OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Knorkator

Knorkator is een Duitse band uit Berlijn die heavy metal combineert met humor. Ze hebben zichzelf uitgeroepen tot "Duitslands meeste band ter wereld" aangezien "de beste band ter wereld" al werd geclaimd door Die Ärzte.

## Geschiedenis

De band werd opgericht in 1994 en raakte in 1998 weg uit het lokale circuit. In 2000 raakten ze verder bekend door Ick wer zun Schwein in te sturen voor de Duitse preselecties van het Eurovisiesongfestival.
In juni 2008 werd het einde van de band aangekondigd omdat Alf Ator een nieuw leven zou beginnen in Thailand. Eind 2010 werd de reünie bekendgemaakt en er zijn plannen voor een nieuwe plaat en optredens in 2011.
Knorkator speelt industrial metal in het verlengde van groepen als Ministry en White Zombie, Knorkator voegt er echter komische elementen aan toe, waardoor ze soms verre neven van Rammstein worden genoemd, een band waar ze echter weinig gemeen mee hebben.
Knorkator heeft een stevige live-reputatie. Zanger Stumpen is half zwartgetatoeëerd en treedt meestal op in een belachelijke onderbroek. Bij de shows worden allerlei zaken het publiek in geworpen, zoals toastjes of boomblaadjes. Soms gebruikten ze een shredder om groenten en fruit over het publiek te sproeien onder de noemer "vegetarische luchtcatering".
Op het podium worden vaak zaken vernield, waaronder instrumenten en meubelen. Zanger Stumpen vernielde vaak televisies op het podium, waarbij eens een glassplinter in zijn dij belandde. Enkele jaren later werd de splinter chirurgisch verwijderd en geveild op het internet.

## Leden

* Stumpen (Stumpennsylvania) - zang
* Buzz Dee (Buzz Deenemark) - gitaar
* Alf Ator (Alf Ghanistan) - zang, keyboards
* Nick Aragua (Nick Daniels) - drums

### Voormalige leden

* Kirk Thiele - gitaar
* Chrish Chrash - drums
* Tim Buktu - bass

## Discografie

* The Schlechtst of Knorkator (1998)
* Hasenchartbreaker (1999)
* Tribute to uns selbst (2000)
* High Mud Leader (2002)
* Ich hasse Musik (2003)
* Zu alt, (2005; DVD+CD / CD+DVD)
* Das nächste Album aller Zeiten (2007)
* Es werde nicht (2011)
* We want mohr (2014)
* Ich Bin Der Boss (2016)
* Widerstand ist zwecklos (2019)
# Kieuwzeef

Een kieuwzeef is een geheel van kieuwstekels dat moet verhinderen dat voedseldeeltjes tussen de tere kieuwblaadjes van een vis geraken. In plaats daarvan worden zij naar het darmstelsel van de vis geleid.
Roofvissen die van grotere prooien leven hebben dit verslikkingsprobleem minder en zij hebben dan ook minuscule kieuwstekels.
Bij vissen die van plankton leven, is er vaak een groot aantal kieuwstekels van aanzienlijk formaat die de vis in staat stellen de kieuwzeef te gebruiken om hun voedsel uit het water te zeven. Een goed voorbeeld daarvan is de Arctische houting, die er zo'n 51 heeft. Nog extremer is de brasem. Bij deze vis zijn er zelfs speciale spiertjes die de vis in staat stellen de maasgrootte van de kieuwzeef aan te passen. Daardoor kan de vis uitstekend in troebel water gedijen.
* ↑ koidream.nl. Gearchiveerd op 22 oktober 2021.
* ↑ NRC artikel 24 juni 1993.
# Katholieke Kerk in Israël

