OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ring of Brodgar

De Ring of Brodgar, ook wel de Ring van Brogar genoemd, gelegen op Mainland (Orkney), behoort samen met de Ness of Brodgar, Skara Brae, de Stones of Stenness en Maeshowe tot het Neolithische Hart van Orkney, dat sinds 1999 door UNESCO aan de Werelderfgoedlijst is toegevoegd.
Heart of Neolithic Orkney De ceremoniële ring en steencirkel wordt gedateerd tussen 2500 en 2000 voor Christus en ligt op een smalle landengte tussen het Loch of Stenness en het Loch of Harray. Van de oorspronkelijke zestig stenen zijn er nog maar 36 over. De stenen zijn niet versierd, op vijf Noorse runen en een kruis na. De runen vormen een cryptogram met de veel voorkomende naam Bjorn. Om de cirkel bevindt zich een gracht, die oorspronkelijk 3 meter diep moet zijn geweest. Nabij de henge staat de Comet Stone.
In 2002 werd op dezelfde landengte een steen opgegraven en die bleek onderdeel te zijn van een bijzonder groot neolithisch tempelcomplex genaamd Ness of Brodgar. Sinds 2003 vinden daar uitgebreide opgravingen en onderzoekingen plaats.

## Folklore

Er zijn sagen bekend die verhalen over dansende reuzen die bij zonsopgang in stenen veranderden. De losstaande Comet Stone zou de fluitspeler geweest zijn.

## Beheer

De Ring van Brodgar wordt beheerd door Historic Scotland.
# Ring of Fire

Ring of Fire kan verwijzen naar:
* Ring of Fire (nummer), een nummer van Johnny Cash uit 1963
* Ring of Fire: The Best of Johnny Cash, een compilatiealbum van Johnny Cash uit 1963
* Ring van Vuur, een gebied rondom de Grote Oceaan waar veel tektonische activiteit plaatsvindt
* films:
** Ring of Fire (1961), van Andrew L. Stone met David Janssen, Joyce Taylor en Frank Gorshin
** Ring of Fire (1991), van Richard W. Munchkin en Rick Jacobson met Don Wilson en Maria Ford
** Ring of Fire (documentaire) (1991), over vulkanisme van George Casey
** Ring of Fire (2000), korte animatiefilm van Andreas Hykade
** Cowboy Up (2001), van Xavier Koller met Kiefer Sutherland, Marcus Thomas en Daryl Hannah
** Ring of Fire (2012), tv-miniserie (2 delen) van Paul Shapiro met Michael Vartan
** Ring of Fire (2013), tv-biografie over June Carter met Jewel Kircher en Matt Ross
* Literatuur:
** Ring of Fire (1623 series), Een alternatieve geschiedenis boekserie (1632 series) door Eric Flint en later medeautheurs
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Ring of Fire en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Rhyacophila clara

Rhyacophila clara is een schietmot uit de familie Rhyacophilidae. De soort komt voor in het Palearctisch gebied.
# Rhyacophila claviforma

Rhyacophila claviforma is een schietmot uit de familie Rhyacophilidae. De soort komt voor in het Oriëntaals gebied.
# Rivellia munda

Rivellia munda is een vliegensoort uit de familie van de Platystomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Namba.
# Rivellia quadrifasciata

Rivellia quadrifasciata is een vliegensoort uit de familie van de Platystomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1835 door Macquart.
# Rivellia steyskali

Rivellia steyskali is een vliegensoort uit de familie van de Platystomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Namba.
# Rivellia michiganensis

Rivellia michiganensis is een vliegensoort uit de familie van de Platystomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Namba.
# Rhabditis stalbergi

Rhabditis stalbergi is een rondwormensoort uit de familie van de Rhabditidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1950 door Allgén.
# Rhymbomicrus stephani

Rhymbomicrus stephani is een keversoort uit de familie zwamkevers (Endomychidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1987 gepubliceerd door Pakuluk.
# Torquemada

Torquemada is een gemeente in de Spaanse provincie Palencia in de regio Castilië en León met een oppervlakte van 83,63 km². Torquemada telt 1.006 inwoners (1 januari 2016).
Torquemada was de geboorteplaats van Catharina van Habsburg, koningin van Portugal.
# Little Stonham

Little Stonham of Stonham Parva is een civil parish in het bestuurlijke gebied Mid Suffolk, in het Engelse graafschap Suffolk. In 2001 telde het dorp 315 inwoners.
# Postzegelcode

