OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Messa di gloria

Giacomo Puccini's Messa of Messa a quattro voci (tegenwoordig vooral bekend onder de naam Messa di Gloria) is een mis gecomponeerd voor orkest en koor (SATB) met tenor- en baritonsolisten. Het meerdelige werk is een complete mis, een Missa tota dat de volgende delen omvat: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus en Agnus Dei.
Puccini, telg van een eeuwenoud geslacht van componerende (kerk)musici, componeerde de Messa als afstudeerproject aan het Istituto Musicale Pacini. De eerste opvoering vond plaats in Lucca op 12 juli 1880. Het Credo was al geschreven én opgevoerd in 1878 en was door Puccini oorspronkelijk bedoeld als een zelfstandig werk. Het complete manuscript van de Messa werd door Puccini nooit gepubliceerd, en hoewel het werk goed ontvangen was bij de eerste uitvoering, werd het niet meer uitgevoerd tot 1952 (eerst in Chicago en daarna in Napels). Wel hergebruikte hij materiaal daaruit in andere composities. Muziek van het Agnus Dei werd gebruikt in zijn opera Manon Lescaut en dat van het Kyrie in Edgar.
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog verwierf Broeder Dante Del Fiorentino een oude kopie van het manuscript van de Vandini-familie in Lucca. Hij dacht dat het om het origineel ging. Het originele manuscript zelf, in het bezit van de familie Puccini, werd door zijn schoondochter aan Ricordi, Puccini's uitgever geschonken. Er volgde een geschil om de rechten, dat uiteindelijk werd opgelost door verdeling van de rechten tussen Ricordi en Mills Music, de uitgever van het Fiorentino-manuscript.

## Opname

* Puccini: Messa di Gloria (sic) José Carreras tenor, Hermann Prey bariton, London Philharmonic Orchestra, Claudio Scimone dirigent. Erato CD 48692
* ↑ De eigenlijk foute titel Messa di Gloria werd voor het eerst gebruikt in 1951 door de uitgevers van de eerste gedrukte editie, Mills Music te New York. Zie Michele Girardi, Puccini: His International Art, University of Chicago Press, 2002, p. 17. ISBN 0226297578
Bronnen
* Paul Filmer, Programme Notes: Giacomo Puccini (1858 - 1924), Messa di Gloria (1880) (sic), North London Chorus, april 2005.
* Gabriella Biagi Ravenni, Breve nota sul nome della Messa, Centro studi Giacomo Puccini, 1999.
# Marion County

Marion County kan verwijzen naar de volgende Amerikaanse county's:
* Marion County (Alabama)
* Marion County (Arkansas)
* Marion County (Florida)
* Marion County (Georgia)
* Marion County (Illinois)
* Marion County (Indiana)
* Marion County (Iowa)
* Marion County (Kansas)
* Marion County (Kentucky)
* Marion County (Mississippi)
* Marion County (Missouri)
* Marion County (Ohio)
* Marion County (Oregon)
* Marion County (South Carolina)
* Marion County (Tennessee)
* Marion County (Texas)
* Marion County (West Virginia)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Marion County en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Helicopsyche myrrhine

Helicopsyche myrrhine is een schietmot uit de familie Helicopsychidae. De soort komt voor in het Oriëntaals gebied.
# Napaeus esbeltus

Napaeus esbeltus is een slakkensoort uit de familie van de Enidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1995 door Ibanez & Alonso.
# Lasioglossum atroglaucum

Lasioglossum atroglaucum is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1913 door Strand.
# Eurhodope incompta

Eurhodope incompta is een vlinder uit de familie snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1847 door Zeller.
De soort komt voor in Europa.
# Gesomyrmex spatulatus

Gesomyrmex spatulatus is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1949 door Cole.
* ↑ Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)
* ↑ Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)
# Marion County (Kentucky)

Marion County is een county in de Amerikaanse staat Kentucky.
De county heeft een landoppervlakte van 897 km² en telt 18.212 inwoners (volkstelling 2000). De hoofdplaats is Lebanon.
# Helicopsyche napoa

Helicopsyche napoa is een schietmot uit de familie Helicopsychidae. De soort komt voor in het Neotropisch gebied.
# Nanodacna vinacea

Nanodacna vinacea is een vlinder uit de familie van de grasmineermotten (Elachistidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Meyrick.
# Lasioglossum atripygum

