# Reshuffling tijdens de kabinetten Desi Bouterse

'Reshuffling' tijdens de kabinetten Desi Bouterse verwijst naar de herschikkingen van ministers en districtscommissarissen tijdens de kabinetten Bouterse-I en II. In deze periode, van 2010 tot 2020, passeerden 58 ministers de revue. Daarnaast werd de samenstelling van de groep van districtscommissarissen in het land meermaals uitgebreid gewijzigd.
Reshuffling werd op 13 maart 2012 de gangbare term in Suriname voor een kabinetsherschikking. Hij werd geïntroduceerd door de toenmalige chef-secretaris van het Kabinet van de President, Ivan Graanoogst.

## Reshuffling sinds 2012

De term reshuffling in de betekenis van kabinetsherschikking werd op 13 maart 2012 geïntroduceerd door Ivan Graanoogst in het radioprogramma Bakana Tori van Clifton Limburg. Het programma wordt uitgezonden door de staatszender SRS. Graanoogst was op dat moment chef-secretaris en Limburg perschef, in beide gevallen van het Kabinet van de President. De reden waarom reshuffling tijdens de kabinetten van Bouterse nodig was, is niet goed helder geworden. Op bepaalde momenten werd gesproken over de capabiliteit of de loyaliteit van de ministers, wat later geen rol van betekenis werd gegeven.
De aankondiging in maart 2012 zorgde in de periode erna voor geruchten en speculaties om welke bewindslieden het zou kunnen gaan en wie de mogelijke opvolgingskandidaten zouden zijn. Politici wilden in deze tijd niets over de situatie kwijt uit angst zelf een van de personen te worden die door het staatshoofd vervangen zou worden. Een week later werd de ministers verboden om naar het buitenland te reizen.
Een politieke factor die in deze periode meespeelde, was de stemming in De Nationale Assemblée (DNA) over de aanpassing van de Amnestiewet op 4 april. De wetswijziging had onder meer de bedoeling om Bouterse het recht te geven zichzelf amnestie te verlenen voor zijn rol in de Decembermoorden van 1982. Uiteindelijk stemden van de 51 parlementsleden 28 voor, 12 tegen en verleenden 11 geen quorum (presentie in DNA). Ministers van partijen die tegen de wet hadden gestemd, werden later onderdeel van de reshuffling, waarbij Celsius Waterberg (BEP) en Linus Diko (BP-2011) werden ontslagen en vervangen door loyale ministers. De verwachting was aanvankelijk dat de vernieuwde ministersploeg binnen enkele dagen bekendgemaakt zou worden. Het gewijzigde kabinet werd uiteindelijk op 3 mei beëdigd, waarbij vijf ministers waren ontslagen, drie naar andere departementen waren verplaatst en twee extra onderministers waren aangenomen. Bouterse kondigde bij de presentatie van de vernieuwde ministersploeg aan dat hij het niet bij deze reshuffling zou laten.
Tijdens de kabinetten Bouterse-I en II, van 2010 tot 2020, passeerden uiteindelijk 58 ministers de revue.

## Kritiek

Vanuit de Surinaamse samenleving is kritiek op de vele kabinetsherschikkingen die geen incident waren, maar tijdens de regeringen van Bouterse een structureel karakter kregen.

### Democratisch gehalte

Een van de kritiekpunten is het democratisch gehalte. Volgens critici wordt het landsbestuur verstoord doordat bewindspersonen bij de uitvoering van hun taak rekening moeten houden met de grillen van de president. Hierbij zou er sprake zijn van een autoritair bewind waarbij bewindspersonen uit elkaar werden gespeeld.

### Kostenpost

Daarnaast is er kritiek vanwege de kosten die de ontslagen met zich mee brengen. Elke minister krijgt na het ontslag het ministerssalaris gedurende zes maanden volledig doorbetaald, inclusief een representatietoelage van 25%, vergoeding van ziektekosten voor het hele gezin en andere voorzieningen. Vervolgens kan elke oud-minister tot aan de pensioengerechtigde leeftijd van 60 jaar het loon ontvangen van een departementsdirecteur. Door de grote groep van ontslagen bewindspersonen, met in sommige gevallen een jonge leeftijd (Faizal Abdoelgafoer werd in 2017 op 27-jarige leeftijd ontslagen), gaat het bij elkaar om een aanzienlijke kostenpost. Na afloop van het kabinet Bouterse II liet minister Bronto Somohardjo berekenen dat de jaarlijkse kostenpost van ex-ministers onder Bouterse 12 miljoen SRD op jaarbasis bedraagt.

