# Zwagerveen

Zwagerveen (Fries: Sweagerfean) is een voormalig dorp in de Nederlandse provincie Friesland, in de toenmalige gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland. Het dorp lag tussen Veenklooster en Kollumerzwaag, waar het in 1971 in is opgegaan. Het dorp lag aan de Foarwei, ongeveer vanaf de Koarteloane richting het oosten naar Veenklooster. Het dorp beschikte over een gereformeerde kerk, baptistenkerk, christelijke kleuterschool en een christelijke nationale school.

## Geschiedenis

Zwagerveen en Kollumerzwaag waren ontstaan als lintbebouwing langs een middeleeuwse ontginningsas. Het deel "zwaag" is ontleend aan Kollumerzwaag en verwijst naar het oorspronkelijke gebruik van het gebied als weidegrond. De aanwezige zandgronden waren deels bedekt met veen waar het tweede deel van de naam naar verwijst.
Kollumerzwaag had al snel een parochie. Zwagerveen maakte eertijds deel uit van het dorpsgebied van Westergeest. Ook Triemen, Zandbulten en Veenklooster waren nog geen zelfstandige eenheden en behoorden (gedeeltelijk) tot Westergeest. In 1929 werd Zwagerveen een dorp, in 1940 volgde Zandbulten en Triemen die respectievelijk in 1941 en 1943 een dorp werden.
Zwagerveen groeide maar lichtjes, vooral aan de kant van Kollumerzwaag. Zandbulten groeide sterker en groeide aan Kollumerzwaag. In 1971 werden Zwagerveen en Zandbulten als dorpen opgeheven en bij Kollumerzwaag gevoegd. Zwagerveen telde dat jaar 1420 inwoners en bestond uit 395 adressen.
Zowel Zwagerveen als Zandbulten werden nog daarna een tijdlang op kaarten weergegeven. Maar anders dan Zandbulten werd Zwagerveen al snel niet meer als een plaats gezien. Zwagerveen wordt sinds het begin van de 21e eeuw meestal niet meer op kaarten weergegeven. Enkel een pand aan de Foarwei draagt nog deze naam. Verder herinnert de naam van het dorpshuis, De Trije Doarpen (De Drie Dorpen) uit 1954 in Kollumerzwaag nog aan de vroegere driedeling.

## Bevolkingsontwikkeling

Bevolkingsontwikkeling :
| 1920 | 1930 | 1954 | 1959 | 1964 | 1969 | 1971 |
| 839 | 836 | 790 | 972 | 1104 | 1178 | 1420 |
| Data afkomstig van volkstellingen.nl en uit Encyclopedie van het hedendaagse Friesland. |||||||

## Geboren in Zwagerveen

* Kees Bulthuis (1937-), natuurkundige
* Teake van der Meer (1937-2020), cabaretier
* ↑ Geschiedenis. Kerk in Kollumerzwaag 2019. Beschikbaar via: KerkinKollumerzwaag.nl. Geraadpleegd 2019 januari 12.
* ↑ Berg HM van den. Kollumerland en Nieuw Kruisland, voorafgegaan door Overzicht van de bouwkunst in Noordelijk Oostergo. 's-Gravenhage: SDU uitgeverij; 1989. p. 255.
* ↑ Gildemacher KF. Friese plaatsnamen: Alle steden, dorpen en gehuchten. Leeuwarden: Friese Pers Boekerij bv; 2007. p. 288.
* ↑ Steenstra S. Kastelein Sjoerd van den Berg. Hystoblog 2017. Beschikbaar via: Hystoblog.wordpress.com. Geraadpleegd 2019 januari 12.
* ↑ RTV NOF 75 jaar Triemen
* ↑ Nog weinig te merken van vergroot Kollumerzwaag. Leeuwarder Courant 1971. Beschikbaar via: Delpher.nl. Geraadpleegd 2019 januari 12.
* ↑ Opening jeugd- en vergadergebouw te Kollumerzwaag. Friese koerier 1954. Beschikbaar via: Delpher.nl. Geraadpleegd 2019 januari 12.
* ↑ Abma G, Jansma J, redacteurs. Encyclopedie van het hedendaagse Friesland Deel II. Leeuwarden: M.A. van Seijen; 1975. p. 966.
Steden, dorpen en gehuchten: Aalsum · Anjum · Augsbuurt · Birdaard · Blija · Bornwird · Brantgum · Burum · Dokkum · Ee · Engwierum · Ferwerd · Foudgum · Genum · Hallum · Hantum · Hantumeruitburen · Hantumhuizen · Hiaure · Hogebeintum · Holwerd · Janum · Jislum · Jouswier · Kollum · Kollumerpomp · Kollumerzwaag · Lichtaard · Lioessens · Marrum · Metslawier · Munnekezijl · Moddergat · Morra · Nes · Niawier · Oosternijkerk · Oostmahorn · Oostrum · Oudwoude · Paesens · Raard · Reitsum · Ternaard · Triemen · Veenklooster · Waaxens · Wanswerd · Warfstermolen · Westergeest · Wetsens · Wierum · Zwagerbosch Buurtschappen: Abbewier · Bartlehiem (deels) · Beintemahuis · Betterwird · Bollingawier · Bonte Hond · Bornwirdhuizen · Boteburen · Brandeburen · De Dellen · De Keegen · De Kolk · De Leegte · De Rijp · De Wirden · De Schans · Dijkshorne · Dokkumer Nieuwe Zijlen · Drieboerehuizen · Ezumazijl · Groot Medhuizen · Halfweg · Hallumerhoek · Hanenburg · Hantumerhoek · Huis ter Noord · Kettingwier · Klein Medhuizen · Kletterbuurt · Kollumeroudzijl · Krabburen · Laagland · Lutkewier · Molenbuurt · Nieuwland · Oudeterp · Oudwouderzijlen · Reidswal · Scharnehuizen · Stiem · Teerd · Teijeburen · Tergracht (deels) · Ter Lune · Tibma · Tilburen · Tiltjeburen · Vaardeburen · Veldburen · Vijfhuizen (Hallum) · Vijfhuizen (Ternaard) · Visbuurt · Weerdeburen · Westerburen · Westernijkerk · Wie · Wijgeest ·Zevenhuizen Streken: 't Schoor · Galilea · It Paradyske · Lutkelaard · Sibrandahuis · Steenharst · Steenvak · Wildpad (deels) · Zandbulten · Zwagerveen Friesland: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten