OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Langeveld

Langeveld (Frans: Longchamp) is een wijk in de Belgische gemeente Ukkel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het is een residentiële wijk in het noordoosten van de gemeente.

## Geschiedenis

De plaats lag aan de rand van het Zoniënwoud en zou genoemd zijn naar een herberg ofwel naar een grote, lange open plek in het bos. De plaats lag in de heerlijkheid Carloo. Op de Ferrariskaart uit de jaren 1770 staat de plaats aangeduid als het gehucht Langheveldt langs de steenweg van Brussel richting Waterloo en Terhulpen.
Eind 19de eeuw werd onder impuls van baron Georges Brugmann ten noorden van Langeveld een brede avenue aangelegd, aanvankelijk Avenue de Longchamp genoemd, later Winston Churchilllaan. De buurt raakte helemaal verstedelijkt als een residentiële wijk.

## Verkeer en vervoer

Ten oosten loopt de Waterloosesteenweg (N5), een zuidelijke uitvalsweg uit Brussel.
Bascule · Brugmann · Carloo/Sint-Job · Churchill · De Kat · Diesdelle · Dieweg · Engeland · Fort Jaco · Globe · Groene Jager · Groeselenberg · Homborch · Horzel · Kauwberg · Kalevoet · Keienbempt · Kriekenput · Neerstalle · Langeveld · Merlo · Moensberg · Stalle · Verrewinkel · Vossegat · Wolvenberg · Wolvendaal · Zeecrabbe
# René Merkelbach

René Merkelbach (Tilburg, 14 september 1966) is een Nederlandse componist, pianist en producer.

## Loopbaan

Hij componeerde en produceerde diverse stukken voor attractiepark de Efteling. Zijn eerste werk voor de Efteling was de winterse variant van de paddenstoelenmuziek die vanaf 1999 tijdens de Winter Efteling te horen is. Later componeerde hij ook complete soundtracks voor attracties als De Vliegende Hollander, Joris en de Draak en Raveleijn. Samen met de Efteling en Marco Kuypers arrangeerde hij de muziek voor Aquanura. Hij componeerde ook muziek voor de Eftelingwinkels en -restaurants, Sprookjesboom de Musical, Assepoester en De nieuwe kleren van de keizer in het Sprookjesbos en voor diverse tv-producties van de Efteling (onder andere Sprookjes van Raveleijn, Klaas Vaak, Marjolein en het geheim van het slaapzand, De Grobbebollen maken lol en De Schatkamer), Max & Moritz. componeerde hij de muziek. Ook componeerde hij de muziek voor de nieuwste attractie Danse Macabre.
Merkelbach werkte ook voor onder meer Within Temptation, Anneke van Giersbergen, Krezip, Ayreon, K-otic, Gorefest, Racoon. Naast het studiowerk van de bovengenoemde bands schrijft hij muziek voor onder andere tv-commercials en tv-series (Wolfseinde, Tien torens diep en Raveleijn).

## Portfolio
### Efteling

* Piraña
* Pardoes Promenade
* PandaDroom
* Fabula
* De Vliegende Hollander
* Assepoester
* Bosrijk (Klaas Vaak)
* Raveleijn
* Joris en de Draak
* De Nieuwe Kleren van de Keizer
* Aquanura
* Baron 1898
* Pinokkio
* Parkmuziek
* Symbolica
* Max & Moritz
* De Zes Zwanen
* Sirocco (Wereld van Sindbad)
* Archipel (Wereld van Sindbad)
* Efteling Wonderland
* Oude Tufferbaan (vanaf 2019)
* Nest!

### Overige

* This is Holland

## Externe link

* Website René Merkelbach
* ↑ efteling
# Ixos

Ixos is een geslacht van zangvogels uit de familie buulbuuls (Pycnonotidae).