Lasioglossum atripygum is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Kirby.
# Eurhodope bella

Eurhodope bella is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1954 door Amsel.
# George Sluizer (radiopresentator)

George Samuel Sluizer (Amsterdam, 7 juli 1901 – Bussum, 11 december 1982) was een Nederlandse radiopresentator.
Sluizer werkte voor Philips, vanaf 1920 in Parijs. Hij hielp daar Joodse vluchtelingen en werkte in 1940 mee aan uitzendingen van Radio Vrij Nederland. Vanuit Parijs vluchtte hij in 1942 naar Londen en kwam daar te werken bij Radio Oranje. Aan het eind van de oorlog reisde hij af naar Nederland om mee te werken aan Radio Herrijzend Nederland.
Sluizer begon zijn verslagen steevast met een groet aan de "luisteraars, in Nederland, in oost en west, op zee of waar ook ter wereld". Deze introductie werd na de oorlog letterlijk overgenomen door sportverslaggever Dick van Rijn.
Na de oorlog richtte hij met Henk van den Broek de Wereldomroep op. Tot 1956 was hij daaraan verbonden als programmaleider. Hij werd secretaris-generaal van het Nederlands Instituut voor Internationale Culturele Betrekkingen en de Europese Culturele Stichting.
George Sluizer was getrouwd met Noorse Else Olea Backe (Christiania, 1904- Laren, 1985) en is de vader van cineast George Sluizer.
# Mesquitela (Celorico da Beira)

Mesquitela is een plaats (freguesia) in de Portugese gemeente Celorico da Beira en telt 308 inwoners (2001).
# János Pálffy

János Bernát István Pálffy de Erdőd (Vöröskő, 20 augustus 1664 - Pozsony, 24 maart 1751) was een Hongaars edelman, keizerlijk veldmaarschalk en palatijn van Hongarije.

## Biografie

Graaf János Pálffy stamde uit het Hongaarse adelsgeslacht Pálffy en was de zoon van graaf Miklós IV Pálffy de Erdőd (1619–1679) en Maria Eleonora von Harrach zu Rohrau (1634–1693). Net zoals zijn vader en twee oudere broers liep hij een militaire carrière door en trad toe tot het Habsburgse leger in 1681.
Hij nam deel aan het Beleg van Wenen en de Slag bij Párkány, en onderscheidde zich in het bijzonder tijdens de Tweede Slag bij Mohács. Hij werd generaal-adjudant van Karel V van Lotharingen. Op de leeftijd van 24 was hij al kolonel en voerde zijn eigen regiment aan, waarmee hij deelnam aan alle belangrijke veldslagen in de Grote Turkse Oorlog. In 1704 werd hij Ban van Kroatië en cavalerie-generaal.
Tijdens Frans II Rákóczi's opstand tegen de Habsburgers werd hij naar Hongarije gestuurd als bevelhebber van de Habsburgse cavalerie en speelde een beslissende rol in de Slag bij Trencsén. Pálffy werd vervolgens veldmaarschalk en voerde het gezag over alle troepen in Opper-Hongarije. Als Hongaars edelman, loyaal aan de Habsburgse keizer, voerde hij onderhandelingen met Sándor Károlyi, hetgeen tot een wapenstilstand leidde en uiteindelijk tot de Vrede van Szatmár.
Later nam Pálffy ook deel aan de Oostenrijks-Turkse Oorlog en de Russisch-Turkse Oorlog. Na de dood van keizer Karel VI in 1740 werd hij beschermheer van de jonger keizerin Maria Theresia en dier raadsman, vooral in Hongaarse aangelegenheden. Hij werd benoemd tot ridder in de Orde van het Gulden Vlies en tot Palatijn van Hongarije. Hij bleef voor de rest van zijn leven een vertrouweling van Maria Theresia.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel János Pálffy op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Marion County (Florida)

Marion County is een county in de Amerikaanse staat Florida.
De county heeft een landoppervlakte van 4.089 km² en telt 258.916 inwoners (volkstelling 2000). De hoofdplaats is Ocala.
# Spodnja Libna

Spodnja Libna is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Krško in de NUTS-3-regio Spodnjeposavska. De plaats telde 69 inwoners op 1 januari 2020.
# Nanodectes bulbicercus

Nanodectes bulbicercus is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Rentz.
# Ragonotia olivella

