OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Duke Jordan

Irving Sidney Jordan (New York, 1 april 1922 - 8 augustus 2006) was een Amerikaanse jazzpianist.

## Carrière

Na acht jaar pianoles te hebben gehad (1930 tot 1938) begon in 1941 zijn professionele carrière bij de band van Coleman Hawkins. In 1946 speelde hij bij Roy Eldridge en Teddy Walters. Bekend werd Jordan tussen 1947 en 1948 als een geregeld lid van Charlie Parkers kwintet (Charlie Parker Memorial, Vol. 1, Bird on 52nd St. (1948) en bij de Jazz at the Philharmonic-tournee). Daarna begeleidde hij een tijdlang Sonny Stitt en Stan Getz en speelde hij met Roy Eldridge en Oscar Pettiford. Zijn solocarrière begin in het midden van de jaren 1950 met albums voor het jazzlabel Signal Records en Savoy Records, waaronder Do It Yourself Jazz en de lp Duke Jordan Trio & Quintett met Cecil Payne, Eddie Bert, Percy Heath en Art Blakey. Op dit moment componeerde hij ook de jazzstandard Jordu.
Nadat hij in New York een eigen trio had, ging hij in 1959 naar Parijs, waar hij samen met Thelonious Monk de filmmuziek schreef voor Les Liaisons Dangereuses. Tijdens de jaren 1960 speelde hij weer in New York. Vanaf 1973 begon hij een omvangrijke reeks albums op te nemen voor SteepleChase Records.

## Privéleven en overlijden

Van 1952 tot 1962 was hij getrouwd met de jazzzangeres Sheila Jordan. Sinds 1978 was hij woonachtig in Kopenhagen. Duke Jordan overleed in augustus 2006 op 84-jarige leeftijd.
* ↑ (en) Duke Jordan. Discogs. Geraadpleegd op 10-02-2022.
* ↑ (en) All About Jazz, Duke Jordan music @ All About Jazz. All About Jazz Musicians. Gearchiveerd op 10 februari 2022. Geraadpleegd op 10-02-2022.
* ↑ (en) Duke Jordan Biography. OLDIES.com. Gearchiveerd op 10 februari 2022. Geraadpleegd op 10-02-2022.
* ↑ (en) Jazz At The Philharmonic. Discogs. Geraadpleegd op 10-02-2022.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Duke Jordan op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* Bibsys: 1007193
* Biblioteca Nacional de España: XX1572549
* Bibliothèque nationale de France: cb13895757x (data)
* CiNii: DA16577630
* Gemeinsame Normdatei: 119146096
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 7839 7141
* Library of Congress Control Number: n83231137
* MusicBrainz: 18288a13-0259-4a44-a9dc-558229fbfdd2
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: ola2002157402
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 073165034
* Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale: 02-A003430675
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico: LO1V267280
* SNAC: w6cv606t
* Système universitaire de documentation: 156625342
* Virtual International Authority File: 84969788
* WorldCat (via VIAF): 84969788
# Eilema aurantisquamata

Eilema aurantisquamata is een vlinder uit de familie spinneruilen (Erebidae), onderfamilie beervlinders (Arctiinae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1918 door Hampson.
Deze nachtvlinder komt voor in tropisch Afrika.
# Flying Colors

Flying Colors kan verwijzen naar:
* Flying Colors (band), een Amerikaanse supergroep
* Flying Colors (album), hun debuutalbum
* Flying Colors (film uit 1917), een film uit 1917 van Frank Borzage
* Flying Colors (film uit 2015), een Japanse film uit 2015
# Lissonota picticoxis

Lissonota picticoxis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Schmiedeknecht in 1900.
# Onbevlekt Hart van Mariakerk (Zwaneven)

De Onbevlekt Hart van Mariakerk is een rooms-katholiek kerkgebouw in de tot de Antwerpse gemeente Oud-Turnhout behorende wijk Zwaneven, gelegen aan de Steenweg op Mol 159.