### Herkenbaarheid politici

Een ander gevolg van de drastische wijzigingen van de posten is dat de bevolking de zittende ministers niet meer herkent. Op basis van een onderzoek uit 2022 blijkt dat burgers sinds de kabinetten-Bouterse hun interesse hebben verloren om de namen van ministers te onthouden. Dit effect was na het aantreden van het nieuwe kabinet-Santokhi niet verdwenen en leidde ook tot een verminderde interesse in wat er in de politiek gebeurt en gezegd wordt.

## Reshuffles
### Ministers

Hieronder staan de wisselingen die in de kabinetten van Bouterse hebben plaatsgevonden.
| Opvolging | ministerie | minister | van | tot | opmerking |
| 1. | Arbeid | Ginmardo Kromosoeto | 2010 | 2012 | |
| 2. | Arbeid | Michael Miskin | 2012 | 2015 | |
| 3. | Arbeid | Soewarto Moestadja | 2015 | 2020 | |
| 1. | Binnenlandse Zaken | Soewarto Moestadja | 2010 | 2015 | |
| 2. | Binnenlandse Zaken | Mike Noersalim | 2015 | 2020 | |
| 1. | Buitenlandse Zaken | Winston Lackin | 2010 | 2015 | |
| 2. | Buitenlandse Zaken | Niermala Badrising | 2015 | 2017 | |
| 3. | Buitenlandse Zaken | Yldiz Pollack-Beighle | 2017 | 2020 | |
| 1. | Defensie | Lamuré Latour | 2010 | 2015 | |
| 2. | Defensie | Ronni Benschop | 2015 | 2020 | |
| 1. | Financiën | Wonnie Boedhoe | 2010 | 2011 | |
| 2. | Financiën | Adelien Wijnerman | 2011 | 2013 | |
| 3. | Financiën | Andy Rusland | 2014 | 2015 | |
| 4. | Financiën | Gillmore Hoefdraad | 2015 | 2020 | |
| 1. | Justitie en Politie | Martin Misiedjan | 2010 | 2012 | |
| 2. | Justitie en Politie | Edward Belfort | 2012 | 2015 | |
| 3. | Justitie en Politie | Jennifer van Dijk-Silos | 2015 | 2017 | |
| 4. | Justitie en Politie | Ferdinand Welzijn | 2017 | 2017 | waarnemend |
| 5. | Justitie en Politie | Eugène van der San | 2017 | 2017 | |
| 6. | Justitie en Politie | Ferdinand Welzijn | 2017 | 2018 | waarnemend |
| 7. | Justitie en Politie | Stuart Getrouw | 2018 | 2020 | |
| 1. | Landbouw, Veeteelt en Visserij | Hendrik Setrowidjojo | 2010 | 2014 | |
| 2. | Landbouw, Veeteelt en Visserij | Soeresh Algoe | 2014 | 2018 | |
| 3. | Landbouw, Veeteelt en Visserij | Lekhram Soerdjan | 2018 | 2019 | |
| 4. | Landbouw, Veeteelt en Visserij | Rabin Parmessar | 2019 | 2020 | |
| 1. | Natuurlijke Hulpbronnen | Jim Hok | 2010 | 2015 | |
| 2. | Natuurlijke Hulpbronnen | Regilio Dodson | 2015 | 2019 | |
| 3. | Natuurlijke Hulpbronnen | Sergio Akiemboto | 2019 | 2020 | |
| 1. | Onderwijs, Wetenschap en Cultuur | Raymond Sapoen | 2010 | 2012 | |
| 2. | Onderwijs, Wetenschap en Cultuur | Shirley Sitaldien | 2012 | 2013 | |
| 3. | Onderwijs, Wetenschap en Cultuur | Ashwin Adhin | 2013 | 2015 | |
| 4. | Onderwijs, Wetenschap en Cultuur | Robert Peneux | 2015 | 2018 | |
| 5. | Onderwijs, Wetenschap en Cultuur | Lilian Ferrier | 2018 | 2020 | |
| 1. | Handel, Industrie en Toerisme | Michael Miskin | 2010 | 2012 | |
| 2. | Handel, Industrie en Toerisme | Raymond Sapoen | 2012 | 2014 | |
| 3. | Handel, Industrie en Toerisme | Don Tosendjojo | 2014 | 2015 | |
| 4. | Handel, Industrie en Toerisme | Sieglien Burleson | 2015 | 2017 | |
| 5. | Handel, Industrie en Toerisme | Ferdinand Welzijn | 2017 | 2018 | |
| 6. | Handel, Industrie en Toerisme | Stephen Tsang | 2018 | 2020 | |
| 1. | Transport, Communicatie en Toerisme | Falisie Pinas | 2010 | 2015 | |
| 2. | Transport, Communicatie en Toerisme | Andy Rusland | 2015 | 2017 | |
| 3. | Transport, Communicatie en Toerisme | x | 2017 | 2020 | opgeheven |
| 1. | Openbare Werken, Transport en Communicatie | Ramon Abrahams | 2010 | 2013 | |
| 2. | Openbare Werken, Transport en Communicatie | Rabin Parmessar | 2013 | 2015 | |
| 3. | Openbare Werken, Transport en Communicatie | Siegfried Wolff | 2015 | 2017 | |
| 4. | Openbare Werken, Transport en Communicatie | Jerry Miranda | 2017 | 2018 | |
| 5. | Openbare Werken, Transport en Communicatie | Patrick Pengel | 2018 | 2019 | |
| 6. | Openbare Werken, Transport en Communicatie | Vijay Chotkan | 2019 | 2020 | |
| 1. | Regionale Ontwikkeling | Linus Diko | 2010 | 2012 | |
| 2. | Regionale Ontwikkeling | Stanley Betterson | 2012 | 2015 | |
| 3. | Regionale Ontwikkeling | Edgar Dikan | 2015 | 2020 | |
| 1. | Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer | Martinus Sastroredjo | 2010 | 2010 | |
| 2. | Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer | Hendrik Setrowidjojo | 2010 | 2011 | |
| 3. | Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer | Simon Martosatiman | 2011 | 2012 | |
| 4. | Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer | Ginmardo Kromosoeto | 2012 | 2013 | |
| 5. | Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer | Steven Relyveld | 2013 | 2017 | |
| 6. | Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer | Roline Samsoedien | 2017 | 2019 | |
| 7. | Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer | Lekhram Soerdjan | 2019 | 2020 | |
| 1. | Sociale Zaken en Volkshuisvesting | Alice Amafo | 2010 | 2015 | |
| 2. | Sociale Zaken en Volkshuisvesting | Joan Dogojo | 2015 | 2017 | |
| 3. | Sociale Zaken en Volkshuisvesting | Cristien Polak | 2017 | 2019 | |
| 4. | Sociale Zaken en Volkshuisvesting | André Misiekaba | 2019 | 2020 | |
| 1. | Sport- en Jeugdzaken | Paul Abena | 2010 | 2012 | |
| 2. | Sport- en Jeugdzaken | Ismanto Adna | 2012 | 2015 | |
| 3. | Sport- en Jeugdzaken | Faizal Abdoelgafoer | 2015 | 2017 | |
| 4. | Sport- en Jeugdzaken | Joan Dogojo | 2017 | 2018 | |
| 5. | Sport- en Jeugdzaken | Lalinie Gopal | 2018 | 2020 | |
| 1. | Volksgezondheid | Celsius Waterberg | 2010 | 2012 | |
| 2. | Volksgezondheid | Michel Blokland | 2012 | 2015 | |
| 3. | Volksgezondheid | Patrick Pengel | 2015 | 2018 | |
| 4. | Volksgezondheid | Antoine Elias | 2018 | 2020 | |