## Soorten

Het geslacht kent de volgende soorten:
* Ixos leucogrammicus – Sumatraanse buulbuul
* Ixos malaccensis – Groenrugbuulbuul
* Ixos mcclellandii – Groenvleugelbuulbuul
* Ixos sumatranus – Sumatraanse soendabuulbuul
* Ixos virescens – Javaanse soendabuulbuul
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2024. IOC World Bird List (v14.2).
# Ashwin Balrak

Ashwin Balrak (Suriname, 17 mei 1975) is een professionele Surinaams-Nederlandse kickbokser. Hij was actief binnen de K-1. Daarnaast is hij advocaat, hij is beëidigd op 23 maart 2007.
Op 26 november 2010 is Balrak aangehouden in een appartement in Rotterdam op verdenking van drugshandel. Balrak en vier anderen waren op het moment van de inval bezig cocaïne te versnijden. In totaal werd in het pand 82 kilo cocaïne gevonden, met een straatwaarde van €3 miljoen. De inval was een resultaat van een maandenlang onderzoek in drugshandel.
* ↑ Profiel Balrak, Alleadvocaten.nl
* ↑ Advocaat met 82 kg cocaïne gearresteerd, Telegraaf, 27-11-2010. Gearchiveerd op 26 juni 2012.
# Rode Brigades

De Rode Brigades (Italiaans: Brigate Rosse) was een Italiaanse communistische terroristische organisatie die in 1970 door enkele studenten opgericht werd. De aankondiging van deze organisatie werd gemeld in de uitgave van 'Proletarisch links' van 20 oktober 1970. Deze organisatie opereerde vanuit verschillende Italiaanse steden.

## Terreuracties

In 1978 werd Aldo Moro, destijds voorzitter van de Democrazia Cristiana en voormalig eerste minister van Italië, door de Rode Brigades ontvoerd. De Rode Brigades eisten de vrijlating van 13 van hun leden die door de politie gevangen gehouden werden. Ondanks de emotionele smeekbeden van onder meer de toenmalige paus Paulus VI weigerde christendemocratisch premier en politiek zwaargewicht Giulio Andreotti met de ontvoerders te onderhandelen. Aldo Moro werd vermoord en 55 dagen na zijn ontvoering teruggevonden in een Renault 4.
In de periode 1978-1980 doodden zij drie hoge ambtenaren van het Ministerie van Justitie en ontvoerden zij een vierde, Giovanni D'Urso, die de ontvoering overleefde.
In 1984 eisten de Rode Brigades de verantwoordelijkheid op voor de moord op Leamon Hunt, de Amerikaanse commandant van de Sinai Multinational Force and Observer Group (MFO), een VN-organisatie die toezicht hield op de naleving van het vredesakkoord tussen Egypte en Israël.
Midden jaren tachtig waren de meeste leidinggevende leden van de Rode Brigades gearresteerd.
In februari 1986 vermoordde de afsplitsing van de Rode Brigades, BR-PCC, de voormalige burgemeester van Florence en probeerde de adviseur van premier Bettino Craxi te vermoorden. In maart 1987, vermoordde een andere tak, BR-UCC, generaal Licio Giorgieri in Rome. Op 16 april 1988 vermoordde de BR-PCC de Italiaanse senator Roberto Ruffilli.
Eind jaren negentig en begin jaren 2000 was er sprake van de Nieuwe Rode Brigades toen deze de moord op twee regeringsadviseurs (Massimo D'Antona en Marco Biagi) opeisten. De regeringsadviseurs wensten hervormingen door te voeren om de arbeidsmarkt flexibeler te maken.
# Fortune 500

De Fortune 500 is een ranglijst van Amerikaanse bedrijven op basis van hun jaaromzet. De lijst wordt jaarlijks opgesteld en gepubliceerd door het Amerikaanse zakentijdschrift Fortune. De eerste 100 bedrijven in de lijst worden ook als Fortune 100 aangeduid en Fortune 1000 verwijst naar een gelijksoortige lijst van 1000 bedrijven.
De Fortune 500 werd voor het eerst gepubliceerd in 1955 voor het jaar 1954. Sindsdien hebben meer dan 1800 bedrijven in de lijst gestaan. Slechts drie bedrijven hebben ooit de eerste positie ingenomen: auto-fabrikant General Motors, olieproducent ExxonMobil en warenhuisketen Walmart.
In 1990 werd de Fortune Global 500 geïntroduceerd. In deze ranglijst worden bedrijven uit de hele wereld opgenomen.

