# Post-vac

Het begrip post-vac (of post-vac-syndroom, post-vaccin-syndroom, post-vax of long-vax) wordt gebruikt in samenhang met lang aanhoudende klachten die enigszins overeenkomen met long covid-klachten. Het begrip geeft geen gedefinieerde ziekte of aanduiding aan. Er is geen oorzakelijke samenhang gevonden tussen de corona-vaccinatie tegen COVID-19 en de aan het post-vac toegeschreven klachten, zoals het chronischevermoeidheidssyndroom, orthostatische hypotensie en long covid-achtige klachten. Post-vac is nog weinig onderzocht. In Duitsland heeft het academisch ziekenhuis van Giessen en Marburg (Universitätsklinikum Giessen und Marburg - UKGM) een behandelings- en onderzoekscentrum opgezet voor het post-vac-syndroom.

## Het veiligheidsbericht van het Paul-Ehrlich-Instituut

Het Duitse Paul-Ehrlich-Instituut (PEI) publiceert elk kwartaal een veiligheidsbericht over de meldingen van vermoedelijke corona-vaccins bijwerkingen en complicaties m.b.t. de goedgekeurde COVID-19-vaccins en het PEI beoordeelt deze meldingen. In het veiligheidsbericht van 7 september 2022, dat een tijdvak beslaat van 27 december 2020 (het begin van de vaccinatiecampagne in Duitsland) tot 30 juni 2022, verwijst het PEI voor het eerst naar het begrip post-vac-syndroom en onderzoekt de meldingen over lang aanhoudende klachten na vaccinatie. Men stelde vast dat chronische vermoeidheid, posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom en long covid-achtige klachten na een vaccinatie niet vaker voorkwamen dan op grond van de normale incidentie verwacht kan worden.

## Karl Lauterbach en het post-vac-syndroom

Dr. Karl Lauterbach (voormalig CDU lid en sinds 2001 lid van de SPD), de Duitse minister van Volksgezondheid, noemde in een ZDF-interview van 12 maart 2023 de kans op corona-vaccinatie-schade en het post-vac-syndroom. Lauterbach gaf aan dat er geen medicijn beschikbaar was, en ook geen behandelingsmethode. Hij beloofde financiële hulp voor de slachtoffers.

## Observaties in Duitsland

Het Paul-Ehrlich-Institut (PEI) meldde in juni 2023 dat op 31 maart 2023 ongeveer de helft van de wereldwijd gemelde gevallen van Long Covid-achtige symptomen na Covid-19 vaccinatie afkomstig waren uit Duitsland. Van eind december 2020 tot eind maart 2023 kwamen daar 1452 meldingen binnen over long covid-achtige symptomen na een, soms langer geleden, covid-inenting ("Post-Vac-Syndrom"). Veelal zijn die meldingen niet systematisch en ontbreekt informatie over de duur van de symptomen en/of de tijd sinds de inenting en werd er geen differentiaaldiagnose gesteld, waardoor die gevallen niet trefzeker beoordeeld kunnen worden. Met enige zekerheid vond men 0,76 verdachte meldingen per 100.000 inentingen.

