OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Spaanse Synagoge (Praag)

De Spaanse Synagoge (Tsjechisch:Španělská synagoga; Hebreeuws: בית הכנסת הספרדי) is een van de zes synagoges in de Praagse wijk Josefov.
De synagoge ligt in de straat Dušní en werd gebouwd in 1868 op de plek van de waarschijnlijk oudste synagoge van Praag, de Altshul, en naast de rooms-katholieke Heilige Geestkerk. Het gebouw is opgetrokken in zogenaamde Moorse revivalstijl, net als bijvoorbeeld de Nieuwe Synagoge in Berlijn. De architecten waren Vojtěch Ignác Ullmann en Josef Niklase. Zij lieten zich bij de bouw inspireren door het Alhambra in de Spaanse stad Granada. De synagoge heeft fraaie, kleurrijke glas-in-loodramen uit 1893, die werden ontworpen door A. Baum en B. Münzberger.
Na de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw tijdelijk gebruikt als opslagplaats van zaken van de Joodse gemeenschap, zoals inventarissen van gesloten synagogen. In 1955 kwam het gebouw in handen van het Joods Museum, waarna het van 1958 tot 1959 van binnen grondig werd gerestaureerd. In de jaren zeventig werd het gebouw verwaarloost en in 1982 werd het definitief gesloten. Een complete restauratie kwam er na de Fluwelen Revolutie en in 1998 werd het gebouw in zijn oude glorie opnieuw opgeleverd. Tegenwoordig is het gebouw onderdeel van het Joods Museum in Praag. Er wordt specifiek aandacht besteed aan de geschiedenis van Tsjechische en Moravische Joden van de 18e eeuw tot 1945. Een deel van de collectie bestaat uit zilveren voorwerpen uit Tsjechië en Moravië.
De synagoge wordt iedere sjabbat gebruikt voor diensten.
* De synagoge in 1912
* Galerij met orgel en koepel
* Aron hakodesj
* Glas-in-loodramen
* Orgel
# John Steegh

John Pius René Marie Steegh (Venlo, 21 september 1953) is een Nederlands politicus van GroenLinks, en daarvoor van de PPR. Hij was onder andere hoogheemraad van Rijnland en wethouder van Leiden.

## Biografie

Steegh groeide op in een katholiek gezin. Na het hbs-B aan het Thomas College in Venlo tussen 1965 en 1971, studeerde Steegh tussen 1971 en 1978 rechten aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Hij specialiseerde zich in bestuursrecht, staatsrecht en rechtsfilosofie. In 1978 studeerde hij een semester stadssociologie aan de École pratique des hautes études in Parijs.
Steegh werd tijdens zijn studie rechten politiek actief bij de Politieke Partij Radikalen (PPR). Hij was tussen 1975 en 1978 bestuurslid en later voorzitter van de afdeling Nijmegen en fractie assistent van de gemeenteraadsfractie.
Nadat hij uit Parijs terugkwam, verhuisde Steegh eind jaren zeventig naar Leiden. Hij werkte vanaf 1978 bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, eerst als wetgevingsjurist en later als afdelingshoofd en coördinator van verschillende projecten, met name op het gebied van informatiebeleid. Naast zijn baan volgde hij tussen 1989 en 1991 volgende hij een Master of Information Management aan Washington University St. Louis en het Tilburgs Instituut voor Academische Studies.
Tussen 1982 en 1991 was Steegh lid van de Provinciale Staten van Zuid-Holland. Hij werd verkozen op een gezamenlijke lijst van de PPR, de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP) en de Communistische Partij van Nederland (CPN), die vanaf 1989 samen met de Evangelische Volkspartij (EVP) GroenLinks vormden. Hij was woordvoerder op het gebied van onder andere milieu, water en recreatie. Sinds 1987 was hij fractievoorzitter.
Tussen 1995 en 1999 was Steegh lid van de Verenigde Vergadering van hoogheemraadschap van Rijnland. Vervolgens werd hij hoogheemraad en later loco-dijkgraaf van dit hoogheemraadschap. Hij was onder andere verantwoordelijk voor waterkwaliteit, afvalwaterketen en stedelijke waterplannen. Hij richtte als hoogheemraad de Vereniging Belangenbehartiging Dagelijks bestuurders van waterschappen op.
Vanaf 2006 was Steegh wethouder in Leiden voor GroenLinks. Hij had als portefeuille verkeer en milieu en was coördinerend wethouder regiozaken. Hij was de enige GroenLinks wethouder in Leiden. Daarnaast was hij derde loco-burgemeester tussen 2006 en 2008. Toen het college van burgemeester en wethouders viel omdat de twee wethouders van de Socialistische Partij aftraden, werd er een nieuw college gevormd. In dat nieuwe college werd Steegh vierde locoburgemeester. Als wethouder kreeg Steegh met name te maken met de RijnGouwelijn. Op 11 januari 2010 trad Steegh af naar aanleiding van een conflict in de coalitie over de aanleg van een parkeergarage.
Eind 2013 werd Steegh voorzitter van Water Natuurlijk, de grootste waterschapspartij in Nederland. Bij de tweede directe lijstverkiezingen voor waterschappen op 19 maart 2015 behaalde zijn partij de meeste zetels (89) in de 23 waterschappen met bijna 20% van de stemmen.

