OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# International Federation of Women's Hockey Associations

De International Federation of Women's Hockey Associations (IFWHA) was een internationale federatie van hockeybonden voor vrouwen.
De federatie werd in 1927 opgericht door Australië, Denemarken, Engeland, Ierse Vrijstaat, Schotland, Verenigde Staten, Wales en Zuid-Afrika. Het doel was om de belangen van het vrouwenhockey wereldwijd te beschermen, vriendschappelijke communicatie tussen vrouwelijke spelers te promoten en te werken aan uniformering van de spelregels.
De eerste driejaarlijkse conferentie had plaats in 1930 in Genève. Er werden vriendschappelijke wedstrijden gespeeld. Volgende conferenties, wereldwijd gehouden, gingen vergezeld van een toernooi. In 1971 organiseerde de IFWHA voor het eerst een wereldkampioenschap hockey voor vrouwen. Ze deed dat opnieuw in 1975 en 1979. In 1981 en 1983 organiseerde het samen met de Fédération Internationale de Hockey (FIH) het wereldkampioenschap. De FIH had eerder in 1972, 1974, 1976 en 1978 ook een wereldkampioenschap voor vrouwen georganiseerd.
In 1982 ging de IFWHA samen met de FIH en verder als de FIH. In 1983 organiseerde de IFWHA zijn dertiende en laatste conferentie.
* ↑ (en) "History of Hockey", FIH. Gearchiveerd op 4 juni 2023.
* ↑ (en) "A Contemporary History of Women's Sport, Part One: Sporting Women, 1850-1960", Jean Williams, 2014. Gearchiveerd op 5 maart 2016.
* ↑ (en) "Women Field Hockey World Cup and IFWHA Archive", Todor66.com. Gearchiveerd op 19 oktober 2022.
* ↑ (en) "Field Hockey World Championships, sport-record.de
# Isoperla flavescens

Isoperla flavescens is een steenvlieg uit de familie Perlodidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Zhiltzova & Potikha.
* Joel Hallan (2008) Synopsis of Perlodidae of the World
* DeWalt, R. E., U. Neu-Becker & G. Stueber (2013) Plecoptera Species File Online. Version 1.0/4.1. Bezocht: 4-3-2013.
# Isoperla fusca

Isoperla fusca is een steenvlieg uit de familie Perlodidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1925 door Needham & Claassen.
* Joel Hallan (2008) Synopsis of Perlodidae of the World
* DeWalt, R. E., U. Neu-Becker & G. Stueber (2013) Plecoptera Species File Online. Version 1.0/4.1. Bezocht: 4-3-2013.
# Isaster

Isaster is een geslacht van uitgestorven zee-egels uit de familie Micrasteridae.

## Soorten

* Isaster toulai (Boehm, 1927) † Paleoceen, Turkije.
* Isaster aquitanicus Desor, 1858 † Maastrichtien en Paleoceen, Spanje, Oekraïne en Kazachstan.
* Isaster - Natural History Museum
# Isaäc Collard

Isaäc Collard (Maastricht, 31 januari 1774 – Assen, 6 november 1828) was een Nederlandse jurist en burgemeester.
Collard, lid van de familie Collard, was een zoon van Alexandre Quirin Collard, burgemeester van Maastricht, en Sara van Kervel. Hij studeerde rechten. Hij trouwde in 1805 in Havelte met Johanna Gesina Kymmel (1780-1850), dochter van Wolter Kymmel. Het paar vestigde zich in 1809 in Assen.
Mr. Collard was vanaf maart 1812 een aantal maanden burgemeester van Assen. Hij nam in oktober ontslag, na de nederlaag van Napoleon Bonaparte tegen de Russen. In september 1813 werd hij echter opnieuw benoemd. Hij was daarnaast inspecteur der directe belastingen. In 1814 werd hij benoemd tot lid van Provinciale Staten van Drenthe. Hij heeft de benoeming niet aangenomen, omdat dat niet verenigbaar was met zijn ambt als inspecteur.Collard was tot maart 1817 een van de drie burgemeesters van de stad. Hij nam ontslag vanwege zijn benoeming tot griffier van de Drentse Staten.
* Gras, H. e.a. (2000) Geschiedenis van Assen. Assen: Van Gorcum
* Nederland's Patriciaat 3 (1912)
Noten
# Ituiutaba