## Geschiedenis

In 1949 werd in Zwaneven een kapelanie ingesteld die afhankelijk was van de Sint-Pietersparochie te Turnhout. In 1950 werd een noodkerk betrokken en in 1956 kwam een definitieve kerk gereed naar ontwerp van René Joseph Van Steenbergen. In 1966 werd Zwaneven een zelfstandige parochie.

## Gebouw

Het betreft een naar het zuidwesten georiënteerde bakstenen pseudobasilicale kruiskerk met halfingebouwde toren. De kerk werd gebouwd in historiserende stijl. Het kerkmeubilair is 20e-eeuws.
* Inventaris Onroerend Erfgoed
# Leptogenys harmsi

Leptogenys harmsi is een mierensoort uit de onderfamilie van de Ponerinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1935 door Donisthorpe.
* ↑ Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)
* ↑ Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)
# Andraikibameer

Het Andraikibameer is een vulkanisch meer in Madagaskar, gelegen aan de Route nationale 34 in de regio Vakinankaratra. Het ligt zeven kilometer ten westen van Antsirabe en acht kilometer ten noordoosten van het Tritrivameer.

## Lokale betekenis

Het meer is populair bij de lokale bevolking van Antsirabe, die er komen om te rusten en te wassen. Langs de kust staan souvenirstalletjes waar ze eigengemaakte handwerk verkopen aan toeristen.
Op de omgeving van het meer rusten een aantal lokale fady (taboe's). Zo mag er geen varkensvlees worden gegeten en mogen er geen zijden stoffen in het meer worden gewassen.

### Legende

Volgens een legende werd in het meer een zwemwedstrijd gehouden door twee meisjes, waarvan er een zwanger was. De winnaar zou trouwen met een edelman uit de kast van de Andriana. Het zwangere meisje verdronk tijdens het zwemmen en volgens de lokale bevolking kan men de geest van het meisje elke ochtend nog zien rusten op een rots aan de kust.
# Jolarpet

Jolarpet (ook wel Jolarpettai genoemd) is een panchayatdorp in het district Tirupattur van de Indiase staat Tamil Nadu.

## Demografie

Volgens de Indiase volkstelling van 2001 wonen er 35.477 mensen in Jolarpet, waarvan 50% mannelijk en 50% vrouwelijk is. De plaats heeft een alfabetiseringsgraad van 69%.
* ↑ Volkstelling van India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional). Census Commission of India. Gearchiveerd op 16 juni 2004. Geraadpleegd op 20 februari 2013.
# Duke Erikson

Douglas "Duke" Erikson (Nebraska, 15 januari 1951) is een Amerikaanse zanger en muziekproducer.
Al op zijn 16de richtte Erikson zijn eerste band op, die het begin zou worden voor een lange carrière in de muziekindustrie. Hij studeerde kunstgeschiedenis en had verschillende baantjes om deze studie te bekostigen, zo was hij onder andere timmerman en vrachtwagenchauffeur.
Zijn eerste succes had Erikson in 1979 met zijn band Spooner waarvan hij de zanger was. met deze band maakte hij naast een ep ook twee lp's die in Amerika een bescheiden succes waren. In 1987 startte hij echter een nieuwe band met zijn zakenpartner Butch Vig. De band Firetown produceerde met een razend tempo twee lp's en zes singles in twee jaar. Na deze twee jaar valt de band uiteen en volgt een Spooner revival die zou duren tot 1993. Tegen deze tijd had Erikson samen met Butch Vig en Steve Marker het bedrijf Smart Studios opgericht. Zij produceerden onder andere het album Nevermind van Nirvana, Siamese Dream van de Smashing Pumpkins en Dirty van Sonic Youth. Alle drie waren toonaangevende albums binnen hun genre.
Sinds januari 2006 maakt Duke Erikson samen met zijn zakenpartners Butch Vig en Steve Marker en zangeres Shirley Manson deel uit van de rockband Garbage
* Library of Congress Control Number: no2017074832
* MusicBrainz: 1eac2b4a-ec7c-4a10-9eaa-b3fb145b052b
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: js20051017085
* Virtual International Authority File: 84240512
* WorldCat (via VIAF): 84240512
# Eilema atrifrons

Eilema atrifrons is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Hampson.
# Vertemati

Vertemati is een merk van motorfietsen.
Italiaans bedrijfje van de gebroeders Vertemati dat in 1997 enkele 500 cc viertakt-crossers ontwikkelde. Toen producent Bimota zich echter terugtrok werden de productierechten verkocht aan het nieuwe bedrijf VOR. Tegenwoordig bestaan Vertemati en VOR naast elkaar.

