OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 777 Tower

De 777 Tower is een wolkenkrabber in Downtown Los Angeles (Californië). De 221 meter hoge toren heeft 52 verdiepingen en is daarmee de op vijf na hoogste wolkenkrabber van Los Angeles.

## Prijzen

* 1993 LA Business Council Best High Rise Commercial Building
* 1994 LA Business Council Beautification Award
* 1996 Building Owners and Managers Association Building of the Year Award
# AMVJ (basketbal)

AMVJ is een Nederlands basketbalvereniging uit Amsterdam. Basketbal werd in 1928 bij AMVJ geïntroduceerd en in 1930 werd de basketbalafdeling officieel opgericht. AMVJ noemt zichzelf daarmee "de eerste Nederlandse basketballclub". De eerste bondscoach van het Nederlands team, Dick Schmüll, was de eerste trainer. In 1938 begon AMVJ in de Amsterdamse competitie om later in landelijke competities te spelen.
Het eerste herenteam behaalde in 1949, 1951 en 1955 het landskampioenschap. Het vrouwenteam werd landskampioen in 1961, 1965, 1967, 1968 en 1970. Het eerste herenteam betrad in 1966 de Eredivisie maar bleef daar slechts één seizoen.

## Erelijst

| Competitie | Winnaar | Winnaar | Runner-up | Runner-up |
| Competitie | Aantal | Jaren | Aantal | Jaren |
| Nationaal |||||
| Nederlands kampioenschap basketbal | 3× | 1949, 1951, 1955 | | |
| Eerste divisie | | | 1× | 1961, 1965, 1999, |
* ↑ amvj-amsterdam.nl
# AMVJ

AMVJ kan verwijzen naar:
* AMVJ (basketbal), een Nederlandse basketbalclub uit Amsterdam
* Rotterdam Basketbal College, in 1954 opgericht als AMVJ Rotterdam
* AMVJ (hockey), een Nederlandse hockeyclub
* AMVJ (voetbal), een Nederlandse voetbalclub
* AMVJ (volleybal), een Nederlandse volleybalclub
* Golfvereniging A.M.V.J., een Nederlandse golfclub
* de Algemene Maatschappij voor Jongeren, de organisatie waaruit alle bovenstaande clubs zijn voortgekomen
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van AMVJ en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# 32e Legerkorps

32e Legerkorps kan verwijzen naar:
* 32e Legerkorps (Wehrmacht) - Duitse legereenheid
* 32e Legerkorps (Oekraïne) - Oekraïense legereenheid
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van 32e Legerkorps en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# 2nd Canadian Cemetery, Sunken Road

2nd Canadian Cemetery Sunken Road is een Britse militaire begraafplaats met gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog, gelegen in het Franse dorp Contalmaison (Somme). De begraafplaats werd ontworpen door William Cowlishaw en ligt in het veld op ruim 1 kilometer ten noorden van het dorpscentrum (Église Saint-Léger). Vanaf de Rue de Pozières is het nog 400 m langs een onverharde veldweg te gaan om de begraafplaats te bereiken. Ze heeft een vijfhoekig grondplan met een oppervlakte van 383 m² en wordt omgeven door een bakstenen muur. Het Cross of Sacrifice staat in de noordelijke hoek. De begraafplaats wordt onderhouden door de Commonwealth War Graves Commission.
Er liggen 44 Canadezen begraven.
Aan de overkant van de weg ligt de Sunken Road Cemetery (Contalmaison).

## Geschiedenis

De begraafplaats werd aangelegd van juli tot oktober 1916, tijdens de gevechten van de Slag aan de Somme. Alle slachtoffers vielen in de maanden september en oktober van 1916 en behoorden bij de Canadian Infantry.

## Graven
### Onderscheiden militair

* William Howard Curtis, soldaat bij de Canadian Infantry werd onderscheiden met de Military Medal (MM).

### Aliassen

* soldaat J. Fulton diende onder het alias J. Watt bij de Canadian Infantry.
* soldaat C.F. Hesch diende onder het alias C. White bij de Canadian Infantry.
* The War Graves Photographic Project (coördinaten)
* (en) Informatie over de begraafplaats op de website van de CWGC
# A18

A18 kan verwijzen naar:
* Aero A-18, een Tsjechoslowaaks militair vliegtuig
* Andere verkeerswegen:
** A18 (België)
** A18 (Groot-Brittannië)
** A18 (Italië)
** A18 (Litouwen)
** A18 (Man)
** A18 (Nederland), zie Rijksweg 15
** A18 (Polen)
** A18 (Portugal)
** A-18 (Spanje)
** A18 (Zwitserland)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van A18 en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# AD Niterói

AD Niterói is een Braziliaanse voetbalclub uit Niterói, in de staat Rio de Janeiro.