Ituiutaba kan verwijzen naar:
* Ituiutaba (gemeente), een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais
* Ituiutaba (microregio), een microregio in de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Ituiutaba en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Ituglanis ramiroi

Ituglanis ramiroi is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de parasitaire meervallen (Trichomycteridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Bichuette & Trajano.
* ↑ (en) Ituglanis ramiroi op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Ituglanis ramiroi. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Isla San Ignacio

Isla San Ignacio is een onbewoond eiland gelegen in de Golf van Californië bij de kust van Mexico. Het eiland heeft een oppervlakte van 3,7 km² en bestaat uit mangrove, doornbos, grasland, duinen en halofiele vegetatie.
Op Isla San Ignacio leven 151 verschillende plantensoorten.
# Isla Saona

Isla Saona is een eiland in de Dominicaanse Republiek. Het ligt op korte afstand voor de zuidoostelijke kust van Hispaniola, door het Catuanakanaal gescheiden van de rest van de provincie La Altagracia. Met een oppervlakte van 110 km² is Isla Saona het grootste eiland dat volledig bij de Dominicaanse Republiek hoort. Het is een echt tropisch eiland en in Europa ook wel bekend van de televisiereclame voor Bounty (hoewel de Bounty-eilanden bij Nieuw-Zeeland horen).
Isla Saona ligt in het nationale park Cotubanamá, een beschermd natuurreservaat en een populaire bestemming voor toeristen die de Dominicaanse Republiek bezoeken. Het eiland is langwerpig van vorm, met een maximale lengte van ongeveer 24 kilometer en een maximale breedte van zo'n 7 kilometer. Dagelijks arriveren boten vol toeristen op het eiland, die deelnemen aan een van de vele georganiseerde excursies. Het eiland staat bekend om haar stranden en natuurschoon. Er zijn veel vogels en tropische zeevissen te vinden. Vanwege de ondiepe zee voor de kust van het eiland is het een ideale locatie voor snorkelaars.
De Taíno, de oorspronkelijke bewoners, noemden het eiland Adamanay. De naam Isla Saona is gebaseerd op Savona, de woonplaats van de Italiaan Michelle de Cuneo, een van de opvarenden tijdens de tweede reis van Christoffel Columbus. Het eiland werd in mei 1494 naar deze stad vernoemd, tijdens een zoektocht naar een schuilplaats voor een aankomende storm.
Bestuurlijk is Isla Saona een gemeentesectie (sección) van de gemeente La Romana in de gelijknamige provincie. De gemeentesectie bestaat uit twee gehuchten (paraje): Mano Juan-Adamanay en Catuano.
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007559186205171
* Virtual International Authority File: 315529239
* WorldCat (via VIAF): 315529239
# Isla Short

Isla Short (Carluke, 18 september 1996) is een Britse mountainbikster.

## Biografie

Short won in 2014 het Brits kampioenschap mountainbiken voor junioren. Ze nam in 2018 voor Schotland deel aan de Gemenebestspelen in Gold Coast, tijdens deze spelen behaalde ze een vijfde plaats op de crosscountry mountainbike en reed ze de wegwedstrijd waar ze niet wist te finishen.

## Palmares
### Mountainbiken

| Seizoen | Wereldbeker | OS | WK | EK | BK | Overige | Totaal aantal zeges |
| Als Junior ||||||||
| 2013 | | NVT | | | 2 | | 0 |
| 2014 | | NVT | 7e | 6e | 1 | | 1 |
| Totaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Als Beloften ||||||||
| 2016 | | NVT | | | 2 | | 0 |
| 2017 | | NVT | | | 2 | | 0 |
| 2018 | | NVT | 25e | 9e | | | 0 |
| Totaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Als Elite ||||||||
| 2017 | | NVT | | | | Sittard-Geleen | 1 |
| 2018 | | NVT | | | | 5e Gemenebestspelen | 0 |
| 2019 | | NVT | 46e 21e marathon | | 2 | Walbrzych | 1 |
| 2020 | | NVT | 5e 7e marathon | 10e | | | 0 |
| 2021 | | | | | | | 0 |
| Totaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 2 |

## Externe link

* (en) Profiel van Isla Short op MTB Data
* Pro Cycling Stats
* Dewielersite
* Cyclebase
* teamscotland
# Isla San Telmo

