# Parabeen

Parabenen zijn een groep met benzoëzuur verwante stoffen. Het zijn alkyl-esters van 4-hydroxybenzoëzuur en de natriumzouten van deze esters.

## Gebruik en werking

Parabenen worden vrijwel uitsluitend gebruikt als conserveermiddel. Ze zijn met name effectief tegen schimmels, maar ook tegen veel bacteriën. Parabenen worden veel gebruikt omdat ze naast de grote effectiviteit gebruikt kunnen worden in een groot pH-bereik.
Parabenen worden onder meer gebruikt in:
* Medicijnen zowel in inwendig als uitwendig te gebruiken medicijnen
* Levensmiddelen met name in kant en klare sauzen en visproducten. De E-nummers van de parabenen zijn E214 tot en met E219.
* Cosmetica als crème, shampoo, scheerschuim, handcrème, massageolie, lotions, zonnecrème, lippenbalsem, douchegels
* Huishoudelijke reinigers als afwasmiddel, allesreiniger en vloeibare wasmiddelen
* Bepaalde soorten inkt, lijm en verf, meestal op waterbasis.
Dit kan verschillen per product en per merk.
Gebruik in levensmiddelen vindt plaats sinds de ontdekking van de parabenen in de jaren 1920. In cosmetica worden ze grootschalig gebruikt sinds ongeveer 1950.

## Soorten

De meest gebruikte parabenen zijn:
* Methylparabeen (E218), deze stof wordt onder verschillende namen in de ingrediëntenlijst vermeld:
** methyl-4-hydroxybenzoaat
** Nipagin M
** para-Hydroxybenzoëzuur
** Methylis parahydroxybenzoas
** Methyl-p-hydroxybenzoaat
* Ethylparabeen (E215)
** ethyl-4-hydroxybenzoaat
** natriumzout
* Propylparabeen (E216)
** propyl-4-hydroxybenzoaat
* Butylparabeen
** butyl-4-hydroxybenzoaat
** dit wordt niet gebruikt in levensmiddelen, en heeft dus geen E-nummer

## Effecten op mens en milieu

Na jarenlang gebruik en vele onderzoeken zijn geen schadelijke effecten naar boven gekomen van het gebruik van parabenen, de acute giftigheid voor mensen is laag en uit het gebruikelijke onderzoek naar carcinogene werking bleek dat parabenen niet kankerverwekkend zijn. Wel kunnen parabenen in bepaalde gevallen een allergische reactie veroorzaken. Meestal bij uitwendig gebruik op de beschadigde huid.
Propyl-4-hydroxybenzoaat, opgenomen via de mond, verlaagt in bepaalde doseringen de spermaproductie in de testes van jonge ratten, dezelfde onderzoeker vond dit effect niet bij de methyl- en ethylesters. Het Scientific Panel on Food Additives, Flavourings, Processing Aids and Materials in Contact with Food van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid vond in 2004 dat het gebruik van parabenen in levensmiddelen voorlopig acceptabel is, maar gaf als advies meer onderzoek te doen naar bepaalde aspecten waarover naar haar mening te weinig informatie beschikbaar was. De Europese Commissie heeft daarop besloten dat propyl-4-hydroxybenzoaat niet meer als aromastof aan levensmiddelen mag toegevoegd worden. Wel mag het nog steeds worden gebruikt als conserveermiddel in levensmiddelen.
Parabenen worden indien voldoende zuurstof aanwezig is zeer snel afgebroken in het milieu.

### Controverse

Sinds een aantal jaren speelt een controverse over parabenen. Een aantal milieuorganisaties beschouwt parabenen als schadelijke stoffen. Ze baseren zich hierbij op onderzoek van de universiteit van Reading. Uit dit onderzoek zou blijken dat parabenen tot borstkanker kunnen leiden. Dit wordt dan geweten aan de zwakke pseudo-oestrogene werking.
Aan de andere kant staan onder meer organisaties op het gebied van kankerbestrijding, zoals KWF kankerbestrijding, sommige wetenschappelijke organisaties en instellingen en de Europese overheden. Zij beschouwen de betreffende onderzoeken als niet relevant en wijzen op diverse andere onderzoeken waaruit blijkt dat parabenen niet kankerverwekkend zijn.
Uit recent (2014) onderzoek blijkt dat parabenen mogelijk sterker carcinogeen zijn dan gedacht doordat zij voorkomen in combinatie met andere stoffen die van invloed zijn op de celgroei van borstweefsel.
* ↑ FDA: Parabens 18/08/09, FDA believes that at the present time there is no reason for consumers to be concerned about the use of cosmetics containing parabens
* ↑ M.G Soni., S.L. Taylor, N.A. Greenberg, G.A. Burdock. Evaluation of the health aspects of methyl paraben: a review of the published literature. Food Chem Toxicol. 2002 Oct; 40 (10):1335-73
* ↑ Oishi, S. Effects of propyl paraben on the male reproductive system. In Food and Chemical Toxicology 40, 1807-1813
* ↑ Oishi, S. Lack of spermatotoxic effects of methyl and ethyl esters of p-hydroxybenzoic acid in rats. In Food and Chemical Toxicology 42,1845-1849
* ↑ Opinion of the Scientific Panel on food additives, flavourings, processing aids and materials in contact with food (AFC) related to para hydroxybenzoates (E 214-219), The EFSA Journal 83, 1-26. 13 juli 2004.
* ↑ Beschikking 2005/389/EG: Beschikking van de Commissie van 18 mei 2005 tot wijziging van Beschikking 1999/217/EG wat het repertorium van in levensmiddelen gebruikte aromastoffen betreft. Publicatieblad Nr. L 128 van 21/05/2005
* ↑ Deense Ministerie van Milieu: Environmental and Health Assessment of Substances in Household Detergents and Cosmetic Detergent Products
* ↑ Ga voor veilige cosmetica!. Website Milieudefensie. Gearchiveerd op 14 augustus 2007.
* ↑ Harvey PW, Darbre P. Endocrine disrupters and human health: could oestrogenic chemicals in body care cosmetics adversely affect breast cancer incidence in women? J Appl Toxicol. 2004 May-Jun;24(3):167-76.
* ↑ Mening van het Scientific Committee on Consumer Products van de EU
* ↑ D. C. Leitman et al. Parabens and Human Epidermal Growth Factor Receptor Ligand Cross-Talk in Breast Cancer Cells, Environmental Health Perspectives, eerste publicatie op 27 Oktober 2015
* ↑ UC Berkeley Lotion ingredient paraben may be more potent carcinogen than thought, 27 oktober 2015