# 12 Monkeys (film)

12 Monkeys is een sciencefictionfilm uit 1995 uit de Verenigde Staten van Terry Gilliam met in de hoofdrol acteur Bruce Willis. Het scenario is gebaseerd op de korte film La Jetée uit 1962 van Chris Marker.

## Verhaal

Eind 1996 wordt er door een onbekende een dodelijk virus verspreid waardoor de mensheid gedwongen wordt ondergronds te leven. Tegen 2035 heeft slechts 1 procent het overleefd. Aan de oppervlakte heersen nu opnieuw de wilde dieren.
De veroordeelde sociopaat James Cole (Bruce Willis) wordt vanwege zijn scherpe observatievermogen geselecteerd om terug te gaan in de tijd naar 1996, om de oorzaak van de epidemie te achterhalen. Doel is het virus te lokaliseren voordat het muteert, zodat wetenschappers het kunnen onderzoeken. Bekend was wel dat het mysterieuze "Army of the Twelve Monkeys" (Leger van de Twaalf Apen) verantwoordelijk was voor de verspreiding.
Cole wordt echter per ongeluk teruggestuurd naar 1990, zes jaar te vroeg dus. Hij wordt gearresteerd en opgesloten in een psychiatrisch ziekenhuis waar hij de psychiater Kathryn Railly (Madeleine Stowe) ontmoet. Aan haar probeert hij de situatie uit te leggen, maar zij heeft grote moeite hem te geloven. Een van zijn medepatiënten is Jeffrey Goines (Brad Pitt), de gestoorde zoon van een beroemde wetenschapper en virusexpert.
Cole wordt door de wetenschappers die hem naar 1990 stuurden teruggehaald naar 2035 en opnieuw terug in de tijd gestuurd. Ditmaal komt hij wel in het juiste jaar terecht, namelijk 1996. In 1996 ontvoert hij Kathryn Railly en gebruikt haar om de Army of the Twelve Monkeys te vinden. Daardoor krijgt hij de autoriteiten achter zich aan die hem nu verdenken van moord en ontvoering. Terug naar de toekomst ontsnappen is geen optie voor Cole, hij is verliefd geworden op Kathryn.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Melito, Joseph Joseph Melito | Jonge James Cole |
| Willis, Bruce Bruce Willis | James Cole |
| Seda, Jon Jon Seda | Jose |
| Chance, Michael Michael Chance | Scarface |
| Campbell, Vernon Vernon Campbell | Tiny |
| Walls, H. Michael H. Michael Walls | Botanicus |
| Adrian, Bob Bob Adrian | Geoloog |
| Jones, Simon Simon Jones | Zoöloog |
| Florence, Carol Carol Florence | Astrofysicus |
| Raymond, Bill Bill Raymond | Microbioloog |
| Abuba, Ernest Ernest Abuba | Ingenieur |
| Paule, Irma St. Irma St. Paule | Dichter |
| Stowe, Madeleine Madeleine Stowe | Kathryn Railly |
| Perillo, Joey Joey Perillo | Rechercheur Franki |
| Kirkpatrick, Bruce Bruce Kirkpatrick | Politieman 1 |
| Williams, Wilfred Wilfred Williams | Politieman 2 |
| Young, Rozwill Rozwill Young | Billings |
| Pitt, Brad Brad Pitt | Jeffrey Goines |
| Johnson, Nell Nell Johnson | Afdelingsverpleegster |
| Strother, Frederick Frederick Strother | L.J. Washington |
| Warner, Rick Rick Warner | Dr. Casey |
| Gorshin, Frank Frank Gorshin | Dr. Fletcher |
| Brienza, Anthony 'Chip' Anthony 'Chip' Brienza | Dr. Goodin |
| Harris, Joilet Joilet Harris | Lastiggevallen moeder |
| McDaniel, Drucie Drucie McDaniel | Dansende vrouwelijke patiënt |
| Blaisse, John John Blaisse | Oude man (patiënt) |
| Lippa, Louis Louis Lippa | Patiënt bij de poort |
| Kang, Stan Stan Kang | Röntgenarts |
| Dias, Pat Pat Dias | Kapitein WO I |
| Lacey, Aaron Michael Aaron Michael Lacey | Sergeant WO I |
| Morse, David David Morse | Dr. Peters |
| Techman, Charles Charles Techman | Professor |
| Ellis, Jann Jann Ellis | Marilou |