Isla San Telmo is een onbewoond eiland in de golf van Panama. Het is onderdeel van de eilandengroep genaamd de Pareleilanden en behoort tot de provincie Panama van het gelijknamige land.
Het eiland bevindt zich twee kilometer ten zuiden van Isla del Rey.
Aan de noord- en westkust van het eiland bevinden zich stranden.
In het tweede seizoen van de serie The Island with Bear Grylls worden de mannen achtergelaten op Isla San Telmo, ook in het derde seizoen is het eiland de opnamelocatie voor de serie.
# Italiaans voetbalkampioenschap 1911/12

Het Italiaans voetbalkampioenschap 1911/12 was het vijftiende kampioenschap (Scudetto) van Italië. Hetzelfde competitiemodel als het voorbije jaar werd gebruikt.
Pro Vercelli werd voor de vierde keer kampioen.

## Voorronde

Gespeeld op 24 en 27 september
| Team #1 | Tot. | Team #2 | 1ste wed | 2de wed |
| FBC Casale | 2 - 1 | Racing Libertas Milaan | 1 - 1 | 1 - 0 |

## Kwalificatie
### Piëmont-Lombardije-Ligurië
#### Eindstand

| | Team | ’’’Ptn’’’ | Wed | W | G | V | DV | DT | +/− | Opmerking |
| 1. | Pro Vercelli | 32 | 18 | 15 | 2 | 1 | 50 | 12 | +38 | Gekwalificeerd |
| 2. | Milan | 31 | 18 | 14 | 3 | 1 | 60 | 10 | +50 |
| 3. | Genoa | 24 | 18 | 10 | 4 | 4 | 35 | 21 | +14 |
| 4. | Internazionale | 21 | 18 | 10 | 1 | 7 | 42 | 22 | +20 |
| 4. | Torino | 21 | 18 | 10 | 1 | 7 | 31 | 31 | 0 |
| 6. | Casale | 15 | 18 | 6 | 3 | 9 | 19 | 26 | −7 |
| 6. | Andrea Doria | 15 | 18 | 7 | 1 | 10 | 24 | 37 | −13 |
| 8. | Juventus | 9 | 18 | 3 | 3 | 12 | 22 | 47 | −25 |
| 9. | US Milanese | 8 | 18 | 3 | 2 | 13 | 18 | 52 | −34 |
| 10. | Piemonte | 4 | 18 | 1 | 2 | 15 | 16 | 59 | −43 |

### Veneto-Emilia Romagna
#### Eindstand

| | Team | ’’’Ptn’’’ | Wed | W | G | V | DV | DT | +/− | Opmerking |
| 1. | AC Venezia | 7 | 6 | 3 | 1 | 2 | 8 | 12 | −4 | Gekwalificeerd |
| 2. | AC Vicenza | 6 | 6 | 3 | 0 | 3 | 10 | 7 | +3 |
| 2. | Hellas Verona | 6 | 6 | 2 | 2 | 2 | 9 | 9 | 0 |
| 4. | AGC Bologna | 5 | 6 | 2 | 1 | 3 | 10 | 9 | −1 |

## Finale

Gespeeld op 11 en 18 juli
| Team #1 | Tot. | Team #2 | 1ste wed | 2de wed |
| AC Venezia | 0 - 13 | Pro Vercelli | 0 - 6 | 0 - 7 |

## Kampioenenploeg

* Innocenti
* Binaschi
* Valle
* Ara
* Milano I
* Leone
* Milano II
* Berardo
* Ferraro
* Rampini I
* Corna
Scudetto: 1898 · 1899 · 1900 · 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1909/10 · 1910/11 · 1911/12 · 1912/13 · 1913/14 · 1914/15 · 1915/16 · 1916/17 · 1917/18 · 1918/19 · 1919/20 · 1920/21 · 1921/22 · 1922/23 · 1923/24 · 1924/25 · 1925/26 · 1926/27 · 1927/28 · 1928/29 Serie A: 1929/30 · 1930/31 · 1931/32 · 1932/33 · 1933/34 · 1934/35 · 1935/36 · 1936/37 · 1937/38 · 1938/39 · 1939/40 · 1940/41 · 1941/42 · 1942/43 · 1944/45 · 1945/46 · 1946/47 · 1947/48 · 1948/49 · 1949/50 · 1950/51 · 1951/52 · 1952/53 · 1953/54 · 1954/55 · 1955/56 · 1956/57 · 1957/58 · 1958/59 · 1959/60 · 1960/61 · 1961/62 · 1962/63 · 1963/64 · 1964/65 · 1965/66 · 1966/67 · 1967/68 · 1968/69 · 1969/70 · 1970/71 · 1971/72 · 1972/73 · 1973/74 · 1974/75 · 1975/76 · 1976/77 · 1977/78 · 1978/79 · 1979/80 · 1980/81 · 1981/82 · 1982/83 · 1983/84 · 1984/85 · 1985/86 · 1986/87 · 1987/88 · 1988/89 · 1989/90 · 1990/91 · 1991/92 · 1992/93 · 1993/94 · 1994/95 · 1995/96 · 1996/97 · 1997/98 · 1998/99 · 1999/00 · 2000/01 · 2001/02 · 2002/03 · 2003/04 · 2004/05 · 2005/06 · 2006/07 · 2007/08 · 2008/09 · 2009/10 · 2010/11 · 2011/12 · 2012/13 · 2013/14 · 2014/15 · 2015/16 · 2016/17 . 2017/18 · 2018/19 · 2019/20 · 2020/21 · 2021/22 · 2022/23 · 2023/24 . 2024/25
# Iulian Chifu

