# Presidentiële crisis in Venezuela in 2019

De presidentiële crisis in Venezuela begon op 10 januari 2019, toen Nicolás Maduro officieel begon aan zijn tweede ambtstermijn als president. Twee weken na Maduro's inauguratie verklaarde oppositieleider Juan Guaidó zichzelf tot Maduro's opvolger, en kreeg de steun van een deel van de Venezolaanse bevolking.

## Voorgeschiedenis

Sinds 2010 kampt Venezuela met een sociaal-economische crisis. Er heerst in het land een groot voedseltekort, naast een gebrek aan allerlei andere voorzieningen. Ook is er sprake van een hoge werkloosheid, hyperinflatie en veel criminaliteit. De situatie verergerde met het aantreden van Maduro in maart 2013. De oppositie beschouwde reeds toen Maduro's presidentschap als ongrondwettelijk. De ontevredenheid onder de bevolking over de huidige regering nam hierna steeds verder toe. Na de parlementsverkiezingen van december 2015 behaalde de oppositie voor het eerst sinds 1999 een meerderheid in de Nationale Assemblée, het Venezolaanse parlement. Kort voor het aantreden van de nieuwe Nationale Assemblée, vulde het oude parlement het Venezolaans hooggerechtshof (Tribunal Supremo de Justicia), de hoogste rechterlijke instantie in Venezuela, met sympathisanten van Maduro, waardoor een gekwalificeerde meerderheid van de oppositie tegen Maduro werd voorkomen.
In januari 2016 verklaarde de Nationale Assemblée dat er in het land sprake was van een humanitaire crisis, met name vanwege het grootschalige gebrek aan medicijnen.
Eind maart 2017 brak er in het land een constitutionele crisis uit, toen het Venezolaans hooggerechtshof het parlement officieel liet ontbinden. Inmiddels trok Maduro met hulp van het hooggerechtshof steeds meer macht naar zich toe. Toen de protesten onder de bevolking almaar toenamen en steeds meer mensen Maduro's aftreden eisten, probeerde Maduro de uit 1999 daterende grondwet te laten wijzigen. Op 4 augustus 2017 werd hiertoe de Venezolaanse grondwetgevende vergadering opgericht, die door veel landen echter niet wordt erkend.

## Verloop presidentiële crisis
### Tweede termijn Maduro

In mei 2018 won Maduro de presidentsverkiezingen, die echter omstreden waren verlopen en door de oppositie werden geboycot. Op 10 januari 2019 werd Maduro geïnaugureerd voor zijn tweede termijn als president. Nog diezelfde dag nam de Organisatie van Amerikaanse Staten een speciale resolutie aan, waarin Maduro's presidentschap ongeldig werd verklaard en een oproep werd gedaan tot nieuwe verkiezingen. Enkele dagen voor Maduro's tweede inauguratie was rechter Christian Zerpa uit onvrede over Maduro's aanblijven naar de Verenigde Staten gevlucht. Van de kant van de oppositie werd geprobeerd belangrijke legerofficieren ertoe te bewegen zich van Maduro af te keren. Ook waren er al concrete plannen voor een overgangsregering.

### Zelfverklaard presidentschap Guaidó

Juan Guaidó, de nieuwe leider van de Nationale Assemblée, verklaarde op 11 januari, de eerste dag na Maduro's inauguratie, tijdens een "open cabildo" in Caracas dat hij de macht in het land nu overnam. Hij deed hiervoor speciaal een beroep op de grondwettelijke artikelen 233, 350 en 333.
Op 13 januari werd Guaidó korte tijd gearresteerd door SEBIN, de Venezolaanse inlichtingendienst.
Op 15 januari keurde de Nationale Assemblée een maatregel goed die het mogelijk maakte om aan tientallen buitenlandse regeringen te vragen de bankrekeningen van Maduro te bevriezen. Guaidó verklaarde zichzelf op 23 januari officieel tot interim-leider en legde ook de presidentiële eed af.
Het hooggerechtshof bleef aan de kant van Maduro staan en verklaarde de Nationale Assemblée als zodanig onwettig.
Op 1 mei verklaarde Maduro dat de couppoging was mislukt.

