# Goniopholis

Goniopholis is een uitgestorven geslacht binnen de Crocodylomorpha, dat leefde van het Laat-Jura tot het Vroeg-Krijt. Omdat het semi-aquatisch was, lijkt het sterk op moderne krokodillen. Het varieerde van twee tot vier meter lang en zou een zeer vergelijkbare levensstijl hebben gehad als de Amerikaanse alligator of Nijlkrokodil.

## Beschrijving

Het lichaam van Goniopholis was bedekt met een huidpantser met patronen. De platte schedel was stevig gebouwd en bevatte een knobbelig beenoppervlak. Het dier bezat een vrijwel plat wervelcentrum, in tegenstelling tot de modernere vormen, die kogelgewrichten bevatten.

## Leefwijze

Dit drie meter lange semi-aquatische reptiel voedde zich zowel met dierlijk als plantaardig voedsel.

## Vondsten

Fossielen van dit dier werden gevonden in Europa, Azië en Noord-Amerika. In Europa werden in de steenkoolmijn van Bernissart (België) twee vrij volledige skeletten van Goniopholis crassidens Owen (1841) ontdekt in associatie met de wereldberoemde vondst van onder meer een veertigtal Iguanodon bernissartensis Boulenger (1881). Eieren toegeschreven aan Goniopholis werden gevonden uit het Laat-Jura van Portugal. Een gedeeltelijk skelet van een onbepaalde soort van Goniopholis is teruggevonden in het oude Angeac-Charente bonebed uit het Franse Berriasien.

## Ontdekking en soorten

De typesoort van het geslacht is G. crassidens, die bekend is uit de Berriasien van Engeland en de verwijsbare soort G simus uit de Berriasien van noordwestelijk Duitsland, zou soortgenoten kunnen zijn. Andere soorten die verwijzen naar Goniopholis zijn G. kiplingi uit het Berriasien van Engeland en G. baryglyphaeus uit het Laat-Jura (Kimmeridgien) van Portugal, waardoor het de oudst bekende Goniopholis-soort is. De soort G. kiplingi eert de auteur Rudyard Kipling als erkenning voor zijn enthousiasme voor natuurwetenschappen.
Op basis van bothistologie en stabiele isotopenanalyse is afgeleid dat Goniopholis ectotherm was.

## Vroeger toegewezen soorten

Twee soorten werden doorverwezen naar Goniopholis uit Brazilië. Goniopholis hartti uit het Vroeg-Krijt van Brazilië is in feite een lid van het geslacht Sarcosuchus. G. paulistanus, gebaseerd op twee tandkronen en een losgekoppeld fragment van het rechterscheenbeen uit de Bauru-groep uit het Laat-Krijt, is opnieuw toegewezen aan Itasuchidae en kreeg zijn eigen geslacht Roxochampsa.
Uit Noord-Amerika worden G. lucasii en G. kirtlandicus momenteel respectievelijk in hun eigen geslachten Amphicotylus en Denazinosuchus geplaatst, terwijl G. felix, G. gilmorei en G. stovalli, allemaal van de Morrison-formatie, verwijzen naar Amphicotylus en nauw verwant zijn aan Eutretauranosuchus die bekend zijn uit dezelfde formatie.
G. phuwiangensis is bekend uit noordoostelijk Thailand, maar deze soort is fragmentarisch en is onlangs opnieuw toegewezen aan Sunosuchus. Nannosuchus uit het Vroeg-Krijt (Berriasien) van Engeland en Spanje, die momenteel als geldig wordt beschouwd, werd door sommige auteurs G. gracilidens genoemd.
De goniopholididen van Willett / Hulke, Hooley en Dollo vertegenwoordigen verschillende complete exemplaren die eerder waren geclassificeerd als G. simus of G. crassidens en een van hen werd onlangs opnieuw beschreven als de nieuwe soort G. willetti. Meer recentelijk zijn deze exemplaren verwijderd uit Goniopholis, en twee van hen, Hooley's en Hulke's goniopholididen, zijn al toegewezen aan respectievelijk hun eigen geslachten Anteophthalmosuchus en Hulkepholis. Dollo's goniopholidide is ook toegewezen aan Anteophthalmosuchus.

## Cladogram

| Neosuchia | Atoposauridae Theriosuchus pusillus Theriosuchus guimarotae Rugosuchus Bernissartia Eusuchia Stolokrosuchus Tethysuchia Thalattosuchia Goniopholididae Calsoyasuchus valliceps "Goniopholis" phuwiangensis Eutretauranosuchus delfi "Sunosuchus" junggarensis Sunosuchus miaoi Sunosuchus thailandicus Siamosuchus phuphokensis Amphicotylus lucasii Denazinosuchus kirtlandicus Nannosuchus gracilidens Hulkepholis (Hulke's goniopholidid) Anteophthalmosuchus (Hooley’s goniopholidid) Anteophthalmosuchus (Dollo’s goniopholidid) Goniopholis Goniopholis baryglyphaeus Goniopholis kiplingi Goniopholis simus |
Literatuur
* Buffetaut, E., and Ingavat, R., 1983. Goniopholis phuwiangensis nov. sp., a new mesosuchian crocodile from the Mesozoic of North-eastern Thailand. Geobios 16 (1): 79-91.
* Holland, W. J. 1905. A new crocodile from the Jurassic of Wyoming. Annals of the Carnegie Museum 3 (3): 431-434.
* Mook, C. C. 1964. New species of Goniopholis from the Morrison of Oklahoma. Oklahoma Geology Notes 24: 283-287.
* Owen, R. 1878. Monograph on The Fossil Reptilia of the Wealden and Purbeck Formations, Supplement no. VII. Crocodilia (Goniopholis, Pterosuchus, and Suchosaurus). Palaeontological Society Monograph, p. 1-15.
* Owen, R. 1879. On the Association of dwarf crocodiles (Nanosuchus and Theriosuchus pusilus, e. g.) with the diminutive mammals of the Purbeck Shales. Quarterly Journal of the Geological Society of London 35: 148-155.
* Salisbury, S. W., Willis, P. M. A., Peitz, S. & Sander, P. M. 1999. The crocodilian Goniopholis simus from the Lower Cretaceous of north-western Germany. Special Papers in Palaeontology 60: 121-148.
* Schwarz, D. 2003. A new species of Goniopholis from the Upper Jurassic of Portugal. Palaeontology 45 (1): 185-208.
Noten
* ↑ Fossilworks: Goniopholis. www.fossilworks.org. Geraadpleegd op 07-05-2023.