Iulian Chifu (Iași, Roemenië, 28 juli 1968) is een Roemeense journalist. Hij is columnist voor de krant Evenimentul zilei (EVZ) en was adviseur van de voormalige president van Roemenië, Traian Băsescu.

## Biografie

Iulian Chifu werd geboren op 28 juli 1968 in Iași, Roemenië.
Chifu was adviseur van de voormalige president van Roemenië, Traian Băsescu, over strategische kwesties en internationale veiligheid.
In 2013 publiceerde hij het boek Strategisch Denken.
In mei 2015 was Chifu een van de 89 personen uit de Europese Unie die door Rusland werden gesanctioneerd tijdens de Russisch-Oekraïense Oorlog.

### Externe links

* "Prima reacție a lui Iulian Chifu, fostul consilier al lui Băsescu, declarat indezirabil de Rusia" (stiripesurse.ro)
* Interview met Timpul, 2012 (Roemeens)

### Referenties

* ↑ (ro) "Iulian Chifu este noul consilier a lui Traian Băsescu", Ziare.com, 12 oktober 2011. Gearchiveerd op 24 februari 2022.
* ↑ (ro) Larisa Bernaschi, Adrian Cioroianu, despre. Evenimentul Zilei (1 juni 2015). Geraadpleegd op 2 juni 2015.
* ↑ Consilierul prezidențial Iulian Chifu și-a lansat ultima carte la UPA Iasi (FOTO), 22 mei 2013 15:13:01, Ziarul de Iași, accesat la 27 mei 2016. Gearchiveerd op 11 november 2021.
* ↑ (ro) 23 May 2013. Consilierul prezidențial, Iulian Chifu și-a lansat ultima carte la UPA Petre Andrei University of Iași.
* ↑ Cinci români, pe lista persoanelor cărora li s-a interzis să intre în Rusia, 30 mai 2015, Jurnalul Național, accesat la 27 mai 2016. Gearchiveerd op 21 mei 2022.
* ↑ (en) Seymat, Thomas, The complete blacklist of EU officials banned from Russia. euronews (2 juni 2015). Gearchiveerd op 18 oktober 2021. Geraadpleegd op 12 oktober 2021.
* Gemeinsame Normdatei: 1099791537
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 3408 9809
* Library of Congress Control Number: n99011785
* Nationale Bibliotheek van Letland: 000124780
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: ntk20201073362
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007382635705171
* ORCID: 0000-0001-6093-8365
* Système universitaire de documentation: 193050854
* Virtual International Authority File: 63335491
* WorldCat (via VIAF): 63335491
# Iulian Miu

Iulian Ilie Miu (Roșiorii de Vede, 21 januari 1976) is een Roemeens oud-voetballer. Hij werd bekend bij onder andere Bursaspor en Steaua Boekarest. Hij heeft ook acht wedstrijden gespeeld bij de Roemeense nationale ploeg.
# Isoproturon

Isoproturon is een selectief, systemisch herbicide dat ingezet wordt in de teelt van granen. Het is effectief tegen eenjarige grassen, waaronder duist, en andere soorten zoals herik, kamille, klaproos, muur en ganzenvoetachtigen. Het wordt opgenomen door de bladeren en de wortels en verspreidt zich over de ganse plant. Merknamen van middelen op basis van isoproturon zijn onder andere: Arelon, AZUR, Bifenix N, IP-FLO, Isoproturon-Flo en Javelin.