De Katholieke Kerk in Israël maakt deel uit van de wereldwijde Katholieke Kerk, onder het leiderschap van de paus en de Curie.
In Israël wonen circa 152.000 christenen. Dat is ongeveer twee procent van de Israëlische bevolking. De meerderheid hiervan, 80,4%, is Arabisch christen. Bij de stichting van de staat Israël in 1948 woonden er 34.000 christenen in het land.
De meeste Israëlische katholieken behoren tot de Melkitische Grieks-Katholieke Kerk, maar met name in het noorden van het land is de Maronitische Kerk sterk vertegenwoordigd. De Latijnse Kerk in Israël, wordt geleid door de Latijns patriarch van Jeruzalem. Daarnaast zijn er nog een aantal geünieerde kerken vertegenwoordigd, waaronder de Syrisch-Katholieke Kerk, de Armeens-Katholieke Kerk, de Chaldeeuws-Katholieke Kerk en de Koptisch-Katholieke Kerk.
In Israël zijn de volgende katholieke bisdommen te onderscheiden:
* Melkitische Grieks-Katholieke Kerk
** Patriarchaat van Jeruzalem van de Melkitische Grieks-Katholieke Kerk
** Aartseparchie Akko
* Maronitische Kerk
** Patriarchaal Exarchaat van Jeruzalem en Palestina
** Aartseparchie Haifa en het Heilige Land
* Latijnse Kerk
** Latijns patriarchaat van Jeruzalem
* Syrisch-Katholieke Kerk
** Patriarchaal Exarchaat van Jeruzalem
* Armeens-Katholieke Kerk
** Patriarchaal Exarchaat van Jeruzalem en Amman
Na de aanvang van de diplomatieke betrekkingen tussen Israël en de Heilige Stoel in 1993, werd Andrea Cordero Lanza di Montezemolo in 1994 de eerste pauselijke nuntius in het land. In 1997 werd door Israël en de Heilige Stoel een overeenkomst getekend waarmee de katholieke instellingen in het land juridisch gezien de status van rechtspersoon kregen.
Apostolisch nuntius voor Israël is sinds 3 juni 2021 aartsbisschop Adolfo Yllana, die tevens nuntius is voor Cyprus en apostolisch gedelegeerde voor Jeruzalem en Palestina.
Paus Paulus VI was in januari 1964 de eerste paus die het land bezocht sinds het uitroepen van de staat Israël in 1948. In maart 2000 bezocht paus Johannes Paulus II Israël. Paus Benedictus XVI bezocht Israël in mei 2009 en paus Franciscus in mei 2014.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Römisch-katholische Kirche in Israel op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* Israël op catholic-hierarchy.org
Afghanistan · Armenië · Azerbeidzjan · Bahrein · Bangladesh · Bhutan · Brunei · Cambodja · China · Filipijnen · Georgië · India · Indonesië · Irak · Iran · Israël · Japan · Jemen · Jordanië · Kazachstan · Kirgizië · Koeweit · Laos · Libanon · Maldiven · Maleisië · Mongolië · Myanmar · Nepal · Noord-Korea · Oezbekistan · Oman · Oost-Timor · Pakistan · Qatar · Rusland · Saoedi-Arabië · Singapore · Sri Lanka · Syrië · Tadzjikistan · Thailand · Turkije · Turkmenistan · Verenigde Arabische Emiraten · Vietnam · Zuid-Korea
Overige gebieden: Hongkong · Macau
# Koorkapschild

Een koorkapschild is het rijk geborduurde bovenstuk van een mantel (koorkap) die gedragen wordt bij kerkelijke plechtigheden buiten de mis, zoals een begrafenis of vesperviering. Het schild is het halfronde restant van de capuchon, kap of kaproen, die oorspronkelijk aan de mantel zat en bedoeld was om het hoofd te bedekken. Een beroemd voorbeeld wordt bewaard in Museum Catharijneconvent te Utrecht.
# Koorlyriek

