OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Metathese (scheikunde)

Metathesereacties (kortweg: metathese; van het Griekse μετάθεσις, omzetting) of dubbele uitwisselingsreacties zijn in het algemeen chemische reacties van het volgende type:
    ${\ce {A - B + C - D -> A - D + B - C}}$
Hierbij wisselen delen van twee reagerende structuren van positie. Metathesereacties treden vaak, maar niet noodzakelijk, op in waterig milieu.

## Metathese in de anorganische chemie

In de anorganische chemie zijn talrijke metathesereacties bekend. Ze kunnen ruwweg in drie groepen verdeeld worden:
* Reacties waarbij neerslagvorming optreedt
* Reacties waarbij gasvorming optreedt
* Reacties waarbij een zwak elektrolyt gevormd wordt

### Neerslagvorming

Een metathese kan voorkomen tussen twee anorganische zouten als een van de producten niet oplosbaar is in water, waardoor het evenwicht van de reactie verdreven wordt, zoals in de volgende reactievergelijking:
    ${\ce {AgNO3 + NaCl -> AgCl + NaNO3}}$
In bovenstaand geval wordt zilverchloride gevormd, dat een onoplosbaar zout is en neerslaat als een witte vaste stof. Het gevormde natriumnitraat is goed oplosbaar in water en is dus volledig gedissocieerd.
Een zeldzamer geval is een metathese waarbij toch twee oplosbare zouten gevormd worden, voldoende sterk verschillend in oplosbaarheid zodat ze gescheiden kunnen worden. Een voorbeeld van een dergelijke reactie is de vorming van ammoniumperchloraat uit natriumperchloraat en ammoniumchloride:
    ${\ce {NaClO4 + NH4Cl -> NH4ClO4 + NaCl}}$

### Gasvorming

Een andere manier waarop metathese plaatsgrijpt is deze waarbij een der reactieproducten een gas is, dat uit het reactiemengsel ontwijkt. Een voorbeeld is de vorming van waterstofsulfide door reactie van natriumsulfide met een zuur (waterstofchloride):
    ${\ce {Na2S + 2HCl -> H2S + 2NaCl}}$
Deze metathesereactie berust op het thermodynamisch principe van een sterke toename in entropie van het systeem.

### Vorming van een zwak elektrolyt

Het laatste type metathesereactie gaat door omdat zich een weinig gedissocieerd of zwak elektrolyt vormt. Dit zijn typisch zuur-basereacties, waarbij een zout en water gevormd worden. Het gevormde water is het zwak elektrolyt, omdat dit weinig tot niet dissocieert in water (wegens de autoprotolyse van water). Het zout is uiteraard wel gedissocieerd in waterig milieu (tenzij het onoplosbaar is). De meest klassieke reactie is deze tussen waterstofchloride en natriumhydroxide:
    ${\ce {HCl + NaOH -> H2O + NaCl}}$

## Metathese in de organische chemie

Een van de belangrijkste reacties in de organische chemie is de alkeenmetathese (vaak kortweg metathese genoemd), en de verwante alkynmetathese. Bij de alkeenmetathese zorgt een metaalcomplex als katalysator (zoals een Grubbs' katalysator) ervoor dat twee helften van een alkeen als het ware van plaats kunnen wisselen:
In 2005 werd de Nobelprijs voor de Scheikunde toegewezen aan Yves Chauvin, Richard R. Schrock en Robert H. Grubbs voor hun bijdragen tot de ontwikkeling van de alkeenmetathese in organische synthese.
# Ataliba

Carlos Eduardo Soares (Campinas, 2 maart 1979), beter bekend onder de naam Ataliba, is een Braziliaans voetballer.
# Euploea immaculata

Euploea immaculata is een vlinder uit de familie Nymphalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1878 door Arthur Gardiner Butler.
# Volvarina jaguanensis

