürnberger Altstadt ) is een eendaagse wielerwedstrijd die gehouden wordt in de omgeving van Neurenberg in Duitsland. Van 2005 tot 2010 behoorde hij tot de UCI Europe Tour in de categorie 1.1, sinds 2011 is het een koers op de nationale kalender. De wedstrijd eindigt meestal in een massasprint, zo wonnen onder anderen Erik Zabel, André Greipel, Gerald Ciolek en Olaf Pollack deze wedstrijd.

## Mannen
### Lijst van winnaars
#### Overwinningen per land

| Overwinningen | Land |
| 19 | Duitsland |
| 2 | Italië |
| 1 | Denemarken |

## Vrouwen

De vrouwenwedstrijd maakte van 2003 tot 2010 deel uit van de strijd om de UCI Road Women World Cup.
# Howard (Wisconsin)

Howard is een plaats (village) in de Amerikaanse staat Wisconsin, en valt bestuurlijk gezien onder Brown County en Outagamie County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 13.546. In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 16.219, een stijging van 2673 (19,7%).

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 59,5 km², waarvan 46,6 km² land en 12,9 km² water.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 16 km rond Howard.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Howard op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Population estimates (July 2006)
# Howard (Pennsylvania)

Howard is een plaats (borough) in de Amerikaanse staat Pennsylvania, en valt bestuurlijk gezien onder Centre County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 699. In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 662, een daling van 37 (-5,3%).

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 0,9 km², geheel bestaande uit land. Howard ligt op ongeveer 253 m boven zeeniveau.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 16 km rond Howard.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Howard op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Population estimates (July 2006)
* ↑ U.S. Board on Geographic Names. Topical Gazetteers Populated Places. Hoogtecijfers van National Elevation Dataset
# Hompesch

Hompesch is een plaats in de Duitse gemeente Titz, deelstaat Noordrijn-Westfalen, en telt 177 inwoners (2006).
# Rossopsyllus obscurus

Rossopsyllus obscurus is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Paramesochridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Cottarelli & Baldari.
# Rossosz (gemeente)

De gemeente Rossosz is een landgemeente in het Poolse woiwodschap Lublin, in powiat Bialski.
De zetel van de gemeente is in Rossosz.
Op 30 juni 2004 telde de gemeente 2442 inwoners.

## Oppervlakte gegevens

In 2002 bedroeg de totale oppervlakte van gemeente Rossosz 76,12 km², waarvan:
* agrarisch gebied: 66%
* bossen: 29%
De gemeente beslaat 2,76% van de totale oppervlakte van de powiat.

## Demografie

Stand op 30 juni 2004:
| Omschrijving | Totaal | Totaal | Vrouwen | Vrouwen | Mannen | Mannen |
| eenheid | aantal | % | aantal | % | aantal | % |
| inwoners | 2442 | 100 | 1202 | 49,2 | 1240 | 50,8 |
| bevolkingsdichtheid (inw./km²) | 32,1 | 32,1 | 15,8 | 15,8 | 16,3 | 16,3 |
In 2002 bedroeg het gemiddelde inkomen per inwoner 1430,83 zł.

## Administratieve plaatsen (sołectwo)

Bordziłówka, Kożanówka, Mokre (sołectwa: Mokre I en Mokre II), Musiejówka, Romaszki, Rossosz (sołectwa: Rossosz I en Rossosz II).

## Aangrenzende gemeenten

Komarówka Podlaska, Łomazy, Wisznice
# Hyadesia mollis

Hyadesia mollis is een mijtensoort uit de familie van de Hyadesiidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Luxton.
# Horch (automerk)

Horch was een Duits automerk en een voorloper van Audi. Het bedrijf was in de jaren 1920 en 1930 vooral bekend als producent van luxeauto's.

## Geschiedenis
### Beginjaren

In november 1899 richtte August Horch samen met Salli Herz een bedrijf op onder de naam August Horch & Cie, gevestigd in Keulen-Ehrenfeld. Naast reparatiewerk bouwde men ook zelf personenauto's. In 1902 verhuisde het bedrijf naar Reichenbach. In 1904 richtte Horch de firma Horch & Cie. Motorwagenwerke AG op in de Saksische stad Zwickau. In 1909 kreeg Horch onenigheid met zijn financiers en ging hij zijn eigen weg. Hij richtte een nieuw bedrijf op onder de naam August Horch Automobilwerke GmbH. Maar omdat Horch had nagelaten patent aan te vragen op zijn naam, deden de financiers dat. Hierdoor kon Horch zijn eigen naam niet meer voor een automerk gebruiken. Hij veranderde de naam van zijn bedrijf hierop naar Audi. Naar verluidt vertaalde een vriend van Horch diens naam - die in het Duits "luister" betekent - naar het Latijnse audi).
Het merk Horch richtte zich meer en meer op de productie van luxeauto's. In 1923 kwam Paul Daimler, zoon van Gottlieb Daimler, bij Horch werken als chef-constructeur. Hij ontwikkelde de achtcilinder van 1926. De motor had dubbele bovenliggende nokkenassen (DOHC), die later ook in de sport- en racewagens van Horch werden geplaatst.