## Geschiedenis

De club werd opgericht in 1944 als Manufatora AC. De club werd staatskampioen in 1958 en 1977. In 1978 werd de naam gewijzigd in AD Niterói, de wijziging kwam er om de stadsnaam meer in beeld te brengen nadat het Campeonato Fluminense in 1979 opging in het Campeonato Carioca, wat tot dan toe enkel toegankelijk was voor clubs uit de stad Rio de Janeiro. Na twee slechte plaatsten degradeerde de club in 1980 uit de hoogste klasse. In 1983 werd de club ontbonden.

## Erelijst

Campeonato Fluminense
    1958, 1977
# AD Senador Guiomard

Associação Desportiva Senador Guiomard, meestal ADESG is een Braziliaanse voetbalclub uit Senador Guiomard in de staat Acre

## Geschiedenis

De club werd opgericht in 1982. In 1992 speelde de club voor het eerst in de hoogste klasse van het Campeonato Acreano en speelde hier onafgebroken tot 2011. In 2006 werd de club kampioen en mocht zo deelnemen aan de Série C. De club zat in een groep met Tuna Luso en Rio Negro en werd laatste.

## Erelijst

Campeonato Acreano
    2006
# AIK IF

AIK IF is een ijshockeyclub uit Solna in Zweden. De club werd opgericht in 1921. De club werd Zweeds kampioen in 1934, 1935, 1938, 1946, 1947, 1982 en 1984.

## Externe link

* (sv) AIK IF
# AIDS (malware)

AIDS, ook bekend als Aids Info Disk of PC Cyborg Trojan is een computervirus (trojaans paard) dat het AUTOEXEC.BAT-bestand vervangt. Het bestand wordt vervolgens gebruikt om het aantal keer dat de computer is opgestart te tellen. Wanneer dit aantal 90 bereikt, verbergt het virus mappen en versleutelt het alle bestandsnamen op de C-schijf, waardoor het systeem onklaar wordt gemaakt. Vervolgens wordt gevraagd aan de gebruiker om de licentie voor Windows te vernieuwen en contact op te nemen met de PC Cyborg Corporation voor de betaling. Dit houdt in om 189 Amerikaanse dollar te verzenden naar een postbus in Panama. Er bestaat meer dan één versie van AIDS, en zeker één versie versleutelt na een herstart direct de C-schijf, in plaats van eerst het aantal keer dat de computer is opgestart te tellen.
# AIIC

De AIIC of Association Internationale d'Interprètes de Conférence is de internationale beroepsvereniging voor conferentietolken.
De AIIC werd gesticht in 1953. De vereniging, met hoofdzetel in Genève, telt meer dan 3000 leden. De beroepsvereniging is aanwezig in 106 landen. De AIIC onderhandelt over de werkomstandigheden van (freelance)tolken bij internationale organisaties zoals de Verenigde Naties en de Europese Unie. De toelatingsprocedure voor nieuwe leden is strikt; nieuwe leden moeten aangedragen worden door een AIIC-lid dat al minimaal vijf jaar lid is. Leden van de AIIC moeten zich houden aan de professionele standaarden en de ethische code van de tolkenberoepsvereniging.

## Externe link

* Officiële website
* ↑ Naissance d'une profession/Birth of a profession, AIIC, 2013.
* ↑ (en) Coronavirus crisis: EU interpreters left in the lurch, Deutsche Welle, 14 juni 2020. Gearchiveerd op 29 februari 2024.
# 377 v.Chr.

Het jaar 377 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### Perzië

* Mausolus wordt benoemd tot Perzische satraap van Carië.

### Griekenland

* Acarnanië en Epirus worden opgenomen in de Tweede Delisch-Attische Zeebond.
* Koning Agesilaüs II van Sparta belegert Thebe vergeefs tot uithongering.