Volvarina jaguanensis is een slakkensoort uit de familie van de Marginellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1998 door Espinosa & Ortea.
# Gentingia hollowayi

Gentingia hollowayi is een vlinder uit de familie van de echte motten (Tineidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1986 door Robinson.
# Vuurstaartlabeo

De vuurstaartlabeo (Epalzeorhynchos bicolor) is een vis uit de familie eigenlijke karpers (Cyprinidae). De verouderde naam is Labeo bicolor, deze duikt nog vaak op.
De vuurstaartlabeo heeft een kenmerkende tekening, een paarszwart lichaam en een knalrode tot oranje staart. Het is een territorium vormende agressieve vis, die soortgenoten net zo lang aanvalt tot er maar één in leven is. Een jonge labeo is vrij rustig en zal andere vissen niet snel aanvallen maar dit gedrag verandert als ze volwassen zijn. Hierdoor is een groot aquarium nodig (groter dan 1,20 meter) met vele schuilplaatsen en dient slechts één exemplaar tegelijk gehouden te worden.
In een aquarium is de voorkeur van een pH tussen 6,8 en 7,5. Een temperatuur tussen 22 °C en 26 °C en de hardheid van het water tussen de 5 en 15 dH. Ze kunnen acht jaar oud worden, hoewel er sommige zeldzame gevallen bekend zijn dat ze ouder werden dan 10 jaar.
Het soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als kritiek, beoordelingsjaar 2011.
Nederlandstalige informatie op Punkyfish.nl.
* 1 2 (en) Vuurstaartlabeo op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Hamilton, F. [Buchanan 1822, An account of the fishes found in the river Ganges and its branches. Edinburgh & London. An account of the fishes found in the river Ganges and its branches.: i-vii + 1-405, Pls. 1-39. [Often seen as Hamilton-Buchanan or Buchanan-Hamilton; in work as Hamilton [formerly Buchanan]. See Gudger 1924 [ref. 5927]. See also Roberts 1998 [ref. 23552].]]
# G&L

G&L is een Amerikaans bedrijf dat elektrische gitaren produceert. Het werd begin jaren tachtig opgericht door Leo Fender en George Fullerton, een medewerker van het eerste uur bij Fender. De naam staat voor George en Leo.
Nadat hij Fender in 1965 aan CBS had verkocht, bleef Leo Fender enige tijd als adviseur verbonden aan CBS. Later ging hij ontwerpen voor Music Man (opgericht door ex-Fendermedewerkers). In 1980 begon hij weer eigen bedrijf.
G&L produceert kwaliteitsgitaren, zoals Leo Fender dat vroeger ook deed tot hij zijn fabriek aan CBS verkocht. Na het overlijden van Leo Fender in maart 1991 werd de G&L-fabriek, in Fullerton overgenomen door BBE sound waarmee hij al jaren contact had gehad.
# Gerhard Hendrik Uhlenbeck

Gerhard Hendrik Uhlenbeck (Colombo (Ceylon), 17 februari 1815 – 's-Gravenhage, 2 mei 1888) was een Nederlands politicus. Hij was in Nederlands-Indië genie-officier en ambtenaar bij het Gouvernement geweest.
Uhlenbeck was minister van Koloniën in het tweede kabinet-Thorbecke. Hij wist de slavernij in West-Indië (Curaçao en Suriname) af te schaffen door het voorstel van zijn voorganger Loudon grotendeels ongewijzigd door de kamers te loodsen. Uiteindelijk werd hij door de Eerste Kamer ten val gebracht, die zijn regulering van het Indische cultuurstelsel afwees.
# Genkse stadsbus

Het Genkse stadsbusnet wordt geëxploiteerd door De Lijn. Het stadsbusnetwerk kent anno 2024 zeven stadslijnen. De belangrijkste knooppunten van het stadsnet zijn Station Genk en Shopping Center.