### Auto Union

In 1932 werd het oude Horch Automobilwerke onderdeel van Auto Union (met behoud van merknaam), samen met Audi, DKW en de automobielafdeling van Wanderer.
In 1940 stopte de civiele productie en werd overgeschakeld op de productie van oorlogsmaterieel. Na de oorlog kwamen de fabrieken in de Russische bezettingszone te liggen. De Auto Union werd juridisch ontbonden en de vier merken, waaronder Horch, gingen in de DDR-tijd verder als VEB's (Volkseigene Betriebe - bedrijven in "volkseigendom", in de praktijk staatsbedrijven). De VEB Horch produceerde tractoren, vrachtwagens en (vanaf 1955) ook de luxe zescilinder-personenauto Horch P240. Een deel van de naoorlogse productie verdween naar de Sovjet-Unie als oorlogscompensatie.

### Einde

In 1957 werden zowel de bedrijfs- als de merknaam veranderd in Sachsenring, omdat de inmiddels in West-Duitsland heropgerichte Auto Union met succes geprotesteerd had tegen het gebruik van de naam Horch. De Auto Union heeft de naam zelf echter nooit meer gebruikt, in tegenstelling tot de merknamen DKW en Audi.
In 2021 werd de modelbenaming Horch door Audi opnieuw gebruikt voor een extra lange en bijzonder luxueus uitgeruste versie van de A8, waarmee Audi op de Chinese markt de concurrentie wil aangaan met de Mercedes-Maybach S-Klasse.

## Afbeeldingen

* Horch logo (1904-1924)
* Horchs eerste mascotte
* Horchs tweede mascotte

## Tijdlijn personenauto's

* August Horch 1868-1951, LeMO
* Horch, Klassiekerweb
* ↑ Audi A8 L Horch gaat Maybach S-klasse te lijf, AutoWeek, 1 november 2021. Gearchiveerd op 28 november 2022.
* Gemeinsame Normdatei: 4617623-8
* Virtual International Authority File: 16144782932984896318
* WorldCat (via VIAF): 16144782932984896318
# Hunze en Aa's

Het waterschap Hunze en Aa's is een groot waterschap in de Nederlandse provincies Groningen en Drenthe.

## Geschiedenis

Het waterschap is in 2000 ontstaan uit een fusie van de waterschappen Hunze en Aa, Dollardzijlvest en Eemszijlvest (gedeeltelijk). Tevens werden er taken overgedragen van het Zuiveringsschap Drenthe en de dienst Zuiveringsbeheer van de provincie Groningen.
De nieuw gevormde organisatie kreeg de naam Hunze en Aa's, genoemd naar de Hunze, de Drentsche Aa, de Mussel Aa, de Ruiten Aa en de Westerwoldse Aa, de vijf belangrijkste rivieren binnen het gebied.

## Kenmerken

Het hoofdkantoor van Hunze en Aa's is gevestigd in Veendam. Dijkgraaf van het schap is Geert-Jan ten Brink.
Het beheergebied van waterschap Hunze en Aa's heeft:
* 213.000 hectare oppervlakte
* 424.000 inwoners
* 28 kilometer aan zeedijk
* 500 kilometer aan kanaaldijken
* 3525 kilometer kanalen en sloten
Het Algemeen Bestuur van het waterschap telt 23 zetels, die sinds 15 maart 2023 als volgt zijn verdeeld:
* BoerBurgerBeweging: 6
* Water Natuurlijk: 5
* PvdA: 3
* Groninger Belang: 2
* CDA: 1
* VVD: 1
* ChristenUnie: 1
* Landbouwfractie: 2
* Natuurfractie: 2

## Externe link

* Hunze en Aa's

## Literatuur

* Gerben E. de Vries et al., Leven met water in het laaggelegen gebied van Hunze en Aa's, Bedum 2008
* Groninger Archiefnet: Voormalige waterschappen in de provincie Groningen
Noot
* ↑ Ook deze waterschappen waren al ontstaan uit eerdere fusies van een diverse waterschappen in de provincie Groningen en een Drents waterschap.
* ↑ Algemeen Bestuur, hunzeenaas.nl (gearchiveerd op 27 november 2022)
Aa en Maas · Amstel, Gooi en Vecht · Brabantse Delta · Delfland · De Dommel · Drents Overijsselse Delta · Fryslân · Hollands Noorderkwartier · Hollandse Delta · Hunze en Aa's · Limburg · Noorderzijlvest · Rijn en IJssel · Rijnland · Rivierenland · Scheldestromen · Schieland en de Krimpenerwaard · De Stichtse Rijnlanden · Vallei en Veluwe · Vechtstromen · Zuiderzeeland
# Hunze en Aa