## Top 10 van 2024

| rang | bedrijf | omzet |
| 1 | Walmart | US$ 648 miljard |
| 2 | Amazon | US$ 575 miljard |
| 3 | Apple | US$ 383 miljard |
| 4 | UnitedHealth Group | US$ 372 miljard |
| 5 | Berkshire Hathaway | US$ 364 miljard |
| 6 | CVS Health | US$ 358 miljard |
| 6 | ExxonMobil | US$ 345 miljard |
| 8 | Alphabet | US$ 307 miljard |
| 9 | McKesson | US$ 277 miljard |
| 10 | Cencora | US$ 262 miljard |

## Grootste bedrijf van elk jaar

| jaar | bedrijf |
| 2013–2024 | Walmart |
| 2012 | ExxonMobil |
| 2010–2011 | Walmart |
| 2009 | ExxonMobil |
| 2007–2008 | Walmart |
| 2006 | ExxonMobil |
| 2002–2005 | Walmart |
| 2001 | ExxonMobil |
| 1986–2000 | General Motors |
| 1980–1985 | ExxonMobil |
| 1978–1979 | General Motors |
| 1975–1977 | ExxonMobil |
| 1955–1974 | General Motors |

## Externe link

* (en) De meest recente lijst. Fortune Media.
* 1 2 (en) Fortune 500 (vanaf 1996). Fortune Media. Geraadpleegd op 1 november 2024.
* ↑ (en) Fortune 500 archive (1955–2005). CNN. Geraadpleegd op 20 januari 2023.
# Fortune Global 500

De Fortune Global 500 is een ranglijst van bedrijven op basis van hun jaaromzet. In tegenstelling tot de Fortune 500-lijst worden in deze lijst bedrijven uit de hele wereld opgenomen. De lijst wordt jaarlijks opgesteld en gepubliceerd door het Amerikaanse zakentijdschrift Fortune. Hij is gelijkaardig aan de Forbes Global 2000 van het concurrerende blad Forbes.
De Fortune Global 500 werd voor het eerst gepubliceerd in 1990 voor het jaar 1989. Hij verving toen de International 500 die enkel niet-Amerikaanse bedrijven bevatte. Vanaf 1995 werden ook financiële instellingen en dienstverleners toegevoegd. Op het einde van de jaren 1990 werden elf posities van de top twintig ingevuld met Japanse bedrijven. Daaronder de eerste drie plaatsen. De economische recessie in Japan en de economische groei in de Verenigde Staten zorgden ervoor dat Japan plaatsen verloor.
In 2003 hadden de Verenigde Staten met 192 noteringen het hoogste aantal plaatsen in de lijst. Japan stond op de tweede plaats met 88 noteringen. Vanaf dan begon China op te komen. In 2001 stonden slechts tien Chinese bedrijven in de lijst. Tegen 2024 waren dat er al 133, waarvan verschillende in de top tien, terwijl het aantal Amerikaanse bedrijven 139 bedroeg.

## Top 10 van 2024

| rang | bedrijf | omzet | land |
| 1 | Walmart | US$ 648 miljard | Verenigde Staten |
| 2 | Amazon | US$ 575 miljard | Verenigde Staten |
| 3 | State Grid Corporation of China | US$ 546 miljard | China |
| 4 | Saudi Aramco | US$ 495 miljard | Saoedi-Arabië |
| 5 | Sinopec | US$ 430 miljard | China |
| 6 | China National Petroleum Corporation | US$ 422 miljard | China |
| 7 | Apple | US$ 383 miljard | Verenigde Staten |
| 8 | UnitedHealth Group | US$ 372 miljard | Verenigde Staten |
| 9 | Berkshire Hathaway | US$ 364 miljard | Verenigde Staten |
| 10 | CVS Health | US$ 358 miljard | Verenigde Staten |