### Districtscommissarissen

De districtscommissariaten werden in Marowijne, Wanica en Sipaliwini opgedeeld over twee of meerdere bestuursgebieden. Paramaribo was in 2010 al opgedeeld in twee subdistricten met een eigen districtscommissaris. In de meeste districten vonden er tussen 2010 en 2020 meerdere reshuffles plaats. Voor 2010 zijn de beginjaartallen van de termijnen niet altijd exact achterhaald.
| Opvolging | district | districtscommissaris | van | tot | opmerking |
| 1. | Paramaribo-Zuidwest | Ilse Kohinor | ≤ 2009 | 2011 | |
| 2. | Paramaribo-Zuidwest | Mike Nerkust | 2011 | 2017 | |
| 3. | Paramaribo-Zuidwest | Remi Pollack | 2017 | 2019 | |
| 4. | Paramaribo-Zuidwest | Eric Grauwde | 2019 | 2020 | |
| 1. | Paramaribo-Noordoost | Rudi Strijk | 2008 | 2010 | |
| 2. | Paramaribo-Noordoost | Mohamed Kasto | 2011 | 2014 | |
| 3. | Paramaribo-Noordoost | Jerry Miranda | 2014 | 2017 | |
| 4. | Paramaribo-Noordoost | Mike Nerkust | 2017 | 2020 | |
| 1. | Nickerie | Bhagwatpersad Shankar | ≤ 2010 | 2010 | |
| 2. | Nickerie | Roline Samsoedien | 2010 | 2011 | waarnemend |
| 3. | Nickerie | Laksmienarain Doebay | 2011 | 2011 | |
| 4. | Nickerie | Roline Samsoedien | 2011 | 2012 | waarnemend |
| 5. | Nickerie | Wedprekash Joeloemsingh | 2012 | 2019 | |
| 6. | Nickerie | Nisha Kurban-Baboe | 2019 | 2020 | |
| 1. | Coronie | Ireen Esajas | 2008 | 2010 | |
| 2. | Coronie | Roline Samsoedien | 2010 | 2011 | waarnemend |
| 3. | Coronie | Harriët Ramdien | 2011 | 2012 | |
| 4. | Coronie | Wedprekash Joeloemsingh | 2016 | 2017 | waarnemend |
| 5. | Coronie | Harrold Sijlbing | 2012 | 2014 | |
| 6. | Coronie | Aroenkoemar Ramdhani | 2014 | 2016 | |
| 7. | Coronie | Wedprekash Joeloemsingh | 2016 | 2017 | waarnemend |
| 8. | Coronie | Remie Tarnadi | 2017 | 2020 | |
| 9. | Coronie | Naltus Naana | 2020 | 2020 | |
| 1. | Saramacca | Mandrachaldebie Ghisaidoobe | 2003 | 2011 | |
| 2. | Saramacca | Aroenkoemar Ramdhani | 2011 | 2014 | |
| 3. | Saramacca | Ravin Jiawan | 2014 | 2015 | |
| 4. | Saramacca | Laksmienarain Doebay | 2015 | 2019 | |
| 5. | Saramacca | Sarwankoemar Ramai | 2019 | 2020 | |
| 1. | Wanica | Ramdjes Soekaransingh | ≤ 2004 | 2011 | |
| 2. | Wanica | Ravin Jiawan | 2011 | 2014 | |
| 3. | Wanica | Roline Samsoedien | 2014 | 2016 | |
| 4. | Wanica-Noordwest | Sarwankoemar Ramai | 2016 | 2019 | |
| 5. | Wanica-Noordwest | Wedprekash Joeloemsingh | 2019 | 2020 | |
| 1. | Wanica-Zuidoost | Ajaikoemar Kali | 2016 | 2017 | Wanica-Zuidoost met Hankers |
| 2. | Wanica-Zuidoost | Audrey Hankers | 2016 | 2020 | Wanica-Zuidoost eerst met Kali |
| 1. | Commewijne | Humphrey Soekimo | 2001 | 2011 | |