### Bronnen

* R. Buchhorn: Dysautonomia in Children with Post-Acute Sequelae of Coronavirus 2019 Disease and/or Vaccination. Vaccines (Basel), 9. Oktober 2022, 10(10), S. 1686, PMID 36298551.
* T. Gambichler, S. Boms, L. Susok, H. Dickel, C. Finis, N. Abu Rached, M. Barras, M. Stücker, D. Kasakovski: Cutaneous findings following COVID-19 vaccination: review of world literature and own experience. J. Eur. Acad. Dermatol. Venereol. Februar 2022, 36(2), S. 172–180, PMID 34661927.
* C.A. Isnardi, E.E. Schneeberger, J.L. Kreimer, P.C. Luna, C. Echeverría, K. Roberts, M.C. de la Vega, B.M. Virasoro, M. Landi, R. Quintana, M.E.D. Exeni, N. Kogan, I. Petkovic, D. Pereira, M. De Los Ángeles Correa, M.D. Zelaya, Y. Tissera, M.S.G. Elkin, C.N. Pisoni, C. Alonso, A.K. Cogo, M.A. Cosatti, L. García, C. Retamozo, M. de Los Ángeles Severina, R.E. Nieto, M. Rosemffet, E. Mussano, A. Bertoli, V.G. Savio, V. Cosentino, G.J. Pons-Estel: An Argentinean cohort of patients with rheumatic and immune-mediated diseases vaccinated for SARS-CoV-2: the SAR-CoVAC Registry-protocol and preliminary data. Clin. Rheumatol. Oktober 2022, 41(10), S. 3199-3209, PMID 35760939.
* M. Patone, X.W. Mei, L. Handunnetthi, S. Dixon, F. Zaccardi, M. Shankar-Hari, P. Watkinson, K. Khunti, A. Harnden, C.A.C. Coupland, K.M. Channon, N.L. Mills, A. Sheikh, J. Hippisley-Cox: Risks of myocarditis, pericarditis, and cardiac arrhythmias associated with COVID-19 vaccination or SARS-CoV-2 infection. Nat. Med. Februar 2022, 28(2), S. 410–422, PMID 34907393.
* E. Schieffer, B. Schieffer: The rationale for the treatment of long-Covid symptoms – A cardiologist’s view. Front. Cardiovasc. Med. 15. September 2022, 9:992686, PMID 36186977.
* H.W. Kim, E.R. Jenista, D.C. Wendell, C.F. Azevedo, M.J. Campbell, S.N. Darty, M.A. Parker, R.J. Kim: Patients With Acute Myocarditis Following mRNA COVID-19 Vaccination. JAMA Cardiol. 1. Oktober 2021, 6(10), S. 1196-1201, PMID 34185046.
* J. Montgomery, M. Ryan, R. Engler, D. Hoffman, B. McClenathan, L. Collins, D. LoranD, D. Hrncir, K. Herring, M. Platzer, N. Adams, A. Sanou, L.T. Cooper Jr.: Myocarditis Following Immunization With mRNA COVID-19 Vaccines in Members of the US Military. JAMA Cardiol. 1. Oktober 2021, 6(10), S. 1202–1206, PMID 34185045.
* M. Sharifian-Dorche, M. Bahmanyar, A. Sharifian-Dorche, P. Mohammadi, M. Nomovi, A. Mowla: Vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia and cerebral venous sinus thrombosis post COVID-19 vaccination; a systematic review. J. Neurol. Sci. 15. September 2021, 428:117607, PMID 34365148.
* Een veiligheidsbericht van het Paul Ehrlich Instituut van 4 mei 2022, dat een tijdvak beslaat van 27 december 2020 tot en met 31 maart 2022.

### Referenties

* ↑ PMC artikel 2024.
* ↑ NOS bericht over Lareb onderzoek naar verband long-covid en coronaprik, 23 januari 2024.
* ↑ NRC bericht over longcovidachtige klachten na vaccinatie, 23 januari 2024.
* ↑ Laura Bitzer, Caroline Reischl, Ralf Kölbel, Hoe vaak komt het Post-Vac-Syndroom voor?
* ↑ UKGM Spezialsprechstunde Post-Vax (Post-Vac Special Consultation).
* ↑ Treating the Post-Vac-Syndrome – DW – 11 Oct 2022.
* ↑ Post-Vac-Syndrome - DW - 21 Mar 2023.
* ↑ Het veiligheidsbericht van het Paul-Ehrlich-Instituut, 14 september 2022
* ↑ Karl Lauterbach op ZDF, 12 maart 2023
* ↑ Experten rätseln: Long-Covid-Symptome nach Impfung? Hälfte aller Verdachtsfälle aus Deutschland gemeldet (Experts verbaasd: Long Covid symptomen na vaccinatie? Helft van alle verdachte gevallen gemeld uit Duitsland) 7 juli 2023 www.focus.de
* ↑ (de) „Post-Vac-Syndrom“: Mehr als die Hälfte der weltweiten Fälle in Deutschland registriert. www.aerzteblatt.de (29 juni 2023). Geraadpleegd op 9 juli 2023.
* ↑ Sicherheitsprofil der COVID-19-Impfstoffe – Sachstand 31.03.2023 (Veiligheidsprofiel van COVID-19 vaccins - stand van zaken 31.03.2023, www.pei.de)