## Grootste bedrijf van elk jaar

| jaar | bedrijf | land |
| 2014–2024 | Walmart | Verenigde Staten |
| 2012–2013 | Royal Dutch Shell | Nederland Verenigd Koninkrijk |
| 2010–2011 | Walmart | Verenigde Staten |
| 2009 | Royal Dutch Shell | Nederland Verenigd Koninkrijk |
| 2007–2008 | Walmart | Verenigde Staten |
| 2006 | ExxonMobil | Verenigde Staten |
| 2002–2005 | Walmart | Verenigde Staten |
| 2001 | ExxonMobil | Verenigde Staten |
| 1997–2000 | General Motors | Verenigde Staten |
| 1995–1996 | Mitsubishi | Japan |

## Externe link

* (en) De meest recente lijst. Fortune Media.
* 1 2 (en) Fortune Global 500. Fortune Media. Geraadpleegd op 1 november 2024.
# Hof van Beroep van Antwerpen

Het Hof van Beroep van Antwerpen is een van de vijf hoven van beroep in België. Het is werkzaam sinds 1 januari 1975 en bedient het gerechtelijk gebied Antwerpen. De zetel is in het Gerechtshof Britselei.

## Geschiedenis

Tot 1975 behoorde de provincie Antwerpen tot het rechtsgebied van het Hof van Beroep van Brussel. Daarna kreeg Antwerpen een eigen Hof van Beroep, dat ook bevoegd werd voor de provincie Limburg, tot dan ressorterend onder het Hof van Beroep van Luik.

## Bevoegdheid

Het Hof behandelt het hoger beroep tegen vonnissen van de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank te Antwerpen, Hasselt, Mechelen, Tongeren en Turnhout.
De procureur-generaal van Antwerpen vervult de rol van het Openbaar Ministerie in strafzaken voor het hof, en is tegelijk de hoogste gerechtelijke autoriteit in het rechtsgebied van het hof. Procureur-generaal Patrick Vandenbruwaene volgde in 2014 Yves Liégeois op. Eerste voorzitter van het Hof van Beroep is sinds 2014 Bruno Luyten, die Michel Rozie opvolgde.
In het hof van beroep Antwerpen worden sommige zaken afgehandeld via videoconferentie. Rechtzoekenden en advocaten kunnen zo in Hasselt pleiten, terwijl de magistraten zich bevinden in het hof van beroep te Antwerpen. Zo speelt men in op de mobiliteitsproblemen die advocaten uit Limburg kennen.

## Externe link

* Officiële website
# Joya de Cerén

De Joya de Cerén met als betekenis het juweel van Cerén, is een Maya landbouwdorp in het departement La Libertad van El Salvador. Het ligt in de vulkanische Zapotitánvallei ongeveer 36 kilometers van de hoofdstad.

## Geschiedenis

Het dorp werd in 640 volledig bedolven onder de as van een vulkaanuitbarsting. Net zoals in Pompeï werden gebouwen perfect bewaard. Dit is een van de weinige plekken waar huizen (gemaakt van klei) en gebruiksvoorwerpen van gewone Maya-burgers gevonden zijn. De beter gekende grote tempels van Meso-Amerika zijn eerder voorbeelden van bouwwerken voor de elite.
In 1993 werd de Joya de Cerén opgenomen in de UNESCO-Werelderfgoedlijst.
Archeologisch Joya de Cerén
* Gemeinsame Normdatei: 4711267-0
* Library of Congress Control Number: n2007065128
* Virtual International Authority File: 136263853
* WorldCat (via VIAF): 136263853
Lijst van gekende Mayasteden en archeologische sites in centraal Amerika.
# DeSoto Adventurer

De DeSoto Adventurer is een automodel van het Amerikaanse merk DeSoto dat tussen 1956 en 1960 gebouwd werd. Het model werd geïntroduceerd als een 2-deur coupé. In 1957 kwam er ook een cabriolet-versie en in 1960 ten slotte een 4-deurs sedan. De naam Adventurer werd overgenomen van een conceptauto van het merk.

## Geschiedenis
### 1956

De Adventurer werd in 1956 gelanceerd als een gelimiteerde afgeleide van DeSoto's topmodel, de Fireflite. Van het model zou enkel een 2-deurs coupé verschijnen die enkel in een wit-zwart-goud-kleurenschema beschikbaar was. Onder de motorkap is de Adventurer uitgerust met een Hemi-V8-motor van 320 pk. Uiterlijk is het model aangekleed met een dubbele uitlaat, twee zijspiegels en goudkleurige wieldoppen. Binnen vindt men een radio, een elektrische klok, een bekleed dashboard, voorruitreiniging en onderhuids een verstrekte wielophanging. In dit eerste jaar werden 996 exemplaren aan de man gebracht. De basisprijs was 3680 USD, wat vrij laag was in vergelijking met de concurrentie.