### India

* Koning van Ceylon Pandukabhaya, vestigt zijn hoofdstad te Anuradhapura.
# 378

Het jaar 378 is het 78e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### Italië

* Damasus I wordt definitief, mede door de steun van Sint-Hiëronymus en Rufinus, tot paus uitgeroepen; hiermee neemt de kerkelijke macht van tegenpaus Ursinus af. Hij geeft opdracht om de Vulgaat (een Bijbelvertaling in het Latijn) te schrijven.

### Europa

* Slag bij Argentovaria: De Alemannen worden bij Colmar (Frankrijk) aan de Rijngrens door de Romeinse veldheer Mallobaudes verslagen. Keizer Gratianus krijgt voor zijn overwinning tegen dit Germaanse volk de titel van Alemannicus Maximus aangeboden.
* 9 augustus - Slag bij Adrianopel: Het Romeinse leger (20.000 man) wordt bij Adrianopel (Turkije) door de Visigoten onder leiding van Fritigern verslagen. Keizer Valens sneuvelt en twee derde deel van zijn veldleger – de elite van de oostelijke krijgsmacht van Rome – wordt vernietigd.
* Gratianus benoemt Flavius Theodosius, gouverneur van Moesië, tot augustus (medekeizer) van het Oost-Romeinse Rijk. Hij begint een veldtocht tegen de plunderende Goten en Sarmaten.

### Klein-Azië

* Valens vaardigt een wet uit waarbij het verboden wordt zichzelf tot slaaf van een grootgrondbezitter te verklaren. Veel kleinere landeigenaren doen dat, omdat zij niet meer in staat zijn de hoge belastingen op te brengen.
* Gregorius van Nazianze wordt gewijd tot bisschop van Constantinopel. Het christendom wordt de officiële staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk.

### Midden-Amerika

* 8.17.1.17.16: In Tikal (Mexico) wordt ahau Jaguarpoot vermoord en Siyah K'ak bestijgt de troon. Vogel Jaguar I wordt de derde heerser van de stadstaat Yaxchilán.

## Geboren

* Euthymius de Grote, kluizenaar en bisschop (overleden 473)
* Eutyches, priester en theoloog (overleden 454)
* Germanus van Auxerre, Romeins praefectus en bisschop (waarschijnlijke datum)

## Overleden

* 9 augustus - Flavius Iulius Valens (50), keizer van het Romeinse Rijk
* Viator van Bergamo, bisschop
* ↑ Bernardi, A. (1970) "The Economic Problems of the Roman Empire at the Time of Its Decline." In Cipolla, C. (ed.) The Economic Decline of Empires, 16-83. London: Methuen.
* ↑ The ancient Maya, Robert Sharer Stanford University Press 1994 ISBN 0-8047-2130-0
# 37 STABWOUNDZ

37 STABWOUNDZ was een Nederlandse metalband met hardcore invloeden. De band bestond van 2001 tot juni 2007.
Inspiratiebronnen voor 37 STABWOUNDZ zijn onder andere Machine Head en Pantera.
37 STABWOUNDZ speelde in 2004 op Pinkpop.

## Samenstelling

37 STABWOUNDZ bestaat uit:
* Mike Scheijen (zang)
* Servé Olieslagers (gitaar, afkomstig van Born from Pain)
* Remko Tielemans (basgitaar, sinds eind 2005), de opvolger van Richard die vanaf het begin bij de band zat
* Roy Moonen (drums)
In juni 2007 maakte de groep bekend niet verder te gaan. Sommige leden gaven privé-aangelegenheden voorrang. Daardoor kon de groep geen 100% inzet meer garanderen. Het optreden tijdens Akkerpop in Meer-Hoogstraten (België) sloot zes jaar "of nothing but a great time" af.

## Discografie

* Ain't Life Grand... (2001, demo)
* Embrace Solitude (2004, onder het label Garden of Exile)
* A Heart Gone Black (2006, onder het label GSR music)
# APOP Kinyras Peyias FC

APOP Kinyras Peyias (Grieks: Α.Π.Ο.Π - Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Ομιλος Πέγειας Κινύρας, Athlitikos Podosfairikos Omilos Pegeias Kinyras) wat betekent: Athletische Voetbal Club Peyia Kinyras, was een Cypriotische voetbalclub uit Peyia. De club kwam in 2003 tot stand na de fusie van APOP Peyias en Kinyras Empas.
De fusieclub begon in de derde klasse en promoveerde dankzij een kampioenschap meteen, ook het volgende seizoen promoveerde de club dankzij een kampioenschap. In de hoogste klasse werd de club twaalfde en degradeerde in 2005/06. In de tweede klasse werd de club wederom kampioen en promoveerde terug naar de hoogste klasse in 2007/08. In 2008/09 haalde de club voor het eerst in de geschiedenis Europees voetbal door de Cypriotische beker te winnen.
In 2011 degradeerde de club naar de tweede divisie. In 2012 werd de club door de bond teruggezet naar de vierde divisie na een grootschalige corruptiezaak waarin meerdere clubs bestraft werden. Datzelfde jaar ging de club bankroet.