Een postzegelcode is een wijze van frankering in de vorm van een code van negen cijfers en letters die de consument online bij PostNL kan kopen en zelf op het poststuk dient te vermelden. Hij blijft vijf dagen geldig. Het systeem werd in 2013 ingevoerd.
Voor de postzegelcode worden negen cijfers of letters gebruikt. Voor internationale poststukken worden twaalf cijfers en letters gebruikt. Aanvankelijk was de postzegelcode duurder dan de postzegel. Dit omdat systemen moesten worden aangepast voor de code. Daarna kwam een tijd dat het gebruik van de postzegelcode goedkoper was dan de prijs van een postzegel. Later zijn de tarieven gelijkgetrokken.

## Beveiliging

Men zou eenvoudig een willekeurige code kunnen opschrijven. Omdat de code slechts vijf dagen geldig is is de kans dat men een werkelijk verkochte code raadt erg klein. Bij de sortering van de poststukken wordt bekeken of de gebruikte postzegelcode daadwerkelijk verkocht is geweest de afgelopen vijf dagen. Uitgaande van 26 letters en 9 cijfers (de nul wordt niet gebruikt om verwarring met de letter O te voorkomen) zijn er 35^9 (=78.815.638.671.875) mogelijkheden. Zelfs als voor alle poststukken een postzegelcode gebruikt zou worden is de kans ongeveer 1 op 2 miljoen dat een willekeurige postzegelcode in de afgelopen vijf dagen verkocht is.
Een en ander staat los van de eventuele noodzaak van maatregelen tegen het meermalen gebruiken van een code.

## Externe link

PostNL, postzegelcode
# Platylepas decorata

Platylepas decorata is een zeepokkensoort uit de familie van de Platylepadidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1854 door Darwin.
# Zijderveld

Zijderveld is een klein dorp en de oudste nederzetting in de gemeente Vijfheerenlanden in de Nederlandse provincie Utrecht. Voor het begin van onze jaartelling was er al een nederzetting, bewoond door boeren, vissers en jagers. Het landelijke dorp ligt in het noordoostelijk deel van de Vijfheerenlanden, niet ver van het Schoonrewoerdse Wiel. In de 12e eeuw duikt de naam Sidenderveld (later Zijderveld) op.
Zijderveld behoorde lange tijd tot het gebied van de heren van Culemborg. In 1820 werd het dorp toegevoegd aan de provincie Zuid-Holland. Zijderveld heeft enkele historische boerderijen. In het begin van de negentiende eeuw is de oorspronkelijk vijftiende-eeuwse kerk herbouwd. Sinds de provinciale herindeling van 2002 ligt het dorp in de provincie Utrecht.
Het dorp is erg centraal gelegen in Nederland en is makkelijk bereikbaar.
Zijderveld heeft ongeveer 870 inwoners in 2023.
Zijderveld beschikte sinds 1963 over een coöperatieve diepvries, waar inwoners voor een klein bedrag een vakje in een gezamenlijk vrieshuis konden huren. Hierdoor hadden veel inwoners van Zijderveld geen diepvries in huis. Het vrieshuis lag op de Kerkweg 18a en sloot eind 2022.
# Zoophthorus ericeti

Zoophthorus ericeti is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Roman in 1938.
# Zoophthorus laricellae

Zoophthorus laricellae is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Mason in 1961.
# Ziekenhuis Oost-Limburg

Het Ziekenhuis Oost-Limburg of ZOL is een Belgisch ziekenhuis in 1995 ontstaan uit een fusie van vier ziekenhuizen: het Sint-Jansziekenhuis te Genk, het Medisch Centrum André Dumont te Waterschei (Genk), het Sint-Barbaraziekenhuis te Lanaken en het Ziekenhuis Maas en Kempen te Maaseik.
Het ZOL telt 811 erkende bedden. Er werken ongeveer 3.400 mensen, equivalent in 2018 aan 2.558 voltijds tewerkgestelden, waarvan meer dan 250 artsen. Hiermee is het een van de grotere niet-universitaire ziekenhuizen in België. Het ZOL had in 2018 een omzet van 372 miljoen euro, en behaalde daarop een positief saldo van 1,9%. Over de vijfjarige periode 2014-2018 had het ziekenhuis een gemiddelde rentabiliteit van 1,4%. Het eigen vermogen in verhouding tot de balans is wel relatief beperkt en bedraagt 16%.
Op de locatie in Genk waar campus Sint-Jan gevestigd is, ontwikkelden zich intussen ook andere activiteiten in het zog van het ZOL:
* Limburgse Zorgacademie (LiZa), een samenwerkingsverband tussen het ZOL, HBO Verpleegkunde Genk en de Universitaire Campus Leuven-Limburg
* Kinderpsychiatrisch Centrum (KPC)
* Kinderdagverblijf Wombat
De site werd intussen omgedoopt tot Synaps Park en is bestemd voor vestiging van bijkomende zorggerelateerde activiteiten.
In december 2019 werd bekendgemaakt dat het ZOL op 1 januari 2021 zal fuseren met het Ziekenhuis Maas en Kempen in Maaseik. Hiermee zou het ZOL het grootste van Limburg worden.