### 1957

Voor 1957 kreeg de Adventurer de nieuwe Forward Look-stijl van het moederconcern Chrysler aangemeten. Hiermee kreeg het model onder andere staartvinnen. Ook verscheen er een cabrioletversie, maar het kleurenschema wijzigde niet. Onderhuids was de motor krachtiger geworden. De V8 leverde nu 345 pk af. Ook de ophanging werd aangepast om het extra vermogen aan te kunnen. Met de verbeteringen steeg de verkoop voor 1957 tot 1950 stuks.

### 1958

Na een kleine face-lift verscheen in januari de DeSoto Adventurer voor 1958. Het model had een nieuwe grille, de Hemi-V8 was vervangen door een mindere V8 en brandstofinjectie werd standaard geïnstalleerd. Dat laatste systeem faalde echter vaak waardoor DeSoto geregeld auto's moest terugroepen. Het werd uiteindelijk vervangen door carburateurs. Verder kampte DeSoto dat jaar met kwaliteitsproblemen met lekken, slechte versnellingsbakken en andere problemen tot gevolg. Nog daarbovenop was er in 1958 een economische neergang. Alles opgeteld hield dit de klanten uit de showroom en de productie van 1958 bleef steken op 423 exemplaren.

### 1959

Voor 1959 kreeg de Adventurer opnieuw een kleine facelift waarbij het model meer kenmerken van het duurdere Chrysler overnam. Naast esthetische ingrepen kreeg de Adventurer ook draaibare kuipstoelen die in- en uitstappen moesten vergemakkelijken. Deze Adventurer deed de verkopen opnieuw stijgen maar met 687 stuks bleven ze nog steeds erg laag.

### 1960

Voor 1960, het laatste jaar, was de Adventurer niet langer een gelimiteerd model maar het topmodel van DeSoto's gamma. De cabriolet werd geschrapt en er verscheen voor het eerst een 4-deur sedan. Nog voor het eerst werd het kleurenpalet fors uitgebreid en was de auto niet enkel in wit, zwart en/of goud beschikbaar. In totaal werden van de Adventurer 11.597 exemplaren gebouwd. Intussen deed het gerucht de ronde dat Chrysler DeSoto ging stopzetten. Omdat de Adventurer bijna identiek was aan de Chrysler Windsor kochten de klanten liever de zekere Chrysler. In 1961 lanceerde DeSoto nog een naamloze DeSoto waarna het merk op het einde van dat jaar inderdaad verdween.
# Kaisvere

Kaisvere is een plaats in de Estlandse gemeente Saaremaa, provincie Saaremaa. De plaats heeft de status van dorp (Estisch: küla).
Tot in december 2014 behoorde Kaisvere tot de gemeente Kaarma, tot in oktober 2017 tot de gemeente Lääne-Saare en sindsdien tot de fusiegemeente Saaremaa.

## Bevolking

Het dorp had 20 inwoners op 31 december 2011 en 18 inwoners op 31 december 2021.