Ragonotia olivella is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1888 door Hulst.
# Glaucocharis harmonica

Glaucocharis harmonica is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1888 door Meyrick.
# Michael Rosing Wiehe 7 November 1864

Michael Rosing Wiehe 7 November 1864 is een compositie van Niels Gade. Het is een werk dat geschreven is voor mannenkoor (waarschijnlijk vierstemmig) begeleid door strijkkwartet. Het werd geschreven ter gelegenheid van de begrafenis van Michael Wiehe (23 januari 1820-31 oktober 1864). Het bestaat alleen in manuscriptvorm en is in het bezit van Det Kongelige Bibliotek en werd daardoor snel vergeten.
# János Takács

János Takács, (5 december 1954) is een voormalig Hongaars professioneel tafeltennisser.

## Belangrijkste resultaten

* WK
** 1 Goud met het team in 1979 in Pyongyang.
# Henri Adolphe van de Velde

Henri Adolphe van de Velde (Banjoemas, 9 september 1855 - Wassenaar, 28 mei 1919) was een Nederlands politicus.

## Levensloop

Van de Velde werd in het toenmalige Nederlands-Indië geboren, als zoon van de marineofficier Ernest van de Velde en Elisabeth Ellinghuysen. Hij studeerde rechten aan de Rijksuniversiteit Leiden (1874-1880). Van 1 januari 1881 tot 1 mei 1883 was hij burgemeester van Bodegraven. Op 1 mei 1883 werd hij benoemd tot burgemeester van Loosduinen. Hij bleef burgemeester van Loosduinen tot 1903. Tijdens zijn burgemeesterschap werd het veilinggebouw aan de Loosduinseweg opgericht en vonden er veel bouwactiviteiten plaats. Twee kerken werden er gebouwd onder Van de Veldes burgemeesterschap: de Rooms-Katholieke Onze Lieve Vrouwe Hemelvaartskerk (1881) en de Gereformeerde Wilhelminakerk (1896). In Kijkduin werd in 1888 het Wilhelmina Badhotel geopend.
Van de Velde bevorderde de tuinbouw in Loosduinen, ook als lid van de Vereeniging Westland.
Hij woonde een groot deel van zijn burgemeesterschap van Loosduinen op Huis Leyenburg (1883-1901). Daarna woonde het echtpaar, na 1919 de weduwe op huis Clingenbosch te Wassenaar waarop de laatste overleed.
Naast burgemeester was Van de Velde ook lid van de Tweede Kamer voor het kiesdistrict Delft (1890-1894; 1897-1918). Van oktober 1891 tot maart 1894 was hij tweede secretaris van de Anti-Revolutionaire fractie. Van september 1910 tot juli 1918 was hij vicevoorzitter van de AR-fractie. Van 3 juli 1901 tot zijn overlijden was hij lid van de Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland.
Als Takkiaan was hij voorstander van de uitbreiding van het kiesrecht.
Mr. H.A. van de Velde overleed op 63-jarige leeftijd.

## Familie

Van de Velde trouwde op 1 juli 1880 te Den Haag met jkvr. Jacoba Clara Frederika van Reenen (1857-1931), telg uit de adellijke tak van het geslacht Van Reenen; uit dit huwelijk werden een dochter (1881-1898) en een zoon geboren. Hun zoon Ernest Abraham Henri Adolphe van de Velde (1882-1933) werd burgemeester van Loenen.

## Trivia

* In de Loosduinse burgemeestersbuurt is de Burgemeester van de Veldestraat naar Henri Adolphe van de Velde genoemd.

## Onderscheiding

* Ridder in de Orde van de Nederlands Leeuw
Bronnen:
* Oud-Loosduinen. De Geschiedenis van een Haagse Woonwijk, door: J.G. de Ridder (1976)
* (nl) Parlement & Politiek - Mr. Henri Adolphe van de Velde
* (nl) Tekening van Huis Leyenburg
Noten:
* ↑ Oud-Loosduinen. De Geschiedenis van een Haagse Woonwijk, door: J.G. de Ridder (1976), blz. 56
* ↑ Het huis Leyenburg is gesloopt. Op het voormalige landgoed dat oorspronkelijk bij het huis hoorde kwam in 1971 het ziekenhuis Leyenburg gereed
* ↑ Oud-Loosduinen. De Geschiedenis van een Haagse Woonwijk, door: J.G. de Ridder (1976), blz. 96
* Biografisch Portaal: 51248897
* Parlement.com: vg09llbgplzj
# Capperia trichodactyla

