OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Axiodes bipartita

Axiodes bipartita is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1914 door Warren.
# Aulonogyrus ater

Aulonogyrus ater is een keversoort uit de familie van schrijvertjes (Gyrinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door Brinck.
# Azeri-Chirag-Guneshli

Het Azeri–Chirag–Guneshli (Azerbeidzjaans: Azəri-Çıraq-Günəşli) of kortweg ACG is een groot olieveld in de Kaspische Zee.
Het veld ligt 120 kilometer uit de kust van Azerbeidzjan en beslaat een oppervlakte van 432,4 km². Het veld had bij het begin van de exploitatie een geschatte reserve van 5 tot 6 miljard vaten olie. Na een investering van US$ 32 miljard is het veld in staat om een piekproductie van 1 miljoen vaten per dag te bereiken, wat gelijk is aan 80% van de totale olieproductie van het land. De eerste olie kwam in november 1997 uit de grond. In het eerste kwartaal van 2016 lag de dagproductie gemiddeld op 650.000 vaten en cumulatief was er per kwartaal ultimo 2,9 miljard vaten uit het veld gehaald.
Via pijpleidingen over de zeebodem gaat de olie naar de Sangachal-terminal, bij het dorp Səngəçal op ongeveer 45 kilometer ten zuidwesten van hoofdstad.Bakoe. Deze terminal heeft een capaciteit van 1,2 miljoen vaten per dag. Voor de export gaat de olie naar de Middellandse Zee-haven van Ceyhan in Turkije, via de Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pijpleiding en voor de Zwarte Zee door de Bakoe-Soepsa pijpleiding naar Soepsa in Georgië en door de Bakoe-Novorossiejsk pijpleiding naar Novorossiejsk in Rusland. Onder het olieveld liggen waarschijnlijk nog gasvoorraden.
De olieveld wordt uitgebaat door een consortium Azerbaijan International Operating Company onder leiding van BP. Het consortium is opgericht op 20 september 1994 en heeft de concessie voor een periode van 30 jaar. In 2017 werd het concessiecontract vroegtijdig verlengd met 32 jaar tot 2050. De aandeelhouders van het consortium zijn:
* BP (30,4%);
* Azerbaijan ACG Limited (SOCAR) (25%);
* Chevron (9,6%);
* INPEX (9,3%);
* Equinor, voormalig Statoil (7,3%);
* ExxonMobil (6,8%);
* Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (5,7%);
* Itochu (3,7%);
* ONGC Videsh Limited (2,3%).
Het Russische LUKoil verkocht zijn belang in 2003 aan het Japanse bedrijf INPEX voor US$ 1,354 miljard. In 2010 verkocht Devon Energy het belang in ACG voor US$ 2 miljard aan BP en enkele andere partners.
# Aylax phaeopappucii

Aylax phaeopappucii is een vliesvleugelig insect uit de familie van de echte galwespen (Cynipidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1983 door Dyakonchuk.
# Aylax parvula

Aylax parvula is een vliesvleugelig insect uit de familie van de echte galwespen (Cynipidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Schenck.
# Aylax subterranea

Aylax subterranea is een vliesvleugelig insect uit de familie van de echte galwespen (Cynipidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1843 door Hartig.
# Macreupoca penai

Macreupoca penai is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1964 door Eugene Gordon Munroe.
De soort komt voor in Chili.
# Austrolaenilla setobarba

Austrolaenilla setobarba is een borstelworm uit de familie Polynoidae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Austrolaenilla setobarba werd in 1930 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Monro.
# Maanvlinder

De maanvlinder of Indiase maanvlinder (Actias selene) is een vlinder uit de familie van de nachtpauwogen.

## Verspreiding en leefgebied

De vlinder komt voor van India tot in China, Rusland, Japan en Indonesië.

## Kenmerken

De vlinder heeft een maximale spanwijdte van 12 cm. Bij de vlinder ontbreken de monddelen en roltong. Het korte leven, maximaal 12 dagen, van de vlinder is geheel gericht op het voortbrengen van nageslacht.

