# Aluminiumdodecaboride

Aluminiumdodecaboride (AlB$_{12}$) is een zeer harde chemische verbinding die voor 17 gewichtprocenten uit aluminium bestaat.
Het is het hardste aluminiumboride. Deze groep verbindingen omvat ook AlB, AlB$_2$, AlB$_4$ en AlB$_{10}$.

## Eigenschappen

* B$_{12}$-Ikosaeder in de structuren van α- en γ-aluminiumdodecaboride
* B$_{19}$-eenheid in de structuur van α- en γ-aluminiumdodecaboride
Aluminiumdodecaboride bestaat in twee kristallijne vormen:

### α-AlB$_{12}$

    Deze vorm kristalliseert tetragonaal, ruimtegroep P4$_3$2$_1$2 (ruimtegroep Nr 96) of P4$_1$2$_1$2 (ruimtegroep Nr 92) met roosterconstanten: a = 1016 pm, c = 1427 pm)

### γ-AlB$_{12}$

    De γ-vorm is orthorombisch met ruimtegroep P2$_1$2$_1$2$_1$ en roosterconstanten: a = 1657 pm, b = 1751 pm und c = 1014 pm.
Beide vormen lijken veel op elkaar en bestaan uit een drie-dimensionaal netwerk van B$_{12}$ en B$_{19}$ eenheden. De laatste bestaat uit twee onvolledige ikosaeders (beide missen een atoom) die via een gemeenschappelijke driehoek met elkaar verbonden zijn. Zowel de B$_{12}$- als de B$_{19}$-eenheden zijn via B-B-bindingen met andere eenheden verbonden.
De aluminium-atomen zijn regelmatig over meerdere posities in de kristalstructuur verdeeld.

### β-Aluminiumdodecaboride

    Het vroeger als β-Aluminiumdodecaborid beschreven boride kristalliseert orthorombisch (a = 1234 pm, b = 1263 pm, c = 508 pm). Het gaat hierbij niet om een zuiver aluminiumboride, maar om een stof met de formule C$_2$Al$_3$B$_{48}$. Deze stof is wel heel bruikbaar als uitgangsstof voor andere boriden.

## Synthese

De α-vorm kan bereid worden in een reactie van boor(III)oxide met zwavel en aluminium. Wordt aan het mengsel ook koolstof toegevoegd dan ontstaat de β-vorm.

## Toepassingen

De grote hardheid van AlB$_{12}$ maken het uitermate geschikt als toevoeging aan PCBN inserts, dat vooral toepassing vindt als vervangen van diamant en corundum in allerlei snij-gereedschap..
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Aluminium dodecaboride op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Aluminiumdodecaborid op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Externe links
* "Boron";
* "Lightness and hardness"
* 1 2 3 4 (2011). GEEN TITEL OPGEGEVEN Ed.: William M. Haynes CRC Handbook of Chemistry and Physics (92nd ed.) pag.: 4.45 – CRC Press (Boca Raton, FL) ISBN 1439855110
* 1 2 3 4 Georg Brauer (Hrsg.), unter Mitarbeit von Marianne Baudler u. a.: Handbuch der Präparativen Anorganischen Chemie. 3., umgearbeitete Auflage. Band I, Ferdinand Enke, Stuttgart 1975, ISBN 3-432-02328-6, S. 789.
* ↑ Productinformatie in de Online catalogus van Sigma Aldrich, geraadpleegd op 3 februari 2021.
* ↑ {{Roger Blachnik (Hrsg.): Taschenbuch für Chemiker und Physiker. Band III: Elemente, anorganische Verbindungen und Materialien, Minerale. begründet von Jean d’Ans, Ellen Lax. 4., neubearbeitete und revidierte Auflage. Springer, Berlin 1998, ISBN 3-540-60035-3, S. 292 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche). | Seite = 292}}
* ↑ Martienssen, Werner, Warlimont, Hans (2005). Springer Handbook of Condensed Matter and Materials Data. Springer-Verlag, 1025. ISBN 9783540443766.
* 1 2 Rebekoff Reeve, Martin (1991) Method of producing an aluminium boride. EP 0130016 B1. Gearchiveerd op 15 mei 2016.
* ↑ I. Higashi: Crystal Chemistry of α-AlB$_{12}$ and γ-AlB$_{12}$. In: Journal of Solid State Chemistry, 154, 2000, S. 168–176, doi:10.1006/jssc.2000.8831.
* ↑ Iwami Higashi. (2000). Crystal chemistry of α-AlB$_{12}$ and γ-AlB$_{12}$ Journal of Solid State Chemistry. 154 pag.: 168–176 DOI:10.1006/jssc.2000.8831
* ↑ V.I. Matkovich, R. F. Giese, J. Economy: Phases and twinning in C$_2$Al$_3$B$_{48}$ (β-AlB$_{12}$). In: Zeitschrift für Kristallographie, 122(1–2), 1965, S. 108–115, doi:10.1524/zkri.1965.122.1-2.108.