Capperia trichodactyla is een vlinder uit de familie vedermotten (Pterophoridae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1775 door Denis & Schiffermüller.
De soort komt voor in Europa.
# Lasioglossum perplexans

Lasioglossum perplexans is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1925 door Cockerell.
# Ragnvald Knaphövde

Ragnvald Knaphövde was koning van Zweden (in het bijzonder koning van Östergötland en Uppssvear (Noordelijk of Boven-Zweden) wiens regeerperiode wordt geplaatst van 1120 tot 1126. Hij wordt als zoon genoemd van Olaf Näskonung (Näskonung = koning van een hoofdland -deelgebied-), terwijl er ook bronnen zijn waarin koning Inge I van Zweden als zijn vader wordt genoemd.
Ragnvald Knaphövde werd door de Zweden in Uppland tot koning gekozen en daarna door de Oostgoten in Östergötland. Toen hij Västergötland wilde veroveren werd hij vermoord door de Goten, die Magnus Nilsson de Sterke tot hun koning hadden gekozen.
Erik VI · Olaf II · Anund Jacob · Emund · Stenkil · Erik VII · Erik VIII · Halsten · Haakon · Inge I · Sven · Erik Årsäll · Filips · Inge II · Ragnvald · Magnus · Sverker I · Erik IX · Karel VII · Knoet I · Sverker II · Erik X · Johan I · Erik XI · Knoet II · Waldemar I · Magnus I · Birger I · Magnus II · Albrecht · Margaretha · Erik XIII · Christoffel · Karel VIII · Christiaan I · Johan II · Christiaan II · Gustaaf I · Erik XIV · Johan III · Sigismund · Karel IX · Gustaaf II Adolf · Christina · Karel X Gustaaf · Karel XI · Karel XII · Ulrike Eleonora · Frederik · Adolf Frederik · Gustaaf III · Gustaaf IV Adolf · Karel XIII · Karel XIV Johan · Oscar I · Karel XV · Oscar II · Gustaaf V · Gustaaf VI Adolf · Carl Gustaf XVI
* LIBRIS: 267524
* Virtual International Authority File: 71371554
* WorldCat (via VIAF): 71371554
# Gerard Endenburg

Gerard Endenburg (geboren 1933) is een Nederlands ondernemer die een besluitvormingsmodel voor organisaties ontwikkelde op basis van gelijkwaardigheid.
Hij bouwde hierbij voort op het idee van de sociocratie van Kees Boeke, wiens leerling hij was tijdens zijn schooltijd op de Werkplaats Kindergemeenschap te Bilthoven.
In 1970 paste Endenburg zijn besluitvormingsmodel, de sociocratische kringorganisatiemethode toe in zijn eigen elektrotechnisch bedrijf.
In 1978 richtte Endenburg het Sociocratisch Centrum Nederland op om zijn methode verder te verspreiden.
Endenburg promoveerde in 1992 op het onderwerp Sociocratie als Sociaal Ontwerp. Hij bekleedde aan de Universiteit Maastricht de bijzondere leerstoel 'De Lerende Organisatie, in het bijzonder de sociocratische kringorganisatie'. De titel van zijn inauguratie luidde: Kennis, macht en overmacht
In 2013 richtte Endenburg met de directeur van het Sociocratisch Centrum (Annewiek Reijmer) en 2 partners in het buitenland The Sociocracy Group (TSG) op in de vorm van een sociocratische franchise.
In 2014 richtte hij de Gerard Endenburg Foundation op, een sociocratische stichting voor goede doelen) ter bevordering van een sociocratisch toegeruste samenleving.

## Literatuur

* Endenburg, Gerard (2002). Sociocratie: Het organiseren van de besluitvorming. Eburon. ISBN 978-90-5166-930-5.
* Endenburg, Gerard, Sociocratie, een nieuw sociaal ontwerp, Eburon
# Boksyce

Boksyce is een plaats in het Poolse district Ostrowiecki, woiwodschap Święty Krzyż. De plaats maakt deel uit van de gemeente Waśniów en telt 160 inwoners.
# Jóan Símun Edmundsson

Jóan Símun Edmundsson (Toftir, 26 juli 1991) is een Faeröers voetballer die sinds 2021 onder contract staat bij het Belgische SK Beveren. Daarnaast komt hij uit voor het nationale team.