## Erelijst

    Cypriotische Tweede Divisie : 2005, 2007
    Kampioen Derde Divisie : 2004
    Beker van Cyprus : 2009

## In Europa

#Q = #kwalificatieronde, T/U = Thuis/Uit, W = Wedstrijd, PUC = punten UEFA coëfficiënten .
Uitslagen vanuit gezichtspunt APOP
| Seizoen | Competitie | Ronde | Land | Club | Totaalscore | 1e W | 2e W | PUC |
| 2009/10 | Europa League | 3Q | | Rapid Wien | 3-4 | 1-2 (U) | 2-2 nv (T) | 0.5 |
Totaal aantal punten voor UEFA coëfficiënten: 0.5

## Voormalige spelers

* Sadio Ba
* Fangio Buyse
* Kevin Van Dessel
* Diangi Matusiwa
* Hamad Ndikumana
* Sergio Ommel
* Michel van Zundert
# AG-53 (Spanje)

De AG-53 of Autovía Dozón-Orense (Galicisch: Autovía Dozón-Ourense) is een autovía in Galicië en verbindt de AP-53 met de A-52 over een afstand van 30 kilometer. De snelweg werd opengesteld in 2009.
# A Triumph for Man

A Triumph for Man is het debuutalbum van Mew uit Denemarken, voor het eerst uitgebracht in april 1997 door het Deense platenlabel Exlibris Musik. De oplage bestond uit 2000 stuks. Toen de muziekgroep later bekender raakte werd het album opnieuw uitgegeven, met een bonus-cd.

## Musici

* Jonas Bjerre – zang, gitaar, toetsinstrumenten, accordeon
* Bo Madsen – gitaar, synthesizer
* Johan Wohlert- basgitaar, toetsinstrumenten
* Silas Graae – slagwerk, percussie
Met
* Tobias Bertram; Benjamin Tegbjerg, Damon Tutunjan, Kasper Tranberg en Eve Vasárhelyi.

## Singles

Er verscheen officieel maar één single van het album. "She Came Home for Christmas" haalde de Nederlandse Top 40 niet.
# AG2R Prévoyance/2004

Deze pagina geeft een overzicht van de wielerploeg Ag2r Prévoyance in 2004.

## Algemeen

    Sponsors: Ag2r Prévoyance (verzekeringsmaatschappij)
    Algemeen manager: Vincent Lavenu
    Ploegleiders: Laurent Biondi
    Fietsen: Décathlon/Campagnolo

## Renners

| Naam | Geboortedatum | Nationaliteit | Ploeg 2003 |
| Christophe Agnolutto | 06-12-1969 | Frankrijk | |
| Mikel Astarloza | 19-09-1979 | Spanje | |
| Stéphane Bergès | 09-01-195 | Frankrijk | |
| Laurent Brochard | 26-03-1968 | Frankrijk | |
| Íñigo Chaurreau | 14-04-1973 | Spanje | |
| Samuel Dumoulin | 20-08-1980 | Frankrijk | Jean Delatour |
| Andy Flickinger | 04-11-1978 | Frankrijk | |
| Simon Gerrans | 16-05-1980 | Australië | Carvalhelhos-Boavista |
| Stéphane Goubert | 13-03-1970 | Frankrijk | Jean Delatour |
| Nicolas Inaudi | 21-08-1978 | Frankrijk | |
| Jaan Kirsipuu | 17-07-1969 | Estland | |
| Joeri Krivtsov | 07-02-1979 | Oekraïne | Jean Delatour |
| Julien Laidoun | 25-01-1980 | Frankrijk | |
| Lloyd Mondory | 26-04-1982 | Frankrijk | |
| Jean-Patrick Nazon | 18-01-1977 | Frankrijk | Jean Delatour |
| Christophe Oriol | 28-03-1973 | Frankrijk | |
| Nicolas Portal | 23-04-1979 | Frankrijk | |
| Erki Pütsep | 23-05-1976 | Estland | |
| Mark Scanlon | 10-10-1980 | Ierland | |
| Ludovic Turpin | 22-03-1975 | Frankrijk | |
| Stagiairs ||||
| Rémi Pauriol | 04-04-1982 | Frankrijk | |
| Christophe Riblon | 17-01-1981 | Frankrijk | |
2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# ASP (band)