## Voetnoten

* ↑ Wethouder Steegh treedt af op leidschdagblad.nl
# Vertigo Motors

Vertigo Motors SL is een spaans bedrijf dat trialmotoren produceert onder de merknaam Vertigo. Het bedrijf werd in 2012 opgericht door Manel Jané. Tot en met september 2015 investeerde Jané meer dan 4,5 miljoen euro in het bedrijf.
Jané huurde in 2013 de Britse trialrijder Dougie Lampkin in als testrijder en ontwikkelaar voor de ontwikkeling van het eerste model. Lampkin reed onder andere de Scottish Six Days op een prototype om het model te testen. James Dabill werd aangetrokken om deel te nemen aan het Brits nationaal kampioenschap, en aan de strijd om de wereldtitel. In 2016 werd het team versterkt met Jeroni Fajardo.
Vertigo produceert een enkel motorfietsmodel, de Combat, verkrijgbaar in drie verschillende versies: Combat Ice Hell, Combat Camo Works en Combat Titanium R. Het is een lichtgewicht en veelzijdige motorfiets, uitgerust met een tweetakt-injectiemotor van 300 cc en een buisvormig chassis. Het model werd officieel gepresenteerd in november 2014 op de EICMA Milan Exhibition. De verkoop aan consumenten begon begin 2016.

## Externe link

* (en) Officiële site
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Vertigo Motors op de Catalaanstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Neotonchus warwicki

Neotonchus warwicki is een rondwormensoort uit de familie van de Neotonchidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1982 door Platt.
# Senior (motorfiets)

Senior is een historisch merk van motorfietsen.
De bedrijfsnaam was: Ditta Motocicli Bonzi e Marchi, Milano.
Senior was een Italiaans merk dat vanaf 1913 296- en 330cc-eencilinders en 499cc-V-twins leverde. De blokken kwamen van het in Italië populaire Zwitserse merk Moser, maar bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 werd de productie gestaakt.
* Erwin Tragatsch: Alle Motorräder 1894-1981: Eine Typengeschichte. 2500 Marken aus 30 Ländern' Stuttgart 1997, ISBN 3-87943-410-7
* Erwin Tragatsch: The Illustrated Encyclopedia of Motorcycles', Secaucus 1985. ISBN 0890098689
* S. Ewald/G. Murrer: Enzyklopädie des Motorrads, Marken - Modelle - Technik, Bechtermünz Verlag 1999, ISBN 3-8289-5364-6
# Ephysteris suasoria

Ephysteris suasoria is een vlinder uit de familie van de tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1918 door Meyrick.
# U-Bahn-Station Stadlau

Stadlau is een metrostation in het district Leopoldstadt van de Oostenrijkse hoofdstad Wenen. Het station werd geopend op 2 oktober 2010 en wordt bediend door lijn U2.