De koorlyriek is in Sparta ontstaan. De aanleidingen tot het uitvoeren van koorliederen waren religieuze vieringen en "gewichtige momenten" in een mensenleven (huwelijk, overwinning, overlijden ...).
Ook de latere koorlyriek heeft in haar taalgebruik de Dorische herkomst nooit verloochend (bijvoorbeeld de koorzangen in de Attische tragedie in de 5e eeuw), ook niet toen later in Sparta de kunst een ondergeschikt belang kreeg...
Qua inhoud en structuur had een koorlyriek vaak twee vaste onderdelen:
* de mythos: niet om de aandacht op het verleden te vestigen, maar om de gelijkenis of het verband met de actualiteit te illustreren;
* de gnomai: rijkelijk gebruik van algemeen geldende zinspreuken en levenswijsheid: zelfs het epinikion (= overwinningslied) bevat dergelijke gnomai, en de beschrijving van de (wed)strijd zelf is van ondergeschikt belang.
Qua metriek had de koorlyriek behoorlijk ingewikkelde schema's en strofenbouw; over het algemeen triadische structuur: "strofe" + "antistrofe" in dezelfde maat + "epode" in verschillende maat, enz...
Vertegenwoordigers van de koorlyriek waren: Alcman, Stesichorus, Ibycus, Simonides, Bacchylides en Pindarus.
# Konopki-Jałbrzyków Stok

Konopki Jałbrzyków Stok is een plaats in het Poolse district Zambrowski, woiwodschap Podlachië. De plaats maakt deel uit van de gemeente Zambrów en telt 170 inwoners.
# Konolfingen (district)

Het district Konolfingen in het kanton Bern met als hoofdplaats Schlosswil omvat 31 gemeenten met een totale oppervlakte van 214 km²:
| Gemeentenaam | Inwoners (1.1.2005) | Oppervlakte (km²) |
| Aeschlen bei Oberdiessbach | 311 | 4,9 |
| Allmendingen | 488 | 3,8 |
| Arni | 982 | 10,4 |
| Biglen | 1751 | 3,6 |
| Bleiken bei Oberdiessbach | 394 | 3,4 |
| Bowil | 1420 | 14,7 |
| Brenzikofen | 518 | 2,2 |
| Freimettigen | 380 | 2,9 |
| Grosshöchstetten | 3129 | 3,4 |
| Häutligen | 241 | 3,0 |
| Herbligen | 534 | 2,7 |
| Kiesen | 724 | 4,7 |
| Konolfingen | 4667 | 12,8 |
| Landiswil | 653 | 10,3 |
| Linden | 1318 | 13,3 |
| Mirchel | 521 | 2,4 |
| Münsingen | 10.993 | 8,5 |
| Niederhünigen | 636 | 5,4 |
| Oberdiessbach | 2788 | 8,2 |
| Oberhünigen | 321 | 6,0 |
| Oberthal | 789 | 10,6 |
| Oppligen | 610 | 3,4 |
| Rubigen | 2493 | 7,0 |
| Schlosswil | 661 | 3,5 |
| Tägertschi | 329 | 3,6 |
| Trimstein | 494 | 3,6 |
| Walkringen | 1867 | 17,2 |
| Wichtrach | 3909 | 11,6 |
| Worb | 11.063 | 21,0 |
| Zäziwil | 1544 | 5,4 |
Aarberg · Aarwangen · Bern · Biel · Büren · Burgdorf · Courtelary · Erlach · Fraubrunnen · Frutigen · Interlaken · Konolfingen · Laupen · Moutier · La Neuveville · Nidau · Niedersimmental · Oberhasli · Obersimmental · Saanen · Schwarzenburg · Seftigen · Signau · Thun · Trachselwald · Wangen
# Konon (mythograaf)

Konon (Gr. Κόνων) was een Grieks grammaticus en mythograaf ten tijde van keizer Augustus. Hij wordt herinnerd als auteur van de Vertellingen (Διηγήσεις / Diegeseis), een verloren collectie van vijftig verhalen over de mythische en heroïsche tijd, in het bijzonder de stichting van de koloniën. Het werk, opgedragen aan koning Archelaos Filopator van Cappadocië, is bewaard in een samenvatting opgenomen in de 9e-eeuwse Bibliotheke van Fotios, de patriarch van Constantinopel.
Fotios roemde Konon om zijn Attische stijl en merkte op dat Nikolaos van Damascus veel van hem leende. Dion Chrysostomos vermeldt een retoricus van dezelfde naam, mogelijk te vereenzelvigen met Konon de Mythograaf.