## Clubcarrière

Edmundsson begon met voetballen bij B68 Toftir en in 2009 werd hij verhuurd aan Newcastle United nadat hij succesvol daar een stage had afgerond. In juni 2009 tekende hij een vast contract bij de Engelse club en deze verhuurde hem voor een maand Gateshead FC in 2011. Zijn periode bij Newcastle was niet succesvol en in 2012 maakte hij de overstap naar het Noorse Viking FK. Hij keerde vervolgens weer terug naar de Faeröer waar hij voor Argja Bóltfelag en HB Tórshavn speelde om in 2015 vervolgens een contract te tekenen in Denemarken bij Vejle Boldklub. Na een succesvol verblijf daar tekende hij in januari 2016 een contract voor 2,5 jaar bij Odense BK. Daarna maakte hij in 2018 transfervrij de overstap naar het Duitse Arminia Bielefeld waarmee hij in het seizoen 2019/20 de 2. Bundesliga won. Sinds 2021 speelt hij in België.

## Internationale carrière

Edmundsson vertegenwoordigde de Faeröer in verschillende jeugdelftallen en maakte zijn debuut voor de hoofdmacht in augustus 2009 tegen Frankrijk. Hij scoorde zijn eerste doelpunt voor het nationale team op 11 augustus 2010 tegen Estland.

## Erelijst

| Competitie | Aantal | Jaren |
| Arminia Bielefeld |||
| 2. Bundesliga | 1x | 2019/20 |

## Externe link

* Profiel op Transfermarkt.nl
# Helmond Centrum

Helmond Centrum is het oudste gedeelte van de stad Helmond. Het is het gebied tussen het kasteel, Noord- en Zuid Koninginnewal, Ameide- en Watermolenwal. Deze straten geven de plaats aan van de middeleeuwse stadsomwalling.
De rivier de Aa stroomde vroeger dwars door Helmond en werd in de jaren 1960 overkluisd in verband met stankoverlast en ruimtegebrek. In het begin van de 20e eeuw was dit al met het riviertje de Ameide gedaan, het vormde een deel van de stadsgracht.
In het centrum van Helmond staan enkele bijzondere gebouwen zoals het huis met de Lust, Het Mater Dei-gebouw, het voormalig postkantoor en diverse oude villa's. Van de industriële bebouwing zijn de fabrieken van Nedschroef, Raymakers en Vlisco nog aanwezig.
Kaart van het oude centrum van Helmond.(Klik voor vergroting)

## Kwaliteitsimpuls en masterplan

In 2001 is planoloog Joan Busquets gevraagd masterplan voor het centrum van Helmond te ontwerpen. Het behelst de bouw van woningen (appartementen en stadswoningen), winkelruimte, horeca en een supermarktgebied. Voor de openbare bibliotheek is nieuwe huisvesting gepland. De bouw zal gefaseerd plaatsvinden om overlast te beperken.
In 2005 is als kwaliteitsimpuls begonnen het winkelgebied Markt, Ameide- en Veestraat te verbeteren. Bij die gelegenheid werden nieuwe bestrating, beplanting en diverse kunstwerken aangelegd.
Hoofdplaats: Helmond Wijken: Binnenstad · Helmond-Oost · Helmond-Noord · 't Hout · Brouwhuis · Helmond-West · Warande · Stiphout · Rijpelberg · Dierdonk · Brandevoort · Industriegebied Zuid Buurtschappen: Berenbroek · Croy · De Weijer · Diepenbroek · Geeneind · Kloostereind · Kranenbroek · Kruisschot (Dierdonk) · Kruisschot (Stiphout) · Medevoort · Overbrug · Rijpelberg · Scheepstal
Noord-Brabant: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten
* 1 2 Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen
# Marion Isbert

Marion Isbert (Vallendar, 25 februari 1964) is een voormalig voetbalspeelster uit Duitsland.