ASP is een Duitse rockband uit Frankfurt am Main, opgericht in 1999. De naam is het pseudoniem van de leadzanger Alexander Spreng en wordt als een woord uitgesproken.
De band weet de verschillende invloeden uit de alternatieve rock, Neue Deutsche Härte en electro te verbinden met een gothic sound.

## Discografie
### Albums

* 2000: Hast Du mich vermisst? (Der Schwarze Schmetterling I) (speciale editie in 2004)
* 2001: Duett (Der Schwarze Schmetterling II) (speciale editie in 2004)
* 2003: Weltunter (Der Schwarze Schmetterling III) (speciale editie in 2004)
* 2005: Aus der Tiefe (Der Schwarze Schmetterling IV)
* 2007: Requiembryo (Der Schwarze Schmetterling V)
* 2008: Zaubererbruder - Der Krabat-Liederzyklus

### Compilaties

* 2004: Interim Works Compendium (Best of)
* 2008: Horror Vacui (bevat remasters en re-recordings in een "Best Of"-formaat)

### Livealbums

* 2008: Akoasma (opgenomen tijdens de Horror Vacui-tour)
* 2009: Von Zaubererbrüdern

### Dvd's

* 2009: Von Zaubererbrüdern

### Singles

* 1999: ASP (promo-cd)
* 2003: Weltunter (Komm zu mir)
* 2003: Stille der Nacht (Ein Weihnachtsmärchen)
* 2004: Where do the gods go (promo-cd)
* 2004: Ich will brennen
* 2005: Schwarzes Blut (promo-cd)
* 2006: Werben (speciale editie in vinyl en een cd-single met drie tracks)
* 2006: Ich bin ein wahrer Satan (vier versies, elk met verschillende tracklisten en cover-art)
* 2006: Isobel Goudie (op 1,999 exemplaren)
* 2006: Varieté Obscur (samen met een graphic novel van Ingo Römling)
* 2007: Duett(Das minnelied der incubi) (op 544 exemplaren)
* 2009: Wer sonst?/Im Märchenland (dubbele single op 3,000 exemplaren)

## Externe link

* Officiële website
# Abaxisotima furca

Abaxisotima furca is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Gorochov & Kang.
# Abaxinicephora

Abaxinicephora is een geslacht van rechtvleugeligen uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2005 door Gorochov & Kang.

## Soorten

Het geslacht Abaxinicephora is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
* Abaxinicephora excellens Gorochov & Kang, 2005
* Eades, D.C.; D. Otte; M.M. Cigliano & H. Braun. Orthoptera Species File. Version 5.0/5.0. http://Orthoptera.SpeciesFile.org [bezocht 15 april 2013]
# Acanthinus pilositibia

Acanthinus pilositibia is een keversoort uit de familie snoerhalskevers (Anthicidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Werner.
# Acanthobothrium musculosum

Acanthobothrium musculosum is een lintworm (Platyhelminthes; Cestoda). De worm is tweeslachtig. De soort leeft als parasiet in andere dieren.
Het geslacht Acanthobothrium, waarin de lintworm wordt geplaatst, wordt tot de familie Onchobothriidae gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1948 door Baer.
# Abdelaziz Belkhadem

Abdelaziz Belkhadem (عبد العزيز بلخادم) (Aflou, 8 november 1945) is een Algerijns politicus. Tussen 2006 en 2008 was hij premier van Algerije.