## Externe link

Vertemati website
# Lissonota philippinensis

Lissonota philippinensis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Chandra & Gupta in 1977.
# Onychomyrmex doddi

Onychomyrmex doddi is een mierensoort uit de onderfamilie van de Amblyoponinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Wheeler, W.M..
* ↑ Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)
* ↑ Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)
# Leptogenys honduriana

Leptogenys honduriana is een mierensoort uit de onderfamilie van de Ponerinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Mann.
* ↑ Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013). Gearchiveerd op 27 september 2020.
* ↑ Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)
# Andrena asteroides

Andrena asteroides is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Mitchell.
# Joris Valckenier

Joris Valckenier was een Nederlandse stripreeks die werd geschreven en getekend door striptekenaar Gerrit Stapel van de Toonder Studio's. Het is een historische avonturenstrip die speelt in de zeventiende eeuw ten tijde van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC).

## Verhaal

Tijdens een hoogoplopende ruzie tussen de twee broers Joris en Frederik Valckenier, stuurt Frederik, bewindvoerder van de Oostindische compagnie, zijn broer mee met "De Kraanvogel", een schip waarover kapitein Koebeest het gezag voert. Het schip mist aansluiting met het konvooi en raakt in een storm nog meer achterop. Als het weer opklaart ziet Joris twee schipbreukelingen ronddobberen. Eenmaal aan boord blijken het een Franse dame van goede familie en haar gouvernante te zijn. De Kraanvogel, die geld vervoert, wordt aangevallen door zeerovers. De opvarenden worden gevangen genomen en op een eiland gevangen gehouden. Dankzij het vermetel optreden van Joris Valckenier komt alles toch nog goed.

## Publicatie

De stripreeks werd van 30 mei tot en met 7 november 1964 gepubliceerd in de krant De Telegraaf. In 1984 werd het verhaal uitgegeven in twee albums door uitgeverij Arboris in de reeks Uit de Toonder Studio's.
* ↑ De Telegraaf, 30 mei 1964, pag. 1
* ↑ www.lastdodo.nl (geraadpleegd op 5 september 2020)
# Vertentes

Vertentes is een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Pernambuco. De gemeente telt 18.186 inwoners (schatting 2009).
# Liroetis aeneoviridis

Liroetis aeneoviridis is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2004 gepubliceerd door Lopatin.
# Oogklep

Een oogklep is een optioneel tuigdeel aan het hoofdstel van een paard. Ze worden altijd per paar gebruikt.

## Gebruik

Oogkleppen worden vooral gebruikt bij het mennen en in de rensport. Bij veel andere onderdelen van de paardensport zijn ze niet toegestaan omdat ze het gezichtsveld van de dieren te veel beperken en dit daar meestal ongewenst is.

## Werkzaamheid

De oogkleppen zorgen ervoor dat het paard een beperkt gezichtsveld heeft; meestal alleen recht vooruit. Het achterwaartse en grootste deel van het zijwaartse blikveld is gehinderd. Hierdoor is het paard minder vatbaar voor verstoring en resulterend vluchtgedrag vanwege bewegingen die hij anders achter zich en aan de zijkant zou zien. Het paard kan zich bovendien meer focussen op het recht vooruit lopen.
Is het hoofddoel van de oogklep in de rensport en mensport het vooral gefocust houden van het paard op de raceprestatie, bij paarden die aangespannen in het verkeer fungeren is de hoofdfunctie het voorkomen van een paniekreacties (vluchtgedrag) door bijvoorbeeld onverwachte weerschijn van ramen en spiegelruiten alsook mensenmenigten en ongewone objecten langs de kant van de weg.
Ook een paard dat moeite heeft met het ingaan van een paardenwagen voorafgaand aan transport kan tijdelijk voorzien worden van oogkleppen.