## Externe link

* Officiële website
* ↑ Nieuwe Limburgse zorgacademie op site ZOL, Het Nieuwsblad, 26 september 2013.
* ↑ KPC is verhuisd!, Kinderpsychiatrisch Centrum Genk, 21 oktober 2013.
* ↑ Ziekenhuis Oost-Limburg wil fors uitbreiden, 'Het Laatste Nieuws, 20 oktober 2017.
* ↑ ZOL in Genk neemt ziekenhuis van Maaseik over, Het Belang van Limburg, 10 december 2019.
# Zevenheuvelenloop 1991

De Zevenheuvelenloop 1991 vond plaats op 17 november 1991 in Nijmegen. Het was de achtste editie van deze wedstrijd.
De wedstrijd bij de mannen werd gewonnen door de Nederlander Tonnie Dirks in 44.09. Bij de vrouwen won de Noorse Ingrid Kristiansen met grote overmacht. Ze had bijna twee minuten voorsprong op de Nederlandse Wilma van Onna, die in 50.45 over de finish kwam.
In totaal schreven 4403 deelnemers in, waarvan er 4057 finishten.

## Uitslagen
### Mannen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Tonnie Dirks | NED | 44.09 |
| 2 | John Vermeule | NED | 44.34 |
| 3 | Cor Lambregts | NED | 44.34 |
| 4 | Marco Gielen | NED | 44.39 |
| 5 | Marti ten Kate | NED | 44.53 |
| 6 | Aart Stigter | NED | 44.54 |
| 7 | Nick Rose | ENG | 45.02 |
| 8 | Michel de Maat | NED | 45.26 |
| 9 | Gyorgy Marko | HUN | 45.33 |
| 10 | Jacob Ngunzu | KEN | 45.45 |
| 11 | Ryszard Misiewicz | POL | 45.55 |
| 12 | Gerard Nijboer | NED | 46.07 |
| 13 | Jean Weijts | BEL | 46.11 |
| 14 | Ronald Klomp | NED | 46.15 |
| 15 | Jan van Rijthoven | NED | 46.18 |
| 16 | Luc Waegeman | BEL | 46.41 |
| 17 | Huub Pragt | NED | 46.43 |
| 18 | Wil Pepels | NED | 46.45 |
| 19 | Nico Hamers | NED | 46.52 |
| 20 | Czeslaw Najmowicz | POL | 47.03 |

### Vrouwen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Ingrid Kristiansen | NOR | 48.46 |
| 2 | Wilma van Onna | NED | 50.45 |
| 3 | Kerstin Pressler | GER | 51.56 |
| 4 | Anne van Schuppen | NED | 53.03 |
| 5 | Annie van de Kerkhof | NED | 53.53 |
| 6 | Martine Van De Gehuchte | BEL | 54.04 |
| 7 | Ine Valentin | NED | 54.13 |
| 8 | Marlie Marutiak | NED | 54.37 |
| 9 | Gerrie Timmermans | NED | 54.51 |
| 10 | Mieke Hombergen | NED | 55.33 |
* (en) Zevenheuvelenloop op www.arrs.run
* (en) Uitslagen op more.arrs.run
* Uitslagen op www.zevenheuvelenloop.nl
* Pragt en Hazeleger steeds beter in vorm (Leidsch Dagblad, 18 november 1991)
1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2022
# Zolotarewskya

Zolotarewskya is een geslacht van vliesvleugeligen uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Risbec.