## Geschiedenis

Kaisvere werd voor het eerst genoemd in 1453 als boerderij onder de naam Oloff Kyrwemes is tho Kaysever eyn bur. In 1509 heette de plaats Kaysever, in 1645 Kaißfer en in 1798 Wannakaifer. In 1542 kwam het dorp op het landgoed van Kaesel (Käesla) te liggen. Later, vermoedelijk vanaf ca. 1600, viel de plaats onder het landgoed van Kaarma-Loona (Duits: Klausholm).
* ↑ https://andmed.stat.ee/et/stat/rahvaloendus__rel2021__rahvastiku_paiknemine__elukoht-ja-soo-vanusjaotus/RL21003; Statistische database van het Estisch bureau voor de statistiek; geraadpleegd op: 1 november 2024.
* ↑ (en) Population by Place of Residence (Settlement), Sex and Age, 31 December 2011. Estisch bureau voor de Statistiek (31 december 2011). Geraadpleegd op 1 november 2024. Tik boven het middelste vak ‘Kaisvere village’ in.
* ↑ (en) Population by Place of Residence (Settlement), Sex and Age, 31 December 2021. Estisch bureau voor de Statistiek (31 december 2021). Geraadpleegd op 1 november 2024. Tik boven het voorlaatste vak ‘Kaisvere village’ in.
* ↑ Hans Feldmann, Heinz von zur Mühlen en Gertrud Westermann, Baltisches historisches Ortslexikon. Teil 1. Estland (einschließlich Nordlivland), Böhlau Verlag, Köln/Wien, 1985, blz. 168.
* ↑ (et) Marja Kallasmaa, Kaisvere. Dictionary of Estonian Place names. Gearchiveerd op 3 november 2019. Geraadpleegd op 1 november 2024.
# Hawkins

Hawkins kan verwijzen naar:
Aardrijkskunde
* Hawkins (Texas), plaats in de Amerikaanse staat Texas
* Hawkins (Wisconsin), plaats in de Amerikaanse staat Wisconsin
* Hawkins County, county in de Amerikaanse staat Tennessee
Fictief figuur
* D.L. Hawkins, personage uit de Amerikaanse televisieserie Heroes
* Jim Hawkins, personage uit het boek Schateiland van Robert Louis Stevenson
* Robert Hawkins, personage uit de Amerikaanse televisieserie Jericho
Media
Personen met de achternaam Hawkins
* Coleman Hawkins, Amerikaans jazzmuzikant
* Curt Hawkins, Amerikaans professioneel worstelaar
* Dale Hawkins, Amerikaans zanger en muzikant
* Dan Hawkins, Brits gitarist
* Nick Hawkins (1965-2005), Brits gitarist
* Paul Hawkins, Australisch Formule 1-coureur
* Ronnie Hawkins, Amerikaans (Canadees) zanger
* Sally Hawkins, Engels actrice
* Screamin' Jay Hawkins, Amerikaans zanger
* Sophie B. Hawkins, Amerikaans muzikante en kunstenares
* Stephen Hawking (1942 – 2018) Brits natuurkundige, kosmoloog en wiskundige.
Overig
# André Loor

André Loor (Uitvlugt, 17 februari 1931 – Paramaribo, 10 december 2013) was een Surinaamse historicus.

## Biografie

Loor werd geboren in een boeroegezin. Na het behalen van zijn akte als hoofdonderwijzer vertrok hij in 1956 naar Nederland waar hij in 1962 zijn kandidaatsexamen geschiedenis haalde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Na terugkeer in Suriname was hij onder meer werkzaam in het middelbaar onderwijs en aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren. Hij gaf in de periode 1972-1979 ook leiding aan de afdeling Culturele Zaken op het departement van Onderwijs. In deze periode is hij een jaar in Nederland geweest om zijn de studie geschiedenis af te rond. Daarnaast was Loor lid van vele commissies en nauw betrokken bij culturele activiteiten en sportzaken in Suriname. Hij heeft vele publicaties over de geschiedenis van Suriname en andere onderwerpen op zijn naam en hij heeft ook bijgedragen aan diverse televisieprogramma’s. Op 19 september 2013 presenteerde hij het boek 'André Loor vertelt...1850-1950', dat enthousiast werd ontvangen.. Dit zou tevens zijn laatste werk zijn.
Loor overleed op 82-jarige leeftijd aan een hartstilstand.
Op 18 december 2013 werd hij met staatseer begraven.