## Rups en waardplanten

De groene rupsen hebben harige rode wratjes en voeden zich onder andere met bladeren van hazelaarsoorten, Amberboom, Walnoot en Rhododendron. Ze verpoppen in een cocon tegen een blad of in de strooisellaag.
* Rups
* Pop van een mannetje
* Eitjes

## Ondersoorten

* Actias selene selene
* Actias selene taprobanis Paukstadt & Paukstadt, 1999
* Foto van mannetje en rups op silkmoths.bizland
* ↑ Paukstadt, U. & Paukstadt, L.H., 1999: Actias selene taprobanis n. subsp., eine neue Saturniide von Sri Lanka und Südindien (Lepidoptera: Saturniidae). Galathea Berichte des Kreises Nürnberger Entomologen eV Suppl. 6: 59-71.
# Maanwagen

Maanwagen kan verwijzen naar:
* Maanwagen (Apolloprogramma), een elektrisch voertuig dat is ontworpen door NASA bij het Apolloprogramma voor gebruik op de Maan.
* Rover (ruimtevaart), een elektrisch voertuig dat zich kan voortbewegen over de oppervlakte van een hemellichaam of een andere planeet dan de Aarde.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Maanwagen en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Aviostart

Aviostart (Bulgaars: Авиостарт) is een Bulgaarse luchtvaartmaatschappij met thuisbasis in Sofia.

## Geschiedenis

Aviostart werd opgericht in 1999.

## Vloot

De vloot van Aviostar bestond in januari 2007 uit:
* 2 Antonov AN-24RV
# Loureirophonte isabelensis

Loureirophonte isabelensis is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Laophontidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1981 door Mielke.
# Loureirophonte majacola

Loureirophonte majacola is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Laophontidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Fiers.
# Austrolimnius ater

Austrolimnius ater is een keversoort uit de familie beekkevers (Elmidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1889 gepubliceerd door Antoine Henri Grouvelle.
# Aziatische goudkat

De Aziatische goudkat (Catopuma temminckii) is een middelgrote wilde katachtige uit de bossen van Zuidoost-Azië.

## Kenmerken

Aziatische goudkatten worden 75 tot 105 centimeter lang en 6 tot 15 kilogram zwaar. De staart wordt 40 tot 55 centimeter lang. De goudkat heeft meestal een goudbruine vacht, maar ook grijzige, bruinig zwarte en goudachtig rode dieren komen voor. De kop heeft een opvallende gezichtstekening, bestaande uit witte, blauwe en grijze strepen.

## Verspreiding en leefgebied

Hij komt voor in de tropische en subtropische regenwouden en drogere bossen van Nepal en Zuid-China tot Maleisië en Sumatra, tot op een hoogte van 3050 meter in de Himalaya. Hij waagt zich soms ook in meer open gebied.

## Leefwijze

Aziatische goudkatten jagen onder andere op grotere knaagdieren, maar ook hoendervogels, kantjils, amfibieën, insecten en reptielen en naar het schijnt zelfs buffelkalveren vallen ten prooi. Het zijn solitaire nachtdieren, die zelden door mensen worden waargenomen.

## Bedreiging

De grootste bedreiging van de Aziatische goudkat vormt de boskap, maar ook wordt er op de soort gejaagd voor zijn pels en de botten, die worden verwerkt in traditionele medicijnen als een vervanger voor tijgerbotten.
* ↑ (en) Aziatische goudkat op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Léman (departement)

Léman is een voormalig Frans departement dat bestond van 25 augustus 1798 tot 31 december 1813. De hoofdstad was Genève.

## Geschiedenis

Het werd in 1798 samengesteld uit de door Frankrijk ingelijfde Republiek van Genève, het Land van Gex van het departement Ain en de arrondissementen Bonneville en Thonon-les-Bains in het noordelijke deel van het departement Mont-Blanc.
In 1800 werden ook de kantons Chamonix, Saint-Gervais, Megève, Flumet en Sallanches in het Mont Blanc-massief toegevoegd. Sinds 1800 werd het departement onderverdeeld in drie arrondissementen:
* Genève
* Bonneville
* Thonon-les-Bains
Genève verkreeg zijn onafhankelijkheid in 1813 en werd op 31 december 1815 lid van de Zwitserse Confederatie. Het land van Gex keerde na Napoleons nederlaag terug naar het departement Ain, terwijl de Savoye terugkeerde naar het Koninkrijk Sardinië. In 1860 zou deze streek opnieuw aan Frankrijk worden afgestaan en opgenomen worden als de departementen Savoie en Haute-Savoie.
* Historisch woordenboek van Zwitserland: 008641
* Virtual International Authority File: 136613693
* WorldCat (via VIAF): 136613693
# Macrobiotus hibiscus