## Uitgaven en vertalingen

* Felix Jacoby, Die Fragmente der griechischen Historiker, 1957, nr. 26
* René Henry (red.), Photius. Bibliothèque, vol. III, 1961, p. 8-39
* Malcolm Brown, The Narratives of Konon. Text, Translation and Commentary on the Diegeseis, 2002, ISBN 3598777124

## Literatuur

* Edgar Martini, Konon 9, in: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, vol. XI-2, 1922, kol. 1335–1338

## Voetnoten

* ↑ Codex 186
* ↑ Codex 189
* ↑ Orationes XVIII, torn. I
* Bibsys: 95000906
* Bibliothèque nationale de France: cb145656778 (data)
* Gemeinsame Normdatei: 10076911X
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 7973 0567
* Library of Congress Control Number: nr2002039898
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007321901005171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 06988966X
* Système universitaire de documentation: 116504145
* Virtual International Authority File: 268861696
* WorldCat (via VIAF): 268861696
# Kitcar

Kitcar kan verwijzen naar:
* Kitcar (auto), een bouwpakket auto
* Kitcar (rallysport), een type rallyauto
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Kitcar en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kees Oldenburg

Kees Oldenburg (Rotterdam, 28 december 1900 - 20 januari 1954) was een Nederlands voormalig voetballer die als aanvaller speelde.

## Interlandcarrière
### Nederland

Op 14 maart 1926 debuteerde Oldenburg voor Nederland in een vriendschappelijke wedstrijd tegen België (1-1 gelijkspel).
Interlands van Kees Oldenburg :
| № | Datum | Wedstrijd | Uitslag | Soort Wedstrijd | Doelpunten |
| Als speler bij Stormvogels ||||||
| 1. | 14-3-1926 | België - Nederland | 1-1 | Vriendschappelijk | 0 |
# Koelmiddel

Een koelmiddel is een stof die dient voor het transporteren (afvoeren) van warmte. Het kan zowel gaan om het afvoeren van 'ongewenste' warmte (zoals bij automotoren, zie koelvloeistof (auto)) als om het afvoeren van de warmte om die vervolgens nuttig te gebruiken, zoals in energiecentrales. Koelmiddelen kunnen vloeibaar of gasvormig zijn. In het eerste geval spreekt men vaak van een koelvloeistof. Wanneer het medium bovendien van fase verandert en gebruikt wordt om een object of ruimte te koelen tot beneden de omgevingstemperatuur, spreekt men ook wel van een koudemiddel ter onderscheiding van een 'passief' koelmiddel dat slechts tot (iets boven) de omgevingstemperatuur kan koelen.

## Enkele toepassingen
### Motoren

    Bij motoren met inwendige verbranding ontstaat doorgaans veel warmte die niet nuttig gebruikt kan worden, maar die wel moet worden afgevoerd om de motor niet te beschadigen. Bij de consument is dit aspect vooral bekend van de automotor, die soms luchtgekoeld is, maar meestal afhankelijk is van water of een speciale koelvloeistof.

### Energiecentrales

    Bij thermische energiecentrales wordt doorgaans warmte opgewekt die elders gebruikt wordt en dus afgevoerd moet worden. Men spreekt dan meestal niet van koelmiddel, behalve bij kerncentrales, waar het afvoeren van de warmte ook noodzakelijk is voor de beheersing van de installatie, zie onder. Wanneer de warmte gebruikt wordt om in een gesloten circuit stoom te genereren, moet de stoom voorbij de turbine opnieuw vloeibaar worden gemaakt. Dit gebeurt in een condensor waar koelwater voor de benodigde afkoeling zorgt.