## Soorten

Het geslacht Zolotarewskya omvat de volgende soorten:
* Zolotarewskya indica (Mani & Kaul, 1973)
* Zolotarewskya longicostalia Yang, 1996
* Zolotarewskya lyra (Girault, 1919)
* Zolotarewskya robusta Yang, 1996
* Zolotarewskya seyrigi Risbec, 1955
* Zolotarewskya shakespearei (Girault, 1926)
* Zolotarewskya spinifera (Hedqvist, 1967)
* Zolotarewskya unnotipennis (Girault, 1915)
* Noyes, J.S. (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012
# Zolotarevskyella afghana

Zolotarevskyella afghana is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1976 door Mateu.
# Zolotarevskyella rhytidera

Zolotarevskyella rhytidera is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1876 door Chaudoir.
# Zwarte manakin

De zwarte manakin (Xenopipo atronitens) is een zangvogel uit de familie Pipridae (manakins).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor van in het Amazonegebied.

## Status

De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als vrij algemeen maar met een versnipperde verspreiding. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Zwarte manakin op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Zopherus limbatus

Zopherus limbatus is een keversoort uit de familie somberkevers (Zopheridae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1907 gepubliceerd door Thomas Lincoln Casey.
# Zopherus laevicollis

Zopherus laevicollis is een keversoort uit de familie somberkevers (Zopheridae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1841 gepubliceerd door Antoine Joseph Jean Solier.
# Zwakke base

Een zwakke base wordt in een oplossing met water niet volledig gesplitst in ionen. In plaats daarvan zal zich een evenwicht instellen volgens:
    $\mathrm {AOH_{(aq)}\,\leftrightarrow \,A^{+}\,_{(aq)}+\,OH^{-}\,_{(aq)}}$
Er zijn meer zwakke dan sterke basen.
De ligging van het evenwicht wordt bepaald door de grootte van de evenwichtsconstante:
    $\mathrm {K_{b}\,=\,{\frac {[A^{+}\,][OH^{-}\,]}{[AOH]}}}$

## Zuurrest als zwakke base

Naast stoffen die zelf een OH-groep kunnen afstaan vormt de groep geconjugeerde basen van zwakke zuren een veel grotere groep zwakke basen. De base wordt in de vorm van het natrium- of kaliumzout (bijvoorbeeld natriumacetaat) in de oplossing gebracht. Het hydroxide-ion ontstaat bij deze groep basen uit de reactie van het zuurrest-ion met water:
    $\mathrm {A^{-}\,_{(aq)}+\,H_{2}O\,\leftrightarrow \,HA\,_{(aq)}+\,OH^{-}\,_{(aq)}}$
De voor deze reactie geldende K$_b$ wordt dan strikt formeel:
    $\mathrm {K_{b}\,=\,{\frac {[HA\,][OH^{-}\,]}{[A^{-}\,][H_{2}O]}}}$

## De pH van oplossingen van zwakke basen

Omdat voor de concentratie van water in water als oplosmiddel "1" geschreven mag worden gaat deze vergelijking over in
    $\mathrm {K_{b}\,=\,{\frac {[HA\,][OH^{-}\,]}{[A^{-}\,]}}}$
Met het gegeven dat voor elk OH$^−$-ion dat in de oplossing voorkomt ook een HA molecule gevormd is, waardoor [OH$^−$] = [HA], kan geschreven worden:
    $\mathrm {K_{b}\,=\,{\frac {[OH^{-}\,][OH^{-}\,]}{[A^{-}\,]}}}$
of
    $\mathrm {K_{b}\,=\,{\frac {[OH^{-}\,]^{2}}{[A^{-}\,]}}}$
en
    $\mathrm {K_{b}\,[A^{-}\,]=\,{[OH^{-}\,]^{2}}}$
of
    $\mathrm {{\sqrt {K_{b}\,[A^{-}\,]}}=\,{[OH^{-}\,]}}$
De pH van de oplossing wordt vervolgens bepaald via:
    pOH = -log([OH$^−$])
en hieruit kan de pH berekend worden:
    pH = 14 - pOH

## Voorbeelden

* alanine
* ammoniak
* methanol
* methylamine
* natriumacetaat
* natriumcarbonaat
* pyridine
# Zovax vangoghi

Zovax vangoghi is een vlinder uit de familie grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1965 door Stanisław Błeszyński.
De soort komt voor in tropisch Afrika. Ze werd ontdekt in Soedan. Ze is de tweede soort die beschreven werd in het geslacht Zovax, na Zovax whiteheadii (Wollaston) die op Sint-Helena werd ontdekt (een derde, Zovax venus, is in 2013 beschreven door Bassi). De naam is een eerbetoon aan de schilder Vincent van Gogh.
# Zophodia lucidalis