### Nieuwe maatregelen

Van 12 tot 18 januari werd in heel Venezuela de toegang tot Wikipedia geblokkeerd, nadat in het Spaanstalige artikel over Guaidó was vermeld dat hij de nieuwe president was. Voor gebruikers van CANTV werd de toegang tot sommige sociale media geblokkeerd, net als livestreams waarin speeches van Guaidó werden uitgezonden.
Op 6 februari blokkeerden Venezolaanse militairen een autosnelwegbrug bij de grens met Colombia, waardoor hulpgoederen van buitenaf het land niet in konden. De weken daarna bleef de blokkade in stand. Bij confrontaties tussen het leger en tegenstanders van Maduro vielen twee doden.

## Internationale reacties en steun

De Amerikaanse president Donald Trump erkende Guaidó's zelfbenoemde presidentschap onmiddellijk. Maduro beschuldigde in reactie de VS ervan een coup te steunen, en zei dat alle Amerikaanse diplomaten binnen 72 uur het land moesten verlaten. De mogelijkheid van een militaire interventie in Venezuela is meermaals besproken, onder meer binnen de Amerikaanse regering.
In juni 2019 werd Guaidó's aanspraak op het presidentschap wereldwijd gesteund door 54 landen, waaronder de Verenigde Staten, Canada en de meeste West-Europese landen. Tot de landen die anderzijds Maduro bleven steunen behoren China, Cuba, Iran, Rusland, Syrië en Turkije.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel 2019 Venezuelan presidential crisis op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ (en) Venezuela announces post-Chavez election date. British Broadcasting Corporation (10 maart 2013). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela election: opposition coalition secures 'supermajority'. The Guardian (9 december 2015). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* 1 2 (en) Venezuela Muzzles Legislature, Moving Closer to One-Man Rule. New York Times (30 maart 2017). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (es) Asamblea Nacional de Venezuela declara "crisis humanitaria de salud" por escasez de medicamentos. British Broadcasting Corproation (27 januari 2016). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela's high court dissolves National Assembly. CNN (30 maart 2017). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela's embattled socialist president calls for citizens congress, new constitution. USA Today (1 mei 2017). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela: New assembly leader warns 'justice will come'. CNN (4 augustus 2017). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ Maduro wint omstreden verkiezingen Venezuela. NRC Handelsblad (21 mei 2018). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ Maduro viert inauguratie terwijl zijn land leegloopt. NRC Handelsblad (10 januari 2019). Geraadpleegd op 5 augustus 2019.
* ↑ (es) La OEA aprobó la resolución que declara ilegítimo al nuevo gobierno de Nicolás Maduro. Infobae (10 januari 2019). Geraadpleegd op 5 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela opposition plans incentives for officers who disavow Maduro. Reuters (11 januari 2019). Gearchiveerd op 14 april 2019. Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (es) Juan Guaidó: Me apego a los artículos 333, 350 y 233 para lograr el cese de la usurpación y convocar elecciones libres con la unión del pueblo, FAN y comunidad internacional. Asamblea Nacional de la República Bolivariana de Venezuela (11 januari 2019). Gearchiveerd op 2 mei 2019. Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ Venezuela opposition leader Juan Guaido briefly detained. Al Jazeera (14 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela congress asks foreign countries to freeze Maduro-linked accounts. Reuters (15 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ ‘We hebben een nieuwe president!’. NRC Handelsblad (23 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Brazil recognizes Guaido as Venezuela's interim president. Reuters (23 januari 2019). Geraadpleegd op 5 augustus 2019.
* ↑ (es) Prensa de la AN rectifica comunicado que proclama a Juan Guaidó Presidente de la República. Efecto Cocuyo (11 januari 2019). Gearchiveerd op 2 juli 2019. Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ Venezolaans hooggerechtshof verklaart leiderschap van parlement ongeldig. VRT (21 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* 1 2 VS: Militair ingrijpen in Venezuela is optie, oppositie wil massaal de straat op (1 mei 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Wikipedia blocked in Venezuela as internet controls tighten. NetBlocks (12 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela National Assembly live streams disrupted. NetBlocks (29 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ Militairen Venezuela blokkeren grens om hulpgoederen tegen te houden. Algemeen Dagblad (6 februari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ Leger Venezuela houdt hulpkonvooien met geweld tegen, twee betogers doodgeschoten. de Volkskrant (24 februari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Maduro defiant as Venezuelan opposition leader declares himself acting president. CNN (24 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Guaidó says Maduro is 'sowing terror' against leaders who tried to oust him. The Guardian (12 mei 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.
* ↑ (en) Venezuela crisis: Familiar geopolitical sides take shape. Associated Press (24 januari 2019). Geraadpleegd op 6 augustus 2019.