## Wagenpark

Het Genkse stadsnet wordt door stelplaats Winterslag in Genk van De Lijn gereden. De meeste bussen van deze stelplaats kunnen op het stadsnet ingezet worden. Dit zijn meestal standaardbussen en gelede bussen (spits & dal). De volgende bussen doen anno 2024 dienst op het stadsnet.

## Huidig wagenpark

| Serie | Aantal | Fabrikant | Type | Opmerking |
| 4656, 5248-5253, 5556 | 8 | Van Hool | NewAG300 | Bussen komen ook weleens voor op enkele streeklijnen. |
| 5437-5443 | 7 | Van Hool | NewA360Hyb | Bussen komen ook weleens voor op enkele streeklijnen. |
| 5664-5665, 5744-5762 | 21 | Iveco | Crossway LE | Bussen komen ook weleens voor op enkele streeklijnen. |
| 2865-2884 | 20 | Van Hool | A12 LF E | Bussen komen ook weleens voor op enkele streeklijnen. |

## Lijnenoverzicht

Anno 2024 zijn er zeven stadslijnen. De stadslijnen verbinden onder andere de verschillende wijken en omliggende deelgemeenten en dorpen met het station en/of met elkaar. De lijnen 1, 2, 3, 4, 5, en 6 bedienen vooral de wijken en stadsdelen in Genk. Lijn 7 bedient enkele nabijgelegen gemeenten. Omdat lijn 3 het domein Bokrijk bedient, komt deze lijn bijna tot in Hasselt.
Hieronder een tabel met de huidige stadslijnen die overdag rijden.
| Lijn | Traject | Frequentie | Voornaamste haltes |
| 1 | Sledderlo - Station - Waterschei - Zwartberg | 30’ | Steenbergstraat, Wintergroenstraat, Kerk, Hondsbos, Hommelheidestraat, Vooruitzichtlaan, Station, Sint-Lodewijkstraat, Thorpark, Kerkhof, Vliegveld. |
| 2 | Genk Station - Kerkhof - Ziekenhuis Oost-Limburg | 30’ | Station, Shopping Center, Kerkhof, Ziekenhuis Oost-Limburg. |
| 3 | Bokrijk - Boxbergheide - Winterslag - Genk Station | 30’ | Domein, Genkerdreef, Kerk, Hoefstadstraat, Station. |
| 4 | Termien - Genk Station | 30’ | Winterbeeklaan, Volmolen, Limburghal P&R, Station. |
| 5 | Genk-Zuid - Sledderlo - Station - Waterschei - Zwartberg | 30’ | H. Fordlaan, Kerk, Kolderbos, Station, J. Habexlaan, Sint-Lodewijkstraat, Viaduct, Ziekenhuis, Galopinstraat, G. Lambertlaan, Omlooplaan. |
| 6 | Genk Station - Ziekenhuis Oost-Limburg | 30’ | Station, Shopping Center, Ziekenhuis Oost-Limburg. |
| 7 | Genk - Gelieren - Wiemeesmeer - Zutendaal | 30’ | Station, Shopping Center, College, Kerk, Kempenseweg, Kerk, Halmstraat. |
# Frenulum clitoridis

Het frenulum clitoridis (ook wel toompje) is een klein stukje weefsel dat van de clitoris naar de binnenste schaamlippen loopt. Het is homoloog aan de frenulum praeputii penis bij de man.
# Vĩnh Lộc

Vĩnh Lộc kan verwijzen naar verschillende administratieve eenheden in Vietnam:
* Vĩnh Lộc (An Giang)
* Vĩnh Lộc (huyện in Thanh Hóa)
* Vĩnh Lộc (Bạc Liêu)
* Vĩnh Lộc (Hà Tĩnh)
* Vĩnh Lộc (Tuyên Quang)
* Vĩnh Lộc (Vĩnh Lộc, Thanh Hóa)
* Vĩnh Lộc (Tuyên Quang)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Vĩnh Lộc en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Parorchestia ihurawao

Parorchestia ihurawao is een vlokreeftensoort uit de familie van de Talitridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1994 door Duncan.
# La Bourgogne (schip, 1886)

De La Bourgogne was een Frans passagiersschip dat als laatste van zowel masten als stoommachine werd voorzien. Het was het snelste Franse schip in de jaren 1880.