| Hobbs Jr., Johnnie Johnnie Hobbs Jr. | Officier 1 |
| Zappala, Janet Janet Zappala | Nieuwslezeres |
| Roy, Thomas Thomas Roy | Evangelist |
| O'Toole, Harry Harry O'Toole | Louie |
| Korchenko, Yuri Yuri Korchenko | Boef 1 |
| Jeffreys, Chuck Chuck Jeffreys | Boef 2 |
| Hamilton, Lisa Gay Lisa Gay Hamilton | Teddy |
| Pire, Felix Felix Pire | Fale |
| Ross, Matt Matt Ross | Bee |
| Price, Barry Barry Price | Agent 1 |
| Panzarella, John John Panzarella | Agent 2 |
| Plummer, Christopher Christopher Plummer | Dr. Goines |
| Daly, Larry Larry Daly | Agent 3 |
| Fennell, Arthur Arthur Fennell | Nieuwslezer |
| Warren, Karl Karl Warren | Pompeuze man |
| Meloni, Christopher Christopher Meloni | Lt. Halperin |
| Meshejian, Paul Paul Meshejian | Rechercheur Dalva |
| O'Neill, Robert Robert O'Neill | Wayne |
| Thigpen, Kevin Kevin Thigpen | Kweskin |
| Golden, Lee Lee Golden | Hotelklerk |
| McKenna, Joseph Joseph McKenna | Wallace |
| Tanner, Jeff Jeff Tanner | Agent in burger |
| Potts, Faith Faith Potts | Winkelbediende |
| Segal, Michael Ryan Michael Ryan Segal | Weller |
| Golden, Annie Annie Golden | Taxichauffeuse |
| Talerico, Lisa Lisa Talerico | Kaartverkoper |
| Bridgewater, Stephen Stephen Bridgewater | Luchthavenrechercheur |
| Huffman, Ray Ray Huffman | Dikke zakenman |
| Dawson, Jodi Jodi Dawson | Winkelbediende |
| Dougherty, Jack Jack Dougherty | Luchthavenveiligheidsagent 1 |
| Daniels, Lenny Lenny Daniels | Luchthavenveiligheidsagent 2 |
| Hauls Jr., Herbert C. Herbert C. Hauls Jr. | Luchthavenveiligheidsagent 3 |
| Scalies, Charley Charley Scalies | Ongeduldige reiziger |
| Walker, Carolyn Carolyn Walker | Bange reiziger |
| Baldwin, Tiffany Tiffany Baldwin | Student in luchthaven |
| Bevilacqua, Dan Dan Bevilacqua | |
| Byrnes, C.J. C.J. Byrnes | Psychiatrische patiënt |
| Caruso, Phillip V. Phillip V. Caruso | Franse oorlogsfotograaf |
| D'Arcy, Cathy Cathy D'Arcy | Geesteszieke patiënt |
| Glas, Laura Laura Glas | Bange reiziger 2 |
| Hagy, John John Hagy | Buspassagier |
| Hatley, Adam Adam Hatley | Drugverslaafde |
| Mabry, Julie Julie Mabry | Prostituee |
| Mazzotta, Sal Sal Mazzotta | Gevangene (Joey) |
| Pratt, Roger Roger Pratt | Man die schoenveter knoopt in hotel |
| Ruggiero, Allelon Allelon Ruggiero | Ongeduldige |
| Stanley, Richard Richard Stanley | Man in transit lounge |

## Achtergrond

De "Army of the Twelve Monkeys" is geïnspireerd door een passage uit L. Frank Baums roman "The Magic of Oz", waarin de Nome King en Kiki Aru twaalf apen weten over te halen om voor hen te gaan vechten, in ruil voor voedsel. De plot daarentegen lijkt grotendeels op de 28 minuut durende film "La Jetée" (1962) van Chris Marker.
Thema's van de film:
* Tijdreizen en de paradoxen die dat met zich meebrengt
* Maatschappelijke relevantie van psychosen en waandenkbeelden
* De aard van de werkelijkheid
* Rechten van de dieren
* De mogelijk catastrofale gevolgen van ongebreidelde wetenschappelijke vooruitgang
De film refereert regelmatig aan Alfred Hitchcocks film Vertigo uit 1959:
* De aftiteling is eender
* Er wordt een lang fragment uit Vertigo getoond
* Net als actrice Kim Novak in Vertigo wordt dokter Railly geblondeerd. Het eindresultaat lijkt echter op de actrice Eva Marie Saint in de film North by Northwest uit 1959, ook een Alfred Hitchcock-klassieker.
* De soundtrack van Vertigo is hoorbaar zodra Railly met een blonde pruik op uit de wc komt op het vliegveld.