Het waterschap Hunze en Aa werd in 1995 gevormd uit een fusie van het Groningse waterschap Gorecht en de Drentse schappen Drentse Aa en Oostermoerse Vaart. Het verenigde daarmee alle gronden die afwaterden via het Eemskanaal. Het waterschap omvatte 72.000 hectare.
Het waterschap werd genoemd naar de twee belangrijkste rivieren in het gebied, de Drentsche Aa en de Hunze of Oostermoersevaart.
In 2000 ging het waterschap op in dat met bijna dezelfde naam: Hunze en Aa's.
Het waterschap was gevestigd in het poortgebouw van de Adolf van Nassaukazerne van Zuidlaren.
# Hunzedal

Het Hunzedal is het gebied ten oosten van de Hondsrug en ter weerszijde van de Hunze of Oostermoerse Vaart in de Nederlandse provincies Drenthe en Groningen. Het liep vanaf de omgeving van Valthe via het Zuidlaardermeer, de oostkant van de stad Groningen en het landschap Middag. Tussen Baflo en Leens stroomde de Hunze via het Hunze-estuarium als zeearm uit naar het noorden.
Het beekdal van de Hunze werd gevormd in Saalien. Mogelijk is het dal ontstaan door een ijslob. Het smeltwater van het smeltend landijs werd afgevoerd via het brede dal van de Oer-Hunze, waarbij zand werd afgezet. Door de stijging van het zeewater liepen grote delen van het diep gelegen dal regelmatig onder water. Gesteenten werden afgezet. Tijdens het Holoceen ontwikkelde zich ten oosten van de Hondsrug in het Hunzedal een hoogveengebied, dat onderdeel was van het Bourtangerveen, een uitgestrekt veengebied in het oosten van Drenthe en het zuidoosten van Groningen en dat zich uitstrekte tot ver over de Duitse grens. Het gedeelte tussen de Hondsrug en de Hunze werd ook wel het binnenveen genoemd.
In het Hunzedal zijn veel sporen aangetroffen van de Federmessercultuur (circa 10.000 tot 9.000 jaar voor het begin van de jaartelling). Ook voor die tijd is het gebied waarschijnlijk al wel bewoond geweest. Uit de tijd van de Trechterbekercultuur zijn de resten van twee veenwegen in het Hunzedal aangetroffen, te weten de Smeulbrandenweg en de Buinerbrug. Ook zijn er menselijke resten uit de IJzertijd in het Hunzedal (in het Voorste en het Achterste Diep) gevonden. Uit een veel latere periode wordt de in het Voorste Diep bij Bronneger gevonden fundering van een watermolen gedateerd, namelijk uit de 11e-14e eeuw.
Het gebied werd vanaf de 17e eeuw afgegraven ten behoeve van de turfwinning. In grote lijnen verliep de turfwinning van het noordwesten naar het zuidoosten. In de tijd van de turfwinning was de Hunze een belangrijke vaarweg, waarlangs de turf kon worden vervoerd vanuit het veengebied naar de stad Groningen. Ten behoeve van de bevaarbaarheid werden er sluizen - verlaten genoemd - in de Hunze aangelegd. Na de periode van de turfwinning ontstond er een groot landbouwgebied waar onder andere veel aardappels werden verbouwd. Op het eind van de 20e eeuw werd besloten om in samenwerking met Staatsbosbeheer en Het Drentse Landschap delen van het gebied te herinrichten als natuurgebied in het kader van Geopark de Hondsrug.
* Sanden, Wijnand van der, "Geschiedenis van Drenthe, deel I, een archeologisch perspectief, Assen, 2018
* Encyclopedie Drenthe: "Hunzedal"
* ↑ Tessa de Ruyter, De Hunze tussen Zuidlaardermeer en Stad Holocene ontwikkeling van de Hunze en het cultuurlandschap van de Onnerpolder en de Oeverpolder p. 47. Rijksuniversiteit Groningen (september 2015). Geraadpleegd op 10-2-2024.
* ↑ Van der Sanden 2018:43/44
* ↑ Van der Sanden 2018:48
* ↑ Van der Sanden 2018:140/141
* ↑ Van der Sanden 2018:209
* ↑ Van der Sanden 2018:260