Zophodia lucidalis is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Walker.
# Zophodia phryganoides

Zophodia phryganoides is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1857 door Walker.
# Zophodia stigmaferella

Zophodia stigmaferella is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Harrison G. Dyar Jr.
De soort komt voor in Zuid-Amerika (Argentinië). De larven voeden zich met cactussen (Cereus validus).
* ↑ Beccaloni, G.W., Scoble, M.J., Robinson, G.S. & Pitkin, B. (Editors). (2003). The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
* ↑ Harrison G. Dyar. "New American Moths and Notes." Insecutor Inscitiae Menstruus vol. 10 (1922), blz. 17.
# Zweedse Weg

De Zweedse Weg was tijdens de Tweede Wereldoorlog een ontsnappingsroute voor Engelandvaarders die naar Engeland wilden gaan. Deze mensen konden over de Noordzee naar Engeland proberen te ontsnappen of ze konden via de Zwitserse Weg of de Zweedse Weg reizen. Later werd de Zweedse Weg ook gebruikt door koeriers die berichten en zenders moesten vervoeren. Ook werd de Zweedse weg gebruikt voor het naar Nederland brengen van medicijnen (vooral insuline), het Londense weekblad Vrij Nederland en foto's van de koninklijke familie.
In Delfzijl woonde een huisarts, Allard Oosterhuis, die tevens een rederij bezat; zijn kustvaarders voeren van Delfzijl naar Stockholm in het neutrale Zweden. Met deze coasters hielp hij een aantal Engelandvaarders het land uit.
In de loop van 1942 legde de Nederlandse consul-generaal in Stockholm, A.M. de Jong, contact met Oosterhuis om ook spionage-gegevens het land uit te smokkelen. Die gegevens waren zelden actueel maar toch nuttig.
Oosterhuis ontmoette zijn contacten vaak in café 't Zwaantje, en al gauw werd Zwaantje zijn naam in de illegaliteit. Later noemde de verzetsgroep zich Groep Zwaantje; ook scheepskapitein Roossien was hierbij betrokken.
Het lukte Oosterhuis rechtstreeks van de Secret Intelligence Service MI-6 een zender te verkrijgen; het duurde echter vele maanden voordat die verbinding echt werkte. Omdat hij de vernieuwde Ordedienst (onder leiding van Jhr Six) voor was moest de OD via de zender van Oosterhuis contact met Londen zien te leggen.
Enkele andere spionagegroepen, waaronder Groep Kees van Kees Dutilh, wisten eveneens via Oosterhuis berichten naar Londen te verzenden.
In juli 1943 werd de groep door kapitein F J M Aben, die bij Groep Zwaantje betrokken was, verraden;toch overleefden de meesten de oorlog.
# Zweedse bankencrisis (1990-1992)

Begin jaren 90 werd de economie van Zweden getroffen door een bankencrisis, die veroorzaakt werd door een speculatieve zeepbel op de woningmarkt.
De crisis volgde op de hoogconjunctuur van de jaren 80, tijdens welke de Zweedse financiële sector was gedereguleerd en een hoge inflatie zorgde voor lage reële rentestanden. Deze lage rente, in combinatie met een hypotheekrenteaftrek tot 50%, maakte het voor de Zweden aantrekkelijk om woningen te kopen met geleend geld. Banken waren bereid hoge hypotheekbedragen te verstrekken omdat ze geloofden dat de woningprijzen zouden blijven stijgen.
Vanaf 1990 knapte de zeepbel na een devaluatie van de Zweedse kroon. Banken raakten insolvent en eind 1991 stond de grootste bank van het land, Nordbanken (grotendeels staatseigendom), op de rand van faillissement. De Zweedse regering kocht haar particuliere compagnons in Nordbanken uit, herkapitaliseerde de bank en verplaatste het noodlijdend krediet naar een bad bank. In 1992 volgde een soortgelijke operatie bij een spaarbank, waarbij de staat ook een volledige depositogarantie afgaf voor alle spaarders bij deze bank.
Daarop verergerde de crisis opnieuw: de kroon stond onder dermate hoge druk van de internationale valutamarkt, dat de Rijksbank zich eind 1992 genoodzaakt zag de rente te verzesvoudigen om de nationale valuta te ondersteunen. Hiermee werden in één klap vrijwel alle hypotheekrentes (in Zweden gewoonlijk variabel) verhoogd. Tegelijk werd de depositogarantie uitgebreid naar alle banken en werden meer bad banks ingericht om noodlijdende schulden in onder te brengen. Deze laatste maatregelen hadden effect: in 1994 was Zweden uit zijn recessie geklommen. De uiteindelijke sanering en liquidatie van noodlijdende kredieten verliep zo succesvol, dat de Zweedse overheid bij de afwikkeling van de reddingsoperatie in 2007 quitte stond.
Soortgelijke crises troffen ook Noorwegen (1988) en Finland (1991).
* ↑ Rolf Ketzler; Dorothea Schäfer, Nordische Bankenkrisen der 90er Jahre: Gemischte Erfahrungen mit „Bad Banks“. Wochenbericht des DIW Nr. 5. Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung (2009).
* ↑ Atish R. Ghosh; Jonathan D. Ostry en Natalia Tamirisa, Anticipating the Next Crisis. Finance & Development. Internationaal Monetair Fonds (2009).
# Zweedse Oost-Indische Compagnie