## Biografie

Belkhadem is gediplomeerd in letteren en economie en begon zijn professionele carrière in 1964 als Inspecteur van Financiën. Daarna was hij docent Arabische letteren. In 1972 benoemde president Houari Boumediene hem tot assistent–directeur van internationale betrekkingen.
Tussen 1977 en 1992 was Belkhadem parlementslid voor de FLN en in 1988 werd hij benoemd tot vicepresident van het parlement (APN). Twee jaar daarna werd hij tot president van het parlement benoemd na het ontslag van Rabah Bitat. Hij bekleedde deze functie van 1990 tot 1992. Van 1991 tot 1997 was hij lid van het Bureau politique van de FLN, waarna hij verschillende ministeriële functies heeft bekleed.
Tussen 2000 en 2005 was Belkhadem minister van Buitenlandse Zaken, daarna was hij tot 24 mei 2006 staatssecretaris en persoonlijke vertegenwoordiger van de president. Op 24 mei 2006 werd Belkhadem benoemd tot minister-president van Algerije. Hij behield deze functie tot 23 juni 2008, toen zijn voorganger Ahmed Ouyahia het premierschap weer overnam.
# Abessijnse boomhop

De Abessijnse boomhop (Rhinopomastus minor) is een vogel uit de familie Phoeniculidae (boomhoppen).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor in oostelijk Afrika en telt twee ondersoorten:
* R. m. minor: Ethiopië, Somalië en noordoostelijk Kenia.
* R. m. cabanisi: van zuidelijk Soedan, zuidwestelijk Ethiopië en noordelijk Kenia tot noordelijk Tanzania.

## Status

De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als plaatselijk algemeen en wijdverspreid. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Abessijnse boomhop op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023. IOC World Bird List (v13.1). DOI:10.14344/IOC.ML.13.1
# Aartsdiaken

Een aartsdiaken is tegenwoordig een eretitel in de Rooms-Katholieke Kerk, die door de bisschop wordt toegekend aan een geestelijke met bepaalde bestuursbevoegdheden.

## Functie in de 4e-7e eeuw

Oorspronkelijk was de aartsdiaken de gevolmachtigde van de bisschop, die ook de leiding had bij het verdelen van de aalmoezen. Geleidelijk werd hij met belangrijker bestuurszaken belast, zoals het bezoeken van de parochies. Ook trad hij op als vertegenwoordiger van de bisschop bij concilies.

## Functie in de 8e-10e eeuw

In de 8e eeuw werd de functie van aartsdiaken belangrijker. Hij werd de vertegenwoordiger van de bisschop in een bepaald bisdom. Hij bezat een gedelegeerde macht wat inhield dat hij wijdings-, bestuurs en rechtsmacht had. In het bisdom Utrecht was in de 8e eeuw zo'n persoon werkzaam met de titel koorbisschop.

## Functie in de 11e-18e eeuw

In de elfde eeuw werd de aartsdiaken een kerkelijke functionaris die in een bepaald district (aartsdiakonaat) een zelfstandige macht uitoefende. Hij stond aan het hoofd van een aartsdiakonaat. Een van de taken van de aartsdiaken was het houden van het seendgerecht, de laagste kerkelijke rechtbank. In de Franse tijd werden de aartsdiakonaten opgeheven waarmee ook deze functie van aartsdiaken verdween.

## Huidige betekenis van aartsdiaken

Tegenwoordig is aartsdiaken een eretitel voor vicarissen of voor de deken van het kapittel. Het aartsbisdom Parijs kende nog tot 1966 aartsdiakens en de Anglicaanse Kerk kent nu nog aartsdiakens.

## Orthodoxe Kerk en Oosters-Katholieke Kerk

Liturgisch zijn alle diakens gelijk. Maar ze hebben een onderscheidende rang en dienen naar anciënniteit bij de kerkdiensten.
In de orthodoxe kerk en de oosters-katholieke kerken is de aartsdiaken een gewijde diaken die een oudere positie met verantwoordelijkheden en eer heeft, bij de geestelijkheid die valt onder de plaatselijke bisschop. In de Russische traditie, is een aartsdiaken een monnik, behorend tot de celibataire zwarte geestelijkheid. Dit om hem te onderscheiden van dezelfde oudere positie en eer die de protodiaken, behorend tot de gehuwde witte geestelijkheid, heeft. In de Griekse traditie, waar de titel van protodiaken niet bestaat, behoort een aartsdiaken tot de gehuwde of celibataire geestelijkheid. Er is normaal gesproken maar één aartsdiaken of protodiaken per klooster/parochie in een bisdom.

## Literatuur

* "Archidiakon" in Lexikon für Theologie und Kirche (1957)
* R.R. Post - "Kerkgeschiedenis van Nederland in de Middeleeuwen" (1957)