## Geschiedenis

Op 26 januari 1968 werd besloten om een metronet in Wenen aan te leggen met drie lijnen.. De nadere uitwerking van het metronet, de U-Bahn-Netzvariante M uit 1970, omvatte een veel groter net met verlengingen die pas later zouden worden toegevoegd. Hierin waren rond het emplacement van het station Wien Stadlau twee metrostations opgenomen, een aan de zuidkant met de naam Ziegelhaufen en een aan de westkant van het emplacement ter hoogte van het stationsgebouw uit 1870, allebei aan het oostelijke deel van de U3.
Het concept van metrolijnen met vertakkingen buiten het centrum werd echter in 1981 verlaten en het metrotracé werd onderdeel van de U2. Bovendien werd de route op de linkeroever van de Donau gewijzigd en het tracébesluit uit 1998 betekende dat de lijn niet door het centrum van Stadlau zou lopen maar vanaf Ziegelhaufen langs het Donauspital direct naar Aspern, het voor de U3 voorziene tracé is gebruikt voor de A23. De bouw van de U2 ten oosten van het centrum begon in 2002 en in 2008 werd het deel tot het stadion geopend, op 2 oktober 2010 volgde het deel tussen stadion en Aspernstraße. In plaats van Ziegelhaufen aan de zuidwestkant van het emplacement kwam station Stadlau aan de zuidoostkant en ten behoeve van de overstappers tussen U-Bahn en S-Bahn werd het perron van de spoorlijn naar dezelfde locatie verplaatst. De nieuwe S-Bahn halte ligt ten zuiden van het metrostation langs de Kaisermühlenstraße en is als overstap tussen ÖBB en metro ontworpen.

## Ligging en inrichting

De perrons van S-Bahn en U-Bahn zijn onderling met (rol)trappen en liften verbonden. Het OV-knooppunt strekt zich uit tussen de Neuhaufenstraße, de zuidelijke toegang tot de S-baanhalte, tot de Konstanziagasse, de noordelijke toegang tot het metrostation. Het station ligt op het hoogste viaduct van het metronet. Op een van de pijlers onder het westeinde van het metroperron is in 2010 een afbeelding van Nepomuk van de hand van de Tiroler kunstenaar Werner Feiersinger. Het betreft de beschermheilige van de bruggen, Johannes Nepomucenus(1350–1392), en is het silhouet van zijn beeld op de karelsbrug in Praag. Het silhouet werd door kunstsmederij Buchsbaum in Waldhausen, Opper-Oostenrijk, vervaardigd uit edelstaal en door Feiersinger rood geschilderd.
* Nepomuk op de pijler.
* De noordelijke toegang.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Bahnhof Wien Stadlau op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Hans-Werner Schleife c.s.: Lexikon Metros der Welt. Motorbuch Verlag, Oost-Berlijn/Stuttgart 1985. ISBN 3-613-01068-2. Blz. 341
* ↑ Netzvariante M
# Nodobythere (Crysobythere) reticulata

Nodobythere (Crysobythere) reticulata is een mosselkreeftjessoort uit de familie van de Bythocytheridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Hartmann.
# Maurice Terryn