| 2. | Commewijne | Ingrid Karta-Bink | 2011 | 2014 | |
| 3. | Commewijne | Remi Pollack | 2014 | 2017 | |
| 4. | Commewijne | Ajaikoemar Kali | 2017 | 2020 | |
| 1. | Marowijne | Theo Sondrejoe | 2005 | 2015 | |
| 2. | Marowijne | Remi Pollack | 2015 | 2016 | waarnemend |
| 3. | Marowijne | Jerry Miranda | 2016 | 2016 | waarnemend |
| 4. | Marowijne | Freddy Daniël | 2016 | 2018 | |
| 1. | Marowijne-Noordoost | Freddy Daniël | 2018 | 2020 | vervolg-Noordoost |
| 1. | Marowijne-Zuidwest | Kenya Pansa | 2019 | 2020 | |
| 1. | Para | Hugo Pinas | ≤ 2007 | 2011 | |
| 2. | Para | Jerry Miranda | 2011 | 2014 | |
| 3. | Para | Mohamed Kasto | 2014 | 2015 | |
| 4. | Para | John de la Fuente | 2015 | 2016 | |
| 5. | Para | Freddy Daniël | 2016 | 2016 | |
| 6. | Para | Armand Jurel | 2016 | 2020 | 6 weken vervanging Ajaikoemar Kali (2017) |
| 1. | Brokopondo | Verno Prijor | ≤ 2007 | 2012 | |
| 2. | Brokopondo | Yvonne Pinas | 2012 | 2016 | |
| 3. | Brokopondo | Kenya Pansa | 2016 | 2018 | |
| 4. | Brokopondo | Frederik Finisie | 2018 | 2020 | |
| 1. | Sipaliwini | Raymond Landburg | 2005/2007 | 2011 | |
| 2. | Sipaliwini (gedeeltelijk) | Naltus Naana | 2011 | 2014 | |
| 1. | Ressort Tapanahony | Margaretha Malontie | 2011 | 2016 | |
| 2. | Ressort Tapanahony | August Bado | 2016 | 2021 | |
| 1. | Ressort Coeroenie | Roline Samsoedien | 2013 | 2014 | waarnemend |
| 2. | Ressort Coeroenie | Armand Jurel | 2014 | 2016 | 3 districten |
| 3. | Ressort Coeroenie | Joanna Aroepa | 2016 | 2019 | |
| 4. | Ressort Coeroenie | Trees Cirino | 2019 | 2020 | |
| 1. | Ressort Kabalebo | Lorieta Lingaard-Seenanan | 2011 | 2012 | |
| 2. | Ressort Kabalebo | Roline Samsoedien | 2012 | 2013 | waarnemend |
| 3. | Ressort Kabalebo | Armand Jurel | 2013 | 2014 | |
| 4. | Ressort Kabalebo | Naltus Naana | 2014 | 2016 | |
| 5. | Ressort Kabalebo | Trees Cirino | 2016 | 2019 | |
| 6. | Ressort Kabalebo | Joanna Aroepa | 2019 | 2020 | |
| 1. | Ressort Boven-Suriname | Armand Jurel | 2014 | 2016 | 3 districten |
| 2. | Ressort Boven-Suriname | Yvonne Pinas | 2017 | 2018 | waarnemend 14 maanden |
| 3. | Ressort Boven-Suriname | Humphry Jeroe | 2018 | 2020 | |
| 1. | Ressort Boven Coppename | Roline Samsoedien | 2013 | 2014 | waarnemend |
| 2. | Ressort Boven-Coppename | Armand Jurel | 2014 | 2016 | 3 districten |
| 3. | Ressort Boven-Coppename | Ludwig Mettendaf | 2016 | 2020 | |
| 1. | Ressort Boven Saramacca (Matawai) | Gracia Emanuel | 2013 | 2016 | |
| 2. | Ressort Boven-Saramacca (Matawai) | Yvonne Pinas | 2016 | 2020 | |
| 1. | Ressort Paramacca (Pamaaka) | Mavrick Boejoekoe | 2012 | 2016 | |
| 2. | Ressort Paramacca (Pamaaka) | Margaretha Malontie | 2016 | 2020 | |