### Kernreactoren

    Kernreactoren wekken meestal zoveel warmte op dat die moet worden afgevoerd. Dit geldt zeker voor kerncentrales, waar de warmte ook wordt gebruikt om via een turbine elektrische energie op te wekken, maar ook voor de meeste reactoren die niet voor energieproductie bedoeld zijn, zoals onderzoeksreactoren. Als koelmiddel kan water worden gebruikt wanneer de modererende eigenschap van water ook gewenst is, of zwaar water wanneer betere moderatie nodig is. In andere gevallen gebruikt men bijvoorbeeld een inert gas (koolstofdioxide of helium) of vloeibaar metaal (zie kweekreactor).

### Metaalbewerking

    Bij veel verspanende bewerkingen, zoals boren en frezen, komt veel warmte vrij door wrijving. Om te voorkomen dat het werkstuk of werktuig beschadigd raakt door de hoge temperaturen, past men in bepaalde gevallen een koelmiddel toe, doorgaans een vloeistof. Zo'n vloeistof dient vaak tevens als smeermiddel.
# Kosmophonon

Kosmophonon is een studioalbum van Star Sounds Orchestra. Het SSO zat met dit album nog geheel in ambient en new agesferen, rustige lang uitgerekte muziek waarin geen tempo te ontdekken viel. Toch verschilde dit album al van het vorige, af en toe is op de achtergrond een ritme te horen, die later een belangrijke rol speelde toen SSO was overgeschakeld op psychedelic trance. De muziek is gebaseerd op de Kosmischen Oktave, een notering/uitvinding van Hans Cousto. Net als haar voorganger is dit album opgenomen in de Brachelshofstudio te Oberembt onder leiding van Christoph Hausmann.

## Musici

* Steve Schroyder – synthesizers, elektronica
* Jens Zygar – (elektronische) percussie
# Kosmos

Kosmos kan verwijzen naar:
* heelal of kosmos
* Kosmos (satelliet), het Russische onbemande Kosmos ruimtevaartprogramma
* Kosmos (motorfiets), een Italiaans historisch motorfietsmerk
* Kosmos Airlines, een Russische luchtvaartmaatschappij
* Franckh-Kosmos, een Duitse fabrikant van spellen en puzzels, onder andere Kolonisten van Catan
* De Kosmos, een voormalig new age-centrum in Amsterdam
* Gebouw Kosmos, een rijksmonumentaal pand op het Koningsplein te Amsterdam dat in 2007 gekraakt is
* Kosmos Uitgevers, een Nederlandse uitgeverij
* Vakantiedomein Kosmos op de Rodeberg, bij het Belgische dorp Westouter.
* Kosmos (boek), aardrijkskundig boek door Alexander von Humboldt
* Kosmos (Vondelpark), beeld van Wim van Hoorn in het Vondelpark
# Kosmopolitische verspreiding

Kosmopolitische verspreiding is dat een soort, geslacht of familie bijna overal ter wereld voorkomt. Kosmopolieten zijn taxa die verspreid zijn over een groot deel van de wereld, afhankelijk van het substraat waar het organisme leeft. Bij op het land levende organisme heeft het betrekking op de verschillende continenten, bij in zee levende organisme op de verschillende oceanen.
Endemisme is daarentegen het verschijnsel dat een organisme van nature uitsluitend voorkomt in één beperkt gebied.
Voorbeelden van soorten of groepen met een kosmopolitische verspreiding zijn:
* Aarsmade (Enterobius vermicularis)
* Aziatische tijgermug (Aedes albopictus)
* Bruine rat (Rattus norvegicus)
* Distelvlinder (Vanessa cardui)
* Eenden (familie: Anatidae)
* Grote brandnetel (Urtica dioica)
* Gewone steekmug (Culex pipiens)
* Heermoes (Equisetum arvense)
* Hond (Canis lupus familiaris)
* Huisduif (Columba livia domestica)
* Huismuis (Mus musculus)
* Huisspiraalspin (Oecobius navus)
* Huisstofmijt (Dermatophagoides pteronyssinus)
* Huisvlieg (Musca domestica)
* Kakkerlakken (orde: Blattodea)
* Kattenvlo (Ctenocephalides felis)
* Kleine kamervlieg (Fannia canicularis)
* Kraaien of kraaiachtigen (familie: Corvidae)
* Mens (Homo sapiens)
* Oorkwal (Aurelia aurita)
* Orka (Orcinus orca) en vele andere soorten walvissen (Cetacea),
* Schedefonteinkruid (Potamogeton pectinatus)
* Slechtvalk (Falco peregrinus)
* Teken (orde: Ixodida)
* Uilen (orde: Strigiformes)
* Verwilderde kat (Felis sylvestris catus)
# Kingo-Samuel