Macrobiotus hibiscus is een soort in de taxonomische indeling van de beerdiertjes (Tardigrada).
Het diertje behoort tot het geslacht Macrobiotus en behoort tot de familie Macrobiotidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1942 door Barros.
# Austrosipyloidea carterus

Austrosipyloidea carterus is een insect uit de orde Phasmatodea en de familie Diapheromeridae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Westwood.
# Austrosomatidia pulleni

Austrosomatidia pulleni is een keversoort uit de familie boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1945 door McKeown.
# Austrosquilla osculans

Austrosquilla osculans is een bidsprinkhaankreeftensoort uit de familie van de Nannosquillidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1924 door Hale.
# Bactra anthracosma

Bactra anthracosma is een vlinder uit de familie van de bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Turner.
# Bactra alexandri

Bactra alexandri is een vlinder uit de familie van de bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Diakonoff.
# Luchthaven Peking Nanyuan

De Luchthaven Peking Nanyuan was tot 2019 in grootte de tweede luchthaven van Peking (Beijing). De luchthaven sloot zijn deuren voor burgerluchtvaart na het vertrek van de laatste vlucht om 22.40h (UTC+8) op 25 september 2019. Het vliegveld ligt 15 kilometer ten zuiden van de stad, in het district Fengtai.
Het was met een opening in 1910 tot de sluiting in 2019 de oudste luchthaven van China. Het was al die tijd voornamelijk een militair vliegveld en werd voor burgerluchtvaart enkel gebruikt door China United Airlines, een maatschappij die van oorsprong een overheidsmaatschappij voor het transport van militairen was. In september 2013 werd nog een nieuwe terminal geopend, waarmee de luchthaven tot zes miljoen passagiers per jaar kon bedienen. In 2017 had de luchthaven 5.953.883 passagiers, tegen 5.586.388 het jaar voordien. Er werd eveneens 23.200 ton vracht getransporteerd en dit alles met 41.340 vliegbewegingen.
Na de sluiting verhuisde China United Airlines met alle vluchten naar de nieuwe luchthaven Daxing International Airport. De militaire vluchten worden op de site verder gezet, maar vanuit een vliegbasis niet gekoppeld aan de voormalige burgerterminals.
# Avicularia ochracea

Avicularia ochracea is een spin uit de familie vogelspinnen (Theraphosidae) en lid van het geslacht Avicularia. Deze spin treft men voornamelijk aan in Brazilië.
# Azucarella

Azucarella is een geslacht van hooiwagens uit de familie Sclerosomatidae. De wetenschappelijke naam Azucarella is voor het eerst geldig gepubliceerd door Roewer in 1959.

## Soorten

Azucarella is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
* Azucarella weyrauchi
* ↑ Hallan J. (2005) Sclerosomatidae in SYNOPSIS OF THE DESCRIBED OPILIONES OF THE WORLD
# Bagaladi

Bagaladi is een gemeente in de Italiaanse provincie Reggio Calabria (regio Calabrië) en telt 1241 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 30,8 km², de bevolkingsdichtheid is 42 inwoners per km².

## Demografie

Bagaladi telt ongeveer 475 huishoudens. Het aantal inwoners daalde in de periode 1991-2001 met 10,5% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| 1991 | 1437 |
| 2001 | 1286 |

## Geografie

Bagaladi grenst aan de volgende gemeenten: Cardeto, Montebello Ionico, Reggio Calabria, Roccaforte del Greco, San Lorenzo.