Maurice Terryn (Staden, 3 juni 1930 – Izegem, 29 mei 2016) was een persfotograaf die gedurende een halve eeuw werkzaam was voor zowat alle Vlaamse dag- en weekbladen. Voor het plaatselijk nieuws fotografeerde hij vooral in de streek Roeselare-Izegem-Lendelede. Als sportfotograaf strekte zijn werkgebied zich evenwel uit over binnen- en buitenland. Hij bracht tussen 1955 en 2005 honderden wielerwedstrijden en duizenden renners in beeld. Ook was hij jarenlang persfotograaf voor de matchen van Club en Cercle Brugge.
Sinds zijn overlijden wordt zijn negatievencollectie bewaard in KOERS, Museum van de Wielersport. Ook de steden Roeselare en Izegem kochten foto’s van Terryn aan die werden ondergebracht in de stadsarchieven. Zijn fotocollectie vormt een bron aan beeldmateriaal uit de tweede helft van de 20ste eeuw.
Zoon Danny Terryn werd later ook persfotograaf. Hij werkte vanaf 1989 samen met zijn vader onder de naam ‘Terma’ tot Danny in 2005 ophield met fotograferen en Maurice op dat ogenblik ook besloot om zijn fotografencarrière na een halve eeuw te beëindigen.
Maurice overleed op 85-jarige leeftijd op 29 mei 2016.
# Vertigo Tour

De Vertigo Tour is een tour van de Ierse band U2.
De tour werd gehouden ter promotie van het album How to Dismantle an Atomic Bomb.

## HTDAAB Promo Tour

Als voorproefje en try-out van de Vertigo Tour werd een promo tour gehouden van 7 concerten. De promotour begon op 15 oktober 2004 in Londen en werd daar op 2 december datzelfde jaar ook afgesloten. Tussendoor speelden ze onder andere in New York en Dublin.

## 1st leg

De 1st leg ("eerste poot") begon op 26 maart 2005 in de Sports Arena in Los Angeles en werd op 28 mei in Boston beëindigd.
Tijdens dit deel van de tour toerde de band alleen door Noord-Amerika.

## 2nd leg

De zogenaamde 2nd leg ("tweede poot") begon op 9 juni 2005 in Brussel en werd op 14 augustus in Lissabon beëindigd.
Tijdens deze leg toerde U2 door Europa en stonden ze op 13, 15 en 16 juli in de Amsterdam ArenA.

## 3rd leg

De 3rd leg ("derde poot") begon op 9 september in Toronto en eindigde op 19 december in Portland.
Tijdens deze leg toerde U2 door de Verenigde Staten en Canada.

## 4th leg

Op 8 februari 2006 begon de 4th leg ("vierde poot") van de Vertigo Tour in Los Angeles. Daarna vertrok de band naar Latijns-Amerika om daar op te treden in onder andere Mexico-Stad en Santiago. Deze leg kwam op 2 maart in Buenos Aires ten einde.

## 5th leg

De 5th leg ("vijfde poot") is de laatste leg van de Vertigo Tour, deze begon op 7 november in Brisbane en werd op 9 december in Honolulu afgesloten.
Tijdens deze leg toerde U2 door Australië, Nieuw-Zeeland, Japan en Hawaï
Bono · The Edge · Adam Clayton · Larry Mullen jr.
# Paratomapoderus ealaanus

Paratomapoderus ealaanus is een keversoort uit de familie bladrolkevers (Attelabidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1939 gepubliceerd door Eduard Voss.
# Neotonchus pseudocorcundus

Neotonchus pseudocorcundus is een rondwormensoort uit de familie van de Neotonchidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1971 door Vitiello.
# Seninka

Seninka is een Tsjechische gemeente in de regio Zlín, en maakt deel uit van het district Vsetín. Seninka telt 315 inwoners.
Branky · Bystřička · Dolní Bečva · Francova Lhota · Halenkov · Horní Bečva · Horní Lideč · Hošťálková · Hovězí · Huslenky · Hutisko-Solanec · Choryně · Jablůnka · Janová · Jarcová · Karolinka · Kateřinice · Kelč · Kladeruby · Krhová · Kunovice · Lačnov · Leskovec · Lešná · Lhota u Vsetína · Lidečko · Liptál · Loučka · Lužná · Malá Bystřice · Mikulůvka · Nový Hrozenkov · Oznice · Podolí · Police · Poličná · Pozděchov · Prlov · Prostřední Bečva · Pržno · Ratiboř · Rožnov pod Radhoštěm · Růžďka · Seninka · Střelná · Střítež nad Bečvou · Ústí · Valašská Bystřice · Valašská Polanka · Valašská Senice · Valašské Meziříčí · Velká Lhota · Velké Karlovice · Vidče · Vigantice · Vsetín · Zašová · Zděchov · Zubří
# Epicoma dispar