Kingo-Samuel is een parochie van de Deense Volkskerk in de Deense gemeente Kopenhagen. De parochie maakt deel uit van het bisdom Kopenhagen en telt 9.991 kerkleden op een bevolking van 21.788 (2015). Het gebied van de parochie werd tot 1970 gerekend onder Sokkelund Herred.
Kingo-Samuel werd gesticht in 2008. In dat jaar werd de voromalige parochies Kingo samengevoegd met Samuels tot de nieuwe parochie Kingo-Samuel.
Aaker · Aalholm · Absalons · Advent · Aldersro · Allehelgens · Allinge-Sandvig · Anna · Ansgar · Apostelkirkens · Bellahøj · Bethlehem · Bispebjerg · Blågårdens · Bodilsker · Brønshøj · Christian · Christiansø · Davids · De Gamles Bys · Dragør · Elias · Emdrup · Enghave · Filip · Flintholm · Fredens-Nazaret · Frederiks · Frederiksberg · Frederiksberg Slotssogn · Frihavns · Garnisons · Gethsemane · Godthaab · Grøndals · Gudhjem · Hans Egedes · Hasle · Helligånds · Højdevang · Holmens · Husum · Husumvold · Hyltebjerg · Ibsker · Islands Brygges · Johannes Døbers · Kapernaums · Kastel · Kastrup · Kildevælds · Kingo-Samuel · Kingos · Klemensker · Knudsker · Korsvejens · Kristkirkens · Lindevang · Lundehus · Margrethe · Maria · Mariendal · Nathanaels · Nexø · Nyker · Nylarsker · Olsker · Østerlarsker · Østermarie · Østervold · Pedersker · Poulsker · Rø · Rønne · Rosenvænget · Rutsker · Samuels · Sankt Andreas · Sankt Jakobs · Sankt Johannes · Sankt Lukas · Sankt Markus · Sankt Matthæus · Sankt Pauls · Sankt Stefans · Sankt Thomas · Simeons · Simon Peter · Sion · Skelgårds · Solbjerg · Solvang · Store Magleby · Sundby · Sundkirkens · Svaneke · Sydhavn · Tagensbo · Tårnby · Timotheus · Tingbjerg · Trinitatis · Utterslev · Valby · Vanløse · Vesterbro · Vestermarie · Vigerslev · Vor Frelsers · Vor Frue
# Kraakfornuis

Een kraakfornuis is een installatie op een petrochemische fabriek, waar aardolie of aardolieproducten worden gekraakt. Met deze scheikundige techniek wordt de grondstof door in opeenvolgende processen steeds verder te kraken tot steeds hoogwaardiger producten omgezet.
Een fabriek als Shell Moerdijk ontvangt bijvoorbeeld via pijpleidingen nafta, gasolie en lpg uit raffinaderijen en verwerkt die in zo'n 20 kraakfornuizen tot basischemicaliën voor de kunststoffenindustrie, zoals monomeren.
Om de ordes van grootte te bepalen moet men denken aan langwerpige stalen constructies van zo'n 15 meter lang, 4 meter breed en pakweg 20 meter hoog, met een metalen schoorsteen. Inwendig voorzien van wanden met vuurvaste stenen. De reactieomstandigheden in een kraker kunnen temperaturen zijn van zo'n 850 °C, afhankelijk van de grondstof en de producten.
* ↑ www.shell.nl. Gearchiveerd op 12 januari 2015. Geraadpleegd op 3 september 2023.
* ↑ repository.tudelft.nl
# Kraakporselein