## Externe link

* http://bagaladinet.blogspot.com/
* Italiaans bureau voor statistiek
* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
Africo · Agnana Calabra · Anoia · Antonimina · Ardore · Bagaladi · Bagnara Calabra · Benestare · Bianco · Bivongi · Bova · Bova Marina · Bovalino · Brancaleone · Bruzzano Zeffirio · Calanna · Camini · Campo Calabro · Candidoni · Canolo · Caraffa del Bianco · Cardeto · Careri · Casignana · Caulonia · Ciminà · Cinquefrondi · Cittanova · Condofuri · Cosoleto · Delianuova · Feroleto della Chiesa · Ferruzzano · Fiumara · Galatro · Gerace · Giffone · Gioia Tauro · Gioiosa Ionica · Grotteria · Laganadi · Laureana di Borrello · Locri · Mammola · Marina di Gioiosa Ionica · Maropati · Martone · Melicucco · Melicuccà · Melito di Porto Salvo · Molochio · Monasterace · Montebello Ionico · Motta San Giovanni · Oppido Mamertina · Palizzi · Palmi · Pazzano · Placanica · Platì · Polistena · Portigliola · Reggio Calabria · Riace · Rizziconi · Roccaforte del Greco · Roccella Ionica · Roghudi · Rosarno · Samo · San Ferdinando · San Giorgio Morgeto · San Giovanni di Gerace · San Lorenzo · San Luca · San Pietro di Caridà · San Procopio · San Roberto · Sant'Agata del Bianco · Sant'Alessio in Aspromonte · Sant'Eufemia d'Aspromonte · Sant'Ilario dello Ionio · Santa Cristina d'Aspromonte · Santo Stefano in Aspromonte · Scido · Scilla · Seminara · Serrata · Siderno · Sinopoli · Staiti · Stignano · Stilo · Taurianova · Terranova Sappo Minulio · Varapodio · Villa San Giovanni
# Baaldag

Een baaldag is in Vlaanderen in het informele spraakgebruik een dag ziekteverlof zonder dat er formele verantwoording voor nodig is. In Nederland is het spreektaal voor een dag waarop iemand minder lekker in zijn vel zit, doorgaans in relatie tot werk.

## Vlaanderen

Het is in België gangbaar om werknemers bij ziekte een formele verantwoording van een huisarts te laten overhandigen; een bewijs voor de werkgever dat aantoont dat de werknemer daadwerkelijk ziek is geweest. Sommige bedrijven hanteren hieromtrent een coulanceregeling in hun secundaire arbeidsvoorwaarden. Er hoeft geen briefje te worden overhandigd als een werknemer niet langer dan één dag ziekteverlof heeft opgenomen. In zo'n geval spreekt men over een baaldag.
Sinds november 2022 is een nieuwe wet van kracht waardoor Belgische werknemers ook zonder formele verantwoording 1 dag ziekteverlof kunnen krijgen. (Max. 3 dagen per jaar)

## Nederland

In Nederland wordt de term meer in algemene zin gebruikt, om een dag te beschrijven waarop men baalt van problemen die spelen, stress op het werk en/of de persoonlijke situatie waarin men verkeert. Een baaldag leidt nog al eens tot ziekteverzuim, al dan niet onterecht. Omdat het vaak onduidelijk is of er van daadwerkelijke 'ziekte' gesproken kan worden, kiest de werknemer er echter ook vaak voor om in zo'n geval een snipperdag op te nemen. Het tegengaan van baaldagen door het verbeteren van de werkomstandigheden, het organiseren van bedrijfsuitjes of andere ontspannende activiteiten kan voor veel bedrijven een goede manier zijn om het ziekteverzuim onder de werknemers terug te dringen. Mensen met een baaldag kunnen zichzelf ook proberen "op te laden" door ontspanning en gesprekken met anderen over de problemen die spelen.
In andere talen worden vergelijkbare begrippen gebruikt, al zijn er subtiele verschillen. Zo wordt het Engelse begrip bad hair day ("slechte haardag") zowel gebruikt voor dagen van algemene sores, alsook iets specifieker voor dagen waarop je haar maar niet goed wil zitten - hetgeen overigens vaak samen lijkt te gaan. Het is een internationaal bekende term geworden en heeft ook culturele spin-off opgeleverd zoals het album Bad Hair Day van Weird Al Yankovic.
In Duitsland heeft men (nog) geen ingeburgerde term voor het fenomeen, maar spreekt men wat algemener van ein schlechter tag ("een slechte dag").
* ↑ Geen zin om te gaan werken? Blijf betaald thuis!, De Standaard, 8 maart 2010. Gearchiveerd op 24 november 2021.
* ↑ Wet houdende diverse bepalingen betreffende arbeidsongeschiktheid, fgov.be
* ↑ (en) idiomsite.com: Bad Hair Day
# Baalbek (district)

Baalbek is een district in het gouvernement Beka in Libanon. De hoofdstad is de gelijknamige stad Baalbek.
Baalbek heeft een oppervlakte van 2319 km² en een bevolkingsaantal van 157.000.
# Bab el Allouj