## Fabricage en vorm

Oogkleppen zijn meestal gemaakt van leer of van kunststof. Ze zijn vast verbonden met de bakstukken van het hoofdstel en zijn meestal bovenaan met verstelbare riempjes bevestigd aan de nekriem achter de oren van het paard, soms zijn ze vastgenaaid aan de frontriem.
Meestal zijn de verstevigde kleppen afgerond rechthoekig tot half ovaal van vorm. Ze staan enigszins bol naar buiten. Bij een luxueus galatuig is de buitenkant gemaakt van glimmend lakleer en voorzien van een rozet of een monogram. Oogkleppen die in de rensport gebruikt worden hebben meestal een klein doorkijkgat aan de achterkant van de klep.

## Uitdrukking

De uitdrukking oogkleppen op hebben betekent dat "ziende blind zijn" of "last hebben van tunnelvisie".
* Mersch, R. (2012) Oogklepdenken. Waarom we allemaal idioten zijn, Antwerpen. De Bezige Bij. ISBN 9789085423652
# Lepidopa wollebaeki

Lepidopa wollebaeki is een tienpotigensoort uit de familie van de Albuneidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1934 door Sivertsen.
# Andrena murietae

Andrena murietae is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1968 door Ribble.
# Dusona nigritegula

Dusona nigritegula is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Gupta & Gupta in 1977.
# Elanella paenelanitica

Elanella paenelanitica is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Canuellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1982 door Fiers.
# Vertex

Vertex kan verwijzen naar:
Een vertex kan in het algemeen als een uiterste punt worden opgevat: een punt dat niet tussen twee andere punten van een object in ligt of het hoogste punt van een baan.
* Knooppunt (wiskunde), in de wiskunde, meer specifiek de grafentheorie
* vertex (anatomie), in de biologie - het bovenste punt, het kruintje van het hoofd van een mens of gewerveld dier
* Vertex (insect) - in de entomologie, het gebied van de top van de kop, tussen de ogen, achter het voorhoofd, frons, en voor de hals van een insect
* vertex (astronomie), in de astronomie - het hoogste punt van de maan- of zonneschijf, of het hoogste punt dat de baan van een vaste ster bereikt. Het wordt ook als hoekpunt van een sterrenbeeld gebruikt.
* vertex (ballsitiek), in de ballistiek - het hoogste punt van de projectielbaan, ook wel culminatiepunt
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Vertex en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Lisztomania (film)

Lisztomania is een Britse muziekfilm uit 1975, geregisseerd door Ken Russell. De film is losjes gebaseerd op het leven van componist Franz Liszt.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Starr, Ringo Ringo Starr | Paus |
| Daltrey, Roger Roger Daltrey | Franz Liszt |
| Nicholas, Paul Paul Nicholas | Richard Wagner |
| Kestelman, Sara Sara Kestelman | Carolyne |
| Wakeman, Rick Rick Wakeman | Thor |
| Justin, John John Justin |
| Lewis, Fiona Fiona Lewis | Marie d'Agoult |
| Reilly, Andrew Andrew Reilly | Hans von Bülow |
| Reed, Oliver Oliver Reed | Prinses Carolyn's Servant |
| Corti, David David Corti |
| Dziubinska, Anulka Anulka Dziubinska | Lola Montez |
| Campbell, Nell Nell Campbell | Olga Janina |
| Claire, Imogen Imogen Claire | George Sand |
| Howard, Rikki Rikki Howard |
| Colley, Kenneth Kenneth Colley | Frederic Chopin |
| Quilligan, Veronica Veronica Quilligan | Cosima Wagner |
| Parry, Ken Ken Parry | Gioacchino Rossini |
| Diamant, Otto Otto Diamant | Felix Mendelsohn |
| Fielder, Harry Harry Fielder |
| English, David David English |
| Hale, Georgina Georgina Hale | |
# Oncativo

Oncativo is een plaats in het Argentijnse bestuurlijke gebied Río Segundo in de provincie Córdoba. De plaats telt 9.629 inwoners.
# Lepidoperca

Lepidoperca is een geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van zaag- of zeebaarzen (Serranidae).