## De rampen

In februari 1896 botste de Bourgogne met de SS Ailsa van Atlas Line voor de Amerikaanse kust waarbij de Ailsa zonk.
Op 4 juli 1898 botste de Bourgogne, met 506 passagiers en 220 bemanningsleden aan boord, tegen de Cromartyshire in mistig weer. SS La Bourgogne probeerde nog te stranden op Sable-eiland aan de kust van Nova Scotia. De evacuatie verliep chaotisch en gewelddadig waardoor er meerdere klachten kwamen van passagiers tegen bemanningsleden. Ondanks dat 50% van de bemanning en 12% van de passagiers de ramp overleefde werden er geen echte bewijzen gevonden. Er vielen uiteindelijk 549 slachtoffers en er waren 174 overlevenden.
Overlevenden werden met het vrachtschip SS Grecian van L'Allan Line naar Halifax gebracht.
De vader van A.H. Nijhoff was een van de slachtoffers.

## Externe link

* Gegevens van de Bourgogne op wrecksite.eu
* ↑ Vonnis. Gearchiveerd op 12 mei 2023.
# Ethmia ubsensis

Ethmia ubsensis is een vlinder uit de familie van de grasmineermotten (Elachistidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Zagulajev.
# Meteorus arizonensis

Meteorus arizonensis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Muesebeck in 1923.
# Atalantycha neglectus

Atalantycha neglectus is een keversoort uit de familie soldaatjes (Cantharidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1919 gepubliceerd door Henry Clinton Fall.
# Euploea illudens

Euploea illudens is een vlinder uit de familie Nymphalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1882 door Arthur Gardiner Butler.
# Parkville (Pennsylvania)

Parkville is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Pennsylvania, en valt bestuurlijk gezien onder York County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 6593.

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 7,6 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 12 km rond Parkville.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Parkville op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
# Ersen Martin

Ersen Martin (Marktredwitz, 5 mei 1979 – Izmir, 19 maart 2024) was een Duits-Turkse voetballer.

## Carrière

Martin, zoon van een Duitse vader en een Turkse moeder begon zijn professionele voetbalcarrière in de jeugd van 1.FC Nürnberg. Net als vele landgenoten wilde hij in Turkije spelen. Hij liep een proefstage bij de Turkse topclub Galatasaray, maar werd al na een paar trainingen niet goed genoeg bevonden door Fatih Terim. Niet veel later lijfde Beşiktaş de lange spits wel in. Martin groeide nooit uit tot een vaste kracht bij de zwart-witten, en werd verhuurd. Hij wisselde veel van clubs.
Bij Denizlispor hervond hij zijn vorm, toenmalig bondscoach Ersun Yanal liet hem zelfs debuteren bij het Turks voetbalelftal. Na nog een korte periode als spits van Ankaraspor, tekende de lange spits bij Trabzonspor. Bij Trabzonspor was Martin van grote waarde, hij speelde goed en wist vaak het net te vinden. De scouts van Recreativo Huelva waren onder de indruk en in 2007 werd Ersen Martin verkocht aan de Spaanse club. Bij het onderhandelen moest zelfs de FIFA aan te pas komen om de problemen tussen de clubs op te lossen. In 2013 beëindigde de spits zijn voetbalcarrière.