Epicoma dispar is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae), uit de onderfamilie van de Thaumetopoeinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst in 1922 gepubliceerd door Alfred Jefferis Turner.
De soort komt voor in Australië.
# Upeneus

Upeneus is een geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van zeebarbelen (Mullidae). Het geslacht is voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1829 door Cuvier & Valenciennes.

## Soorten

* Upeneus arge (Jordan & Evermann, 1903)
* Upeneus asymmetricus (Lachner, 1954)
* Upeneus australiae (Kim & Nakaya, 2002)
* Upeneus crosnieri (Fourmanoir & Guézé, 1967)
* Upeneus davidaromi (Golani, 2001)
* Upeneus doriae (Günther, 1869)
* Upeneus filifer (Ogilby, 1910)
* Upeneus francisi (Randall & Guézé, 1992)
* Upeneus guttatus (Day, 1868)
* Upeneus indicus Uiblein & Heemstra, 2010
* Upeneus itoui Yamashita, Golani & Motomura, 2011
* Upeneus japonicus (Houttuyn, 1782)
* Upeneus luzonius (Jordan & Seale, 1907)
* Upeneus margarethae Uiblein & Heemstra, 2010
* Upeneus mascareinsis (Fourmanoir & Guézé, 1967)
* Upeneus moluccensis (Bleeker, 1855) – Goudbandmul
* Upeneus mouthami (Randall & Kulbicki, 2006)
* Upeneus oligospilus Lachner, 1954
* Upeneus parvus (Poey, 1852)
* Upeneus pori (Ben-Tuvia & Golani, 1989)
* Upeneus quadrilineatus (Cheng & Wang, 1963)
* Upeneus randalli Upeneus randalli
* Upeneus seychellensis Uiblein & Heemstra, 2011
* Upeneus stenopsis Uiblein & McGrouther, 2012
* Upeneus suahelicus Uiblein & Heemstra, 2010
* Upeneus subvittatus (Temminck & Schlegel, 1843)
* Upeneus sulphureus (Cuvier, 1829)
* Upeneus sundaicus (Bleeker, 1855)
* Upeneus supravittatus Uiblein & Heemstra, 2010
* Upeneus taeniopterus (Cuvier, 1829)
* Upeneus tragula (Richardson, 1846)
* Upeneus vittatus (Forsskål, 1775)
* Upeneus xanthogrammus (Gilbert, 1892)
* ↑ (en) Upeneus. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
* ↑ (en) Randall & Kulbicki (2006). A review of the goatfishes of the genus Upeneus (Perciformes: Mullidae) from New Caledonia and the Chesterfield Bank, with a new species and four new records.. Zoological Studies 45 (3): 302ff.
# Nodocion

Nodocion is een geslacht van spinnen uit de familie bodemjachtspinnen (Gnaphosidae).

## Soorten

De volgende soorten zijn bij het geslacht ingedeeld:
* Nodocion eclecticus Chamberlin, 1924
* Nodocion floridanus (Banks, 1896)
* Nodocion mateonus Chamberlin, 1922
* Nodocion rufithoracicus Worley, 1928
* Nodocion solanensis Tikader & Gajbe, 1977
* Nodocion tikaderi (Gajbe, 1993)
* Nodocion utus (Chamberlin, 1936)
* Nodocion voluntarius (Chamberlin, 1919)
* ↑ Platnick, N.I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
# Corlaer College