#### Literatuur

* Ivan Fernald (2021) Moeizame opbouw en snelle afbraak. Politieke beschouwingen 2010-2020, Uitgeverij Ralicon

#### Verwijzingen

* 1 2 3 4 5 6 Paul Kraaijer, Plotseling was Suriname in de ban van.....'reshuffling', Suriname Tribune, 30 april 2012
* ↑ Starnieuws, Bouterse vervangt ministers, nieuwe al in de wachtkamer, 13 maart 2012
* 1 2 3 4 5 Julian Neijhorst, Het reshufflingbeleid van Bouterse: een overzicht, Parbode, 6 juni 2018
* ↑ Starnieuws, Wet aangenomen, Bouterse kan zichzelf amnestie geven, 4 april 2012
* ↑ Nancy de Randamie, Principiele coalitiepartners uit regering gezet, One World, 25 april 2012
* ↑ Starnieuws, Bouterse presenteert gewijzigd kabinet, 3 mei 2012
* ↑ Starnieuws, Bouterse: Reshuffling nog niet af, 3 mei 2012
* 1 2 3 Dagblad Suriname, 2018: bidden, duikboot, drugsvliegtuig, zeepiraten, corruptie en nog meer leugens, 4 januari 2019
* 1 2 NOS Nieuws, Grote ministerswissel in kabinet-Bouterse, 10 mei 2019
* ↑ Kimberley Fräser, Hofwijks over reshuffling: ‘Het is eerder een structuur dan incident’, Dagblad De West, 19 maart 2018
* ↑ Nancy de Randamie, Bouterse’s verdeel-en-heers politiek heeft gewerkt, One World, 30 januari 2013
* ↑ Ludwich van Mulier, Bouterse presenteert in onvrijheid geboren samenraapsel, Starnieuws, 1 mei 2012
* ↑ Starnieuws, Ministers gaan niet met lege handen naar huis, 1 februari 2017
* ↑ Paul Kraaijer, John van Coblijn: ‘Alles wordt gestopt in zakken van een kleine top’, Suriname Tribune, 4 april 2018
* ↑ Dagblad Suriname, SRD 12 miljoen per jaar aan kosten voor 65 gewezen ministers Bouterse, 18 november 2020
* ↑ Dagblad Suriname, Studenten en hun parate kennis over ministers en ministeries, 20 mei 2022