De Zweedse Oost-Indische Compagnie (Zweeds: Svenska Ostindiska Companiet of SOIC) werd in het jaar 1731 in Göteborg gesticht met als doel handel te drijven met het Verre Oosten.

## Geschiedenis

In 1626 was er al een voorloper geweest toen de Nederlander Willem Usselinx van de Zweedse koning het privilege kreeg handel te drijven op de beide Indiën. Deze maatschappij voer voornamelijk op West-Indië; de kaper Abraham Blauvelt was er in dienst. Een ander antecedent was de handel van Louis de Geer en de Zweedse Afrikacompagnie op de Guineekust (1647-1663).
De nieuwe onderneming was geïnspireerd door de succesvolle Nederlandse Vereenigde Oostindische Compagnie en de Britse Oost-Indische Compagnie, maar er waren ook essentiële verschillen. De Zweedse compagnie had geen kolonies of factorijen en richtte zich op een beperkt aantal goederen (thee, porselein en zijde uit Guangzhou). Een meer directe invloed ging uit van de Oostendse Compagnie, die in deze periode was opgeschort. Twee aandeelhouders ervan, de Schotten Colin Campbell en Charles Irvine, kozen de Zweden boven de Denen en herinvesteerden hun middelen en kennis in de Zweedse Oost-Indische Compagnie.
De compagnie werd in de loop van de 18e eeuw de grootste handelsonderneming van Zweden. Haar charter werd verlengd in 1746, 1766, 1786 en 1806. Vanuit Göteborg ondernam de Zweedse Oost-Indische Compagnie 132 reizen, totdat ze in 1813 failliet ging. De voornaamste oorzaken hiervan waren het verlagen van de Britse theetaks (de smokkel op Groot-Brittannië was een belangrijke inkomstenbron), concurrentie van de Amerikanen, en financieel wanbeheer.

## Literatuur

* Christian Koninckx, "La compagnie suédoise des Indes orientales et les Pays-Bas autrichiens. Esquisse succincte d'une participation 'belge' à l'étranger au XVIIIe siècle", in: Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Overzeese Wetenschappen, XXIV, 1978, nieuwe reeks, afl. 3, p. 295-329
* Christian Koninckx, The first and second charters of the Swedish East India Company (1731–1766). A contribution to the maritime, economic and social history of north-western Europe in its relationships with the Far East, 1980
* Robert Hermansson, The Great East India Adventure. The Story of the Swedish East India Company, 2004. ISBN 9197520098
* Hanna Hodacs, Silk and Tea in the North. Scandinavian Trade and the Market for Asian Goods in Eighteenth-Century Europe, 2016. ISBN 1349687324

## Voetnoten

* ↑ David Abulafia, The Boundless Sea. A Human History of the Oceans, 2019, p. 723
* ↑ David Abulafia, The Boundless Sea. A Human History of the Oceans, 2019, p. 726
Britse Oostindië Compagnie · Compagnia Genovese delle Indie Orientali · Deense Oost-Indische Compagnie · Franse Oost-Indische Compagnie · Oostendse Compagnie · Pruisische Aziatische Compagnie · Zweedse Oost-Indische Compagnie · Vereenigde Oostindische Compagnie