## Interlands

Isbert speelde 52 maal voor het Duits voetbalelftal, onder andere op het WK in China. In 1989 en 1991 werd ze Europees Kampioen met het Duits nationale elftal.
* ↑ World Football––profiel. Gearchiveerd op 9 oktober 2022.
* ↑ Rheinland-Pfälzische Personendatenbank––profiel
* ↑ DFB––profiel. Gearchiveerd op 1 december 2017.
* ↑ SoccerDonna––profiel. Gearchiveerd op 15 mei 2021.
* ↑ Munzinger Sport––profiel. Gearchiveerd op 27 mei 2016.
* ↑ SoccerWay––profiel. Gearchiveerd op 26 augustus 2023.
* Gemeinsame Normdatei: 1051176921
* Virtual International Authority File: 309561382
* WorldCat (via VIAF): 309561382
# Carabus talychensis

Carabus talychensis is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1832 door Ménétries.
# Lasioglossum perihirtulum

Lasioglossum perihirtulum is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1937 door Cockerell.
# Rainis

Rainis, ook wel foutief Jānis Rainis, pseudoniem van Jānis Pliekšāns (Zemgallen, nabij Jēkabpils, 11 september 1865 - Riga, 12 september 1929) was een Lets schrijver, dichter en toneelschrijver. Hij maakte tevens naam als politiek activist en was later een van de vormgevers van de nieuwe Letse grondwet, na de Letse onafhankelijkheidsverklaring in 1919.

## Leven

Rainis werd geboren als boerenzoon, studeerde aan het gymnasium in Riga en vervolgens rechten in Sint-Petersburg. Van 1891 tot 1895 was hij samen met Pēteris Stučka hoofdredacteur van het tijdschrift Dienas Lapa, de spreekbuis van de socialistische beweging "De Nieuwe Stroom". In 1898 werd hij door de tsaristische politie gearresteerd wegens opruiende activiteiten en werd verbannen naar Siberië. In deze periode vertaalde hij Goethes Faust en werken van Shakespeare, Schiller, Heine en Poesjkin naar het Lets. Tijdens zijn verbanning schreef hij ook zijn eerste gedichten.
Na zijn terugkeer uit Siberië nam Rainis deel aan de Revolutie van 1905, waarna hij met zijn vrouw in ballingschap ging naar Castagnola, aan het Meer van Lugano in Zwitserland. In de daarop volgende periode zou hij erg veel schrijven. Daarbij was zijn huis in Castagnola tijdens de Eerste Wereldoorlog een verzamelplaats voor uitgeweken Letten, die streefden naar een vrij en zelfstandig Letland. Toen dat eind 1919 een feit werd keerde hij in 1920 naar zijn vaderland terug en werd er als een held onthaald. Hij werkte mee aan de nieuwe grondwet en was een periode lang politiek erg actief. Zijn ambitie om voor de Letse Sociaal Democratische Arbeiderspartij minister-president te worden werd echter niet gerealiseerd, hetgeen ertoe leidde dat hij na 1925 wat meer naar de achtergrond trad.
Rainis overleed in 1929, bijna 64 jaar oud. Aan de Esplanade in Riga staat zijn standbeeld. Op zijn geboortedag vindt daar jaarlijks een poëziespektakel plaats. Ook in Ilūkste is een monument voor hem opgericht. Te zijner ere werden postzegels en herinneringsmunten gedrukt.

## Werk

Rainis' werk is sterk lyrisch van karakter, zowel in zijn poëzie als in zijn proza. In de periode tot 1909 koos hij daarbij vooral voor sociale en morele thema's. Zijn belangrijkste werk uit deze periode is Tālas noskaņas zilā vakarā (Verre klanken in de blauwe avond, 1903). Zijn tweede periode, tot 1919, kenmerkt zich door een sterk poëtische vertolking van de heimwee en eenzaamheid die hij voelde tijdens zijn ballingschap, met de gedichtenbundel Gals un sākums (Het einde en het begin, 1912) als typerend voorbeeld. In zijn derde periode grijpt hij vooral terug op de herinneringen uit zijn jeugd. Zijn gedichtencyclus Addio Bella (1920) wijdde hij echter aan de vrouwen van Italië. Ook schreef hij een drama over de volksheld Ilja Moeromets en een Bijbels toneelstuk over Jozef en zijn broers, welke erg populair waren in het toenmalige Letland.
Rainis was in 1925 oprichter van het Lets Kunsttheater. Eind jaren twintig werd hij tweemaal genomineerd voor de Nobelprijs voor de Literatuur.

## Literatuur en bron

* A. Bachrach e.a.: Encyclopedie van de wereldliteratuur. Bussum, 1980-1984. ISBN 90-228-4330-0