## Voor- en nadelen

Isoproturon wordt veel gebruikt omdat het een gunstige prijs/kwaliteitsverhouding heeft en het in het najaar kan gespoten worden. Het is echter een stof die niet gemakkelijk afbreekbaar is en waarvan regelmatig hoge gehaltes aangetroffen worden in grond- en oppervlaktewater. In Nederland is in de periode 2000-2002 de drinkwaterinname vanuit de Rijn verscheidene malen stilgelegd omwille van te hoge concentraties aan isoproturon en chloortoluron. Daarom wordt ernaar gestreefd om het gebruik van isoproturon te beperken en het te vervangen door alternatieven.
De WHO-richtwaarde voor het maximum isoproturongehalte in drinkwater is 0,009 mg/L.

## Regelgeving

De Europese Unie heeft isoproturon geëvalueerd in het kader van de Europese pesticidenrichtlijn. De conclusie van de evaluatie was, dat isoproturon veilig gebruikt kan worden, mits het inachtnemen van een aantal maatregelen om de uitspoeling van het product naar grondwater of de afspoeling naar oppervlaktewater te vermijden. Op 22 februari 2002 vaardigde de Europese Commissie een richtlijn uit waarin isoproturon werd toegelaten als actieve stof. De goedkeuring is vervallen op 30 juni 2016.

## Toxicologie en veiligheid

Isoproturon is een matig toxische stof. Het wordt niet gaccumuleerd in zoogdieren; het wordt volledig gemetaboliseerd en binnen de drie dagen uit het lichaam verwijderd, vooral via de urine. De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) is vastgesteld op 0,015 mg per kilogram lichaamsgewicht en per dag.
Er zijn beperkte aanwijzingen (uit dierproeven) dat isoproturon een carcinogeen karakter heeft.
Isoproturon is stabiel in het milieu; in de bodem, onder anaerobe omstandigheden, was na 119 dagen nog 92% aanwezig. In water is het ook voor hydrolyse zeer stabiel (bij neutrale pH is de halveringstijd meer dan 1500 dagen).

## Externe link

* (en) IUPAC FOOTPRINT-gegevens voor isoproturon
* ↑ Rapport 150, "Goede Landbouw Praktijk bij de toepassing van de gewasbeschermingsmiddelen isoproturon en chloortoluron", Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn
* ↑ Isoproturon in de graanteelt: Alternatieven voor isoproturon voor schoner water (Telen met toekomst)
* ↑ Phase out of products containing Isoproturon (Pesticides Safety Directorate)
* ↑ WHO Chemical Fact Sheet
* 1 2 Review report for the active substance isoproturon, aangenomen op 7 december 2001
* ↑ Richtlijn 2002/18/EG van de Commissie van 22 februari 2002 houdende wijziging van bĳlage I bij Richtlijn 91/414/EEG van de Raad betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen, teneinde isoproturon op te nemen als werkzame stof. Publicatieblad L55 van 26 februari 2002.
# JJ2

JJ2 is een mannelijke Europese bruine beer die in 2004 in Trentino, Italië geboren is en die over de Alpen naar het Oostenrijkse Vorarlberg getrokken is.
Zijn moeder heet Jurka en komt uit Slovenië. Zij is uitgezet in Trentino. Zijn broer JJ1 in de media ook wel Bruno genoemd, heeft in 2006 kort door Duitsland gezworven en daar enige schade aangericht. Er is hierdoor toestemming gegeven om hem af te schieten. Na enige tijd op het grensgebied van Duitsland en Oostenrijk te hebben gezworven, is hij op 26 juni 2006 in Duitsland gedood.
JJ2 is de eerste beer in dit gedeelte van Oostenrijk sinds 1870. De beer is daar beschermd door de wet. In 2005 was deze beer ook al in Tirol en in Zwitserland gesignaleerd. Beren kunnen rustig 30 km per dag lopen. JJ2 heeft flinke omzwervingen gemaakt in het grensgebied van Italië, Zwitserland en Oostenrijk. De beer heeft in Montafon minimaal tweemaal een schaap gedood. Dat is bijzonder omdat beren normaal gesproken niet dicht in de buurt van menselijke nederzettingen komen. Kennelijk is hij niet zo schuw. Dit is gevaarlijk voor mensen en daarom ook voor JJ2. Normaal gesproken laten beren mensen met rust, maar als ze zich bedreigd voelen kunnen ze zeer gevaarlijk zijn. Om die reden wil het WWF de beer met een zender uitrusten, zodat men weet waar JJ2 is en wanneer hij in de buurt van mensen is.