## Privé en overlijden

Martin's jongere broertje, Erkan, was ook een voetballer. Martin scheurde zijn aorta (aortadissectie) in mei 2022. Op 19 maart 2024 overleed hij op 44-jarige leeftijd.
# Meteorus australis

Meteorus australis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Tosquinet in 1900.
# Vöcklabruck (district)

Het politieke district Bezirk Vöcklabruck ligt in het zuidwesten van de Oostenrijkse deelstaat Opper-Oostenrijk, in het noorden van Oostenrijk. Het district grenst aan de deelstaat Salzburg en ligt niet ver van de grens met Duitsland. Het district heeft ongeveer 127.000 inwoners. Het bestaat uit een aantal gemeenten.

## Gemeenten

* Ampflwang im Hausruckwald (3613)
* Attersee (1496)
* Attnang-Puchheim (8782)
* Atzbach (1154)
* Aurach am Hongar (1585)
* Berg im Attergau (990)
* Desselbrunn (1534)
* Fornach (863)
* Frankenburg am Hausruck (5110)
* Frankenmarkt (3508)
* Gampern (2472)
* Innerschwand (1050)
* Lenzing (5049)
* Manning (829)
* Mondsee (3207)
* Neukirchen an der Vöckla (2530)
* Niederthalheim (1076)
* Nußdorf am Attersee (1096)
* Oberhofen am Irrsee (1335)
* Oberndorf bei Schwanenstadt (1351)
* Oberwang (1572)
* Ottnang am Hausruck (3745)
* Pfaffing (1372)
* Pilsbach (630)
* Pitzenberg (495)
* Pöndorf (2232)
* Puchkirchen am Trattberg (948)
* Pühret (573)
* Redleiten (465)
* Redlham (1309)
* Regau (5815)
* Rüstorf (1988)
* Rutzenham (236)
* Schlatt (1338)
* Schörfling am Attersee (3170)
* Schwanenstadt (4143)
* Seewalchen am Attersee (4761)
* Sankt Georgen im Attergau (4032)
* Sankt Lorenz (2010)
* Steinbach am Attersee (913)
* Straß im Attergau (1481)
* Tiefgraben (3071)
* Timelkam (5812)
* Ungenach (1349)
* Unterach am Attersee (1496)
* Vöcklabruck (11.715)
* Vöcklamarkt (4765)
* Weißenkirchen im Attergau (964)
* Weyregg am Attersee (1503)
* Wolfsegg am Hausruck (1983)
* Zell am Moos (1390)
* Zell am Pettenfirst (1223)
# Aulogymnus hyalopterus

Aulogymnus hyalopterus is een vliesvleugelig insect uit de familie Eulophidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Zhu, LaSalle & Huang.
# Vöhrenbach

Vöhrenbach is een plaats in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg, en maakt deel uit van het Schwarzwald-Baar-Kreis. Vöhrenbach telt 3.783 inwoners.
Bad Dürrheim · Blumberg · Bräunlingen · Brigachtal · Dauchingen · Donaueschingen · Furtwangen im Schwarzwald · Gütenbach · Hüfingen · Königsfeld im Schwarzwald · Mönchweiler · Niedereschach · Schonach im Schwarzwald · Schönwald im Schwarzwald · St. Georgen im Schwarzwald · Triberg im Schwarzwald · Tuningen · Unterkirnach · Villingen-Schwenningen · Vöhrenbach
# Aulogymnus gorditus

Aulogymnus gorditus is een vliesvleugelig insect uit de familie Eulophidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2005 door Schauff & Gates.
# Atelier PRO

Atelier PRO is een Nederlands architectenbureau gevestigd in Den Haag. Het bureau is nationaal en internationaal actief op het gebied van architectuur, stedenbouw en interieur.
Het bureau is in 1976 opgericht door Sjoerd Schamhart, samen met Hans van Beek, Cees Nieuwenkamp en Ernst Verheij. Het is voortgekomen uit het eigen bureau van Schamhart, dat ook daarna nog zelfstandig bleef bestaan. De afkorting PRO staat voor Plan (Plek), Ruimte en Ontwikkeling.