## Soorten

* Lepidoperca aurantia Roberts, 1989
* Lepidoperca brochata Katayama & Fujii, 1982
* Lepidoperca caesiopercula (Whitley, 1951)
* Lepidoperca coatsii (Regan, 1913)
* Lepidoperca filamenta Roberts, 1987
* Lepidoperca inornata Regan, 1914
* Lepidoperca magna Katayama & Fujii, 1982
* Lepidoperca occidentalis Whitley, 1951
* Lepidoperca pulchella (Waite, 1899)
* Lepidoperca tasmanica Norman, 1937
* ↑ (en) Lepidoperca. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Andrena mucida

Andrena mucida is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1873 door Kriechbaumer.
# Joris Smit

Joris Smit (1981) is een Nederlands acteur.

## Loopbaan

Smit studeerde aan de acteursopleiding van de Toneelacademie Maastricht. Hij was als acteur onder meer te zien bij het Noord Nederlands Toneel, Artemis en De Warme Winkel. Sinds 2013 is hij vast verbonden aan Het Nationale Toneel/Het Nationale Theater. In de dramaserie De Fractie vertolkte hij de hoofdrol, politicus Tim Snel, en in Nood speelt hij een van de hoofdrollen (2021/2022).

## Prijzen en nominaties

* 2011: nominatie Arlecchino voor de 'meest indrukwekkende mannelijke bijdragende rol' in Alice in Wonderland (Noord Nederlands Toneel, regie van Ko van den Bosch)
* 2011: nominatie Gouden Kalf voor beste acteur voor zijn rol in de film Lotus.
* 2016: nominatie Louis d'Or voor de 'meest indrukwekkende dragende rol' in De revisor van het Nationale Toneel.
* 2016: gewonnen, de Guido de Moor-prijs
* 2019: nominatie Louis d'Or voor de 'meest indrukwekkende dragende rol' in De Wereld volgens John van Het Nationale Theater.
* Gemeinsame Normdatei: 1181022207
* Virtual International Authority File: 541155345588706430009
* WorldCat (via VIAF): 541155345588706430009
# Dusona nigritibialis (Viereck)

Dusona nigritibialis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Henry Lorenz Viereck in 1926.
# Eenheidsvector

In de meetkunde, een deelgebied van de wiskunde, is een eenheidsvector een vector met de norm of lengte 1. In de betrokken vectorruimte moet een lengtebegrip of afstand zijn gedefinieerd, wat het geval is in een genormeerde vectorruimte. Een eenheidsvector is daarmee een vector in een genormeerde vectorruimte, met de norm 1, en wordt ook genormeerde vector genoemd.
Een eenheidsvector wordt met $\mathbf {e}$ aangeduid en de lengte van een vector wordt met de gewone letter geschreven.
Van een willekeurige vector $\mathbf {v}$, ongelijk aan de nulvector, kan een eenheidsvector $\mathbf {e}$ worden afgeleid door $\mathbf {v}$ te normeren. De genormeerde vector is:
    $\mathbf {e} ={\mathbf {v} \over v}$
Er geldt immers:
    $e=\left\|{\mathbf {v} \over v}\right\|=1$
De standaardbasis van de vectorruimte $\mathbb {R} ^{n}$ bestaat uit de $n$ eenheidsvectoren met één coördinaat 1 en de overige 0.
De deelverzameling van een genormeerde vectorruimte, die wordt gevormd door de eenheidsvectoren, heet de eenheidsbol.
# Vertesella

Vertesella is een geslacht van uitgestorven weekdieren uit de klasse van de Gastropoda (slakken). Exemplaren van dit geslacht zijn slechts als fossiel bekend.