Het Corlaer College is een middelbare school voor vmbo, havo en atheneum in de wijk Groot Corlaer van de stad Nijkerk.
Het College is gevestigd op twee locaties: een vmbo-gebouw en daarnaast een atheneum/havo-gebouw. Het vmbo-gebouw staat aan de Ds. Kuypersstraat 3, het gebouw voor atheneum/havo-gebouw staat aan de Henri NOuwenstraat 8.
Het Corlaer College maakt deel uit van de Meerwegen Scholengroep. De Meerwegen bestaat naast het Corlaer College uit het Corderius College, het Oostwende College, het Farel College, Het Element en Accent praktijkonderwijs (PRO33college en Accent Nijkerk).
De school is naast Nijkerk gericht op het noorden van Amersfoort. Door de provincie Gelderland werd een nieuwe fietsroute (‘Auto te gast’) aangelegd vanaf Nijkerk, via het Corlaer College naar Hooglanderveen c.q. (Amersfoort)Vathorst.

## Geschiedenis

Op 19 januari 1909 werd de 'Vereeniging voor Christelijk Lager en Uitgebreid Lager Onderwijs te Nijkerk op de Veluwe' gebouwd aan de Bagijnenstraat. In 1960 werd een nieuw gebouw betrokken aan de Meinsstraat.

### vmbo

De vmbo-afdeling van het Corlaer College kwam voort uit drie plaatselijke christelijke scholen: de Meijntscamp (mavo), Gildestein (technisch onderwijs) en de Fontein (lhno). Het vmbo-gebouw werd in 2015 uitgebreid.

### havo/atheneum

In 1977 startte in Nijkerk de eerste havo-mavo brugklas met een driejarige havo/atheneum-onderbouw.. Havo-en vwo-leerlingen konden daarna naar het Farelcollege in Amersfoort.
De volwaardige atheneum/havo-afdeling van het Corlaer College is in 2005 van start gegaan met 400 leerlingen. De eerste leerlingen van deze opleiding hebben in 2007 (havo) en in 2008 (atheneum) examen gedaan.
In 2007 werd het gebouw van het Corlaer College gekozen tot BNA Gebouw van het Jaar in regio Oost. Ook in 2016 vond een uitbreiding plaats.

## Naamgeving

De school en de wijk zijn vernoemd naar de Nijkerkse ontdekkingsreiziger Arendt van Curler (later verbasterd tot Corlaer). Arent van Curler zou gestudeerd hebben aan de Hogeschool van Harderwijk. In 1637 ging de 18-jarige (?) uit Nijkerk afkomstige Arendt van Curler als boekhouder, secretaris en schoolmeester (?) naar Nieuw-Nederland. Pas in het voorjaar van 1638 vertrok hij naar Rensselaerswijck, waar 26 families woonden, boeren en handwerkslieden. Van Curler kreeg te horen van zijn oom dat hij zijn correspondentie niet twee keer behoefde te dateren. Hij moest helder en niet schoolmeesterachtig schrijven.

### Referenties

* ↑ Fietsnetwerkplan Nijkerk, 9 mei 2005. Gearchiveerd op 1 mei 2021.
* ↑ www.nijkerknieuws.nl, 13 januari 2014. Gearchiveerd op 1 mei 2021.
* ↑ BNA Gebouw van het Jaar 2007 Regio Oost. Archined, 10 mei 2007. Gearchiveerd op 31 januari 2023.
* ↑ Corlaer College kan dankzij uitbreiding verder, 14 november 2016
* ↑ Ship Passenger Lists: New York and New Jersey 1600-1825 Door Carl Boyer. Gearchiveerd op 18 juni 2023.
# Vipio croceus

Vipio croceus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Cresson in 1865.
# Paratomapoderus libengensis

Paratomapoderus libengensis is een keversoort uit de familie bladrolkevers (Attelabidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2007 gepubliceerd door Andrei Aleksandrovich Legalov.
# Nefriet

Nefriet is een mineraal met een dichte vervilte actinoliet. Het heeft de molecuulformule Ca$_2$(Mg,Fe)$_5$[(OH,F)(Si$_4$O$_{11}$)]$_2$. De naam is afgeleid van het Oudgriekse woord νεφρός, nephros, dat nier betekent. Het kan worden bewerkt om er cabochons, sieraden en kunstnijverheidsproducten mee te maken.