De Bab el Allouj (Arabisch: باب العلوج) is een stadspoort aan de rand van de Tunesische hoofdstad Tunis. De poort is gebouwd onder het bewind van sultan Abû lshâq Ibrâhîm al-Mustansir van Hafsiden en wordt ook wel Bab er-Rehiba genoemd; letterlijk Poort van het kleine plein.
# BMW R2

De BMW R 2 is een motorfiets van het merk BMW.
Vanaf 1928 bepaalde de Duitse regering dat men motorfietsen tot 200cc belastingvrij en zonder rijbewijs mocht gebruiken. Een regeling die een beetje lijkt op de Nederlandse Onder-de-zestiger regeling, waarbij motorfietsen onder de 60 kg belastingvrij waren. Uiteraard zou het logisch zijn geweest als BMW daar direct op ingesprongen was. Mogelijk waren er twee factoren die bepalend waren voor het feit dat het tot 1931 zou duren eer men een 200cc model op de markt bracht:
* Het "Baukastensystem", waarbij men zo veel mogelijk onderdelen uitwisselbaar maakte, had ertoe geleid dat de R 39 uit 1925 erg duur was geworden. Dit kwam door de toepassing van het zware frame en wielophanging van de 500cc modellen. Daardoor was dit model al in 1927 weer verdwenen. Dit zou ook bij de R 2 kunnen gebeuren. De machine zou juist goedkoop moeten zijn omdat anders het belastingvoordeel teniet werd gedaan.
* De Beurskrach van 1929, waardoor het economisch toch al zwaar getroffen Duitsland, dat nog gebukt ging onder de herstelbetalingen na de Eerste Wereldoorlog een tweede klap kreeg.
Ondanks dit alles kwam de R 2 eencilinder in 1931 op de markt, en het was inderdaad een vrij duur (975 Reichsmark) machientje geworden. Toch werden er uiteindelijk tussen 1931 en 1936 15.000 verkocht.
Net als de andere modellen uit deze periode had de R 2 een dubbel wiegframe, uitgevoerd als geklonken plaatframe, een getrokken schommelvork met bladvering en asaandrijving.
In 1933 bracht Zündapp een vrijwel identieke motorfiets op de markt, de Zündapp OK 200. Deze had een trapeziumvork en een koningsasaandrijving van de nokkenas en leverde 8½ pk. Dat was wellicht de reden voor het verhoogde vermogen van de R 2 vanaf 1934.
De machine werd in vijf series geproduceerd:
* Serie I (1931) is de enige serie waarbij nog open klepveren werden toegepast, mogelijk uit kostenbesparing
* Serie II (1932 en 1933): Het kleppenmechanisme werd afgedekt met een kleppendeksel, de versnellingshendel werd gewijzigd en er was (vanaf juni 1933) een frictiedemper toegepast.
* Serie III (1934): De Sum carburateur werd vervangen door een Britse Amal, waardoor het vermogen steeg van 6 naar 8 pk.
* Serie IV (1935): Kleinere tank en gewijzigde koplamp
* Serie V (1936): Gewijzigde overbrengingsverhouding van de asaandrijving, breder achterspatbord met nummerplaathouder.

## Technische Gegevens

| | BMW R 2 |
| Periode | 1931-1936 |
| Categorie | toermotor |
| Motortype | kopklepmotor |
| Bouwwijze | langsgeplaatste eencilinder |
| boring | 63 mm |
| slag | 64 mm |
| Cilinderinhoud | 198 cc |
| Max. Vermogen | 4,4 kW/6 pk (vanaf 1934 6 kW/8 pk) |
| Topsnelheid | 80 km/h |
| Aandrijving | as |
| Rijwielgedeelte | dubbel wiegframe, plaatframe |
| Drooggewicht | 130 kg |
| Tankinhoud | 10 ltr |
| Voorganger | geen |
| Opvolger | R 20 |
# Bangalaia sulcicollis

Bangalaia sulcicollis is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1893 door Kolbe.
# Bangalaia schoutedeni

Bangalaia schoutedeni is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Breuning.
# Mahana

Mahana (Engels: The Patriarch) is een Nieuw-Zeelands-Australische film uit 2016 onder regie van Lee Tamahori, gebaseerd op de roman van Witi Ihimaera. De film ging op 13 februari in première op het Internationaal filmfestival van Berlijn.