## Soort

* Vertesella vertesensis Szabó, 2012 †
# Lisów

Lisów kan verwijzen naar verschillende Poolse plaatsen en gemeenten:
* Lisów (Ermland-Mazurië), een dorp in het Poolse woiwodschap Ermland-Mazurië, in powiat Elbląski
* Lisów (Lublin), een dorp in het Poolse woiwodschap Lublin, in powiat Lubartowski
* Lisów (Lubusz), een dorp in het Poolse woiwodschap Lubusz, in powiat Słubicki
* Lisów (powiat Białobrzeski), een dorp in het Poolse woiwodschap Mazovië, in powiat Białobrzeski
* Lisów (powiat Radomski), een dorp in het Poolse woiwodschap Mazovië, in powiat Radomski
* Lisów (Silezië), een dorp in het Poolse woiwodschap Silezië, in powiat Lubliniecki
* Lisów (Subkarpaten), een dorp in het Poolse woiwodschap Subkarpaten, in powiat Jasielski
* Lisów (Święty Krzyż), een dorp in het Poolse woiwodschap Święty Krzyż, in powiat Kielecki
* Lisów (powiat Opatowski), een dorp in het Poolse woiwodschap Święty Krzyż, in powiat Opatowski
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Lisów en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Oncaea vodjanitskii

Oncaea vodjanitskii is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Oncaeidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1965 door Shmeleva & Delalo.
# Amyntas III van Macedonië

Amyntas III of Amintas III, Oudgrieks: Ἀμύντας, Amýntas, zoon van Arrhidaeus van Macedonië, achterkleinzoon van Alexander I van Macedonië, uit het huis van de Argeaden, was koning van Macedonië in 393 en na een onderbreking van 392 tot 370 v.Chr. Macedonië telde al voor en aan het begin van de regering van Amyntas III bijna niet meer mee op het politieke toneel en doorleefde een sterke economische terugval ten gevolge van de steeds grotere interne conflicten. Het lukte Amyntas III maar ternauwernood verschillende invasies te overleven door regenten of naburige Griekse poleis of stadstaten om hulp te vragen. Deze zouden daarna wel een sterke invloed op de toekomst van het land uitoefenen.
Amyntas III was de kleinzoon van de vijfde zoon van Alexander I van Macedonië en werd na de dood van Pausanias van Macedonië 393 v.Chr. gekozen tot zijn opvolger. Hij regeerde de eerste keer niet lang, omdat de twee zonen van Archelaus I, Argaeus II van Macedonië en Pausanias tegen hem in opstand kwamen en het hun lukte met hulp van Illyrië hem te verjagen. Amyntas III kreeg echter hulp van Thessalië en zo wist hij na een jaar de troon te heroveren. Hij liet Argaeus en Pausanias verbannen en herstelde de banden met de andere tak van de familie door zijn dochter Eurynoe uit te huwelijken aan Ptolemaeus I van Macedonië. Hierna kon hij 22 jaar ongestoord en vredig regeren en was er sprake van een sterke heropleving van de macht van Macedonië. Amyntas III kreeg bij zijn tweede vrouw Eurydice I van Macedonië drie kinderen die allemaal koning zouden worden: Alexander II van Macedonië, Perdiccas III van Macedonië en Philippus II van Macedonië. Zo was hij ook grootvader van Amyntas IV van Macedonië en de legendarische Alexander de Grote. Amyntas III stierf in 370 v.Chr. vredig in zijn bed en werd door zijn oudste zoon Alexander II opgevolgd.

## Antieke bronnen

* Diodoros van Sicilië, XIV 89.2, 92.3-4, XV 19.2-23.3, 60.2-3.
* Marcus Iunianus Iustinus, VII 4.3-8.
* Pausanias, I 6 § 8; V 20 § 10.
* Strabon, Geographika VII 3 § 18 (307e).

## Literatuur

* M. Zahrnt. Amyntas III.: Fall und Aufstieg eines Makedonenkönigs, 2006. in Hermes 134, blz 127-141.