## Betekenis

Hij was Officier in de Orde van Oranje-Nassau en Officier in de Ere-Orde van de Palm. In 1994 werd hij benoemd tot eredoctor in de Maatschappijwetenschappen van de Universiteit van Suriname. In 1998 werd hij onderscheiden met de Rotary Vocational Excellence Award.
In 2002 werd hem de Visser Neerlandiaprijs toegekend voor persoonlijke verdienste. In het jaar 2000 werd Loor de Kwakoe Award uitgereikt. In 2006 werd een liber amicorum voor Loor samengesteld, onder redactie van Jerry Egger. In 2011 heeft De Surinaamse Bank een bibliotheek geopend met daarin een collectie van 1200 boeken over Suriname die Loor had verzameld. Om de belangrijke rol van Loor voor de Surinaamse geschiedschrijving te benadrukken, is in 2012 voor het gebouw van het Nationaal Archief Suriname aan de Mr. J. Lachmonstraat te Paramaribo een bronzen kopstuk geplaatst.
# Rapar Broadcasting Network

Rapar Broadcasting Network (RBN) is een Surinaams mediabedrijf. De oprichting begon in 1957 met het radiostation Rapar, afkorting van Radio Paramaribo, dat uitzendt in het Nederlands en Sarnami Hindoestani. Onder RBN vallen inmiddels meerdere radiostations, Dagblad Suriname, een televisiezender (RBN TV) en een advertentiebureau (Acme Service).

## Geschiedenis

Rapar werd op 28 januari 1957 opgericht door Gilly Hillers, Walter Lim A Po en Iwan de Vries. Het verhuisde verschillende malen. Na de start aan de Anton Dragentenweg in Paramaribo was het gevestigd aan het Neumanpad, in de oude studio van AVROS aan de Gravenstraat (1964), aan de Coppenamestraat (1980) en sindsdien aan de Mr. J. Lachmonstraat.
De eerste omroeper van Rapar was Cyriel Karg. Een jaar na de oprichting nam Wilfred Lionarons de directie over van William Cromwell. Lionarons was sinds vrijwel het begin ook eigenaar van Rapar. Hij verkocht de zender in 1976 aan Rashid Pierkhan die de directie later overdeed aan zijn zoon Faried Pierkhan.

### Onderbreking 1982-1984

Na de Sergeantencoup van februari 1980 door Desi Bouterse konden de particuliere zenders in Suriname blijven uitzenden op voorwaarde van de militairen om de luisteraars "positief te motiveren". Tijdens de Rambocuscoup vanaf 11 maart 1982 was Rapar net als de andere zenders urenlang uit de lucht. Sinds de Decembermoorden later dat jaar moest Rapar de activiteiten staken, evenals de andere particuliere media Radio Apintie en Dagblad De West. Dit verbod werd per 3 mei 1984 voor de drie media opgeheven, zij het in de eerste jaren onder scherpe censuur van het militaire bewind. Het verbod bleef wel van kracht voor Radio ABC.

### Sasur

In 2006 spande de Stichting voor Auteursrechten in Suriname (Sasur) een proefproces aan tegen Rapar. Met Haïti behoorde Suriname op dat moment tot de enige landen in de regio die auteursrechten van artiesten nagenoeg niet respecteerden. Sasur won de zaak op 1 december 2006 waardoor Rapar een dwangsom opgelegd kreeg van duizend SRD per overtreding. Hierna volgde een jarenlang slepend conflict met beslagleggingen en rechtszaken. Het geschil werd in 2013 met een overeenkomst tussenbeide beëindigd.
* 1 2 Radiowereld, Nat Rapar 50 jaar, 30 januari 2007
* ↑ StarNieuws, Familie Pierkhan is Lionarons erkentelijk voor vertrouwen, 3 mei 2015
* ↑ Trouw, Dagelijkse meldingsplicht voor Surinaamse ambtenaren - Staatsgreep was een dappere daad, maar wat nu, 1 maart 1980
* ↑ Provinciale Zeeuwse Courant, Militairen strijden om macht Suriname, 12 maart 1982
* ↑ Amigoe, Bouterse verijdelt weer staatsgreep in Suriname - Surinaamse grenzen gesloten - Alleen staatszender in de lucht, 9 december 1982
* ↑ Amigoe, Media Suriname nu weer aktief - Perscensuur scherper dan ooit, 3 mei 1984
* ↑ Elvira Rijsdijk, Voorbij met de piraterij, Parbode, 1 januari 2007
* ↑ StarNieuws, RBN en Sasur hebben overeenstemming bereikt over licentie, 16 februari 2013