## Werk

Atelier PRO heeft een uitgebreid oeuvre van zeer verschillende gebouwen. Bekende voorbeelden zijn het Meander Medisch Centrum in Amersfoort, dat gerealiseerd werd aan de hand van de principes van de 'healing environment' en Lumion, de eerste Kunskapskolan school in Nederland.

## Prijzen

In 2018 werd Woonzorgcentrum Scheldehof bekroond als Zorggebouw van het Jaar. In 2021 won The British School of Amsterdam de Geurt Brinkgreve Bokaal, de prijs voor het beste herontwikkelings- en renovatieproject van erfgoed. In 2023 werd het bureau door de internationale architectuurwebsite Architizer genoemd als nummer 7 van 'Best Architecture Firms in The Netherlands'.

## Selectie werken

* Vrijzinnig-Christelijk Lyceum (VCL) in Den Haag (2019)
* Letovo Schoolcampus in Moskou (2018)
* Cultuurhuis De Klinker in Winschoten (2014)
* Meander Medisch Centrum in Amersfoort (2013)
* Concernlocatie Politieacademie in Apeldoorn (2010)
* Ludgerhof in Lichtenvoorde (2005)
* De Meerpaal in Dronten (2004)
* De Haagse Hogeschool in Den Haag (1996)
* Entrepotbrug (1991) en Watertoren Entrepot-West (1997) in Amsterdam
* Katerstraat in Den Haag (1987)
* Couperusduin in Den Haag (1974)
* Entrepotbrug en Watertoren Entrepot-West, Amsterdam
* Enexiskantoor, Maastricht
* Meander Medisch Centrum, Amersfoort
* De Klinker, Winschoten

## Externe link

* Website atelier PRO
* ↑ (en) 30 Best Architecture Firms in the Netherlands - Architizer Journal. Journal (24 februari 2023). Geraadpleegd op 25 augustus 2023.
# Atopsyche cira

Atopsyche cira is een schietmot uit de familie Hydrobiosidae. De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Atopsyche copayapu

Atopsyche copayapu is een schietmot uit de familie Hydrobiosidae. De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Vöckönd

Vöckönd is een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Zala. Vöckönd telt 97 inwoners (2001).
# Gabriele de' Mussi

Gabriele de' Mussi, gelatiniseerd Gabriel de Mussis (ca. 1280 – ca. 1356) was een notaris uit Piacenza die een verslag naliet van het begin van de Zwarte Dood.

## Historia de morbo

Hij schreef zijn werk in het Latijn onder de titel Historia de morbo sive mortalitate quae fuit anno Dni MCCCXLVIII ('Geschiedenis van de ziekte of het grote sterven dat plaatsvond in het Jaar van onze Heer 1348'). Het manuscript werd in de 19e eeuw herontdekt en wordt bewaard in de bibliotheek van de Universiteit van Wroclaw (plaatskenmerk R 262).
In het verslag beschreef De' Mussi hoe de pest zich vanuit de stad Kaffa aan de Zwarte Zee verspreidde naar Sicilië en Piacenza. Hoewel vroeger werd aangenomen dat hij zelf in Kaffa was geweest en op een met ziekte beladen schip naar Piacenza was gereisd, neemt men nu aan dat hij Piacenza niet heeft verlaten. Beroemd is zijn bewering dat het leger van de Gouden Horde tijdens het beleg van Kaffa in 1346 met pest besmette kadavers over de stadsmuren slingerde. Het is moeilijk in te schatten of dit vroege voorbeeld van biologische oorlogvoering werkelijk heeft plaatsgevonden. Meestal acht men het plausibel dat de pest op die manier in Kaffa is geïntroduceerd, maar niet dat dit heeft bijgedragen aan de verspreiding van de pest buiten de stad. Er zijn ook specialisten die betwisten dat dit plan praktisch uitvoerbaar zou zijn geweest met de trebuchetmogelijkheden van die tijd.