## Jurka

Jurka heeft in de winter van 2005/2006 weer drie jongen gekregen, onder wie JJ4. Op 24 augustus heeft zij een zender met gps om gekregen zodat ze nu goed te volgen is.

## JJ4

JJ4, een vrouwtjesbeer die in de buurt van Trentino leeft, kwam enkele malen in het nieuws door vermeende aanvallen op mensen. In april 2023 zou zij de 26-jarige hardloper Andrea Papi gedood hebben, wat het eerste slachtoffer van het herintroductieprogramma zou zijn. Wegens deze verdenking werd ze in de nacht van 17 op 18 april in de val gelokt. De provinciegouverneur gelastte dat zij zou worden gedood, maar dierenactivisten verkregen bij de rechter uitstel van executie. Volgens een door hen ingehuurde deskundige is Papi niet gedood door JJ4 maar door een mannetjesbeer.

## Verdwenen

JJ2 is sinds september 2005 niet meer gezien. Gevreesd wordt dat hij is afgeschoten of ergens in een ravijn is gestort.

## Externe links / bronnen

* (de) nieuws uit Zwitserland (via Internet Archive)
* (de) informatie over de moeder van JJ2
* ↑ (de) Mord- Drohungen gegen Umweltminister
* ↑ https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/5386471/beer-hardloper-dood-aanval-italie. Gearchiveerd op 5 juni 2023.
# Jabi-Jabi

Jabi-Jabi kan verwijzen naar:
* Jabi-Jabi (Simangambat), een plaats in Indonesië
* Jabi-Jabi (Sultan Daulat), een plaats in Indonesië
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Jabi-Jabi en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Jabir ibn Hayyan

Abu Musa Jābir ibn Hayyān (Arabisch: جابر ابن حيان ), (Khorasan (Iran), ongeveer 721 - Koefa (Irak), 815) wordt "de vader van de Arabische alchemie" genoemd. Het is niet duidelijk of hij van Arabische dan wel van Perzische afkomst was. Soms wordt hij verward met Geber, een 14e-eeuws Latijns alchemist die zich op Jābirs analyse van substanties baseerde voor zijn eigen corpusculaire theorie van materie. In Europa wordt soms naar Jābir als 'Geber' verwezen en naar de latere alchemist als 'pseudo-Geber'. Deze laatste was waarschijnlijk een Spaans alchemist die zijn Latijnse vertalingen ondertekende met 'Geber', een verwesterde vorm van de naam 'Jābir'.
Hij leefde en stierf in Koefa en praktiseerde er alchemie en medicijnen onder bescherming van de Barmaki Vizier tijdens de regering van kalief Harun al Rashid. De Barmaki's werden echter uit hun ambt gestoten en hij stierf dan ook in gevangenschap.
Hij is de auteur van zo'n 500 traktaten, waarvan 22 over alchemie handelen. Jabir ibn Hayyan is vooral bekend omdat hij probeerde de alchemie tot een meer wetenschappelijke methode te ontwikkelen en omdat hij voor de resultaten van zijn werk ook toepassingen zocht. Men kan hem daarom met enig recht als de eerste chemicus zien.
Hij maakte zich verdienstelijk in de ontwikkeling van een aantal basistechnieken zoals kristallisatie, calcinatie, sublimatie en verdamping. Hij ontwikkelde de alembiek, een speciaal voor destillatie bedachte kolf. Hij bereidde verschillende minerale zuren. Hij deed een poging stoffen in klassen onder te verdelen zoals vluchtige substanties als kamfer, arseen en salmiak tegenover metalen als goud, zilver, koper en lood en ten derde materialen die tot poeder fijngestampt kunnen worden.
Hij verklaarde zelfs dat het belangrijk was stoffen in bepaalde verhoudingen met elkaar te mengen, een vermoeden dat pas eeuwen later in de wetten van de stoichiometrie bevestigd zouden worden. Termen als alkali (in alkalimetaal) zijn van hem afkomstig.
Sommige van zijn boeken, waaronder Kitab-al-Kimya werden al vroeg ook in Latijn en andere talen van het westen vertaald, maar sommige van zijn geschriften moeten nu nog bestudeerd en uitgegeven worden.