Kraakporselein is een Chinees exportporselein uit de 16e en de 17e eeuw rond de late Ming-dynastie (de Wanli-periode).

## Kenmerken

Kraakporselein wordt gekenmerkt doordat het dun en licht is. Kenners discussiëren al tijden of dit juist bijzonder of slecht is. Kenmerkend zijn ook de in perken uitgevoerde motieven in blauw en wit. Zoals gebruikelijk is bij Chinees porselein zijn de randen vaak gesprongen. Als decoratie komen vaak landschappen en dieren voor zoals vogels en sprinkhanen, soms ook olifanten, leeuwen en paarden. Figuren worden slechts zelden afgebeeld.
Het kraakporselein is meestal ongemerkt en bestaat vooral uit borden en kommen. De kommen worden onderverdeeld in zogenaamde kraaikoppen en klapmutsen. Kommen met een decoratie van een kraai noemt men kraaikoppen. Klapmutsen zijn kommen met een rand die naar buiten is "geklapt", de naam verwijst waarschijnlijk naar de overeenkomst in vorm met een toenmalig populair hoofddeksel. Verder komen er dikbuikige vazen met korte hals voor, kendhi's en andere vormen. Opvallend zijn kendhi's in de vorm van dieren zoals een olifant of kikker.

## Etymologie

De naam "kraak" verwijst naar het Portugese type schip, de kraak of caraque, dat het porselein naar Europa vervoerde, waar het snel zeer populair werd. Het porselein is door de Portugezen ook naar Japan vervoerd. Het woord kraakporselein is rond 1638 voor het eerst gebruikt en in de 17e eeuw gekopieerd door Delftse pottenbakkers en in Arita (Japan).

## Geschiedenis

Jacob van Heemskerck behaalde bij zijn reis voor een van de voorcompagnieën een spectaculaire winst door op 25 februari 1603 met drie schepen een Portugees schip buit te maken in de Straat van Malakka, de met zijde en porselein beladen kraak Santa Catharina. Het kraakporselein is voor hoge prijzen verkocht en de bewindhebbers van de VOC besloten meer porselein uit het Keizerrijk China te laten halen.
De verscheping kwam eerst rond 1615 goed op gang en werd ook meer op de Nederlandse markt gericht. In 1620 stuurde Hendrick Brouwer, het opperhoofd in Hirado, een partij kraakporselein terug, omdat het naar zijn mening in Japan onverkoopbaar was. Rond 1630 pasten de Chinese pottenbakkers zich aan en produceerden ze ook kraakporselein speciaal voor de Japanse markt.
In het midden van de 17e eeuw, met de val van de Ming-dynastie, kwam er einde aan de verscheping van dit porselein. De productie werd gestaakt.
In Nederland werd het vaak van generatie op generatie doorgegeven. Het komt veelvuldig voor op 17e-eeuwse stillevens. Ondanks de grote productie is deze soort porselein in trek bij verzamelaars.
Het zou na de introductie van het kraakporselein nog een eeuw duren voordat men in Europa in staat was porselein te maken.

## Literatuur

Rinaldi, M. (1989) Kraak Porcelain - A moment in the history of trade. London: Bamboo Publishing Ltd.
* ↑ Betekenis van termen. Gearchiveerd op 3 september 2023.
* ↑ Jörg, C.J.A. (1990) Kraakporselein, p. 53. In: Antiek, 25e jaargang, no 2. Tijdschrift voor liefhebbers en kenners van oude kunst en kunstnijverheid.