## Uitgaven en vertalingen

* Heinrich Haeser (red.), "Historia de morbo sive mortalitate quae fuit anno Domini MCCCXLVIII" in: A.W. Henschel (red.), Archiv für die gesammte Medicin, vol. 2, Dokumente zur Geschichte des schwarzen Todes, 1841, p. 45-57
* A.G. Tononi, "La Peste dell'anno 1348" in: Giornale ligustico di Archeologia, storia e letteratura, 1884, p. 144-152
* Klaus Bergdolt (red.), Die Pest 1348 in Italien. Fünfzig zeitgenössische Quellen, 1989
* Rosemary Horrox (red.), The Black Death, 1994, p. 14-26

## Literatuur

* George Deaux, The Black Death 1347, New York, Weybright and Talley, 1969, p. 75 e.v.
* Vincent J. Derbes, "De Mussis and the Great Plague of 1348" in: Journal of the American Medical Association, 1966, nr. 1, p. 59-62. DOI:10.1001/jama.1966.03100140113030
* Hans Ditrich, "The Transmission of the Black Death to Western Europe. A Critical Review of the Existing Evidence" in: Mediterranean Historical Review, 2017, p. 25-39

## Voetnoten

* ↑ Matt Field, Catapulting corpses? A famous case of medieval biological warfare probably never happened in: Bulletin of the Atomic Scientists, 10 augustus 2023
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Gabriel de Mussis op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Australische trap

De Australische trap (Ardeotis australis) is een grote vliegende vogel uit de familie van trappen die voorkomt in Australië en het zuiden van Nieuw-Guinea.

## Beschrijving

Het mannetje is groter (max. 150 cm) dan het vrouwtje (76 cm), de spanwijdte is 160 tot 210 cm. Het is een loopvogel van open landschappen. Het mannetje heeft een zwarte kruin en verder een lichte nek en ook een lichte buik en borst, met een donkere band. Op de rug is de vogel bruin. Bij het vrouwtje is er minder zwart op de kruin en ook de borstband is smaller. Verder is ze veel kleiner dan het mannetje.

## Verspreiding en leefgebied

In het begin van de vorige eeuw was de Australische trap nog wijd verspreid door heel Australië. Het is een vogel van steppen, half open gebieden met struikgewas (scrubland) maar ook extensief beheerd agrarisch landschap van Midden- en Noord-Australië en de Savanne en graslanden van de Trans Fly in het zuiden van Nieuw-Guinea.
De vogel heeft in de loop van de 20ste eeuw veel te lijden gehad door de introductie van roofdieren zoals vossen en de intensivering van landbouw en veeteelt in het leefgebied. De Australische trap is zeer gevoelig voor verstoring.

## Status

De Australische trap heeft na de achteruitgang in de vorige eeuw, nog steeds een betrekkelijk groot verspreidingsgebied en daardoor is de kans op uitsterven gering. De grootte van de populatie wordt geschat (in 2003) op 100.000 individuen. Dit aantal daalt maar het tempo ligt sinds 2008 onder de 30% in tien jaar (minder dan 3,5% per jaar). Om deze redenen is deze trap in 2012 als gevoelig van de Rode Lijst van de IUCN afgevoerd en staat er nu als niet bedreigd op. Echter, in de deelstaat Victoria staat deze trap als ernstig bedreigd op een lijst uit 2007 van het ministerie voor de leefomgeving.
* 1 2 3 (en) Australische trap op de IUCN Red List of Threatened Species.
* 1 2 (en) Pizzey, G & R. Doyle, 1980. A field guide to the birds of Australia. Collins, Sydney.
* ↑ (en) Beehler, B.M., T.K. Pratt & D.A.Zimmerman 1986. Birds of New Guinea. Princeton University Press. ISBN 0-691-02394-8.
* ↑ (en) Advisory_List of Threatened Vert Fauna in Victoria full text
# Augyles sinensis

Augyles sinensis is een keversoort uit de familie oevergraafkevers (Heteroceridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1896 door Grouvelle.