## Verhaal

Twee Maorifamilies, de Mahana en de Pata, zijn schaapherders aan de oostkust van Nieuw-Zeeland in de jaren 1960. De twee clans zijn gezworen vijanden en rivalen op de jaarlijks schaapscheerder-competitie. Simeon, een veertienjarige schoolgaande jongen uit de Mahana-clan rebelleert tegen zijn autoritaire grootvader Tamihana en diens traditionele manier van denken. Hij gaat op onderzoek en ontdekt dat de jarenlange familievete vooral te wijten is aan de koppige en trotse Tamihana, de patriarch van de familie, die niet bereid is nieuwe wegen te betreden.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Temuera Morrison | Tamihana Mahana |
| Akuhata Keefe | Simeon Mahana |
| Nancy Brunning | Ramona Mahana |
| Jim Moriarty | Rupeni Poata |
| Regan Taylor | Joshua Mahana |
| Maria Walker | Huria Mahana |
# Maatschappelijk ondernemer

Een maatschappelijk ondernemer is een ondernemer die behalve het winstoogmerk en de continuïteit van zijn bedrijf, ook het belang van de arbeiders voorop stelt.

## Geschiedenis

In de tweede helft van de 19e eeuw kwam een stroming onder de oprichters van grote fabrieken als sociaal-liberalen op gang de arbeiders het werk in de fabrieken te veraangenamen en hen de mogelijkheden te bieden zich rond de fabriek te kunnen huisvesten, zich te kunnen ontplooien, bijvoorbeeld door (bedrijfs)scholing aan te bieden. Tevens ontplooiden zij allerlei emolumenten, zoals bijvoorbeeld het oprichten van een spaarregeling, een ziektekostenverzekering, het bieden ontspanningsavonden, een eigen bedrijfswinkel.
Kenmerken:
* Contacten onderhouden met de arbeiders en zich betrekken bij hun familie(omstandigheden);
* Het bieden van een goede woonruimte aan de arbeiders;
* Veilige werkomstandigheden creëren;
* Scholing aan de arbeiders en hun kinderen aanbieden;
* Zorgen voor goed drinkwater en goede voeding;
* Zorgen voor een ontspanningsruimte en ontspanning in de vorm van dans- en toneelavonden, bedrijfsuitjes en dergelijke;
* Zorgen voor sociale contacten tussen de arbeiders;
* Instellen van een premiestelsel;
* Zorgen voor een bedrijfspensioenfonds;
* Zorgen voor een bedrijfsspaarregeling;
* Zorgen voor een bedrijfsziektekostenverzekering;
* Het instellen van een ondernemingsraad;
* Het oprichten van een bedrijfswinkel;
* Het oprichten van een bedrijfsblad.
De eerste maatschappelijk ondernemer was de Nederlander Jacques van Marken, directeur van de N.V. Nederlandsche Gist- & Spiritusfabriek in Delft. De term voor zijn maatschappelijk ondernemen werd al snel toegepast in Amerika en vertaald als social engineering. Deze term heeft heden ten dage echter een andere betekenis gekregen.
Van Marken was een tegenstander van de klassenverdeling in de maatschappij. Het kinderloze echtpaar Van Marken en zijn vrouw Agneta Matthes beschouwden zich als een vader en een moeder, die als hun taak zagen voor de arbeiders te zorgen als ware zij hun kinderen.
Maatschappelijk ondernemers:
| Ondernemer | Jaartal | Bedrijf | Plaats | Naam fabrieksdorp |
| Jacques van Marken | 1869 | Gist- en Spiritusfabrieken | Delft | Agnetapark |
| Charles Theodorus Stork | 1870 | Machinefabriek | Hengelo (Overijssel) | ‘t Lansink |
| Gerard Philips | 1891 | Gloeilampenfabriek | Eindhoven | Philipsdorp |
Van Marken en Charles Theodorus Stork onderhielden goede onderlinge contacten, niet alleen omdat Van Marken machines nodig had, maar ook wisselden zij ideeën op het vlak van ondernemerschap onderling uit.
Het begrip maatschappelijk ondernemer dient niet te worden verward met de betekenis van het hedendaagse begrip Maatschappelijke onderneming.