## Geschiedenis

Nefriet is sinds oudsher bekend, zoals door talrijke archeologische vondsten is aangetoond. Door de taaiheid ervan is nefriet geschikt voor het vervaardigen van werktuigen. Men heeft er later ook siervoorwerpen van vervaardigd.
Er werden in Babylon aan nefriet magische krachten aan toegeschreven. Het had in China een grote mythologische betekenis en daarom bij religieuze ceremoniën gebruikt. Het was al voor de komst van Columbus in Midden-Amerika zeer geliefd. Volgens de Soemeriërs was nefriet in staat onverwachte omstandigheden op te lossen. Men beweerde dat jade, dat nefriet of jadeiet kan zijn, nierkwalen kon verhelpen.

## Ontstaan en voorkomen

Nefriet ontstaat in metamorfe gesteenten, bijvoorbeeld in alluviale afzettingen.
Nefriet komt in de natuur meer dan jadeiet voor, soms in grote blokken. Zo zijn er in Rusland stenen gevonden van meer dan vijf ton zwaar en in Myanmar is zelfs een nefrietblok van 30 ton gevonden. Historische belangrijke afzettingen bevinden zich in China, rond Hotan in de provincie Xinjiang, in het Kunlun-gebergte en in de omgeving van Kashgar. In Taiwan en Jordanië komen nefrieten met het chatoyance-effect voor, kattenoog nefrieten. Er zijn in de Verenigde Staten en in Nieuw-Zeeland belangrijke afzettingen bekend. De Maori's wonnen al nefriet voor de komst van de Europeanen. Deze stenen zijn doorschijnend en worden beschouwd als de mooiste nefrieten ter wereld. Kleinere stenen zijn gevonden in Australië, Kazachstan, Polen, Duitsland, Zwitserland, Italië en Ierland.

## Vergelijkbare mineralen

Mineralen met overeenkomstige eigenschappen zijn amazoniet, hydrogrossulaar, jadeiet, prehniet, pyrofylliet en serpentien.

### Handelsnamen

* Indian jade, foutieve handelsnaam voor aventurien en voor aventurienglas
* Russische jade, handelsnaam voor spinaziegroene nefriet uit het gebied rond het Baikalmeer in Rusland
* Wyomingsjade, handelsnaam voor een jadematrix of ook voor een groenkleurige vergroeiing van tremoliet met albiet
# Serang (regentschap)

Serang is een regentschap in de provincie Banten op het eiland Java.
De stad Serang is in 2007 afgescheiden van het regentschap en vormt sindsdien een eigen stadsgemeente. Verder grenst het regentschap aan de stad Cilegon in het noordwesten, de regentschappen Pandeglang en Lebak in het zuiden en het regentschap Tangerang in het oosten. Ten noorden van Serang is de kust van de Javazee en in het westen die van de Straat Soenda.
Het dorp Anyer, bekend van de vuurtoren en als beginpunt van de Grote Postweg, ligt in het regentschap Serang.

## Geboren

* Sjafruddin Prawiranegara (1911-1989), politicus
Stadsgemeenten: Cilegon · Serang · Tangerang · Zuid-Tangerang Regentschappen: Lebak · Pandeglang · Serang · Tangerang
# Upeneus australiae

Upeneus australiae is een straalvinnige vissensoort uit de familie van zeebarbelen (Mullidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Kim & Nakaya.
De soort is aangetroffen bij Australië, in het zuiden van het Groot Barrièrerif, in Rose Bay nabij Sydney Harbour en bij de Montebello-eilanden in West-Australië.
* ↑ (en) Upeneus australiae op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Upeneus australiae. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
* ↑ Byung-Jik Kim, Kazuhiro Nakaya. "Upeneus australiae, a new goatfish (Mullidae: Perciformes) from Australia." Ichthyological Research vol. 49 (2002), blz. 128-132. DOI:10.1007/s102280200018